CD018 · 10번째 · 1시간 36분 · 원문 녹음
Sinhala 달 이름 풀이
සිංහල මාස නාම විග්රහය
ada apiṭa dharma praśnōt san̆dahā nætnam sākacchāya san̆dahā dæn kālayē pæmiṇi venavā.
오늘은 dharma 물음, 곧 함께 이야기 나눌 때가 되었습니다.
praśna samūhayakmak evalā tiyenavā.
물음이 한 무더기 보내져 왔습니다.
mē praśna balapuvahama mē laukikatvayaṭa bohōkoṭa sambandha praśna goḍak tiyennē.
이 물음들을 보니 대부분 세속 일에 걸린 물음이 많습니다.
namut mēvat api issellā sækæra gænīma san̆dahā mēvā dænanna. mēvayen tamayi pæṭilā tiyennē. mē dharmaya ahaganna bæluva dharmaya tērum ganna bæruva pæṭalenna paḷaveni hētuva tamayi mē lōkē praśna praśnayak karagænīmē.
그래도 이것들을 먼저 풀어야 하니 알아 두어야 합니다. 사람들이 바로 이것들에 얽혀 있습니다. dharma를 듣지 못하고 dharma를 깨닫지 못한 채 얽히는 첫째 까닭은 이 세상 일을 물음거리로 삼는 데 있습니다.
lōkema lōkē kiyannē mokakda? lōkē svabhāvaya mokakda kiyalā tērum aragattā nam apiṭa mē praśna okkoma athærilā yanavā.
세상이란 무엇인지, 세상의 본성이 무엇인지 깨달았다면 이 물음들은 모두 놓여 버립니다.
etakoṭama apaṭa tiyennē mē bāhira praśna.
그때 우리에게 남는 것은 이 바깥 물음들입니다.
metanin api balanna ōnē mē bāhira praśna ṭika veheunot apē nivan maga læbenavada? ēkayi issellā balāganna ōnē. nivan maga venama tiyenavā. lōka praśna venama tiyenavā.
여기서 살펴야 할 것은, 이 바깥 물음들을 다 풀면 우리가 nibbāna 길을 얻느냐는 것입니다. 그것부터 먼저 보아야 합니다. nibbāna 길은 따로 있고 세상 물음은 따로 있습니다.
apiṭa vimuktiya san̆dahā avaśya karana nivan mārgaya pættaka tiyena api lōkē praśna visada veda hiṭiyot apiṭa siddha vennē kālaya apataya nemeyi.
vimutti에 꼭 필요한 nibbāna 길을 한쪽에 밀어 두고 세상 물음을 풀며 지낸다면, 그것은 때를 헛되이 보내는 일이 아니겠습니까?
hæbæyi ēka deyak tiyenavā mēka praśnayak karagatta kenāṭa ē praśnaya visan̆dagannakam otanin midennat bæha.
다만 한 가지가 있습니다. 이것을 물음거리로 삼은 사람은 그 물음을 풀 때까지 거기서 벗어나지도 못합니다.
ēka praśnayaṭa uttarayakut ōnē. hæbæyi ōka harayak æti ekakda næti ekakda kiyalā īṭa passē dænagattahama [ugura kǣrīma] tamanṭama hitunā væḍak næti pana goḍak mama hitē tiyāgena hiṭiyā oluvē tiyāgena paralavāgena hiṭiyā. nivan magaṭa ēka vādāvak valā nuvida kiyana eka tamayi īṭa dakinna ham vennē.
그 물음에도 답이 있어야 합니다. 다만 그것이 알맹이가 있는 것인지 없는 것인지 나중에 알게 되면, '쓸데없는 것을 잔뜩 마음에 품고 머릿속에 얽어 두고 있었구나' 하고 스스로 느끼게 됩니다. 그것이 nibbāna 길에 걸림돌이 되었다는 것을 그때 보게 됩니다.
namut ē nivan magaṭa bādhāvak ena ē praśnaya ē gæṭaluvat nirākaraṇaya karagannakama oya praśnaya ærinnet næha itin. ē hindāyi itin ēka oya dæn apiṭa vimarśanaya karannat venavā.
그러나 nibbāna 길에 걸림이 되는 그 물음, 그 매듭을 풀 때까지 그 물음은 놓이지도 않습니다. 그래서 그것을 지금 우리가 살펴보아야 합니다.
itin ē vagē dēval bohōkoṭa tiyenavā. dæn mē ahanavā eka praśnayak mē adhipason kiyannē mokakda kiyalā.
그런 것들이 많습니다. 지금 들어온 한 물음은 adhi Poson이 무엇이냐는 것입니다.
dæn paḷamuvama dænagannē mē adhipason kiyana eka dænagattaṭa nam nivan dakinnē næha. mēka lōka praśnaya. lōkē tiyana ekak gæna vimarśanaya karalā hitannam adhiposa kiyannē mēkayi kiyā dænagattāla ēka laukika vū gæṭaluvak ēkaṭa laukika visan̆dumak gattat ēka nivan magak venak næhæ. namut dæn mēkat tiraka kararē hit ētakka koccara caturārya satyaya gæna kivvat trilakṣaṇaya kara kivvat ajitsun kiyannē eka mokakda hitaṭa ennē ōka ōka gæṭaluvak vecca kenāṭa hari amāru yōtanayan visadāgannakam etanin vihāra yanna.
먼저 알아 둘 것은, adhi Poson이 무엇인지 안다고 nibbāna를 보는 것은 아니라는 점입니다. 이것은 세상 물음입니다. 세상에 있는 것을 살펴 adhi poya가 이것이라고 알았다 해도, 그것은 세속의 매듭이고 거기에 세속의 풀이를 얻은 것일 뿐 nibbāna 길이 되지는 않습니다. 그러나 이것이 마음에 걸려 있으면, cattāri ariyasaccāni를 아무리 말하고 tilakkhaṇa를 아무리 말해도 'adhi Poson이 무엇이냐'가 마음에 떠오릅니다. 그것이 매듭이 된 사람은 그 물음을 풀 때까지 거기서 벗어나기가 아주 어렵습니다.
ē nisā mēvaṭa poḍḍak hari piḷiturak denna venavā. itin mē vin atyāvaśya dēval nam nemeyi.
그래서 이런 것들에도 조금은 답을 주어야 합니다. 물론 이것들이 꼭 있어야 할 것은 아닙니다.
candra māsā kramaya kiyalā kramayak tiyenavā. mokada mē poson ādīna mē okkoma an̆dalā tiyennē.
candra māsa라는, 달의 차고 기욺에 따른 달력 방식이 있습니다. Poson을 비롯한 이 모든 것이 그것으로 만들어졌습니다.
durutu navan mædin bak vesak poson æsala niti binavā piruduvak piyā hitanam māsa 12ṭa nan 12k dālā tiyenavā. mēka dālā tiyennē buduhāmuduran nemeyi. budurajāṇan vahansēgē væḍak nemeyi.
Duruthu, Navam, Medin, Bak, Vesak, Poson, Esala, Nikini, Binara, Vap, Il, Unduvap, 이렇게 열두 달에 열두 이름을 붙여 놓았습니다. 이 이름을 붙인 것은 Buddha가 아닙니다. Buddha께서 하신 일이 아닙니다.
kirisivaru visin jōti śāstraya niṣpāda piḷiban̆dava apē laukika væḍako karaganna kāla sīmāval eka hētuva nisā bedalā ē vidihaṭa hadapu væḍa piḷigalak tiyenavā.
ṛṣi들이 jyotiṣa를 지어낸 일과 이어져, 우리의 세속 일을 하기 위한 때를 그 까닭으로 나누어 그렇게 만든 체계가 있습니다.
avurudu, māsa ē vagēma diṭṭhi ē vagēma kāla vēlāvan piḷiban̆dava yam yam arthavaṭṭa hadalā tiyenavā. ē vagē apiṭa dænaganna mē laukika væḍavaldī pariharaṇaya karanna kāla sīmāva pariharaṇaya karana kramayak. ē kālē tiyena venaskam anuva apē jīvitaya hædagaṭaganna kaṭayutu karanna sudusutāvayan pennalā tiyalā tiyena kramayak tiyenavā laukika væḍapiḷivelā.
해와 달, 그리고 tithi와 시각에 대해 이런저런 뜻매김을 만들어 두었습니다. 그처럼 세속 일에 쓰도록 때를 다루는 방식, 곧 때의 다름에 따라 우리 삶을 꾸려 가기에 알맞은 때를 보여 주는 세속 체계가 있습니다.
menna mē væḍapiḷivela tamayi api ova oya jōṣita śāstraya kiyana eken api karalā kiyannē.
바로 이 체계를 우리는 jyotiṣa라는 학문이라고 부릅니다.
ē vagē itin ekakvat nivan dakinna avaśya nam nemeyi. namut itin ōvat paṭalavā gattahama ē pæṭaḷuma lehenakan nivan magaṭa hita tiyanna bæ. amāruyi. ē poḍḍak api itāma keṭiyen ōka dænaganna ōnē.
그런 것 가운데 어느 하나도 nibbāna를 보는 데 필요한 것은 아닙니다. 그러나 이런 것에 얽혀 버리면 그 얽힘이 풀릴 때까지 nibbāna 길에 마음을 둘 수 없습니다. 어렵습니다. 그러니 아주 짧게 이것을 조금 알아 두어야 합니다.
mē vāsavala nantiyā tiyennē mokada? æyi duru kivvē. æyi navan kivvē? [ugura kǣrīma] kivda? æyi mædin kivvēda? æyi bak, æyi vesak, æyi poson, æyi æsala, æyi nikina ehema kiyannē mokada?
이 달들의 이름은 왜 그렇게 되었을까요? 왜 Duruthu라 했고, 왜 Navam이라 했고, 왜 Medin이라 했을까요? 왜 Bak, 왜 Vesak, 왜 Poson, 왜 Esala, 왜 Nikini라고 하는 걸까요?
apē jīvitaya tuḷa dæn mē kālayē tiyenakoṭatm noyē karmāta salā nānā prakāra væḍapiḷivala hadāgena noyek ākārīkṣā hadāgena tiyenavā. hæbæyi mēvā okkoma sundara lōkayak mavāganna hadāgatta væḍa piḷivelayak nisā, haṭagatta værī rakṣā saha niṣpādana væḍapivelak nisā. mē ekakvat apiṭa kanna bonna avaśya deyak atyāva avaśya siv pasēṭa avaśya dēval næ.
오늘 우리 삶에는 여러 산업과 온갖 체계, 여러 가지 일자리가 만들어져 있습니다. 하지만 이것들은 모두 아름다운 세상을 지어내려고 만든 체계, 거기서 생겨난 일자리와 생산 체계일 뿐입니다. 이 가운데 어느 것도 우리가 먹고 마시는 데, 네 가지 쓸거리(catu paccaya)에 꼭 필요한 것이 아닙니다.
[ugura kǣrīma] siv pasayen mehāṭa giya rāga, dvēśa, mōhayan nisā haṭagatta niṣpādana tamayi oya hun̆gā api ada goḍa gahagena darāgena mē væḍak næti væḍa koṭasak karagena yannē hari siyalu dīu lōkayak kiyalā.
[목 가다듬음] 네 쓸거리를 넘어선 rāga, dosa, moha 때문에 생겨난 생산물을 오늘 우리는 잔뜩 쌓아 짊어지고, 이런 쓸데없는 일들을 해 나가면서 아주 멋진 세상이라고 말합니다.
mūlika kālēdī oya okkoma tibunē næhæ. oya okkoma mokakda govi tæna āśrē jīvat vecca pirisak hiṭiyā. ē pirisaṭa ē san̆dahā avaśya karannā vū væḍapillak tamayi ē kālē tibuṇē.
처음 시절에는 그런 것이 하나도 없었습니다. 농사에 기대어 사는 사람들이 있었고, 그들에게 필요한 체계가 그때 있었습니다.
ē nisā ē kālē mē lōkedī balapu irasivaru mē lōkē tibennā vū gaklan vala svabhāvayen govi tæna hā sambandhatāvaya mul karagena īṭa anukūla vannā vū kāla sīmāvan pennanna ē lōka parisara svabhāvayak aragena ivaralā hiṭan hæduvā ē ē kāla sīmāvaṭa nam 12kaṭa bedalā hiṭan ēs ākārayak hætuva.
그래서 그 시절 세상을 살핀 ṛṣi들은 세상 날씨와 철의 본성에서 농사와의 이어짐을 바탕으로, 그에 맞는 때를 보여 주려고 세상의 자연환경을 잣대로 삼아 때마다 열두 이름으로 나누어 그렇게 만들었습니다.
ēka hun̆gāk vædagat vennē govi tæn karanayi. ē kāla sīmāvē hæki pennana kālayak.
그것은 농사짓는 사람들에게 아주 중요했습니다. 그때그때 할 수 있는 일을 보여 주는 달력이었습니다.
dæn janavāri māsē kiyana eka api kavurut danna ekak tamayi dæn o kabara gas vala ehema koḷava væṭena kālayak tiye. das koḷan vala koḷa væṭena kālayak tiyenavā. atu okkoma dirapuva atu gælavilā yanavā. ē vagēma mōra pōgala ṭika idilā værilā yanavā.
January라는 달은 우리 모두 아는데, 그때는 kabara 같은 나무들의 잎이 떨어지는 철입니다. 나무들의 잎이 지는 철이 있습니다. 마른 가지가 모두 떨어져 나가고, 여문 꼬투리들도 터져 흩어집니다.
menna mehema kālayak tiyenavā mē janavāri māsē kiyana kālayaṭa api hadā iṁgrīsimē bhāṣāva anumat janavāri kiyalā kivvaṭa ē kāla sīmāva yōtisiyen nætnam ē kāla sīmāva dækkā hæmenavā doruva atu kālaya. atu doru bavaṭa pat venavā kiyalā kiyannē idirina koḷaiena kālayak. anna ē kālē doruvatu kālē tamayi durutui.
이런 철이 있습니다. 이 January라는 철을 우리가 English 말을 따라 January라고 부르지만, jyotiṣa에서는 그 철을 doru-atu, 곧 마른 가지의 철로 보았습니다. 가지가 말라 버린다는 것은 잎이 다 떨어지는 철이라는 뜻입니다. 바로 그 doru-atu 철이 Duruthu입니다.
māsa kāleka siddha vena siddhiyak mut karagena doruva an̆du kālaya kiyana eka durutu kālaya kiyalā kivvā. ēka tamayi durutumā.
그 달에 일어나는 일을 바탕으로 doru-atu 철을 Duruthu 철이라고 불렀습니다. 그것이 Duruthu 달입니다.
ē koḷa væhannaṭa passē nævata vārayak mokada vennē? nava aṁkula næilā enavā. aluten daḷu dālā inna kālē nava aṁkura ena kālaṭa kivvā navan māru.
잎이 진 다음에는 다시 어떻게 될까요? 새싹(nava aṅkura)이 돋아납니다. 새 잎이 돋는 때, 새싹이 나오는 때를 Navam 달이라고 했습니다.
dæn oya kālē venakoṭa mokada karannē? kalajāta hivana kālaya oya pælavena kālayaṭa tamayi alavalā kaṁkura ennē.
그때가 되면 무엇을 할까요? 덩이 작물을 심는 철입니다. 그 싹트는 때에 덩이뿌리에서 싹이 올라옵니다.
dæn ōvā hiṭavalā hiṭan mokada karannē ōvaṭa kōṭu hiṭavana kālayak enavā. iniya mæda panina kālayak enavā. mæda ina kālē mædin māga.
그것들을 심고 나면 무엇을 할까요? 거기에 막대를 꽂아 세우는 때가 옵니다. 말뚝(meda)을 박는 때가 옵니다. 말뚝 박는 때, 그것이 Medin 달입니다.
īṭa passē bubulu dālā mal pipena ēva mal pipilā mal pohoṭṭu eḷiyaṭa bahina kālayak enavā bak kivvē ēkayi. bidagena eḷiyaṭa bahina kālak
그 뒤에는 봉오리가 맺히고 꽃이 피어, 꽃봉오리가 터져 나오는 때가 옵니다. Bak이라 한 것은 그래서입니다. 깨고 터져 나오는 때입니다.
māta
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
noyek ākāra lassana hælaruva æti mal pipilā tiyena kālayak enavā vaikaya kālaya vaikā vet malvilā tiyena kālaya.
여러 가지 아름다운 빛깔의 꽃이 활짝 피어 있는 때가 옵니다. vaiśākha 철, 꽃이 피어 있는 때가 Vesak입니다.
īṭa passē goiya mokada karannē issellāma tibena bhōmē āhā satsaya hadāgannavā. īḷan̆gaṭa bittara vīdī næna bittaraṭa ganna bīja hadāganna. passavana kālē passōna kālē tamayi poson tiya.
그 뒤 농부는 무엇을 할까요? 먼저 밭에 있는 먹을 곡식을 거두어들입니다. 다음에는 씨앗으로 쓸 종자를 마련합니다. 씨를 갈무리하는 때(passavana), 그 passona 때가 바로 Poson입니다.
æṭa pasvāganna kālaya. isselalāma ganna satyen nirōgī hon̆da sa valin tamayi īḷan̆ga kannayaṭa æṭa pasvāganna hadāgannē. alut hon̆dama asvayanna. ara gevilā gihillā antimaṭa naḍu gæhiṭiya karal valin nemeyi ganna. væla nirōgīva tiyena hon̆da karal tiyena kālayaṭa vistara hon̆dayi. nætnam ēkē bījaya hon̆dayi.
씨를 갈무리하는 때입니다. 처음 거둔 소출 가운데 병 없고 좋은 것으로 다음 철 씨앗을 마련합니다. 새로 난 가장 좋은 소출에서 고릅니다. 다 시들고 마지막에 남은 꼬투리에서 고르지 않습니다. 넝쿨이 튼튼하고 꼬투리가 좋은 때에 거두면 씨앗이 좋습니다.
anna ē kālepa ganna ōna nisā mokada karannē? passōna kālē nat posōna kālayaki vēga passōna kālaya
바로 그때 거두어야 하니 무엇을 할까요? passona 때, 곧 Poson 때, 씨를 갈무리하는 때입니다.
īṭa passē mokada vennē? ē kālē ivaranāṭa passē īḷan̆ga māsē enakoṭa ara tibuṇu gas vala elavalu væni dēval vala kālē ivara innavā. ēvā æhilā ikan ē māsa yanakoṭa ē vāraya ivarayi. æhæ ālā kālē kivvē dæn ēvā dænakma his velā yana kāla
그 뒤에는 어떻게 될까요? 그 철이 끝나고 다음 달이 오면, 나무에 달렸던 열매와 채소 같은 것들의 철이 끝납니다. 그것들을 다 따고 나면 그 달이 지나면서 그 철이 끝납니다. Esala 철이라 한 것은 그것들이 이제 다 비어 버리는 때를 말합니다.
ē kālē ivaranaṭa passē hadāgatta aṭuvēṭiyātta ēvā kā innavā nikan iṭa nikan inna kāla tamayi nikan inna kālaya tamayi niti.
그 철이 끝난 뒤에는 갈무리해 둔 것을 먹으며 그냥 지냅니다. 그냥 지내는 때, 그것이 Nikini입니다.
nikan inna kālaya. mukut væḍak karanna næ ē kālē. īṭa passē āyusarayak binko karalā ehā paṭan ganna. binna kiyalā kiyannē bin̆dinavā kiyana eka. binna ārambha karana kāla tamayi binarī.
그냥 지내는 때입니다. 그때는 할 일이 없습니다. 그 뒤 다시 땅을 갈아엎기 시작합니다. binna란 깨뜨린다는 말입니다. 땅을 깨뜨리기 시작하는 때가 Binara입니다.
īṭa passē vapuranavā. vapurana kāla tamayi vakī.
그 뒤에는 씨를 뿌립니다. 씨 뿌리는 때가 Vap입니다.
gæpura api kanna bonna mukut næhæ. eka eka kenāget næti āvē tiyena ayin illa enna kālā inna kāya tamayi ilvē. illana kāle.
그러면 먹고 마실 것이 없습니다. 저마다 가진 것이 없으니 가진 사람에게 얻어먹으며 지내는 때가 Il입니다. 얻으러 다니는 때입니다.
oya kālayaṭa nokaranna udu a vuraganna kālayak enavā īḷan̆ga
이 무렵에 unḍu 콩을 뿌리는 때가 다음으로 옵니다.
ida eyā in̆danavā vakurana eyā vapura vanavā anit ri īḷan̆ga vatāva ara kanna dekaṭa jala mahā dekaṭa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
pæhena ākāraya undu aparana kālē nætnam in̆ḍōna vapurana kālē un̆du vapuranna ēkaṭamayi anna ē kālē kiyanavā un̆durā
두 철에 맞추어 익도록 unḍu를 뿌리는 때, 그 unḍu 뿌리는 때를 그래서 Unduvap이라고 부릅니다.
