와하라까 코리아
CD016-15

CD016 · 15번째 · 2시간 24분 · 원문 녹음

ānāpānasati bhāvanā

ආනාපාන සති භාවනාව.

dā kara

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

mē kenek apē pinvat ekkenek liyavīmak ēvā tiyenavā. dænun̆dīmak karalā tiyenavā.

여기 우리 착한 분 가운데 한 사람이 글을 써서 알려 왔습니다.

ādhunikayek vaśayen adama pæmiṇi kenek kiyalā api dunna kamaṭahanak ē kamaṭahanat mahattayakin aragena eyā ē karmasthānaya etumā vaḍanavā kiyalā.

오늘 처음 온 초보자라고 하면서, 우리가 준 kammaṭṭhāna를 어떤 분에게서 받아 그 kammaṭṭhāna를 닦고 있다고 합니다.

itin mēka itin ahu deyak næhæ. mehāṭa ævidilā mehidī mūla dharmayan gæna ahalā vigraha karalā tērum aragena anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen manāsē tērum aragannē næha muḷu lōkē siyalu deyak. hīna daham hīna hæṭiyaṭat, praṇīta daham madhyama daham madhyama hæṭiyaṭat, praṇīta daham praṇīta hæṭiyaṭat paḷamuva tōrāganna ōnē.

그러니 이것은 어려울 것이 없습니다. 여기 와서 뿌리가 되는 dhamma에 대해 듣고, 풀어 보고 이해해서, 온 세상 모든 것을 anicca로, dukkha로, anattā로 제대로 알아차리지 못한 것입니다. 낮은 dhamma는 낮은 것으로, 가운데 dhamma는 가운데 것으로, 빼어난 dhamma는 빼어난 것으로 먼저 가려내야 합니다.

amāru deyak nemeyi varanna. dasa akusal kiyannē sīna daham kiyalā tērum ganna ōnē. ehildā jīvat vīmaṭa avaśya karannē madhyama daham kiyalā tērum ganna ōnē. nivan maga īīta daham dihā tērum ganna ōnē.

닦기 어려운 일이 아닙니다. 열 가지 akusala는 낮은 dhamma라고 알아야 합니다. 집에서 살아가는 데 필요한 것은 가운데 dhamma라고 알아야 합니다. nibbāna로 가는 길은 빼어난 dhamma라고 알아야 합니다.

oya kāraṇā tuḷa hon̆din tērum aragattaṭa passē hīna daham athæra dæmiya yutuyi. madhyama daham hætē jīvat vīmaṭa avaśya karana daham sāmānya vatnaya kaḷa yutuyi. praṇīta daham vaśayen nivan avabōdha karanna anicca dukkha anatta vaṭahāgena ē san̆dahā gati dharmaya praṇītandamen tērum mana væḍi. hæbæyi

이것들을 잘 이해한 뒤에는 낮은 dhamma를 버려야 합니다. 가운데 dhamma, 곧 집에서 살아가는 데 필요한 dhamma는 보통으로 꾸려 가야 합니다. 빼어난 dhamma로서 nibbāna를 깨닫기 위해 anicca, dukkha, anattā를 꿰뚫어 알고, 그것을 위해 빼어난 dhamma를 이해하고 닦아야 합니다.

praṇītandamen tērum mana væḍi. hæbæyi hīna daham valavat madhyama daham valavat, praṇīta daham valavat pūrṇa śānta vū praṇīta vū dahamak nǣha kiyalā tērum gata yutu.

그렇지만 낮은 dhamma에도, 가운데 dhamma에도, 빼어난 dhamma에도 온전히 고요하고 빼어난 dhamma는 없다는 것을 알아야 합니다.

nicca sæpa ātma dahamak ē tuḷa nǣha kiyalā tērum gata yutu. ekaṭa passē uddāma venna praṇīta dahama væḍuvayi kiyalā hō vaḍanavayi kiyalā hō uddhāma vennat nætuva. nicca

그 안에 영원하고 즐겁고 자아인 dhamma는 없다는 것을 알아야 합니다. 그런 뒤에는 빼어난 dhamma를 닦았다거나 닦고 있다고 해서 들뜨지도 말아야 합니다.

kiyalā hō uddhāma vennat nætuva. nicca daham athæralā madhyama daham kenehi upēkṣā sahagata ēvā jīvanō pāya jīvat vīmaṭa avaśya karana mǣtanakam jīvat venna avaśya nisā nisayi mē dē pariharaṇaya karannē mē rækiyāva karannē eādī vaśayen ē san̆dahā ē ṭika kaḷa yutuyi. oya kramaya

낮은 dhamma는 버리고, 가운데 dhamma에 대해서는 평온한 마음으로, 살아가는 방편으로서, 죽을 때까지 살아야 하니까 이것을 쓰고 이 일을 한다는 식으로, 그것을 위해 그만큼만 해야 합니다.

vaśayen ē san̆dahā ē ṭika kaḷa yutuyi. oya kramaya tērum aragena kaṭayutu karanavā nam etandi oya praśnayē bādhakayak ennē næha.

그 방법을 이해하고 해 나간다면 그 물음에 걸림돌이 생기지 않습니다.

hariyākārava karuṇu tērum aragena kaṭayutu karaganna puḷuvan. ēka nemeṭa kaṭayutu karaganna

올바르게 이치를 이해하고 일을 해 나갈 수 있습니다. 그렇게 해 나가야 합니다.

mē pavulē kavuru hō miyagiya samahara aya dukan vuṇā. samahara samājayen ena apahāsa nisā ēvaṭa bayē adanavā, duk venavā pennanavā. mē æn̆dīma miya giya ayaṭa pudgalayāṭa ayahapatak venavādayi kiyalā ahanavā.

이 집안에서 누군가 세상을 떠나 어떤 이들은 슬퍼했습니다. 어떤 이들은 사회에서 오는 비난 때문에 그것이 두려워 울고 슬퍼하며 드러냅니다. 이렇게 우는 것이 죽은 사람에게 해가 되느냐고 묻습니다.

dæn niyagiya pudgalayā miyayāṭa passē siyallōma nopenna satvayaṭa pat vennē næha. ektarā pirisak metanin miya giyāṭa passē eyā antarā bhavaka tiyena avasthāvaṭa patvenavā. api ōkaṭa kiyanavā gandhabba avasthāva

죽은 사람은 죽은 뒤에 모두가 보이지 않는 존재가 되는 것은 아닙니다. 어떤 무리는 여기서 죽은 뒤에 사이 존재(antarābhava)의 상태에 듭니다. 우리는 그것을 gandhabba 상태라고 부릅니다.

ē avasthāvaṭa patvecca aya tamangē pavulē aya æsuru karagena ē ætulē innavā. ēgollō karana kiyana dēval eyāṭa æhenavā. pēnavā. ē nisā ē

그 상태에 든 이들은 자기 가족 곁에 머물러 그 안에 있습니다. 가족이 하고 말하는 것이 그에게 들리고 보입니다.

kiyana dēval eyāṭa æhenavā. pēnavā. ē nisā ē vagē velāvaṭa api avidyāven karana væḍak tamayi yamaka duk vena eka. anika uddāma vena eka. uddāma vena ekayi duk vena ekayi dekama avidyāvē tīraṇa nisā. satyaya nemeyi.

그러니 그런 때에 우리가 avijjā로 하는 일이 바로 슬퍼하는 것입니다. 또 하나는 들뜨는 것입니다. 들뜨는 것도 슬퍼하는 것도 둘 다 avijjā의 판단에서 나옵니다. 참이 아닙니다.

maṭa mehema læbilā tiyenavā kiyalā uddāma vena ekat avidyāvē tīraṇaya. anē maṭa mē dē næhænē kiyalā saṁvēgayaṭa pat velā duk vaet avidyāvē tīraṇayak. avidyāvē tīrana valin nivan dakinnat bæhæ. nivan dakina

'나는 이런 것을 얻었다' 하고 들뜨는 것도 avijjā의 판단입니다. '아, 나에게는 이것이 없구나' 하고 마음이 흔들려 슬퍼하는 것도 avijjā의 판단입니다. avijjā의 판단으로는 nibbāna를 볼 수 없습니다.

kenekuṭa nivan dakinnat bahalakayi hari.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

yamak læbuṇayi kiyalā uddāma vena ekavat. yamkisi dēkin saṁyōgayaṭa patvenna dukkam karaḷu āvayi kiyalā ēken duk vena eka sōkayaṭa pat vena eka hō dævena tævena eka hō ēvā ekakvat vidyāva nemeyi. avidyāvē tīraṇaya

무엇을 얻었다고 들뜨는 것도, 어떤 일을 만나 괴로움이 닥쳤다고 슬퍼하는 것도, 비탄에 빠지는 것도, 애태우고 괴로워하는 것도, 그 어느 것도 vijjā가 아닙니다. avijjā의 판단입니다.

lōka dharmatāvayan hariyaṭa tērum karagattahama lōkayē pavatina kisima deyak læbuṇayi kiyalā pævætma sambandha kisima deyak læbuṇayi kiyalā nita sambandha hō gata sambandha deyak. ēka uddāma vena dēkut næ.

세상의 이치(lokadhamma)를 바르게 알고 나면, 세상에 있는 어떤 것을 얻었다고 해서, 존재와 얽힌 어떤 것, 마음에 얽힌 것이든 몸에 얽힌 것이든 얻었다고 해서 들뜰 일도 없습니다.

nolæbunayin kiyalā mēkē taran̆ga kara karagena karagena kara mēkē dāhayaṭa pat venna dēkut næha. lōka svabhāvayen tērum ganna ōnē.

얻지 못했다고 해서 이것을 두고 다투고 다투며 애타 할 일도 없습니다. 세상의 본디 모습으로 이해해야 합니다.

læbuna hæṭiyakaṭa tamangē kaṭayutu karaganna gamak. sōkaya saṁyōgayaṭa pat vennē davida dāyaṭa pat vennē nætuva ivasalen kaṭayutu karaganna gama.

얻은 만큼으로 자기 일을 해 나가면 됩니다. 비탄과 동요에 빠지지 않고, 애타 하지 않고, 참으며 일을 해 나가면 됩니다.

ārya mārgaya tuḷa yamkisi pratiphalayak læbunā uddāma venna yannet nætuva. ēka upak lēsayak ēkaṭa væṭennet nætuva.

ariya magga 안에서 어떤 결과를 얻었다 해도 들뜨지 않고, 그것은 upakkilesa이니 거기에 빠지지도 않습니다.

mama arihatyaṭa pat velā næhænē barava tiyenavanē keles tiyalā ēkana læjjāvenna tiyena hariyaṭa ē ṭika ayin karaganna mama utsāha karanna ōnē. læbavicca tæna uddāma vi vīmennē nætuva kiyalā hatak tērum araganna ōnē.

'나는 아직 arahant가 되지 못했구나, 무거운 kilesa가 아직 남아 있구나' 하고 그것을 부끄러이 여기며, 그것들을 없애려고 애써야 한다고, 얻은 자리에서 들뜨지 않아야 한다고 이렇게 알아야 합니다.

ē vidihaṭa kaṭayutu karana mē bāhira praśna ekakvat næhæ. an̆dana eka tiyā hināha venavat mæricca ekkanāṭa gælapennē næha.

그렇게 해 나가면 이런 바깥 문제는 하나도 없습니다. 우는 것은 말할 것도 없고 웃는 것조차 죽은 이에게는 어울리지 않습니다.

hon̆dayi kiyalā hinā giyāhamat oya ēkē væḍenavā. narakayi kiyalā anānna giyāhama ō saṁvēdayak æti venavā. ælīma hō gæṭīma kiyana dekaṭa ē pudgalayā æṭenavā.

좋다고 웃으면 그것이 자라나고, 나쁘다고 울면 감정이 일어납니다. 그 사람은 애착이나 반감, 이 두 가지에 걸려듭니다.

mēka tamayi lōka dharmatāvaya kiyā sihi karamin ē gæna katā karamin ē gæna kriyā karamin kaṭayutu karanavā nam anē itin ēka lōkē hæṭiya kiyalā eyā dænagattot eyāṭat nivan maga hamba venavā. ka sænasu mokak hamba venavā.

'이것이 세상의 이치다' 하고 떠올리면서 그것을 이야기하고 그에 따라 행한다면, 그래서 그가 '아, 그것이 세상이란 것이구나' 하고 알게 된다면, 그에게도 nibbāna의 길이 열립니다. 무언가 위안을 얻습니다.

ehenam hæma dēkadima api dakinna ōnē dukkam kaḷu venakoṭa mē lōkē svabhāvaya mēkayi.

그렇다면 모든 일에서, 괴로움이 닥칠 때 '이 세상의 본디 모습이 이것이다' 하고 보아야 합니다.

itin ēka itin lōkē hæṭiya lōkē pavartanaya sākala apiṭa siddha vennē mē ṭika karagannanē. ē nisā ēka vædagat deyak nemeyi kiyalā ēkaṭa api kampahana novī inna ōnē. læbuṇayi kiyalā

그것이 세상의 모습이고 세상의 흐름이니, 우리에게 일어나는 것은 이것을 해 나가는 일일 뿐입니다. 그러니 그것은 대단한 일이 아니라고 여기고 흔들리지 않고 있어야 합니다.

api kampahana novī inna ōnē. læbuṇayi kiyalā anicca vū, dukkha vū, anatta vū deyak næ læbuṇē kiyalā ē piḷiban̆dāma novī venna ōnē. 7k gnāna darśana æti paṭicca

얻었다고 해도 얻은 것은 anicca이고 dukkha이고 anattā인 것이라고 알아, 그것에 들뜨지 않아야 합니다.

novī venna ōnē. 7k gnāna darśana æti paṭicca samuppādaya yam kenek dakinavā nam ovunṭa guruvarayek avaśya næhanē. anungē ādhārayak avaśyē nǣ. ohuṭa mārgayaṭa bādhāvak nǣha kiyalā dēśanā karanavā.

일흔일곱 가지 앎과 봄을 갖추어 paṭiccasamuppāda를 보는 사람이라면 스승이 필요 없습니다. 남의 도움이 필요 없습니다. 그의 길에는 걸림이 없다고 가르치십니다.

ehenam meba dakina nuvaṇak ædda? ēkat aniccayi kiyalā dakinna tiyenavā. ēke uddāma venna epā kiyanavā. ēkat eka nuvanavā.

그렇다면 이것을 보는 어떤 지혜가 있더라도 그것 또한 anicca라고 보아야 합니다. 그것에 들뜨지 말라고 합니다. 그것도 하나의 지혜입니다.

avidyāva dænagattā etakoṭa avidyāpyā saṁkhārādi vaśayen saṁkhāra dænagattā mē saṁkhāra valaṭa hētuva chandara rāgaya kiyalā dænagattā. ē candha rāgaya nirōdha kirīmen ē avidyāva nirōdha venavā nætnam saṁkhāra nirōdha venavā kiyalā dænagatto. ē maga anugamanaya karalā ētmēen saṁkhāra nirōdha karagena keḷavara karagannakayi yanavā.

avijjā를 알았습니다. 그러면 'avijjāpaccayā saṅkhārā' 하는 식으로 saṅkhāra를 알았고, 이 saṅkhāra의 원인이 chandarāga라는 것을 알았습니다. 그 chandarāga를 멸하면 avijjā가 멸하고 saṅkhāra가 멸한다는 것을 알았습니다. 그 길을 따라 saṅkhāra를 멸하여 끝에 이르러 갑니다.

kohoma nuvaṇak maṭa tiyenavā maṭa tērum gattē hækiyāvak tiyenavā mama metanṭa pat velā tiyenavā kiyalā yaha uddāmayak penavānam. ē uddānayat asāra dayak tiyā daka gannavā.

'나에게 이런 지혜가 있다, 나에게 이해할 힘이 있다, 나는 여기까지 왔다' 하는 들뜸이 나타나면, 그 들뜸도 알맹이 없는 것으로 봅니다.

atītayē yam kenek oya kramenmayi atītayē nivan avabōdha karanna nam avabōdha kaḷē dænagannavā.

지난날 누군가 nibbāna를 깨달았다면 바로 이 방법으로 깨달았다는 것을 압니다.

matu anāgatayē yamek nivan avabōdha karanavā nam oya kramayamayi vena kramayakin nemeyi kiyalā dænagannavā.

앞으로 누군가 nibbāna를 깨닫는다면 바로 이 방법으로이지 다른 방법으로가 아니라는 것을 압니다.

dæn mē avasthāvēdī mepa daka nuvaṇak æt dekat aniccayi kiyalā dænagannavā kivvahama saṁkhāra piḷiban̆dava dakina nuvaṇa hatak pahaka venavā. viññāṇa nāma rūpa salāyatana sparśa vēdanā taṇhā, upādāna bhava jāti jarāmaraṇa kiyana mē 11hanavā.

이때 '이것을 보는 어떤 지혜가 있든 그것도 anicca'라고 안다고 하면, saṅkhāra에 대해 보는 지혜가 일곱 겹이 됩니다. viññāṇa, nāmarūpa, saḷāyatana, phassa, vedanā, taṇhā, upādāna, bhava, jāti, jarāmaraṇa, 이 열한 가지에 대해서입니다.

nuvaṇa hata gānē pahalama nuvaṇa 77k pahaḷa venavā. menna mē nuvaṇa 77 tiyena kenaṭa anungē ādhārayak ōnē næhæ āyet ahanna ōnē næ. mārgaya harida kiyalā kāgevat atsivasanna dēkut nǣha. tamanṭama væṭahenavā. mārgaya varadinnet nǣha kotanakavat ohin piṭa pænnavot kotana hari varadinavā.

하나에 일곱 가지씩 지혜가 생기니 일흔일곱 가지 지혜가 생깁니다. 이 일흔일곱 가지 지혜를 지닌 사람은 남의 도움이 필요 없고 다시 물을 필요도 없습니다. 길이 맞는지 누구의 서명을 받을 일도 없습니다. 스스로 알게 됩니다. 길이 어디에서도 어긋나지 않습니다. 거기서 밖으로 뛰쳐나가면 어딘가에서 어긋납니다.

oya ṭika tērum gattā nam kisi praśnayak næhæ.

이것만 이해했다면 아무 문제가 없습니다.

itin oya ṭika tērum gænīmē bærigama hun̆gāk duraṭama mulāvaṭa pat venna hētu venavā.

그런데 이것을 이해하지 못하는 것이 크게 헤매게 되는 까닭이 됩니다.

hun̆gaṭa mē læbicca phalayan gæna oya uddāvayaṭa patvenna giyahama oya suḷu samādhiyaka suḷu lābhayak læbunahama ōka mahā marak vāgē allagena anik aya deveni karamin tamā uddāmaya vīm paḷaveni vain̆dida adahasa mehe vidihē mānayak æti venavā.

흔히 얻은 결과에 들떠, 작은 samādhi, 작은 이득을 얻으면 그것을 대단한 것처럼 붙잡고, 남들을 뒤로 밀어내며 자기가 들떠 '내가 으뜸'이라는 생각, 이런 식의 māna가 생깁니다.

menna mēka tamayi læbuṇu yam nuvaṇak ætda ēkat aniccayi kiyalā dænagattē næti ekē varada ēket allanna harayak nǣha kiyalā dænagattē nætē varadaya

바로 이것이, 얻은 어떤 지혜가 있든 그것도 anicca라는 것을 알지 못한 잘못이고, 거기에도 붙잡을 알맹이가 없다는 것을 알지 못한 잘못입니다.

ēṭama pirihīmaṭa pat venna hētu venavā. ēka hæma kenekma ārya mārgaya vaḍanakoṭa tērum ganna ōnē. ē ē venaskam viśēṣatvayan āvayi kiyalā ōka uddāma inna deyak nemeyi kiyalā anik ayaṭa ōkē san̆gapāna dēkut nǣhæ uddāmenna dēkut nǣhæ kiyalā dænagattahama eyā mulāvaṭa pat vennē nǣ. mārgaya hariyaṭa ahuvelā gaman karanavā.

그것이 바로 물러나게 되는 원인이 됩니다. ariya magga를 닦는 사람이면 누구나 이것을 알아야 합니다. 이런저런 달라짐과 남다름이 왔다고 해서 들뜰 일이 아니고, 남들에게 감출 것도 들뜰 것도 없다는 것을 알면, 그는 헤매지 않습니다. 길을 바르게 붙잡고 나아갑니다.

itin ēkē hariya tērum gattahama væḍiya tērum gatta

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

apiṭa ada læbilā tiyena praśna valadī vædagat hariyak tiyenavā. mokada mē navakayaku ārya mārgayaṭa pæmiṇena ākāraya pahadā denna kiyalā illīmak karanavā.

오늘 우리가 받은 물음들 가운데 중요한 부분이 있습니다. 초보자가 ariya magga에 들어서는 방법을 풀어 달라는 부탁입니다.

ē kiyannē alutenma ārambha karana kenek nivan magaṭa pat vennē kohomada kiyana eka tērum ganna kiyana kāraṇaya mē ahannē.

곧 새로 시작하는 사람이 어떻게 nibbāna의 길에 드는지 알고 싶다는 것을 묻고 있습니다.

ēkedīmadīma tava ekak tiyenavā ānāpāna satiya bhāvanāva pæhædili kara denna. mē dekaṭama ennē eka piḷituk.

바로 그 안에 또 하나가 있으니, ānāpānasati bhāvanā를 풀어 달라는 것입니다. 이 둘에 대한 답은 하나입니다.

ānāpāna sati bhāvanāva hariyaṭa yamek tērum gattā nam nava kayek vaśayen ārya mārgaya vaṇa eka paṭan gænīmē paṭan edalā tiyenavā.

누군가 ānāpānasati bhāvanā를 바르게 이해했다면, 초보자로서 ariya magga를 닦는 일을 이미 시작한 것입니다.

kāyānupassanāva, vēdanānupassanāva, cittānupassanāva, dhammānupassanāva kiyana mē satara satipaṭṭhānayama ānāpāna satiyē tiyenavā kiyalā majjhamana nikāya sūtra vala hon̆daṭa vigraha karalā tiyenavā. [ugura kǣrīma]

kāyānupassanā, vedanānupassanā, cittānupassanā, dhammānupassanā라는 이 네 satipaṭṭhāna가 모두 ānāpānasati 안에 있다고 Majjhima Nikāya의 sutta들에서 잘 풀어 놓았습니다. [헛기침]

epasuva satara satipaṭṭhānayak æti ānāpānasati bhāvanāva vada itāma paṭu dēkaṭa sīmā karalā issellā samathaya varanna poḍḍak ēka aragena ēken vaḍāgattaṭa passē vidarśanāva varanna kiyalā mehema adahas mē kālē prakāśa karanavā.

그런데도 요즘은 네 satipaṭṭhāna를 갖춘 ānāpānasati bhāvanā를 아주 좁은 것으로 줄여서, 먼저 samatha를 닦으려고 그것을 조금 하다가 그것으로 닦은 뒤에 vipassanā를 닦으라는 식의 말을 합니다.

budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā satara satipaṭṭhānayama ānāpāna satiya tiyenavā kiyalā.

Buddha께서는 네 satipaṭṭhāna가 모두 ānāpānasati 안에 있다고 가르치십니다.

satara satipaṭṭhānaya ṭikak vaḍalā passē nivan magaṭa bahinavakot ē mona magaṭada vahinna.

네 satipaṭṭhāna를 조금 닦다가 나중에 nibbāna의 길로 내려간다면, 대체 어느 길로 내려간다는 말입니까?

ānāpāna satiya satara satipaṭṭhānayama tiyenavā nam arihatyaṭa patvenakanma māgayē ānāpāna satiya tibiya.

ānāpānasati에 네 satipaṭṭhāna가 모두 있다면, arahant가 될 때까지 길에는 ānāpānasati가 있어야 합니다.

namut ada kiyannē ānāpāna satiya ṭikak vaḍalā hita samathayaṭa pat karagattaṭa passē vidarśanāvaṭa haravanna kiyalā vacanayak kiyanavā.

그런데 오늘날에는 ānāpānasati를 조금 닦아 마음을 samatha에 들게 한 뒤에 vipassanā로 돌리라는 말을 합니다.

etakoṭa kō budurajāṇan vahansē dēśanā karapu ānāpāna satiya satara satipaṭṭhānaya tiyenavā kivvānam satara satipaṭṭhānayē gaman karana kenek kāya særayak ēken ahak velā vidarśanāvaṭa haravannē mokēda haravada?

그렇다면 Buddha께서 가르치신 ānāpānasati에 네 satipaṭṭhāna가 있다고 하셨는데, 네 satipaṭṭhāna 위를 걷는 사람이 어디에서 벗어나 vipassanā로 돌린다는 말입니까?

satara satipaṭṭhānaya tamayi budu vivuṇa buddha bhūmiya

네 satipaṭṭhāna야말로 Buddha들이 머무시는 Buddha의 자리입니다.

kisima rævatillakaṭa avī mānapāika balavēgayakaṭa au pæhædiliva niravulva āryaṣṭhāṁgika mārgaya vaḍannē nam ohu satara satipaṭṭhānayē hikmeda kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā.

어떤 속임에도, Māra 편의 어떤 힘에도 걸려들지 않고 또렷하고 맑게 ariya aṭṭhaṅgika magga를 닦는다면, 그는 네 satipaṭṭhāna에서 배우고 있는 것이라고 Buddha께서 가르치십니다.

ehenam ānāpāna satiya satara satipaṭṭhānayama yuddha nam ānāpāna satiya hæsirena kenāṭa tava ehakara bahi ekak hētuvat tiyenavada magak pera vaḍalā.

그렇다면 ānāpānasati가 네 satipaṭṭhāna를 모두 갖추었다면, ānāpānasati를 행하는 사람이 다른 길을 닦으려고 그 너머로 넘어갈 까닭이 있겠습니까?

yam kenek ehema kiyanam ē kiyana ānāpāna hatiya vena ekak vidi.

누군가 그렇게 말한다면, 그가 말하는 ānāpānasati는 다른 것이어야 합니다.

budurajāṇan vahansē dēśanā karapu ānāpāna satiya satara satipaṭṭhānaya tiyenavā nam kāyānupassanāva vēdanānupassanāva cittānupassanāva dhammānupassanāva kiyana hatarama budurajāṇan vahansē dēśanā karapu ānāpāna satiyet tiyena bava majjhima nikāyē hon̆daṭa pæhædiliva sūtra vala dēśanā karanavā.

Buddha께서 가르치신 ānāpānasati에 네 satipaṭṭhāna가 있다면, kāyānupassanā, vedanānupassanā, cittānupassanā, dhammānupassanā 네 가지 모두가 Buddha께서 가르치신 ānāpānasati 안에 있다는 것을 Majjhima Nikāya의 sutta들이 아주 분명하게 가르칩니다.

ehenam satara satipaṭṭhānaya āryaṣṭhāṁgika mārgaya tiyenavā nam satara satipaṭṭhānaya vaḍannē ārya aṣṭhāṁgika mārgaya pūrṇaya karayi. āryaṣṭhāka mārgaya pūrṇaya karannē satta bojjhaṁga dharma pūrṇaya karannē. satta bojjhaṁga dharma pūrṇaya karannē vidyā vimukti phalayaṭa passē.

그렇다면 네 satipaṭṭhāna에 ariya aṭṭhaṅgika magga가 있다면, 네 satipaṭṭhāna를 닦는 사람은 ariya aṭṭhaṅgika magga를 채웁니다. ariya aṭṭhaṅgika magga를 채우는 사람은 일곱 bojjhaṅga를 채웁니다. 일곱 bojjhaṅga를 채우면 그 뒤에 vijjā와 vimutti의 열매에 이릅니다.

ehemanam āryaṣṭhāyaka māgadhaya væḍenavā satara satipaṭṭhānaya væḍenakoṭa eham budurajāṇan vahansē dēśanā karapu ānāpāna satiyet satara satipaṭṭhānayen yutta nam ohu gamak karannē ē yana tākkal ārya aṣṭhāṁgika mārgayē nætnam satta pajaṁga pūrṇaya kirīmē ehema nætnam vidyāva vimukti phalayaṭa patvena mārgaya nætnam nivan maga ehenam nānāpāna satiya ṭikak vaḍalā passē venakaṭa parivartanaya karanavā kivvā nam ēka budurajāṇan vahansē dēśanā karapu ānāpāna satiyak vennada dæ

그렇다면 네 satipaṭṭhāna가 자랄 때 ariya aṭṭhaṅgika magga가 자라고, Buddha께서 가르치신 ānāpānasati가 네 satipaṭṭhāna를 갖추었다면, 그는 가는 내내 ariya aṭṭhaṅgika magga, 곧 일곱 bojjhaṅga를 채우는 길, 곧 vijjā와 vimutti의 열매에 이르는 길, 곧 nibbāna의 길을 걷는 것입니다. 그러니 ānāpānasati를 조금 닦다가 다른 것으로 바꾼다고 한다면, 그것이 Buddha께서 가르치신 ānāpānasati일 수 있겠습니까?

pæhædilika tērenna ōnē. ehenam budurajāṇan vahansē dēśanā karapu ānāpāna satiya vaḍanavā nam nivan dakinna tava ekak vaḍanna ōnē næha. æyi hētuva? budurajāṇan vahansēma dēśanā karanavā ānāpāna satiya tuḷa kāyānupassanāvayi, vēdanānupassanāvayi, cittānupassanāvayi, dhammānupassanāvayi kiyana satara satipaṭṭhānaya pūrṇayi.

이것을 분명히 알아야 합니다. 그러니 Buddha께서 가르치신 ānāpānasati를 닦는다면 nibbāna를 보려고 다른 것을 더 닦을 필요가 없습니다. 왜 그렇습니까? Buddha께서 몸소 ānāpānasati 안에 kāyānupassanā, vedanānupassanā, cittānupassanā, dhammānupassanā라는 네 satipaṭṭhāna가 온전히 갖추어져 있다고 가르치시기 때문입니다.

satara satipaṭṭhānaya vaḍanæ kenekuṭa ē nivan maga yam kenek kiyanam ānāpāna satiya vaḍalā nikak hita samata karagena passē vidarśanāvaṭa harava nikak vaḍanna kiyalā. ara budurajāṇan vahansē dēśanā karapu ānāpāna hatiya noyenna ōnæ. ēka vena ekak.

네 satipaṭṭhāna를 닦는 사람에게는 그것이 nibbāna의 길입니다. 누군가 ānāpānasati를 조금 닦아 마음을 가라앉힌 뒤 vipassanā로 돌려 또 조금 닦으라고 말한다면, 그것은 Buddha께서 가르치신 ānāpānasati가 아니어야 합니다. 그것은 다른 것입니다.

oya pæറ്റṭuma lehāganna ōnē. ēka lihā gattē nætnam kohomada api yathārthaya tiyennē?

이 엉킨 매듭을 풀어야 합니다. 그것을 풀지 못하면 우리가 어떻게 참모습에 이르겠습니까?

satōva assati satō passavasati kiyana tæna in̆dalā.

'sato va assasati, sato passasati'라고 하는 데서부터,

passaṁ bhayaṁ kāya saṁkhāraṁ assa sitmiti dikkhati passaṁ bhayaṁ kāya saṁkhāraṁ passa sikkhāmiti dikkhī kiyana tekan budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā kāyānupassanāvaṭa ayi oya ṭikē kāyānupassanāva tiyenavā.

'passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assasissāmī'ti sikkhati, passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ passasissāmī'ti sikkhati'라고 하는 데까지는 kāyānupassanā에 속한다고 Buddha께서 가르치십니다. 그 부분에 kāyānupassanā가 있습니다.

pīti paṭisaṁvēdī assa śikāmiti sikkhi pīti paṭisaṁvēda passa śikāmiti sikkhita kiyana tæna in̆dalā. sukha sukha paṭisaṁvēdī assa śissāmiti dikti sukha paṭisaṁvēdī passa siddhāmiti dikkati kiyana takam vēdanānupassanāvaṭa ayiti.

'pītipaṭisaṃvedī assasissāmī'ti sikkhati, pītipaṭisaṃvedī passasissāmī'ti sikkhati'라고 하는 데서부터 'sukhapaṭisaṃvedī assasissāmī'ti sikkhati, sukhapaṭisaṃvedī passasissāmī'ti sikkhati'라고 하는 데까지는 vedanānupassanā에 속합니다.

citta saṁkhāra paṭisaṁvēda assa śisāmidī sikkhati citta saṁkhāra paṭisaṁvēdī passa śiksāvidī sikkha tæna in̆dalā vimōcayaṁ [ugura kǣrīma] cittaṁ assa śiksāmiti sikkhati vimōcayaṁ cittaṁ passava sitsāmiti sikkhati kiyana tanakan cittānupassanāva sahita

'cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī assasissāmī'ti sikkhati, cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī passasissāmī'ti sikkhati'라고 하는 데서부터 [헛기침] 'vimocayaṃ cittaṃ assasissāmī'ti sikkhati, vimocayaṃ cittaṃ passasissāmī'ti sikkhati'라고 하는 데까지는 cittānupassanā입니다.

aniccānupassī atsiddhāmi ikkhati aniccānupassī passava śikāmiti sikkhi kiyana tæna in̆dalā. [ugura kǣrīma] paṭhinisaggānupassī assa śikāmiti sikkhi paṭhinisaggānupassī passava sitsāmi tina ekan dhammānuśanāvayi.

'aniccānupassī assasissāmī'ti sikkhati, aniccānupassī passasissāmī'ti sikkhati'라고 하는 데서부터 [헛기침] 'paṭinissaggānupassī assasissāmī'ti sikkhati, paṭinissaggānupassī passasissāmī'ti sikkhati'라고 하는 데까지는 dhammānupassanā입니다.

mē kramayaṭa mē paṭicca samutiya mē ānāpāna satiya vistara. poṭat hataraṭama bedalā pennanavā menna mē ākārayen ānāpāna sati bhāvanāva satara satipaṭṭhānaya yuttayi kiyalā vigraha karalā tiyennē.

이런 방식으로 이 ānāpānasati를 자세히 풀어 네 묶음으로 나누어 보여 줍니다. 이렇게 ānāpānasati bhāvanā가 네 satipaṭṭhāna를 갖추었다고 풀어 놓았습니다.

api ē kramaya tōrāgatto. ēka nivan maga vennē kohomada kiyalā hariyaṭa dænagattot.

우리는 그 방법을 골랐습니다. 그것이 어떻게 nibbāna의 길이 되는지 바르게 안다면 말입니다.

apiṭa kisi praśnayak nǣha satara satipaṭṭhānayayi mē vaḍannē kiyalā. ē ānāpāna satiya anukūlava karanat dænagatta yayi.

우리에게는 아무 문제가 없습니다. 우리가 닦는 것은 네 satipaṭṭhāna입니다. 그 ānāpānasati에 맞게 하는 법도 알게 됩니다.

ēka samatha bhāvanāvak kiyalā eka adahas haragatto. oya kiyana samatha bhāvanāva satara satipaṭṭhānayama næti venna ōna.

그것이 samatha bhāvanā라는 생각을 버렸습니다. 그들이 말하는 samatha bhāvanā에는 네 satipaṭṭhāna가 없어야 합니다.

ehenam budurajāṇan vahansē dēśanā karapu ānāpānasati bhāvanāva ēka viśēṣa deyak.

그러니 Buddha께서 가르치신 ānāpānasati bhāvanā는 특별한 것입니다.

budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā tun vasak unvahansē vaskālaya gata karalā dānē gēna bhikṣuva hærennada anna kisima kenek mā hambuvaṭa enna epā. magē praśna karanna endat epā. mē kālē mama vivēkatuven gata karanavā mē tun māsaya kiyalā budurajāṇan vahansē tun māsayak vas kālayē ehema venvelā.

Buddha께서 가르치십니다. 석 달 동안 vassa를 보내시면서 'dāna를 가져오는 bhikkhu 말고는 아무도 나를 만나러 오지 말라. 나에게 물으러 오지도 말라. 이 석 달 동안 나는 홀로 고요히 지내겠다' 하시고, Buddha께서는 vassa 석 달 동안 그렇게 떨어져 지내셨습니다.

ē vas kālēdīnēdī bhikṣūn vahansēlāṭa kiyanavā. mahaṇeni anya paribrājikayō æhuvot namut vas kālayē bhavat gautamayan vahansē kiya viharaṇayakin vāsaya kaḷāda kiyalā æhuvot ānāpāna sati viharaṇaya vāsaya kaḷā kiyalā kiyannē.

그 vassa 동안에 bhikkhu들에게 말씀하십니다. '비구들이여, 다른 유행자들이 vassa 동안 고따마 존자께서 어떤 머묾으로 지내셨느냐고 묻거든, ānāpānasati의 머묾으로 지내셨다고 말하라.'

ē ānāpāna satiya mokakda kiyalā æhuvot īṭa ariya vihāraya kiyat, brahma vihāraya kiyat, tathāgata vihāraya kiyat tiyenavā kiyalā kiyannē.

'그 ānāpānasati가 무엇이냐고 묻거든, 그것을 ariya-vihāra라고도, brahma-vihāra라고도, tathāgata-vihāra라고도 한다고 말하라.'

dæn mēka vædagat.

여기가 중요합니다.

ēka mokakda kiyalā æhuvot mehema kiyanna kiyalā en tiyenakoṭa tava ekak ē kālē tibilā næ.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

budurajāṇan vahansēgē ānāpāna satiya viśēṣayak tibuṇavā pennannē nædda ē budurajāṇan vahansēgē dēśanāvē

Buddha께서 가르치신 그 말씀은 Buddha의 ānāpānasati에 남다른 점이 있었음을 보여 주는 것 아니겠습니까?

aniya kiyannē budurajāṇan vahansē brahma kiyannē budurajāṇan vahansē dāgata kiyannē budurajāṇan vahansē.

ariya라 함은 Buddha이시고, brahma라 함은 Buddha이시고, tathāgata라 함은 Buddha이십니다.

budurajāṇan vahansēṭa hevvē viśēṣa viharaṇayak pennanavā. anna budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷa ānāpāna satiya mokakda æhuvot ariya vihāraya brahma vihāraya dāgata vihāraya kiyana kāraṇā tuṭakin ēka kiyannē.

Buddha께서 지니신 특별한 머묾을 보여 주는 것입니다. Buddha께서 가르치신 ānāpānasati가 무엇이냐고 물으면 ariya-vihāra, brahma-vihāra, tathāgata-vihāra라는 세 가지로 말하는 것입니다.

dæn metanadi apiṭa tērenavā lōkayāgē ānāpāna satiyak issarak tibuṇā. ē tibicca ānāpānapāna satiyayi budurajāṇan vahansēgē ānāpāna satiyayi dekak.

여기서 우리는 세상 사람들의 ānāpānasati가 예전부터 있었다는 것을 알게 됩니다. 그 있던 ānāpānasati와 Buddha의 ānāpānasati는 서로 다른 둘입니다.

budurajāṇan vahansē væḍū yam ānāpāna satiyak nam ēka tathāgatayan vahansē hō unvahansēgen asā dænagat tathāgata śrāvakayan vahansē namak vaḍanavā æhennē.

Buddha께서 닦으신 ānāpānasati라면, 그것은 Tathāgata께서, 또는 그분에게서 듣고 알게 된 Tathāgata의 제자가 닦는 것이라고 들립니다.

tun lōkayē kisima kālayaka ē mārgaya vidyāmānaya vennē nǣha kiyana ekat vigraha venavā.

세 세계 어디에도, 어느 때에도 그 길은 [다른 데서는] 나타나지 않는다는 것도 풀이됩니다.

ārya aṣṭhāṁgika mārgayaṭa ayiti nam ānāpāna sati budurajāṇan vahansē væḍū ānāpāna satiya ārya aṣṭhāṁgika mārgayaṭa ayiti eka haṁgayakvat.

ariya aṭṭhaṅgika magga에 속한다면, Buddha께서 닦으신 ānāpānasati는 ariya aṭṭhaṅgika magga에 속하는 한 갈래입니다.

anna ē śāsanayaka vidyāmānaya vennē nǣ mē śāsanaya bæhæra vidyāmāna vennē nǣha kiyana eka pæhædiliva dēśanā karalā tiyenavā

그것은 다른 sāsana에는 나타나지 않으며 이 sāsana 밖에서는 나타나지 않는다고 분명히 가르쳐 놓으셨습니다.

budurayan vahansē dēśanā karapu ānāpāna satiya nivan magana ēka sampūrṇa āryaṣṭhāṁgika mārgayen niyuk karana anna ē śāsanayaka ē bhāvanāva tiyenna bæha.

Buddha께서 가르치신 ānāpānasati는 nibbāna의 길이며, 온전한 ariya aṭṭhaṅgika magga와 맞물려 있으니, 그런 bhāvanā는 다른 sāsana에는 있을 수 없습니다.

hæbæyi ānāpāna hati bhāvanāva kiyana husma ganna arina bhāvanā kramayak lōkē tibuṇā. ē tibuṇa eka issara paṭanmak tibuṇā. hæbæyi ēka nivan maga nemeyi.

그러나 ānāpānasati bhāvanā라고 하는, 숨을 들이쉬고 내쉬는 bhāvanā 방법이 세상에 있었습니다. 그것은 아주 예전부터 있었습니다. 하지만 그것은 nibbāna의 길이 아닙니다.

anya yōgīnet ēka væḍuvot adat ēka vaḍanavā. indriyāva yōgīn adat ēka vaḍanavā. hæbæyi budurajāṇan vahansēgen ahagatta kramayak nemeyi. sindu dharmayat ekka sambandha bhāvanāvak ēgollangen

다른 yogī들도 그것을 닦았고 지금도 닦습니다. 인도의 yogī들은 지금도 그것을 닦습니다. 하지만 Buddha께 들어서 얻은 방법이 아닙니다. 힌두 dharma와 이어진 bhāvanā입니다.

æhuvot ehema oya bhāvanāva kāgenda gattē kohēda ennē kiyiv. apiṭa paramparāvaṭa ayit ekak tiyenavā nisā. api ōka bhavat gautamayan vahansēgen udāgat ekak tiyalā ēgollō kiyannē næhæ.

그들에게 이 bhāvanā를 누구에게서 받았는지, 어디서 왔는지 물으면, 우리 전통에 속한 것이 있어서라고 말할 것입니다. 그들은 이것을 고따마 존자께 받은 것이라고 말하지 않습니다.

adat ēka okpena kāraṇaya.

오늘날에도 그것은 드러나 있는 사실입니다.

aṁguttara nikāyē siha sūtraya kiyana siha sēnātivaṭa karapu sūtra dēśanā dēśanāva dēśanā karanavā.

Aṅguttara Nikāya의 Sīha sutta, 곧 장군 Sīha에게 하신 sutta에서 이렇게 가르치십니다.

yamek bhavat gautamayan vahansēṭa āśvāsavādī kiyalā kiyanavā. karuṇu saritava kiyannē.

누군가 고따마 존자를 'assāsavādī'라고 말한다면, 그는 이치에 맞게 말하는 것입니다.

bavat gautamayan vahansē cātur mārga phala saṁkhyāta uttama āśvāsayen āśvāsaka vū ema uttama āśvāsaya san̆dahā daham desannē eyin suvanu hikmavannēyayi kiyā nam mē satya karuṇayi vena karuṇakin nemeyi. oya sūtraya pæhædiliva dēśanā karalā tiyenavā.

'고따마 존자께서는 네 가지 magga와 phala라고 일컫는 으뜸가는 assāsa로 숨 쉬신 분이며, 그 으뜸가는 assāsa를 위해 dhamma를 설하시고 그것으로 제자들을 이끄신다'는 뜻이라면 이것이 참된 까닭이지 다른 까닭이 아닙니다. 그 sutta는 이렇게 분명히 가르쳐 놓았습니다.

cātuūr mārga phala saṁkhyāta uttama āśvāsayen āśvāsaka vuṇē. cātu mārga phala saṁkhyātaya kiyannē sōvān mārgaya phalaya, sapudāgāmī mārgaya phalaya anāgāmī mārgaya phalaya arihat mārgaya phalaya menna mē kiyana uttama āśvāsayen āśvāsaka vuṇā.

네 가지 magga와 phala라고 일컫는 으뜸가는 assāsa로 숨 쉬신 것입니다. 네 가지 magga와 phala라 함은 sotāpatti의 magga와 phala, sakadāgāmī의 magga와 phala, anāgāmī의 magga와 phala, arahatta의 magga와 phala입니다. 바로 이 으뜸가는 assāsa로 숨 쉬셨습니다.

dæn sōvān mārgaya sōvān phalaya kiyannē husmada sakr̥dāgāmī mārgaya sakr̥dāgāmī phalaya kiyannē husmada nāhayen uḍaṭa pāṭa ganna husmada anāgāmī māgaya anāgāmī phalaya kiyannē uḍaṭa pataraganna husmata arihat mārgaya arihat phalaya kiyannē uḍat ganna husmata gaṇan arina husma ehenam vena deyak

그런데 sotāpatti magga와 sotāpatti phala가 숨입니까? sakadāgāmī magga와 phala가 숨입니까? anāgāmī magga와 phala가 코로 위로 끌어올리는 숨입니까? arahatta magga와 phala가 위로 들이마시고 세어 가며 내쉬는 숨입니까? 그렇다면 그것은 다른 것입니다.

ehenam budurajāṇan vahansēṭa āśvāsa vādī kiyana lōkayā husma gannaken kiyalā hariyannē næhæ. āśvāsa karanavā kiyalā lōkaya husma gannavā.

그러니 Buddha를 assāsavādī라고 하는 것을 세상 사람들이 말하는 '숨 쉬는 이'라는 뜻으로 보는 것은 맞지 않습니다. 세상 사람들은 assāsa라고 하면 숨 쉬는 것으로 여깁니다.

ē vādiyē budurajāṇan vahansē ānāpānasatiya kiyalā dēśanā kānam budurajāṇan vahansēma dēśanā karanavā yamek maṭa āśvāsavādī kiyannam karuṇu sahitava kiyannē. niværadiva kiyannē. cātuūr mārga phala saṁkhyāta uttamasayen āśvāsaka vū ema uttama āśvāsaya san̆dahā daham desannaya eyin savvaruda sikmavannē kiyalānam menna mē karyen āśvāsa vadī kiyanna puḷuvan. vena karuṇakin nemeyi.

Buddha께서 그런 뜻으로 ānāpānasati를 가르치셨다면 모르겠지만, Buddha께서 몸소 가르치십니다. '누군가 나를 assāsavādī라고 한다면 이치에 맞게, 바르게 말하는 것이다. 네 가지 magga와 phala라고 일컫는 으뜸가는 assāsa로 숨 쉬었고, 그 으뜸가는 assāsa를 위해 dhamma를 설하고 그것으로 제자들을 이끈다는 뜻이라면, 바로 이런 까닭으로 assāsavādī라고 할 수 있다. 다른 까닭으로가 아니다.'

ehenam budurajāṇan vahansēṭa āśvāsa varaya kiyanna puḷuvanda husma ganna eka ne pæhædili tæn okkoma api dakinna ōnē.

그렇다면 숨 쉰다는 뜻으로 Buddha를 assāsavādī라고 할 수 있겠습니까? 이렇게 분명한 대목들을 우리는 모두 보아야 합니다.

nivanaṭa noyē nam tiyenavā. nibbāna kiyalat kiyanavā. nirvāṇa kiyalat api kiyanavā. ē vagēma kēma kiyalat kiyanavā. amata kiyalat kiyanavā. praṇīta kiyalat kiyanavā. etakoṭa oya ākārayen noyē noyek nam valin vigraha karanakoṭa āśvāsakak tiyenavā kiyalā dēśanā karana.

nibbāna에는 여러 이름이 있습니다. nibbāna라고도 하고 nirvāṇa라고도 합니다. 또 khema라고도 하고 amata라고도 하고 paṇīta라고도 합니다. 이렇게 갖가지 이름으로 풀이할 때 assāsa라는 이름도 있다고 가르치십니다.

nivanaṭa āśvāsa yanna nama

nibbāna의 한 이름이 assāsa입니다.

anna budurajāṇan vahansē pennapu āśvāsaya nivana āśvāsa karana mārgaya āryaṣṭhāṁgika mārgaya

그것이 Buddha께서 보여 주신 assāsa입니다. nibbāna를 들이쉬는 길은 ariya aṭṭhaṅgika magga입니다.

āryaṣṭhāṁgika mārgaya āśvāsa karanavā nam nivana āśvāsa kaḷā venavā. āryaṣṭhāṁgika mārgaya pūrṇaya karā nam āśvāsaya pūrṇa kaḷā venavā.

ariya aṭṭhaṅgika magga를 들이쉰다면 nibbāna를 들이쉰 것이 됩니다. ariya aṭṭhaṅgika magga를 채웠다면 assāsa를 채운 것이 됩니다.

asvāsa sūtraya saha parama asvāsa sūtraya kiyalā sūtra dekak tiyenavā aṁgutara nikā vigraha karana.

Aṅguttara Nikāya에는 Assāsa sutta와 Paramassāsa sutta라는 두 sutta가 풀이되어 있습니다.

sparśa āyatana haya piḷiban̆dava udayaṁgamē, atṁgamaya, āśvādaya, ādīnavaya, nissaharaṇaya satusaya dakīda ekalli āśvāsayava pūrṇa vīnna

여섯 phassāyatana의 일어남, 사라짐, assāda, ādīnava, nissaraṇa를 있는 그대로 볼 때 assāsa가 채워집니다.

budurajāṇan vahansē pennapu āsvāsa hon̆daṭa puvenna hulan gattot āśvāsa puruṇada

Buddha께서 보여 주신 assāsa가, 바람을 가득 잘 들이마시면 채워지는 것입니까?

budurajāṇan vahansēgē āśvāsa monavada monavada āśvāsa karanna kiya monavada pasvāsa

Buddha의 assāsa는 무엇입니까? 무엇을 들이쉬라는 것이며, 무엇을 내쉬라는 것입니까?

pandāmayaṁ

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ānanda sabbē saṁkhārā anasikayi ānanda mē siyaluma saṁkhāra anaśāsatikayi āśvāsa karanna epā. āśvāsa karanna harayak ēvaya næ.

'Ānanda, sabbe saṅkhārā anassāsikā.' Ānanda여, 이 모든 saṅkhāra는 anassāsika이다, 들이쉬지 말라. 그것들에는 들이쉴 만한 알맹이가 없다.

ehenam budurajāṇan vahansē āvāda karanna epā kivvē saṁkhāra. siyalu saṁkhāra anasvāsikayi. ēvā āśvāsa karanna vaṭinā ēvā nemeyi.

그러니 Buddha께서 들이쉬지 말라고 하신 것은 saṅkhāra입니다. 모든 saṅkhāra는 anassāsika입니다. 그것들은 들이쉴 만한 값어치가 있는 것이 아닙니다.

ehenam metana āśvāsa āśvāsa kiyana vacanayen mē hæmatænakama pennuē. tripiṭakē hæmatænakama pennannē koḷaka hon̆daṭa pæhædiliva dēśanā karalā tiyenavā mē āgaya vinaya āśvāsa kiyannē monavada

그러니 여기서 assāsa라는 낱말로 곳곳에서 보여 주는 것, Tipiṭaka 곳곳에서 보여 주는 것이 무엇입니까? ariya vinaya에서 assāsa가 무엇인지 아주 분명하게 가르쳐 놓았습니다.

nivan maga āśvāsa karamin nivana āśvāsaya labannē lōka mārgaya pasāda karamin lōkayen ikma yanna

nibbāna의 길을 들이쉬면서 nibbāna라는 assāsa를 얻습니다. 세간의 길을 내쉬면서 세상을 넘어갑니다.

anārya mārgaya pasvāsa karanna ārya mārgaya āśvāsa karanna

ariya가 아닌 길을 내쉬고, ariya의 길을 들이쉬십시오.

menna mē āśvāsayayi pasvāsaya yagena yana kenā kavadā hari ārya mārgaya āśavāda karalā āśavāsa karalā pūrṇa vecca arihatya hamba venavā. edāṭa āśvāsa pūrṇayi.

이 assāsa와 passāsa를 이어 가는 사람은 언젠가 ariya의 길을 들이쉬고 또 들이쉬어 온전해진 arahant의 자리를 얻습니다. 그날 assāsa가 다 채워집니다.

pasvāsa kaḷa yutu lōkayak æyida pasvāsa karana hari ivarayi.

내쉬어야 할 세상이란 것도, 내쉬는 일도 끝났습니다.

āśvāsa karapuvā āśvāsa karalā evanam tavat āśvāsa karana deyak nætnam. pasvāsa karapuvā pasvāsa karalā evanam tavat pasvāsa karana deyak nætnam āśvāsa pasvāsa nirōdhayi.

들이쉴 것을 다 들이쉬어 더 들이쉴 것이 없고, 내쉴 것을 다 내쉬어 더 내쉴 것이 없다면, assāsa와 passāsa가 멸한 것입니다.

āśvāsa pasvāsa nirōdha vunaha unvahansē arihat phalaya.

assāsa와 passāsa가 멸하면 그분은 arahatta phala에 이르신 것입니다.

menna budurajāṇan vahansē apiṭa nirōdha karanna kivvā āśavāsa pasvāsa

바로 이것이 Buddha께서 우리에게 멸하라고 하신 assāsa와 passāsa입니다.

dæn api balāporottu vennē kuk nirōdha karannada nāhayen ena husma podā ugulaṭa yanna nætnam pallehā haṭa yanna nætnam api hitanavā āśavāsa pasvāsa nirōdha karā. ehema ekak tiyenavā nættē nemeyi. hæbæyi ēka laukikayi.

그런데 우리는 무엇을 멸하기를 바랍니까? 코로 들어오는 숨이 목으로도 가지 않고 아래로도 내려가지 않으면 assāsa와 passāsa를 멸했다고 생각합니다. 그런 것이 없는 것은 아닙니다. 하지만 그것은 lokiya입니다.

laukika vū keles sahita vū sasara gamanaṭa hētu vena sasara dukin ikmavanna hētu novana samādhiyak tiyenavā. anna ē samādhiya ēken haknavā. [ugura kǣrīma] ēnisā ēkē samādhiyak nǣha kiyannē næha.

lokiya이고 kilesa가 섞여 있고, saṃsāra의 여정에 원인이 되며 saṃsāra의 괴로움을 넘어서는 데에는 원인이 되지 못하는 samādhi가 있습니다. 그것으로 바로 그 samādhi를 얻습니다. [헛기침] 그러니 거기에 samādhi가 없다고 말하는 것은 아닙니다.

mē laukika vū keles sahita vū āsvāsa prasvāsā duru karana kramayak tiyenavā. husma navatina vidihaṭa. dāha ivaralā ivaralā giyāma navatina avasthāvak tiyenavā. catutta dhyānayēdī. anna ehema avasthāva āsa prasvāsa ivarin pat tiyenavā. ēka anya yōgīnut labanavā.

이 lokiya이고 kilesa가 섞인 assāsa와 passāsa를 없애는 방법이 있습니다. 숨이 멈추는 식으로요. 점점 가라앉고 가라앉아 멈추는 때가 있습니다. 넷째 jhāna에서입니다. 그때 assāsa와 passāsa가 끝납니다. 그것은 다른 yogī들도 얻습니다.

hæbæyi ē tattvayaṭa patvelā vū hiṭiyot ēka śāntayi praṇītayi kiyalā hiṭiyot. ohu pævætma tibena ektarā śānta vū praṇītava svabhāvaya æti avasthāvak chanda rāgayen bæn̆dinnē. rūpa rāgayen bæn̆dilā. ē nisā ohuṭa uppattiyak tiyenavā sūpāvacara lōkē ōvā apāya yannē nǣ. devulovat dikma vagē bam̆bala yanavā.

그러나 그 상태에 이르러 그것을 고요하고 빼어나다고 여기며 머문다면, 그는 존재의 어떤 고요하고 빼어난 모습에 chandarāga로 묶이는 것입니다. rūparāga로 묶인 것입니다. 그래서 그에게는 rūpāvacara 세계에 태어남이 있습니다. 그런 이들은 apāya에 가지 않습니다. deva 세계를 넘어 brahma 세계로 갑니다.

hæbæyi avidyāva duru karalā kiyiyamā hari novara nisā ēka pink nisā. ē puññāti saṁkhāraya gevara vecca dāsa ohu nævakavārayak ēken gihilā āya manussayek kiyalat upadinavā.

그러나 avijjā를 없앤 것이 아니고 그것은 puñña이기 때문에, 그 puññābhisaṅkhāra가 다하는 날 그는 다시 거기서 떨어져 또 사람으로 태어납니다.

etandi āya hærayak karaganna bærinam ura siddha venavā. karagatta pāpa karmayak ehema vuṇāgatat

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

venna. aḍu taramen ēka karagena husmana navatvalana maṭṭamaṭa vaḍāgena hiṭapu samādhi vadāgena hiṭapu eka nam mama dæn mīṭa passē sadāṭama satara apāyen nidahas kiyana maṭṭama kiyanna. sōvān pudgalayāgē maṭṭama kiyannat darśa nǣ.

적어도 그렇게 해서 숨이 멎을 만큼 samādhi를 닦아 지녔던 사람이라도 '나는 이제부터 영원히 네 apāya에서 벗어났다'고 말할 수 있는 수준, sotāpanna의 수준이라고 말할 근거가 없습니다.

ē ekak anukrava sōtāpanna puddalāṭa kiyanna puḷuvan. minimasu kisima kalakama mama satara apāppat tiyena maṭa hētu næha. mama ēken nisahas tiya. namut mē āśvāsa praśvāsa karana vāsaya tuḷin gihillā caturyāyaṭa patvuṇā. ohuṭa kiyanna puḷuvan kamak nǣhæ mama satara apāyen nidahas venna.

그런 말은 sotāpanna만이 할 수 있습니다. '나는 어느 때에도 네 apāya에 떨어질 까닭이 없다. 나는 거기서 벗어났다.' 그러나 이 숨을 들이쉬고 내쉬는 머묾을 거쳐 넷째 jhāna에 이른 사람은 '나는 네 apāya에서 벗어났다'고 말할 수 없습니다.

menna mēka tamayi laukika bhāvanāvakē tiyena aḍu haravat bava. lōkē hæṭiyaṭa hon̆dayi kiyana sammatayi. pin kiyana sammatayi.

이것이 lokiya bhāvanā에 있는 알맹이 모자람입니다. 세상의 방식으로는 좋다고 인정되고 puñña라고 인정됩니다.

hæbæyi ēkē nivan maga nemeyi. aḍut tarave satara apāya nidahas karana vaṭṭamaṭa tamayi ārya mārgaya venna nǣ. hæbæyi ē phalayen ohu ē ē læbuva samādhiyen nopirihi kalpaya kaḷot ēkāntayē bam̆balava upadinavā.

하지만 그것은 nibbāna의 길이 아닙니다. 적어도 네 apāya에서 벗어나게 하는 수준의 ariya magga도 되지 못합니다. 그렇지만 그 결과로, 얻은 samādhi에서 물러나지 않고 수명을 마친다면 반드시 brahma 세계에 태어납니다.

kalpa gānak hari ehiri in̆dalā givicca dāsē hapenavā. ehenam harayak nǣ.

여러 kappa를 거기 머물다가도 그것이 다하는 날 떨어집니다. 그러니 알맹이가 없습니다.

mēka dakinna ōnē. mē dekama ḷan̆ga ḷan̆ga śānta praṇīta svabhāvayan genat dena nisā mē piḷiban̆da tīrṣaṇa nuvaṇakin vimata hariyaṭa ārya mādhyaya tōragatta næti ayatenna hētu venavā.

이것을 보아야 합니다. 이 둘이 모두 가까이에서 고요하고 빼어난 모습을 가져다주기 때문에, 이에 대해 날카로운 지혜로 살펴 ariya magga를 바르게 고르지 못한 이들은 길을 잃게 됩니다.

ē læbena samādhi phalayan iḷu karagena eka ekkenā denavā adahat ma eyā sōvān velā eyā sakr̥dāgāmī velā eyā anāgāmī velā ēkayi mē satvayaṭa pat velā innē. mē ariya adahas venavā. etanin mulāvaṭa pat velā aparāri kālevanam pramāda velā enakam nivan maga yannē nætuva ara lōka mārgayakama tiyena rūparāgika pætta allagena ohu ēka mæralā yanavā.

얻은 samādhi의 결과를 붙들고 저마다 '그는 sotāpanna가 되었다, sakadāgāmī가 되었다, anāgāmī가 되었다, 그래서 이런 상태에 있다'고 믿습니다. ariya라는 생각이 생깁니다. 거기서 헤매어 늦어질 때까지 nibbāna의 길로 가지 못하고, 그 세간의 길에 있는 rūparāga 쪽을 붙든 채 죽어 갑니다.

ohuṭa satara apā nidahasavat hambavuṇē næha. nævicca buddha śāsanaya prayōjana ganna hamba vunē næha.

그는 네 apāya에서 벗어나는 것조차 얻지 못했습니다. 있는 Buddha sāsana를 이롭게 쓰지도 못했습니다.

menna mēsā hon̆da tērum araganna budurajāṇan vahansē dēśanā karapu ānāpāna satiya nam ehema ataraman karana ekak nemeyi. arihat phalayen keḷavara karana ekak.

이것을 잘 이해하십시오. Buddha께서 가르치신 ānāpānasati는 그렇게 길 한가운데 버려두는 것이 아닙니다. arahatta phala로 끝맺는 것입니다.

ē nisā budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā ānāpāna satiya garuyi.

그래서 Buddha께서는 ānāpānasati가 무겁다(garu)고 가르치십니다.

bærǣhæruva

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

gnānayin viṭinava mēka mē karanavā misak mōḍayāṭa ānāpāna satiya mama nokiya. mōḍayāṭa ānāpāna satiyak vaḍanna bæhæ.

이것은 지혜로운 이가 하는 것이지, 어리석은 이에게 나는 ānāpānasati를 말하지 않는다고 하십니다. 어리석은 이는 ānāpānasati를 닦을 수 없습니다.

hæbæyi viśuddhi mārgaya næmati potē tamayi buddha bhāvanāvak hæṭiyaṭa ānāpāna satiya vigraha karalā tiyennē oya laukika ēkē pennanavā ānāpāna satiya mōha citayanṭa satāya vivēkaya mōlayāṭa ānāpāna satiya satyayi kiyalā ēkē penna.

그런데 Visuddhimagga라는 책에서는 ānāpānasati를 Buddha의 bhāvanā로 풀이해 놓았는데, 그것은 lokiya한 것입니다. 거기서는 ānāpānasati가 moha가 많은 기질(mohacarita)에 알맞다고 보여 줍니다. 어리석은 이에게 ānāpānasati가 알맞다고 거기서 보여 줍니다.

budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā mōha cakriyā ānāpānayak nokiyanavā. ōṭa ē poranna venæhæ kiyalā.

Buddha께서는 mohacarita에게는 ānāpāna를 말하지 않는다, 그는 그것을 해낼 수 없다고 가르치십니다.

dæn buddha bhāṣitē tiyenavā. ācāryavādayat viśuddhi mārgayē tiyenavā. dæn viśuddhi mārgayē tiyena ācāryavādaya aragahagannavada kripiṭakē tiyena buddha bhāṣaya æti aragannavada oya dekama tērum ganna ōnē.

자, Buddha의 말씀(buddhabhāsita)이 있고, Visuddhimagga에는 스승들의 말(ācariyavāda)이 있습니다. Visuddhimagga의 ācariyavāda를 붙잡겠습니까, Tipiṭaka에 있는 buddhabhāsita를 받아들이겠습니까? 이 둘을 모두 알아야 합니다.

ēka tērum gattē nætnam apiṭa puḷuvan kramak nǣha mē mārgaya vaḍāganna.

그것을 모르면 이 길을 닦을 방법이 우리에게 없습니다.

krama tiyenavā. mē laukika krama tunut yanna kramayak tiyenavā. hæbæyi ēka hon̆dayi kiyana ivat venna ōnē. ehema ivat velā yanna kramayak tiyenavā. anupūra kramayak anupūraṇa samādhi kramayakut tiyenavā. eha nǣ kiyalā pennuvānē.

방법은 있습니다. 이 lokiya 방법들을 거쳐 가는 방법도 있습니다. 다만 그것이 좋다는 생각에서 벗어나야 합니다. 그렇게 벗어나 가는 방법이 있습니다. 차례로 나아가는 방법, 차례로 나아가는 samādhi 방법도 있습니다. 그것이 없다고 보여 준 것이 아닙니다.

budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā ārya mārgaya anukamanaya karana bauddhayaṭa samādhiyak væḍīmaṭa krama dekak.

Buddha께서는 ariya magga를 따르는 불자에게 samādhi를 닦는 방법이 두 가지라고 가르치십니다.

ēka kramayak tamayi laukika kisima aramuṇak allannē nætuva anicca vaśayen dukkha vaśayen, anatta vaśayen dækalā ē ē ena aramuṇehi chanda rāgaya duru karagena yana kramayak. metana væṭanavā suddha samādhiyak. menna mēka ārya samādhiya.

한 방법은 어떤 lokiya 대상도 붙잡지 않고, anicca로 dukkha로 anattā로 보아, 오는 대상마다 chandarāga를 없애 가는 방법입니다. 여기서 맑은 samādhi에 듭니다. 이것이 ariya samādhi입니다.

yam kenekuṭa ē vidihaṭa inna bærinam sidivili galāgena enavā nam noyek noyek adahas chandarāgaya perana adahas valaṭa patvenavā nam ehema nidahas venna bæyinē. ē cintanayangen nidahas venna bærinavā. eyāṭa pennanavā.

누군가 그렇게 머물 수 없어서, 생각이 밀려들고 갖가지 생각, chandarāga를 키우는 생각에 빠진다면 그렇게 벗어날 수 없습니다. 그 생각들에서 벗어날 수 없습니다. 그런 이에게 보여 주십니다.

vīta rāgī, vīta dōṣī, vīta mōhī āramuṇak aragena ē aramuṇē ali ali sihi karanavā. ē tuḷin otanṭa pat veena kramayakut tiyenavā.

rāga를 떠나고, dosa를 떠나고, moha를 떠난 대상을 잡아 그 대상을 거듭거듭 떠올리고, 그것을 통해 그 자리에 이르는 방법도 있습니다.

oya krama deken kōgen hari? āryatvayaṭa pat venna puḷuvan kē.

이 두 방법 가운데 어느 것으로든 ariya가 될 수 있습니다.

hæbæyi oya dekama api tērum ganna ōnē. oya dekama tērum ganna nam bauddhiyek kirīmaṭa avaśya karana mūla dharmayan siyalu saṁkhāra aniccayi, dukkhayi, anattayi kiyana menna mē mūla dharmaya manāsaya vaṭahāgena tiyenna ōnē. ē gæna kisima sækayak næti maṭṭamala hon̆daṭa pæhædili karagena tiyenna ōnē.

하지만 우리는 둘 다 알아야 합니다. 둘 다 알려면 불자가 되는 데 필요한 뿌리 dhamma, 곧 '모든 saṅkhāra는 anicca이고 dukkha이고 anattā'라는 이 뿌리 dhamma를 잘 꿰뚫어 알고 있어야 합니다. 그에 대해 조금의 의심도 없는 수준으로 분명히 해 두어야 합니다.

menna mēka tērum gatta kenekuṭa tamayi puḷuvan kramak læbennē koyi kramayan hari nivan dakinna maga pādāganna ārya mārgaya vaḍanna

이것을 이해한 사람에게만, 어떤 방법으로든 nibbāna를 보는 길을 열고 ariya magga를 닦을 방법이 주어집니다.

kotana pihiṭama næti kenek ārya mārgaya vaḍanavā kivvot eyāṭa vaḍanna hētu næha. ārya mārgaya væḍīmaṭa hita pihiṭava ganna ōnē.

어디에도 발 디딜 곳이 없는 사람이 ariya magga를 닦는다고 하면, 그에게는 닦을 바탕이 없습니다. ariya magga를 닦으려면 마음을 세워야 합니다.

siyaluma saṁkhāra aniccayi kiyalā dænagena kæmati sē nǣ kiyalā dænagena kæmati sē næti ekak pariharaṇaya karanna giyot adahanayaṭa dukaṭa patvenna venavamayi kiyalā tērum aragena eban̆du væḍapilak asārayi kiyalā tērum aragena ē asāra væḍapila tērum gattaṭa passē ohuṭa enavā vanā nuvanā āryayen gnānayak pahaḷa venavā. mē muḷu lōkē æhæṭa pēna kanaṭa æhenna, divaṭa dænena, nāhayaṭa dænena, kayaṭa dænenna, hitaṭa dænenna yamak ætnam anicca deyak, dukkha deyak, anatta deyakma ærenna. tava sænasun deyak hamba vennē nǣ. paṁca kāmayayi yam tænaka yam

모든 saṅkhāra는 anicca라는 것을 알고, 뜻대로 되지 않는다는 것을 알고, 뜻대로 되지 않는 것을 다루려 들면 반드시 좌절과 괴로움에 빠진다는 것을 이해하여, 그런 방식이 알맹이 없다는 것을 알고, 그 알맹이 없는 방식을 이해한 뒤에는 그에게 지혜, ariya의 앎이 생깁니다. 이 온 세상에서 눈에 보이고, 귀에 들리고, 혀에 느껴지고, 코에 느껴지고, 몸에 느껴지고, 마음에 느껴지는 것이 무엇이든, anicca인 것, dukkha인 것, anattā인 것 말고는 위안이 되는 다른 것을 찾을 수 없습니다.

hamba vennē nǣ. paṁca kāmayayi yam tænaka yam kāma sampattiyayi yamak ætda anicca vū, dukkha vū, anatta vū deyak hærenna tava deyak nam ēkē æti.

다섯 kāma든, 어느 곳의 어떤 kāma의 풍요든, 그 무엇이든 anicca이고 dukkha이고 anattā인 것 말고 다른 것이 거기에 있겠습니까?

ehenam ēkakvat kæmati sē pavatvanna bæ. ēka pavatvanna piyayi manāpayi gihilā giyot kæmati sē pavatvanna bæri dharmatāvayaṭa uduruvenakoṭa ohu ēkāntayen sōkayen sanvēgayen dukaṭa pat vennamayi.

그렇다면 그 어느 것도 뜻대로 붙들어 둘 수 없습니다. 그것을 사랑스럽고 마음에 든다며 붙들어 두려 하면, 뜻대로 붙들어 둘 수 없는 그 본성에 의해 빼앗길 때 그는 반드시 비탄과 동요와 괴로움에 빠집니다.

eban̆da væḍulak tuḷa sārayak harahā ginnē nætnam. ataramak karanavā nam ēka asārama ehenam mē lōkē sārastvayak nǣ kiyalā dækka kenāṭa tīraṇaya karapu kenāṭa ehenam mama mokakda karanna ōnē tē

그런 방식 안에서 알맹이를 얻지 못하고 길 한가운데 버려지게 된다면 그것은 오직 알맹이 없는 것입니다. 그렇다면 이 세상에 알맹이가 없다고 보고 그렇게 판단한 사람에게는, '그럼 나는 무엇을 해야 하는가?'라는 물음이 남습니다.

æsa kana pināsē śarīraya mana kiyana mēvaya sāratvayakut nǣha kiyalā tērum gattannam nigamanaya karanna nam avaṁkō ēvaṭa ghōjana rūpa sabda gandha rasaya viśvāsa dharma kiyana ēvat sāratvayak nǣha kiyalā tīraṇaya kaḷā nam æsuru karanna giyot vennē asānayaṭa dukaṭa patvīma dækkanam tīraṇaya karagattā taram ē hētuven adhāra nam mama ganna tīraṇaya mokakda?

눈, 귀, 코, 혀, 몸, 마음이라는 이것들에 알맹이가 없다고 이해했다면, 정직하게 결론을 내린다면, 그것들과 이어지는 형상, 소리, 냄새, 맛, 닿음, dhamma라는 것들에도 알맹이가 없다고 판단했다면, 그것들에 기대면 좌절과 괴로움에 빠진다는 것을 보았다면, 그렇게 판단한 만큼 그 까닭으로 내가 내릴 결정은 무엇입니까?

tava durudat ē phalaya yanavada? ēkada tīraṇaya. ehenam anicca vū, dukkha vū, anatta vū dē passē. ehenam kæmati sē næti duk asāna dena harayak næti dēval passē yanavada atharinavada?

그래도 그 뒤를 쫓아가겠습니까? 그것이 결정입니다. anicca이고 dukkha이고 anattā인 것들, 뜻대로 되지 않고 괴로움과 좌절을 주며 알맹이 없는 것들의 뒤를 쫓겠습니까, 놓아 버리겠습니까?

anna tamāgē manasen tamāgē praśnayaṭa tamanṭa piḷiturak venavā. mē anukaṭa piḷiturak neme.

거기서 자기 마음이 자기 물음에 스스로 답을 줍니다. 남이 준 답이 아닙니다.

pragnāva gnānayen dækapu sākṣiyak enavā. mokakda? kæmati sē nætnam sukhāsahanaya æti karanavā nam ē koccara ætulat harayak læbennē nætnam atrīma hæra novælma hæra midīma hæra mama ēvayi mona mokakda ganna tīra

paññā의 앎으로 본 증거가 옵니다. 무엇입니까? 뜻대로 되지 않고 좌절을 일으키며 아무리 해도 속에 알맹이를 얻을 수 없다면, 놓아 버림과 들러붙지 않음과 벗어남 말고 내가 그것들에 대해 내릴 결정이 무엇이겠습니까?

onna oya tīraṇaya yam kenekuṭa āvā nam gnānavanta tīraṇayak āvā. daham tīraṇaya ohuṭa āvā.

누군가에게 이런 결정이 왔다면 지혜로운 결정이 온 것입니다. dhamma의 결정이 그에게 온 것입니다.

ē ē vastu priyayi manāpayi kiyannā vū yamkisi dr̥ṣṭōṇayakin bæn̆duvānam chanda rāgayen ēkē bæn̆dunā nam ēken gælavenna bæri ēkamayi kiyalā dækalā.

이런저런 대상이 사랑스럽고 마음에 든다는 어떤 견해로 묶였다면, chandarāga로 거기에 묶였다면, 바로 그것 때문에 거기서 벗어나지 못한다는 것을 보고서,

ē ētē kehi bæn̆dunā vū canda rāgaya athæriya yutuyi novæḍiya yutuyi midiya yutuyi. ē canda rāgayen midunot ēvā tiyena sambandhayen midunā nam nævatat æsa kana divanāsē śarīraya haṭaganna tibicca hētuva næti velā kiyagiyā chanda rāgaya næti velā.

그것들에 묶인 chandarāga를 놓아 버려야 하고, 들러붙지 말아야 하고, 벗어나야 합니다. 그 chandarāga에서 벗어나 그것들과의 이음에서 벗어났다면, 다시 눈, 귀, 혀, 코, 몸이 생겨날 원인이 사라진 것입니다. chandarāga가 사라진 것입니다.

rūpa śabda gandha rasa sparśa ætuḷu karanna tibicca lōkaya hā sambandha bæn̆da tibicca hētu athærīganna væḍī kiyā midi kiyalā.

형상, 소리, 냄새, 맛, 닿음을 들여오던 세상과 묶여 있던 원인을 놓아 버리고, 들러붙지 말고, 벗어나라는 것입니다.

anna etanṭa pat vunā nam eyin siddha vennē mokakda nævatat kohēvat upatak haṭagænīmaṭa hētu kāraka næti velā.

거기에 이르렀다면 그로써 무엇이 일어납니까? 다시 어디에서든 태어남이 일어날 원인이 사라집니다.

ehema vuṇā nam ēkē tīraṇaya mokakda kisima denakaṭa sambandhaya nætivelā giyā nam ohu mē lōkē kisi denaka bhavaya vaśayen ævilā næhæ.

그렇게 되었다면 그 결론은 무엇입니까? 어떤 것과도 이음이 끊어졌다면, 그는 이 세상에서 어떤 것으로도 bhava로서 오지 않습니다.

ohu candharāgayen nidahas vuṇānam ohu taṇhāven nidahas vuṇā. taṇhā nirōdhayi. nægennē næ. taṇhā nirōdha nam upādā nirōdhayi. upādā nirōdha nam bhava nirōdhayi, bhava nirōdha nam jāti nirōdhayi. jāti nirōdha nam jarāmaraṇa sōka paridēva dukkha dōmanassa upāyāsayan nirōdhayi. oba nidahas vuṇā. anna midicca pudgalayā. anna nivan avabōdha kaḷa pudgalayā.

그가 chandarāga에서 벗어났다면 taṇhā에서 벗어난 것입니다. taṇhā가 멸합니다. 일어나지 않습니다. taṇhā가 멸하면 upādāna가 멸하고, upādāna가 멸하면 bhava가 멸하고, bhava가 멸하면 jāti가 멸하고, jāti가 멸하면 jarāmaraṇa, soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa가 멸합니다. 그대는 벗어났습니다. 그가 바로 벗어난 사람이고, nibbāna를 깨달은 사람입니다.

onna oya dharmaya mulin hariyaṭa tērum gattā nam hariyaṭa mona vidihē kavuru mona vidihen karuṇu pennanna āvāda oba dr̥ṭiyaka pirisanna et nætuva hētu sādhaka ætuvama kiyanna puḷuvan oba mē pennana kāraṇaya meban̆du mulāven gata tīraṇaya

이 dhamma를 처음부터 바르게 이해했다면, 누가 어떤 방식으로 이치를 들이대러 오더라도, 그대는 어떤 견해에도 휘말리지 않고 근거를 갖추어 '당신이 내세우는 것은 이런 미혹에서 내린 결정이다'라고 말할 수 있습니다.

menṭa ehāṭa kāraṇayak mē tīraṇayaṭa ikmavāyan tava pæyat saha hētukāra vana kāraṇayak pennanna yamek yanavā nam mulāven gatta tīraṇayakin yanavā misak pragnāven gatta tīraṇayak yanna puḷuvan kramak pennanna nna puḷuvan kramayak næ. menna mēka dækava dækka kenāṭa kiyanavā sōvān phalayaṭa patvuṇā.

이 너머의 이치를, 이 결정을 넘어서는 또 다른 원인이 되는 이치를 보여 주려는 사람이 있다면, 그는 미혹에서 내린 결정으로 가는 것이지 paññā로 내린 결정으로 갈 방법을 보여 줄 수는 없습니다. 이것을 본 사람을 sotāpatti phala에 이르렀다고 합니다.

ēka pragnā gōcara dahamak nisada. mē śarīraya barāḷu vīmakvat, husmāda vīmakvat ehema nætnam amutu jātiyaka venuvayak dænīmakvat nemeyi. pragnā gōcarava onna oya ṭika dækka kenā canda rāgayen nidahas vīmak siddha vīmen sōvān venavā. menna mēkaṭa kiyanavā sōtāpanna phalayaṭa pat vennē.