āyu harahā mokada vennē galanvala payakin āyē doruva pālē ayambha karā menna mē kāla sīmā mohotnaya tamayi dos avas avuruddak tuḷa 12 ākārayaka govi tæna piḷiban̆da kriyākalāpayak mul karennē oya nam 12 hædenavā. hæbæyi
그다음은 어떻게 될까요? 다시 doru-atu 철이 시작됩니다. 이 때들, 곧 한 해 안의 열두 가지 농사 일을 바탕으로 이 열두 이름이 생겼습니다.
pot vala ōka næhæ. ōka nirukti valin dakinna ōna. nirukti gnānayaṭa ōnē ēvaya padārthaya dakinna. dravya padārtha gnānaya kiyalā gnānayak pahala vunahama ēkeṭa ruvenavā oya kāla sē pāla hædicca hæṭi gecca hæṭi.
그러나 책에는 이것이 없습니다. 이것은 nirutti, 곧 낱말 풀이로 보아야 합니다. nirutti ñāṇa로 그 낱말의 뜻을 보아야 합니다. dravya padārtha ñāṇa라는 앎이 생기면, 그 달 이름들이 어떻게 생기고 어떻게 엮였는지가 보입니다.
hæbæyi o laukika nuvaṇa. nivan dakina ekak nam nemeyi.
하지만 그것은 세속의 슬기입니다. nibbāna를 보는 것은 아닙니다.
hæbæyi nuvaṇa mōranakoṭa oya laukikatvaya gōcara vena nuvaṇak pahaḷa venakoṭa oya kiyana dravya padā gnānaya kiyana ekak enavā. ōka laukikayi itin nisā īsurut lōkē enavā. āvaṭa passē iduvaru ōvaṭa okkoṭama nam hadanavā. ē ē dravya padarthayanṭa anukūlava
다만 슬기가 무르익어 세속을 꿰뚫는 슬기가 생기면 dravya padārtha ñāṇa라는 것이 옵니다. 그것은 세속의 것이라 ṛṣi들에게도 옵니다. 그것이 오면 ṛṣi들은 이 모든 것에 이름을 붙입니다, 저마다의 사물과 뜻에 맞추어서.
itin anna ehema hædena kālekadī mokada vennē? onna oya kāla sīmāva hæduna davas 30nti 30ṭa tamayi oya kiyana pōyē yedennē. candramāsaya kivvē kan̆dē mēriya.
그렇게 만들어질 때 어떻게 될까요? 그 기간을 30일로 만들어, 30일마다 poya가 듭니다. candra māsa란 달이 차오르는 것을 말합니다.
pasalossa ekak enakoṭa eka pōyak gaṇan gannavā. mēkaṭa yannē davas 30yi. davas 15k īra hada aḍuvelā yana kālē mōragena ena kālē davas 15k ē nahama davas 30yi. hæbæyi davas 30 gānē ada hadapuvahama aran siṁhala kramayaṭama mē avurudda tiyennē davas 360yi. 3* 12 kenē 360k enavā. hēvak 12 360k
보름날이 올 때마다 poya 하나를 셉니다. 여기에 30일이 걸립니다. 달이 기우는 때 15일, 차오르는 때 15일, 합해서 30일입니다. 그런데 30일씩으로 셈하면 Sinhala 방식으로 한 해는 360일입니다. 30에 12를 곱하면 360이 나옵니다. 열두 달이면 360입니다.
hæbæyi 360k vunāṭa sūr māsa akramaya dīlā kiyannē sūryagē gamana anuva hadāganna kālaya ē kālaṭa balamu sūrya māsa kramayaṭa tamayi iṁgrīsi kramayaṭa hadalā tiyennē gaṇan hædana māsa gāna dæn api siṁhala māsa kramaya pættakara dāla ivarala ehanam api purudu velā tiyenavā iṁgrīsi māsa kramayaṭa apē kaṭayutu karanna. hæbæyi davas 365yi kāla yanavā. sūrmāsa kramayaṭa avurudda kara. ē vunā siṁhala kramaya venas vennē næhæ. ēka 360n avurudda vitarayi.
그러나 360이라 해도, sūrya māsa 방식이란 해의 움직임에 따라 만든 기간입니다. 그 해 달 방식으로 English 달력을 만들어 날짜를 셉니다. 지금 우리는 Sinhala 달 방식을 한쪽에 밀어 두고 English 달 방식으로 일하는 데 익숙해져 있습니다. 그런데 해 달 방식으로는 한 해가 365일 걸립니다. 그래도 Sinhala 방식은 바뀌지 않습니다. 그것은 360일이 한 해일 뿐입니다.
dæn ohoma avurudu hatarak yanakoṭa ara pahayi kālē oya ataraturaṭa ekatu velā āyatanayak hædenavā. ara vagē davas 30kaṭa sampūrṇatvayak enna davasak. ehema ekak āpahama avuruddakaṭa ara iṁgrīsi pramēṭa hadāgena giyahamala pramayaka avuruddakaṭa enavā væḍipura pōyak.
그렇게 네 해쯤 지나면 그 남는 닷새씩이 그 사이에 더해져 쌓입니다. 앞에서 말했듯 30일이 꽉 차는 날이 생깁니다. 그런 것이 생기면 English 방식에 맞춰 간 한 해에 poya가 하나 더 들어옵니다.
[ugura kǣrīma] anna ē pōya samahara ayaṭa vesak māseṭa yadenna puḷuvan. pon valaṭa, ætasal valaṭa, nikina valaṭa, vina valaṭa oya hæma ekakaṭama koyi māseka hari yedenna puḷuvan. anna ē yedunāma ēkaṭa kiyanavā pōya dekak væṭa nisā adhipōya kiyalā ēkaṭa kiyanavā.
[목 가다듬음] 그 poya는 어떤 해에는 Vesak 달에 들 수 있습니다. Poson에, Esala에, Nikini에, Binara에, 이 모든 달 가운데 어느 달에든 들 수 있습니다. 그렇게 들면 poya가 둘이 되기 때문에 그것을 adhi poya라고 부릅니다.
itin adhidurutu aiṭa vidihaṭa adhi navaṁ adhi mædin adhi potun itin oya vidihaṭa ekin ekaṭa mædin bakhasak ōkoṭama koyi koyi avuruddakaṭa hari yedenna puḷuvan ehema ekak.
그래서 adhi Duruthu, 같은 식으로 adhi Navam, adhi Medin, adhi Poson, 이렇게 Medin, Bak, Vesak 하나하나 모두 어느 해에든 들 수 있는 그런 것입니다.
yam māseka yedunot ē væḍipura dicca kaṭapō. adhipōyak kiyavaṭa bōyē venas velā næhæ. [ugura kǣrīma] candra māsak vamaṭa kramānūlava yanavā.
어느 달에 들면 그것은 덧붙은 poya입니다. adhi poya라고 해서 poya가 바뀐 것은 아닙니다. [목 가다듬음] 달 달력은 차례대로 흘러갑니다.
hæbæyi avurudu 10k gānak gihillā balanakoṭa siṁhala avurudu valin 2000k giyaham 2000 gaṇanak 2010k, 15k gihillā tiyenavā siṁhala avurudu. sūr māsaka kramayaṭa haṭapu hæma kapama avurudu 2000yi. avurudu 2000k enakoṭa īṭa vaḍā keṭi kālē sīmāvak tuḷa kiyavayen 2010k 15k vidiṭa hædilā tiyenavā. ara sin siṁhala kramayaṭa avurudu menna mē nisā tamayi ara venasennē.
하지만 여러 십 년을 지나 보면, 2000년이 흘렀을 때 Sinhala 해로는 2010년, 2015년이 지나 있습니다. 해 달 방식으로 센 해가 모두 2000년일 때, 그보다 짧은 기간 안에 Sinhala 셈으로는 2010, 2015가 되어 있습니다. 이 까닭 때문에 Sinhala 방식의 해 수에 차이가 납니다.
itin ōka in api dænagattā kiyalā mēkē gan̆da nivan dakina ekak næhæ kiyalā dæn apiṭa tērenavā ōka vidāganna nætnam praśnayak velā tiyanna æyi venduvē nætnam velāvak ætuvak neveyi. hæbæyi nivan dakina ekak nindu
이것을 안다고 nibbāna를 보는 것은 아니라는 것을 이제 우리는 압니다. 이것을 풀지 않으면 물음으로 남아 있을 테니 풀어 두는 것이 헛된 일은 아닙니다. 하지만 nibbāna를 보는 것은 아닙니다.
mē udē vaguva dharma dēśanayen gatakaṭa havasa praśna valaṭa pirisidu vīma mænavayi kiyā viyōjanāvak karanavā. dæn mē dharma dēśanaya
아침은 dharma desanā로 보내고 오후에는 물음을 푸는 것이 좋겠다는 제안이 있습니다.
viyōjanāvak karanavā. dæn mē dharma dēśanaya kiyalā kiyannē dæn dēśanā karannē mokakda? dæn mona praśnayak āvat nivana bōl karagena nivanaṭa yomu karana eka yomu karanavā. nivanaṭa næti harayak næti eka harayak nǣha kiyalā pennanavā. dæn praśnayaṭa piḷiturama tamayi dēśanāva kiyannē. amutu deyak nemeyi.
이 dharma desanā라는 것은 무엇을 설하는 것일까요? 어떤 물음이 오든 nibbāna를 바탕 삼아 nibbāna 쪽으로 돌려놓습니다. nibbāna에 알맹이가 없는 것은 알맹이가 없다고 보여 줍니다. 물음에 대한 답 그 자체가 desanā입니다. 별다른 것이 아닙니다.
praśnayakaṭa piḷiturak tiyanna dæn budurajāṇan vahansē ahanavā. dæn api ahanavā budurajāṇan vahansē dharma dēśanā karāda praśna valaṭa piḷituru dunnada? mahaṇani mama ennet kiyalā obalā mokakda katā kara hiṭiyē?
물음에 답을 주는 것인데, Buddha께서는 먼저 물으십니다. 우리가 묻습니다, Buddha께서 dharma를 설하셨는가, 물음에 답하셨는가? '비구들이여, 내가 오기 전에 그대들은 무엇을 이야기하고 있었는가?'
bhikṣūn vahansēlā ataraṭa gihillā æhuvat anna paribrātaka ataraṭa gihillā æhuvat budurajāṇan vahansē gihillā ahanna issellāma mahannē. ēka ævætni. obalā mama enna isselā monavada katā kara himini menna mēka ēkama tamayi praśnayaṭa piḷitura gattē. ēka tā dēśanāva. etakoṭa ēka tamayi niyama buddha dēśanāva.
bhikkhu들 사이에 가셔도, paribbājaka들 사이에 가셔도 Buddha께서는 가장 먼저 물으십니다. '벗들이여, 내가 오기 전에 무엇을 이야기하고 있었는가?' 바로 이것으로 물음을 받아 답하신 것이고, 그것이 desanā입니다. 그것이 참된 Buddha의 desanā입니다.
minihaṭa adāla næti praśnayak kara minihā andiyagena innā hāmuduruvanṭa ōna ekak hāmuduruvō dēśanā karanavā. ēka dharma dēśanā kiyalā ekak hadānna i.
사람과 상관없는 물음거리를 만들어 사람을 앉혀 놓고, 스님이 하고 싶은 것을 설합니다. 그것을 dharma desanā라고 이름 붙여 놓았습니다.
anē madanē api ahanna āvē mokakda monavada mē kiyannē apiṭa adāla dēkut nemeyi. api ōka balāporottu vunē. apiṭa tiyenavā pak næha ēka æp vin̆daganna āvē namut ēka vin̆daganna hamba vuṇē næhæ. udē araharakan hāmuduruvō banagi api yanna yanavā hadanna sādu kiyalā. apiṭa dharmāvabōdhayak næhæ. dæn mokada apē praśnayaṭa piḷituru nætnam apē gæṭaluva lehunē nætnam nam api kohomada visannē api praśnaya visannē kotaninda praśnayak kiyana eka nēda gæṭa visan̆duma
'아이고, 우리가 물으러 온 게 뭔데 이게 무슨 말인가. 우리와 상관도 없는 것이다. 우리가 바란 건 이게 아니었다. 우리에겐 매듭이 있어 그것을 풀러 왔는데 풀지 못했다. 아침부터 스님이 설법하니 우리는 sādhu 하고 그냥 간다.' 우리에게 dharma 깨침이 없습니다. 우리 물음에 답이 없으면, 우리 매듭이 풀리지 않으면 어떻게 풀겠습니까? 물음이란 매듭이고, 답은 그 풀이가 아닙니까?
yam kenekuṭa gæṭaluvak tiyenavā nam ē gæṭaluva nirākaraṇaya karagattahama citta prahādayak haṭaganna maṭa tibena praśnē visatu vunayi. dæn magē praśnaya ahari satuṭakut tiyenavā. tamā balāporottu vesa śravaṇaya karapukin tamangē panasenavā. menna mēka tamayi budu daham kramaya.
누군가에게 매듭이 있을 때 그 매듭을 풀면 마음의 맑은 기쁨(citta pasāda)이 생깁니다. '내 물음이 풀렸다. 이제 내 물음에 아주 흡족하다.' 자기가 바라던 것을 들어서 마음이 맑아집니다. 이것이 Buddha 가르침의 방식입니다.
hæbæyi mēka kramē bahu kāleka venas karalā velā ōka kiyā denna epæhæ praśna ahanna giyāṭa passē oluvak næuvahama kohomada praśna vala uttara dennē.
그런데 이 방식이 오랜 세월에 바뀌어 버렸습니다. 그것을 가르쳐야 하지 않겠습니까. 물음을 물으러 갔는데 머리가 비어 있으면 어떻게 답을 주겠습니까?
ē nisā mokada karannē ē gnānayak næti aya īṭa passē ræhæti vuṇā. āgollō praśna ahanna epā ahaginna balalā api kiyanna. buduhamuduruvō kiv eka kiyalā pota aragena geni velā kotē tiyena sūtrayak hari kiyalā sādu palagena yanna yanavā. ara minisungē praś ṭika oluvenmayi hæmadāma nirākaraṇaya vecca ekakvat. satuṭak kohinda ganna?
그래서 그 앎이 없는 이들이 나중에 꾀를 냈습니다. '물음을 묻지 말고 들어라, 우리가 말해 주겠다.' 'Buddha께서 하신 말씀'이라며 책을 들고 와서 어딘가에 있는 sutta 하나를 말하면, 사람들은 sādhu 하고 가 버립니다. 그 사람들의 물음은 머릿속에 그대로이고 날마다 하나도 풀린 적이 없습니다. 기쁨을 어디서 얻겠습니까?
mē apē gedara gnātiyek innavā mē gnātiyakgen hari karadarayi mēkaṭa praśnayak maṭa tiyenavā mēkaṭumak ganna ōnē. dæn mē tiyenavā praśnayak ō giyāṭa passē mokada appamādō amata padan pamāduō matnō padaṁ kiyalā paṭan ganam ganam gāthāvak kiyalā næhæ ōka tērum karanavā. anēmada mama ahanna api sē visan̆dut nǣhanē suvāsu dahasak dharmasthāna tuḷa mata ōnada nemeyi kiyavunē vena dharmayama tamayi tiyennē. hæbæyi magē praśnaya pinvatuni. kiyalā aramasayā duk eviya yanavā.
'우리 집에 친척 하나가 있는데 그 친척 때문에 아주 괴롭습니다. 이 일을 어떻게 해야 할지 알고 싶습니다.' 이런 물음이 있어 가 보면 어떻게 될까요? 'Appamādo amatapadaṃ, pamādo maccuno padaṃ' 하고 gāthā 하나를 꺼내 풀이합니다. '아이고, 내가 물은 건 풀리지도 않았네.' 팔만사천 dhammakkhandha 안에 무엇이 있든 dharma는 dharma입니다. 하지만 '내 물음은요, 여러분…' 하며 그 사람은 괴로운 채로 돌아갑니다.
dæn mē nisā minihaṭa dharma prasādayak haṭaganna vidihak nǣ.
이러니 사람에게 dharma에 대한 맑은 기쁨이 생길 길이 없습니다.
[ugura kǣrīma] minihe gedarakaṭa yanavā.
[목 가다듬음] 어떤 사람이 어느 집에 갑니다.
aḍu ammē āgantuka āhārayak mata hambuyi. hæbæyi mama hari kæmatiya kaḍimā. dæn ē kālē ku tiyena kāla pættē kayut tiyenavā. nǣ dǣgē iyahama viśēṣayen kalimādu hadalā tiyenavā. ē gæna avadhānaya yama karanna gedara innavā mokada karannē? palayi pariṭu velā kanna. dharva manasa kalpanā karannakin meccara kāṭa inna dhammaṭā vunnē næhæ gidāva meccara kaṭaya gan soḷak kalibarakut mat dækkā. ekavat man gæna heddē næhæ. ē bhāpatu isa karana vidihak næhæ. dr̥tavī yannanam alaya paripa dvēśayaṭa hadanna tiyalaya paripuvaya nisā alaya paripuva hadā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn minihāgē praśnē vimudunē næhæ minihāgē balāporottu hiṭa vunē næ.
결국 그 사람의 물음은 풀리지 않았고, 그 사람의 바람도 이루어지지 않았습니다.
menna mē vagē ai praśnayak tiyenavā praśnaya ahanna giyāṭa passē korapaṭa uttara denna giyā mahā karadarayi ara kaliki papalāva uyanna karadarayi vāgē ē nisā mokada karannē lēsiyaka denavā kalayi parittuvi denavā vagē gattā sūtrakaya gattā sūtraya kiyā tiyena uttaraya balāgattā ēkē tiyena vigrahaya ekakvat ahanna epā mēka ahagena inna balana nætnam dharma dēśanāvak kiyalā ekak ēka mē dvēśayaṭa hadāgatta kramayak tamayi oya dharma dēśanāva innē.
이런 물음이 있습니다. 물음을 물으러 가면 제대로 답하기가 큰 골칫거리입니다, 손 많이 가는 음식을 요리하기 귀찮은 것처럼. 그래서 무엇을 할까요? 쉬운 것을 내주듯 sutta 하나를 집어 들고, 그 sutta에 있는 답을 보고 그 풀이를 말합니다. '아무것도 묻지 말고 이것을 들으라.' 이것이 dharma desanā라는 것입니다. 이것은 귀찮음과 싫은 마음으로 만들어 낸 방식, 그것이 오늘의 dharma desanā입니다.
budurajāṇan vahansē kisidima tenaka oya vidihak kiyanna. hæma tænakama bhikṣūn vahansēlā atara kiyannam mahannē mama indes kiyalaṭa monavada katā karagena tiyennē? mokakda nna praśnē ē praśnaya ahagena praśnayaṭa piḷituruva dīma tamayi buddha dēśanāva
Buddha께서는 어디에서도 그런 식으로 말씀하지 않으셨습니다. 어디서나 bhikkhu들 사이에 가시면 먼저 '내가 오기 전에 무엇을 이야기하고 있었는가? 무슨 물음인가?' 하고 물으셨습니다. 그 물음을 듣고 거기에 답을 주시는 것이 Buddha의 desanā입니다.
anna ē piḷituru goḍu karalā tamayi tripiṭakayē hadalā tiyennē ēkē sārāṁśaya ekatu karalā. ē kālēdī ē bhikṣūn vahansēlā manussaya tibicca praśnē. oya praśnē tibicca uttara
그 답들을 모아 그 요지를 엮어서 Tipiṭaka가 만들어졌습니다. 그 시절 bhikkhu들과 사람들이 가졌던 물음, 그 물음에 대한 답들입니다.
dæn ēkanē dharma dēśanāva kiyannē ada dharma dēśanāva kiyalā æviນີ້ illannē degiyakaṭa ōna vunā maṁgala karuṇu monavada kiyalā dænaganna budurajāṇan vahansē svāmīni maṁgala karuṇu monavada æka pættakin tiya praśnaṭa uttaram passē menna mē dharma dēśanāva gæna karanna praśnē tuna piḷitura tamayi api aragena ada dharma dēśanāva kiyalā mahā maṁgala sūtraya dēśanā kara paṭan gatta samurenek ohoma dharma dēśanāva kiyalā anē ē apiṭa nē oya ekak nemeyi apiṭa ōnama tiyena apiṭa tibunē oya praśnaya nemeyi. menna mē praś uttaraya maṭa onna tiyena minihā kǣ gahana dvēśa śrāvakayā kǣ gaha śrāvakayāgē pansila uttara dunna nætnam śrāvakayā citta prahādayak enna vidihakut næhæ. magē tunatina eka praśnayayi menna mē praśnaya imu. dæn maṭa hari kiyalā satura venna vidihak. itin dharma dēśanāva
그것이 dharma desanā입니다. 그런데 오늘 dharma desanā를 청하러 오면, 어떤 deva가 maṅgala가 무엇인지 알고 싶어 'Buddha시여, maṅgala는 무엇입니까?' 하고 물은 물음의 답을—그 물음은 한쪽에 둔 채—가져다가 오늘 dharma desanā라며 Mahā Maṅgala Sutta를 설하기 시작합니다. 그러면 '아이고, 우리에게 필요한 건 그게 아니다. 우리가 가진 물음은 그게 아니었다. 이 물음의 답이 필요하다' 하고 외치는 듣는 이에게 pañcasīla로 답을 주면, 그 듣는 이에게 맑은 기쁨이 생길 길이 없습니다. '내 물음은 이것 하나입니다. 이 물음을 풀어 주십시오.' 그래야 흡족해질 텐데요.
satura venna vidihak. itin dharma dēśanāva kiyana eka hadāgattaṭa praśnayak ahapuvahama ahapu praśnayaṭa uttara dena eka tamayi mē budu dahamē dharma dēśanāva kiyalā kiyannē. ē praśnaya visin̆dunāṭa passē eyāṭa ē tuḷinma dænagannavā haravat praśnayak æhuva. væḍakaṭa æti ekakda næti ekakda?
그러니 dharma desanā라고 하는 것은, 물음을 물으면 그 물음에 답을 주는 것, 그것이 Buddha 가르침에서 말하는 dharma desanā입니다. 그 물음이 풀리면 그 사람은 바로 그것을 통해 자기가 알맹이 있는 물음을 했는지, 쓸모 있는 것인지 없는 것인지 알게 됩니다.
etakoṭa væḍa æti ekak nam tamanṭa tibicca praśnaya dharmānukūla ekak nam nivan dækīmaṭa hētukāra praśnayak gæṭaluvak velā tibicca ekak nam tamangē gæṭaluva dahanāma tamanṭa nivan maga pæhædili avusta velā. bāhira praśnayaknam tamanṭa læjjāvak hitenavā antimaṭa væḍa karana næti laukikaya vaha aha innavā misak ættaṭa apiṭa koya nivan maga mēvā harayak yanna nætivanē nemeyi pelā denna. ēka nivanaṭa magak nemeyi kiyalā hētu pennuvanē. ehenam vagē pan valin maṭa æti væḍak næ kiyalā tamangē hita nidahas karagannavā dharmayaṭa navāgannavā. ē arat dharmayaṭa næm̆buru venat hædenavā. ē nisā oya krama deken tamayi oya ṭika sakas karagannē.
쓸모 있는 것이라면, 자기 물음이 dharma에 맞는 것, nibbāna를 보는 데 까닭이 되는 물음이자 매듭이었다면, 그 매듭이 풀리자마자 nibbāna 길이 또렷해집니다. 바깥 물음이었다면 부끄러운 마음이 듭니다. '결국 쓸데없는 세속 것을 묻고 있었구나. 이것은 nibbāna 길에 알맹이가 없다고 보여 주었다. nibbāna로 가는 길이 아니라는 까닭을 보여 주었다. 그렇다면 이런 것은 내게 쓸모가 없다.' 이렇게 마음을 풀어놓고 dharma 쪽으로 돌아섭니다. 그렇게 해서도 dharma로 기울게 됩니다. 그래서 이 두 길로 이것을 바로잡아 나갑니다.
itin mokada mē dharma dēśanāva kiyana mē ati tiyena sāmpratāvayaka krama mēva yathaharthaya issellā api tōraganna.
그러니 dharma desanā라는 이 전해 오는 방식의 참뜻을 먼저 가려 알아야 합니다.
praśnayak tiyenavāṭa ēka tōṭaganna amāru pōyē diiyandī maha nægæddiyanhidi kiyalā vagē maṭa pēna ekē tiyennē. anivāryayenma mahā hayiyen hō imin vasayi vasīda
물음이 하나 있는데 읽어 내기가 어렵습니다. 내가 보기에는 'poya 날과 큰 nakat 날에는 반드시 크게든 조금이든 비가 오는가?' 하는 것 같습니다.
mokakda ēkē tēruvā mat dannē maṭa praśnē dīnna. ē dunna mē praśnē kolas
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
[ugura kǣrīma] ov nædda ov atīna hari vahinavāhi vahivana ā ēka tiyena
[목 가다듬음] '네.' '아닌가요?' '네.' '…든 비가 옵니다.' '비가.' '아, 그런 것이군요.'
dæn mē nægat saha kōya dina kiyana mē dekama hædilā tiyennē candrayā canyāvagē kriyātmaka vīma mul karagena candrayāgē svabhāvaya jalayaṭa adhipati jala kriyāvaliya piḷiban̆dava siduvīm siddha vennē candrayā mūlika karagatta lōka parisara
nakat과 poya 날, 이 둘은 모두 달의 움직임을 바탕으로 만들어졌습니다. 달의 본성은 물을 다스리는 것입니다. 물의 흐름에 관한 일들은 달을 바탕으로 한 세상 환경 속에서 일어납니다.
vaḍadiya bāliya kiyana deka hædennē candra sūrya dennagin candrayāgē pættaṭa ākarṣaṇayak ædalā gannavā jala mē jala ākarṣaṇaya saha candraya atara viśāla sambandha bhāvayak tiyenavā. ē nisā jalā ākarṣaṇayayi sambandhatāvayak tiyenakoṭa anit grahayanṭat ædena ākarṣaṇayak tiyenavā.
밀물과 썰물 둘은 달과 해 때문에 생기는데, 달 쪽으로 물이 끌려갑니다. 이 물의 끌림과 달 사이에는 큰 이어짐이 있습니다. 그렇게 물의 끌림과 이어짐이 있는 가운데, 다른 행성들 쪽으로 끌리는 힘도 있습니다.
[ugura kǣrīma] api hitamukō dæn mehema deyak kam̆badillak tiyenavā eka pættakaṭa innavā ek vena maha bala eka pættaka poḍi poḍi ḷamayi innavā anit pætivala hæbæyi ḷamayi kaṭṭiya goḍak vunahama balavat ekkenek hiṭiyat ehama ḷamayi daha denāgē balak nisā. ekkenāgē balayaṭa væḍa karanna bæru yanavā. hæbæyi daha denā velā kalaṭa kellam kara yanavā. pelakkan adinavā. pelakkan kǣma kana velāvak tiyenavā. ēvala adinna dennē næhæ. okkoma ekatu velā dina velāvakut tiyenavā.
[목 가다듬음] 이렇게 생각해 봅시다. 줄다리기가 있는데 한쪽에는 아주 힘센 사람 하나가 있고 다른 쪽에는 어린아이들이 있습니다. 아이들이 여럿이면 힘센 사람이 있어도 아이들 열의 힘 때문에 한 사람 힘으로는 당해 내지 못합니다. 하지만 아이들 열은 때로 놀러 가 버립니다. 몇은 당기고, 몇은 밥 먹는 때가 있어 그때는 당기지 않습니다. 모두 함께 당기는 때도 있습니다.
menna mē væḍi hariyak ekatu velā hadinakoṭa ara balavat sabādinnāgē ē pættaṭa bala aḍu venavā. ē balaya kriyātmaka karanna bæhæ. anik ayagē bala pættaṭa ākarṣaṇaya væḍa. hæbæyi anit aya kǣma kanna gihin̆da innē ē velāvaṭa sellam karanna giya velāvaṭa balanakoṭa ekayi denna næhæ adinnē ē pættaṭa. ē velāvē ædagatta hæki ara balavatāgē pætara kampenavā.
대부분이 함께 당길 때는 그 힘센 사람 쪽 힘이 줄어 자기 힘을 쓰지 못합니다. 다른 이들 쪽으로 끌림이 더 큽니다. 그러나 다른 이들이 밥 먹으러 가거나 놀러 간 때에 보면 한둘만 그쪽으로 당기고 있습니다. 그때 당기면 힘센 사람 쪽으로 쏠립니다.
menna mē vagē candrayāgē mūlikatvaya jala ākarṣaṇayaṭa sambandhayi. anya grahayingē balayen chandayagen hædina balaya venas karana aḍuvæḍi venāval tiyenavā oya graha cakkaraya kriyātmaka vana ākāraya api ara issellā kivvā vagē kaṇaḍa bonna giyā sellam karanna giyā vagē eka grahayen gi ākarśanat ekin ekaṭa midena velāvak tiyenavā ædena velāvak tiyenavā.
이처럼 달의 으뜸 힘은 물의 끌림과 이어져 있습니다. 다른 행성들의 힘 때문에 달이 만드는 힘이 바뀌어 늘었다 줄었다 하는 때가 있습니다. 행성들의 바퀴가 그렇게 돌아갑니다. 앞에서 밥 먹으러, 놀러 갔다고 한 것처럼 행성마다 끌림이 하나씩 풀려나는 때가 있고 끌리는 때가 있습니다.
dæn api tāma mēka ekak hitamukō. dæn mē kanuvak vaṭē kam̆bayak aragenavā. kavumak kanu vaṭē paṭilōlā. anit karalā anit kaṭṭiyaṭa radisi denavā. dæn balapuhama koccarada hari kabē hira venavā misak eka pættalat næhæ pæṭalan væḍi venakoṭa pæṭaḷun vehecca velāvaṭa mē kabē ākarṣaṇaya kramānukūlava depættaṭa adinna puḷuvan kamak læbenavā. mokada kiyannē ara kanuvē bādhakaya næti vuṇilā.
또 하나 생각해 봅시다. 기둥 둘레에 밧줄을 감습니다. 기둥에 감아 놓고 다른 사람들에게 당기라고 줍니다. 보면 아무리 당겨도 밧줄은 끼일 뿐 어느 쪽으로도 가지 않습니다. 감긴 것이 풀린 때에는 밧줄이 차례대로 양쪽으로 당겨질 수 있게 됩니다. 기둥이라는 걸림이 없어졌기 때문입니다.
[ugura kǣrīma] menna meyāga mē viśvaya tuḷa ekin eka kiraṇa pæṭali pæṭali ekin eka ævælā yanakoṭa ēkin ekē kriyākārī eka grahayāṭa tamāgē balaya hariyaṭa kriyātmaka karanna bæru yanavā anik ayagē anik aya ādhāraekaya hō bādhakaya enakoṭa menna mē kriyāvaliya yanakoṭa samahara velāvaṭa ādhāraka enavā. samahara velāvaṭa bādhaka enavā. grahayen eka eka grahayak eyāgē kiraṇa śakti væḍa karanakoṭa menna mē velāvēdī mē kiraṇaya kriyātmaka vennē næham ēvā kriyātmaka vena graha jariya pihiṭīma anuva tamayi. ē avasthāva udā vennē. menna mē
[목 가다듬음] 이처럼 이 우주 안에서 빛살들이 서로 얽히고 감기면, 한 행성은 제 힘을 제대로 쓰지 못합니다. 다른 것들의 도움이나 걸림이 오기 때문입니다. 이렇게 돌아가는 동안 어떤 때는 도움이, 어떤 때는 걸림이 옵니다. 행성 하나하나가 제 빛살 힘을 쓸 때, 언제 그 빛살이 작용하느냐는 행성 바퀴의 자리에 달려 있습니다. 그때가 그렇게 찾아옵니다.
tamayi. ē avasthāva udā vennē. menna mē anuva kōyē dās valaṭa yedena kramayak tiyenavā caturasara kōṇayak kiyana aṁsaka aṇuvē kōṇayakaṭa sūryayā saha candrayā hitana velāvak. ēka jōti kramayaṭa anuva mē lōka vistara karana eka kramayak tiya. aṁśaka aṇuvē ōna hatarak tiyenavā. aṁśaka 360kaṭa mē lōkē vaṭē bedalā.
이에 따라 poya 날에 드는 방식이 있습니다. 네모 각, 곧 90도 각에 해와 달이 서는 때입니다. 그것은 jyotiṣa 방식으로 세상을 풀이하는 한 방식입니다. 90도 각이 넷 있습니다. 세상 둘레를 360도로 나눈 것입니다.
ē ē anuva grahayā pihiṭana dura pramāṇa anuva balapu hāmudura ekin ekaṭa ē gahayengē ella karapu kiraṇak mē lōkeṭa vadinakoṭa eka pættakin hariyaṭa uḍin vadinavā nam hariyaṭa harahen vadinavā anitya menna mehema avasthāvak tiyenavā mē avasthāva tamayi pennannē antaka anuva kōledī hituva menna mē velāva tamayi hariyaṭama ē grahayāgē tibena balavēka kriyātmaka karanna puḷuvan velāva tava kenekuṭa sambandha novī
그에 따라 행성이 놓인 거리를 보고, 행성이 쏜 빛살이 세상에 닿을 때 한쪽에서는 바로 위에서 닿고 다른 쪽에서는 바로 가로질러 닿는, 그런 때가 있습니다. 이것이 90도 각에 설 때를 보여 줍니다. 바로 이때가 그 행성의 힘을 다른 것과 엮이지 않고 쓸 수 있는 때입니다.
dæn ekkenek eka pættakin kelin pollak allanavā. anik eka nam ēkaṭa haran pollak alanavā aranna. dæn mē dennagen ekanuṭavat pollaṭa pola sadena velāvak ahuvennē. uḍin adhina polla koccara sadda karat anit poḷaṭa bādhāva pamuṇavanna bæhæ. ē pollen koccara sada karanna giyat anit poḷoṭa bādhāva
한 사람이 한쪽에서 막대를 곧게 쥐고, 다른 사람은 거기에 가로로 막대를 쥡니다. 이 둘 가운데 누구도 서로의 막대에 부딪히는 때가 없습니다. 위에서 내려 쥔 막대를 아무리 흔들어도 다른 막대를 막지 못합니다. 그 막대로 아무리 소리를 내도 다른 막대를 막지 못합니다.
pamuṇavanna bæhæ. ē kiyannē kiyana ekaṭa muṇada hiṭiyē kohokarada ēkaṭa balaya. ēkaṭa puḷuvan anika mallu karanna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
væṭahenāda oya tiyennē ēka monada hiṭalā tiyenavā mehema hiṭinu ē vidihaṭa dæn mē uḍin tiyannē koccara pallehaṭa pada karalat anit gāvanna bæhæ. mokut ēkaṭa balanna bæhæ. hæbæyi mē poḷoṭa
알겠습니까? 이렇게 서 있으면 위에 있는 것은 아무리 아래로 움직여도 다른 것에 닿지 못합니다. 무엇도 거기에 손댈 수 없습니다.
sampūrṇa phalaya tiyenavā okvānna nam ara oyē tiyena polla mehema mula tuḷa hiṭiyānam kaḷu
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
karanna menna mē vagē caturāsara kramaya kiyalā tiyenavā caturāsara kōṇa pihiṭenavā vagē tiyenavā mē grahaya
이처럼 네모 방식이라는 것이 있어, 행성들이 네모 각으로 놓입니다.
mē sūrya kiyana kelin pallehā hahāṭa enakoṭa candrayā kiyana aṁśaka anukōra kiyana anit pættaṭa balagannaōna. dæn candrayāgē balaya væṭ velā menna mē hatara avasthāvalaṭa kiyanavā pōya hatara
해가 곧게 위아래로 올 때 달은 90도 각을 이루어 다른 쪽을 향해야 합니다. 그때 달의 힘이 크게 작용하는데, 이 네 때를 네 poya라고 합니다.
candrayāvē hitaṭa adhipati hæn̆gīm valaṭa adhipati, jalayaṭa adhipati. ēka tamayi viśva pihiṭīmē hæti. menna mē nisā candrayāgē balaya kriyātmaka vena velāva tiyenavā oya mahā nægat velāval kiyana væhædilanē ē candrayāgē ban̆du pihiṭīma anna.
달은 마음을 다스리고, 느낌을 다스리고, 물을 다스립니다. 그것이 우주가 놓인 모양입니다. 그래서 달의 힘이 작용하는 때가 있는데, 큰 nakat 때라는 것이 바로 그 달의 자리입니다.
anna ē candrayāgē balaya væḍi vena velāvaṭa pihiṭapu avasthāva candrayā jalayaṭa adhipati nisā jala cakrayē kriyātmaka kirīmē vibhāryāsayan æti karava nisā ē davas valaṭa væssē venasak æti karannaṭa hētu venavā. candrayāgē balapǣma oya pihiṭapu nægat sahōya davas vala venasa venavā. ēvā hariyaṭa ē śāstraya dænagattē næti nisā tamayi puḷuvankamak nættē ē ākārayen ætivena væhi hariyaṭama siddha venavā kiyalā kiyannā.
달의 힘이 커지는 때에 놓이면, 달이 물을 다스리므로 물의 순환에 뒤바뀜을 일으키고, 그래서 그날들에 비에 변화가 생기게 됩니다. 달의 영향은 nakat 날과 poya 날에 달라집니다. 그 학문을 제대로 알지 못하기 때문에, 그렇게 생기는 비가 꼭 그대로 온다고 말할 수 없는 것입니다.
mē væḍihi hæṭa gænīmaṭa avaśya karana kāla oya vidihē kāla tiyenavā. candrayāgē balapǣma vennē nætnam graha vastuvala balapǣma nisā ætivennē væhiṭa gænīma ē vagēma ē nisā āraṇa aturu pratiphalaya nætana sulan nisā æti vennā vū væhi haṭagænīma mōsaṁsulamādī vaśayen api kiyanavā ævvala dæn mehema væhi haṭaganna krama tiyenavā. budurajāṇan
비가 생기는 데 필요한 때가 이렇게 있습니다. 달의 영향, 또는 다른 별들의 영향으로 비가 생기고, 또 그 곁가지 결과로 바람 때문에 생기는 비, 곧 몬순 바람 같은 것으로 생기는 비가 있다고 우리는 말합니다. 이처럼 비가 생기는 방식들이 있습니다.
haṭaganna krama tiyenavā. budurajāṇan [ugura kǣrīma] vahansē dēśanā karanavā men̆du krama valin jōti sayaṭa ahuvenna næti væhi haṭaganna kramayak tiyenavā. ēka jōti śāstrayaṭa gōcara va.
[목 가다듬음] Buddha께서는 이런 방식 말고도 jyotiṣa에 잡히지 않는 비가 생기는 방식이 있다고 설하십니다. 그것은 jyotiṣa에 잡히지 않습니다.
śrāvugē asura indriya tiyenna. eyā lōkayē inna ati viśālama śarīrayē tiyena pudgalayā. rāhu rāhu kiyannē eyā ehema kenek. ē rāhu ekkenāgē atakaṭa puḷuvan muḷu valākulak aragena eka mohotakin goṇu karalā hanam muri karanna.
Rāhu라는 asura 왕이 있습니다. 그는 세상에서 가장 큰 몸을 가진 존재입니다. Rāhu, 그는 그런 존재입니다. 그 Rāhu는 손 하나로 구름 하나를 통째로 쥐어 한순간에 뭉쳐 버릴 수 있습니다.
ata tiyalā vallu karaḷot muḷu valākula āpa tallu karanna puḷuvan muhuda uḍa tallu kaḷot tava muḷu valākula api dannē næhæ veē mokakda kiyalā valākuru uḍa radalā tiyā. onna lōkē pættaṭa tallu kaḷot mahā viśāla væssak haṭaganna puḷuvan.
손을 대어 밀면 구름 전체를 밀어낼 수 있습니다. 바다 위로 밀어 둘 수도 있습니다. 구름이 위에 머물러 있다가, 세상 쪽으로 밀어붙이면 아주 큰 비가 생길 수 있습니다.
hæbæyi apiṭa hon̆dak vara eka nennē mē rāhu kiyannē hævilī bādhaka pamuṇa. avasthāvak læbuṇāda? læbicca avasthāvēdī bādhaka pamuṇa nam hæbæyi ipi matakaya ma pamuṇakda? bādhakayak pamuṇavanna hētukāraya minissu atara yedunot. ēka avasthāva karagena [ugura kǣrīma] ara rāhu asura enna ehā bādhakayā pamuṇā vaśayen ara evana jala pāra mahā goḍak ekatu karalā henā valāku goḍāk atin ivalā hena ædalā dānakuvahama mahā viśāla væssak valā gaṁ vatura galalā vināśa velā yanavā.