그것은 paññā가 미치는 dhamma이기 때문입니다. 이 몸이 가벼워지는 것도, 숨이 가늘어지는 것도, 어떤 이상한 느낌을 받는 것도 아닙니다. paññā가 미치는 자리에서 이것을 본 사람이 chandarāga에서 벗어남으로써 sotāpanna가 됩니다. 이것을 sotāpatti phala에 이른다고 합니다.

hæbæyi etanṭa pat vuna kenā mē lōkaya asīmitava tibena balāporottu valin nidahas vecca kenek venavā. asīmitava asāhaniya balāporottuva hitē nætuva viyānam. ē asāhaniyē balāporottu nisā yam dāhayak dukak ohuṭa haṭagena tibuṇan nam ohugē duken nidahas bava ohuṭama atdækīmak læbeyi.

그런데 거기에 이른 사람은 이 세상에 대한 끝없는 기대에서 벗어난 사람이 됩니다. 끝없고 좌절을 주는 기대가 마음에서 사라졌다면, 그 좌절스러운 기대 때문에 그에게 생겼던 애탐과 괴로움에서 벗어났다는 것이 그 자신의 체험으로 옵니다.

yam yam dukin tamā nidahas bava dænagatta araṭa uddāmmenna kāraṇayak næha. mokak nisāda? nidahas bava dænagattē idiri velā tiyenna kiyalā.

어떤 괴로움에서 자신이 벗어났다는 것을 알았다고 해서 들뜰 까닭은 없습니다. 왜냐하면 벗어난 것을 알면서 아직 남아 있는 것이 있다는 것도 알기 때문입니다.

idirima digen dænagattā nam ē kiyiyē monavā tiyennē? ēkē bæn̆dunā nam tamā bæn̆dilā tiyennē candālaya. pævætmak athærī kiyalā satuṭu veva inna deyak ēkē nǣ.

남은 것을 알았다면 거기에 무엇이 있습니까? 거기에 묶여 있다면 자신이 묶여 있는 것은 chandarāga입니다. 존재를 놓아 버렸다고 기뻐하며 있을 일이 거기에는 없습니다.

ē mohotē ohu kalpanā karanavā yam taramak nidahas bava læbuvā nam athærinna ehema læbuṇā. sampūrṇa nǣ kiyanavā ehenam maṭa uddāma venna avasthāvak nemeyi mēka tiyennē.

그 순간 그는 생각합니다. 어느 만큼 벗어남을 얻었다면 그만큼 놓아 버린 것이다. 아직 온전하지 않다. 그렇다면 지금은 내가 들뜰 때가 아니다.

dæn tiyennē itiri hariya gæna ræjjā velā hin itiri hariyat hækmak karalā atharaganna mahansi venna ōnē. anna etenṭa hita pihiṭīma āryayanṭa siddha venavā. mē āryayanṭa læbuṇu phalayak gæna uddānayak nǣha kivvē ōka.

이제 남은 부분을 부끄러이 여기며 남은 부분도 놓아 버리려고 애써야 합니다. 그 자리에 마음을 세우는 일이 ariya들에게 일어납니다. ariya들에게는 얻은 열매에 대한 들뜸이 없다고 한 것이 바로 이것입니다.

ōken ahas vecca yamkisi pudgalayek oya dharmaya ehiya vaḍahāgattē næti keneku oya læbicca avasthāvak dækalā mahā uddānayak haṭagannavā.

그와 다른 어떤 사람, 이 dhamma를 그렇게 닦지 않은 사람은 얻은 상태를 보고 크게 들뜹니다.

mama mehema tattvayaṭa patvelā innē. ōka lōkayāṭavā dakvanna hariyaṭa utsāha karanavā. ēken gītiyak prahaṁsāvak labanna ohu utsāha karanavā. lābhayak labanna utsāha karanavā.

'나는 이런 상태에 이르렀다' 하고 그것을 세상에 보여 주려고 무척 애씁니다. 그로써 명성과 칭찬을 얻으려고 애씁니다. 이득을 얻으려고 애씁니다.

ē nisā ōkaṭa ēkenma dænaganna puḷuvan ohu ataramaṁ edā bāhira dēkaṭa nivana kiyalā sæmatumayi kiyā hitāgena innapa.

그러니 바로 그것으로 그가 길을 잃고, 바깥의 어떤 것을 nibbāna라고 여기며 있다는 것을 알 수 있습니다.

nivan avabōdhayaṭa iḍapu kenek aṁśu mātr̥ya kivā tangen lābhayak, kīryā prahaṁsāvak sakāk monama deyak akhāvat ē jātiya in̆dakaṭa laukika hētuvakaṭa ē phalaya gæna uddā vennē næ.

nibbāna를 깨달은 사람은 티끌만큼도 이득이나 명성, 칭찬, 대접, 그 밖에 어떤 그런 lokiya 까닭으로 그 열매를 두고 들뜨지 않습니다.

ohuṭa evenema pēnavā. ituru hariya suddha karagata.

그에게는 그저 남은 부분을 깨끗이 해야 한다는 것이 보입니다.

maḍagoḍē nægilā inna pudgalayek hæmatænama mara gāgena ævitilā innavā. poḍḍak oya riti kǣllakkayi kakaṭa gæhuvena mala ṭika bōdāga pēnnē nætuva giya im̆bala bæluvahamat gan̆da gahanavā.

진흙더미에 올라섰던 사람이 온몸에 진흙을 묻힌 채 다닙니다. 천 조각으로 다리에 묻은 진흙을 조금 씻어 보이지 않게 되었어도, 냄새를 맡아 보면 아직도 냄새가 납니다.

dæn mat suddāyi kiyalā anikāraṭa pennanna eyāṭa īṭak tiyenavā.

그런데 그가 '나는 깨끗하다'고 남에게 보여 줄 까닭이 있습니까?

antan mē maḍa hōdāna ma ṭika pihidāgatta paliṭa maddayi kiyalā ehē. ehanna nopennavaṭa maṭa koccara tiyenavāda dæn obalā balapuvamat malaganna.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ehenam anit ayatiya ekē suddhayi kiyalā kiyanna neme maṭa tiyennē idu ṭika ayin

그러니 남들에게 깨끗하다고 말할 것이 아니라, 나에게 남은 것은 남은 것들을 없애는 일입니다.

karaganna ohoma vidhāna giyā nāganna bala nā genak tibala balanakoṭa samat gada ganna taman kǣllak hari ætula hena gālā hinān ara sīḍu tiyat araganna bala

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

menna mē vidihaṭa æragena æragena giyāṭa passē ohu anit aya diha balannē anē mama æragattā vagē hulak dikman karalā æragayi dakina adahasin nisā [saṁgītaya] mama am mē gan̆da æragattā vāgē guṇuva æragattā vāgē um̆bulat ikman karalā ē kramaya anugamanaya

이렇게 씻고 또 씻어 낸 뒤에 그는 남들을 보면서, '아, 내가 이 냄새를 없앤 것처럼 너희도 서둘러 없애고 그 방법을 따르라'는 마음으로 봅니다. [음악]

karalā menna kramaya apramā māsaya karagattā kiyana adahasa harenna balāhallaka magin dæn kohomada magē hæbalama

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ehema uddānayak ennē næha. dayānukampāva kiyannē ēkayi.

그런 들뜸은 오지 않습니다. 함께 아파하는 마음이란 바로 그것입니다.

ehenam ārya mārgaya yana kenek ārya malayak læbuvayi kiyalā uddāmayaṭa patvelā lōkayāṭa pennum karanavā kiyana eka siddha vennē næ. siddha venavā nam ohu labalā tiyennē ārya phalayak neveyi. otanaha pævatinna ōka hon̆daṭa tērum ganna ōna.

그러니 ariya magga를 가는 사람이 ariya의 열매를 얻었다고 들떠서 세상에 내보이는 일은 일어나지 않습니다. 그런 일이 일어난다면 그가 얻은 것은 ariya의 열매가 아닙니다. 이것을 잘 이해해야 합니다.

oya mūla dharmaya tērum gannakam puḷuvan

이 뿌리 dhamma를 이해하기 전까지는 다른 방법이 없습니다.

kramak næhæ. otayanṭa paska.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

itin mēkedi dænagata yutu viśēṣa dēval kiyanavā. mokada oya āryaṣṭhāṁgika mārgaya kiyana vacana ē vāgēma oya vacana tæṭa oya vacana peḷata abuddhōt pāda kālē vēdaya tibuṇā.

그런데 여기서 알아 두어야 할 특별한 점들이 있습니다. 왜냐하면 ariya aṭṭhaṅgika magga라는 말, 그런 낱말들의 줄은 Buddha가 나타나지 않은 시대(abuddhuppāda)의 Veda에도 있었기 때문입니다.

satta bojjhāya kiyana vacana pera. oya vidihaṭa vēdayet tibuṇā. satara brahma vihara næmati vacana pera. oya vidihaṭama vēdayet tibuṇā.

일곱 bojjhaṅga라는 낱말의 줄도 그렇게 Veda에 있었습니다. 네 brahmavihāra라는 낱말의 줄도 그대로 Veda에 있었습니다.

onna oya vagē mē ānāpāna sattika bhāvanāva kiyannē onna ekē vacana peḷa vidiṭa vēdayet genāvak. vacana peḷaveddī.

마찬가지로 이 ānāpānasati bhāvanā라는 것도 낱말의 줄로서는 Veda에 들어 있던 것입니다. 낱말의 줄로서는요.

ēka æsuru karana ayaṭa budu dahama hamba vunē nættē mokada vacana pera kaṭapāḍam karagannat puḷuvan. ēka vaḍanavā kiyalā vadāgena yannat puḷuvan.

그것을 따르던 이들이 왜 Buddha의 dhamma를 얻지 못했겠습니까? 낱말의 줄은 외울 수도 있습니다. 그것을 닦는다며 닦아 갈 수도 있습니다.

vēdaya abuddhōtpāda kālī tibuṇā. ehenam vacana pennalā tibuṇā abuddhōtpāda kālē æyi nivan dakinna bæri. oya vacana peḷa vidihaṭama tiyeddī.

Veda는 abuddhuppāda 시대에 있었습니다. 그렇다면 abuddhuppāda 시대에 낱말들이 드러나 있었고 그 낱말의 줄이 그대로 있었는데, 왜 nibbāna를 볼 수 없었습니까?

āryaṣṭhāṁgika vārgaya kiyana vacana peḷa. satta bojjhaṁga kiyanakoṭa ē vacana peḷa ehema tiyennē. satara brahma kiyana vacana pala ehemama tiyennē. ēkaṭa kiyana eka vissaret ehema kiyanakoṭat kiyavenna ōna. æyi eyā nivan læbunē næ ēka nivan maga nove.

ariya aṭṭhaṅgika magga라는 낱말의 줄, 일곱 bojjhaṅga라는 낱말의 줄, 네 brahma라는 낱말의 줄이 그대로 있습니다. 그렇게 말하는 것은 예전에도 똑같이 말해졌을 것입니다. 그런데 왜 그는 nibbāna를 얻지 못했습니까? 그것은 nibbāna의 길이 아니었기 때문입니다.

mē vacana vala tiyenavā laukika arthayak saha lōkōtara arthayak.

이 낱말들에는 lokiya의 뜻과 lokuttara의 뜻이 있습니다.

menna mē nisā tamayi pennuvē āryaṣṭhāṁgika mārgaya deyākārayi. ekak laukikayi keles sahitayi sasara gamanaṭa dugatiyaṭa hētu venavā. tava ekak tiyenavā arthayak ēka lōkōttarayi nivaraṭa hētuvennē.

그래서 ariya aṭṭhaṅgika magga가 두 가지라고 보여 주신 것입니다. 하나는 lokiya이고 kilesa가 섞여 있어 saṃsāra의 여정과 나쁜 곳에 태어나는 원인이 됩니다. 또 하나의 뜻이 있으니, 그것은 lokuttara이고 nibbāna의 원인이 됩니다.

anna lōkōttara vū nivanaṭa hētu vena arthaya tamayi lovturā budupiyāṇan vahansē namak lōkaya pahaḷaṭa passē ara vacana kelaṭama dennē. nava artha kathanayak denavā. lōka mohota artha katanaya.

그 lokuttara이며 nibbāna의 원인이 되는 뜻을, 세상을 넘어선 Buddha께서 세상에 나타나신 뒤 그 낱말들에 주시는 것입니다. 새로운 풀이를 주십니다. lokuttara의 풀이입니다.

oya hæma karmasthānayakama tiyenavā laukika vū arthakanaya abuddhōtpāda kālē vacana peḷēnavā laukika arthakanayat ēka.

모든 kammaṭṭhāna에는 lokiya의 풀이가 있습니다. abuddhuppāda 시대의 낱말의 줄에 있는 것도 lokiya의 풀이입니다.

lovturā budupiyāṇan vahansē enavā pahaḷa vunāma oya vadanaṭa ē yaṭa velā yaṭapat vecca lōkōttarattara arthakanayen yaḷi matu karalā tiyenavā. anna ē lōkōttara arthakanayē yathābōdhayen læbū kenāṭa dæn hambavenavā nivan maga

세상을 넘어선 Buddha께서 나타나시면, 그 낱말들 밑에 묻혀 가려져 있던 lokuttara의 풀이를 다시 드러내 놓으십니다. 그 lokuttara의 풀이를 있는 그대로 깨달아 얻은 사람에게 비로소 nibbāna의 길이 열립니다.

ohuṭa bauddhayek hæṭagena nivan maga anugamanaya karanna puḷuvan.

그는 불자로서 nibbāna의 길을 따를 수 있습니다.

āyet yaṭapat velā væhilā giya kālē vacana peḷavā laukika atkatanaya lōkōttara arthakanaya væhinavā. etakoṭa kiyanavā śāsanaya væhuṇā. yaḷi budurayek lōkē pahaḷa venakan oya lōkōttara arthakanaya lōkayaṭa matu karalā denna bæ.

다시 묻히고 가려진 시대가 되면 낱말의 줄에는 lokiya의 풀이만 남고 lokuttara의 풀이는 가려집니다. 그때 sāsana가 가려졌다고 합니다. 다시 Buddha께서 세상에 나타나실 때까지 그 lokuttara의 풀이를 세상에 드러내 줄 수 없습니다.

tavama lōkōttara arthakanaya næti velā næha.

아직 lokuttara의 풀이가 사라지지는 않았습니다.

ēka tērum ganna bæha putē vigraha karalā tiyennē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

menna mē nisā tamayi velā tiyennē. laukika artha kathanaya paṭavā gattahama nivan magak novenavā. anna ē nisā tamayi kiyannē ānāpānasatiya ṭika davasak vaḍalā eta samādhigata vunāma vidarśanāvaṭa haravanna kiyannē onna ōkayi.

바로 이 때문에 일이 이렇게 된 것입니다. lokiya의 풀이를 덧씌우면 nibbāna의 길이 되지 못합니다. 그래서 'ānāpānasati를 며칠 닦아 마음이 samādhi에 들면 vipassanā로 돌리라'고 하는 것이 바로 그것입니다.

ehenam velā tiyennē mokakda ānāpāna hatiya laukika artha katanaya adat tiyenavā. lōkōttarattara artha katanaya yaṭapat vīma yanavā.

그러니 무슨 일이 일어났습니까? ānāpānasati의 lokiya 풀이는 오늘날에도 있습니다. lokuttara의 풀이는 묻혀 가고 있습니다.

yaṭapat vunā nam ehema matu lovturā budun vahansē namak lōkaya pahallā matu karalā denakīma śrāvakayakuṭa nǣ matu karanna bæhæ. ē nuvaṇa nǣ. ēka sarvajjagōcarayi.

묻혀 버렸다면, 앞으로 세상을 넘어선 Buddha께서 세상에 나타나 드러내 주실 때까지 제자는 그것을 드러낼 수 없습니다. 그만한 지혜가 없습니다. 그것은 모든 것을 아시는 분(sabbaññu)만이 미치는 자리입니다.

matu karalā dunnaṭa passē ē adahasa yamtā paramparāven gēnavada ētākkal śrāvu gōcarayi.

드러내 주신 뒤에는, 그 뜻이 전통으로 이어져 오는 동안만 제자가 미칠 수 있는 자리입니다.

yam dasaka paramparāven bidilā gihillā mona hētuva kivva natara vunot ehema laukika arthakanaya menehaṭa væṭahenavā. lōkōttara arthakanaya eyāvaya matu karaganna bæri nisā. nævata budurajāṇan vahansē namak lōkaya pahaḷa venakan lōkōttara atkanaya denna kramayak næti venavā. nævata buddha śāsanayē pavatina kāleka ē vagē avasthāvaṭa pat velā næti nisā adahas matu karaganna hētu vāsanāva tiyena.

어느 날 전통이 끊어져 어떤 까닭으로든 멈추게 되면, lokiya의 풀이만 마음에 떠오릅니다. 그들은 lokuttara의 풀이를 드러낼 수 없기 때문입니다. 다시 Buddha께서 세상에 나타나실 때까지 lokuttara의 풀이를 줄 방법이 없어집니다. 우리는 아직 그런 처지에 이르지 않았으니, Buddha sāsana가 있는 이 시대에 그 뜻을 드러낼 복이 있습니다.

mēken api dænaganna ōnē oya kiyana lōkōttara artha katanaya mē bhāvanāva tuḷa tiyenavā ēka ganna. laukika arthakanaya nisā ārya mārgaya væhilā. ēkayi tiyennē venasa.

이로써 우리는 알아야 합니다. 그 lokuttara의 풀이가 이 bhāvanā 안에 있으니 그것을 붙잡으십시오. lokiya의 풀이 때문에 ariya magga가 가려졌습니다. 그것이 바로 차이입니다.

ē laukika arthakathanayen laukika vū samādhiya labanna puḷuvan. bærikamak nǣ.

그 lokiya 풀이로도 lokiya samādhi는 얻을 수 있습니다. 못할 것은 없습니다.

apiṭa ēken samādhi læbenavā kiyalā pudgalayek ēka viśvāsa karalā kiyannat puḷuvan api ēken mokada nǣha kiyannē pratiphala api labalā tiyenavā kiyannat puḷuvan. hæbæyi labalā tiyennē laukika samādhiya. ætivena ēkayi.

어떤 사람은 그것을 믿고 '우리는 그것으로 samādhi를 얻는다'고 말할 수도 있고, '왜 없다고 하느냐, 우리는 결과를 얻었다'고 말할 수도 있습니다. 하지만 얻은 것은 lokiya samādhi입니다. 생겨나는 것은 그것입니다.

ē nisā metandi api dakinna ōnē. tripiṭakayē eka tænaka mē okkō mē san̆dahan karalā ekaṭama hadalā næhæ. tænin tæna tiyenavā mē dahama artha gata tæn.

그러니 여기서 우리는 보아야 합니다. Tipiṭaka에는 이 모든 것이 한곳에 모여 함께 엮여 있지 않습니다. 이 dhamma의 뜻을 풀이한 곳들이 여기저기 흩어져 있습니다.

dæn mē arañña gata kiyana vacanaya adahas dekak tiyenavā. laukika arthaya mokakda? mahā kælǣvaka yana. araña gata vunā mēka arthayak. lōkōtara arthayak tiyenavā. ē kæva tamayi tamangē hita.

이제 araññagata라는 낱말에는 두 가지 뜻이 있습니다. lokiya의 뜻은 무엇입니까? 큰 숲으로 들어가는 것, 숲으로 갔다는 것이 하나의 뜻입니다. lokuttara의 뜻이 있습니다. 그 숲이란 바로 자기 마음입니다.

kana kiyannē saṭana araṇa kiyannē gæṭennē næti tæna

raṇa란 싸움이고, araṇa란 부딪침이 없는 곳입니다.

araña gata venavā kiyalā krama dekak tiyenavā laukika vaśayen ara gata venavā mokakda lōkayē samājayē praśnakoṭa vunahama ē væṭa gæṭenna vena hindā ēvayen bērilā ehanam kæḍiya.

araññagata가 되는 데에는 두 방식이 있습니다. lokiya로 숲에 가는 것은 무엇입니까? 세상, 사회에서 문제가 생기면 그것들과 부딪쳐야 하니까, 그것들에서 피해 숲으로 가는 것입니다.

minissu āsayen ǣt velā innavā. etakoṭa gæṭenna hētu næ. minissu gæṭennē dēpolavalaṭa idanan valaṭa yāna vāhana valaṭa vastu saṁrayaṭa mēvaṭa gæṭennē. taraha karannē vvaṭa. etakoṭa gæṭenna siddha venavā. hæpenna siddha venavā. yūsaya venna siddha venavā.

사람들에게서 멀리 떨어져 지냅니다. 그러면 부딪칠 까닭이 없습니다. 사람들은 재산, 땅, 탈것, 재물 때문에 부딪칩니다. 그것들 때문에 화를 냅니다. 그러면 부딪쳐야 하고, 맞서야 하고, 싸워야 합니다.

ē nisā ēkē ādīnava dækalā ektaraha pirisak yanavā kælǣvaṭa okkoma atra. ala koḷa mul paḷa ōvā kaha pudu kakahaya kamak næhæ. kælē jīvat venavā minissu sulak dakinna ætiya ætaṭa gihilāvā.

그래서 그 위험을 보고 어떤 무리는 모든 것을 버리고 숲으로 갑니다. 뿌리, 잎, 열매 같은 것을 먹어도 괜찮습니다. 사람 얼굴을 보지 않도록 멀리 숲에 들어가 삽니다.

maṭa dē polat næha. īṭa karanut næhæ. geval doravarut nǣhæ. am̆bu daruvot næ. yāluva vitarayot næha. praśna ekakvat nǣha gæṭennē. mama sænasi dē innavā kiyalā anna laukika adahasatikin arañña gata venavā. mē eka arthayak.

'나에게는 재산도 없다. 일거리도 없다. 집도 없다. 아내와 자식도 없다. 친구도 없다. 부딪칠 문제가 하나도 없다. 나는 편안히 산다' 하고, 그렇게 lokiya의 생각으로 araññagata가 됩니다. 이것이 한 가지 뜻입니다.

āryō ehet dennē nætuva inna tænama arañña gata venavā.

ariya들은 어디로도 가지 않고 있는 그 자리에서 araññagata가 됩니다.

katanaṭa taran̆gakārītvayaṭa yannā vū hitak æti mānasikatvayak yam piri goḍanæguṇa nam ē goḍanægennē mokada? niccayi, sæpayi, āśrayi kiyana mē dr̥ṣṭiya mul karagena vaṭinā deyak mē lōkē tiyenavā. ēka mamama athæralā bæ. mama mēkē chanda rāgayen bæn̆dilā hædilā inna ōnē. ēka maṭa vaṭinavā. ēka anikaṭa vēśayen dennē nǣha mama tavan karalā hari gahalā bænlā hari pora kāla ēka rækagannavā magē karaganna

싸움과 다툼으로 가는 마음가짐이 어떻게든 쌓였다면, 그것은 왜 쌓입니까? 영원하고 즐겁고 자아라는 이 견해를 뿌리로 해서입니다. '이 세상에는 값진 것이 있다. 나는 그것을 놓을 수 없다. 나는 거기에 chandarāga로 묶여 있어야 한다. 그것은 나에게 값지다. 남에게 넘겨주지 않겠다. 싸우고 때리고 욕하고 다투어서라도 그것을 지켜 내 것으로 만들겠다.'

menna mē mama magē kiyana dr̥ṣṭiyaṭa væhæpu pudgalayā. ōka rækaganna ēkaṭa enna hæma viruddhatāvayan saman̆gama gæṭenavā satan karana

이것이 '나'와 '내 것'이라는 견해에 덮인 사람입니다. 그것을 지키려고 다가오는 모든 반대와 부딪치고 싸웁니다.

anicca vaśayen dukkha vaśayen anatta vaśayen tēru gatta pudgalayā mahā mahā melak væni vaṭinākamak hitā hiṭiyanē harayak nætivaya nēda kiyalā yathā ōdaya tuḷin mulāvan harinakoṭa mahā vaṭinākama dahanavā mānasikatvayaka nidahas venavā.

anicca로, dukkha로, anattā로 이해한 사람은, '대단한 보물처럼 값지다고 여겼는데 알맹이가 없는 것 아닌가' 하고 있는 그대로의 깨달음으로 미혹을 벗겨 낼 때, 크게 값지다고 여기던 마음가짐에서 벗어납니다.

ova innē gedarama samājaya ætuīmēmayi.

그렇습니다, 그는 바로 집에 있고 사회 한가운데 있습니다.

hæbæyi ohu īḷan̆ga tiyenavā venasak anik ayaṭa. anik ayaṭa mahā vaḍinakan edā inna dēval vanak kisima harayak. anik ayaṭa porakā dan̆gala dan̆galalā badāganna hadana dēval vala maṭanak kisima ganna harayak næ. maṭa ōnaṭa saṭan karanna dan̆garaganna paran karanna kisima ōnakamak næ. ōna kenek kiyanavā dakalāgita ma maṭa væḍak nǣ. dæn eyāṭa saṭak tiyenavāda?

하지만 그에게는 남들과 다른 점이 있습니다. 남들이 크게 값지다고 여기는 것들이 그에게는 아무 알맹이도 없습니다. 남들이 다투고 버둥거리며 끌어안으려는 것들에 그는 붙잡을 알맹이가 하나도 없습니다. '나는 싸우고 버둥거리고 다툴 마음이 전혀 없다. 누가 무엇을 말하든 나와는 상관없다.'

væḍak nǣ. dæn eyāṭa saṭak tiyenavāda? anna saraṇak næti nisā araṇa vuṇā.

그러면 그에게 싸움이 있습니까? 싸움(raṇa)이 없으니 araṇa가 된 것입니다.

menna mē tattvaya ārya vinaya arañña gatapārāva. kælē iṁ kiyana eka nemeyi.

이 상태가 ariya vinaya에서 말하는 araññagata입니다. 숲에 사는 것을 말하는 것이 아닙니다.

kælēṭa yana bhikṣūn vahansē namak gæna budun vahansē dēśanā karanavā kāraṇā hatarakin apavādayak.

숲으로 가는 bhikkhu에 대해 Buddha께서는 네 가지 점에서 허물을 가르치십니다.

yathā avabōdhaya næti vu karuṇu tērum ganna bæruvē. aramuṇak enakoṭa ēka ivasaganna bæri pudgalayek. ē ajairakama nisā ē tiyena aḍupāḍuva nisā kænēda kisi beriyaṭa hadanavā.

있는 그대로의 깨달음이 없어 이치를 이해하지 못하고, 대상이 오면 그것을 견디지 못하는 사람입니다. 그 견디지 못함, 그 모자람 때문에 숲으로 피하려 합니다.

mēka aḍupāḍuva. mē dharmaya ætuḷu karana kenāṭa ehema bērenna kæḍē sinra bērenna ōna kamak næha. ēka durvalakama.

이것은 모자람입니다. 이 dhamma를 받아들인 사람은 그렇게 숲으로 피할 필요가 없습니다. 그것은 나약함입니다.

ohu samājayaṭa āvot sāhiṣaharaṇayak ara gurasa væḍennē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ōgē manasa duruvalayi.

그의 마음은 약합니다.

durvala manasak ættā lōkayē gæṭum valin pērenna gæle hinavā. menna mē hin̆gīma āryanṭa gælapennē næti. ehema kælīṭa yanavā nam gælapennē nǣ.

약한 마음을 지닌 이는 세상의 부딪침에서 벗어나려고 달아납니다. 이렇게 달아나는 것은 ariya들에게 어울리지 않습니다. 그렇게 숲으로 간다면 어울리지 않습니다.

satanṭa bayi ē jātiya vaṭa huvelā eheyi mēken bērida maga æralā yanavāna. mēka gælapena ekak nemeyi.

싸움이 두려워, 그런 것들에 둘러싸여 거기서 벗어나려고 피해 가는 것, 이것은 어울리는 일이 아닙니다.

ē vagēma mana vaḍana rūpa, sadda gandha, rasa, sparśa enakoṭa tamāgē hita vadiyak venavā. ē rāgayangen muduvā ganna bæhæ. nidahas venna bæ. ēken bērenna kælē velā innavā.

마찬가지로 마음을 끄는 형상, 소리, 냄새, 맛, 닿음이 올 때 자기 마음이 거기에 사로잡힙니다. 그 rāga에서 풀려나지 못합니다. 벗어나지 못합니다. 그것에서 벗어나려고 숲에 가서 지냅니다.

mē sita pālanaya karaganna bæri adassatāvaya yathahaya æti pudgalayāṭa asāratvaya væṭu vuṇā nam obaṭa mana varana rūpa koccara dækadanē praśnayak. obaṭa ēken bæn̆dinna hētu næha.

이것이 마음을 다스리지 못하는 서투름입니다. 있는 그대로 깨달은 사람에게 알맹이 없음이 꿰뚫어 보였다면, 마음을 끄는 형상을 아무리 본들 무슨 문제입니까? 그대가 거기에 묶일 까닭이 없습니다.

ē nisā obaṭa gælavīrin galavīrayen avasthē næhæ. oya samādhiyē hiṭiya. samādhiyē hiṭiyat ēvayi nisā menna mēkat hæriyaṭa yana eka anupada

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

samahara pudgalayek innavā lōkayā prahaṁsā karanavā. sīlavantayi, guṇavantayi kiyalā piḷigannavā. okkoma atdælā kæleḍi velā inna kenā. ē balāurudayen kælē velā innavā. mēka tat mahā kamaṭikakamak mēkat tuna gælapena ekak. lōkayahansā karana eka labāganna kælēṭalā innavā nam ēkat gælapenna æti.

어떤 사람은 세상이 칭찬하고 계를 잘 지키고 덕이 있다고 받아들이는, 모든 것을 버리고 숲에서 지내는 사람입니다. 그런 기대를 품고 숲에서 지냅니다. 이것도 어울리는 일이 아닙니다. 세상의 칭찬을 얻으려고 숲에 가서 지낸다면 그것도 어울리지 않습니다.

kaṭayutu siyalla karalā ivaralā paḷavattiyen innā hon̆daṭa iviya sthānayaka innavā. ē ayan aran menna mēka hon̆dayi. prahaṁsā karalā issonna occarayi kiyalā.

할 일을 다 마치고 만족하며 고요한 곳에 지내는 것, 이것은 좋습니다. 칭찬할 것은 그만큼입니다.

ehenam mē ārya mārgaraya vaḍana mūlika avasthāvaka kenek arañña gata vāgē teddī ārya arañña katāva dakinna ōna.

그러니 ariya magga를 닦는 처음 단계에 있는 사람이 araññagata가 되려 할 때에는 ariya의 arañña 이야기를 보아야 합니다.

anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen lōkaya piḷiban̆da manā menehi karanakoṭa tīraṇaya āvā nam gnānavantīraṇaya āvā nam asāra dē tuḷa harayak nǣha kiyalā harayak næti vevaṭa passē mama monavāriṭa sarala karada kohē tibunahama mokada nætuvahama mokada maṭa ōda hæki væḍak.

anicca로, dukkha로, anattā로 세상을 잘 살펴볼 때 판단이 왔다면, 지혜로운 판단이 왔다면, 알맹이 없는 것 안에는 알맹이가 없다고 하여 알맹이가 없어진 뒤에 내가 무엇을 두고 싸우겠습니까? 어디에 있든 없든 나와 무슨 상관입니까?

mē jīvitaya goḍannagāgena tiyennē harayak næti ēvā vaṭinavā kiyalā hitāgena ēvā pariharaṇaya karanna hadāgatta rāmuvat ē nāmuva tuḷa hadāgattē yatā mē goḍa gahagænīmē daka saran karagena porakak

이 삶은 알맹이 없는 것들을 값지다고 여기며 쌓아 올린 것이고, 그것들을 다루려고 만든 틀이며, 그 틀 안에서 쌓아 올리느라 싸우고 다투며 만든 것입니다.

jīvitaya gata karanna nam ōvā ekakvat ōnē kanna āhārayak kohomahari hambavenavā nam hon̆daṭama æti. inna tænak tiyenavānam ē hon̆daṭama æti. edān hædunuvot behetak tibunahama næ. inasaṭa vastarayak tibena vinavāha ganna sīta næti karagatta ē hon̆daṭama bæ.

삶을 꾸려 가는 데에는 그런 것이 하나도 필요 없습니다. 먹을 음식을 어떻게든 얻는다면 그것으로 넉넉합니다. 지낼 곳이 있다면 그것으로 넉넉합니다. 병이 나면 약 하나 있으면 됩니다. 몸을 가리고 추위를 막을 옷 한 벌이면 넉넉합니다.

oya vidika maṭa koraganna deyak næha mēka tiyunāma ōka uduraganna kenek næha. mēvā asīmitava goḍa gahagena hari vaṭinādīvā kiyalā goḍagahagatta pudgalayō ēvaya atīta balāporottukin dævi dævi tævi tævī saran karagena pora kakahā dan̆gala dakalā væḍa karana næti sugak vidihaṭa dan̆galanavā. adahanayaṭa pat veīvi dan̆gala.

그러면 나에게서 빼앗아 갈 것도 없고, 이것을 지니고 있어도 빼앗으려는 사람이 없습니다. 이런 것들을 끝없이 쌓으며 값지다고 여겨 쌓아 올린 사람들은 끝없는 기대에 애타고 괴로워하며 싸우고 다투고 버둥거리며 쓸데없이 몸부림칩니다. 좌절에 빠져 버둥거립니다.

ē væḍagena næti hari maṭa ōnēma nǣ. mokada ē passē yanavā. tibunot dānāvē nætnam næti vuṇāya moku

그런 것이 있든 없든 나는 전혀 필요 없습니다. 있으면 있는 것이고, 없으면 없어진 것일 뿐입니다.

paśaṭa ayiti vennē menna mē kiyana deyak penavānam ē ṭika maṭa hon̆daṭama bæ. ēkaṭa saran karanna deyak næha. ē ṭika tibennē næ. ehenam ē ṭika ē ṭika yanna hon̆daṭama bæ.

꼭 필요한 것에 속하는 이것이 보인다면 나에게는 그것으로 넉넉합니다. 그것을 두고 싸울 일이 없습니다. 그러니 그만큼이면 넉넉합니다.

ēkat læbena hæṭiyaṭa gannavā misak maṭa raha balanna gannavā. asīmita balapuravā gannavā. maṭa ehema ōnat nǣha kiyalā gannavā. āhārayaṭa masyak næ.

그것도 얻는 대로 받을 뿐, 맛을 보려고 받거나 끝없는 기대를 채우려고 받지 않고, '나는 그런 것이 필요 없다'며 받습니다. 음식에 대한 욕심이 없습니다.

sīta utma duru karaganna læjjā sthāna uhā karaganna maṭa siddak tibunāhama æti kiyalā mānasikatvaya gonnægicca kenāda. asīmita ænut piḷiban̆dava kisima praśnayak næha.

추위와 더위를 막고 부끄러운 곳을 가릴 천 한 장이면 넉넉하다는 마음가짐이 쌓인 사람에게는, 끝없는 옷에 대한 문제가 전혀 없습니다.

maṭadak hædunahama gavapu mutrāvala dāpu aralu mēkaṭa pratya venavā. ehenam maṭa mēkaṭa matura ōnē næ. edā pennapu upamāva

내가 병이 났을 때 소 오줌에 담근 harītaka가 이것에 듣는다면, 나에게 이것을 위한 주문은 필요 없습니다. 그날 보여 준 비유입니다.

ehenam maṭa hædena dēkaṭa kotamala ṭikak ilā hon̆da karaganna puḷuvan nam maṭa navalōkeṭa yanna ōnē næhæ. mokaṭa monavāda? aṭīmita baya nisā palli tiyena nisā mokada karannē næm̆bisāvak hædilā duvanavā loku spirisāya kæḍilā tiyennē eken pirisāva hæbæyi hon̆dak ovayen innavā. dæn minisāva eken ekaṭa hatara enak gannavā. lokuma dekaṭa mul karanavā. enna hon̆da væḍa karana nēda? tērena hima pirisāva hæbæyi atenna giyāma hon̆da sadhikārayō darāganna puḷuvan vuna ōka nikan ehem pirisāvak næ ēka adhihen pirisāvak ena ēkaṭa pratikarmaya bohoma loku deyak yannē. supiyā ,000kak nidan kara mē taram ennē ē issāva

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn mē asīmita balāporottu æti pudgalayāgē ē vagēma jīvat vīmaṭa tiyena mahā puduma āsāva kǣdarakamak tiyena pudgalayāgē praśna valaṭa hæk.

이제 끝없는 기대를 품은 사람, 그리고 살고자 하는 엄청난 갈망과 탐욕을 지닌 사람의 문제들에 대해서는…

monavā harida eyā kālē ivaralā ehenam gatta kattaṭa passē pudrāvala hiṭinavā poḍḍak kārama ratuuvaṭa dekama navatta venna ōna. venavā uttaraya mehannē eramula ṭikak hambuhama īlan̆gē hon̆da ē vunāṭa ēka upa.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

menna mē jātiyē mē bhēda vuṇat tamāgē sīmāva dakinnennē nætuva asīmita balāporottu nisā asīmita vidihaṭa eyāṭa vehesenavā. puṁciṭa maharenakaṭa taram vehesenavā. mē pr̥thagjana mānasikatvaya æhæ.

이런 갈래가 있어도 자신의 한계를 보지 못하고, 끝없는 기대 때문에 끝없이 애씁니다. 작은 일에도 죽을 만큼 애씁니다. 이것이 puthujjana의 마음가짐입니다.

ē meban̆du avasthāval api dakinna ōnē. dækalā ē avasthāvaladī apiṭa avaśya karaganna balanna ōnē ē nisā suduyan. ēvā kiyanavā gavapu mūtrāvalu dāpu araluvē maraṇa eka hon̆da karaganna puḷuvan nam maṭa tæru matura mēkaṭa ōnē næhæ.

이런 상황들을 우리는 보아야 합니다. 보고서 그런 상황에서 우리에게 무엇이 필요한지 살펴야 합니다. 소 오줌에 담근 harītaka로 병을 낫게 할 수 있다면 나에게 이것을 위한 주문은 필요 없다고 합니다.

ēkaṭa vehesenna ōnē næ. aragena dēsiyen gannaōna. hæbæyi ṭikak apriya eccarē. priya apriya nemeyi vēdana lēta vēdana ōnē. maṭa ēka hon̆daṭama æti giyā ǣnna puḷuvan kenā. eyāṭa venaṭa veheten kǣhīmaṭa pat vennat puḷuvan.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

kanna āhārayak inna tænak leḍa bettak anika lokuvaṭa geyak hadāgattā uru dālā hadāgattā mē bēṭa mahā udāhanayak hadāgattā kiyalā. ēka eyāgē rōka ādara tiyenavā mē ādi maṭat ehema ekak næ kiyana eka ē māntikatvaya tiyennē sāmānyayen lōkayāgē æḍum valaṭa nǣ eccara ōnē næ maṭa teme nætuva enna tiyena maṭa hon̆daṭa vækaṭa kollak nata monavāhari taman næ teme

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

nætuva innē ēka mama genna pavatina anna ehema sīmā sahita vecca sivpasayakaṭa sīmā vecca jīvitayak ara yathābōdhaya læbū kenāṭa ætivelā kærī ra hāpava gælavi yanavā.