그런데 우리에게 좋은 일을 하는 존재는 아닙니다. Rāhu는 늘 걸림을 일으킵니다. 기회가 오면 그때 걸림을 일으킵니다. 사람들 사이에 걸림을 일으킬 까닭이 생기면 그것을 기회 삼아 [목 가다듬음] 그 Rāhu asura가 와서 걸림을 일으키려고, 물길을 크게 모아 구름을 잔뜩 손으로 끌어다 쏟아 버리면, 엄청난 비가 내려 큰물이 넘쳐 다 망가져 버립니다.
ehema nætnam enna ennē væsa āpahu dæmmāṭa passē poḷova karelā yanavā. menna oya vagē akal væsi saha akal niyan æti karanna. hētu vennē eka kāraṇayak nātiṣayaṭa asu vennē næti ekak oya rāhu kiyana pudgalayāṭa væḍak tēru. anna ēka jōtisaya ruvennē næti væhim piḷiban̆dava kramayak kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā karalā.
그렇지 않으면 오려던 비를 되밀어 버려 땅이 메말라 갈라집니다. 이처럼 철 아닌 비와 철 아닌 가뭄이 생기는 까닭 가운데 하나는, jyotiṣa에 잡히지 않는 Rāhu라는 존재가 하는 일입니다. 그것이 jyotiṣa에 보이지 않는 비의 방식이라고 Buddha께서 설하셨습니다.
itin ē nisā væssa enavada væssa næti venavada kiyana eka api nigamanaya karanna bæha. ara candrayāgē væḍapiḷivela nisā. cakrayatura kærakilā candrayā nivasennaṭa ædilā væhi ahinna tiyenavā minihā duruṣayak. minihā lōkē ginigannavaṭa væḍa karanavā. tāvuṭa velāvak ahuvenavā. parisarayak hædilā tiyenavā lōkē.
그래서 달의 체계만 보고 비가 올지 안 올지 판단할 수 없습니다. 바퀴가 돌아 달이 끌어당겨 비가 올 때가 되었는데 사람이 타락해 있습니다. 사람이 세상을 불태우는 짓을 합니다. 그에게 때가 잡힙니다. 세상에 그런 환경이 만들어져 있습니다.
maṭa valākula āpahu tallu goḍak gi mē okkoma karalalā damanna hon̆da velāvak balaya baganna puḷuvan velāvak tiyenavā menehak dūtāvenna. ē velāvaṭa mokada karannē? topi gini gattā nam ginima kāpiyāva kiyā ehenam pallu karanavā valākulā āpa ōka jōtisiyaṭa ahuvennē næha api dannē næha. jōtisiyan mē kālaṭa vahinna ōnē. kō æsa anna kiyanavā anika
'구름을 되밀어 이 모든 것을 말려 버리기 좋은 때다.' 힘을 쓸 수 있는 때가 있습니다. 그때 무엇을 할까요? '너희가 불탔다면 불에 타 죽어라' 하며 구름을 밀어냅니다. 그것은 jyotiṣa에 잡히지 않고 우리는 모릅니다. 그러면 'jyotiṣa로는 이때 비가 와야 하는데 어디 있느냐'고들 말합니다.
ehema nætnam mokada karannē? niyama daham ārayaṭa væḍa karanna nætuva piṭastaravannā vū bāhira duccarita āryayanṭa væḍa karanavā. piṭārayaṭa væḍa karanavā. ahuvaṭa avasthāvak ahuvenavā. piṭārayen vināśa karanna hon̆da velāvē ungē tiyennē piṭa hāra dharmaya enna. ēka hindā mulaṭa mokada karanna ōnē? mahā væyika vuṇā enna ædalā okkoma eka hæru karalā dannavā epa pættaṭa hæma piṭaraya gālu. anna piṭārayaṭa væḍa karot piṭārayen vināśa venna hētu.
아니면 어떻게 될까요? 참된 dharma에 따라 살지 않고 바깥의 나쁜 행실을 따라 지나치게 넘치는 짓을 합니다. 그러면 그에게 기회가 잡힙니다. 넘치는 큰물로 망가뜨리기 좋은 때, 그들에게 있는 것은 바깥 법도입니다. 그래서 처음부터 무엇을 할까요? 큰 비를 끌어다 모두 한꺼번에 쏟아 넘치게 합니다. 넘치는 짓을 하면 넘치는 큰물로 망가지는 까닭이 됩니다.
minihāgē dūṣitatāvaya hō prahannatāvaya mul karagena minihāṭa avæḍak karanna balāporottu vena minihāgē guṇa vahanna satrī kataya vahanna balāporottu vena asurayek innavā rāhu vaturaya in̆dilā eyā oya avasthāven prayōjanā raginna ōya vagē dēval karanavā. ōka jōtisaya ratu vennē næti nisā ara viśvaya piḷiban̆dava hæma tænakma siyalu ākārayen danna anāvaraṇak gnānayak budupiyāṇan vahansēṭa ahuvelā tiyenavā.
사람의 타락이나 맑음을 바탕으로 사람에게 해를 끼치려 하고, 사람의 좋은 바탕을 덮어 버리려는 asura가 있습니다. Rāhu asura가 그 기회를 이용해 이런 일을 합니다. 그것은 jyotiṣa에 잡히지 않기에, 우주의 모든 곳을 모든 방식으로 아는 가림 없는 앎(anāvaraṇa ñāṇa)이 Buddha께 있었습니다.
rāhugayō ohoma væḍapiḷivelā. sma nætnam mēka pennuvā jōti dē ragu venna næti kramayak menna mehema tiyenavā kiyalā ēkat pelā tiyenavā dēśanāva
Rāhu가 그렇게 일한다는 것, jyotiṣa에 잡히지 않는 방식이 이렇게 있다는 것을 보여 주셨고, 그것도 desanā에 나와 있습니다.
itin ē nisā tamayi oya væṭiya vala ætivena venasa æti venna hari hētu vennē ti ekak eka hētuka nemeyi bahu hētukayi. oya hæma hētuvakinma eka pættakaṭa næm̆baru vunot ehema ē pættē kāraṇaya lōkē pratiphalayak vaśayen iṣṭa venavā. hētu bahu hētu nisā bohō hētuka nisā. samahara hētu iṭta venna enakoṭa samahara hētu ēkaṭa bādhā pamuṇā. ē nisā niyama pratiphalayak ara cakraya vala apiṭa nigamanaya karanna bæhæ. ē nisā jōtisiya nigaramanaya karanna bæhæ ekapārama mē kāla hariyaṭama vahinavā mē kālaṭa hariyenavā pāvanavā kiyalā kiyanna bæri hētuva
그래서 비에 생기는 변화는 까닭이 하나가 아니라 여럿입니다. 그 모든 까닭 가운데 어느 한쪽으로 기울면 그쪽 일이 세상의 결과로 이루어집니다. 까닭이 여럿이기에, 어떤 까닭이 이루어지려 할 때 다른 까닭이 거기에 걸림을 놓습니다. 그래서 그 바퀴만으로 바른 결과를 판단할 수 없습니다. 그래서 jyotiṣa로 이때 꼭 비가 오고 이때 꼭 가문다고 한마디로 판단할 수 없는 것입니다.
hariyenavā pāvanavā kiyalā kiyanna bæri hētuva mokada onna oya kiyana minihāgē mānasikatvayat ekkalā sambandha velā tiyena tavat bāhira pudgala parisarayak ekkena sambandhatāvaya ē kriyākārītvayak hētuvak vena nisā ara svabhā dharmaya tuḷa tiyenavā kiyalā hædilā tiyena hētuvenma vitarak miniha menna mē kālaṭa vahinavā menna mē kālaṭa pālayanavā menna mehemayi svabhāvaya kiyalā kiyanna bæha. ōka tērum ganna bæri ara siyum te tērum ganna bæri nisā jōti boru kiyalā hitanavā ē pættaṭa pahaḷa venavā.
그 까닭은, 사람의 마음가짐과 이어진 다른 바깥 존재와 환경과의 이어짐, 그 작용이 까닭이 되기 때문입니다. 그래서 자연 속에 있다고 정해 둔 까닭만으로 이때 비 오고 이때 가문다, 본성이 이렇다고 말할 수 없습니다. 그 미묘함을 알아듣지 못해 jyotiṣa는 거짓이라고 여기고 그쪽으로 쏠립니다.
jōtisaya boru vunā nemeyi. ē kramayaṭa iḍa denna ætidī tavat hētu vuṇā. ē nisā apiṭa venavā ara pratiphalaya balalā hiṭan apiṭa ē hētuva dakinna bæri nisā. mehema pratiphalayak æyi āvē kiyalā nigamanaya karanōsayen pamaṇayi.
jyotiṣa가 거짓이 된 것이 아닙니다. 그 방식이 들어설 자리를 주지 않는 다른 까닭들이 생긴 것입니다. 그래서 우리는 결과만 보고 그 까닭은 보지 못하니, 왜 이런 결과가 왔는지 짐작으로만 판단할 뿐입니다.
dæn lovturā budurajāṇan vahansē nam dannavā ē siyaluma krama danna nisā. unvahansēṭa nā avurudu 10ka væhiphala kiyanna nam kiyanna puḷuvan. namut laukika unvahansē dannavā kiyannē næhæ. væḍak næ. dæn nivanaṭak novanna onnam unvahansēṭa kiyanna puḷuvan. yam tænaka innak hivalā tiyalā. ada væhima inna kramayaṭa an̆gal menna meccara gānaka væssak venavā kivahā davasakaṭa onna avuruduka davasa gānē væhi balaga kiyannat budurajāṇan vahansēṭa puḷuvan.
lokuttara Buddha께서는 그 모든 방식을 아시기에 아십니다. 그분은 십 년치 비 소식도 말씀하시려면 하실 수 있습니다. 그러나 세속 일이라 아셔도 말씀하지 않으십니다. 쓸모가 없기 때문입니다, nibbāna로 이끌지 않으니까요. 원하시면 말씀하실 수 있습니다. 어느 곳에 빗물 재는 그릇을 놓아두면, 오늘 비 오는 방식으로 몇 인치 비가 온다, 한 해 날마다 비가 얼마나 온다는 것까지 Buddha께서는 말씀하실 수 있습니다.
minihāgē caritaya venas vennē mehemayi. viśvaya kærakennē mehemayi. ēvaralā tiyena parisaraya mehemayi. mē pættē mē mē sthānayaṭa vahina væsama eccarayi.
사람의 성품은 이렇게 바뀐다, 우주는 이렇게 돈다, 둘러싼 환경은 이렇다, 이쪽 이 자리에 내리는 비는 이만큼이다 하는 것까지.
onnam unvahansēṭa ēkat tiyanna. namut ēvā okkoma ara ættē giya vanāntarayaṭa gihillā atin koḷa ṭikak allalā him mahaṇenigē atara ata rahuva koḷoda væḍi? mē lōkē mē kælē tiyenakoṭa svāmīni kælē tiyenakoṭa bohoma upamā karā. æti bohoma polle. mama obalāṭa yahapataṭa dēśanā karapu dahama mē atē tiyena koḷa vitarayi. mama danna dēśanā nokarapu dahama mē kælē tiyena koḷa vitarayi. æyi dēśanā nokaḷē? vimuktiya san̆dahā ē venavā væḍak næti.
원하시면 그것도 하실 수 있습니다. 그러나 그 모든 것은, 숲에 가셔서 손에 잎을 조금 쥐시고 '비구들이여, 내 손에 든 잎이 많은가, 이 숲에 있는 잎이 많은가?' 하고 물으시자 '세존이시여, 숲에 있는 것이 훨씬 많습니다' 하고 비유하신 것과 같습니다. '내가 그대들의 이로움을 위해 설한 dharma는 이 손의 잎만큼이다. 내가 알면서도 설하지 않은 dharma는 이 숲의 잎만큼이다. 왜 설하지 않았는가? vimutti에 쓸모가 없기 때문이다.'
ehenam budurajāṇan vahansē ōda bæruvanē. væḍak næti nisā ō dēśanā karanna yannē næha. vaṭinā deyak tiyenavā etaṭa caturārya satyaya avabōdha karanna dēśanāva. itin mēn apit ækinna ōnē. mē bāhira balanna mēvā apiṭa nivan dakina mēvā nemeyi. mēvā praśna karaganna epā.
그렇다면 Buddha께서 그것을 못 하셔서가 아닙니다. 쓸모가 없기에 설하러 가지 않으시는 것입니다. 값진 것이 있으니, 그것은 cattāri ariyasaccāni를 깨닫게 하는 desanā입니다. 그러니 우리도 이것을 배워야 합니다. 이런 바깥 것들은 nibbāna를 보게 해 주는 것이 아닙니다. 이것들을 물음거리로 삼지 마십시오.
mēvā vedaganna puḷuvan nuvaṇa pahaḷa venavā nivan dakina mata. kāgevat mēka ahanna dæ mama kāgematvē næ.
이런 것들을 풀 수 있는 슬기는 nibbāna를 보면서 생깁니다. 나는 이것을 누구에게서 들은 것도 아닙니다, 누구에게서도.
namut ōka hema nuvaṇak ennē. ē nuvanaṭa gōcaralā dravya padā gnānaya kiyalā gnānayak pahalanama onnama lōka praśnayak. mēka kohomada vennē kiyalā hitanaka menna mehemayi vennē kiyalā uttarayak enna gnāna śaktiyak pahaḷa vena soyaṁkīya kompiyuṭarayak kriyātmaka venavā vagē manasak kriyātmaka venavā. pragnāva mul karagatta manasa væḍunahama gnānaya pragnā væḍenakoṭa væḍicca maṭṭamaṭa eban̆du praśna visan̆da gænīmē hækiyāvak æti [ugura kǣrīma] viśva kompiyuṭarayak manasa kiyanna. namut īṭa passē tērenavā mē væḍak næti praśnē mē visa danna. monavā karada? nivan dakina mokak ēka nemeyi. pratiphala oya harayak næhænē. harayak næti praśna koccara dænagattat, piḷituru koccara dænagattat ē praśnayen væḍakut nǣhæ. piḷituren væḍakut næhæ. ē ī passē gihillā væḍakut næ. ehenam ē pragnāvaṭama tiyenavā menna yā yutu pættē. menna heviya yutu dē. menna vimukti mārgaya. ōkē tērum gannavā.
그러나 그런 슬기가 옵니다. 그 슬기에 잡히는 dravya padārtha ñāṇa라는 앎이 생기면, 세상 물음 하나를 두고 이것이 어떻게 되는가 생각할 때 '이렇게 된다'는 답이 오는 앎의 힘이 생깁니다. 스스로 도는 computer가 돌아가듯 마음이 돌아갑니다. paññā를 바탕으로 한 마음이 자라 ñāṇa와 paññā가 자라면, 자란 만큼 그런 물음을 풀 수 있는 [목 가다듬음] 우주 computer라 할 마음이 됩니다. 그러나 그 뒤에 알게 됩니다. 이 쓸모없는 물음을 풀어서 무엇 하나? nibbāna를 보는 것은 그것이 아니다. 그 결과에 알맹이가 없다. 알맹이 없는 물음을 아무리 알고 답을 아무리 알아도, 그 물음도 쓸모없고 답도 쓸모없고, 그 뒤를 따라가도 쓸모없다. 그러니 바로 그 paññā 안에 '가야 할 쪽은 여기, 찾아야 할 것은 이것, vimutti의 길은 이것'이 있다는 것을 알아차립니다.
etakoṭa apit dakinna ōnē vimuktiyaṭa hētukāra vennadi hētu hoyāgena ē pasu pasa yanna ōna.
그러니 우리도 vimutti의 까닭이 되는 까닭을 찾아 그 뒤를 따라가야 한다는 것을 보아야 합니다.
mē tava praśnayak sōvān phalayaṭa patvanu kenāgē paṁca nīvarṇa valin yaṭapat vennē vitikikiccāva yaṭapat venavā nemeyi vitikiccāva sahamulin næti venavā. sakkāya diṭṭhiya, vitikicchāva sīlapata parāmāsa kiyana mē tuna sōvān pudgalayāgē sahamulin næti venavā. etakoṭa kāmacchanda vyāpāda thīnamiddha, uddacca, kucca kiyana mēvā satara apā gata vīmaṭa hitu veena yam koṭasak næ.
또 물음이 있습니다. sotāpatti phala에 이른 사람의 다섯 nīvaraṇa에 대한 것입니다. vicikicchā는 눌려 있는 것이 아니라 뿌리째 없어집니다. sakkāya diṭṭhi, vicikicchā, sīlabbata parāmāsa 이 셋은 sotāpanna에게서 뿌리째 없어집니다. 그러면 kāmacchanda, vyāpāda, thīna-middha, uddhacca-kukkucca 가운데 네 apāya로 떨어지게 하는 부분은 없습니다.
ē purusa duru venavā sōvā pudgalayāṭa kāmacchanda vyāpāda thīnamiddha uddacca kukkucca vitikiccā kiyana mē nīvarṇa pahama tamayi tava kramayakin kiyanavā nam dasākusal kiyannē dēśanā karana eka kramayakaṭa mēken haṭaganna ēvaṭa kiyanavā daśākusal.
그 부분이 sotāpanna에게서 걷힙니다. kāmacchanda, vyāpāda, thīna-middha, uddhacca-kukkucca, vicikicchā 이 다섯 nīvaraṇa가, 다른 방식으로 말하면 열 akusala라고 설해지는 것입니다. 한 방식으로는 이것에서 생겨나는 것들을 열 akusala라고 합니다.
ē dasā akusal haṭagænīmē mūla dharmaya mokakda? kāmacchanda, vyāpāda, tīnamiddha, uddacca, upacca, vidiccā kiyana mē paha. oya paha mul karagena tamayi daśa akusal yamkisi kak kriyātmaka vennē.
열 akusala가 생겨나는 뿌리는 무엇일까요? kāmacchanda, vyāpāda, thīna-middha, uddhacca-kukkucca, vicikicchā 이 다섯입니다. 이 다섯을 바탕으로 열 akusala가 움직입니다.
ehenam sōvān pudgalayā satara apā data vīmaṭa hiena pāpa karma nirōdha karapu nisā. pāpanam ē karma nirōdha karapu nisā. kāmacchanda, vyāpāda, thīnamiddha, uddacca, kupukucca kiyana mē hatarē. apāgata vīmaṭa hit vena pāpa karma karana yam śakti koṭasak æṭa nam ē koṭasa sampūrṇama niruddhayi sōvān venakoṭa visikiccāva pahamin ivarayi.
그렇다면 sotāpanna는 네 apāya로 떨어지게 하는 pāpa kamma를 멈추었기에, kāmacchanda, vyāpāda, thīna-middha, uddhacca-kukkucca 이 넷 가운데 apāya로 떨어지게 하는 pāpa kamma를 짓게 하는 힘이 있었다면, 그 부분은 sotāpanna가 될 때 완전히 그칩니다. vicikicchā는 다섯 가운데서 아주 끝나 버립니다.
vikiccāva kiyalā kiyannē nivan dakina dharmaya saha mārgaya piḷiban̆dava tiyena sækaya. mē lōkē tiyena bāhira praśna piḷiban̆danna sækakut nemeyi mē kiyannē.
vicikicchā란 nibbāna를 보는 dharma와 그 길에 대한 의심입니다. 이 세상의 바깥 물음들에 대한 의심을 말하는 것이 아닙니다.
dharma budun kirī sækayak daham kirī sækayak sarun kerehi sækayak tiba nam ēka ivarayi. śikṣāva [ugura kǣrīma] kirī sækayak tibuṇanam ēka ivarayi.
Buddha에 대한 의심, dharma에 대한 의심, Saṅgha에 대한 의심이 있었다면 그것이 끝납니다. sikkhā에 대한 [목 가다듬음] 의심이 있었다면 그것이 끝납니다.
gæna matu ipadīmak gæna dæn inna satvayek gæna sækayak tibuṇam ē sækaya ivarayi. pera tibunet hētuphala dæn tiyennet hētuphala. matu tiyennē hētuphala misa satvaya pudgalayek nemeyi hiṭiyē.