그렇게 한계가 있는, 네 가지 필수품에 한정된 삶이, 있는 그대로 깨달은 사람에게 생겨나고 얽매임에서 풀려납니다.

ē yathāpōdhayaṭa issellā tibuṇā vū rāma mē yathāpōdhaya passē venas venavā. itāma kuḍā rāmuvak pavaṭa pas venavā. viśāla pradēśayaka vidyāe jīva rāma pun tiyenavā. ara mahā rāmō tuḷa keḷavarak næti ælīm, gæṭīm mulāālin pirilā. mānasikānayen pirilā.

그 있는 그대로의 깨달음 이전에 있던 틀이, 깨달음 뒤에는 바뀝니다. 아주 작은 틀이 됩니다. 예전에는 넓은 영역에 걸친 삶의 틀이 있었습니다. 그 큰 틀은 끝없는 애착과 반감과 미혹으로 가득 차 있었고, māna로 가득 차 있었습니다.

dæn ohoma mē puṁci rāpuva tuḷa ena nisā jīvitaya gata karanavā. ara ælīm, gæṭīm mulā nisā haṭagatta dāyayen nidahas venavā. ohuṭama tērenavā. harayak næti lōkayak allanna gihillā mama mē vagē dāgayaṭa patvuṇā.

이제 이 작은 틀 안에서 삶을 꾸려 가니, 애착과 반감과 미혹 때문에 생긴 애탐에서 벗어납니다. 그 스스로 압니다. '알맹이 없는 세상을 붙잡으려다 내가 이런 애탐에 빠졌구나.'

dæn maṭa saṭanak nǣhæ. kālagolloḷava eka balan karanna deyak næha. mē inna tīrāṭa monavada ehaṭa dan̆ga

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

koyi mokada mærila æyi dannē næha. koccara hiṭiyat nam tava avurudu viripatiyak ē ādarak kon̆dak meccara jīvat vennē. oyi ehāṭa koranda eyak ættet næ. bæn̆dilā hædilā inna yālukam metarakam pavatvalā monavā ēka bæn̆dilā inna ōka tāvakālika nis dēval.

언제 어떻게 죽을지도 모릅니다. 아무리 오래 산다 해도 앞으로 스무 해쯤 사랑하고 아끼며 사는 것뿐입니다. 그 너머로 붙잡을 것도 없습니다. 묶여 맺은 우정들, 그렇게 묶여 있는 것은 다 잠시뿐인 헛된 것입니다.

harayak æti karana dēval nemeyi. oya ādi vaśayen dakina paṭan ganna paṭan ganna athærīmen chandarāgiya namak væḍiya poḍin athæriya athæriya yanavā næ væḍi midī yanavā.

알맹이를 만들어 주는 것들이 아닙니다. 이렇게 보기 시작하면서 chandarāga를 조금씩 놓아 버리고, 놓아 버리고, 들러붙지 않고, 벗어나 갑니다.

menna mē nisākuṭa gahaka mula hā samāna mānasikatvayak udā venavā.

이 때문에 그 사람에게 나무뿌리와 같은 마음가짐이 생깁니다.

dæn rukak tiyenavā nam rukē aga puṁci huḷakaṭat ehāṭa yanavā mehāṭa yanavā. atu kælapenavā. yantā poḷayak vadinnaṭa koḷa hellenavā. atullenavā. hæbæyi uḍa hedunaṭa gahē mulahaṭa hillenavā. nǣ mula kappāyi.

나무가 있으면 나무 꼭대기는 작은 바람에도 이리저리 흔들립니다. 가지들이 서로 스칩니다. 바람이 조금만 불어도 잎이 흔들리고 비벼집니다. 그런데 위가 흔들린다고 나무뿌리가 흔들립니까? 아닙니다, 뿌리는 흔들리지 않습니다.

menna mē vagē nuru ælīm, gæṭīm mulāvaṭa pat vena praśna enakoṭa noya aramuṇu venakoṭa abhyantarayē kampāvak nætnam gahaka mulak samāna upamāven pelā dunnā. kellennē nǣ kampāve.

이처럼 애착과 반감과 미혹에 빠지게 하는 문제들이 오고 갖가지 대상이 올 때 속에서 흔들림이 없다면, 그것을 나무뿌리 비유로 보여 주신 것입니다. 흔들리지 않습니다.

yaṭinda kīlō paṭhavisi dōti catubbi vātēti asaṁkam indrīlayaka poḷovē yaṭa hitavalā tiyena śaktimat hitavīma nisā. hatarin ennā vū vādayen kampā karanna nætuvā vāgē tapama satpuri saṁvara da satpuruṣayā menna mehemayi kiyalā budurajāṇan vahansa upamāva dēśanā karana.

'Yathindakhīlo pathavissito siyā, catubbhi vātehi asampakampiyo.' 땅속 깊이 단단히 박힌 indakhīla가 사방에서 부는 바람에도 흔들리지 않듯이, 참된 사람(sappurisa)도 이와 같다고 Buddha께서 비유로 가르치십니다.

menna mē upamāva tamayi mūlagatava. sukmula vāgē innavā. kampanaya samājaya tuḷa innavā.

이 비유가 바로 rukkhamūlagata입니다. 나무뿌리처럼 지냅니다. 흔들림 없이 사회 안에서 지냅니다.

katanak nætuva kampāvak nætuva anika sunyākārayak karanna. hita sunyākārayak karanna. mēka ætulē væḍak

싸움도 없이, 흔들림도 없이. 또 suññāgāra로 만드십시오. 마음을 suññāgāra로 만드십시오.

sunyākārayak karanna. mēka ætulē væḍak næti huluva vagē nai. monavada igena ganna ōnē pāsal yanna paṭan gatpu sæna paṭahakma igena ganna ehāma goḍayi. mēka ætulē tarāganna ēvā.

이 안이 쓸모없는 것으로 차 있으면 안 됩니다. 무엇을 배워야 합니까? 학교에 다니기 시작한 날부터 배울 것이 산더미입니다. 이 안에 채워 넣을 것들이요.

ahaval bhāṣāva igena ganna ōnē. ahaval vidyāva igena ganna ōnē. ahaval tākṣaṇaya igena ganna ōnē. etakoṭa anisārē vunāṭa hari yanakoṭa sahatisakayak avaśyayi trī igenaganna ōnē. mē mē dēval

무슨 언어를 배워야 하고, 무슨 학문을 배워야 하고, 무슨 기술을 배워야 합니다. 그러다 보면 또 자격증이 필요하다며 배워야 할 것이 생깁니다.

igena ganna ōnē udēnak æhenakam pansi udē idan rǣ nikan aruvak 20k igena ikan okkoma karalā balakam gedarakaṭa giyot ehema anti ekka giyot mokada vennē? oya pattika mama patvē karagattē næha.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ara daṁgula pragnāvak næhadē palakoṭa eccara igena gatta avurudu 10k vicātula monavada pās karē viśva vidyāva okkomat karagatta nam ætula goḍāk darāgena hæbæyi avaśya deyak tiyenavā pat hæḍiyak piyāganna

그렇게 많이 배우고, 십 년을 공부하고, 대학까지 다 마쳐 속에 잔뜩 지니고 있어도 손가락 지혜(aṅgula paññā)가 없습니다. 그런데 꼭 필요한 것이 있으니, 밥 한 솥을 짓는 일입니다.

anun vyānaya katā in̆dalā ina okkoma kara næsa eyāṭat issa bat hæḍiyā panna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

laṁguna pragnāva kiyalā kiyannē bat hæḍiyaṭa vatura bhaya kā ṭika dāla ivaralā ehanam vatura ṭika dālā æn̆gilla dālā balanavā. avaśya vatura pramāṇaya. mē æn̆giṭi pramāṇayen mē kurut dekaka pramāṇayen tamayi vatura maṭṭama gannē. ē nuvaṇak nǣhanē.

손가락 지혜란 밥솥에 물을 맞추는 것입니다. 쌀을 넣고 물을 부은 뒤 손가락을 넣어 필요한 물의 양을 봅니다. 손가락 마디 두 개 높이로 물 높이를 잡습니다. 그런 지혜가 없는 것입니다.

anuravayen sdiriyaṭa daṁgula pragnā tiyenavā vagē. ē kiyannē ǣyanukinnaṭa bak hæḍiyak hoyāganna puḷuvan.

겪어 보아 아는 손가락 지혜 같은 것, 곧 밥 한 솥을 지을 줄 아는 것입니다.

anna ēkat ayina ata inna. kī denāyen kīdenāda karanna puḷuvan ammā gedara nætnam 30 denna kenek nætnam kanē gilā pān kǣllak genavada hari kanē rōsayāgē hamasalā innavā misā nællan hariyannē næhæ. kadavalak kak velā tuna denna næha oyana kāṭiya kiva karanna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

danna dandu pragnā næti nisā bat hæḍanaya hoyāganna danna. næ etakoṭa ōna hari ætulē næha.

손가락 지혜가 없으니 밥 한 솥 지을 줄을 모릅니다. 꼭 필요한 것이 속에 없습니다.

ætulē monavada tiyennē? væḍakaṭa næti gālā puḷuvan.

속에 무엇이 들어 있습니까? 쓸모없는 것들일 것입니다.

pattiguma vuti dakama hadayi hon̆da kanna yækinut nǣha, milisat nǣha. eka unut nǣha. padamat næha. una taramak nǣhæ. de ekavena eka bivelā ammaya karamu ē ṭikak nǣha.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

avaśya dē mē bohōma suḷuven tērum ganna puḷuvan nuvana tērum ganna atyāvaśya dē pættaka ēka karagenama næha. eda edā jīvitaya gata karanakoṭa avaśyama dē.

아주 간단히 지혜로 알 수 있는 꼭 필요한 것들은 한쪽으로 밀어 두고 하지 않습니다. 날마다 삶을 꾸려 갈 때 가장 필요한 것들인데도 말입니다.

ē vunāṭa balapanāma væḍakaṭa næti jātiya nam got dālā hadāgatta ēvā ahaval vidyātmaya ahaval kālē menna mehema ekak nibadevvā. ōva huruvē tiyenavā. oya kaṭapādam dinayeyi velāvayi namayi okkoma kapāḍam karalā oru mōna varagannā.

그런데 보십시오. 쓸모없는 것들은 잔뜩 쌓아 둡니다. 어느 학자가 어느 때 이런 것을 발명했다는 것, 그런 것은 머릿속에 있습니다. 날짜와 시간과 이름까지 모두 외워 둡니다.

ōvayan hadāgatta rāmuvak tamayi mē dæn apiṭa lōkē diha his rāmuvak hadalā tiyennē.

그런 것들로 만든 틀이, 지금 우리가 세상을 향해 만들어 놓은 텅 빈 틀입니다.

kohomahari kamak næha vakra karalā vakra karalā ehanam igena gænīmen ara vibhāgayaṭa liyanakoṭa liyanna bæri tattvayaṭa pat venakan denavā.

어쨌든 이리저리 머리를 쥐어짜며 배우게 하여, 시험을 칠 때 더는 쓸 수 없을 지경이 될 때까지 몰아붙입니다.

ē taran̆gi mokada væḍi vunot ehema rassāval vennakut næhæ karannakut næhæ. monavāhari gæṭa gahalā gæṭa gahalā evanavā. ehenam menna mē tigenut denavā patyak.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ōkas igena gani mēka kat igena gannē. antiṭa udēnna rǣ yanakan ǣ vehedilā vehelā væḍak næti ayiyā darāgena tamayi ara vivā praśna patraya tuḷa liyanna yannē. ōkaṭa tamayi kramaya hadannē.

이것도 배워라, 저것도 배워라. 끝내 아침부터 밤까지 지치고 지쳐, 쓸모없는 것들을 짊어진 채 시험지에 쓰러 갑니다. 제도는 그것을 위해 만들어져 있습니다.

vædagatkama koccara tiyenavada rasa parīkṣaya kenek danna bat hæḍiyak poḍḍak velā hin penna pambanna vibhāgaya

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

hæbæyi ēka igena gattā nam ehema kes vahalla vērāgena inna puḷuvan miniheka karalā giya dara gæṭenavā. hari santōsayen katā karalā kiyanavā oyā vena ēvā nam ada hariṭa daha. oya vaśayenma dahaginna santōsenna puḷuvankamak tiyenavā. ēkāntayen pat viya yutu vivāhītiya ehema tiyenavā. æha tiyenavā. namut candiyaṭa sampūrṇa muru vivāsa jīvitayama kaḍāka palena deyak penavā oya poḍḍa hita pǣrenna paḷaveni praśnaya ōtanin ennē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

sāmānya lōkaya kavurut kæmati næha. taman karapu deyak hon̆da nǣ kiyalā rahaganna.

보통 세상 사람은 아무도 자기가 한 것이 좋지 않다는 말을 듣기 싫어합니다.

vasa karalā vada karalā dāīma nivara passē mēka kanna purā dæka poḷu palleṭa kaḍa vaha mēka hæṭi kivvot ehema mokak vennē. kīdayakindara nænna hā māruk vanavā. evalē paṭan kokanavā vagē paliya ganna ēka ṭikak oholā saṁgnayi pættaṭa kiyalā. dæn siddha venna tama pava jīvitaya vinā

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

itin dæn apē jīvitaya gata karanakoṭa pavā atyāvat dēvak bava tiyena hari ēvat apiṭa ada dænagattā ugattu nǣha menna mē ṭika ugannna ōnē. menna mē ṭikayi dænuvat venna ōnē.

이제 우리가 삶을 꾸려 갈 때 꼭 필요한 것들조차 오늘날 배웠다는 사람들은 모릅니다. 바로 이런 것을 가르쳐야 하고, 바로 이런 것을 알아야 합니다.

monavā gænada dannē? iṁjiniyaruva vidyāva manatæṭa igena gena.

무엇을 압니까? 공학을 머리에 외워 배웠을 뿐입니다.

onna oya gal væṭi kālin bælahaka oyāgē sāciyakaye tiyenavanē. mēsana hænda ehema dīlā kiv puḷuvanda

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

gal geḍiyaṭa gal geḍiyak tiyā gannat eyā dannē næha. tya eyāva deyak.

돌 위에 돌 하나 올려놓을 줄도 모릅니다.

mē deyak nǣhæ putuvak nǣhæ o baṭaga tiyenavā hadahak vunē mēk inna gamu. hadayi vāsama vidyāva ihalaṭama viśē daralayi kiyana eka.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

anna prāyōgika atyāvaśya hækiyāvak igena gattaṭa rasāvak nætat jīvat venna.

그런 실제로 꼭 필요한 솜씨를 배워 두면, 일자리가 없어도 살아갈 수 있습니다.

ē kiyannē atyāvaśya deyak tiyenavā dænagata yutu jīvat vīma. namut ara api hadalā tiyena mahā rāmuva tuḷa ē haravak hariya ayin karalā dānavā. nisal hariyā oluvaṭa dālā.

곧 살아가는 데 알아야 할 꼭 필요한 것이 있습니다. 그런데 우리가 만든 그 큰 틀 안에서는 그 알맹이 있는 부분을 빼 버리고 텅 빈 부분을 머리에 집어넣습니다.

menna mē nisā sanyākārayak venna ōna eka sunyākārayak karaganna bæri vuṇa.

이 때문에 suññāgāra가 되어야 할 것이 suññāgāra가 되지 못했습니다.

ehenam sunyākārayā karaganna puḷuvan phala purudda tiyenavā. amutuven hitē tiyāgena inna ōna ekak nǣha purudu vecca kenā. hon̆daṭa mē tæna vaṭa dannavā.

그런데 suññāgāra로 만들 수 있는 몸에 밴 습관이 있습니다. 익숙해진 사람은 따로 마음에 담아 둘 필요가 없습니다. 이것을 잘 압니다.

hæbæyi hita his karalā inna puḷuvan apulova ē velāvaṭa ēka matu velā enavā. lassana karanavā.

하지만 마음을 비워 둘 수 있는 사람은, 필요한 때에 그것이 떠올라 잘 해냅니다.

vaḷuṭa hon̆daṭa dannavā. pataka tiyāgena hin̆da hiṭā inna kǣli ekak passē ēkena. væḍa væsaṭa passē lassanaṭa vædinnaṭa nidahas vecca velāvaṭa hita sunyākāraya

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

atyāvaśya ṭikat igena gattā. lōkeṭa ōna hariyat oba lan̆ga tiyenavā. væḍak næti harayak næti puhuva ēvā ekakvat ætula dennē næ. ēvā vidi kara. ēvayi his karanavā. menna araṇya rr̥mul sunyākāra kiyana mē mānasikatvaya goḍanægenna ōnē. yampi kenekuṭa mē ārya bhāvanāvaṭa praka venna issellāma kaḷa yutu hari.

꼭 필요한 것도 배웠습니다. 세상에 필요한 부분도 그대에게 있습니다. 쓸모없고 알맹이 없는 헛된 것은 하나도 속에 들이지 않습니다. 그것들은 버리고 비워 냅니다. 바로 이 arañña, rukkhamūla, suññāgāra라는 마음가짐을 쌓아야 합니다. 누구든 이 ariya bhāvanā에 들어서기 전에 가장 먼저 해야 할 일입니다.

menna mēkaṭa kiyanavā arañña gatōvā, rukkha mūla gatōvā, tuuññāgāra gatōvā. hæbæyi otana inna puddē næha tava ekak ayin karagannavā.

이것을 'araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā'라고 합니다. 그런데 거기서 끝나는 것이 아니라 또 하나를 없앱니다.

mokakda mama dannavayi kiyana mānya ayin karaganna. mama lokuyi. mama bulavati, mama dhanavatin, mama nænavatin oya janiya mānayagatta pudgalayā hæmarēma pārava gannavā.

무엇입니까? '나는 안다'는 māna를 없애는 것입니다. '나는 크다, 나는 힘세다, 나는 부자다, 나는 지혜롭다' 하는 그런 māna를 쥔 사람은 늘 상처를 입습니다.

oya lōkayā kavadāvak kæmati nǣha anit venas karalā tiyā. ēkaṭa tamayi mār dānnē. taman usat kirīma saha anikā pahat kirīma māra pākṣika gavannāvū dasa māra sēnāvakut ekkenavā.

세상 사람들은 결코 남이 자기보다 앞서는 것을 좋아하지 않습니다. 그래서 Māra가 끼어듭니다. 자기를 높이고 남을 낮추는 것, Māra 편에 선 열 가지 Māra의 군대도 함께합니다.

eham lōka satvayā māra pākṣikavannē pr̥thagjana lōka satvayek. kisi davasaka kæmati nǣhæ maṭa vadā anika śaktiyak. ēka bærima vunot sapa venna kæmati. nætnam pahat karanna kæmati. mēka tamayi lōkayāgē tattvaya.

Māra 편에 서는 세상의 중생은 puthujjana인 중생입니다. 어느 날에도 남의 힘이 자기보다 크기를 바라지 않습니다. 그것이 안 되면 같아지기를 바라거나, 아니면 깎아내리기를 바랍니다. 이것이 세상 사람들의 모습입니다.

menna mē mānasikatvaya nisāma lōkayāṭa siddha venavā. lōkayak samaga ekatu velā innakoṭa viśāla vidihē gæṭumakaṭa muhala denavā.

바로 이 마음가짐 때문에 세상 사람들은 세상과 함께 어울려 살 때 큰 부딪침과 마주하게 됩니다.

ē vagēma anungayen labanna nindā apahāsayan avamānayanṭa goduru venna loku venna giya

또한 크게 되려 할수록 남들에게서 받는 비난과 모욕과 멸시의 표적이 됩니다.

kālaṭa hambavennē pucci tænama. mokada ēkaṭa tænak denna kæmati næti nisā balanna katā karā kahalin ahalā vagē katā api dannē nætuva iha paramparāva hæṭa danna næha. etana paṭan gena apahata karanavā ō paramparāvaṭa bam̆balā vagē nemeyi. mama hari sundarayi. api hiyannē næ ohoma ekayi katāva gattana kiyalā yanna puḷuvan. ani kavukada karannē? katāva nam balanna paramparāva hari api dannē nætna kotana paṭan gena nindā karanavā. ov appotiya oyā nam hon̆da suddha kenek oyā nam garu karatna ehema kiyana samādhiyak nǣ.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

hoyannē væradima. hæmatenama pahat karanna bæ balanna.

찾는 것은 잘못뿐입니다. 어디서든 깎아내리려고 듭니다.

menna mehema tænaka usattvaya balāporottu vunot. ē balāporottu inna tā kāla ævida velā dæveta venavā.

이런 곳에서 높아지기를 바란다면, 그렇게 바라는 동안 내내 애타고 괴로워하게 됩니다.

menna mē nisā eyāṭa siddha venavā. ihaḷama tiyena aṁkayen pallehāṭama bahinavā. ihalama aṁkē mokakda? māna. mānayen taman aṁkayē nihan̆ḍamayi mama paḷaveni piriya. anikayi deveni tunveni piriyē. anna mānaya ucca mānaya tarāgannavā. ucca aṁkaya tarāgattā.

이 때문에 그는 가장 높은 번호에서 가장 낮은 곳으로 내려와야 합니다. 가장 높은 번호는 무엇입니까? māna입니다. māna로 자기를 매겨 '나는 첫째 부류이고 남들은 둘째, 셋째 부류'라고 합니다. 그것이 māna, 높이는 māna입니다. 가장 높은 번호를 차지한 것입니다.

menna mē aṁka okkoma atlayi dannē. maṭa ē passē mānayak ōnē næhæ. kavurut anicca, dukkha vū, anatta vū mē lōkē monavā labāgena uddāma vennēda? mama kavuru venavā kiyannē? kavuru velā hiṭiyā kiyalā. mokakda hariyaṭa mōḍayaki tiyena adā viddānayak nisā. oya hæma tattva dānāntarayakma anicca nam, dukkha nam, anatta nam maṭa ōkē uddāma dekakvat næhæ. irapu eyā hari valin dæn kiyana ēvaya hari matu balāporottu vena dē hari uddāma venna deyak. ohu aṁkayen palla ehāṭa bæhælā ahuvā palla aṁkaya

이 번호들을 모두 놓아 버립니다. '나는 이제 māna가 필요 없다. anicca이고 dukkha이고 anattā인 이 세상에서 무엇을 얻었다고 들뜨겠는가? 내가 누가 된다는 것인가? 누구였다는 것인가? 어리석은 생각 때문일 뿐이다. 모든 지위와 처지가 anicca이고 dukkha이고 anattā라면, 지난 것이든 지금 말하는 것이든 앞으로 바라는 것이든 들뜰 것이 하나도 없다.' 그는 번호에서 아래로 내려와 가장 낮은 번호를 잡았습니다.

menna [ugura kǣrīma] nisīdatiditi phallam mēkaṭa mē avul ṭika vapu karalā tiyāgatta nam nivan dakinavā.

[헛기침] 'nisīdati pallaṅkaṃ', 여기에 이 엉킨 것들을 내려놓았다면 nibbāna를 봅니다.

ēkē itin sāttaraya mokakda kakula piṭa kakula paṭalava gattahama nivā dakinna puḷuvanda

그렇다면 그 뜻은 무엇입니까? 다리 위에 다리를 포개 앉으면 nibbāna를 볼 수 있습니까?

ehemat kiyanavā nam ara hiṭavaṭa idalā kanam gahainna nivā dæka ēkana [ugura kǣrīma]

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ēka miya putāgena ēvan dækkē. oya sakman karana nivan dækka taram giyā gaman yanakoṭa baraṇa mokada koṭa pættak koṭa dækapu ayanē sallam kiya kavuda kanava koṭa anit pætten anik kǣt ādaraya baṇagi kiya unvahansē arihat enaṭa passē nam pira kālalā ē nicca æ nit allaka vacikak tibuṇā hæbæyi unvahansē nam ekak tibuna pallangē itin

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

unvahansē nam kisima dukkamak tibunē pūjja aṁkaya mānya biṁduvara vasalā tibunē pallaṁ hiṭiya. anna nisīdati phallaṁ kiyana ekē hiṭu ārya mārgaya

그분에게는 아무 괴로움도 없었습니다. 가장 높은 번호인 māna를 0으로 내려놓고 pallaṅka로 앉으셨습니다. 그것이 'nisīdati pallaṅkaṃ'이라는 말에 담긴 ariya magga입니다.

nivan dakinna ōnē kenek kiyanavā nam suvacō jasa muḷu anatimāni anna atimānin dom dænna genā vennē pallantaya menna metanaṭa pat venna.

nibbāna를 보고 싶은 사람이라면 'suvaco cassa mudu anatimānī', 곧 anatimānī가 되는 것, 그것이 pallaṅka입니다. 바로 여기에 이르러야 합니다.

lōkayāgē vallakaya tamayi eremiyani bima in̆dagattē. ēka tamayi gaukikatāva.

세상 사람들의 pallaṅka는 바닥에 책상다리로 앉는 것입니다. 그것은 lokiya입니다.

āryayangē pallaṁ mānkkāra bohō mānya sampūrṇa atælā in̆dan niyatamānī bavaṭa pat vennē. nivan dan̆ginna nihatamānaya vennama ōnē.

ariya들의 pallaṅka는 온갖 māna를 모두 놓아 버리고 자기를 낮추는 사람이 되는 것입니다. nibbāna를 보려면 반드시 자기를 낮추어야 합니다.

nætnam manasa dūṣaya tavatta araganna. mē samājaya tuḷa anugayen bænum ahannē nætuva anugen niddā labanna nætuva inna hiṭam samādanna tamayi viśāla nihatamānaya bava.

그렇지 않으면 마음이 더럽혀진 채로 남습니다. 이 사회 안에서 남에게 꾸지람을 듣지 않고 남에게 모욕을 받지 않고 지낼 수 있는 것, 그것이 큰 낮춤의 열매입니다.

nihatamānaya pudgalayā dækanna passē ōna samājayaka ohu amutu kæpī beīmakaṭa yanna ennē næha. ohu ætilennet næhæ. ohuṭa hīnamānayekut næ. avaśya dē avaśya lassana karanavā. eyin

자기를 낮춘 사람은 어느 사회에서든 유난히 튀려 하지 않습니다. 들러붙지도 않습니다. 자기를 낮추어 보는 māna도 없습니다. 필요한 일을 필요한 만큼 잘 해냅니다.

ehāṭa sambandhayak mūn balāporossalā dæka dækagena kagenavāṭa giyā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

balanna pratya kohomada ēgollan manasagē værapiva

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

kisima lokukamak nǣhæ atagahalā kiyannē væḍē. anna minissu. ēkaṭa kæmati.

아무런 잘난 체 없이 손을 보태 일을 합니다. 사람들은 그런 것을 좋아합니다.

uḍamaku venavaṭa kæmati næha. ara jāt miha samānī bavaṭa kæmati næ. menna metana tamayi akampaya bhāvayaṭa pat vena paḷu phalaya.

남 위에 서는 것은 좋아하지 않습니다. 그런 거만함을 좋아하지 않습니다. 바로 여기가 흔들리지 않는 상태에 이르는 열매입니다.

ē nisā mokada karannē? araññagata, rr̥kha mūlakata, tuunyākārata kiyana mē kramayaṭa manasa goḍanāgā.

그러니 무엇을 합니까? araññagata, rukkhamūlagata, suññāgāragata라는 이 방식으로 마음을 쌓아 올립니다.

ara mānyaya athæralā nihatamānī bavaṭa patvelā innakoṭa menna mē pudgalayāgē æti venavā mokakda?

그 māna를 놓아 버리고 자기를 낮춘 사람이 되어 지낼 때, 이 사람에게 무엇이 생깁니까?

ohukana ābudatvā. ābut jati gæna budila dē onna ōkayi. bhajanaya karannē onna oya ṭikak.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

manasin kayin karana kriyākalāpīyatamānī vidihaṭa ælīm gæṭīm næti vidihaṭa onna oya guṇa dharmayan yutuva vacanaya karamin inna kenā ujuṁ kāyaṁ panidahāya kāyajutu kālayaṭa patvenna ōnē.

마음으로 몸으로 하는 행동을 자기를 낮추는 식으로, 애착과 반감 없이, 이런 덕을 갖추어 말하며 지내는 사람은 'ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya', 곧 몸이 곧은 상태에 이르러야 합니다.

lōkayē tiyenavā laukika arthayak oḷuṭa vena kenek tiyāgena in̆dagena kayaṭu karagena āryayangē arthayak tiyenavā avaṁka kriyākalāpayak æti karagena kāya jutukā kiyalā ehenam kiyanna

세상에는 lokiya의 뜻이 있습니다. 머리를 곧게 두고 앉아 몸을 곧게 펴는 것입니다. ariya들의 뜻이 있으니, 정직한 행동을 갖추는 것, 그것을 몸의 곧음(kāyujukatā)이라고 합니다.

kāṇaghātattādāna kāma vidyācāraya kiyana mē pāpayanṭa sambandha vaṁka gati næti. ēvayen ven vunā vū kāyaka vannā vū pirisidu kriyākārītvayak æti. avaṁka kriyākarāpayak ætvaṭa pat vunāma kiyanavā ujum kāyam vuṇā. anna pihiṭana tæ. ohugē kriyākalāpaya avaṁkattaya pihiṭavā ganna ōnē.

pāṇātipāta, adinnādāna, kāmesu micchācāra 같은 pāpa에 얽힌 굽은 버릇이 없고, 그것들에서 떨어진 몸의 깨끗한 행동을 갖춘 것, 정직한 행동을 갖추게 되었을 때 'ujuṃ kāyaṃ'이 되었다고 합니다. 그것이 세우는 자리입니다. 자기 행동의 정직함을 세워야 합니다.

parimukhaṁ satiyen upṭa petvā. anna peraṭu karagena arthayak tiyenavā laukika arthaya.

'parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā.' 여기에는 '앞에 두고'라는 lokiya의 뜻이 있습니다.

parimukam satiyen kiyannē mokakda? apē mūkya hehevat mūlaya mokakda nivana? nivana peratu karalā hitanna anna etana hita pihidavāgannavā.

parimukhaṃ sati란 무엇입니까? 우리의 으뜸, 곧 뿌리는 무엇입니까? nibbāna입니다. nibbāna를 앞에 두고 생각하십시오. 거기에 마음을 세웁니다.

atahæri chanda rāgiyangē mulā sahagata bæta canda rāgayō athærīma hæra noæma hæra nidīma hæra tava hita pihiṭavana tænak nǣ kiyannā vū dr̥ṣṭiya yutu karagannavā. menna metanaṭa pat vunā kiyanavā panidāya parimukhan satiyen upatta.

미혹에 엮인 chandarāga를 놓아 버리고, 들러붙지 않고, 벗어나는 것 말고는 마음을 세울 곳이 없다는 견해를 갖춥니다. 여기에 이르렀을 때 'paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā'라고 합니다.

menna metenṭa āpu kenā dannavā monavada dæn æturu karanna ōnē? satiya peraṭu karenna monavada dakinnē yam sidivillā kriyāvak katāvak nivanaṭa hētukāra venavada? ēka praṇiddak.

여기에 온 사람은 이제 무엇을 가까이해야 하는지 압니다. sati를 앞에 두고 무엇을 봅니까? 어떤 생각, 행동, 말이 nibbāna의 원인이 된다면, 그것이 빼어난 dhamma입니다.

oba ōka tērum aran jīvat vīma san̆dahā eindā jīvitayaṭa yamak avaśyada ēka madhyama dharma avaśyatāvayaṭa pamaṇak karana adhika utsāhaya apasa yannet næha. avaśya kiyanna dasā akusala yana yamak æda hīna dhakma menna mē ṭika paha karanna æti ehema

그것을 이해하고, 살아가기 위해 날마다 삶에 필요한 것이 있다면 그것은 가운데 dhamma이니 필요한 만큼만 하고 지나치게 애쓰지 않습니다. 열 가지 akusala라는 낮은 dhamma가 있다면, 바로 이것들을 없애면 됩니다.

ehenam magē jīvitaya hædilā tiyennē jīvitaya genayannē onna oya kāraṇā tuna tuḷa kriyātmaka vīmen.

그러니 내 삶은 이 세 가지 안에서 움직이는 것으로 짜여 있고 그렇게 꾸려 갑니다.

ehenam metanin mama athæri koṭasak tiyenavā. oya kriyāvaliyē ektarā avasthāvakadī magē hita kriyāva vatanna. prāṇaghāta attādāna kāmi mityāta ucāra mul karagena næginna puḷuvan. boru gēm parucana palalābha mul karagena næginna puḷuvan. lōbha taraha mōḍa mul karagena næginna puḷuvan. dasakya mul karagena hituvillak, kriyāvak, katāvak mā tuḷa nægena væḍapilak tibuṇanam menna passā karē sudaha.

그렇다면 여기서 내가 놓아 버릴 부분이 있습니다. 이 과정의 어느 때에 내 마음과 행동이 pāṇātipāta, adinnādāna, kāmesu micchācāra를 뿌리로 일어날 수 있습니다. 거짓말, 이간질, 거친 말, 쓸데없는 말을 뿌리로 일어날 수 있습니다. 탐욕, 성냄, 어리석음을 뿌리로 일어날 수 있습니다. 열 가지 akusala를 뿌리로 한 생각, 행동, 말이 내 안에 일어나는 흐름이 있다면, 바로 이것이 내쉴(passāsa) 것입니다.

ē ena ena tæn mama ēvā paha karanavā. pasvāsada kara.

그것들이 오는 곳마다 나는 그것들을 없앱니다. 내쉽니다.

ehenam monavada āśvāsa karannē? rāgakṣayaṭa, dvēśa akṣayaṭa, mōhakṣayaṭa hētu vena nivan magaṭa hētu vana yam deyak hitin kayi vacanayen kaḷa yutu ekak avurunāda læbuṇat. ēka mama ætuḷuru kaḷa yutu daham āśvāsa kara yutu dahama. satiyen tōraganna ōna noyeli.

그렇다면 무엇을 들이쉽니까? rāga의 다함, dosa의 다함, moha의 다함에 원인이 되고 nibbāna의 길에 원인이 되는 것, 마음과 몸과 말로 해야 할 것이라면 언제 얻든, 그것이 내가 가까이해야 할 dhamma, 들이쉬어야 할 dhamma입니다. sati로 가려내야 합니다.

tōragan hitā innavā nemeyi. dæn kriyāvat ganna. anna satara satipaṭṭhānaya kriyātmakena dænaka

가려내고 생각만 하고 있는 것이 아닙니다. 이제 행동으로 옮기십시오. 그것이 네 satipaṭṭhāna가 움직이는 것입니다.

kriyāvaliya hædagattā ganna eka muladima dænaganē veḷa venavā. paṭan ganna tamayi issellāma paṭan gannē satō assati satō passava sati

이 과정을 짜 나갈 때 맨 처음에 시작하는 것이 바로 'sato va assasati, sato passasati'입니다.

sihiyen æsuru karanavā sihiyen paha karanavā. sihiyen æturu karanavā ārya arthaya sihiyen husma gannavā laukika arthaya.

sati로 가까이하고 sati로 없앱니다. sati로 가까이하는 것이 ariya의 뜻이고, sati로 숨을 들이쉬는 것은 lokiya의 뜻입니다.

paha kaḷannā vū dasa abu kaḷa tērum aragena valāsaya tērum aragena sihiyen yuktava pahakaṭa davanavā. anārya daham vana dasak.

없애야 할 열 가지 akusala를 이해하고 그 본성을 이해하여 sati를 갖추고 없애 갑니다. ariya가 아닌 dhamma인 열 가지입니다.

laukika arthaya sihiyen puṣma paha karanavā. lōkōttarayē sihiyen dasāla paha karanavā.

lokiya의 뜻으로는 sati로 숨을 내쉬는 것이고, lokuttara의 뜻으로는 sati로 열 가지 akusala를 없애는 것입니다.

ārya mārgayaṭa hētu vena dasa kusal æturu karamin ārya mārgayaṭa viruddha vena dasa akusal paha karami. satiyen yuttava menna mēkē tērum venna manā kīhiyen inna paṭan gannavā. satipaṭṭhānayē ārambhayatara.

ariya의 길로 이끄는 열 가지 kusala를 가까이하며, ariya의 길에 어긋나는 열 가지 akusala를 버립니다. sati를 갖추고 이 뜻을 깨달아 바른 sati로 머물기 시작합니다. 이것이 satipaṭṭhāna의 시작입니다.

dæn mehema vunā eka deyak venavā. mokada vennē? api mē praguṇa karagena āpu katāva ārya katāva neveyi. dæn mē aluta bæhæ ganna ārambhayē bæhæganna katāva mē tiyennē ārē katāvaṭa bæhæganna meccara kal anāryayen gati lakṣaṇa yatu āpu nisā.

그런데 이렇게 하면 한 가지 일이 생깁니다. 무엇일까요? 우리가 익혀 온 이야기는 ariya의 이야기가 아닙니다. 지금 새로 들어서려는 이 시작은 ariya의 이야기로 들어서려는 것인데, 지금껏 ariya 아닌 성향을 지닌 채 살아왔기 때문입니다.

api huru karagatta, purudura gatta, nāga gati, dvēśa gati, mōha gati hariyaṭa tiyenavā. ē huru purudu karagatta gati lakṣana niransarayen api kriyātmaka venavā. hari amāru ēvaya midenavā.

우리가 길들이고 버릇 들인 rāga의 성향, dosa의 성향, moha의 성향이 아주 많습니다. 그 길들인 성향대로 우리는 늘 움직입니다. 거기서 벗어나기가 참으로 어렵습니다.

mokada hētu vennē? duccarita mul karagatta, pāpaya mul karagatta ēvayen āśvāda labapu eban̆du gati lakṣaṇa duru karagatta nisā. epatu pāpa viññāṇayanṭa āhāra dīlā dīlā pāpa viññāṇa goḍanagāgena

왜 그럴까요? 나쁜 행실을 뿌리로 하고 악을 뿌리로 하여 거기서 assāda를 얻던 그런 성향을 길러 왔기 때문입니다. 그런 악한 viññāṇa에 먹이를 주고 또 주어 악한 viññāṇa를 쌓아 올렸습니다.

ara papassana midan ikkhevē siddhaṁ kivvā siddha prabhāsatvayaṭa tiyannē nætuva āgantukayēna upakiliccana upagiliccan āganka vū upakilissa valin kirīti karagatta mānasikatvayak tava tiyennē.

‘pabhassaram idaṃ bhikkhave cittaṃ’이라고 하셨듯이, 마음은 본래의 빛나는 상태에 머물지 못하고 밖에서 들어온 upakkilesa에 물든 마음 상태를 지니고 있습니다.

dæn kirīti karagattahama dæn næhē monāda? pāpa sahagata viññāṇa ohu ōka ḷan̆ga nægilā. ēvaṭa kanna dena nisā hita tuḷa dūṣitatāvayan balavat velā.

물들고 나면 무엇이 자라날까요? 악이 섞인 viññāṇa가 그에게 자라났습니다. 그것들에 먹이를 주니 마음속의 더러움이 힘을 얻었습니다.

ē viññāṇayan balavat karagattaṭa passē ēvā nikanma haṭagattā nemeyi. duścarita āśvādayak passē gihillāmayi duścartaya viññāṇayak gonnagāgannē. ē duścarta viññāṇayak apiṭa piccanna hētuva ēvaya priya svabhāvayak atura svabhāvayak tiyenavā. ēvā āśvāda janaka.