앞으로의 태어남에 대해, 지금 있는 중생에 대해 의심이 있었다면 그 의심이 끝납니다. 예전에 있던 것도 hetu-phala, 지금 있는 것도 hetu-phala, 앞으로 있을 것도 hetu-phala일 뿐, 중생이나 개인이 있었던 것이 아닙니다.
satvaya pudgalayek kiyana dr̥ṣṭiya vunāma pera dæn vatukin sunlē tibennā vū sækas hētuvak nisayi phalayak haṭagannē hētuvak nætuva phalayak haṭagannē nǣha kiyalā mē dharmaya dakina nisā paṭicca samuppādaya piṭan sækayak tiyavanam ēkak ivara ōkaṭa kiyanavā buddhādī aṭa tæna sækaya sōvān sundhi eka vira karanavā kiyalā menna mēkayi vicikicchāva tiyannē otana api lōkē sækaya kiyannē ēka arthayak vicikiccāva kiyannē edāma tava arthayak
중생과 개인이 있다는 견해가 있으면 예전과 지금과 앞으로에 대한 의심이 생기지만, 까닭이 있어 결과가 생기고 까닭 없이는 결과가 생기지 않는다는 이 dharma를 보기에 paṭiccasamuppāda에 대한 의심도 있었다면 끝납니다. 이것을 'sotāpanna는 Buddha를 비롯한 여덟 곳에 대한 의심을 끝낸다'고 합니다. 이것이 vicikicchā가 뜻하는 것입니다. 거기서 우리가 세상에서 '의심'이라 하는 것은 한 뜻이고, vicikicchā는 그때 쓰던 또 다른 뜻입니다.
vacana padavalaṭa kalin kala artha venas vena nisā. minissu ganna adahat venas vena nisā. ē padayaṭatu dunna niyama arthaya tōraganna bæru yanavā kal yanakoṭa ussanavā kiyana vacanadi api edā ussanavā kiyalā monavāhari bala ussana ada ussanavā kiyannē vena hiṭa ēkema itāma avurudu 10 15ka 20k æti vunā kædila. ussana kiyannē arthaya venas velā.
낱말의 뜻은 때에 따라 바뀌기 때문입니다. 사람들이 받아들이는 뜻도 바뀌기 때문에, 그 낱말에 주어졌던 참뜻을 세월이 지나면 가려내지 못하게 됩니다. 'ussanavā(들어 올리다)'라는 낱말을 예전에는 무엇인가 무거운 것을 들어 올린다는 뜻으로 썼는데, 오늘날 ussanavā는 다른 뜻입니다. 지난 10년, 15년, 20년 사이에 생긴 일입니다. ussana의 뜻이 바뀌었습니다.
itin ōvaṭa nokiyat bæhæ kiyalat bæri katāvak. yamak kiyā denna mēvā kiyā dennat venavā.
이런 것은 말하지 않을 수도 없는 이야기입니다. 무엇을 가르치려면 이런 것도 가르쳐야 합니다.
api avurudu 50k baḍuvak kivvē monavaṭada aduvak monavada avurudu 50 issellā kivvaḍuva nemeyi ada kiyannē. ēka venuva. maru baḍu tiyanē. hon̆da baḍuva api dannavanē hæṭi minisun baḍu kiyana ma ada kiyanavā.
50년 전에 baḍuva(물건)라고 한 것이 무엇이었고, 오늘은 무엇일까요? 50년 전에 말한 baḍuva가 오늘 말하는 것이 아닙니다. 그것과 다릅니다. '멋진 baḍu가 있다', '좋은 baḍuva'라고 하면 우리 다 알지요. 오늘은 사람을 baḍu라고 부릅니다.
menna mē vidiccāva kivvahama sækē tiyenavā. api ada sækaya kiyana vacanayen gattaṭa passē sækaya kiyana ekaṭa monavada api aran tiyennē adahas ē adahasa tamayi mē vidikiccā kivvē kiyalā api etana pævaṭalā ehenam ē adahata ganna yama.
이처럼 vicikicchā라 하면 의심이라는 뜻이 있습니다. 오늘 우리가 '의심'이라는 낱말로 받아들이는 뜻을 vicikicchā라고 한 것이라 여겨 거기에 얽힙니다. 그러니 그 참뜻을 가려 받아야 합니다.
itin ahanavā mataka dækayi kiyanakoṭa sōvān vunā nam ehema ān īḷan̆ga praśnayakaṭa panna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
[ugura kǣrīma] hæbæyi mē viśē tiyana keḷavara hoyanna balāgena mugalan hāmuduruvō diyak kiyanavā satvalin satvalaṭa dina hatak ve. keḷavara sæka hindanē vidiyē. ehenam rahat velā atdaka irannē næ. vāsanāēśayak vaśayen hari iduru vecca ekak tibuṇa.
[목 가다듬음] 그런데 이 우주의 끝을 찾아보려고 Moggallāna 존자께서 일곱 세계를 이레 동안 건너갔다는 이야기가 있습니다. 끝에 대한 의심 때문이 아니겠습니까? 그렇다면 arahant가 되어서도 의심이 없어지지 않은 것인가? 습기(vāsanā)로라도 남아 있던 것이 있었던 것입니다.
ækī kivvē mokakda? ē nisā mēka pæhædili karalā tiyenavā buddhādī aṭa tæna sækaya kiyalā mēka vigraha karanna tiyenavā.
그렇다면 의심이라 한 것은 무엇일까요? 그래서 이것을 Buddha를 비롯한 여덟 곳에 대한 의심이라고 밝혀 두었으니, 이것을 풀어 보아야 합니다.
budun kerehi sækayē daham kerehi sækayē san̆gun kerehi sækaya. mē sæka tuna yathārthaya dækkaṭa passē næ. asattvaya in̆dalā satyaya dænagattaṭa passē meccara kālayak mē satyaya yaṭapat velā tibuṇā. niccayi, sukhayi, ātmayi kiyana dr̥ṣṭiya yuttayi mē lōkē okkoma lōka satyayō innē. namut mēkē yathārthaya aniccayi, dukkhayi, anattayi kiyana ekayi.
Buddha에 대한 의심, dharma에 대한 의심, Saṅgha에 대한 의심. 이 세 의심은 있는 그대로의 참을 본 뒤에는 없습니다. 거짓에서 벗어나 참을 알게 된 뒤, 이토록 오랫동안 이 참이 눌려 있었음을 압니다. 이 세상의 모든 세속 참이라는 것은 nicca, sukha, attā라는 견해와 함께 있습니다. 그러나 그 실상은 anicca, dukkha, anatta라는 것입니다.
ēkayi ætta. hæbæyi mē æta kiyā dunna kenek mē rōgē tava nam dakinna næha. yam uttamayek hiṭana nam ekama uttamayā lovturā budurajāṇan vahansē nava uttamayek hin uttamayā pamaṇayi. kohomada api dannē? nætnam koyi mē okppuva liyā tiyenavā. ē kenek nǣha kiyanna puḷuvanda hiṭapu hindānē liyā tiyennē.
그것이 참입니다. 하지만 이 참을 가르쳐 준 다른 이를 이 세상에서 찾아볼 수 없습니다. 어떤 거룩한 이가 있었다면 그 유일한 거룩한 이는 lokuttara Buddha, 그분뿐입니다. 우리가 어떻게 압니까? 증서가 쓰여 있습니다. 그런 사람이 없었다고 할 수 있습니까? 있었기 때문에 쓰여 있는 것입니다.
eyā mærennat puḷuvan koyi kālē api dannē næhæ okkō dækkaṭa passē apiṭa kiyanna puḷuvan mē okkō liyā tiyenavā nam gēṣara mahatmiya enna ēkaṭa ravaśa karana kenek tamayi liyā tiyennē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ehenam ē vagē opuva vagē dharmaya tiyenavā nam mē dharmayagena vidyāmānakura maehema sampūrṇa hari ākārava hadalā 60 sæṭayak usak tiyannē nætuva hari ākārava dakinna puḷuvan vidihaṭa satyaya pennanna puḷuvan dharmayak tiyenavā nam tava tenaka tava kenek kiyapu ekak vena ekak tiyenavada apiṭa dænaganna ahanna pennalā tiyena ekama uttamayakin mē dharmaya dēśanā karalā tiyennē. api ara budun kivvā. lovturā buddha kivvā. dæn tavat ekkenek ē lovturā buddha kiyana eka pennapu vidiha dharmayak pennapu kenek mē lōkē śāstr̥ dakinna innavada kotanavat næha.
그렇다면 그 증서처럼 dharma가 있다면, 이 dharma에서 빈틈없이 온전하고 바르게, 참을 바로 볼 수 있도록 보여 주는 dharma가 있다면, 다른 곳에서 다른 누가 말한 그런 것이 있습니까? 우리가 알고 듣기로 그것을 보여 준 유일한 거룩한 이가 이 dharma를 설했습니다. 우리는 그분을 Buddha, lokuttara Buddha라고 불렀습니다. 그 lokuttara Buddha처럼 dharma를 보여 준 다른 스승이 이 세상에 있습니까? 어디에도 없습니다.
ehenam satvaya vaśayen penna satvayayi atyayi balāgena koheda satyaya koyi dharmayada satyaya ara lovturā buddha nætati kenā dennavā kiyalā api dækalā tiye ahalā tiyena dharmaya satvaya ēka apiṭa gōcara. satyaya dēśanā karapu ekama uttamayā iccara nam eyā tamayi buddha. itin maṭana koyidak pæhædīmak næ. ē nisā mama mē satyaya dænaganna.
그렇다면 참과 거짓을 견주어 볼 때, 어디가 참이고 어느 dharma가 참입니까? lokuttara Buddha라는 분이 주셨다고 우리가 보고 들은 dharma가 참이라는 것이 우리에게 잡힙니다. 참을 설한 유일한 거룩한 이가 그렇다면 그분이 바로 Buddha입니다. 그러니 내게 믿지 못할 것이 무엇이 있겠습니까? 그래서 나는 이 참을 압니다.
ē satyaya dēśanā karana uttaraya koccarēsatada uttama acala śraddhāvak budun kerehi pihiṭīmaṭa kiyanavā. budun kerehi sækana ættaṭa budu kiyalā kenek hiṭiyada ehema praśnayak enna vidihak næha. no kiyannam mē dharmaya koyida?
그 참을 설한 거룩한 이가 얼마나 참되고 거룩한가 하는 흔들림 없는 saddhā가 Buddha께 자리 잡는 것을 말합니다. Buddha에 대한 의심, 곧 '정말 Buddha라는 분이 있었나' 하는 물음이 올 길이 없습니다. 그렇지 않다면 이 dharma는 어디서 왔겠습니까?
kes gahak venas næti karkavāda karalā parakdannat venna hariyāākāra hētuphala nyāyaṭa ekana ehema dharmayak vidyāmāna velā tiyenavā mē dharmaya itihāsa gata kiyanavā mēkē mūla kiyannē lovturā buddha kiyalā kiyana koyi kālē hiṭiyat kamak nǣha ē uttamayā tamayi sē mokada kohomada digamana kiyalā sēsatvaya mē dharmaya śrēṣṭhayi. mē dharmaya satyayayi. dæn satyaya avabōdha karalā uttamayak næti vunam kavuda mēka dēśanā kaḷē? næn ehema uttamaya lōkē in̆dalā tiyenavā. ē uttamayā nisā apiṭa ada vidīma hamba vuṇā. ē uttamayāṭa namaskāra karanavā kiyalānam citta prahādaya æti venavā. budun kirehi pæhædīmak æti venavā sækayak næti venavā. menna buddhaya kaṁkati kiyana budun kirī sæka næti venavā kivvē onna okayi sōvān phalayaṭa pat vuṇā.
머리카락 하나만큼도 어긋남 없이 따져 보고 살펴보아도 바르게 hetu-phala의 이치에 맞는 그런 dharma가 드러나 있습니다. 이 dharma가 역사에 남았다고 하는데, 그 뿌리는 lokuttara Buddha라는 분입니다. 언제 계셨든 상관없이 그 거룩한 이가 그 뿌리입니다. 이 dharma는 뛰어나고, 이 dharma는 참입니다. 참을 깨달은 거룩한 이가 없었다면 누가 이것을 설했겠습니까? 그러니 그런 거룩한 이가 세상에 계셨습니다. 그분 덕에 오늘 우리가 이것을 누리게 되었습니다. 그분께 절한다는 맑은 기쁨이 생깁니다. Buddha께 믿음이 생기고 의심이 사라집니다. 'Buddhe kaṅkhati', 곧 Buddha에 대한 의심이 사라진다고 한 것이 바로 이것이니, sotāpatti phala에 이른 것입니다.
itin mē dharmaya piḷiban̆da balapuvahama agak mulak assak mullak nǣhana hētuphala nyāyaṭa ekayi. satyayak kiyalā piḷiganna hētu tiyenavanē. ehenam mē dharmaya piḷiban̆dava koyida? sækamada? gnāna gōcarayi. pragnā gōcarayi. gnāna gōcara vū pragnā gōcara vū mē dharmaya piḷiban̆dava maṭa kisima sækayak nǣhæ kiyalā sæka hærenavā. onna daham kiri sæka ærenna.
이 dharma를 살펴보면 처음과 끝, 구석구석 어디나 hetu-phala의 이치에 맞습니다. 참이라고 받아들일 까닭이 있습니다. 그렇다면 이 dharma에 대해 무슨 의심이 있겠습니까? ñāṇa에 잡힙니다. paññā에 잡힙니다. ñāṇa와 paññā에 잡히는 이 dharma에 대해 '나는 아무 의심도 없다' 하며 의심이 걷힙니다. 이것이 dharma에 대한 의심이 걷히는 것입니다.
kohomada sæka hærē? maṭama mēkē atdækīma tiyenavanē mē śānta praṇita vū sænasima mama læbuvanē. maṭa mē maṭṭama læbuṇā nam ē phalaya maṭa atdækalā tiyenavā nam. mēkenma pæhenavā sampūrṇava væṭahiri davasaṭa. mē siyallama athæriya yana māgayak mē tiyennē. mē poḍḍa æt æhæralā meccara śāntanāvan praṇīta nam siyalla atællā giyāna passē koccara śāntada praṇīta iharama śānta praṇītavannā vū saṁgatvaya vidyāmānavaṭa hētu tiyenavā nam ē maga anugamanaya kirīmē pratiphala māvat labanavā nam maga anugamanaya karapu paya lōkē nædda? ehenam ebala ē saṁghatvaya koccara uttamada ehenam ara saṁghyā kerehi sækayak tiyennē.
어떻게 의심이 걷힐까요? 나에게 바로 그 겪음이 있습니다. 이 고요하고 뛰어난 평안을 내가 얻었습니다. 내가 이 단계를 얻었고 그 열매를 겪었다면, 이것으로 온전히 깨닫는 날의 모습도 또렷해집니다. 이것은 모든 것을 놓아 가는 길입니다. 이만큼 조금 놓았는데도 이토록 고요하고 뛰어나다면, 모두 놓아 버린 뒤에는 얼마나 고요하고 뛰어나겠습니까? 그토록 고요하고 뛰어난 Saṅgha가 있을 까닭이 있다면, 그 길을 따른 결과를 나도 얻는다면, 그 길을 따른 이들이 세상에 없겠습니까? 그렇다면 그 Saṅgha는 얼마나 거룩합니까? 그러니 Saṅgha에 대해 무슨 의심이 있겠습니까?
anna budun kerehi daham kireha samuda sækayak tiyennē. satvayek pudgalayek innavā kiyana dr̥ṣṭiyaṭa pat karalā tiyenavā yathārthaya pēnnē næti nisā. ē nisā pera mama hiṭiyada dæn mama innavada matu mama upadinnēda mamek gæna dr̥ṣṭiyak venavā. mē mama kiyana dr̥ṣṭiya metaninma kæpilā giyā passē ara tibi vecca pera mama hiṭiyada kiyana dr̥ṣṭiyak dænnē næhæ. dæn mamek innavada kiyana dr̥ṣṭiyak næhæ. matu mamen haṭaganna puḷuvanda kiyana dr̥ṣṭiyak næhæ mē hētuphala vitarayi.
Buddha, dharma, Saṅgha에 대한 의심이 있는 것은 중생과 개인이 있다는 견해에 빠져 있기 때문, 있는 그대로가 보이지 않기 때문입니다. 그래서 '예전에 내가 있었나, 지금 내가 있나, 앞으로 내가 태어날까' 하며 '나'에 대한 견해가 생깁니다. 이 '나'라는 견해가 여기서 끊어지면 '예전에 내가 있었나' 하는 견해가 없습니다. '지금 내가 있나' 하는 견해도 없습니다. '앞으로 내가 생겨날 수 있나' 하는 견해도 없습니다. hetu-phala뿐입니다.
hētuphala paramparāvak tuḷa mayanna kiyalā īḷan̆ga mayanna kiyanna issellā gevilaṭa venas velā hētuphala paramparāvaṭa mamek panavannē kohomada ehenam pera mama panavannat bæhæ. dæmma panavanna bæhæ matumā panavanna bæhæ kiyana eka tun kālaya vennā vū sækayu venavā. atītaya piḷiban̆da sækayē vartamānaya piḷiban̆da sækayē anāgataya piḷiban̆da sækayē oya tunak tiyara.
hetu-phala의 이어짐 속에서 '나'라고 하려 하면, 다음 '나'라고 하기도 전에 이미 지나가 바뀌어 있습니다. hetu-phala의 이어짐에 어떻게 '나'를 세우겠습니까? 그러니 예전의 나도 세울 수 없고, 지금의 나도 세울 수 없고, 앞으로의 나도 세울 수 없습니다. 그래서 세 때에 대한 의심이 걷힙니다. 지난 때에 대한 의심, 지금에 대한 의심, 앞날에 대한 의심, 이 셋이 있습니다.
ehenam mē hētuphala nyāyak misā hētuvak nætuva phalayak haṭagannē næhæ. mē dharma nyāya mēka nyāya væṭunāṭa passē paṭicca samuppādaya gæna yam sækayak tivenunā ēkat. menna mē sækaya ivarīmaṭa kiyanavā buddhādī aṭa sækayak næti velā yanavā sōvān phalayaṭa pat venna. ituru vennē næha kiyalā. menna mēkayi kiyannē vitiricchā kivvē ēkayi.
그렇다면 이것은 hetu-phala의 이치일 뿐, 까닭 없이 결과가 생기지 않습니다. 이 dharma의 이치가 자리 잡은 뒤, paṭiccasamuppāda에 대해 의심이 있었다면 그것도 끝납니다. 이 의심이 끝나는 것을, sotāpatti phala에 이르면 Buddha를 비롯한 여덟 곳의 의심이 사라져 남지 않는다고 합니다. 이것이 vicikicchā라고 한 것입니다.
ē nisā etan paṭan ohugē kaṭayutu vikr̥ti dvēśa kaṭayutukaṭa balāporottu vena monavada prakr̥ti monavada vipu prakr̥ti nivana vikr̥ti lōkaya vikr̥tiya vannā vū lōkaya piḷiban̆da goḍanaganna karannā vū yamkisi kaṭayuttu hitenavā kiyana eka tavama paḷaveni passē vennē næ. mokakda vennē? śānta vū praṇīta vū nivana śēṣayi agraha magē balāporottuva nivana lōkē nemeyi. ehenam vikr̥ti kaṭayutta tibicca bhiyavala balāporottu nam ōkaṭa kiyanavā vitikiccā ivarayi. enna vitikiccā kiyana ekē niyama arthaya sækaya kivvanē mēkē tērennē.
그래서 그때부터 그의 일은 뒤틀린 일을 바라지 않습니다. 무엇이 본래(prakṛti)이고 무엇이 뒤틀림(vikṛti)일까요? 본래는 nibbāna, 뒤틀림은 세상입니다. 뒤틀림인 세상을 쌓아 올리려는 일들이 마음에 떠오르는 것이 이제는 첫째가 되지 않습니다. 무엇이 될까요? '고요하고 뛰어난 nibbāna가 가장 높다. 내 바람은 nibbāna이지 세상이 아니다.' 그렇다면 뒤틀린 일에 걸려 있던 바람들이 끝나는데, 이것을 vicikicchā가 끝났다고 합니다. vicikicchā의 참뜻을 의심이라 한 것이 이렇게 이해됩니다.
ehenam budun kerehi pæhædīmak ætnam nivanaṭa hētu venavā. daham kerehi samun kerehi pæhædīmak ætnam nivanaṭa hētu venavā. taman śikṣaṇayak vīmē pæhædīmak ætnam śikṣaṇaya nivaraṭa hētu venavā. pera mamek hiṭiyada dæn mamek innavada matumek innavada kiyana dr̥ṣṭiya næti velā gānama nivanaṭa hētu venavā. paṭicca samuppādayan sækayak næti velā yana nivanaṭa hētu venavā. ehenam nivanaṭa hētu vena kaṭayutu vikr̥ti kaṭayutu nemeyi. nivanaṭa hētu novana lōkaya ataraman inna siyalu kaṭayutu vipurr̥ti kaṭayutu. menna mē vikr̥ti kaṭayutu okkoma navatinavā. yathābōdhaya æhuvaṭa patvā. sōvānṭa patvā. darśanā gnānaya pahaḷaṭa patvā.