그 viññāṇa를 힘세게 키운 뒤에 보면, 그것들은 저절로 생긴 것이 아닙니다. 나쁜 행실의 assāda를 뒤쫓아 가서야 나쁜 행실의 viññāṇa를 쌓습니다. 그 나쁜 행실의 viññāṇa에 우리가 끌리는 까닭은 그것들이 좋아할 만하고 달콤한 성질을 지녔기 때문입니다. 그것들은 assāda를 낳습니다.

ē āśvāda janaka vuṇā ēvā æsuru karanna giyāhama tamayi visapu am̆ba kǣva vagē vennē. am̆bayaṭa abē praṇītayi hæbæyi visō. praṇītiyaṭa gija vecca gaman visa balanna nætuva amakā. hæbæyi amakā nam visaṭa gōcara venna siddha venavā. visa nisā haṭaganna vināśayaṭa hētu venna siddha venavā.

assāda를 낳는 그것들을 가까이하러 가면 독이 든 망고를 먹은 것처럼 됩니다. 망고 맛은 아주 좋지만 독이 들어 있습니다. 그 좋은 맛에 탐이 나자마자 독은 살피지도 않고 먹어 버립니다. 그러나 먹으면 독에 당할 수밖에 없습니다. 독 때문에 생기는 파멸을 맞을 수밖에 없습니다.

menna meyāgē rāgayē visa am̆bagekvā ēkē svabhāvaya dakinna ōna.

바로 이처럼 rāga라는 독 망고, 그 성질을 보아야 합니다.

rāgaya kiyannē ektara visiritiyak vāha. praṇīta rasaya abē praṇīta rasaya vagē tamayi rāgayē praṇīta rasaya. visakō eka vagē tamayi ē æsuru karana vastu nisā haṭaganna tiyena dukgini dāhaya mulā sahagata bava ēken æti vennā vū ducakya nisā ætivennē avæda asādhāraṇa ē nisā æti vennā vū dukkam kaṭa ēvā tamayi idivicca visakla

rāga는 독이 섞인 것과 같습니다. 망고의 좋은 맛처럼 rāga에도 좋은 맛이 있습니다. 독에 해당하는 것은, 가까이하는 대상 때문에 생기는 괴로움의 불길과 타오름, 미혹, 그로 인한 나쁜 행실에서 생기는 부당함, 그로 인한 괴로움들입니다. 그것들이 숨어 있던 독입니다.

api dakinavā. anna satiyen dænaganna ōnē ehenam æsuru kaḷa yuttada paha kaḷa yuttada

우리는 그것을 봅니다. 그러니 sati로 알아야 합니다. 가까이할 것인가, 버릴 것인가를.

pravēśaya kiyannē hariyaṭa hat vecca yakarayak lassanaṭa hat velā nidi pāṭa pēnavā. bæluvahama hari lassana maḷuvelā hari lassana hari lassana mallennada mē oyā badāganna kæ badāgatta mokada? olu hæmatænama piddha venavā.

dosa는 마치 달궈진 쇠붙이와 같습니다. 곱게 달궈져 불빛이 보입니다. 보면 아주 예쁜 꽃처럼 보입니다. 그 예쁜 꽃을 끌어안겠습니까? 끌어안으면 어떻게 될까요? 온몸이 다 데고 맙니다.

dvēśayē udvēgayē peḷa pānakoṭa ehema yannē hari saṁtōtaya. mokut næhæ muḷu lōkayama ata gatta

dosa에 들떠 남을 괴롭힐 때는 그렇게 하는 것이 아주 즐겁습니다. 아무것도 아닌 듯, 온 세상을 손에 쥔 것 같습니다.

an̆duḷu gǣhæ tara pætten vædilā anit pætten vehara kahu denna vædinakoṭa tamayi sarava tērennē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

anungē gēhanna yannē kǣ gahagena perapāliya gihiṭa hari saṁskōdha. hæbæyi karana asādhāra tarama tērennē næ. buddhāmaya væhilā api jaya gannavā. satura parādaya karanavā kiyana buddhāmaya. anna dvēśaya hædē.

남의 집으로 소리치며 무리 지어 몰려가면 아주 신이 납니다. 그러나 저지르는 부당함이 얼마나 큰지는 깨닫지 못합니다. ‘우리가 이긴다, 적을 무찌른다’는 들뜬 열기에 덮입니다. 그렇게 dosa가 생깁니다.

namut dvēśaya nisā nægena asādhāraya tarama ē at bævit ehema gevannā ananta kālayak gevanna enavā ananta duk vitaraka ē velāvaṭa mataka næhæ uddāmen karapu haban menna mēvā api dækaganna ōnē satiyen issellā

그러나 dosa 때문에 생기는 부당함이 얼마나 큰지, 그 대가를 다음 생들에서 끝없는 세월 동안 치러야 하고 끝없는 괴로움이 따른다는 것을, 그 순간에는 들뜬 나머지 기억하지 못합니다. 우리는 먼저 이것들을 sati로 보아야 합니다.

ehenam mehema dænagattaṭa passē api gurudu karagatta ē ban̆du gatinda eka pāritana ehenam kiyalā ekaṭa kænnakan kiyalā puret dekāṭa dænaganna hamuṇa monavāhari viśēṣa karuṇak guḍaka kiyanna ekina ōkaṭa ōka kiyanna nætnam. ō kiyanavā. nivasumak næ. suvānayak gedarin piṭa venna bæhæ kivvot eha mokada kiyannē. ka sāmayak ahuvelā tiyenavā giyak gānē kiyanna koccara āsvāda ticca eka maṭa doka vanna dennē næhænē ōka kiyanna ya

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

hari amāruyi. ehenam kēlan hari āśvādayi. hæbæyi kēlama hari giya daka hambavennē mahā ginna.

아주 어렵습니다. 이간질은 아주 달콤합니다. 그러나 이간질이 먹혀들고 나면 얻는 것은 큰 불길입니다.

ē maha ginna ē dāhaya mōha denna bæri mama okkō vaharak ara āśvādaya boru giyalā anik aya pudumaṭavanna tiyenavā nam ehema hari ākāraya ara tiyena eka pudgalayō purudu vecca gata kattol

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

kaṭṭā manussayekgē hiṭiyā ē manasayā gahagena kiyanavā poḷan̆duk gælavā eka gahaga ē gahē poḷak dahayak gata. ōka vahā dæn apivatta gænuma kiyalā kivvā mama ahaval vavatē polla 56k ganavā mēva ēkat tiyara mahā duka satuṭa deyak pumā ekak pudu gasa yana eka arat ēka deyak. itin kollada manasayak gaharuvakda? itin namut mēkaṭa hari santōsayi mēkē aramēhama pudu venavā balanna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ōgē dēval tiyenavā. monavā hari boru kiyalā santōsa venavā. ēka hari āśvāsa hæbæyi boruva mahā ādīna ekak.

그런 일들이 있습니다. 무언가 거짓말을 하고는 즐거워합니다. 그것은 아주 달콤하지만, 거짓말은 큰 ādīnava를 지닌 것입니다.

kavadāvat ehapatak vena ekak nemeyi vacanayak piḷigannē nǣha kenek. piḷiganna kiya dennē amāru venna. hæmadenāṭama hæma pættema tamakkat tanaṭat aravæḍak. satya vacanaya bhāvitā karanavā nam viśāla viśvāsayak.

결코 이롭지 않습니다. 그 사람의 말을 아무도 믿지 않습니다. 믿게 하기가 어려워집니다. 모든 이에게, 모든 면에서, 자기에게도 남에게도 해로운 일입니다. 참된 말을 쓰면 큰 믿음을 얻습니다.

ē vacanaya pimiṭama kaṭayutu karanna puḷuvan kisima bayat ekak hevillak æti vuṇā. ēka ætta ekak. namut mē tattvaya dakinnē næhæ. ara boruvē āśvādaya væhinna pudgalayāṭa

그 말을 믿고 아무 두려움이나 의심 없이 일할 수 있게 됩니다. 그것은 사실입니다. 그러나 거짓말의 assāda에 덮인 사람은 이 상태를 보지 못합니다.

dæn menna mehema ara purudu karagena oya āśvāda vidagena pāpa āśvāda vidina. puru karagatta gati nisā ēkenma āśvādayada vū mānasikatvayak got nægenavā. ara citta prabhāssaratvaya yata karagena ākaska upaksa kahaṭakin bæn̆denavā. ara āśvādaya nisā ēka atharinna bæruva ē āśrayama innavā.

이렇게 길들여 온 그런 assāda, 악의 assāda를 누립니다. 버릇 들인 성향 때문에 바로 그것으로 assāda에 젖은 마음 상태가 쌓여 갑니다. 저 빛나는 마음을 더럽히며 밖에서 온 upakkilesa의 얼룩에 묶입니다. 그 assāda 때문에 그것을 놓지 못하고 바로 그것에 기대어 머뭅니다.

pita pralalābha okkoma va

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

monavāhari vastuvak anunṭa novavā maṭa vēvā kiyalā hadāgena anunṭa kāṭavat nǣhæ meccara hon̆da ekak.

어떤 물건이든 ‘남에게는 가지 말고 나에게 오라’ 하며 차지하고는, 남에게는 이만큼 좋은 것이 없다고 여깁니다.

ōka bohōmakoṭa tiyena dæḍi lōbhaya. lōbhaya kiyannē unṭa novēvā maṭa vēvā kiyana eka tamayi dæḍi lōbhaya. anunṭa novēvā. maṭa vēvā. hon̆dama pætta. hæbæyi naraka pætta nemeyi.

그것은 대개 지니고 있는 강한 lobha입니다. ‘남에게는 가지 말고 나에게 오라’는 것, 그것이 강한 lobha입니다. 남에게는 말고 나에게, 가장 좋은 쪽을 말이지요. 나쁜 쪽이 아니라.

mal gahak ehema hiṭavā gatta nam ṭikakmē væḍiyē durlabha jātiya mal pæḍayak hiṭava gattā nam æṭahæ hædun evā vaḷakaḍa tiyenavā. ōkē æṭa hædunot ehema anin gahiyanavanē. etakoṭa apēvat itarayi mē maga hata kiyana eka ēka kiyanna bæhæ. ēka hari āśvādayak. anikaṭa næhæ maṭayi kimī gæna āśvāda. dæn mēkat lōbhaya kiyana āśvādayak. dæḍi lōbhaya āśvādaya nisā tamayi dæḍi lōbhayaṭa væhæra.

꽃나무를 심었는데, 조금 드문 종류의 꽃 묘목을 심었다면 씨가 맺히면 그것을 감춰 둡니다. 씨가 맺히면 남들이 가져가 버리니까요. 그러면 우리 것만 남는다는 것, 그것은 말로 다 할 수 없을 만큼 아주 달콤합니다. 남에게는 없고 나에게만 있다는 assāda입니다. 이것도 lobha라는 assāda입니다. 강한 lobha의 assāda 때문에 강한 lobha에 덮이는 것입니다.

namut mēvā okkoma buddhajanna māsayak gatiya. menna mē vagē dēval duru karagatta purudu karagatta ekkana ē væḍina viññāṇa nisā. ēvā ēkenma væḍi væḍi yaḷi yaḷi ē āhārayenma hin̆danavā. ē āśvādayenma hin̆danavā. ē āśvādaya tora jīvitaya væḍak nǣha kiyalā hæn̆gena saraṇa. ēka lōkayaṭa vaṭinna venavā. menna mepa gati lakna purudu karagena tibicca kenā ehenam dvēśayen æraganna bæ.

그러나 이것들은 모두 puthujjana의 마음 성향입니다. 이런 것들을 길들여 지니고, 그로 자라난 viññāṇa 때문에 그것들은 바로 그것으로 점점 더, 다시 또 다시 그 먹이로 살아갑니다. 그 assāda로 살아갑니다. 그 assāda 없는 삶은 쓸모없다고 느끼게 됩니다. 그것이 세상에 퍼져 갑니다. 이런 성향을 길들여 온 사람은 dosa에서 벗어날 수 없습니다.

ehenam mēkendi api dakinna ōnē. hæma velēma ē apiṭa æraganna bæri dūtayē ādīnava bohōkoṭa balanna ōnē. ēken venvīmē labannā vū śāntō praṇītava ānisaṁsa bohōkoṭa sihi karanna ōnē.

그러니 여기서 우리가 보아야 합니다. 우리가 벗어나기 어려운 그 허물의 ādīnava를 늘 자주 살펴보아야 합니다. 거기서 떨어져 나와 얻는 고요하고 뛰어난 ānisaṃsa를 자주 떠올려야 합니다.

issellāma loku kuṇu ṭika araganna kramaya. menna mē nisā dæn hita suddha karagannayi mē ānāpānayaṭa bæhælā tiyennē paha kaḷa yuttayi æturu kaḷa yuttayi dænagena menna mē paha kaḷa yutu mahā dæḍiva allakuvagoḍa paha karanna bohōkoṭa utsāha karanna ōna. dīrgha lesa utsāha karanna ōna. dīrgha lesa dahama æsuru karanna ōnē.

먼저 큰 쓰레기들을 치우는 방법입니다. 이 때문에 지금 마음을 깨끗이 하려고 ānāpāna에 들어선 것입니다. 버릴 것과 가까이할 것을 알고, 버려야 할 이 몹시 단단히 붙든 더미를 버리려고 자주 애써야 합니다. 길게 애써야 합니다. 길게 dharma를 가까이해야 합니다.

dīrgha ādīnava dækalā pahakaṭa damanna ōnē æra kuṇugoḍa menna mēken ārambha karanna ōnē paṭan gannakoṭa kriyākalāpaya mul karagena issaraha kriyā kalāpaya hædagattā ganna

길게 ādīnava를 보고 저 쓰레기 더미를 버려야 합니다. 시작할 때는 바로 여기서 시작해야 합니다. 행동을 바탕으로 하여 앞으로의 행동을 바로잡습니다.

dæn kriyāven æsuru karana dēval meccara kal nīcaya vidihaṭa ædu karapu dēval vala ādīnava dækīma dharmānukūlava āśvāsa karanna ōnævōkaṭa dīghaṁ assa santō dīghaṁ assa sāmitti pajānāti menna dīrgha æturu karanna ōnē hētu

이제 행동으로 가까이해 온 것들, 지금껏 천하게 익혀 온 것들의 ādīnava를 보는 것을 dharma에 맞게 들이쉬어야, 곧 받아들여야 합니다. 그래서 ‘dīghaṃ vā assasanto dīghaṃ assasāmīti pajānāti’라고 하신 것입니다.

pajānāti menna dīrgha æturu karanna ōnē hētu ara vagē allagatta dæḍiva bæn̆dilā hæn̆dilā purudu karagatta kuṇu goḍuvanvat deka pāra ayin karanna bæhæ. bohōkoṭa dahama æsuru karalā hitan ēkē venvīma śāntayi venvīma praṇītayi kiyannē mē daham dīrghaṭa æsurum karanna ōnē.

여기서 길게 가까이해야 하는 까닭은, 그렇게 붙들고 단단히 묶이고 들러붙어 길들인 쓰레기 더미는 한두 번에 치울 수 없기 때문입니다. 자주 dharma를 가까이하여 마음에 ‘거기서 떨어지는 것은 고요하고, 떨어지는 것은 뛰어나다’ 하는 이 dharma를 길게 가까이해야 합니다.

athærī novælīm midī yana śāntasāvē praṇītāvī dīrgha koṭa sihi karanna ōna. menna mē karanakoṭa dīrgha æturak hambenā daham ē koṭasē ādīnava menehi karalā pahakala hita dīrgha koṭa karalā bohōma amāruven pahaka damanna ōna muda

놓아 버리고 붙지 않고 벗어나는 고요함과 뛰어남을 길게 떠올려야 합니다. 이렇게 할 때 길게 가까이하는 dharma를 얻습니다. 그 부분의 ādīnava를 숙고하여 버리는 마음을 길게 하여, 아주 힘들여 버려야 합니다.

īgamvā passa santōdhīm passa sāmiti pajānāti onna pahakaṭa damana eka amāruven karanna ōnē dæn hitalā balannakō

‘dīghaṃ vā passasanto dīghaṃ passasāmīti pajānāti.’ 이렇게 버리는 일을 힘들여 해야 합니다. 이제 생각해 보십시오.

nayi poḷoṁguvāgē mugālā husvāragena hun̆gā kiyalā husvārana kramaya

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

mē vidihaṭa tamā visin karalat vū pāpaya mehe tērum balanna ēkē tiyenna duccarayeḍa asādhāraṇī yali yalisī karamin ēka paha karalā ēka athærīma labannā vū śāntiya bohoma hon̆dayi kiyalā yali yali æturu karalā mē pæma dekē neveyi giyot kāṭa nivan hamba vennē kāṭa hita śuddha vennē

이처럼 자기가 지은 악을 이렇게 헤아려 보고, 거기 있는 나쁜 행실과 부당함을 다시 또 다시 숙고하며 그것을 버리고, 그것을 놓아서 얻는 고요함이 참 좋다고 다시 또 다시 가까이하는 이 두 길로 가지 않는다면, 누가 nibbāna를 얻고 누구의 마음이 깨끗해지겠습니까?

aṭva hitalā balanna ōnē budurajāṇan vahansē dēśanā karē tamanma hitalā balannakō tamanṭa tērena hæṭiyaṭa kiyannakō budurajāṇan vahansē mē ahaval poten gēdī vēdaya kohomada tiyennē ē anuttara diṭṭa kivvē næ ara vidyāgnā mē vidyāgnā kiyā tiyannē kohomada etakoṭa ēka uttaraya denna kivvē næ. mahaṇa obaṭa væṭena hæṭiya uttaraya dennē. obaṭa tērena hæṭiya mēka piḷitulā denna. manussaya īṭat tiyanavakaya obaṭa væḍē næhæ hæṭiyaṭa mēka uttaraya denna ōnē. tamangē værada sākṣiyaṭa ēka piḷiturayi mē hoyā. satyaya pennanakoṭa værada sākṣiyaṭa ekan̆gama tamanṭa piḷitura ennē.

직접 생각해 보아야 합니다. 부처님께서 설하셨듯이, 스스로 생각해 보고 스스로 아는 대로 말해 보십시오. 부처님은 ‘어느 책에 veda가 어떻게 되어 있다, 그 위없는 견해가 어떻다, 이 학자 저 학자가 어떻게 말했다’로 답하라고 하지 않으셨습니다. ‘bhikkhu여, 그대에게 드는 대로 답하라. 그대가 아는 대로 답하라’고 하셨습니다. 자기 양심을 증인으로 삼아 답을 찾으라는 것입니다. 진실을 보여 줄 때 양심에 맞는 답이 자기에게 옵니다.

ehenam dæn api ē vidihaṭa æhuvot ehema api purudu karagena tiyena naraka gati lakṣaṇaya ēvaya ādīnava bohōkuṭa menehi karami. ēkē athækīmadī nidahas vunāma koccara śāntada koccara praṇītada nivīma sænasīma kiyalā karana væḍa piḷivelayi. ehi api allagatta avasthāvala oba bala balā yanakoṭa æti vennennā vū

그러니 이제 그렇게 묻는다면, 우리가 길들여 온 나쁜 성향들의 ādīnava를 자주 숙고하고, 그것을 놓아 자유로워지면 얼마나 고요하고 얼마나 뛰어난지, 꺼짐과 위안을 생각하는 수행 방식입니다. 우리가 붙들었던 경우들을 그대가 살펴 가면,

mānasikatvaya kohoma suddha vīda kohoma vēvida ē væḍapiṭinila pættakin tiyalā himī sirīruva goḍāk husma aragena himī sīruva

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ohugē mānasikatvaya koccara duddu veta balanna ōnē.

그 사람의 마음 상태가 얼마나 더러워져 있는지 보아야 합니다.

dæn pæhædiliva penennē nædda rāga sahagata, dvēśa sahagata, mōha sahagata kiḷu purudu æti karagena ēvā æti karagattahama lēsiyen arinna bæri bava apiṭama hitennē næha. api enna ēvā nædda?

이제 분명히 보이지 않습니까? rāga, dosa, moha가 섞인 더러운 버릇을 들이고 나면 쉽게 떼어 낼 수 없다는 것을 우리는 생각조차 못 합니다. 우리에게 그런 것이 없습니까?

pōttādī ramma monavā hari kāṭa kāra purudu karagatta kǣli tiyenama naraka vacayen atgatta

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn dum bīlā mat bīlā uru purudu karagatta kenekuṭa væḍi mokada vunot ehema puḷuvanda lē atkara ēka hatanēdī væḍak nekama tiyenavā. hæbæyi athæraganna nēda paḷaveni davasē dekē dīlā pudu anna purudda kiyana ekaṭa ehema atraganna bæ.

담배를 피우고 술을 마시는 버릇을 들인 사람이 무슨 일이 있다고 해서 바로 끊을 수 있습니까? 그것이 쓸모없다는 것은 알고 있습니다. 그러나 첫날 한두 번에 끊을 수는 없지 않습니까? 버릇이라는 것은 그렇게 놓을 수가 없습니다.

eyā tēriyama keṭiyama puḷuvan.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

puru purudu karagatta naraka purudu mē atharinna bæ. dīrgha utsāhayak ganna ōnē. ēkaṭa viruddhava ēka athærīmaṭa yamak dæriya yutuda ehi ādīnava manāsaya menehi kaḷa yutu bohōkoṭa menehi kaḷa yutu. dīrgha sannaya dahama āśvāsa karanna ōna.

길들인 나쁜 버릇은 쉽게 놓을 수 없습니다. 오래 애써야 합니다. 그것에 맞서 그것을 놓으려면 무엇을 지녀야 하는지, 그 ādīnava를 바르게 숙고하고 자주 숙고해야 합니다. 길게 dharma를 들이쉬어야 합니다.

ādīnava balanna balanna giyāma mokada vennē? etek karagena āpu yam duccaratvayak ætta utsāhayen vīriyen ivasil vennatuva mama eban̆du vannā vū dēṭa mahat aya vacana yodavannē nǣhæ kiyalā kriyātmakaya navatāganna ōnē. dīrghaya vana mahansi velā ēken nidahas venna ōnē. epavat kriyākalāpaya nidahas vuna hæṭa anna mūlikavama hæratali.

ādīnava를 보고 또 보면 어떻게 될까요? 그때까지 해 온 어떤 나쁜 행실이 있었다면, 애씀과 viriya와 참음으로 ‘나는 그런 일에 말조차 쓰지 않겠다’ 하며 행동을 멈춰야 합니다. 길게 힘써서 거기서 벗어나야 합니다. 그런 행동에서 벗어나는 것, 그것이 맨 처음의 첫걸음입니다.

paḷaveni dēṭa enakoṭa koccara śāntalada koccara panissada oya jātiya ānāpānat eka kalayak kivot ehema tamanṭa koccara śāntiyak pritayak læbeyida ætuḷu karanaṭa koccara śāntiyak panikyak læbenna

첫 단계에 이르면 얼마나 고요하고 얼마나 뛰어난지요. 그런 ānāpāna를 한 번이라도 해 보면 자기에게 얼마나 큰 고요함과 기쁨이 오는지, 가까이하는 이에게 얼마나 큰 고요함과 뛰어남이 오는지요.

puduma venasak havaṭa dekayi tiyennē. hitanna nam maṭa vēvillak næha kanak æhæṭa bahinavā binavā torōmatiyak næhæ keravarak nǣha kiyavanavā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

koccara hari magē gædapala duka venavā. dæn monak misi karadarayak yannē næ. dæn hināmen innavā. maṭa bayinnet nǣ. monavā hari kiyanna ōnam mohoma karuṇāvedayak katā karalā kiyannē. issara hon̆da paḍaya kiyalā ada gahannet næha.

예전에는 집안이 얼마나 괴로웠는지요. 이제는 아무 말썽도 없습니다. 이제는 웃으며 지냅니다. 욕도 하지 않습니다. 무언가 말해야 할 때는 아주 다정하게 말합니다. 예전처럼 때리지도 않습니다.

dæn ē pavulē jīvat vennē mē mantraya hatarak. dæn hitennē næharāna svāma pusayāgenat svāmīra bhārya purasabhāvaya gænat aya vagēma anik ayaṭat tamangē nǣ dǣgena idalāgena oya vidiyahīma assaranē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ehenam tamanṭat annaṭat yahapatak nēda api pinvatuni. sandiṭṭhika rotituphala nētuva anna maga pǣna.

그러니 자기에게도 남에게도 이로운 것이 아닙니까, 여러분? sandiṭṭhika, 바로 지금 결과가 보이는 dharma, 그것이 길을 보여 줍니다.

nikan ducca artaya aḍu vuṇā kiyalā. api pāri akin tiyannē. boru kiyanna kavaṭara havaṭa ṭapu gati laksanaya api lan̆ga næti vunā kiyalā apiṭa dæn pāruva vāgē. kēn kiyana anubidavapu væḍila api laga næti vunahama dæn apiṭa pāḍuvak vuṇā. anut bæ para vadana kiyapu væḍa api lan̆ga næti vunāhama aluvāk vunāda? væḍak æti pralāpa kiyana eka in eka atunāṭa passē apiṭa pāḍuvak vunāda kotana pāluvak velā næ.

나쁜 행실이 줄었다고 우리가 손해 본 것이 있습니까? 거짓말하던 성향이 우리에게서 사라졌다고 손해입니까? 이간질하던 짓이 우리에게서 사라졌다고 손해를 보았습니까? 남을 모욕하는 거친 말이 사라졌다고 손해를 보았습니까? 쓸데없는 잡담을 그친 뒤에 우리가 손해를 보았습니까? 어디에도 손해는 없습니다.

anna hiti hiṁsā karana eka aḍu vuṇāna nam næti vunā nam api pāḍuvak vennē. morava mæravaṁcākata næti vuṇā nam ara aḍu vunānam kāmacchādhāraya nævuṇā nam ēken apiṭa kotaka pāḷuvāgen venavada apē jīvitayē nætnam yahapatak venavada prasādayak yahapatak vena deyak næha.

남을 해치는 일이 줄거나 사라졌다고 우리가 손해입니까? 죽이고 빼앗는 일이 사라지거나 줄었다면, 삿된 음행이 없어졌다면, 그것으로 우리 삶에 무슨 손해가 있습니까, 아니면 이로움이 있습니까? 해가 될 것은 하나도 없습니다.

mahaṇeni budurajāṇan vahansē ahanavā mahaṇeni obalā ara vada mal māla karē damāgena kaṭura oṭuṇu oluvē damāgena ara vadakaya piṭipassen issaṭa karagena attipassaṭa tiyalā bæn̆dalā ara vadayaṭa geniyanna minissu dækalā tiyenavada ehemayi svāmīn dækalā tiyennē.

부처님께서 물으십니다. ‘bhikkhu들이여, 처형용 꽃목걸이를 목에 걸고 가시관을 머리에 쓰고 손을 등 뒤로 묶인 채 처형장으로 끌려가는 사람들을 본 적이 있는가?’ ‘그렇습니다, 스승이시여, 본 적이 있습니다.’

ē rajjuruva ē avasthāvēdī geniyannē mahu prāṇaghāta nokarapu kenek mohuṭa mē daruvama denna. mahu gorakam nokarapu kenek mohuṭa mē dan̆ḍuvama dennē. ohu kāmatyācārayan nokarapu kenek mohoṭa mē dan̆ḍuvama dennē. mahu boru nokiyapu kenek mohoṭa mē danuvama denna. mē ādī vacīmē dasā akusal nokapu nisā ehama panavalā tiyenavā. ara vagē duvavā.

‘그때 왕이 그를 끌고 가는 것은 그가 살생을 하지 않았기 때문에 이 벌을 주는 것인가? 도둑질을 하지 않았기 때문에 이 벌을 주는 것인가? 삿된 음행을 하지 않았기 때문에 이 벌을 주는 것인가? 거짓말을 하지 않았기 때문에 이 벌을 주는 것인가? 이처럼 열 가지 akusala를 짓지 않았기 때문에 그렇게 벌을 내리고 끌고 가는 것인가?’

svāmīni ehema deyak nam ahannavat nǣ. ehenam mahannē mē budu daham tuḷa mē satvaya tuḷa vitarak nemeyi. mē lōkaya pālanaya karana rāja dharmaya ēvā. varadak nokarana kenāṭa dan̆ḍuva panavalā tiyenavada? ohu enam nidahas venna. ohuṭa prahaṁsāvak nædda. sajjoravan enakoṭa etakoṭa prahaṁsāvak tiyenavā. ohuṭa ræka varṇayak tiyenavā. ohu hon̆dayi kiyalā sammatayaṭa gannā.

‘스승이시여, 그런 일은 들어 본 적도 없습니다.’ 그러니 bhikkhu들이여, 부처님의 dharma 안에서만이 아닙니다. 이 세상을 다스리는 rāja dhamma도 그렇습니다. 잘못을 하지 않은 사람에게 벌을 내립니까? 그는 자유롭습니다. 그에게 칭찬이 없겠습니까? 좋은 사람들이 오면 칭찬을 받습니다. 그에게는 좋은 평판이 있습니다. 그는 좋은 사람으로 인정받습니다.

ada vunat mē væturē kohoma tibunat piṭin hari pēdena viṭa hon̆da gatiya nisā sāma vidhāna viniṣyakāra kiyanna pattamak ennē mē gamē vala inna sāma vinisa kiyalā. ē sāmiyan katā karana kenāgē vacanaya nam piḷigænīmē viśēṣatvayak adhē pavasak vanavā. kānāntaraya buddhiya ē ara guṇaya nisāma nēda?

오늘날에도 속이야 어떻든 겉으로라도 좋은 성품이 보이면, 마을에 사는 그런 사람에게 ‘평화 판사’라는 직함을 줍니다. 그런 사람이 하는 말은 받아들여지는 특별함과 무게가 있습니다. 그것은 바로 그 덕 때문이 아니겠습니까?

anna ē vagēma budurajāṇan vahansē pennalā tiyennet menna mē vagē avasthāvak tuḷa apiṭa hon̆dama pēnavā paṭan gæna paṭā narakak vennē. yahapatdi

그와 같이 부처님께서 보여 주신 것도, 이런 경우에 우리에게 무엇이 처음부터 나쁜 것이 되고 무엇이 좋은 것이 되는지가 가장 잘 보인다는 것입니다.

menna mē ākārayen api karannā vū kāyika duścarita mālāvak issellā puru purudu karagatta eka dæruva tibuṇā nam ē āśvādaya nisā ara mānasikatvaya apē viññāṇa ēkaṭa nægilā tibicca nisā. dūṣaya mānasikatvaya tibicca nisā ēvā āśvāda passa yanni yaḷi sabhā yana poḷopōna gati rakṣaṇayak tibuṇā. anna ē poḷona gati lakṣaṇayē kāyika kriyādāmayan nisā tibena kāya saṁkhāra tamā. ara pudgalayāgē ara viññāṇa valaṭa āhāra vennē.

이런 식으로 우리가 하는 몸의 나쁜 행실들, 먼저 길들인 그것을 지녀 왔다면, 그 assāda 때문에 그 마음 상태가 우리 viññāṇa에 올라앉아 있었기 때문에, 더러운 마음 상태가 있었기 때문에, 그 assāda를 다시 또 다시 뒤쫓는 끌리는 성향이 있었습니다. 그 끌리는 성향의 몸 행위들로 생긴 kāya saṅkhāra가 그 사람의 viññāṇa에 먹이가 됩니다.

paviṭu viññāṇayaṭa padutta manasaṭa āhāra ēvā. oya āhāraya nævættuot mokada vennē? viññāṇa nirōdha venavā. anna hētuphala dharmaya. ē viññāṇayaṭa āhāra dena eka viññāṇa nirōdha karanna bæha. viññāṇayaṭa āhāra nætnam āhāra nætuva viññāṇa jīvat vennē næ. hita pavatinavā. kā sahagata viññāṇaya nirōdha venavā.

그것들이 악한 viññāṇa, 더러운 마음의 먹이입니다. 그 먹이를 끊으면 어떻게 될까요? viññāṇa가 nirodha됩니다. 그것이 원인과 결과의 dharma입니다. viññāṇa에 먹이를 주면서는 viññāṇa를 nirodha할 수 없습니다. 먹이가 없으면 viññāṇa는 살지 못합니다. 마음은 그대로 있습니다. 악이 섞인 viññāṇa가 nirodha되는 것입니다.

ehenam mokada vennē? hita nirōdha vuṇē næ. pāpa viññāṇaya nirōdha vuṇā. ehenam hitayi viññāṇayayi kiyana ekak kiyalā patvā gattot ehema viññāṇaya nirōdha vunahama hitakda kiyalā ahanna puḷuvan.

그러면 어떻게 될까요? 마음이 nirodha된 것이 아닙니다. 악한 viññāṇa가 nirodha되었습니다. 그러니 마음과 viññāṇa를 같은 것으로 여긴다면, viññāṇa가 nirodha되면 마음도 없어지느냐고 물을 수 있겠지요.

viññāṇa kiyannē ara æti karaganna pāpa mānasikatvaya nisā goḍanægāganna mānasikatvaya horakam karana hita viññāṇaya prāṇaghāta satta hiṁsā karanavā hita viññāṇayak kāma mityācārayaṭa poḷona hita viññāṇayak boruvaṭa kēramaṭa parasēṭa palāpayaṭa poḷovara hita viññāṇa lōbhaya æti karagata haturavana dvēśa sahagata haturavana mōha sahagata haturavana māsikatvaya viññāṇa

viññāṇa란 저 지닌 악한 마음 상태 때문에 쌓아 올린 마음 상태입니다. 도둑질하는 마음이 viññāṇa입니다. 살생하고 생명을 해치는 마음이 viññāṇa입니다. 삿된 음행에 끌리는 마음이 viññāṇa입니다. 거짓말, 이간질, 거친 말, 잡담에 끌리는 마음이 viññāṇa입니다. lobha를 일으키고, dosa가 섞이고, moha가 섞인 마음 상태가 viññāṇa입니다.

dæn viññāṇaya nirōdha karapu næti vennē monavada? prāṇaghāthā adatna kāmicchā vidyāmāna vennē næha. boru kēram paḷusa vacana polāpa vidyāmāna næ. lōbha taraha mōḍa vidyāmāna næ. viññā nirōdhana daśa akusalē viññāṇa nirōdhanā nam dasa akusalayē vidyāmānaya vennē næ. dæn viññāṇa valaṭa āhāra monavada? dasākusal. dasākusal āhāra karaganna ēka tamayi avidyā paccayā saṁkhārā, saṁkhāra paccayā viññāṇaṁ kivē.

이제 viññāṇa를 nirodha하면 무엇이 사라질까요? 살생, 도둑질, 삿된 음행이 나타나지 않습니다. 거짓말, 이간질, 거친 말, 잡담이 나타나지 않습니다. 탐욕, 성냄, 어리석음이 나타나지 않습니다. 열 가지 akusala의 viññāṇa가 nirodha되면 열 가지 akusala가 나타나지 않습니다. 그러면 viññāṇa의 먹이는 무엇일까요? 열 가지 akusala입니다. 열 가지 akusala를 먹이로 삼는 것, 그것을 ‘avijjā paccayā saṅkhārā, saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ’이라고 하셨습니다.

anna apiṭa ōnakama tiyennē avidyāt ēvā atēśa virāgaya nirōdhā saṁkhāra nirōdhō saṁkhāra nirōdhā viññāṇa nirōdhō kiyana eka æti karaganna anna ē paṭicca samuppādaya penna nirōdha cakrayatāma kriyātmaka karava vidiyaka niva maga ena hæṭiya pēnnē anna viññāṇa nirōdha karaganna tamayi dīrgha lesa api æturu karana dēvā dænagattā dahama ætuḷu karalanna duścarta mānasikatvaya tiyena ādīna balanna

우리에게 필요한 것은 ‘avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho, saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho’를 이루는 것입니다. 그 paṭiccasamuppāda가 보여 주는 nirodha의 바퀴를 굴리는 방식으로 nibbāna의 길이 오는 모습이 보입니다. viññāṇa를 nirodha하기 위해 우리가 길게 가까이할 것들을 알고 dharma를 가까이하여 나쁜 행실의 마음 상태가 지닌 ādīnava를 보십시오.

dīghaṁ assanta vū dīghaṁ assanti etakoṭa mokakda dīghaṁ etakaṭa etakoṭa agaṁvā assantō dīghaṁ assiti prajānāti. anna api dænagannavā pajānā dæn mokada dīrgha ætuḷu karanakoṭa næta nodæna karanavā nemeyi. gnāna sampattaya paṭan gatta.

‘dīghaṃ vā assasanto dīghaṃ assasāmīti pajānāti.’ 무엇이 dīgha일까요? 그러면 우리는 압니다. pajānāti입니다. 왜냐하면 길게 가까이할 때 모르고 하는 것이 아니기 때문입니다. 앎을 갖추고 시작한 것입니다.

ehenam dīghaṁvā attasa santō dīghaṁ assatsāmiti pajānāti dæn api dannavā mokaṭada mē æsuru karannē? æyi mē durtayangē ādīravaya æli balanna mona hētuvak nidāgada mēka tamayi mārgaya nivan dakina mārgaya menna mēkayi. nivan maga væḍennē metendi

그러니 ‘dīghaṃ vā assasanto dīghaṃ assasāmīti pajānāti.’ 이제 우리는 무엇 때문에 이것을 가까이하는지 압니다. 왜 이 나쁜 행실들의 ādīnava를 살펴보는지, 어떤 까닭 때문인지. 이것이 길입니다. nibbāna를 보는 길이 바로 이것입니다. nibbāna의 길은 여기서 자랍니다.

leha æturu karapu atcarita ādīnava yaḷi yaḷi bohōkoṭa balanna paṭan gattahama menna mē hētuva nisā tamayi ārya mārgaya væḍenna prajananaya vennē.

가까이해 온 나쁜 행실의 ādīnava를 다시 또 다시 자주 보기 시작하면, 바로 이 까닭으로 ariya의 길이 자라나게 됩니다.

dīghaṁvā passa santō dīghaṁ passa sāmīti pajānā dæn mokada vennē? ādīnava balanna balanna ṭiken ṭika ṭiken ṭika pahavelā paha velā yanavā mē allagatta dæḍi ara tiyana ducca mānasikatva næhara viññāṇa tiyena gati svabhāva dæn apiṭa pēnavā ēkak dænuvat tamayi karannē gnāna sampittava karannē. pera maṭa meban̆du ākāra rāga situvili dvēśīvala ævidilā ēkaṭa poḷubōna gati lakṣaṇa pahaḷa vuṇā.

‘dīghaṃ vā passasanto dīghaṃ passasāmīti pajānāti.’ 이제 어떻게 될까요? ādīnava를 보고 또 보니 조금씩 조금씩 버려지고 버려져 갑니다. 단단히 붙들고 있던 저 나쁜 마음 상태, viññāṇa에 있던 성향이 말입니다. 이제 우리는 그것을 알면서 한다는 것을 봅니다. 앎을 갖추고 합니다. ‘예전에 나에게 이런 rāga의 생각, dosa의 생각이 와서 거기에 끌리는 성향이 나타났구나.’

ādīnava bala balā yaḷi yaḷi ekē sækavarṇaya kara karā saṁvara vevī innakoṭa dæn kramakramaya maṭa ē āsahanī mānasikatvayak ēvaṭa poḷobaval nættat eka dæn pat vennē nætuva innavā. sahanakārī velā tiyena enna enna sahanæn yam taramak asānayē pahavelā giyāda ē taramaṭa magē rāga dvēśa mōha pahanavā. anna dænaganna mē vidihaṭa dænagena vannakaṭa dennē anna ārya māgadhyaya væṭenavā.

ādīnava를 보고 또 보며 다시 또 다시 그것을 다스리며 머무니, 이제 차츰 나에게 그 편치 않은 마음 상태나 거기에 끌리는 것이 일어나지 않습니다. 편안해졌습니다. 갈수록 편안해집니다. 편치 않음이 버려진 만큼 내 rāga, dosa, moha가 버려집니다. 그것을 아십시오. 이렇게 알고 나아갈 때 ariya의 길에 들어섭니다.

dæn mokada vennē? hæbæyi eka pārama suddha vuṇā nemeyi. ektarā maṭṭamada mēka næti velā giyāka ara purudda tavama tiyenavā. dæka gahamak karala kudelā enavā. hæbæyi dahamma menehi karalā purudda ti nisā aniccayi, dukayi anattayi ādī vaśayen balāgena balāgena ādīnava balāgena yanakoṭa dæn issara bohō mohoka karaganna. itāma keṭi mohotaka. kramakramayen keṭi velā keṭi velā. ādīnava sihi karanakoṭat æralā dænnavā. ara

이제 어떻게 될까요? 그러나 한 번에 깨끗해진 것은 아닙니다. 어느 수준에서는 이것이 사라졌지만 그 버릇은 아직 남아 있습니다. 가끔 불쑥 튀어나옵니다. 그러나 dharma를 숙고하고, 버릇이 남아 있으니 anicca, dukkha, anatta 등으로 보고 또 보고 ādīnava를 보며 나아가면, 예전에는 한참 걸리던 것이 아주 짧은 순간이 됩니다. 차츰 짧아지고 짧아집니다. ādīnava를 떠올리는 순간에도 놓아 버립니다.

diviṭa balāporottu venas pera asāra inna væḍak nǣ. mokada ē passē hitana ē hæn̆gin passē mokaṭada yanavada davasa gānē vanna balanna digaṭiya piṭi velāvaka rassa pavaṭamak venavā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn ādīnava yantaṁ sihi karanakoṭa ara ducarita pættaṭa hitanna ekē muduvāganna. ara dasa akusalayaṭa hiṭa yana pætten kriyāva mudavā ganna. dæn æti poḍḍak veenakoṭa. sitē dæn balapānavā ēvā nættē næhæ. hæbæyi kriyāvaṭa poḷomanæ balavat mānasikatvaya dæn duru velā. issellāma vacanayaṭayi kriyāvaṭayi æti karana dē tamayi duru karannē hitē paseni daki. hitē nægilā nægilā balavat velā āvaṭa paся tamayi vacanayaṭa nægennē. tavat balavat vunā tamayi kriyāvaṭa nægennē.

이제 ādīnava를 살짝만 떠올려도 나쁜 행실 쪽으로 가려는 생각에서 풀려납니다. 열 가지 akusala로 가는 쪽에서 행동을 풀어냅니다. 이제 조금씩 일어나기는 합니다. 마음에는 아직 영향을 줍니다. 없는 것은 아닙니다. 그러나 행동으로 끌고 가던 강한 마음 상태는 이제 사라졌습니다. 먼저 말과 행동으로 일으키던 것을 없애고, 마음에 있는 것은 그다음입니다. 마음에서 일어나고 일어나 힘이 세지면 말로 나옵니다. 더 힘이 세지면 행동으로 나옵니다.

ehenam api kramakramaya issellāma alu karagannē mokakda? kriyāvaṭa nægena eka anupūrava yanna ōnē. anukūlava śikṣā mē anukūla śikṣaṇayakaṭa karana vacanayaṭa nægenavā. hæbæyi kriyāvaṭa ganna taram istara vagē balavat næha.

그러니 우리가 차츰 먼저 없애는 것은 무엇일까요? 행동으로 나오는 것입니다. 차례대로 가야 합니다. 차례에 맞는 수련입니다. 말로는 나옵니다. 그러나 행동으로 옮길 만큼 예전처럼 힘이 세지는 않습니다.

issaranam mahāl paṇḍitakamaṭa kiyanavā. mama kivvot kivvā. gahanavā kivvot gahanavā bayanavā kivvot bayanavā dē puccanak kivvo puṁcanavā. maranavā kivvat maranavā. mahā loku deyak vagē edā hiṭiyā uddā velā puhudavala

예전에는 큰소리치며 말했습니다. ‘내가 한다면 한다. 때린다면 때리고, 욕한다면 욕하고, 불태운다면 불태운다. 죽인다면 죽인다.’ 그때는 대단한 일이라도 되는 듯 들떠 있었습니다.

hæbæyi dæn maraṇavā kivvaṭa ehema kivvaṭa bæha maraṇa anna kriyāvak naganna taram balavat næti kavu. ehenam mokada vunē? ohu balā hiṭapu viññāṇa vala ektarā maṭṭamak dæn duravala velā. pāpa viññāṇa duravala velā. kriyāvala naganna taram balayak næti. sidaṭat enavā katē vacanaṭat tiyenavā kriyāvala nagatta taram balayak næti mūlika avasthāvala api. menna sati ānāpānaya mula paṭan gannakoṭa issellāma paṭan ganna hari.

그러나 이제는 죽인다고 말은 해도 죽일 수 없습니다. 행동으로 옮길 만큼 힘이 세지 않습니다. 그러면 어떻게 된 것일까요? 그가 지녀 온 viññāṇa가 어느 정도 약해졌습니다. 악한 viññāṇa가 약해졌습니다. 행동으로 옮길 힘이 없습니다. 마음에도 오고 말에도 있지만 행동으로 옮길 힘은 없는 첫 단계에 우리가 있는 것입니다. 이것이 sati ānāpāna를 처음 시작할 때 맨 먼저 시작하는 자리입니다.

dæn menna mē vidihaṭa kriyāvaṭa nægenna enakoṭa mokada karannē? dahama sihi karanakoṭa ādīnava sihi karanakoṭama kriyāvala daganna avasthāva natara venavā. taraṭa

이제 이렇게 행동으로 나오려 할 때 어떻게 할까요? dharma를 떠올리고 ādīnava를 떠올리는 순간 행동으로 옮길 기회가 멈춥니다.

hadanavā maganna kahan̆ḍa uḷup kaḷā. etakoṭa matak vuṇā ata passē dæn avaśya velā tiyenavā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn isselaṭat vaḍān hitanakoṭa issellā ada ussanna gatiyak tiyenavā dæn ē gatiyak hari. bayinna hitanavā. bayida issellā matak venavā. væradi vivasanika.

이제 예전보다 생각해 보면, 예전에는 손부터 올라가는 성향이 있었는데 이제는 그 성향이 바로잡혔습니다. 욕하고 싶습니다. 그러나 욕하기 전에 먼저 그것이 잘못이라는 것이 떠오릅니다.

anna eka maṭṭamakaṭa væḍi. dæn mokada vennē? menna metenṭa enakoṭa rassaṁvā assantō rassaṁ assasāmiti pajānāti rassaṁvā passa santō rassaṁ passa sāmitti pajāti menna keṭiyama æturu karalā keṭiyama pahana karanavā.

그렇게 한 단계 자랐습니다. 이제 어떻게 될까요? 여기에 이르면 ‘rassaṃ vā assasanto rassaṃ assasāmīti pajānāti, rassaṃ vā passasanto rassaṃ passasāmīti pajānāti’입니다. 이제 짧게 가까이하고 짧게 버립니다.

dæn mokada vennē ehema karapu sabba kāya paṭi saṁvēdī attha siddhāmisa dæna hitmēta.

그렇게 하면 이제 어떻게 될까요? ‘sabbakāyapaṭisaṃvedī assasissāmīti sikkhati’입니다.

dæn paṭisaṁvēdiya monavada mē kiyannē? mē sabba kāya kiyannē monavada? api mē lōkayaṭa bæn̆denna hētu vecca kāraṇā siyallama sabba kāya sabba kāya tōraganna ōna mē mastraya kāya vitarak nemeyi sabba kāya

이제 paṭisaṃvedī란 무엇을 말할까요? sabbakāya란 무엇일까요? 우리가 이 세상에 묶이는 원인이 된 모든 것, 그것이 sabbakāya입니다. sabbakāya를 가려 알아야 합니다. 이 살덩이 몸만이 아니라 sabbakāya입니다.

cakkhu kāya rūpa kāya sōta kāya sadda kāya gāna kāya gandha kāya gihā kāya rasa kāya kāya kāya poṭṭhabba kāya manō kāya dharma kāya oya tamayi sabba kāya oya piṭa kāya pennanna bæha lōke muḷu lōkaye mokē ahapu vennē menna mē sabba kāya paṭisam saṁvi mecca kal noyæṭahenna ekak væṭahenna paṭan genā. dæn paṭisaṁ venavā.

cakkhu kāya, rūpa kāya, sota kāya, sadda kāya, ghāna kāya, gandha kāya, jivhā kāya, rasa kāya, kāya kāya, phoṭṭhabba kāya, mano kāya, dhamma kāya, 이것이 sabbakāya입니다. 이것 말고 다른 kāya는 보일 수 없습니다. 온 세상이 다 이것입니다. 이 sabbakāya에 대해 지금껏 깨닫지 못하던 것을 깨닫기 시작했습니다. 이제 paṭisaṃvedī가 됩니다.

monavada mē issellā nam mē daka akusal karanna avasthāva enakoṭa āśvādaya nisā poḷovalā mohotakin ēkaṭada geniccā nisā. æyi ēkaṭa mama genicca kiyana mānasikatvayaṭa dænunē næ.

그것이 무엇이냐 하면, 예전에는 열 가지 akusala를 할 기회가 오면 assāda 때문에 끌려 순식간에 거기로 끌려갔습니다. 왜 거기로 끌려갔는지 마음은 알아차리지 못했습니다.

dæn kramakramaya dænenna paṭan gannavā mēvā āśvāda dænaganna. menna mepa vannā vū āśvāda gihit āśvādaya nisā nēda? mevaṭa peḷavennē. anna tamāṭama tamā gæna dakinna hamba venavā.

이제 차츰 느끼기 시작합니다. 이것들이 assāda라는 것을 알게 됩니다. ‘이런 assāda 때문에, 그 assāda 때문에 내가 이것에 끌리는 것이 아닌가.’ 그렇게 자기가 자기 자신을 보게 됩니다.

menna meteṭa ena kiyanavā tabba kāya paṭisaṁgaya mē siyalu æhæ rūpayak dihā balanakoṭa kana śabdayakṭa yomu karanakoṭa diva rasayaṭa yomu karana nāsaya gandhayaṭa yomu karanakoṭa kaya pahasakaṭa yomu karanakoṭa diga dharmayakaṭa yomu karanakoṭa menna mē vidiyaha karanakoṭa menna mē chanda rāgiya nisā nēda? menna mē piḷiban̆dava saṁvēdaya æti karanna. ēkaṭa ekatu velā tiyena hæn̆gīma æti karanna.

여기에 이르는 것을 sabbakāyapaṭisaṃvedī라고 합니다. 눈이 형색을 볼 때, 귀를 소리로 향할 때, 혀를 맛으로, 코를 냄새로, 몸을 감촉으로, 마음을 dhamma로 향할 때, 이렇게 할 때 바로 이 chanda rāga 때문이 아닌가? 이것에 대해 알아차림을 일으킵니다. 거기에 붙어 있는 느낌을 알아차립니다.

anna ē etanṭa pat venna mokada karannē? anna ēkat api dænagannavā ādīnava balanna ōnē ēka. menna meban̆du āśvāda janakava hitana nisā tamayi. mē kriyāvaṭa godu vennē.

거기에 이르려면 어떻게 할까요? 그것도 우리는 압니다. ādīnava를 보아야 한다는 것을. 이런 것이 assāda를 낳는다고 생각하기 때문에 이 행동에 빠져드는 것입니다.

ehenam menna mē āśvādaya passē saṁvēdī dænagattahama ekatu venna hētuva saṁvēdī kiyana saṁvanna tiyena vidyāva. saṁvennē menna mē hētu. avidyāva nisā, tr̥ṣṇāva nisā, chandara rāgayen bæn̆dīma nisayi mē saṁ haṭagannē.

그러니 이 assāda 뒤에 있는 saṃvedī를 알면, 들러붙는 원인, saṃvedī라는 함께 붙음의 이치를 알게 됩니다. 들러붙는 것은 이런 원인 때문입니다. avijjā 때문에, taṇhā 때문에, chanda rāga로 묶이기 때문에 이 붙음이 생깁니다.

æhæ rūpayaṭa bæn̆dennē, kana saddayaṭa bæn̆dennē, diva rasayaṭa bæn̆dennē, nāsaya gandhaya karā bæn̆dennē, kaya poṭṭhabbayan karā bæn̆dennē mana dharmayan karā bæn̆dennē. menna mē kiyannā vū paṭisaṁvēdaya nisā.

눈이 형색에 묶이고, 귀가 소리에 묶이고, 혀가 맛에 묶이고, 코가 냄새에 묶이고, 몸이 감촉에 묶이고, 마음이 dhamma에 묶이는 것은 바로 이 paṭisaṃvedī 때문입니다.

væḍīmaṭa hētu vennā vū yam chandara rāgayak ætda menna mē chandara rāgaya duru velā næti nisā. mē chandarāgaya yaḷi yaḷi nægena nisā mēvaṭa bæn̆denavā. menna mē siyalu kāyan piḷiban̆dava menna mē ṭika dækkahama menna mē bæn̆dīmak ætda ādīnava sahitayi. menna mē ādīnava nisāma mēken midenna bæ.

자라나게 하는 어떤 chanda rāga가 있는데, 이 chanda rāga가 사라지지 않았기 때문에, 이 chanda rāga가 다시 또 다시 일어나기 때문에 이것들에 묶입니다. 이 모든 kāya에 대해 이것을 보면, 이 묶임은 ādīnava를 지니고 있습니다. 바로 이 ādīnava 때문에 여기서 벗어날 수 없습니다.

dæn bæn̆dīmē ādīnava dakinakoṭa æhæ rūpaya karā bæn̆dena avasthāvak enakoṭama priyayi manāpayi kiyana hæn̆gīma bæn̆denakoṭama dænagannavā mēka ādīna velā. mēka tamayi mēken midenna bæ. æhæ rūpa karā ballanatākal ebū rūpa æsuru karana lōkayē midennaṭa

이제 묶임의 ādīnava를 볼 때, 눈이 형색에 묶일 기회가 오자마자, 좋다 마음에 든다는 느낌이 붙는 바로 그때 압니다. ‘이것은 ādīnava다. 이것 때문에 여기서 벗어날 수 없다.’ 눈이 형색 쪽을 보는 한, 그런 형색을 가까이하는 세상에서 벗어나지 못합니다.

æhæ kāma rūpayan karā nam bæluvē kāma rūpa lōkayaṭa badina eksarā janita karannā vū śaktiya janita karanavā ēka anicchandarāgaya janita karana ekak. kana kāma śabdayan nam ahanna. ē hituven kanayi saddayayi nisā chanta rāgayak haṭagena kāma rōgayaṭa ban̆dinavā. nāsayē kāmādena gandhayanṭa nam mē āgrāṇayē tiyamu karanna. nāsayayi gandhayayi nisā haṭagannā kāma lōkaya pahaḷa karana candrāgiya ēkaṭa ban̆dinavā kāma lōkayaṭa badinnavā.

눈이 kāma의 형색을 보았다면 kāma 형색의 세상에 묶는 힘, chanda rāga를 일으킵니다. 귀가 kāma의 소리를 들으면 귀와 소리 때문에 chanda rāga가 생겨 kāma 세상에 묶습니다. 코를 kāma의 냄새로 향해 맡으면 코와 냄새 때문에 생긴 chanda rāga가 kāma 세상에 묶습니다.

diva kāma rasayan karā yomu karalā ēkaṭa nam giju kaḷē. ē hētuven diva nisārayat rasa rāgayen rasa chanda rāgayen badinavā kāma lōkaya kaya kāma āśvādayak san̆dahādī oba karenna mē buddhiya vin̆dinnē. ehenam ēka kāyika vaśayen læbenavā. chanda rāgayak læbenavā. kāma lōkaya muktiyaṭa bæn̆dalā tiyenavā. mana epadi dēval gæna āśvāda vin̆dinnē. manen badilenavā kāma lōkayaṭa galavanna bæ.

혀를 kāma의 맛으로 향해 탐했다면, 그 때문에 혀로 맛에 대한 chanda rāga로 kāma 세상에 묶입니다. 몸이 kāma의 assāda를 누린다면 몸으로 chanda rāga를 얻어 kāma 세상에 묶여 있습니다. 마음이 그런 것들에 대해 assāda를 누리면 마음으로 kāma 세상에 묶여 풀 수 없습니다.

menna dænagannavā avaśya karannā vū dē mokakda? sabba kāya paṭisanvē menna mēkaṭa hētuva mokada mē āśvādaya vū piyayi manāpayi yahapatayi kiyalā gatta māyā mulā mē yārthaya dæka næti karanavā. anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen mē āsvādaya dakinna paṭan gannakoṭa mokada? anna dænagannavā sabba kāyayangē paṭisamya tiyenavā.

이것을 압니다. 필요한 것이 무엇일까요? sabbakāyapaṭisaṃvedī입니다. 그 원인은 무엇일까요? 이 assāda를 좋다, 마음에 든다, 이롭다고 여긴 미혹, 그 실상을 보아 없앱니다. anicca로, dukkha로, anatta로 이 assāda를 보기 시작하면 sabbakāya의 paṭisaṃvedī가 있음을 압니다.

ehenam mē æhæyi rūpayayi, kanayi, śabdayayi, divayi, rasayayi, nāsayayi gandhayayi kayayi, poṭṭhabbayayi manayi dharmayayi piḷiban̆da askandarāvayak pahaḷa venavā nam ahapu menna mē mulāva nisā mē hon̆dayi priyayi manāpayi kiyalā gattānē niccayi sæpayi ātmayi kiyalā gatta dr̥ttiya nisā hō saṁgnāva nisā hō ēkē bæn̆denavā ē hētuven tamayi mē ṭika haṭaganna kiyalā dækkahama mokada karannē paṭisandiya venavā. æsuru karanakoṭama dannavā menna mēkayi kiyalā tākṣa mē væḍennē menna mē hētuva.

그러니 눈과 형색, 귀와 소리, 혀와 맛, 코와 냄새, 몸과 감촉, 마음과 dhamma에 대해 chanda rāga가 일어난다면, 이 미혹 때문에 좋다, 마음에 든다고 여기고 항상하다, 즐겁다, 자아다라고 여긴 견해나 saññā 때문에 거기에 묶입니다. 그 때문에 이것들이 생긴다고 보면 paṭisaṃvedī가 됩니다. 가까이하는 순간 압니다. 바로 이것 때문에 taṇhā가 자란다는 것을.

ehenam mokada karannē? ēka aniccayi kiyalā dukkhayi kiyalā anattek kiyalā menehi karanakoṭa sabba kāya etakoṭa sabba kāya paṭisaṁvēdī assitma siṁka. anna manāsaya dænagattahama ēka yathārthaya dakinavā mokada vennē? menna mē daham āśraya hikma værenavā. śikṣaṇaya venavā.

그러면 어떻게 할까요? 그것이 anicca이고 dukkha이고 anatta라고 숙고할 때 ‘sabbakāyapaṭisaṃvedī assasissāmīti sikkhati’입니다. 바르게 알면 그 실상을 봅니다. 어떻게 될까요? 이 dharma에 기대어 익힙니다. sikkhā가 됩니다.

anicca vaśayen, duk vaśayen, anatta vaśayen ādīnava balanna paṭan gāna. etakoṭa mē kiyana sabba kāya kiyana mē siyalu dænnē bæn̆dennā vū canda rāgayen paṭisaṁvēdaya piḷiban̆dava menna bæn̆dīma piḷiban̆da. menna mehema dakinnaṭa mokada vennē? anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen, asāra vaśayen dakinna paṭan gattaha mēvā bæn̆denna, hædenna, vaṭinā dēval nemeyi. mē āśvāda genadena svabhāvayak tibuṇaṭa priya svabhāvayak matura svabhāvayak æti kaḷāṭa. mē nisā tamayi mē dukdena kāma lōkayaṭa bæn̆dīma haṭagannē. kāma lōkayen nidahas venna kavadāvak nǣya mē chanda rāgayen bæn̆dena ekak.

anicca로, dukkha로, anatta로 ādīnava를 보기 시작합니다. 그러면 sabbakāya라는 이 모든 것에 묶이는 chanda rāga로 인한 paṭisaṃvedī, 곧 묶임에 대해 이렇게 보면 어떻게 될까요? anicca로, dukkha로, anatta로, 알맹이 없는 것으로 보기 시작하면 이것들은 묶이고 들러붙을 만한 값진 것이 아닙니다. assāda를 주는 성질, 좋아할 만하고 달콤한 성질을 일으키기는 해도, 바로 이 때문에 괴로움을 주는 kāma 세상에 묶임이 생깁니다. 이 chanda rāga로 묶이는 한 kāma 세상에서 결코 벗어날 수 없습니다.

menna mē dharmānukūlava dakinavaṭaōna mokada vennē? ehenam mokakda karanna ōnē? ēkē asāratvaya dakinna dakinna nivana sāratvaya athærīmen novælmē midīmē śāntiya koccarada kāmarūpagē tiyena kāmagini ekakvat næti. ē śānta vū praṇīta vū nivana koccara śāntada praṇītada kiyalā balanakoṭa anna āśrayaṭa gattā ætulaṭa gattā. siyalu kāyangē paṭisaṁvēdī velā inam śikṣaṇaya venna hētu vena dharmaya āśvāsa kaḷā ādīnavaya dækalā ham allagita iṭantaragē pasvāsa kaḷā.

이것을 dharma에 맞게 보면 어떻게 될까요? 그러면 무엇을 해야 할까요? 그 알맹이 없음을 볼수록, nibbāna의 알맹이, 놓아 버리고 붙지 않고 벗어나는 고요함이 얼마나 큰지, kāma의 형색에 있는 kāma의 불길이 하나도 없는 그 고요하고 뛰어난 nibbāna가 얼마나 고요하고 뛰어난지를 볼 때, 그것을 의지처로 삼아 안으로 받아들였습니다. 모든 kāya의 paṭisaṃvedī가 되어 익힘의 원인이 되는 dharma를 들이쉬었습니다. ādīnava를 보고 붙들고 있던 것을 내쉬었습니다.

etakoṭa mokada vennē? sabba kāya paṭisaṁgidhi passa śissāmidhi sikkhī passaṁ bhayaṁ kāya saṁkhāraṁ assitmiti sikkhita dæn kāya saṁkhāra monavada kāya kriyā monavada kāya saṁcētanā kāya saṁkhārā menna kāya saṁkhāra kiyana kāya saṁkhāraya balavat vunahama tamayi kāyaka kriyāva pahaḷa vennē.

그러면 어떻게 될까요? ‘sabbakāyapaṭisaṃvedī passasissāmīti sikkhati. passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assasissāmīti sikkhati.’ 이제 kāya saṅkhāra란 무엇일까요? 몸의 행위란 무엇일까요? kāya sañcetanā가 kāya saṅkhāra입니다. 이것을 kāya saṅkhāra라고 합니다. kāya saṅkhāra가 힘이 세지면 몸의 행동이 나타납니다.

dæn kriyāva pahaḷa vuṇē nætuvada? kriyā karannē hiena eka tamayi tiyenavā. kriyā karannē gahanna hienavā gahanna. bayinna hienavā baninnē nǣ. væradi vaṭa karanna hitenavā karannē næha. karanna taram balavat næ. hæbæyi tama hidivilla nægilā enavā. menna mē avasthāvaṭa pat vena avasthāvak enavā. etakoṭa mokada karannē?

이제 행동이 나타나지 않았습니까? 행동은 하지 않지만 생각은 있습니다. 때리고 싶지만 때리지 않습니다. 욕하고 싶지만 욕하지 않습니다. 잘못을 하고 싶지만 하지 않습니다. 할 만큼 힘이 세지 않습니다. 그러나 생각은 일어납니다. 이런 단계에 이르는 때가 옵니다. 그때 어떻게 할까요?

passaṁ bhayaṁ kāya saṁkhāraṁ menna īḷan̆ga dakinna. passambaya kiyalā vacanayen pennanna. mē baya æti karannā vū mē pævætmaṭa hētukāraka vannā vū dē pahaka dæmīma piṇisa mē kāya saṁkhāraya piḷiban̆da yathārthaya ætul karanavā. æyi mē kāya saṁkhāra haṭagannē?

‘passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ.’ 여기서 다음을 봅니다. passambhaya라는 말로 보여 주십니다. 이 두려움을 일으키는, 이 존재의 원인이 되는 것을 버리기 위해 이 kāya saṅkhāra에 대한 실상을 받아들입니다. 왜 kāya saṅkhāra가 생길까요?

ehenam mē gahanna hitennē æyi? bayinna hitennē æyi? væradi vaṭa karanna hitennē næha. vaṭinavā kiyadānē mulāvu nisā meccaraka guru kiyanavā api ōkanē. ehenam mokada karanna ōnē mēkē tiyena bhayānaka bava dækalā næta kohakaṭa damanna ōnē.

그러면 왜 때리고 싶을까요? 왜 욕하고 싶을까요? 왜 잘못을 하고 싶을까요? 값지다고 여기는 미혹 때문입니다. 그러면 무엇을 해야 할까요? 여기에 있는 두려운 점을 보고 버려야 합니다.

oya hitelat bhayānakayi. gæṭuvē nætuvaṭa gahanna hitenavā nam magē hita dūruṣa venavā. bæṭa bayida hin̆dunot ehema ēt magē hita dūṣayi. dūṣatāvē lōkayaṭa pāpayaṭa pahaḷa yuttak ē dūsiyāvē enidāk maṭa kāmacchanda vyāpāda sīnamiddha uddacca kukucca vitikikicchā kiyana mē nīvan mayā vada denavanē. māsayaṭa bādhāva pamaṇa vanavā. ehenam eban̆du gannā vū deyak magē manasen nætnam.

그런 생각조차 두려운 것입니다. 부딪치지는 않았어도 때리고 싶은 마음이 든다면 내 마음은 더러워집니다. 욕하고 싶은 마음이 든다면 그것도 내 마음이 더러운 것입니다. 그 더러움 때문에 세상에 악이 나타날 것입니다. 그 더러움 때문에 나에게 kāmacchanda, byāpāda, thīnamiddha, uddhaccakukkucca, vicikicchā라는 이 nīvaraṇa들이 괴로움을 줍니다. 마음에 장애가 됩니다. 그러니 그런 것이 내 마음에 없다면,

eban svabhāvayak magē mānasikatvaya tuḷa godanægena nætnam. ēka koccara śānta praṇītada menna mē dharmānukūlava menehi karanavā anitya vū, dukkha vū, anatta vū lōka pævætmaka asāra deyak passē sidanavā nam oya hæn̆gīm æti karanavā nam ēkat asārayi. epuva hæn̆gīmakvat maṭa æti vennē nætnam koccara śāntada praṇītada nivana śānta praṇīta bava balanakoṭa nivana śāntayi praṇītayi kiyalā kiyannē nivana svabhāvaya āśvāsa karanavā. ara sitivira vala tibennā vū ādīvaya dækalā ādīven mēka pasvāsa karanavā.

그런 성질이 내 마음 상태 안에 쌓이지 않는다면 그것이 얼마나 고요하고 뛰어날까요. 이렇게 dharma에 맞게 숙고합니다. anicca이고 dukkha이고 anatta인 세상의 존재에서 알맹이 없는 것을 뒤쫓는다면, 그런 느낌을 일으킨다면 그것도 알맹이 없습니다. 그런 느낌조차 나에게 일어나지 않는다면 얼마나 고요하고 뛰어날까요. nibbāna의 고요하고 뛰어남을 볼 때, nibbāna는 고요하고 뛰어나다고 하며 nibbāna의 성질을 들이쉽니다. 저 생각들에 있는 ādīnava를 보고, 그 ādīnava로 이것을 내쉽니다.

mēka indriya saṁvaratvaya vaḍana gaman manasa tuḷa mēka ævdiddī prakuṇa dharmānukūlava dakinna paṭan gannavā anitya vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen dakinakoṭa menna mē kiyannā vū sabba kāya paṭi saṁvēdī venavā kiyannē hari ākārava mē bæn̆denna hētuva dakinavā. avidyāva nēda?

이것으로 indriya saṃvara를 키우면서, 마음 안에서 이것이 익숙해지면 dharma에 맞게 보기 시작합니다. anicca로, dukkha로, anatta로 볼 때 이 sabbakāya의 paṭisaṃvedī가 된다는 것은 이 묶임의 원인을 바르게 본다는 것입니다. avijjā가 아닙니까?

ætta nodahīma nēda? haravat hitā inna mulāva nēda? oya haravat dēt ik passēda magē hita væn̆dennē. æyi maṭa tavat mē gahanna valaṭa gahanna monavaṭa hari hiṁgi hindā karanna gahanna bayi bora mæravaṁcāganna hitak ennē tava mēka hitanin dūṣyayi. mē mānasikatvayak ætna nam maṭa avatan væḍak næhæ. anna dharmānukūlava dahama māsa asa karana assa siddhā etakoṭa hitmīma æti venavā.

참을 보지 못함이 아닙니까? 알맹이가 있다고 여기는 미혹이 아닙니까? 그 알맹이 있다는 것을 뒤쫓아 내 마음이 묶입니다. 왜 나에게 아직도 때리고, 무언가를 해치고, 욕하고, 죽이고 빼앗으려는 마음이 오는가. 이것은 마음을 더럽힙니다. 이런 마음 상태가 있다면 나에게 아무 쓸모가 없습니다. 그렇게 dharma에 맞게 dharma를 들이쉬면 익힘이 생깁니다.

etakoṭa mokada vennē? īṭa passē mama ehema idivillak nagannē nǣ kiyannā vū tattvayaṭa mānasikatvaya goḍa nægenavā. anna sabba kāya paṭisaṁ passa sitsāmiti sikkha dæn passambhayaṁ kāya saṁkhāraṁ assa sitsāmiti sikkhati ætuḷu kaḷā dharmaya passaṁbhayaṁ kāya saṁkhāraṁ passa sitsāmiti sikkhati. anna paha velā giā.

그러면 어떻게 될까요? 그 뒤로는 ‘나는 그런 생각을 일으키지 않겠다’는 상태로 마음이 세워집니다. 그래서 ‘sabbakāyapaṭisaṃvedī passasissāmīti sikkhati’, 이제 ‘passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assasissāmīti sikkhati’, 곧 dharma를 받아들였습니다. ‘passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ passasissāmīti sikkhati’, 그렇게 버려졌습니다.

kāya saṁcētanā paha velā ævā. kiyana kriyātmaka karanna hitak dæn ennē næ. dæn ṭiken ṭika kriyā nokara hiṭiya. kriyā karana hita āvā. dæn kriyā karana hitet ādīnava balāgattā. ēkē venvīmē ānisaṁsa bæluvā. ē kramaya paguṇa velā hitya væḍalā enakoṭa mokada vunē? ē san̆dahā kriyā karannāvū bæti lakṣaṇayak næti velā hitan suddhabhāvayaṭa pat vunaha menna mānasikatvaya suddha vuṇā.

kāya sañcetanā가 버려졌습니다. 행동으로 옮기려는 마음이 이제 오지 않습니다. 이제 조금씩 행동하지 않고 지냈습니다. 행동하려는 마음은 왔습니다. 이제 행동하려는 마음에서도 ādīnava를 보았습니다. 거기서 떨어짐의 ānisaṃsa를 보았습니다. 그 방식이 익숙해지고 마음이 자라 가니 어떻게 되었을까요? 그것을 위해 행동하던 성향이 사라지고 마음이 깨끗한 상태에 이르렀습니다. 마음 상태가 깨끗해졌습니다.

menna metandiṭa nikan kāyānupassanāva onna oya ṭiya karagena yanakoṭa oya pudgalayāgē mānasikatvaya venas venavā. rāga sahagatava, dvēśa sahagatava, mōha sahagatava kiyapu karapu tākkal væhilā tibicca yathārthaya væhilā tibicca dūsaya mānasika paralavaya gælavilā gihillā epadu hæn̆gīmak hitaṭa nonagena maṭṭamana hita pirisidu vunāṭa bat. rāgaya nisā, dvēśaya nisā, mōhaya nisā apavitra bhāvayaṭa pat karana pætten bidunā.

여기까지가 kāyānupassanā입니다. 이것을 해 나가면 그 사람의 마음 상태가 바뀝니다. rāga, dosa, moha가 섞여 말하고 행동하던 동안 덮여 있던 실상, 덮고 있던 더러운 마음의 막이 벗겨져, 그런 느낌이 마음에 일어나지 않을 만큼 마음이 깨끗해졌습니다. rāga 때문에, dosa 때문에, moha 때문에 더럽혀지던 쪽에서 끊어졌습니다.

menna metanṭa paṭan gattahama ohu dakina eka deyak tiyenavā. mokakda pera maṭa mēvā æsuru karalā mama yamkisi rāga sahagata prītiyak læbuvā nam dahasak gini mæddē his gatavannā vū āśvādayak læbuṇā. ehema āśvādayak nǣ kiyalā kiyannē næha. hit āśvādayak lōkē tibuṇā. vidyāmāna vuṇā. mama mulāva nisā ē passē giyā. ēka læbuva

여기에 이르기 시작하면 그가 보는 것이 하나 있습니다. 무엇일까요? ‘예전에 나는 이것들을 가까이하여 rāga 섞인 기쁨을 얻었다면, 천 개의 불길 한가운데서 머리가 타는 듯한 assāda를 얻었다. 그런 assāda가 없었다고 말하지는 않는다. 그런 assāda는 세상에 있었고 나타났다. 나는 미혹 때문에 그것을 뒤쫓았다. 그것을 얻었다.’

ehemanam dæn maṭa tiyennē ē mulā sahagatavannā vū mānasikatvaya nætu nægennē næha dæn ætta peni penī hæn̆gīmak ennē nættak venavā magē manasa pas dæn koccara magē hita nidahas vena hitaṭa tæhællu dænenna paṭan gannā. anna metenṭa enakoṭa ohuṭa nidahas prītiya æti venavā. nirāmisa prītiya

‘그러니 이제 나에게는 그 미혹 섞인 마음 상태가 일어나지 않는다. 이제 참이 보이고 또 보여서 그런 느낌이 오지 않게 된다. 이제 내 마음이 얼마나 자유로운가.’ 마음에 가벼움이 느껴지기 시작합니다. 여기에 이르면 그에게 자유의 기쁨이 생깁니다. nirāmisa pīti입니다.

isselalā æturu karalā laba kāma āśvāda prītiya læbi. dæn labannē ēvā nisā tibicca dāhayangen nidahas vīma nisā labana nidahas vītiya enavaṭa kiyannē nirāṇisa prītiya matuva. menna nirāṇita prītiya matuvennaṭa mokada vennē? anna karmasthānayaṭa īḷan̆ga avasthāva læbuṇā vēdanānupassanāva sæpa vēdanā, duk vēdanā upēkṣā vēdanā piḷiban̆dava dæn parivēṣaṇa karana velāva menna kāyānupassanāven bæsā vēdanānupassanāva prīti paṭisam assa śiddhāmiti śikkha

예전에는 가까이하여 kāma assāda의 pīti를 얻었습니다. 이제 얻는 것은 그것들 때문에 있던 타오름에서 벗어나 얻는 자유의 기쁨, 그것을 nirāmisa pīti라고 합니다. nirāmisa pīti가 일어나면 어떻게 될까요? kammaṭṭhāna의 다음 단계, vedanānupassanā에 이르렀습니다. sukha vedanā, dukkha vedanā, upekkhā vedanā에 대해 이제 살펴볼 때입니다. kāyānupassanā에서 vedanānupassanā로 들어섰습니다. ‘pītipaṭisaṃvedī assasissāmīti sikkhati.’

dæn eyā dakinavā eka deyak. yamkisi prētiyak issellā læbuvē kāma prītiya kāma kriyāva saha kāma hæn̆gīma duruvelā yanakoṭa dvēśa kriyāva saha dvēśa hæn̆gīma mōha duruvelā yanakoṭa avijjā dōmanassa piḷiban̆da hæn̆gīma duru velā giyē itini ara dāha

이제 그는 한 가지를 봅니다. 예전에 얻은 기쁨은 kāma의 pīti였습니다. kāma의 행동과 kāma의 느낌이 사라지고, dosa의 행동과 dosa의 느낌이, moha가 사라지면서 avijjā와 domanassa에 관한 느낌이 사라졌습니다.

sahagatavannā vū kani vena dena āśvādayaka kavaṭṭapu ē avasthāva egaṭa pas vennē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn obaṭa dænenavā hari sæhælluvā. nidahas prītiyak. hæbæyi etanidivāṭa pat vennē næha. mama nivana pūrṇa kaḷā kiyalā. hæbæyi otē bohoma vaya nævatenavā. maṭa dæn issellā nemeyi hari nidahasak. hari śāntayi. hari satuṭak nitarama dænenam. mama nivan dækalā sampūrṇayi. ohoma hit ehema væḍē væradivā.

이제 그대는 아주 가벼움을 느낍니다. 자유로운 기쁨입니다. 그러나 거기서 ‘나는 nibbāna를 다 이루었다’고 해서는 안 됩니다. 그런데 거기서 많은 이가 멈춥니다. ‘나는 이제 예전과 달리 아주 자유롭다. 아주 고요하다. 늘 큰 기쁨을 느낀다. 나는 nibbāna를 보았고 다 이루었다.’ 그렇게 생각하면 일이 그르쳐집니다.

menna dæn apiṭa upa lītiyangen vahana tænak mē ahuvē. kāyānupassanāva tuḷin pragamaṇa kara suddha karagena enakoṭa hitaṭa nidahas bava dænenakoṭa ætivenā viśāla irāṇika tīriyak. onna oya velāva hon̆daṭa han̆duganna dhammāra.

여기가 우리에게 upakkilesa가 덮치는 곳입니다. kāyānupassanā로 나아가며 깨끗이 해 오다가 마음에 자유로움이 느껴질 때 생기는 큰 nirāmisa pīti, 바로 그때를 잘 알아보십시오.

dæn mokada vennē? mama vin̆dina ekak nēda mē noyin̆dina. mama hitē satuṭu venavā. mamagē dæn meban̆duvannā vū gini nǣha kiyalā. duṣcarita mānasikatvayak maṭa goḍanægena næti nisā. maṭa satuṭak suvayak dænenavā. hæbæyi etanma kæn̆denna puḷuvan ekak nemeyi.

이제 어떻게 될까요? ‘나는 이것을 누리고 있지 않은가. 나는 마음으로 기뻐한다. 이제 나에게는 그런 불길이 없다. 나쁜 행실의 마음 상태가 나에게 쌓이지 않으니 나는 기쁨과 편안함을 느낀다.’ 그러나 거기에 들러붙어 머물 수 있는 것이 아닙니다.

mokada hētuva? ē ṭika dænennē mokēṭada ehenam hita kiyalā kivvē ākatuka upak lēsayangen gahanalā tiyasi viññāṇa vala eka avasthāvak mama mē duru kaḷē. namut mē ṭika duru kaḷāṭa tavama kahaṭa ivara næha. mahā kahaṭa nisā ticcævilla næti veccamayi maṭa mē tiyennē.