그렇다면 Buddha에 대한 믿음이 있으면 nibbāna의 까닭이 됩니다. dharma와 Saṅgha에 대한 믿음이 있으면 nibbāna의 까닭이 됩니다. 스스로 sikkhā에 대한 믿음이 있으면 그 sikkhā가 nibbāna의 까닭이 됩니다. '예전에 내가 있었나, 지금 내가 있나, 앞으로 내가 있을까' 하는 견해가 사라지는 것이 곧 nibbāna의 까닭이 됩니다. paṭiccasamuppāda에 대한 의심이 사라지는 것이 nibbāna의 까닭이 됩니다. 그렇다면 nibbāna의 까닭이 되는 일은 뒤틀린 일이 아닙니다. nibbāna의 까닭이 되지 않고 세상에서 길을 잃게 하는 모든 일이 뒤틀린 일입니다. 이 뒤틀린 일들이 모두 멈춥니다. 있는 그대로의 깨침에 이르렀습니다. sotāpanna에 이르렀습니다. dassana ñāṇa가 생겨났습니다.
etakoṭa kāmacchandaya kiyannē mē kāma vastu piḷiban̆dava tiyena ehenammē dæḍi ælīma pæn̆dī. kohelā lāṭuvaka ælenavā vagē lōkē ṭōga satvayā ælenavā. paṁcakāma sampattiyaṭa ælenavā mahā lāṭuvaka tænvā vagē galavā ganna bæ. ivat venna ōnē. menna mē vagē tiyena ælīmak tibunnā. menna mē kāmacchanda kiyana menna mē ælīmē vædena hirena tæna gatiya ætivelā yanavā. sahamulin kāmacchandaya arihatun vahansēga næti velā yanavā. satarā paha gatīmaṭa hētu vennā vū maṭṭama sōvan phalayen lōkē vaṭinākama duru venakoṭama næti velā.
kāmacchanda란 감각 대상(kāma vatthu)에 대한 굳은 들러붙음입니다. 끈끈이에 달라붙듯 세상 중생은 들러붙습니다. 다섯 감각 즐거움에, 큰 끈끈이에 박힌 것처럼 들러붙어 떼어 낼 수 없습니다. 벗어나야 합니다. 이런 들러붙음이 있었습니다. 이 kāmacchanda라는 들러붙음에 걸려 갇히는 성질이 사라져 갑니다. kāmacchanda는 arahant에게서 뿌리째 사라집니다. 네 apāya로 떨어지게 하는 단계는 sotāpatti phala로 세상의 값어치가 걷히면서 이미 사라집니다.
ælīma yam taramakda īṭa viruddha vena gæṭīmat ē sāmānyava balavat. ælīmē assaramak kæḍu vuṇāda ē vastuva piḷiban̆da kæḍena pidena vināśa venakoṭa vikr̥tiyaṭa patnaya lā tiyena gæṭīmat ē taramaṭa duravenavā. hatara paha atinṭa hiṭiya vena mānasika dūṣitatāvayak enavā nam dæn ēka væḍenna vidihak næti nisā vyāpādayen anna ē satara apāgata vena maṭṭama sōvān phalayadī ivarayi.
들러붙음이 얼마만큼이면 거기에 맞서는 부딪힘도 대개 그만큼 셉니다. 들러붙음이 어느 만큼 끊어졌다면, 그 대상이 깨지고 부서지고 망가질 때 생기는 부딪힘도 그만큼 멀어집니다. 네 apāya로 떨어뜨릴 마음의 더러움이 온다 해도 이제는 그것이 자랄 길이 없으니, vyāpāda로 네 apāya에 떨어지는 단계는 sotāpatti phala에서 끝납니다.
dharmayaṭa næm̆buru vennē mokak nisāda? dharmaya vaṭinākama dakinakoṭa lōkayē vaṭinākamak nǣha kiyalā dakinna dakinnē lōkaya pætten aha karana edharmayaṭa yamkisi ākārayakaṭa dharmayaṭa pihiṭannē nætuva kamma æli velā hiṭinavā nam ē vagē lōkaya ælī æli gæli gæliyi hiṭinavā nam anna ē gati lakṣaṇayē dharmaya vaṭinākama dakinna dakinna lōkē apinā bava dakinna dakinna lōkaya pætten ahak velā hitan prabōdhayen pihiṭenavā dharma pætta moya hæbira prabōdhayi lōkaya pætta an̆duru an̆duru pættaṭa nidayi prabōdha pættaṭa nætnam dharma pættaṭa prabōdhayi. ehenam sīna vivelā yanavā ēkē yam maṭṭamak dharmaya piḷiban̆da pæhædīma āvavā nam ē sōvān suddha velā maṭṭamaṭa pæhædīma venakoṭa an̆durak ennē næhæ. satara apāta karanna tiyena maṭṭamē an̆durak ohuṭa næ. ē nisā thīna vidiyen satara apā gatena maṭṭama ohuṭa ne. ē maṭṭama
dharma로 기우는 것은 무엇 때문일까요? dharma의 값어치를 보고 세상에 값어치가 없음을 보면 세상 쪽에서 비켜섭니다. dharma에 자리 잡지 못하고 감각에 들러붙어 세상에 붙고 빠져 지낸다면, 바로 그 성질에서 dharma의 값어치를 볼수록, 세상의 값없음을 볼수록 세상 쪽에서 물러나 마음이 깨어남 속에 자리 잡습니다. dharma 쪽은 깨어남이고, 세상 쪽은 어둠, 어둠 쪽으로는 잠입니다. 깨어남 쪽, 곧 dharma 쪽은 깨어남입니다. 그렇다면 thīna가 걷혀 갑니다. dharma에 대한 믿음이 어느 단계에 이르러 sotāpanna의 맑음에 이르면 어둠이 오지 않습니다. 네 apāya로 데려갈 만한 어둠이 그에게는 없습니다. 그래서 thīna-middha로 네 apāya에 가는 단계가 그에게는 없습니다.
ē vagēma udahas bavak pusak æti venavā nam lōkaya vaṭinavā hitalā hitāgena hitā kālena udahas bava uḍam̆bu bava mahā loku āḍambaraya hari loku ē vagēma lōkaya maṭa karadara karayida hiṁ karayida hiṁsā karalada ætivena kukus sahagatavabhāvaya maha balavat maṭa vahadinna maṭa hiṁgī karayi māva marayi magē pirisa karadara karayi mē ādīnnā vū visiddhatāvaya hari balavat lōkaya ælum karana kenāṭa
또 들뜸과 거만이 생긴다면, 세상이 값지다고 여기던 때에는 들뜸, 우쭐함, 큰 뽐냄, 그리고 '세상이 나를 괴롭힐까, 해칠까' 하며 해코지를 걱정하는 마음이 아주 셉니다. '나를 해치고, 나를 죽이고, 내 사람들을 괴롭힐 것이다' 하는 이런 어지러움이 세상을 사랑하는 사람에게는 아주 셉니다.
lōkē harayak nǣhæ harayak næta lōkē kæḍavena eka kæḍe kæn̆da dā mærenavā nam mæriyi. væsenam vænase. ōka rækā ina eka harayak tiyenavā mala oya vitara vædak tiyenavā. vaha denak dīpu vahakanna ssellā para væḍak tiyenavā ma hæti apramādī utta nivan dakinna balana pūrṇa karaganna balanavā. ōken bērenna mataka kavuda hari mē lōkē ælenna gæṭanam mulā veena monavā karayida
세상에는 알맹이가 없습니다. 알맹이 없는 세상은 부서질 것은 부서지고, 죽을 것은 죽고, 망할 것은 망합니다. 그것을 지키고 있는 데 무슨 알맹이가 있습니까? 그보다 더 큰 일이 있습니다. 게으르지 않게(appamāda) nibbāna를 보려 하고 그것을 온전히 이루려 합니다. 이 세상에 들러붙고 부딪쳐 헤매는 누가 무엇을 할지는…
mama kohomada dannē sahasin væḍē. itin mama ælipiṭa balā innavā. vahaladi ætenna. davā nam rahase horanna itara.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
itin mærenna ehema ekak tiyenavā vē. hæbæyi ehema ekak puḷuvan nam mokada karannē maraṇaya mara koyi mohotē idanna næha. maraṇa satiya menehi karalā ē vagē maraṇayak enna issellā apramādīt ōna rǣ taval balannē nætuva yathābhōdhaya pūrṇaya karaganna ārya mārgaya balanna ōnē kiyalā āra mārgayaṭa pivesalā nam apramāda venavā. anna āryangē ara kiyana vidi mē uddacca kucca ætivelā.
그러다 죽게 되는 일도 있겠지요. 그렇다면 어떻게 할까요? 죽음이 어느 순간 올지 모릅니다. maraṇasati를 마음에 새겨, 그런 죽음이 오기 전에 게으르지 말고 밤낮 가리지 않고 있는 그대로의 깨침을 온전히 이루려 ariya 길을 보아야 한다며 ariya 길에 들어서면 게으르지 않게 됩니다. 그것이 ariya들이 말하는 방식의 uddhacca-kukkucca가 생긴 것입니다.
ē uddacca kukkuccaya tuḷa yantamaætuna satara apā gata vīma nisā dūṣitatāvayak æti vena mānasikatvayak æti karana balayak. daham avabōdhaya sōvān phalaya læbunaṭa passē ē maṭṭamē ivarayi. onna oya hatarē satara apāgatana maṭṭama oya vidihaṭa ivara vennē. vitiriccāva kiyana hatara tæna ara aṭa tæna sækayē sahamulanin ivara venavā sōvān padaya. [ugura kǣrīma] ōkayi siddha vennē.
그 uddhacca-kukkucca 안에 조금이라도 네 apāya로 떨어뜨려 더러움을 일으키는 마음을 만드는 힘이 있다면, 그것은 dharma를 깨쳐 sotāpatti phala를 얻은 뒤 그 단계에서 끝납니다. 이 넷의 네 apāya로 가는 단계는 그렇게 끝납니다. vicikicchā라 하는 여덟 곳의 의심은 sotāpatti에서 뿌리째 끝납니다. [목 가다듬음] 이것이 일어나는 일입니다.
mē piravānākot nivasē siṭa ek ek sūtra kiyavīmē yam pihiṭak læbeyida mema sūtra kramānukūla svarayen kiya yutuyi. ēka prāda karanna kiyalā idirimak karanavā. dæn mehemayi tiyennē. mē piruvānā pot kiyana vacanaya hædenakoṭa api dænagannavā mēka mokaṭada hædunē kavuda hæduvē kohenda hædunē.
'Pirivānā 책에 있는 sutta를 집에서 하나하나 읽으면 어떤 의지처가 되는가? 이 sutta들을 바른 가락으로 읽어야 하는가? 그것을 밝혀 달라'는 청이 있습니다. 이렇습니다. 이 Pirivānā 책이라는 낱말이 생길 때, 우리는 이것이 왜, 누가, 어디서 만들었는지 압니다.
hæbæyi budurajāṇan vahansē dēśanā karapu pættak tiyenavā nokarapu pættakut bhikṣūn nahalā ē kālē gannā. nopanavak nopanavati pæna vūk nosidi. yamak yam sē panava laddēda ehēma piḷipadi tiyennē. mē bhikṣūn vahansēlā piḷiban̆dava budurajāṇan vahansēgē dēśanāva
그런데 Buddha께서 설하신 쪽이 있고 설하지 않으신 쪽도 있어, 그때 bhikkhu들이 받아들였습니다. '정하지 않은 것을 정하지 않고, 정한 것을 깨뜨리지 않고, 정한 그대로 받들어 지킨다'는 것이 bhikkhu들에 대한 Buddha의 desanā입니다.
bhikṣūn vahansēlā nopænuvat īṭa anukūlava hētuphala nyāyan dænagena mokada ēkē aḍuḷuvak næti nisā siyallenma paripūrṇa nisā amutu koṭas deyak næti nisā īṭa anukūlava kaṭayutu kara nitiya labāgannavā.
bhikkhu들은 정해지지 않은 것도 그에 맞게 hetu-phala의 이치를 알아—그것은 모자람 없고 모든 면에서 온전해서 덧붙일 것이 없기에—그에 맞게 일을 하여 법도를 세웁니다.
dæn ē nisā upasampadā kirīmēdī tti catutta karmayen upasampadā kirīma kiyalā kramayak dænu. buddha dēśanāvē panavalā tiyena kramaya
그래서 upasampadā를 할 때 ñatticatuttha kamma로 upasampadā 하는 방식이 있음을 압니다. Buddha의 desanā에 정해 둔 방식입니다.
mē pævidda piṇḍapāta bhōjanaya san̆dahā dāyakin dennā vū amatara dānayak nætnam atirēka lābhayak koṭaya paramārthaya nætnam pillapa haraganna. ē harahāyi mama mē pæviddiṭa yanna. anungen dānē ganna dunnot ganna eka atirēkāvayak. ēka nodunā kiyalā maṭa praśnayak ne. mama pævidunē ēvā balāporottuva nemeyi piṇḍapātayen jīvat venna. ē vagēma arannē sukmūla sunyākāraya vana sthāna mul karagenayi magē pævi. sælæhæva tuna hadalā tiyena ārāma caitya ārāma addayak tiyena nam ēka ati karā. ēvama balāporottu vennē næ. dunnot pariharaṇaya karanavā. namut aranna rukmala sunyākāra balāporottu vema mahaṇa vunē. menna mēka mataka tiyāganna.
이 출가는 piṇḍapāta 음식에 기대는 것입니다. 시주(dāyaka)가 주는 덧붙은 dāna나 덤 이득을 목적으로 하지 않고 piṇḍapāta로 살아갑니다. 그래서 나는 이 출가를 합니다. 남이 dāna를 주면 받는 것은 덤입니다. 주지 않는다고 내게 문제 될 것이 없습니다. 나는 그것을 바라고 출가한 것이 아니라 piṇḍapāta로 살려고 출가했습니다. 또 나무 밑, 빈 곳(rukkhamūla suññāgāra)을 바탕으로 내 출가가 있습니다. 정성껏 지은 ārāma, cetiya가 있는 ārāma가 있다면 그것은 덤입니다. 그것을 바라지 않습니다. 주면 씁니다. 그러나 나무 밑과 빈 곳을 바라고 출가했습니다. 이것을 기억해 두십시오.
leḍak hædunahama bēṭak gannakoṭa gavapu mutravala dālā tambalā pal karalā gattā aru behetak vaśayen ganna balāporottu vennē mama maha ahanakoṭa ēka lēsiyama hoyāganna puḷuvan kāruvak karadarakut næhæ. gav mutra nikan ganna puḷuvan aralut hoyāganna puḷuvan. pahasuven hadāganna puḷuvan behesā. hæbæyi catura matura paskō rasa ādiya paṭan gannē noyek ākāra bēt varga vaṭinā bēt varga lōkayā denavā. ēvāraya karā. eyā dunnot dannavā ēka venama deyak. ara ma ēvā balāgena nemeyi mahanuga behet balāgena mama balāporottu vennē menna mē virak hædunot gavamu uttara vala dāpu aralu śūtimutta basakdaya kivvē ēka siyalu dēṭama gælapena patnasak. anna ē ākārayen magē pævidiṭa passē anungen leḍak hædenahama behet ganna balāporottuven anun behet karana ma pæviddi venavā. oyā ada ē adahasakinna nemeyi pævi adahasaṭa ganna ōnē.
병이 나서 약을 쓸 때, 소 오줌에 넣어 삶아 삭힌 aralu를 약으로 쓰기를 바랍니다. 그것은 쉽게 구할 수 있고 아무 번거로움이 없습니다. 소 오줌은 그냥 얻을 수 있고 aralu도 구할 수 있습니다. 쉽게 만들 수 있는 약입니다. 그런데 버터, 꿀, 기름 같은 다섯 맛의 약을 비롯해 여러 가지 값진 약을 세상 사람들이 줍니다. 그것은 덤입니다. 그가 주면 그것은 따로라는 것을 압니다. 나는 그것을 바라고, 약을 바라고 출가한 것이 아닙니다. 내가 바라는 것은 병이 나면 소 오줌에 담근 aralu, 곧 pūtimutta bhesajja라고 한 것으로, 그것이 모든 것에 맞는 약입니다. 그처럼 내 출가 뒤에 병이 나면 남에게서 약을 얻으려는 바람으로 출가하는 것이 아닙니다. 오늘 그런 뜻이 아니라 출가의 뜻으로 받아들여야 합니다.
ē vagēma piṇḍapā mē cīvaraya pānsukūla cīvaraya balāporottu vennē mama ahanavā. kǣli kǣli ahullā mahalā hadalā paṇuvāgattā heddak balāporottu ven misa nisā. anu sivuru denakan balāgena anungē sivuru balāporottuva mahan vuṇānē. hæbæyi anik aya dennā vū paṭa sivuru noyet sivuru denna puḷuvan. ēvā atirēka lābhayak karakanavā kiyalā menna mē adahas hatara ganna kiyanavā mēkē tiyenavā gnatti catutta karmaya.
또 cīvara는 paṃsukūla cīvara를 바랍니다. 조각조각 주워 꿰매고 물들여 입기를 바라는 것이지, 남이 가사를 줄 때까지 기다리며 남의 가사를 바라고 출가한 것이 아닙니다. 하지만 남들이 비단 가사나 여러 가사를 줄 수 있습니다. 그것은 덤 이득이라 여깁니다. 이 네 뜻을 받아들이라고 하는 것이 ñatticatuttha kamma에 있습니다.
menna mē hatara piḷigatta ara pas. anna ē pudgalayā upasampadā karanna giyā nam sudusu avasthāvakē eka karuṇak vaśayen perilak tiya.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn mē kiyana kāraṇaya gattaṭa passē mokada karannē mēka kǣllā kǣn̆duvā. mē dharmaya bohōkoṭa pavatvāgena yanna bhikṣūn vahansēlā atarin mēka kerenna ōnē kiyalā saṁghayā ekatu velā. ēgollō banava gata ehema hariyannē nǣha upasampadā karanna. aḍu taramen banavara hatarak kaṭapādan tiyenna ōnē. baṇavara hatarak kaṭapādan tiyena kenek api upasadā karanna kiyalā passē hadāgattā nēda nopænavā panavāganna.
이 일을 받아들인 다음 어떻게 했을까요? 이 dharma를 오래 이어 가려면 bhikkhu들 사이에서 이것을 해야 한다고 Saṅgha가 모였습니다. bhāṇavāra를 외우지 않고서는 upasampadā에 맞지 않다고, 적어도 네 bhāṇavāra를 외우고 있어야 한다고 했습니다. 네 bhāṇavāra를 외운 사람을 upasampadā 하자고 나중에 만든 것 아닙니까, 정해지지 않은 것을 정한 것이지요.
dæn mokada karannē? upasampadā karanna ōna nam ē kālē dænnanam ēka næhæ. namut ē sammatayaṭa āvā ē kālē baṇavara hatarak pālan tiyena kenekugē upasampadā karanna kiyalā saṁghayā kiyana sammatiya.
그럼 어떻게 했을까요? upasampadā를 하려면, 그 시절—지금은 그것이 없지만—네 bhāṇavāra를 외운 사람을 upasampadā 하자는 Saṅgha의 합의에 이르렀습니다.
menna mē velāvē mokada karannē dæni baṇavara hatarak kivma muḷu tripiṭakaya kavuru karu kohen kohen ara gattahama muḷu tripiṭakayama kavada kaṭapāema kavuru karu tiya hari enavā. mokada dhāraṇa śaktiya minissungē inna enna aḍuvena nisā muḷu tripiṭakidhārīvā tripiṭakayama kaṭaḷan tiyena issun mul kālē hiṭiyaṭa ara kramakramen ē dhāra śaktiya aḍuvenaṭa dipiṭaka dhārīya piṭaka dekak puḷuvan aya hiṭiyā. ēka piṭaka dhārī vinaya piṭakaya hō sūtra piṭakō abhidharma piṭakaya haṭa pāla tiyena aya hiṭiya. īṭa vaḍā karaganna bæhæ.
이때 왜 네 bhāṇavāra라고 했을까요? 온 Tipiṭaka를 누구에게서든 여기저기서 모으면, 온 Tipiṭaka가 누군가의 입에 외워져 남게 됩니다. 사람들의 기억하는 힘이 점점 줄어들었기 때문입니다. 처음에는 온 Tipiṭaka를 외우는 tipiṭakadhara들이 있었지만, 그 힘이 점점 줄자 두 piṭaka를 외울 수 있는 이들이 있었고, 한 piṭaka, 곧 vinaya piṭaka나 sutta piṭaka나 abhidhamma piṭaka를 외우는 이들이 있었습니다. 그보다 더는 하지 못했습니다.
mē daranna bæri nisā. kramakramayen yanakoṭa ē śaktiyat aḍu velā gihillā tavat kaṭapādam tiyāganna puḷuvan śaktiya aḍuvelā giyā dharmaya piḷiban̆da. ē nisā ē kāla ektaraha kāla sīma havakadī. banavara hataraka pramāṇayak kaṭapāḍama tiyāgena kiyavanna hadāranna puḷuvan maṭṭamaka mānasikatvayak æti vena pirisa innakoṭa bhikṣūn vahansēlā dæna gattā nigamanayak. eka eka ekkenā harikamak nǣ apē pilis hatanin eka eka pirisa baṇavara hatara gānevat dænagatta ōnē. mē muḷu tripiṭakaya kāgen kāgen hari ekatu karalā āya næti novī gēnna puḷuvannē. oya balāporottula bhikṣūn vahansēlā niyama kaḷā baṇavara hatarak aṭapāran tiyena kenek upasampadā bhikṣuvak hæṭan api samba
지닐 수가 없었기 때문입니다. 점점 그 힘도 줄어 dharma를 외워 둘 힘이 줄어들었습니다. 그래서 어느 시기에 네 bhāṇavāra만큼 외워 읽고 배울 수 있는 마음 수준을 가진 무리가 있을 때 bhikkhu들이 결론을 냈습니다. '한 사람이 다 하지 못해도 우리 무리에서 저마다 네 bhāṇavāra씩이라도 알아야 한다. 그러면 온 Tipiṭaka를 이 사람 저 사람에게서 모아 잃지 않고 이어 갈 수 있다.' 그런 바람으로 bhikkhu들은 네 bhāṇavāra를 외운 사람을 upasampadā bhikkhu로 받아들이기로 정했습니다.
menna mē kæṭa kavva upakramayak gattā. baṇa hataraknē kivvē sammataka āya ahaval havalasen kiyanna deyak næhænē. dīgha nikāya majjhima nikāya saṁyuddha nikāya aṁguttara nikāya puddaka nikāya kiyana mē paṁca nikāyaṭama aguvennē. koṭas valin baṇavara hatarakaṭa avaśya karannā vū sūtra ṭika ekatu karanavā. ēka potak hædavā piruvānāpot.
그러자 꾀를 하나 냈습니다. 네 bhāṇavāra라고만 했지 어느 것이라고 정한 것은 없지 않습니까. Dīgha Nikāya, Majjhima Nikāya, Saṃyutta Nikāya, Aṅguttara Nikāya, Khuddaka Nikāya, 이 다섯 nikāya 모두에서 조금씩 골라 네 bhāṇavāra에 필요한 sutta들을 모았습니다. 그것으로 책을 만든 것이 Pirivānā 책입니다.
īṭa passē anit tripiṭaka yana katāvak næhæ. oya itin oya hatara pālan [ugura kǣrīma] karagattā okkoma eka. īṭa pirit pota pālen kiyavanna puḷuvan nam baṇavara hantarak dannavanē. dæn sammatayaṭa gælapilā tiyenavā eyā ēāva upasampadāna. oya kramaya īṭa passē āvā. tava kālayak ēka ahakla ivevillā itihāsaya, bhūgōlaya, prajācāraya itin oya vagē laukika vidyā, pr̥ci vidyāva ē vagē viśva vidyālaya ganna væḍa oya jāsiyak kaṭapādan karagatta satyaṭa gihiṭam giyā ēkayi. tava ṭika kālayak yanaka upasampadā karanna giyahama jātiyē mokakda kulaya mokakda etakoṭa paṭan gena otana paṭan inna nānā prakāra kramārgaya vividhiākāra bēda æti karennē. mehemayi ōka sampadā karanna kiyana ekanē tǣli karaganna.
그 뒤로는 나머지 Tipiṭaka 이야기는 없습니다. 그 넷만 외우면 [목 가다듬음] 다 된 것입니다. pirit 책을 외워 읽을 수 있으면 네 bhāṇavāra를 아는 것이니, 합의에 맞아 upasampadā가 됩니다. 그 방식이 그 뒤에 왔습니다. 또 얼마 지나 그것마저 밀려나, 역사, 지리, 예절 같은 세속 학문과 자연 학문 같은 것을 외운 이들에게로 넘어갔습니다. 또 얼마 지나 upasampadā를 하러 가면 겨레가 무엇이냐, 가문(kula)이 무엇이냐 하는 것이 시작되어 온갖 갈래가 생겼습니다. upasampadā 하는 것을 조각내 버린 것입니다.
itin ōva kramakramayen ada venakoṭa viśāla parivartanayak velā tiyenavā sammatayē honægilā tiyennē. oya vagē vividhākāra dōṣayan ata. itin mē nisā tamayi mē piruvanā potsiya kiyanaeka aragena bhikṣavan vahansēlā oya kāle mokada karannē ōkē tiyena sūtraya. oya pansal valaṭa in̆dagena iillā ē kaṭapān karanna paṭan gattā dænut tæna.
그렇게 점점 오늘에 이르러 합의에 큰 바뀜이 생겼습니다. 여러 가지 허물이 끼어들었습니다. 그래서 이 Pirivānā 책을 들고 bhikkhu들은 그 시절에 그 안의 sutta를 절에 앉아 외우기 시작했고, 지금도 그렇습니다.
itin ōka minihessunṭat ōnaka tiyena piritak kiyanna kivvahama vāsi dekak enavā. ekak ara nitara bhāvitā karanavā nam ara satara banavara padanna evā. minissu pirit kiyanna kiyalā ellīmak enē hāmuduruvō væḍē
그런데 사람들에게도 필요할 때 pirit를 읊어 달라고 하면 두 가지 이로움이 옵니다. 하나는 늘 쓰다 보면 네 bhāṇavāra를 외우게 됩니다. 또 사람들이 pirit를 읊어 달라고 청하니, 스님들은 두 일을 한꺼번에 해낸 셈입니다.
dekakma karagatta hædi dam̆buruva gihin taraga vīma rajanavā vagē kiyalā katāvak tiyenavā. værada dekak ma væn̆dalā æpuvadalā lænnat puḷuvan tarīmak kannat puḷuvan dam̆bulu giyot tiyena
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
katāvak tiyenavā. oya dæn mē banavara hatara pādan karaganna. mehe in̆dan kot eka api prītā kiyanna kiyalā apiṭa ārādhanāva kiyalā api mehe ō karaganna. kaṭṭiyaekaṭa gihilā pin gihaṭa pirita kiyanaekāṭa oya kiyanna paṭan gannā. dæn pirit vīmēdī oya īṭa vaḍā
그렇게 이 네 bhāṇavāra를 외우게 됩니다. 여기서 pirit를 읊어 달라는 청을 받고 우리가 이것을 하게 된 것이지요. 사람들 모임에 가서 공덕을 위해 pirit를 읊는 것을 그렇게 시작했습니다.
gannā. dæn pirit vīmēdī oya īṭa vaḍā venas kramayak api aṭuvā avala vigraha venavā. vivasaka piritak kiyanna yanavā nam ē piritakē. kenekuṭa hetak śāntiyak balāporottu vena amanussa padravayak duru karanna balāporottu vema deyak illā hiṭiya. durbhibhayak, rōgayak, amanussa bayak duru karanna. karmīya mata sūtraya dina hatak satgāyanā karalat giya nætnam æruē nætnam. mahā maṁgala sūtraya kiyalā ātānādī kiyanna kiyalā atuṭuvāva vigraha karalā tiyennē. hatveni davas
pirit에 대해서는 이와 다른 방식이 aṭṭhakathā에 풀이되어 있습니다. 어떤 pirit를 읊으러 간다면, 누군가 평안을 바라고 비인간(amanussa)의 해코지를 걷어 내기를 청한 것입니다. 굶주림, 병, 비인간의 두려움을 걷어 내려고. Karaṇīya Metta Sutta를 이레 동안 읊어도 걷히지 않으면 Mahā Maṅgala Sutta를, 그다음에는 Āṭānāṭiya를 읊으라고 aṭṭhakathā에 풀이되어 있습니다. 일곱째 날에.
occarayi gedaraka piritak kirīmēdī vigraha karalā tiyennē aṭuvāvaṭa aṭuvā kiyannē ē kālē genāpu yamkisi kramaya katāvak tibunam siyallama tripiṭakayaṭa matu kaḷē næhæ. ituru velā tiyennē edā tibicca śārītra vārita noyek katāvala ēvā arthavatta gōtayi nam aṭuvā vaśayen genāva. īṭa passē atuuvā saṁkal velā nānā prakāra ēvaṭa ekatu vuṇā. menna mehema genādakin tamayi piris vīma piḷiban̆dava mokakda kiyapu ekatu pirida kiyalā.
집에서 pirit를 할 때 aṭṭhakathā에 풀이된 것은 그만큼입니다. aṭṭhakathā란, 그 시절 들여온 어떤 방식이나 이야기가 있었는데 모두 Tipiṭaka에 올리지는 않았고, 남아 있던 그 시절의 관습과 여러 이야기 가운데 뜻있는 것을 aṭṭhakathā로 가져온 것입니다. 그 뒤 aṭṭhakathā가 엮이면서 온갖 것이 더해졌습니다. 이렇게 가져온 것에서 pirit에 대해 말한 것이 더해졌습니다.
budurajāṇan vahansē dēśanā karapu dēśanāvaka minissu pirisak kiyanna kiyalā illā hiṭiyot gamaṭa śāntiyak ena piṭisak kiyanna kiyalā illā hiṭiyot menna mē ṭika kiyanna kiyalā pennapu tænak tripiṭakayē næha. ē nisā īṭa gælapennā vū parītak ara vaśayen galagattā karaṇīyamatta sūtrayē mokada haturu karadara næti karanna iṁgī nisā duru venna amanussa paddhava duruvenna bhāvitā karapu nisā ara aṭuvācārīyan vahansēlā ēkā nam peḷamatin genāpu kramayak tibuṇā. kenekuṭa piriā kiyanna kiyanavā karnīvamatta sūtrayama kiyanavā. kiyalā kiyalā ēka ærunē næhatm antivana mahā maṁgala sūtraya kiyalā deviyangē citta prasādayada āṭānāṭiya kiyanavā deviyanṭa vāra denavā. sataravan deviyanṭa vara denavā. ara amanussayō genilā mēka suva karalā denna kiyalā. ōka tamayi karanna tibicca śāntiya. ē kramaya tamayi issara pirit tiyennē. īṭa passē kālekadī ara piritpan hatara banavara pādan kara gænīmē vāsiyak tiyena nisā oya satara banavara sahita pirit pota gedarayilā kiyanna paṭan gatta eka tamayi pirit kīmē ārambhaya hædunē oya vidihaṭa.
Buddha께서 설하신 desanā에서, 사람들이 pirit를 읊어 달라, 마을에 평안이 오게 pirit를 읊어 달라고 청하면 이것을 읊으라고 보이신 곳은 Tipiṭaka에 없습니다. 그래서 거기에 맞는 pirit를 골라냈습니다. Karaṇīya Metta Sutta는 원수의 해코지를 없애고, 해침을 걷어 내고, 비인간의 해코지를 걷는 데 쓰였기에 aṭṭhakathā 스승들이 pāḷi에서 가져온 방식이 있었습니다. 누군가 pirit를 읊어 달라고 하면 Karaṇīya Metta Sutta를 읊습니다. 읊고 읊어도 걷히지 않으면 마지막으로 Mahā Maṅgala Sutta를 읊어 deva들의 마음을 기쁘게 하고, Āṭānāṭiya를 읊어 deva들에게, 네 큰 왕 deva들에게 힘을 빌립니다, 그 비인간들을 데려가 이것을 낫게 해 달라고. 그것이 해야 했던 평안의 의식이었습니다. 예전의 pirit는 그런 방식이었습니다. 그 뒤 어느 때인가 네 bhāṇavāra를 외우는 이로움이 있었기에, 네 bhāṇavāra가 든 pirit 책을 집에서 읊기 시작한 것이 pirit 읊기의 시작이 되었습니다. 그렇게 생긴 것입니다.
itin oya sūtraya tiyennē apiṭa kiyava kiyava inna nemeyi. oya sūtra valaṭa gæm̆buru arthayak ætulē tiyenavā apiṭa pratipattiyak vaśi pūrṇaya karē geniyanna. menna mē geniyana pratipattiya sihi kara gænīmaṭa tiyena vadan væla tamayi. oya sūtra kiyannē. ēva hari ākārava saddæhilā kiyanavā nam tamayi arthaya væṭahennē.
그 sutta들은 우리가 읽고만 있으라고 있는 것이 아닙니다. 그 sutta 안에는 깊은 뜻이 있어, 우리가 paṭipatti로 온전히 이어 가도록 있는 것입니다. 그 이어 갈 paṭipatti를 떠올리게 하는 말 꾸러미가 sutta입니다. 그것을 바르게 소리 내어 읊어야 뜻이 이해됩니다.
dæn guṇaya kiyalā api katā karanavā. guṇaya keṭi namagen hari guṇavardhana guṇa sēnādī vaśayen nam tiyena kenek hiṭiyot ǣ kiyalā katā karana
'guṇaya'라고 말할 때, Guṇavardhana, Guṇasena 같은 이름을 가진 사람을 짧게 줄여 '어이' 하고 부를 때,
guṇē giya dæn mokada guṇē guna ahanē mokakda kaḷē?
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
keṭi akṣarayē dīrgha ætta divya akṣarayē keṭi æddā gunē gu keṭi akṣarayak nē dīrghaya guṇē kiyalā katā karanavā æya kiyalā innavā. pudgalayahaṭa nam keṭi akṣaraya dīrghalā givvā.
짧은 글자를 길게, 긴 글자를 짧게 했습니다. 'Gu'는 짧은 글자인데 길게 늘여 'Gūṇē'라고 부릅니다. 사람 이름에서는 짧은 글자를 길게 한 것입니다.
nē yanna keṭi karalā nēvā guṇē. guṇē kanē hōdāga indihaktiyanna venavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn vacanaya vacanaya ara idīmaṭama kivvā. assara væḍīma venas kaḷā.
이렇게 낱말을 부를 때 글자 길이를 바꾸었습니다.
[ugura kǣrīma] menna mēkaṭa kiyanavā mā venas karanna epā. mokada hētuva? māhā venas karot kivvē mokakda kiyalā arthavat vattava danna padē nǣ. ehenam sūtrayak dēśanā karana padayē pæhædili venna ōnē. padayē pæhædili venna nam dīrghakṣayē mātrāvayi. ceti akṣarayē mātrā vāgayayi allakṣarayē mātrā bhāgayayi keṭi akṣarayē mātrayayi. dīrgharayē mātrā dekak.
[목 가다듬음] 그래서 mātrā(박자)를 바꾸지 말라고 합니다. 왜일까요? 박자를 바꾸면 무엇을 말했는지 뜻 있는 낱말이 되지 않습니다. 그러니 sutta를 읊을 때 낱말이 또렷해야 합니다. 낱말이 또렷하려면 박자를 지켜야 합니다. 짧은 글자는 한 박, 받침 글자는 반 박, 긴 글자는 두 박입니다.
mātrā ēkayi. allakya mātrā bhāgayak kiyana mātrā gā dænagena mātrā gāna kiyanakoṭa hariyaṭa vacanaya pæhædili. kivva vacana kaḍa vennē nǣha pæhædili venavā. mahāprāṇa pramāṇayaṭa adinna mahāprāṇa karanna ōnē alprāṇa alprāṇa vaśayen ganna ōnē. ē vidihaṭa aragattahama kramānukūlavenavā adahasa.
한 박, 받침 글자는 반 박, 이 박자 수를 알고 박자대로 읊으면 낱말이 바르게 또렷해집니다. 말한 낱말이 끊기지 않고 또렷해집니다. 센소리(mahāprāṇa)는 그만큼 세게, 여린소리(alpaprāṇa)는 여리게 내야 합니다. 그렇게 하면 뜻이 차례에 맞게 섭니다.
mē pirita kiyannē mē adahasa ganna. ē adahasa væṭahuṇāma dharmaya væṭahenavā. menna mē adahasa gænīmaṭa dharmaya vaṭahaganna avaśya karana tiyena diṭa pirita yanakoṭa tamayi piritē pratiphala depættakin læbē. ekak tamayi atra gaṇa gælapilā niyama śabda kampata. anika tamayi arthavat adahata.
pirit를 읊는 것은 이 뜻을 받기 위해서입니다. 그 뜻을 알아들으면 dharma를 알게 됩니다. 이 뜻을 받아 dharma를 알아듣는 데 필요한 방식으로 pirit를 읊을 때 pirit의 열매가 두 쪽에서 옵니다. 하나는 글자 수가 맞아 바른 소리 울림이 나는 것, 다른 하나는 뜻있는 의미입니다.
menna mē kāraṇā dekē enna ōna hindā tamayi oya vidihaṭa ganna kivva mātrayā væḍi karanna epā kiyalā. vinaya piṭaten pelā tiyenavā na bhikkhavē gītarēna gāyatabbayō gāyepattu karā. mahaṇeni gītarayen dayanna epā. dukkhāpatiyaṭa pat venavā. ēka pævætak venavā.
이 두 가지가 와야 하기에 그렇게 하라, 박자를 늘리지 말라고 한 것입니다. vinaya piṭaka에 'na bhikkhave āyatakena gītassarena dhammo gāyitabbo'라고 나와 있습니다. '비구들이여, 노랫가락으로 길게 끌어 노래하지 말라.' 그러면 dukkaṭa āpatti에 걸립니다. 그것은 허물이 됩니다.
anna ætivenē venasa abhigīta kiyalā kramayak tiyenavā. ē kiyannē madhura nādaya tiyenavā. ēkaṭa ena viśēṣa kīvaragalaya abhiñña gāthā sahayak tiyenavā. kāya sahiyak tiyenavā. ara adhīnnē næti sahiyak.
그런데 다른 점이 있으니 abhigīta라는 방식이 있습니다. 곧 달콤한 소리가 있는 것입니다. 거기에는 특별한 가락이 있습니다. gāthā를 읊는 소리, 몸으로 내는 소리가 있습니다. 길게 끌지 않는 소리입니다.
gihiyak kæmati nǣ ē kramaya. gihiyak kæmati adhina kramaya. eyā rasa rasayen murudu bava labannayi balāporottu vennē. ē mr̥du rasayak balāporottu venakoṭa ē murudu rasayak balāporottu velā gihiya ara vidihaṭa ædalā aragannavā ē mē śabda rasaya. śabda rasaya ekamakaṭa tiyenavā hariyaṭa bēt peṭē gālā tiyennē piṭin gālā tiyennē sīni bōl eka. bēt peṭa aragattahama piṭin gālā tiyenavā coklaṭ ālēpayak hō pærasa ālēpayak. hæbæyi ēkē pænta passē bhētaya autara venas karanna taram balayak nǣhæ gilaganna pahasu tissa næ.
재가자는 그 방식을 좋아하지 않습니다. 재가자는 길게 끄는 방식을 좋아합니다. 그는 맛에서 달콤함을 얻기를 바랍니다. 그 부드러운 맛, 달콤한 맛을 바라기에 그렇게 길게 끌어 받아들이는 것, 그것이 소리 맛입니다. 소리 맛이란 마치 약 알약 겉에 바른 설탕 옷 같습니다. 약 알약을 보면 겉에 chocolate 옷이나 설탕 옷이 발려 있습니다. 하지만 그 옷이 약 성분을 바꿀 만큼 힘이 있지는 않습니다. 삼키기 쉬우라고 있는 것입니다.
menna mē vagē mē dharma mārgayaṭa ekapārama prahādiyak æti vennē næha kenek. dharmaya ahalā dharmaya kāgayak dunaṭa passē tamayi dharma prahādaya næginnē.