왜일까요? 그것이 무엇 때문에 느껴질까요? 마음이라고 한 것, 밖에서 온 upakkilesa로 가득한 viññāṇa의 한 단계를 내가 없앤 것입니다. 그러나 이것을 없앴어도 얼룩은 아직 끝나지 않았습니다. 큰 얼룩 때문에 타오르던 것이 사라진 것일 뿐입니다.

ehenam hita yam tænaka bæn̆dagena yamak nisā satuṭu vedī innavānam. mē satuṭu vena mānasikatvayak pævætmak. pævætmak tuḷa yam saturak labanavā nam ēkat hētuvaka phalayak. hētuvak nisā haṭagatta phalayak ætnam. ēka aniccayi, dukayi anattayi.

그러니 마음이 어딘가에 묶여 무언가 때문에 기뻐하고 있다면, 이 기뻐하는 마음 상태는 하나의 존재입니다. 존재 안에서 어떤 기쁨을 얻는다면 그것도 원인의 결과입니다. 원인 때문에 생긴 결과가 있다면 그것은 anicca이고 dukkha이고 anatta입니다.

ehenam satuṭīnṭa vaṭinavā deyak maṭa hambavelā tiyenavā. mokada satuṭu vevī ē satuṭē yathārthaya dænagannaṭa kiyanavā prīti paṭisandē. anna æyi prītiyaṭa bæn̆dennē? tavama yathārthaya mudanpat karennē næti nisā. satuṭē ma inninna deyak tiyenavā kiyalā hituvot ehema kæmati sē pavatina ekak dē satuṭa

‘그러니 기뻐할 만한 값진 것을 내가 얻었다’ 하겠지만, 기뻐하면서 그 기쁨의 실상을 알게 되는 것을 pītipaṭisaṃvedī라고 합니다. 왜 pīti에 묶일까요? 아직 실상이 드러나지 않았기 때문입니다. 기쁨 속에 머물 만한 것이 있다고 여긴다면, 원하는 대로 이어지는 기쁨이 있다고 여긴다면 그렇습니다.

api ēka balanna ōnē issara pævætma hētu phalayak nam hētuvak nisā goḍanægennē.

우리는 먼저 그것을 보아야 합니다. 존재가 원인과 결과라면 원인 때문에 쌓이는 것입니다.

atdækariyā novæluṇā midunā mama mehābal ahaval koṭasa malla ḷan̆ga dækē næhæ kiyalā hitanakoṭa ē nisāgollō nægi. ehema hitannē nætuva hiṭapu vovakta ehema nikan eham para vītiya nikan goḍanækenavā nēda

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

taman atrapayaka hinakoṭamayi ēkat goḍanæginnē.

자기가 놓았다고 생각할 때에야 그것도 쌓이는 것입니다.

hæbæyi metenṭa etakoṭa pudgalayā satara apamā gaṇa hatin mehāṭa gihillā okak ivarayi.

그러나 여기에 이르면 그 사람은 네 apāya를 벗어나 그 너머로 갔고, 그것은 끝났습니다.

snā arihat pat velā ānāpāna satiya arihatyaṭa pat venakam mārga ē dæn ē ehāṭayinē yanna bæhæ. dæn

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

parīrīti duka ēkaggatā kiyana maṭṭama nam sitavæla dr̥tiyak dhyānaṭat ævidilā dæn. dhyāna pætten bæluvot kāyānupassanāva vadāgena oteṭa ævidillā prīti prīrī kiyannā vū ṭika vimarśanaya karana ē bhāvanāvaṭa enakoṭa pudgalayā द्विtiyā dhyānaya hō tr̥tīna maṭṭamaṭa hitak væḍi.

이제 pīti, sukha, ekaggatā라는 수준, 마음이 jhāna에도 이르러 있습니다. jhāna 쪽에서 보면, kāyānupassanā를 닦아 거기까지 와서 pīti와 sukha를 살펴보는 그 수행에 이르면 그 사람은 둘째 jhāna나 셋째 수준까지 마음이 자랐습니다.

hæbæyi dhyānayaṭa bæn̆dunot æn̆dunot gamana navatinavā. ehenam gamana navattanna nemeyi mē hadannē. siyaluma āśvāda pævætmayen bæn̆dilā tiyena mulā pævætma ikma yanna. ehenam prītiya vī inna avasthāvak nemeyi mē prītiya samagat gandha rāgayakin bæn̆dunot mama ē prītiya ipuvannē. ē prītiya mē pævætmat ekkena deyak. pævætmaka in̆dagena ōnē maṭa ehakam prītiya pukti vidiha.

그러나 jhāna에 묶이고 들러붙으면 여정이 멈춥니다. 여정을 멈추려고 이것을 하는 것이 아닙니다. 모든 assāda와 존재로 묶여 있는 미혹의 존재를 넘어서려는 것입니다. 그러니 이것은 pīti에 머물 때가 아닙니다. pīti와 함께 chanda rāga로 묶이면 나는 그 pīti를 붙잡게 됩니다. 그 pīti는 이 존재와 함께하는 것입니다. 존재 안에 있으면서 늘 그 pīti를 누리고 싶어 하는 것입니다.

dæn prītiya læbennē monavaṭada ēka? vēdanāvalaṭa ayiti. saṁgnāvalaṭa ayiti. ēka gonna ganituva saṁkhāra valaṭa ayiti. ehenam kenek sahitayi. kenek sahita nisā kusala viññāṇayak etana haṭagannavā. ē viññāṇaya hatagatta ēkaṭa anukūla vannā vū rūpaya mul kaḷē tamayi mē vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa goḍa mēka paṁcaskandhayak. hon̆da vunat paṁcaskandhaya.

이제 pīti는 무엇에서 올까요? vedanā에 속합니다. saññā에 속합니다. 그것을 쌓으니 saṅkhāra에 속합니다. 그러니 cetanā가 함께합니다. cetanā가 함께하니 거기서 kusala viññāṇa가 생깁니다. 그 viññāṇa가 생겼고, 거기에 맞는 rūpa를 바탕으로 한 이 vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa의 더미, 이것은 pañcakkhandha입니다. 좋은 것이라 해도 pañcakkhandha입니다.

satara apāgatana dūsiya mānasikatvayakin pahaḷa novuṇā. ēkat paṁcaskandhayaṭa ayiti. paṁcaskandhayak yam tænaka haṭagattā nam utsāhayen vīrya nidā niṣpādanaya karamin ē tuḷa goranagana ekak nam dukkhaskandhayat ekka bæn̆dilā tiyennē.

네 apāya로 이끄는 더러운 마음 상태에서 나타난 것은 아닙니다. 그래도 pañcakkhandha에 속합니다. 어딘가에 pañcakkhandha가 생겼다면, 애씀과 viriya로 만들어 내며 그 안에 쌓이는 것이라면 dukkhakkhandha와 묶여 있는 것입니다.

ehenam mē satuyi kiyana ekada yathārthaya vahā dukak athærīmē satuṭu mēka misak. saturu vena dukānaya velā næha. ehenam mama metana satuṭēvī inna tænak nemeyi kiyalā dænagattahama satulaṭa bæn̆dunā vū paṭihēvat chanda rāgaya manāsaya væṭahanna paṭan gannā. ana paṭisaṁvēdiya ē prītiya piḷiban̆daṁ pahaḷa vunā eta.

그러니 이 기쁨이 실상일까요? 큰 괴로움을 놓은 데서 오는 기쁨일 뿐입니다. 기쁨이 괴로움의 끝이 된 것은 아닙니다. 그러니 ‘여기는 내가 기쁨에 머물 곳이 아니다’라고 알면, 기쁨에 묶인 paṭisaṃvedī의 chanda rāga가 바르게 보이기 시작합니다. 그것이 paṭisaṃvedī입니다. 그 pīti에 대해 나타난 것입니다.

mēka pahaḷa vennē kohomada mē prītiya anuven mē haṭagatta nirāmisa prītiya vaśayen haṭagattat puttanna sudusu bæn̆denna sudusu ekak nemeyi kiyalā dænagattā an prīti parisaṁvēdī at śissāmitisakanē dahama avabōdhayak āvā nam ēka daham ætu mokada mē prītiyē næmati ē amma niraṁca prītiyē candanārāgayen bæn̆dīmak tibuṇanam ēka avidyāva ēka aniccayi dukkhayi anattayi kiyalā dharmānukūlavalava dænagena athæriya yutuyi noæiya yutuyi miṭiya yutuyi etana hitanna sūs venak nemeyi kiyalā. tava ikma yanna oya nidahas vennam kiyalā adahasa gannakoṭa ēkaṭa avaśya karannā vū dharmaya āśvāsa kaḷā.

이것은 어떻게 나타날까요? 이 pīti를 따라 생긴 nirāmisa pīti로 생겼더라도 붙잡거나 묶일 만한 것이 아니라고 알았습니다. 그것이 pītipaṭisaṃvedī입니다. ‘assasissāmīti’, dharma의 깨달음이 왔다면 그것이 dharma를 들이쉬는 것입니다. 이 pīti, 이 nirāmisa pīti에 chanda rāga로 묶임이 있었다면 그것은 avijjā입니다. 그것은 anicca이고 dukkha이고 anatta라고 dharma에 맞게 알고, 놓아야 하고 붙지 말아야 하고 벗어나야 하며, 거기는 머물 곳이 아니라고 압니다. 더 넘어서 자유로워지겠다는 뜻을 지닐 때 그에 필요한 dharma를 들이쉬었습니다.

ehenam mokada vennē? prīti paṭisaṁ assa sissāmi sit karana anna dharmaya æsuru kaḷā. prīti paṭisaṁvēdī passa śiddhānti sit ani prītiyaṭiyē hi yam chandarāgiyaka væḍīmak tibena chandara rāgaya pahavedā vena prīti pat saṁya passa śissāmiti sit karanavā. etakoṭa mokada vennē? prīti mahanasa kāyō paśddhi passaddha kāyō sukhan dīti sukhinō samādhiyē yana māya samādhi māgiya mē yanna.

그러면 어떻게 될까요? ‘pītipaṭisaṃvedī assasissāmīti sikkhati’, 그렇게 dharma를 가까이했습니다. ‘pītipaṭisaṃvedī passasissāmīti sikkhati’, pīti에 있던 chanda rāga의 자람이 버려지면서 그렇게 익힙니다. 그러면 어떻게 될까요? ‘pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati’, 이렇게 samādhi의 길로 갑니다.

menna mē nirāmisa pītiyanut digama yanakoṭa viśāra kāyika suvayak sænasa venavā. kaya dæhælli velā. pā karalā tibbavāda bohoma niddalā kāyika suvayak dænenā maya hæmatænama virī mæriyā. vidarśanātmaka suvayak.

이 nirāmisa pīti가 길게 이어지면 큰 몸의 편안함과 위안이 옵니다. 몸이 가벼워집니다. 몸의 편안함이 온몸 구석구석에 퍼져 느껴집니다. vipassanā에서 오는 편안함입니다.

menna metanṭa enakoṭa mokada vennē? sukha sarasanvēdaya anna etanaṭa bæn̆dena hon̆da ekak næ ēka nivana neve atigena novæḍīgena midīgena yanakoṭa nidahas venna

여기에 이르면 어떻게 될까요? sukhapaṭisaṃvedī입니다. 거기에 묶이는 것은 좋지 않습니다. 그것은 nibbāna가 아닙니다. 놓고 붙지 않고 벗어나 가면서 자유로워지는 것입니다.

pera kāya dāhayen dævuṇā tævuṇā. rāga dvēśa mōha nisā dāhayē ēvā sēvenakoṭa dvēśak sēvīgena yanakoṭa mōhak sēvīgena yanakoṭa dharmāvabōdhaya labāgi. ēvā nisā haṭaganna dāhayangē nidahas venna kayē svabhāvaya nidahas venavā. ē atara mæti nidahas avasthāvak mē sukhaya vaśayen dænenavā misak. mēka sukhasthānaya nemeyi. mēka nivana nemeyi. mēkat vidīmē suvayak metana tiyenavā. dænena suvayak tiyenavā mēka laukikayi. mēka nivana lōkōttara nemeyi. menna nuvaṇin

예전에는 몸의 타오름에 타고 시달렸습니다. rāga, dosa, moha로 인한 타오름을 겪다가, dosa를 버리고 moha를 버려 가며 dharma를 깨달았습니다. 그것들 때문에 생긴 타오름에서 벗어나 몸의 상태가 자유로워집니다. 그 사이의 자유로운 순간이 sukha로 느껴질 뿐, 이것이 sukha의 자리는 아닙니다. 이것은 nibbāna가 아닙니다. 이것도 누리는 편안함이 여기 있습니다. 느껴지는 편안함이 있습니다. 이것은 lokiya입니다. 이것은 nibbāna, lokuttara가 아닙니다.

mēka nivana lōkōttara nemeyi. menna nuvaṇin mē ṭika dækkama mokada vennē? sukha paṭisaṁvēda mēkat avidyā tr̥ṣṇāva dekaṭa ayiti. chanda rāgayen bæn̆dīmak tamayi mē sukhayē bæn̆dunē. mē sukhaya maṭa bæn̆dilā inna vaṭinā deyak neveyi. ēkat pævætmak. harayak tiyena nivara kiyalā mama mēka biḷigannē næhæ. mēka hētuphalayak.

지혜로 이것을 보면 어떻게 될까요? sukhapaṭisaṃvedī입니다. 이것도 avijjā와 taṇhā 둘에 속합니다. chanda rāga로 묶인 것이 이 sukha에 묶인 것입니다. 이 sukha는 내가 묶여 있을 만한 값진 것이 아닙니다. 그것도 존재입니다. 알맹이 있는 nibbāna라고 나는 이것을 받아들이지 않습니다. 이것은 원인과 결과입니다.

menna mē ṭika dakinavā saṁkhatāya paṭicca samuppāda sakas vū deyak. hētuven hadagatta eka. mēka gevilā yanavā. mē sukhaya maṭa vaṭinavayi kiyalā allanna deyak nǣhæ kiyalā. dakinakoṭa mokada vennē? ēka nodænīma nisā sukhaya hari śāntayi praṇīdayi kiyalā etana bæn̆di bæn̆dī hidava mānikatvaya dunavā. ana paṭisanvēdiya vuṇa sukha paṭisaṁvēdī assa śissā mitya āśraya kaḷā dharma ē sukhayat

이것을 봅니다. saṅkhata이고 paṭiccasamuppanna입니다. 짜여진 것, 원인으로 만들어진 것입니다. 이것은 닳아 없어집니다. 이 sukha는 값지다고 붙잡을 것이 아니라고 볼 때 어떻게 될까요? 그것을 알지 못해 sukha가 아주 고요하고 뛰어나다고 거기 묶이고 묶여 머물던 마음 상태가 풀립니다. 그렇게 paṭisaṃvedī가 된 ‘sukhapaṭisaṃvedī assasissāmīti’, dharma에 기대었습니다.

śissā mitya āśraya kaḷā dharma ē sukhayat anitya vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen, asāra vaśayen dakinna dakinna ē sukhaya candrāgayak ætda ēka duru karana dharmaya anna etanadi bhāvitā kaḷā. anna ē dharmaya āśvāsa kaḷā ēka. etakoṭa mokada? dukē tibennā vū bæn̆dīmaṭa hētu vennā vū ē yathārthaya hariyaṭama vidyākūlava dænagattā. saṁvēdī

그 sukha도 anicca로, dukkha로, anatta로, 알맹이 없는 것으로 볼수록, 그 sukha에 chanda rāga가 있다면 그것을 없애는 dharma를 거기서 썼습니다. 그 dharma를 들이쉬었습니다. 그러면 어떻게 될까요? 괴로움에 있는, 묶임의 원인이 되는 그 실상을 정확히 지혜롭게 알았습니다. saṃvedī입니다.

sukha paṭisaṁvēdī passa siisānasintiya. anna etana paṭisaṁvēdiyava dakinakoṭa yathārthaya mē sukhayaṭa bæn̆dena avidyāva tr̥ṣṇāva chanta rāgaya nisayi mē bæn̆dennē. mēkamaṭa ādīnava sahitayi. mēkē hiṭiyot athærīm novælīm midī keḷavara karannā vū arihat phalaya næha. keḷavara næha. īṭa passē madiya balāporottu veta atara magain̆dīma nemeyi. mēka ikmaraṭa ādīnava dækalā miniskmayanē. sukhayē ādīnava dakinna paṭan gattā nam mokak praśnaya mokada vennē? sukhaya piḷiban̆da yam chanda rājayak tibunam pahavelā giyā. paha velā ga. anna ēkaṭa kiyanavā sukha paṭisaṁvēdī passa śitssāmiti sit kara

‘sukhapaṭisaṃvedī passasissāmīti.’ 거기서 paṭisaṃvedī로 볼 때 그 실상은, 이 sukha에 묶이는 것이 avijjā와 taṇhā와 chanda rāga 때문이라는 것입니다. 이것도 ādīnava를 지녔습니다. 여기에 머물면 놓고 붙지 않고 벗어나 끝을 맺는 arahant의 결과가 없습니다. 끝이 없습니다. 그러니 길 중간에 머무는 것이 아닙니다. 이것을 넘어서려고 ādīnava를 보고 넘어섭니다. sukha의 ādīnava를 보기 시작하면 무엇이 문제이고 어떻게 될까요? sukha에 대한 chanda rāga가 있었다면 그것이 버려졌습니다. 버려졌습니다. 그것을 ‘sukhapaṭisaṃvedī passasissāmīti sikkhati’라고 합니다.

menna vēdanānupassanāva sidenavā hin̆denavā kiyana hiṭiya ehema vēdanānupassanāva væḍennē næhæ. vēdanānupassanāva ānāpāna satiya væḍennē. oya kækkuma ena hirivanna ekak dækalā ōka kākaha inna eka nemeyi. sidenavā sadanavā kahanavā kahanavā kiyiinna eka nemeyi. menna mē nirāmisa prītiya nirāmisa duēda enakoṭa mē samādhiyat ekkalā læbena ekak mē ānāpāna satiya vitara.

이것이 vedanānupassanā입니다. ‘저리다, 아프다’ 하며 앉아 있는 것으로 vedanānupassanā가 자라지 않습니다. vedanānupassanā는 ānāpānasati로 자랍니다. 쑤시고 저린 것을 보며 그것을 긁고 있는 것이 아닙니다. ‘저리다, 쑤시다, 가렵다, 가렵다’ 하고 있는 것이 아닙니다. 이 nirāmisa pīti, nirāmisa sukha가 올 때 samādhi와 함께 얻는 것이 바로 이 ānāpānasati입니다.

menna mē nirāmisa prītiya prīti sukha ēkakga tamayi dhyānaṁga prīti dhyānaṁgayayi sukha dhyānaṁgayayi asāratvaya anicca duka anatta vaśayen dækalā etanama yana ekaṭa innē pat vunē. menna metanṭa kiyanavā vēdanānupassanāva

이 nirāmisa pīti, 곧 pīti, sukha, ekaggatā가 jhānaṅga입니다. pīti jhānaṅga와 sukha jhānaṅga의 알맹이 없음을 anicca, dukkha, anatta로 보아 거기서 넘어섰습니다. 여기까지를 vedanānupassanā라고 합니다.

metenna enaka. dæn kāyānupassanāvayi vēdanānupassanāvayi deken ævidilā dæn mokada vennē? menna mē dukayaṭa tibba hita ayin venakoṭa anna papassanam bhikvecciṁ kiyana taṭa kramakramayen laṁ velā upēsā ēkagatānavā. sukha ēkagatā ikmanē. sukehi chanda rāgayen nobæn̆denakoṭa upēkṣāva nægenavā. hita ælennet nǣ. gæṭennet nǣ. akayū upēkṣā sahakara niccala bhāvayaṭa pihidanavā. dænenavā. dænīm bohōma tīrasanayi. bohōma niccalayi. tāntayi praṇītayi. prabhakara vidhaṁ bhikkhavē gittaṁ kiyana svabhāvaya tamayi catutyana avasthāva kiyalā.

이제 kāyānupassanā와 vedanānupassanā 둘을 거쳐 와서 어떻게 될까요? sukha에 두었던 마음이 떠날 때 ‘pabhassaram idaṃ bhikkhave cittaṃ’이라는 자리로 차츰 가까워져 upekkhā와 ekaggatā가 됩니다. sukha와 ekaggatā를 넘어섭니다. sukha에 chanda rāga로 묶이지 않으면 upekkhā가 일어납니다. 마음이 붙지도 않고 부딪치지도 않습니다. upekkhā와 함께 흔들림 없는 상태에 자리 잡습니다. 느낌은 있습니다. 느낌이 아주 맑습니다. 아주 흔들림이 없습니다. 고요하고 뛰어납니다. ‘pabhassaram idaṃ bhikkhave cittaṃ’이라는 이 성질이 넷째 단계입니다.

menna metana innē dæn paṭan gannē hita dakinavā. aramuṇu dænenavā. aramuṇak allana chandarājayan menna metan in̆da ārē catutta dhyānayaṭa væḍilā. dæn tiyennē caturattayāna cittayē vidarśanātmakava balana ānāpāna nætnam cittānupassanāva

여기서부터 이제 마음을 보기 시작합니다. 대상들이 느껴집니다. 대상을 붙드는 chanda rāga가 보입니다. 여기서부터 넷째 jhāna로 자랐습니다. 이제 있는 것은 넷째 jhāna의 마음을 vipassanā로 보는 ānāpāna, 곧 cittānupassanā입니다.

citta saṁkhāra paṭisaṁvēdī atta cittāmita sitta dæn citta saṁkhāra paṭisaṁvēdīka mē nidahas ē upēkṣāva dækkaha mē upēkṣā ēkāgratāvē avidyāven tora karaganna ōna mokada hētu mē nidahas pævætma koccara hon̆dada menna mē hæn̆gīmak mete tiyenavā. ælīmaṭa gæṭīmaṭa yanna æti nidahas pævætma koccarāntadatada koccara praṇītadatada mē nidahas pævætmē innatnam mē prabhāssaratvaya innat harima ālōka svabhāvayak. harima nidahas ē dænīma koccara śāntada praṇītada kiyalā. pævætmaṭa ayiti siddhiyak eriya hita vihitanavā.

‘cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī assasissāmīti sikkhati.’ 이제 cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī입니다. 이 자유로운 upekkhā를 보면, 이 upekkhā와 ekaggatā를 avijjā에서 떼어 내야 합니다. 왜냐하면 ‘이 자유로운 존재가 얼마나 좋은가’ 하는 느낌이 여기 있기 때문입니다. 붙음과 부딪침으로 가지 않는 자유로운 존재가 얼마나 고요하고 얼마나 뛰어난가, 이 자유로운 존재에 머문다면, 이 빛남에 머문다면, 아주 밝은 성질, 아주 자유로운 그 앎이 얼마나 고요하고 뛰어난가 하는 것입니다. 존재에 속한 마음이 그렇게 펼쳐집니다.

anna etin dakinna ōnē hita pihiṭavanna tænak nemeyi nidē. mēka saṁtayak sakas vena ekak. mokakda saṁkatayaṭa tiyennē? jīvat vīmē āsāva tavætmada? āsayi. vidyāmānavala inna āsayi.

거기서 보아야 합니다. 이것은 마음을 자리 잡게 할 곳이 아니라는 것을. 이것은 saṅkhata, 짜여지는 것입니다. saṅkhata에 있는 것은 무엇일까요? 살고자 하는 바람입니다. 존재하고 싶은 것입니다. 바람입니다. 드러나 있고 싶은 바람입니다.

menna mē cittakṣāva tamayi menna mēka tamayi siddhaya haṭaganna āsāva citta saṁkhāraya anna parisaṁ mē sita sakas karannā vū hētuva dakinavā. jīvat velā inna āsayi kiyana yamkisi balāporottuvak ædda ēka tamayi hita pavatva pavatvenna vihagat

바로 이것이 마음이 생겨나려는 바람, cittasaṅkhāra입니다. 그렇게 paṭisaṃvedī가 됩니다. 이 마음을 짓는 원인을 봅니다. 살아 있고 싶다는 어떤 바람이 있다면, 그것이 마음을 이어지게 하고 펼쳐 가게 합니다.

velā innavā kiyannē hita vidyāmāna karagena dænīm bavaṭa pat kara innavā. dænīmaṭa āvarjanayaṭa yomu kara kara innavā. āvarjanayaṭa yomu karapuma upēkṣā ēkāgratāvē hita śāntava dænenavā. inna bava dænenavā hon̆daṭa pæhædili. is deyak allagatta. mē duraṭa yanakoṭa ada hita in̆dalā balana īṭe atara maga mulā venavā.

있다는 것은 마음을 드러내어 앎이 되게 하고 있는 것입니다. 앎으로, āvajjana로 향하게 하고 있습니다. āvajjana로 향하자마자 upekkhā와 ekaggatā 속에서 마음이 고요히 느껴집니다. 있음이 아주 분명하게 느껴집니다. 빈 것을 붙든 것입니다. 여기까지 가면 마음이 머물러 바라보다가 그 사이 길에서 미혹됩니다.

yanna kiyannē oya poḍi kǣllak am rahat velā. cuṭṭak æhænna mārgaphala læbenavā. mē mē vidiyaṭa ekin ekaṭa ekin ekaṭa mulāvaṭa pat

그 작은 조각을 가지고 ‘아, arahant가 되었다’, 조금 들은 것으로 ‘magga phala를 얻었다’ 하며, 이런 식으로 하나씩 하나씩 미혹에 빠집니다.

venavā. eyā keḷavara karana eka nidannē epā kivvanna ōka læbicca paḍayak læbiccā ehannē næha. ituru haṭiyabalāgena ayin karot taman lābhayak anna etanṭa vitarak hiṭa kiyanna kivvē ēkayi.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

citta saṁkhāra paṭisaṁvēdī attha śissāmiddha sikkha yanna æturu kara citta saṁkhāra dakinna ōnin dharmaya dakinna ōnē. piṭa danam saṁgatayak, paṭicca samuppannayak kæmati sē pavadanayak nemeyi aniccayi. anicca deyak kæmi sē pavatvanna. hituva kæmisē pavatvana ēken duka æti venavā. ehenam ēka hariyā. eham pævætmayi laukika vannāvagē citta kiyana avasthāva tuḷa allanna harayanna vaṭināya ekak hambavunā kiyalā ganna deyak næ ēka laukikayi.

‘cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī assasissāmīti sikkhati.’ 가까이하여 cittasaṅkhāra를 보려면 dharma를 보아야 합니다. 이것은 saṅkhata, paṭiccasamuppanna입니다. 원하는 대로 이어지는 것이 아니라 anicca입니다. anicca인 것을 원하는 대로 이어 가려 한다면 그로 괴로움이 생깁니다. 그러니 그것은 알맹이가 없습니다. lokiya인 citta라는 상태 안에서 붙잡을 알맹이, 값진 것을 얻었다고 할 것이 없습니다. 그것은 lokiya입니다.

laukika vū pævæt vala yam cittayak pahaḷa karanavā nikan pahaḷa vennē næhæ. hētuvakin pahaḷa karanavā hita goḍanagena pævætmī āsāva nisāgena utsāhayak virayak metana hæn̆gavilā tiyenavā. āvarjanā nokarapu nisayi mēka tērennē nættē. ehenam mē hita goḍanagana ekak nēda? menna mēkē citta saṁkhāraya.

lokiya인 존재에서 어떤 마음을 나타낸다면 그것은 그냥 나타나는 것이 아닙니다. 원인으로 나타냅니다. 마음을 쌓는 존재의 바람 때문에 애씀과 viriya가 여기 숨어 있습니다. āvajjana하지 않았기 때문에 이것이 보이지 않는 것입니다. 그러니 이것은 마음을 쌓는 것이 아닙니까? 이것이 cittasaṅkhāra입니다.

rāgaya nisā api mē di saṁkhāraya gonnagenavā menna mēka menna mēkē dænagattahama kene dahama āśrayaṭa gannavā āśvāsa kaḷā citta saṁkhāra dakina dahama

rāga 때문에 우리는 이 saṅkhāra를 쌓습니다. 이것을 알면 dharma를 의지처로 삼습니다. cittasaṅkhāra를 보는 dharma를 들이쉬었습니다.

etakoṭa mokada vennē? anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen dakinakoṭa ecca velā hon̆dayi hari śāntayi praṇītayi kiyalā hiṭiyat ādīnava vaśayen dakinavā. mēkē dukak tiyenavā. mēkē vehesak tiyenavā. mokaṭada mēka goḍanāgannē? monavā karagannada? goḍanagena goḍanagena jiddaya gevila yanavā. utsāhaya idiriyē yaḷi yaḷi goḍanagena nisā mēka vidyā mārgaya nirandava yodannā vū utsāhaya vīrayayi vehesā āvarjanā nokarapu mida sākala tenun. āvarjanā karanna paṭan gattaṭa passē nam his deyak goḍanaganavā nam veheda veī mokakda æti hari? anna hæn̆gicca duka matuvelā dukkhārya sataya matuvenavā

그러면 어떻게 될까요? anicca로, dukkha로, anatta로 볼 때, 그토록 좋고 고요하고 뛰어나다고 여겼더라도 ādīnava로 봅니다. 여기에 괴로움이 있습니다. 여기에 지침이 있습니다. 무엇 때문에 이것을 쌓을까요? 무엇을 하려고? 쌓고 또 쌓아도 마음은 닳아 없어집니다. 다시 또 다시 쌓기 때문에 끊임없이 쏟는 애씀과 viriya와 지침을, āvajjana하지 않았을 때는 알지 못했습니다. āvajjana하기 시작한 뒤에는, 빈 것을 쌓는다면 지쳐서 무엇이 남겠습니까? 그렇게 숨어 있던 괴로움이 드러나 dukkha ariya sacca가 드러납니다.

matuvenna dakinavā. citta saṁkhāra paṭisanvēdī sassattāmitta siddha anna pahavelā yanavā. citta saṁkhāra goḍāganna bæhæ. vidyāva pahenavā avidyāva dannavā. avidyāvē kriyā kaḷā dakinakoṭa passaṁ bhayaṁ citta saṁkhāraṁ atta sitsāmi sikta menna mē bhayānaka vannā vū bhaya svabhāvaya ættā vū mē diṭṭha saṁkhāraya pahaka labanna.

드러나는 것을 봅니다. ‘cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī passasissāmīti sikkhati’, 그렇게 버려져 갑니다. cittasaṅkhāra를 쌓을 수 없습니다. vijjā가 밝아지고 avijjā를 압니다. avijjā로 행해 왔음을 볼 때 ‘passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ assasissāmīti sikkhati’, 이 두려운, 두려움의 성질을 지닌 cittasaṅkhāra를 버리기 위해서입니다.

ē pahakaṭa dænīma mokada karannē? passaṁ bhayaṁ diṭṭha saṁkhāraṁ assānamika siddha. anna ara dahama æsuru karanavā anitya vaśayen, sukha vaśayen, anatta vaśayen, asāra vaśayen mē hitaya gæna dakinnā vū dharmaya æsuru karanna æturu karanna mokada vennē? mē hita saras karana yam dharmayaka væḍīmak tibunāgē candanāgē pahavelā. anna ēka pahakin hadā hitē ādīnava dakinnā vū dharmaya æn̆duru karanavaṭinat citta saṁkhāra paṭisaṁvēdī atta śiddhāmidī an sama śikṣaṇaya venavā. śikṣaṇaya kiyannē nivana karāgena innavā.

그것을 버리려면 무엇을 할까요? ‘passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ assasissāmīti sikkhati.’ 저 dharma를 가까이합니다. anicca로, dukkha로, anatta로, 알맹이 없는 것으로 이 마음에 대해 보는 dharma를 가까이하면 어떻게 될까요? 이 마음을 짓는 어떤 dharma에 자람이나 chanda rāga가 있었다면 버려집니다. 그것을 버리려고 마음의 ādīnava를 보는 dharma를 가까이하는 것이 ‘cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī assasissāmīti’이며, 그렇게 익힙니다. 익힌다는 것은 nibbāna를 향해 가고 있다는 것입니다.

passambhayaṁ citta saṁkhāraṁ passa diṭṭhāniti sita anna dæn mokada karannē mē citta saṁkhāraya diē dakinakoṭa hita goḍanagena balāporottuva rækamen aḍivelā aḍuvelā gihillā saṁkhāraya pahavenna paṭan gānnā.

‘passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ passasissāmīti sikkhati.’ 이제 무엇을 할까요? 이 cittasaṅkhāra를 볼 때 마음을 쌓으려는 바람이 줄고 줄어 saṅkhāra가 버려지기 시작합니다.

saṁkhāra pahavelā yanakoṭa mokada vennē? itta paṭisaṁvēdī assāvicca sikkha. dæn hita goḍanagana vividhākāra saṁgnāvatē goḍanæga. dæn gonnanē saṁgnā ayin vēdana ayin ārammaṇa vicāna lakkhaṇaṁcittaṁ kisē ayita aramuṇu dænagannē nǣhæ aramuṇu passē yavannē næha. upēkṣāva ahakava aramuṇu passē yavagena issellā tibat vaḍā pæhædu sittiyak dakinavā. dænena svabhāvaya tiyenavā.

saṅkhāra가 버려져 가면 어떻게 될까요? ‘cittapaṭisaṃvedī assasissāmīti sikkhati.’ 이제 마음을 쌓는 여러 saññā가 쌓였습니다. 이제 쌓이던 saññā가 떨어지고 vedanā가 떨어져, ‘ārammaṇa vijānana lakkhaṇaṃ cittaṃ’이라고 하는 상태입니다. 대상을 알지 않습니다. 대상을 뒤쫓아 보내지 않습니다. upekkhā로, 대상을 뒤쫓아 보내던 예전보다 더 분명한 마음을 봅니다. 느끼는 성질이 있습니다.

dænīma āvarjanaya karagena dænena aramuṇu api yannē næha. aramuṇu karannē næhæ. namut dænena svabhāvaya tiyena bava væṭagena. anna pavatvana vin dikvī citta ārammaṇa vijāna lakganan cittak kivvā avasthāva tava catunē hariyaṭa væhæpu avasthāva menna mē velāvē dakinavā.

앎을 āvajjana하면서도 느껴지는 대상으로 우리가 가지 않습니다. 대상으로 삼지 않습니다. 그러나 느끼는 성질이 있다는 것은 압니다. 그래서 ‘ārammaṇa vijānana lakkhaṇaṃ cittaṃ’이라고 하신 단계, 바로 그때 이것을 봅니다.

ē siddhiyat ṭikaknægennē næha hētu phalayak. santayak paṭicca samuppanna tamayi goḍanægīnnē. jīvat vīmē āsāva tiyena nisā jīvat vīmē āsāven gonnaka deyak tamayi. nætnam dænagænīmaṭa læhæs velā innē. dænagænīmaṭa bæ. avaśya nam dænagænīmaṭa væhæenavā.

그 마음도 그냥 일어나는 것이 아니라 원인과 결과입니다. saṅkhata, paṭiccasamuppanna로 쌓이는 것입니다. 살고자 하는 바람이 있기 때문입니다. 살고자 하는 바람으로 쌓은 것입니다. 다시 말해 알 채비를 하고 있는 것입니다. 지금 알지는 않습니다. 필요하면 알 채비가 되어 있습니다.

rūpa ahanna væ. balanna væ. śabda ahanna væ. namut avastha nam iḍaæralā tiyenavā. avaśya dēkaṭa āvot enna iḍaæralā nidahas velā inna avasthāvak tiyenavā menna mēka tamayi kivvē siddha avasthāva

형색을 보지도 않고 소리를 듣지도 않습니다. 그러나 필요하다면 틈을 열어 두었습니다. 필요한 것이 오면 들어오라고 틈을 열어 두고 자유롭게 있는 단계가 있습니다. 이것을 citta의 단계라고 합니다.

citta parisaṁvēdaya anna ē citta avasthāva innet mokakda jīvat vīmē āsāva nisa jīvat vīmē āsāva mul karagena næginnā vū chanda rāgayak tiyenavā. dænagænīma san̆dahā āvarjanātmaka vīmaṭa læhæi velā innavā. hita hadalā tiyenavā. bāhira lōkedī vihidulā næ. abhyantarava hita nægi. menna mē avasthāvaṭa pat velā dæn innavā. etakoṭa mokada karannē?

cittapaṭisaṃvedī입니다. 그 citta의 단계에 있는 것도 무엇 때문일까요? 살고자 하는 바람 때문입니다. 살고자 하는 바람을 뿌리로 일어나는 chanda rāga가 있습니다. 알기 위해 āvajjana할 채비를 하고 있습니다. 마음을 만들어 두었습니다. 바깥 세상으로 퍼지지는 않았습니다. 안에서 마음이 일어났습니다. 이 단계에 이르러 이제 있습니다. 그러면 어떻게 할까요?

menna mē citta svabhāvaya dænagattahama jīvat vīmē āsāva yam davasaka nædda dænīmē balāporottu ivarayi anē citta dænaganna cittānupassanāva jīvat vīmē āsāva nisā tamayi dænīmaṭa gōcara vena aramuṇak āvo ēkaṭa iḍa tiyena mānasikatvaya goḍanāgaralā tiyennē.

이 마음의 성질을 알고 나면, 살고자 하는 바람이 언젠가 없어진다면 앎에 대한 바람도 끝납니다. 그렇게 citta를 아는 것이 cittānupassanā입니다. 살고자 하는 바람 때문에, 앎에 닿을 대상이 오면 그것을 맞을 마음 상태를 쌓아 둔 것입니다.

dæn oya deka upamāvakin tōraganna puḷuvan nēda? api mē sabda vikāsana yantrayak, guvanda yantrayak kriyātmaka karapu hāma ara ēl ekaṭa nætnam ēkaṭa avaśya kiyana saṁgnājanaya sthānayaṭa saṁgnāvak āvot saras kāla saddayak enavā. ehema nætnam katākak hari sītanādiyak hari enavā kiyalā. api ēkaṭa gonnāgalā tiyenavā vītaya haraṭa karapōlā.

이제 이 둘을 비유로 가려 볼 수 있지 않습니까? 우리가 라디오 같은 기계를 켜 두면, 그 안테나, 곧 신호를 받는 곳에 신호가 오면 소리가 납니다. 말소리나 노래가 나오지요. 우리는 그것에 맞추어 주파수를 맞춰 두었습니다.

hæbæyi dæn satā dakvā saṁgītiyak denna mīriya ahuvelā næti nisā ēkē innē næhæ. hæbæyi raṁji hāya iyōga suvāsak satdavā ekak. jantiraya kriyātmakayi kiyana eka apiṭa hæn̆dena hæn̆dennae sōsadayak.

그런데 지금은 방송이 잡히지 않아 나오는 것이 없습니다. 그래도 기계가 켜져 있다는 것을 알게 해 주는 잡음이 납니다.

anna ē sōsaya vāgē citta ara citta saṁkhāra gonnagapu avasthāva ēkaṭa enna iriyāvāya aramuṇu kam saddayaṭa enna avasa mītiyaṭa karapavāti pavītaya

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

karapō ṭikin ahat karalā dæmmot mokada vennē saddēna mārgaya vænaṭa yantraya kriyā karana han̆dennavā. menna citta avasthāva citta saṁkhārala avasthāva upamāvak paṭangē tērum ganna puḷuvan.

스위치를 내려 버리면 어떻게 될까요? 소리가 사라지고 기계가 켜져 있다는 것도 알 수 없게 됩니다. 이렇게 citta의 단계, cittasaṅkhāra의 단계를 비유로 이해할 수 있습니다.

menna mē īṭa passē mokada vennē? menna mē siddha avasthāvaṭa enakoṭa menna mēken nidahas vīma dakinakoṭa abhi pramōdhayak hitā viśēṣa pramōdayak æti venavā. ara hitalā prīti pramōdaya nemeyi. abhyantara vannā vū prabōdhayak æti venavā. abhipōdhayak ē kiyannē

그 뒤에 어떻게 될까요? 이 citta의 단계에 이르러 여기서 벗어남을 볼 때 abhippamoda가 생깁니다. 특별한 기쁨이 생깁니다. 앞서의 pīti의 기쁨이 아닙니다. 안에서 깨어남이 생깁니다. abhippamoda입니다. 그것은,

ara citta avasthāvak dæn athæruvahama labannā vū nidahasya hitaṭa væṭenavā. athærī noælī midī citta nirōdha vunot hita pavatinnē menna mē canda rāgaya nisayi. jīvat vīmē pævætma tiyena āsāva nisayi. mē āsāva atralā dæmmot siddha haṭagænīmavat ivarayi. menna mē dharmaya dakinna paṭan gannā. etakoṭa mokada vennē? viśēṣa pramōdhayak haṭaganna. ēka sāmānya pramōdhaya nemeyi. a abhi pramōdhayak. anna etendi haṭagannavā.

그 citta의 단계를 이제 놓았을 때 얻는 자유를 마음이 압니다. 놓고 붙지 않고 벗어나 citta가 nirodha된다면, 마음이 이어지는 것은 이 chanda rāga 때문입니다. 살아 존재하려는 바람 때문입니다. 이 바람을 놓아 버리면 마음의 생겨남조차 끝납니다. 이 dharma를 보기 시작합니다. 그러면 어떻게 될까요? 특별한 기쁨이 생깁니다. 그것은 보통의 기쁨이 아니라 abhippamoda입니다. 바로 거기서 생깁니다.

nivanaṭa āsanna venna āsanna venna hitak athærī novæḍī nidahas vunāṭa passē koyi taram kēṣṭha venavada koyi taram nidahas venavada kiyana hæn̆gīma enakoṭa kāga novana prabōdhayak hataganna. mēka rūpāvacara ikmavā gihillā arūpāvacara svabhāvaya abhyantara vannāvū mānya gatta venavā. upēṭṭha saha ēkangaya tuḷama æti vennā vū ektarā prabōdhayak tiyenavā. menna mē abhyantarayē pēnavā. abhyantarayē peṭatāla væṭahenavā. abhyantarayaṭa næm̆buru vecca hitak misak dæn bāhira videna hitak ne.

nibbāna에 가까워지고 가까워지며, 마음이 놓고 붙지 않고 자유로워진 뒤에 얼마나 뛰어나지고 얼마나 자유로워지는가 하는 느낌이 올 때, kāma가 아닌 깨어남이 생깁니다. 이것은 rūpāvacara를 넘어 arūpāvacara의 성질, 안으로 향한 마음이 됩니다. upekkhā와 ekaggatā 안에서 생기는 어떤 깨어남이 있습니다. 안이 보입니다. 안이 알아집니다. 안으로 기운 마음일 뿐, 이제 바깥으로 퍼지는 마음이 아닙니다.

dæn mē samājaya arūpāvacara pættaṭa næm̆buru velā ivarayi. ē pættaṭa næm̆buru vena nisā rūpāvacara catudhyānaya ikmala gihillā arūpāvatana pættaṭa næm̆buru vunāma bāhira lōkaya aramuṇa pēnnē nǣhæ dænennē næha. hæbæyi abhyantara pramōdaya dæn væṭahenavā.

이제 이 마음은 arūpāvacara 쪽으로 기울었습니다. 그쪽으로 기울어서 rūpāvacara 넷째 jhāna를 넘어 arūpāvacara 쪽으로 기울면 바깥 세상의 대상은 보이지도 느껴지지도 않습니다. 그러나 안의 기쁨은 이제 알아집니다.

menna mē abhikpmōdayan cittak assa cittāmi sikkha. dæn mē abhiba mōdhayan kiyannā mē avasthāva tuḷa arūpāveta mānasikatvaya dakinakoṭa ēkat dakinna paṭan gannavā hita gænatāva ivara nǣha. hitē avasthā ikmana giyā tavat mē dænīmē abhyantara satuṭayaṭa bæslā dæ. abhyantarayen bāhiraṭa læhæs velā bāhira aramuṇu allaganna āpu vidihakma ēka tibunē.

‘abhippamodayaṃ cittaṃ assasissāmīti sikkhati.’ 이제 이 abhippamoda라는 단계에서 arūpāvacara의 마음 상태를 볼 때 그것도 보기 시작합니다. 마음에 대한 일은 아직 끝나지 않았다는 것을. 마음의 단계를 넘어 더 깊은 앎의 안쪽 기쁨으로 들어섰습니다. 예전에는 안에서 바깥으로 채비하여 바깥 대상을 붙들러 나오는 방식이었습니다.

bāhira bāhira aramuṇu allaganna tibicca upakaraṇaya tamayi antima puḍāma upakaraṇa tamayi catu dhyānayē avasthāva catutta dhyāna mānasikatvayē mokakda hæṭilā tiyennē? bāhira lōkaya næhanam mē laukika bāhira lōkaya allanna rūpāvacara lōkayē in̆dan kāmāvacara lōkayaṭa ennada hadāgatta mārgaya tamayi catudhyānayē avasthāva. anna ē avasthāva ikmī gāvakma hindā abhyantara bahinavā. ananta ākāśaya allan innavā.

바깥 대상을 붙들던 도구, 그 마지막 도구가 넷째 jhāna의 단계입니다. 넷째 jhāna의 마음 상태에 무엇이 있을까요? 바깥 세상, 이 lokiya의 바깥 세상을 붙들려고 rūpāvacara 세상에서 kāmāvacara 세상으로 내려오려고 만든 길이 넷째 jhāna의 단계입니다. 그 단계를 넘자마자 안으로 들어갑니다. 끝없는 허공을 붙들고 있습니다.

anna ananta ākāśayan ahiṭapu hāma mē bāhira lōkē rūpa lōkayen ehāṭa giyā rūpa lōkayaṭa giyā an abhik pramōdayak in etana hari pramōdayi. menna mē pramōdhayaṭa enakoṭa dakinavā mēka ætta nemeyi. mē avasthāva hētuphalayak. abhyantarī manasin itin abhyantara lōkayak hadanavā.

끝없는 허공에 머물자마자 이 바깥의 rūpa 세상 너머로 갔습니다. 그 abhippamoda, 거기서 아주 기쁩니다. 이 기쁨에 이르면 봅니다. 이것은 참이 아니다. 이 단계도 원인과 결과다. 안의 마음으로 안의 세상을 만드는 것입니다.

abhyantara vannā vū dhyāna lōkaya tuḷa dhyānaya ākāśaya ævi kisima davyayak vastuvakma deyak næti ananta ākāśayak hiten alā. menna mēka hari śāntayi prītayi kitavada abhippa mōdayan cittaṁ kiyannē olē otan denako menna mēkat allaganna giyot mēkat abhyantara pævætma abhyantara pævætma pævætmak misan nivaraṇaya nemeyi.

안의 jhāna 세상 속에서 허공이 왔습니다. 아무 물질도 사물도 없는 끝없는 허공을 마음으로 붙들었습니다. 이것이 아주 고요하고 기쁘다고 생각합니까? abhippamodayaṃ cittaṃ이라고 하는 것이 바로 거기입니다. 이것도 붙들려고 하면 이것도 안의 존재입니다. 안의 존재도 존재일 뿐, nibbāna가 아닙니다.

dæn metana hita tibbānam mokada vennē? ēkat chandara rāgaya arūpa cantara rāgaya ēka arūpa chandarāgayak atdaharīya novædiyanna ōna nivana harihatya ehenam metanat atra yannam mēkē ēkē ādīnava dakinna ōnē. anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen, asāra vaśayen ēka dækkahama ēkat utsāhayen viriya goḍanagala bava dækkahama ēkat attaralā dæmmahama koccarada śāntada prīta kiyalā adahasa venakoṭa mokada vennē? anna abhittamōda siddhayē dakinnā vū yathārthaya dakinnā vū daham æsati daham mōda anna ēka æsuru karanakoṭa abhikpa mōdhayak hitam passa śiṣmiti ē balāporottu arūpana henā ara ākāśānaṁcārṇaya ehā balāporottu vaktilāda ēka ibaminavā. ēkana nidahas va etakoṭa mokada vennē? samādahaṁ cittaṁ assittāmiti sikkhati samādaṁ cittaṁ pasi sitsāmi sikkha

이제 여기에 마음을 두면 어떻게 될까요? 그것도 chanda rāga, arūpa chanda rāga입니다. 그 arūpa chanda rāga를 놓고 붙지 않아야 nibbāna, arahant입니다. 그러니 여기서도 놓으려면 그 ādīnava를 보아야 합니다. anicca로, dukkha로, anatta로, 알맹이 없는 것으로 그것을 보고, 그것도 애씀과 viriya로 쌓은 것임을 보고, 그것을 놓아 버리면 얼마나 고요하고 기쁜가 하는 뜻이 오면 어떻게 될까요? abhippamoda의 마음에서 실상을 보는 dharma를 들이쉽니다. 그것을 가까이할 때 ‘abhippamodayaṃ cittaṃ passasissāmīti’, ākāsānañcāyatana에 대한 그 바람을 넘어섭니다. 거기서 자유로워집니다. 그러면 어떻게 될까요? ‘samādahaṃ cittaṃ assasissāmīti sikkhati, samādahaṃ cittaṃ passasissāmīti sikkhati.’

anna īṭa passē samādā cittaṁ ara ākāśaya atnahama viññāṇa acchāyatana avasthāva idē matuvelā. hita visin hita dakina avasthāvak ein ākāśaya aramuṇu karana avasthāva ismiyāṭa passē hitan anantaya visiduna vitara aramuṇu karanavā. meham metana kiyanavā viññāṇa asthāyatana avasthāva

그 뒤가 samādahaṃ cittaṃ입니다. 저 허공을 놓으면 viññāṇañcāyatana의 단계가 드러납니다. 마음이 마음을 보는 단계가 옵니다. 허공을 대상으로 삼던 단계를 넘은 뒤에는 마음의 끝없음, 그 퍼짐만을 대상으로 삼습니다. 여기서 이것을 viññāṇañcāyatana의 단계라고 합니다.

menna mē avasthāvat haṭagattahama dakinavā mēkat utsāhayaka vīryaka pævætvīmē pratiphalayak mēkat pævætmak. pævætmak hæbæyi nam saṁkhatāya paṭicca samuppāda utsāhayen vīriyen goḍannavā. gonna goḍannagena ē gevila yanavā. nirantarayen gonna nisā nisan mē pævætma æti vennē. mēka ætta nemeyi. mēkē dukat ekkalā goḍanna ekak misak gonna devi yana kayak næti ekak misak mēka nivana tænenna puḷuvan tara nemeyi. anna ē mānasikatvaya gonnægenakoṭa ara viññāṇaṁcāyatana avasthāva dharmānukūlava dakinavā anna daham māsa hata karalā.

이 단계가 생기면 봅니다. 이것도 애씀과 viriya로 이어 가는 결과입니다. 이것도 존재입니다. 존재라면 saṅkhata, paṭiccasamuppanna로서 애씀과 viriya로 쌓입니다. 쌓고 또 쌓으며 닳아 갑니다. 끊임없이 쌓기 때문에 이 존재가 생깁니다. 이것은 참이 아닙니다. 괴로움과 함께 쌓는 것일 뿐, 쌓으면 닳아 가는 것일 뿐, 이것은 nibbāna라 할 수 있는 것이 아닙니다. 그런 마음 상태가 쌓일 때 저 viññāṇañcāyatana의 단계를 dharma에 맞게 봅니다. dharma를 들이쉬어서입니다.

abhikpamōdayaṁ samādaṁ didaṁ assa śissāmiti hikkati yam dharmaya æsuru kaḷā ēken ivat venna. samādahaṁ cittaṁ passa śittāvak. anna ēka dakinakoṭa ehi chanda rāgayak tibuṇāda ā viññānāṁcāyatanē ē candanā rāgayak duragilā ēka ikma kiyalā. īṭa passē mokada vennē? vimōtayan siddhaṁ atta siddhān dikkati vimōtayan siddhaṁ passa siddhānti sikkhati. dæn mē viśēṣayen midīmaṭa pat vena avasthāva

‘abhippamodayaṃ samādahaṃ cittaṃ assasissāmīti sikkhati’, 거기서 떠나기 위해 어떤 dharma를 가까이했습니다. ‘samādahaṃ cittaṃ passasissāmīti.’ 그것을 볼 때 거기에 chanda rāga가 있었다면, viññāṇañcāyatana에 대한 그 chanda rāga가 사라져 그것을 넘어섰습니다. 그 뒤에 어떻게 될까요? ‘vimocayaṃ cittaṃ assasissāmīti sikkhati, vimocayaṃ cittaṃ passasissāmīti sikkhati.’ 이제 특별히 벗어남에 이르는 단계입니다.

meccara kal ananta ākāśayaṭa giya biddhaya væḍak nǣ harayak nǣ asāra vannāvū vihidīmak prasāraṇayak mē karalā tiyennē. ehenam mēka mē cittayē svabhāvaya yathārthaya ættama eka nemeyi. anantayaṭa hita prasāda kirīma nirantarayen utsāhaya pīrayen karana vehetak vadayak metana vin̆dinavā. goḍanagana giya harayak nætnam mokaṭada ē veheda mideda goḍanaganavada prasāraṇaya karana mānasikatvaya væḍak nǣ adahas enakoṭa dharmānukūla adahasa enavā. ēkē duka dækalā athærena vælīma vidinna. ē antarāgayen midenakoṭa mokada innē? ara bæn̆di æti mānasikatvaya nidahas venavā. āccāyatana kiyana edā mānasikatvaya itātvayaṭa patvenavā.

지금껏 끝없는 허공으로 간 마음은 쓸모없고 알맹이 없는 펼침, 퍼뜨림을 해 온 것입니다. 그러니 이것은 마음의 본래 성질, 실상, 참이 아닙니다. 끝없음으로 마음을 퍼뜨리는 것은 끊임없는 애씀과 viriya로 하는 지침이며, 그 괴로움을 여기서 겪습니다. 쌓아도 알맹이가 없다면 무엇 때문에 그렇게 지쳐 가며 쌓겠는가, 퍼뜨리는 마음 상태는 쓸모없다는 생각이 올 때 dharma에 맞는 생각이 옵니다. 그 괴로움을 보아 놓아 버리고 붙지 않음을 누립니다. 그 chanda rāga에서 벗어날 때 어떻게 될까요? 저 묶여 있던 마음 상태가 자유로워집니다. ākiñcaññāyatana라는 그 마음 상태, 아무것도 없음에 이릅니다.

anna etāṭ pat mokada vennē? vimōtayak siddha passa cittāvisi dikkha menna metenṭa āvata pase dakinavā eka deyak. mē lōkayē hita piḷiban̆dava yamak hituvā nam kæmati sē pavatina ekak, nidahasē pavatina ekak dukak nætuva pavatvanna puḷuvan hitak mē lōkē næha.

거기에 이르면 어떻게 될까요? ‘vimocayaṃ cittaṃ passasissāmīti sikkhati.’ 여기에 이른 뒤에 한 가지를 봅니다. 이 세상에서 마음에 대해 무엇을 생각했든, 원하는 대로 이어지고 자유롭게 이어지고 괴로움 없이 이어 갈 수 있는 마음은 이 세상에 없습니다.

yam hitak goḍanæguvā nam yam mānasikatvayak goḍanæguvā nam utsāhayen vīriyen nirantarayen utsāhaya vīriyen gonnægena nisayi ēka nægiē. ēka tibicca ādīnava væhilā tibicca nisayi ēka dukayi kiyalā væṭunē nættē. ēka athærapuhama nidahas kāntāvaya paṇītak kiyalā dækkē nættē. ehenam mē lōkaya balāgena giyāma allaganna kæmē pavatvanna ekakvat næhæ āṁca gnāyatana kiyana avasthāvē pratin dakinavā. hæma tisiyē pavatvanna puḷuvan ekakvat.

어떤 마음을, 어떤 마음 상태를 쌓았다면, 끊임없는 애씀과 viriya로 쌓았기에 그것이 일어난 것입니다. 거기 있던 ādīnava가 덮여 있었기에 그것이 괴로움이라는 것을 알지 못했습니다. 그것을 놓으면 자유롭고 고요하고 뛰어나다는 것을 보지 못했습니다. 그러니 이 세상을 살펴 가면 붙잡아 원하는 대로 이어 갈 것이 하나도 없다는 것을 ākiñcaññāyatana의 단계에서 바로 봅니다. 어디에도 이어 갈 수 있는 것이 하나도 없습니다.

etakoṭa mokada vennē? aniccānupassī assa śiṣṭhāmisikit menna metenṭa dakha dakinavā kisi tænaka kæmati giya pavatvanna puḷuvan in̆dakut nǣhæ, gatakut nǣha lōkaya vennē næ. atdækīma tamangēma atdækī. dæn tuun lōkema dækalā ivarayiṭa enna. kāma lōket dækā rūpa lōket dækkā arūpa lōket hædi dækkā. ākiccāya ataragin dæka anukūlaken japāta. ehenam dækka hamu aniccānupassī assa śissāmiti sikkhati aniccānupassī passa śissāmiti si. dæn

그러면 어떻게 될까요? ‘aniccānupassī assasissāmīti sikkhati.’ 여기에 와서 봅니다. 어디에도 원하는 대로 이어 갈 수 있는 마음도 없고 몸도 없고 세상도 없습니다. 겪은 것은 자기 자신의 경험입니다. 이제 세 세상을 다 보았습니다. kāma 세상도 보았고, rūpa 세상도 보았고, arūpa 세상도 다 보았습니다. ākiñcaññāyatana까지 보았습니다. 그러니 보았으므로 ‘aniccānupassī assasissāmīti sikkhati, aniccānupassī passasissāmīti sikkhati’입니다.

aniccānupassī passa śissāmiti si. dæn aha anicca dakinavā. yathārthaya atdækīma balāgena balāgena giyā eka deyakvat ahuvē nǣ parvēṣaṇaya kara kæmati sē pavatvanna puḷuvan ekak. kæmati sē pavatvanna bæri utsāhaya virayayen duka sē goḍanagena lōkayak nisā hitak nisā. gata hita lōkaya siyalla duka sē goḍannagīma nisā pahaḷa vena dē nisā. sāratvayak nam duka mē pahaḷa karanna bæha. ehenam ē siyalu utsāhaya nirutsāhaka vunāda ē duken nidahas vuṇa menna metenaṭa pat vennaṭa mokada vennē?

이제 anicca를 봅니다. 실상, 경험을 살펴 가니 원하는 대로 이어 갈 수 있는 것이 하나도 잡히지 않습니다. 원하는 대로 이어 갈 수 없는, 애씀과 viriya로 괴롭게 쌓는 세상과 마음 때문입니다. 몸과 마음과 세상 모두가 괴롭게 쌓아서 나타나는 것이기 때문입니다. 알맹이가 있다면 이렇게 괴로움을 드러내지 않을 것입니다. 그러니 그 모든 애씀이 애쓰지 않음이 되었다면 그 괴로움에서 벗어납니다. 여기에 이르면 어떻게 될까요?

yamkisi kāma rāgayak tivenam peradīma ivarayi. rūpa rāgayak dikmagiyā. tava tiyenavā arūpa rāgaya vitarayi. ēkat vunāma virāgī. virāgānupassī asa hiṁsāmi micika virāgānupassī pasa hisāmi hikti. dæn rāga vatē pævætma hon̆dayi kiyalā bæn̆denna. ekak panna antima digin ācāyataya nævatunā. æyi mēkē bæn̆dennē? anūpa rāgaya nisā mēka bihillā innē. tavat pævayat mē āsāva ivarana.

kāma rāga가 있었다면 이미 끝났습니다. rūpa rāga는 넘어섰습니다. 남은 것은 arūpa rāga뿐입니다. 그것도 놓이면 virāga입니다. ‘virāgānupassī assasissāmīti sikkhati, virāgānupassī passasissāmīti sikkhati.’ 이제 rāga로 존재가 좋다고 묶이는 것이 마지막 ākiñcaññāyatana에서 멈췄습니다. 왜 여기에 묶일까요? arūpa rāga 때문에 여기에 붙어 있습니다. 더 존재하려는 이 바람이 끝나야 합니다.

namut mēkat goḍanagana deyak. mātrayak namut goḍanaganna mātrī. gonna naganakoṭa nidahasyen gonnago ē duk mātraya vin̆didā goḍanaganavā. [ugura kǣrīma] ē ē mohotē gonna jīvitayē devi yanavā midak harayak ituru karannē næha. eka særayak goḍannæguvahama hadātanikava navatina kriyāvaliyakut nǣha. goḍanægapu hētu ranukūlava ē śaktiyen phalaya ipadavanavā. ivarenna venavā āya goḍanāgana nisayi mē pavatinnē. ehenam eban̆da ṭikak tuḷa mama monavaṭa rāgayen mē arūpa rāgaya bæn̆dennada rāgayen bæn̆dinna vaṭinādiyak metana nǣha kiyalā dakinakoṭa ēka ikmayi. īnāṭa passē mēva

그러나 이것도 쌓는 것입니다. 아주 미세하지만 쌓는 미세함입니다. 쌓을 때 그 미세한 괴로움을 겪으며 쌓습니다. [헛기침] 그 순간에 쌓은 것은 삶 속에서 닳아 갈 뿐, 알맹이를 남기지 않습니다. 한 번 쌓으면 영원히 머무는 과정도 없습니다. 쌓은 원인에 맞게 그 힘으로 결과를 낳고는 끝나 갑니다. 다시 쌓기 때문에 이것이 이어지는 것입니다. 그러니 그런 것 속에서 내가 무엇 때문에 rāga로, 이 arūpa rāga로 묶이겠습니까? rāga로 묶일 만한 값진 것이 여기 없다고 볼 때 그것을 넘어섭니다.

kiyalā dakinakoṭa ēka ikmayi. īnāṭa passē mēva saṁgnā nā saṁgnā kiyannā vū tæna hitanavā. bæcca ekakvat næhæ. hæbæyi etendi ekak venavā. mokak venada? dakinna paṭan gannavā virāgānupassī anna etendi hon̆daṭa pæhædiliva dakinavā. goḍanagapuhama pinbilā enavā. dænīma matu venavā.

그 뒤에 nevasaññānāsaññā라는 자리를 생각합니다. 붙잡을 것은 하나도 없습니다. 그러나 거기서 한 가지 일이 일어납니다. 무엇이 일어날까요? virāgānupassī로 보기 시작합니다. 거기서 아주 분명히 봅니다. 쌓으면 피어오르고, 앎이 드러납니다.

āyē særayak diva gæna balā innavā. ituru karapu deyak. āyu særayak hiṭa goḍanæganavā. āyē poḍḍak dænavīma prasādanā dænīm bavaṭa pat venavā. ēkē śaktiya ivaranaṭa ēka devilayak. husmakkāra gannavā arinavā gannavānavā maṭa tamayi ōgi tiyennē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

hadana hadana eka gevilā yanavā. yaḍi yali hadanavā utsāhayen ēka gevilā yanavā. yaḍi yali hadanavā. ehenam hita kiyalā ekak lōkaya æti

만들고 또 만든 것이 닳아 갑니다. 다시 또 다시 만듭니다. 애써 만든 그것이 닳아 갑니다. 다시 또 다시 만듭니다.

hadanavā. ehenam hita kiyalā ekak lōkaya æti ekak næhæ. goḍanaga nisā hētuvē phalayak vaśayen nidyāmānaya enavā. hētuvē śaktiya tiyena ekan ēka ē ākārayen śaktiyaṭa anukūlava kriyātmaka velā hētuva gevenakoṭa anukūlava hita gevilā yanavā. hētuva nætnam hita nirōdha venavā. yam mokada karannē? nirōdha venna

그러니 마음이라는 것, 세상이라는 것은 있는 것이 아닙니다. 쌓기 때문에 원인의 결과로 드러날 뿐입니다. 원인의 힘이 있는 동안 그것은 그 힘에 맞게 작동하고, 원인이 닳아 가면 그에 맞게 마음도 닳아 갑니다. 원인이 없으면 마음은 nirodha됩니다.

venavā. yam mokada karannē? nirōdha venna kæmati næha. pavatinna kæmatiyi. ayināganavā. menna mē kriyāvaliya mohotak gānē karana nisā mokada vennē? nēva saṁgnā, nāsaṁ, nēva saṁgnā, nāsaṁ kiyana mē siddha viya metenadi manō saṁkhāra api vēdanā saṁgnāvala æti tatpaya dakinavā. dænīma saha hæn̆dinīma kiyannē goḍanagana deyak. goḍanagu mātrayaṭa goḍanægīm dænīm mātraya gāna enavā. āyi goḍana nonæguvom ivarayi.

그러면 무엇을 할까요? nirodha되고 싶지 않습니다. 이어지고 싶습니다. 다시 쌓습니다. 이 과정을 순간마다 하기 때문에 어떻게 될까요? nevasaññānāsaññā라는 이 마음, 여기서 mano saṅkhāra, 곧 vedanā와 saññā에 있는 실상을 봅니다. 느낌과 알아봄은 쌓는 것입니다. 쌓은 만큼 그만큼의 앎이 옵니다. 다시 쌓지 않으면 끝입니다.

vēdanā saṁgnā nirōdhayi. vēdanā saṁgnā goḍanæganakoṭa goḍanægenavā. hētuva venakoṭa phalaya gevilā yanavā. mokut ituru kaḷēna. hitava dayak ituru kaḷē nætnam. hita kiyannē goḍanagana deyak misak. dænīma kiyannē goḍanagana deyak hæn̆dinīma kiyannē goḍanægīma nisā væṭahena deyak misak. pavatina deyak nemeyinam lōkē monavada pavatinnē? okkoma hētuphala nisā tava deyak næha kiyalā dænaganna.

vedanā와 saññā가 nirodha됩니다. vedanā와 saññā를 쌓을 때 쌓입니다. 원인이 끝나면 결과는 닳아 없어집니다. 아무것도 남기지 않았습니다. 마음에 아무것도 남기지 않았다면, 마음이란 쌓는 것일 뿐입니다. 앎이란 쌓는 것이고, 알아봄이란 쌓음 때문에 알게 되는 것일 뿐입니다. 이어지는 것이 아니라면 세상에 무엇이 이어지겠습니까? 모두 원인과 결과일 뿐, 다른 것은 없다는 것을 아십시오.

hētu nirōdhayen phala nirōdhaya dahama mærenna tavat sin̆da kiyalā, gata kiyalavat lōkaya kiyalat deyak næha. ehenam kāya saṁkhārak dækkā vaca saṁkhārak dækkā, manō saṁkhārak dækkā saṁkhāra okkara hædi dækkahama saṁkhāra upēkṣā gnāna sabba saṁkhāraya anicca saṁgnā pahara velā.

원인의 nirodha로 결과가 nirodha된다는 dharma를 보면, 마음이라고도, 몸이라고도, 세상이라고도 할 것이 없습니다. 그렇게 kāya saṅkhāra를 보았고, vacī saṅkhāra를 보았고, mano saṅkhāra를 보았습니다. saṅkhāra를 모두 다 보았으니 saṅkhārupekkhā ñāṇa, 모든 saṅkhāra에 대한 anicca saññā가 나타났습니다.

dæn mokada vennē? nirōdhānupassī assa śicchāmitik kiyannē nirōdhaya viparśa karanavā. pævætma tuḷa gatayi, hitayi, lōkayayi kiyana pævætma siyallama athæenavā. mēkaṭa balāporottu athærī mē tamayi antima dænīmē hædīmē bonnægīma. ē antima dænīma hædīma goḍanna balāporottu athæriyada? hari hærīma ivarayi pævætma ivarayi. hōda ivarayi nirōdhayi. anna nirōdha

이제 어떻게 될까요? ‘nirodhānupassī assasissāmīti sikkhati’라는 것은 nirodha를 vipassanā로 보는 것입니다. 존재 안의 몸, 마음, 세상이라는 존재 모두를 놓아 버립니다. 이것에 대한 바람을 놓아 버립니다. 이것이 마지막 앎과 알아봄의 쌓음입니다. 그 마지막 앎과 알아봄을 쌓으려는 바람을 놓았습니까? 그러면 놓음은 끝났고 존재도 끝났습니다. 모두 끝났습니다. nirodha입니다. 그것이 nirodha입니다.

nirōdhānupassati asati sisā nirōdha dharmaya dæk. menna mē antima antima utsāhayayi vīryayi dænīma hæn̆dinīma goḍanægata antima utsāhaya vidiha athacara udā karannē siyaluma duken nidahas matak venna mokada vennē? anna duken nidahas tatvayaṭa patvenna oyiṭalā dænīmat ekkalā yannē okko balāgena dænagannat hækiyāvak nætnam han̆dunāgannat hækiyāvak nætnam gin ehāṭa apiṭa siten karanna deyak næhæ.

‘nirodhānupassī assasissāmīti’, nirodha dharma를 보았습니다. 이 마지막의 마지막 애씀과 viriya, 앎과 알아봄을 쌓는 마지막 애씀을 놓아 이루는 것은 모든 괴로움에서의 자유입니다. 그러면 어떻게 될까요? 괴로움에서 자유로운 상태에 이르면, 앎과 함께 모든 것을 보고 알 능력도, 알아볼 능력도 없다면, 그 너머로 우리가 마음으로 할 일은 없습니다.

hiten karanna tiyena antima dē mokakda? manō saṁkhāraya haṭagannavannā vū saṁkhāra goṭat nægiṭa nirōdha karana ekayi. satara karana ekayi. ēka natara karapu mokada vennē? cittaya nirōdha vuṇā dæn hitāṭa kenek næhæ. ivarayi. anna pat venavā. hita nimidā giya tæna. dæn āyatayak gatak piḷiban̆da adahasak, hitak piḷiban̆da adahasak, pævæt piḷiban̆da kisima adahasak. sambandha. sit sambandha næti, dænīmat sambandha næti mānasikatvaya tuḷin ehema tænakaṭa pat vennē.

마음으로 할 수 있는 마지막 일은 무엇일까요? mano saṅkhāra를 일으키는 saṅkhāra의 쌓음을 nirodha하는 것, 멈추는 것입니다. 그것을 멈추면 어떻게 될까요? citta가 nirodha되었습니다. 이제 생각하는 이가 없습니다. 끝났습니다. 그렇게 이릅니다. 마음이 꺼진 자리입니다. 이제 몸에 대한 생각도, 마음에 대한 생각도, 존재에 대한 어떤 생각도 이어지지 않습니다. 마음도 이어지지 않고 앎도 이어지지 않는 마음 상태를 통해 그런 자리에 이릅니다.

menna mēkaṭa passē kiyanavā nirōdhayaṭa pat navanukūla samādhuppat vīma pūrṇa vuṇā. menna metanṭa giyā vennē nirōdhānupassī assa śikṣā sikkha dæn mama enava senakaṭa patvuṇā. pacca dakinavā kiyalā deyak. etendi hitanna puḷuvan kamak næhæ. etana atdækīma eyin mehāri hita gonnagalā itin āya balanna ōnē.

이 뒤에 nirodha에 이르러 navānupubba samāpatti가 완성되었다고 합니다. 여기에 이르는 것이 ‘nirodhānupassī assasissāmīti sikkhati’입니다. 이제 나는 그 자리에 이르렀습니다. 거기서 무언가를 본다고 할 것은 없습니다. 거기서는 생각할 수가 없습니다. 거기서의 경험은 그 뒤에 이쪽으로 와서 마음을 쌓고 나서야 다시 살펴보아야 합니다.

āyuṣayan nēva saṁgnā nāsa etanin āiṁca saṁgnā etana matmaṭa ætilā navattana etana pihillā balanavā morōdhaya sparśagīmak nǣha.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

itin nāma dharmayak, rūpa dharmayak, vidyāmāna næha. dænīmak hædavīmak nǣha. ehenam saṁkhāra tun vargayama nirōdhayi. saṁkhāra tunvaraga ehāṭa tava paḷavanna saṁkhārayak nǣ. hæma dekak siddha vuṇā. vipākaya vaśayen pavatvapu yamak tibicca nisā tamayi ē ṭiken āpahu āvē.

그러니 nāma dhamma도 rūpa dhamma도 드러나지 않습니다. 앎도 알아봄도 없습니다. 그러니 세 가지 saṅkhāra가 모두 nirodha입니다. 세 가지 saṅkhāra 너머로 더 나타날 saṅkhāra는 없습니다. 모든 것이 이루어졌습니다. vipāka로 이어 온 무언가가 있었기 때문에 그것으로 다시 돌아온 것입니다.

etenṭa giyāṭa pasē hitalā āpahuvenna bæ. ehenam kohomada lōdayaṭa ginna āpahu āva mē pævætma genayāma san̆dahā yam karma śaktiyak pera bhavayē niṣpādanaya karalā tibuṇāda? ē niṣpādanaya vipādayak vipādaya visin metennaṭa genāva misak sitakin genāva. ehenam maṭa inna ehaṭa karanna deyak næha itin. vibhāgayē yam tænamaktiyayi. ēkē venaravena davasak enavā. ehenam maṭa lōkayē nirōdhayat hon̆dayi kiyalā piḷiganna ekak.

거기에 간 뒤에는 마음으로 생각해서 돌아올 수 없습니다. 그러면 nirodha에 갔다가 어떻게 돌아왔을까요? 이 존재를 이어 가기 위해 지난 생에 만들어 둔 kamma의 힘이 있었지 않습니까? 그렇게 만든 것이 vipāka가 되어, 그 vipāka가 여기로 데려온 것이지 마음이 데려온 것이 아닙니다. 그러니 나에게는 이제 여기서 할 일이 없습니다. vipāka가 어느 만큼 남아 있을 뿐입니다. 그것이 다하는 날이 옵니다. 그러니 나에게는 세상의 nirodha조차 좋다고 붙잡을 것이 없습니다.

ehenam mē lōkē monavā piḷigannē? paṭhīnisaggānupassī assati sitsānika sikkhati gænīmak næti dharmaya dæka tiyala athæra. ehenam siyallama atælā dæmmanam mamagē piḷigænīmen bidunā kiyalā ṭa paṭisva ganna passē matsīsāmisikarihat pat venavā. anna

그러면 이 세상에서 무엇을 받아들일까요? ‘paṭinissaggānupassī assasissāmīti sikkhati’, 받아들임이 없는 dharma를 보고 내려놓아 놓아 버렸습니다. 그렇게 모든 것을 놓아 버렸다면 ‘내 것’이라는 받아들임에서 끊어졌다고 보고, ‘paṭinissaggānupassī passasissāmīti sikkhati’ 하여 arahant에 이릅니다.

ehenam mokakda? menna mē ṭika karaganna tiyenavā dharmānupassanāven oya ṭika giyā. satara satipaṭṭhānaya ipadunāma arisatvayaṭa patvuṇā. upatō vimukta mahānā rahatanna namak venavā. unvahansēda dhyānayanut pūrṇayi. samatha vidarśanā siyallama pūrṇayi.

그러면 무엇일까요? 이것들을 해 나가야 하는데, dhammānupassanā로 그것들을 거쳐 갔습니다. 네 satipaṭṭhāna가 완성되자 arahant에 이르렀습니다. ubhatovimutta인 큰 arahant라는 이름을 얻습니다. 그분은 jhāna도 완전합니다. samatha와 vipassanā가 모두 완전합니다.

menna mē ānāpāna hatiya ati durlabha nisā. siyallaṭama navānukūra samāpattiyen niranō samāpattiyaṭa samavadha samāpattiya naganna bæri nisā budurajāṇan vahansē mēka mōha caritayāṭa ānāpānayak nokiyama kiyalā dēśanā kaḷē onna mēkē tiyumma tērum aragena yana mōha caritayaṭa tērum ganna bæhæ mē hētuphala dara ē nisā budurajāṇan vahansē mōha caritayak ānāpā panaya kiyalā oya dharmaya hon̆din ælenna

이 ānāpānasati는 아주 드문 것이어서, 모든 이가 navānupubba samāpatti를 거쳐 nirodha samāpatti에 들 수는 없기 때문에, 부처님께서는 moha 성향인 이에게는 ānāpāna를 말하지 말라고 설하셨습니다. 이 깊은 뜻을 이해하며 나아가는 것을 moha 성향인 이는 이해하지 못합니다. 이 원인과 결과의 이치를요. 그래서 부처님께서 moha 성향인 이에게는 ānāpāna를 권하지 않으셨습니다. 이 dharma를 잘 새겨 두십시오.

dæn aramuṇak allagena yana gamanak neveyi tib hæma aramuṇakama ādīnava dakimin athærī novæḍī midī chandara rāgayen nidahas vena avasānaya dakvā kāmāvacara ikmalā rūpāvacara ikmalā arūpāvacara ikmalā nirōdhayen kara gihillā nirōdhayayi kiyannāva tæna tiyanna vipākayak ma piḷiganna næti avasthāven athæra nidiya giyaha lōkayē kisima tænaka ē rahatan vahansē bæn̆dilā nǣhæ hæn̆dilā næha mārgaya gattayen amā ekak menna mē tattvayaṭa patvīmaṭa kiyanavā mē ānāpāna sati bhāvanāva

이것은 대상 하나를 붙잡고 가는 여정이 아닙니다. 모든 대상에서 ādīnava를 보며 놓고 붙지 않고 벗어나 chanda rāga에서 자유로워지는 끝까지, kāmāvacara를 넘고 rūpāvacara를 넘고 arūpāvacara를 넘어 nirodha로 가서, nirodha라는 자리에 머물게 하는 vipāka조차 받아들이지 않는 단계로 놓아 버리고 벗어나 가면, 세상 어디에도 그 arahant는 묶이지도 붙지도 않습니다. 그 길을 걸어 이르는 amata입니다. 이런 상태에 이르는 것을 ānāpānasati bhāvanā라고 합니다.

mē tamayi gæm̆buru vennē. dæn paṭan gænnavā ārambhayēdī oya vidihaṭa paṭan gattahama avasānayē siyum velā siyum velā kiyalā koccara lassanaṭa pæhædiliva pēnavada satu keles valin kāṭa gæṭennā vū pāpa dharmayangen meidilā midilā gihillā. puṇya dharma vaśayen atayen pahaḷa vena kāmāvacara rūpāvadī lōkat ikmalā. arūpāvatarat ikmalā. lōkōttaratvayen keḷavara karana tenna yanakan dharma mārgaya væṭahemin mārgaya

이것이 깊어지는 것입니다. 처음에 그렇게 시작하면 끝에 가서는 미세해지고 또 미세해진다는 것이 얼마나 아름답고 분명하게 보입니까. 몸으로 부딪치는 악한 dharma들, kilesa들에서 벗어나고 벗어나 가서, puñña dharma로 나타나는 kāmāvacara와 rūpāvacara 세상도 넘고 arūpāvacara도 넘어, lokuttara로 끝맺는 자리에 이르기까지 dharma의 길을 깨달아 가며 길을 닦습니다.

vaḍamin phalaya vr̥tta in̆dalā atdækama hædena oya māgadhī væḍa kenāṭa læbe ānāpānaya væḍū kenekuṭa āyatarayak amutuu daham gæna lōkaya hitanna karanna idiri velā Ja.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

번역 고르기