이처럼 이 dharma 길에 대해 사람은 단번에 맑은 기쁨이 생기지 않습니다. dharma를 듣고 dharma의 맛을 본 뒤에야 dharma에 대한 맑은 기쁨이 일어납니다.
dæn samahara geval vala ada ṭīvī vahalā. ada væḍaknē ahanna ekak næ. ada tiyennē baṇayi pirisuyi gāthāyi ēvā tamayi kiyavannē. api ahanna ekak nǣhæ kiyalā ada pætta balātarayak næhæ. ēka vahala kohari
요즘 어떤 집들은 오늘은 TV를 꺼 둡니다. '오늘은 볼 것이 없다. 오늘은 bana와 pirit와 gāthā만 나온다, 우리가 들을 게 없다'며 오늘은 그쪽을 보지도 않습니다.
mulka dālā ada davasē nikan ussavayak monavā hari kaṭayuda ehema nætnam monavā hari bola gæhillā tibcca dā udēn rǣ vaekan etanin panna epā uyanna pannat poḍḍak innakō kavasaṭa kamakut edā adana uralat vēyak ak velā okkoma karalā denna. adahanna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ṭikak nǣ ēka. dæn mēka tamayi lōkayāgē svabhāvaya.
이것이 바로 세상 사람들의 본성입니다.
ehenam lōka āśvādayaṭa bæn̆dilā inna pudgalayanda anna ē lōka āśvādayanga ven karaganna bæha ekapāra ē nisā rasa āśvādaya illana eka poḍḍak ara sīni poḷa cokulaṭ pālipē gǣvā vagē ara bet vetē poḍḍak eka mattamakaṭa gānna ōnē ara ara auṣadha śaktiyaṭa bādhā novenna anna ē nisā budurajāṇan vahansē dēśanā kivvā madhura han̆dīm dharma dēśanā karanna hæbæyi gītak vennaṭa pahidda epāk gīta svarayaṭa gattaha mātrā ganna væḍi karana ekak ganna eka eka mātrāvak gannavatā siddha venavā kiyalā
그렇다면 세상 즐거움에 묶인 사람들을 그 즐거움에서 단번에 떼어 낼 수 없습니다. 그래서 맛을 바라는 것을 조금, 설탕이나 chocolate 옷을 바르듯 약에 조금만 발라야 합니다, 약 힘을 해치지 않을 만큼. 그래서 Buddha께서는 달콤한 소리로 dharma를 설하라, 다만 노래가 되도록 하지는 말라고 하셨습니다. 노랫가락으로 하면 박자를 늘리게 되어 박자 하나하나가 늘어진다는 것입니다.
nēvā kiyalā adinakoṭa itin kīyak enava etana ēvan kiyanakoṭa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ēvaṁ mēsutaṁ ēkaṁ samayaṁ bhagavā anna ē krama katāva eka ēka eka padayak padayak ahanna lassanaṭa tērenavā sadda madhuratvayak tiyenavā. saddayaṭa ædagena hiṭan ē pættaṭa gena hiṭan mulā karannet næhæ. arthayak genan denavā.
'Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā', 그런 방식으로 읊으면 낱말 하나하나가 듣기에 아름답게 이해됩니다. 소리의 달콤함이 있습니다. 소리로 끌어당겨 그쪽으로 데려가 홀리지도 않습니다. 뜻을 가져다줍니다.
pæhæpatta ārambhayēdī ahannat puḷuvan. hæbæyi pragnālika velā hadana hun̆gak ehaṭakamak nǣhæ næ. oya adinna ōnē næhæ. kiyannē maṭa ecca. ā ēvan mē dutaṁ ēkaṁ samayaṁ bhagavā sāvatyan itā maṭa ehema kivvahama æti. maṭa ōnē arthaya vitarayi. anna ehema ganna puḷuvan avasthāvak āvaṭa passē eyāṭa arakin ævidila ōnet næhæ. eyāṭa arthaya paḷaveni velā etakoṭa ē kiyannē etanṭa pat venavā kiyannē hun̆gāk ehāṭa diya kenek.
맑은 마음을 처음 낼 때는 그렇게 들을 수 있습니다. 하지만 paññā가 자라면 그런 것이 크게 필요 없습니다. 끌 필요가 없습니다. '나에게는 그만큼이면 된다. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā Sāvatthiyaṃ viharati 하고 말해 주면 충분하다. 나는 뜻만 있으면 된다.' 그렇게 받을 수 있는 때가 오면 그에게는 가락이 필요 없습니다. 그에게는 뜻이 먼저입니다. 거기에 이른다는 것은 훨씬 멀리 간 사람이라는 뜻입니다.
enna palleha maṭṭama inna kenā ēkaṭa kæmati næha. ehema kiyanavā ē nisā ēkin sadda mæhiriyāvak tiyennat ōnē hita bæn̆dilā hatanam ē pættaṭa næm̆buru vennē. hæbæ sadda mehiriyāva mulāvaṭa pat nokarana maṭṭamaṭa tiyenna gatta nisā ē maṭṭama anuta karanna. ē nisā parītak kiyanakoṭa anna ē kramayaṭa gannē ēkayi.
아래 단계에 있는 사람은 그것을 좋아하지 않는다고 합니다. 그래서 소리의 달콤함이 있어야 마음이 묶여 그쪽으로 기웁니다. 다만 소리의 달콤함이 홀림으로 이끌지 않을 만큼 두어야 하기에 그 수준을 지키는 것입니다. 그래서 pirit를 읊을 때 그 방식을 쓰는 것입니다.
mē gedaraka vunā kavuruharayi pirit ahanna giyā. ā kiyannē ēvaṁ mētaṁ ēkaṁ samayaṁ bhagavā sāvatyaṁ vipta jētavanē anāt pitikasāra ohoma kiyāgen giyot ehema kē. mokakda eyāpāra kavana mokakda kiyavanavā kiyana varayak næhæ.
어느 집에서 누가 pirit를 들으러 갔습니다. 'Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā Sāvatthiyaṃ viharati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme' 하고 그렇게 읊어 가면, 무엇을 읽는지 알 길이 없습니다.
yayinna etakoṭa yanna deyak. ehemanam ē āyē mokakda ē kiyannē? eka padayak tērennē. ō gannavā vena ekak.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
itin sælæhævat upāsakam harahā upāsaka mahattaya mokada karannē? apiṭa phadayak ōnē arthayak ōnē hari nādaya hari mihiriya api ahagena hinnē kiyannē rāgiya kiya hari. mokakda kivvē? pirit [ugura kǣrīma] mokakda mona piritada kivvē? mē piritnē kiyannē. mona piridada ēvan dannē næha.
그러니 정성 있는 upāsaka들, upāsaka 어르신은 어떻게 합니까? 우리는 낱말이 필요하고 뜻이 필요한데, 소리만 달콤하면 우리는 그냥 듣고만 앉아 있습니다. '무엇을 읊었습니까?' 'pirit요.' '어떤 pirit요?' '이 pirit요.' 무슨 pirit인지도 모릅니다.
adiyen aha innakō pirit piḷiban̆dava danna sūtraya hadāralā tiyena kaṭapāran tiyena kenek ahagi hiṭiya piritak kiyana vināḍi pahakvat balāporottu vennē næhæ. mē mona piritada mē kiyannē kiyalā hari padayak allaganna. adinavā misa phalaya. dæn menna mē gītakṣarayen gayanna epā kivvē budurajāṇan vahansē menna mē varada nisā.
길게 끄는 것을 한번 들어 보세요. pirit를 알고 sutta를 배워 외운 사람이 들어도, pirit를 읊는 오 분 동안 이것이 무슨 pirit인지, 낱말 하나조차 잡을 수 없습니다. 끌기만 할 뿐 열매가 없습니다. 노랫가락으로 부르지 말라고 Buddha께서 하신 것은 이 허물 때문입니다.
ē hariyaṭa piṭa kramānukūlava kiyanavā nam dīrgha akṣarayē mātrā dekayi, keṭi akṣarayē mātrāvayi, alla akṣarayē mātrā bhāgayayi. oya kramayaṭa kiyanavā nam onna kiyannē ahaval piṭa menna mēkayi padi menna mēkayi arthaya hon̆daṭa pæhædili.
바르게 차례에 맞게, 긴 글자는 두 박, 짧은 글자는 한 박, 받침 글자는 반 박, 이 방식으로 읊으면 '어느 sutta를 읊는구나, 낱말은 이것, 뜻은 이것' 하고 잘 또렷해집니다.
anna ē nisā artha pæhædili karagannat ahanna kanaṭa savanaṭa madhurabhāvaya æti vennat mē siyallama æti venna tamayi dēśanā karalā tiyena kramayak tiyennē oya. piritaya vaṭinākama tiyennē oya eka hæmadēma hari ākāravala gattot ēkē viśāla vaṭinākamak tiyenavā. ēka ahagattahama mēkē tiyenavā apiṭa jīvat venna kiyalā tiyennē menna mē kramayaṭa bhāgyavatun vahansē apiṭa pelā tiyenavā kramaya menna mēka nemeyi kiyannē. ehenam apē jīvitayē midan paṭan ē sūtraya naḍakāgamma kahenam lætti vena anna dhammōca yathā dhammō yathā tathā paṭipajjītabban
그래서 뜻을 또렷이 하고, 귀에 달콤함이 생기도록, 이 모두가 갖추어지도록 설해진 방식이 그것입니다. pirit의 값어치는 거기에 있습니다. 모든 것을 바르게 받아들이면 큰 값어치가 있습니다. 그것을 들으면 '여기 우리가 살아갈 방식이 이렇게 있다, 세존께서 우리에게 보이신 방식이다, 이게 아니다' 하고 알게 됩니다. 그렇다면 우리 삶에서 그 sutta를 실천해 가면, 'dhammo ca yathā dhammo yathā tathā paṭipajjitabbaṃ'입니다.
dharmaya dharmaya hæṭiyaṭa dækkā arthavak dænagatta dæn piḷipadinavā. anna eyāṭa labanna puḷuvan vimuktiya labanna baṇa ahalā sūtrayak ahalā sūtra ē dharmaya [ugura kǣrīma] ē ākārayenma tērum aragena karanavā nam ēvā nivan maga ahanakoṭat sōvān phalayaṭa pat vennat enavā. artha væratu arthavat venna gæhuvot ehemat labanna puḷuvan.
dharma를 dharma대로 보고 뜻을 알아 이제 실천합니다. 그 사람은 vimutti를 얻을 수 있습니다. bana를 듣고 sutta를 듣고 그 dharma를 [목 가다듬음] 그대로 알아듣고 행한다면 그것은 nibbāna 길이며, 듣는 동안에도 sotāpatti phala에 이를 수 있습니다. 뜻을 바르게 새기면 그렇게도 얻을 수 있습니다.
dæn mē tavat ē vagē praśnayak tiyenavā mē ḷamayi ahapu praśnayak apē mahatmayā ehema ahana ekkenek nemeyi. namut ē mahatmayā issayaka ḷamayi kiyalā giya velāvaka ē ḷamayi ahalā tiyenavā praśnayak poḷova palāgena pudgalayan apāyaṭa hædagena giya bava san̆dahan tiyenavālu mē dharmayen mēka dharmānukūlava piḷiganna puḷuvan.
또 그런 물음이 하나 있습니다. 아이들이 한 물음입니다. 우리 어르신은 그런 것을 물으실 분이 아닙니다. 그런데 그분이 어느 곳 아이들에게 갔을 때 아이들이 물었답니다. 사람들이 땅을 가르고 apāya로 빨려 들어갔다는 이야기가 있는데, 이것을 dharma에 맞게 받아들일 수 있느냐고.
dæn ættaṭa passē ehema ada æhuvot mē apē mahattamayanṭa vitarak nemeyi. 99kaṭama piḷiganna bæ. [kæssa] malē kǣ karan poḷova palagenaງານ kohoma tara ennē kohe kohoma mokakda ē vennē praśnayak mati venavā
사실 오늘날 이렇게 물으면 우리 어르신만이 아니라 아흔아홉은 받아들이지 못합니다. [기침] 땅을 가르고 어떻게 들어가나, 그게 어떻게 되는 것인가 하는 물음이 생깁니다.
dæn poḷova palāgena giyā kivhama oya praśnē ennē. mokada apiṭa tiyennē paṁcēndriya gōcara mānasikatvayak hevat læbū datvayan pamaṇayi. æhæṭa pēna ēvā piḷiban̆da kanaṭa æhena ēvā piḷiban̆dava nāsayaṭa dænena divaṭa dænena kayaṭa dænena ēvā piḷiban̆da yamkisi dænīmak dattayak apiṭa apē manasē aḍaṁga vunānam. sāmānya manasaka oya ṭikē dattayan ærenna. oyin ehāṭa gōcara dahamak næti nisā. ē paṁcēndrayaṭa gōcara ena maṭṭamen immavāgiya yamkisi deyak kivvot piḷiganna hētunē. venna bǣhænē kiya api nigamanaya karanavā etana.
땅을 가르고 갔다고 하면 그 물음이 옵니다. 왜냐하면 우리에게는 다섯 감각에 잡히는 마음, 곧 얻어 들인 정보뿐이기 때문입니다. 눈에 보이는 것, 귀에 들리는 것, 코와 혀와 몸에 느껴지는 것에 대한 앎과 정보가 우리 마음에 들어 있을 뿐입니다. 보통 마음에는 그 정보 말고 그 너머에 잡히는 것이 없습니다. 다섯 감각에 잡히는 수준을 넘어선 무엇을 말하면 받아들일 까닭이 없지요. '그럴 리 없다'고 거기서 판단해 버립니다.
ara goḍaṭa ævidilā nætuva hiṭapu gebiya ammā hitāgattā pubanakoṭa maṭa tamayi maṭa vaḍā pubanna puḷuvan ekek mēka ætulē næhæ. ammā nisā dæn yanna bæhæ. aha lin̆de. gevi pæṭiyak teṭa kohomahari dan̆galā dan̆galā baḍa gāhagena tiyena na uḍa vihalā balanakoṭa dækkā haraken budiya inna ammā kiyaddi ammaṭa vaṭa ma lokuraṭa pumbam panna kiyana eka magē ammērungē hæda pænnāpa ammē yannē. ammā kavuda ammā kohomada pumbānē eccarada mama dækkā hun̆gāk lōkaṭa pumbāgattē kiyalā. monavā ēka vaṭapu baṇek innanam meccara loku. koccara nemeyi hari lōke. ehæ meccara tava tavat kiyatanaṭa bas gālā pallalā giyā. gebi amālā kum̆ballagilā. dæn mē hon̆da katāvakṭa tiyenavā.
우물 밖으로 나가 본 적 없는 어미 개구리가 생각했습니다. '배를 부풀리기로는 나보다 크게 부풀 수 있는 놈이 이 안에는 없다.' 어린 개구리 하나가 어떻게든 버둥버둥 기어 위로 올라가 보니 커다란 소가 있었습니다. 어미가 뽐내자 새끼가 말했습니다. '엄마, 엄마가 아무리 부풀어도 그만큼밖에 안 돼요. 나는 훨씬 큰 것을 봤어요.' 어미는 더 부풀고 더 부풀다가 터져 버렸습니다. 어미 개구리가 터진 것입니다. 이것은 좋은 이야기입니다.
ē ara vin̆dē inna væḍiya vāgē paṁcēndriya gōcara mānasikatvayaṭa koṭu velā inna ekkenā dakinnē. mē lōkē meyin piṭa deyak nǣha kiyalā. eyin piṭa deyak gæna kiyanna giyot ara paṁcēndriya gōcara galinma karuṇu hoyenavā. kohomada vennē? kohomada vennē? karuṇu hoyāganna bæruva antayaṭa vikṣitta bhāvayaṭa pat velā gibiyan mara vecca venavā ara pudgalayā.
우물 속 개구리처럼 다섯 감각에 잡히는 마음에 갇힌 사람은 이 세상에 이것 말고는 없다고 봅니다. 그 너머의 것을 말하면 다섯 감각에 잡히는 것만으로 근거를 찾습니다. 어떻게 되나, 어떻게 되나? 근거를 찾지 못해 끝내 어지러움에 빠져, 그 개구리처럼 터져 죽고 맙니다.
ē nisā metandi api dakinna mē rōgaya viṣaya vena pramāṇaya paṁcēndriya gōcaratvayaṭa viṣaya vennē. dāhanna ekak nam aviśaya vennā vū namut vena dēval 999 lōkē hædilā tiyennē mehemayi. mēvāyin gōcarak siya sampūrṇa gōcanaya lovturā budupiyāṇan vahansē ē ē maṭtaṁ vala śrāvakayan vahansēlāṭa gōcaranāva ādhyātmika pæ. sāmānya pr̥thagjanayakaṭa paṁca vidiṭa gōcara vena hæṭiya gōcara venavā ayin ehara dattayak ne. næti dattayangen īṭa ehā pættak vigraha karanna vimarśanaya karanna giyot mulāvaṭa pat venavā. nigamanaya karanna bæ.
그러니 여기서 보아야 할 것은, 이 세상에서 알 수 있는 범위가 다섯 감각에 잡히는 만큼이라는 것입니다. 천 가지라면 잡히지 않는 것이 아흔아홉 아홉 가지, 세상은 이렇게 되어 있습니다. 이것들 가운데 온전히 잡히는 것은 lokuttara Buddha께, 그리고 그 단계 단계의 제자들에게 잡히는 것은 안쪽의 앎입니다. 보통 puthujjana에게는 다섯 감각에 잡히는 만큼만 잡히고, 그 너머의 정보는 없습니다. 없는 정보로 그 너머를 풀고 살피려 하면 홀림에 빠집니다. 판단할 수 없습니다.
dæn poḷova parāgena apāyatana api dakinna mē irati kiyana viśēṣayak tiyenavā. idi viśēṣaya. dæn dhyānalābhīva dhyānayen paṁcābhignā atta samāpattilābhī ādī iddi bala læbū kenek inna. eyā mē matu lē kaya aragena poḷova kimi anit pætten gihillā matu vennat puḷuvan kramayak tiyenavā. hæbæyi ēka at siv pættak. mēka vennē kohomada kiyana ekē hari hitāganna amāru deyak enakoṭa
땅을 가르고 apāya로 간 일에서 우리가 보아야 할 것은 iddhi라는 특별함이 있다는 것입니다. jhāna를 얻어 jhāna로 다섯 abhiññā와 여덟 samāpatti 같은 iddhi 힘을 얻은 사람이 있습니다. 그는 이 살과 피의 몸을 가지고 땅에 잠겨 다른 쪽으로 솟아날 수도 있는 방식이 있습니다. 하지만 그것은 생각을 넘어선 쪽입니다. 이것이 어떻게 되는지 생각하기 어려울 때,
dæn api hitamukō mehema deyak mæṭi vuliyak gannavā. ara rayitiyak evat vælihal ehekut gannavā. vælihana dælak [ugura kǣrīma] apiṭa kiyanavā oyāṭa puḷuvanda mē mæṭiguli anit pættaṭama pennanna oya dænna ēka tattvayan danna næti kena mokada karannē? mē puṁci hilla valin mē mahā mæṭigiliya kohoma yavanna mē mæṭiguliya gahana gahana gahana dælē væṭi yāpa tiyenavā mēka kohomada lōkeyi yannē. ēkanam kavadāvat varannaṭa bæri venak kiyanna nikama mama vena kramayek aran dennavā.
이렇게 생각해 봅시다. 진흙 덩이 하나를 가져옵니다. 체나 철망도 가져옵니다. 철망입니다. [목 가다듬음] 우리에게 묻습니다. '이 진흙 덩이를 저쪽으로 넘길 수 있소?' 그 이치를 모르는 사람은 어떻게 할까요? 이 작은 구멍으로 이 큰 진흙 덩이를 어떻게 보내나. 진흙 덩이를 아무리 치고 쳐도 망에 걸려 있습니다. 이게 어떻게 지나가나. '이건 절대로 못 한다' 하고 말합니다. 그러면 '내가 다른 방법을 보여 주겠다' 합니다.
kohoma hari kamana aran dennē? mæṭikuḍiya kuḍu kaḷā jammā saralayē dena anit pætten kukuruṭiya giyā. gakkā patura ṭikak guli karalā ahatunā mē mæṭi kuḍi dunnē nædda? ara kuraṭiyaṭa vatura ṭikak dæmā guli karalā āpahu tiya ara guliya vāgē āpahu aran ara kuṭu karalā kurukula ivalā dæn gekuragen uṭṭiya anit pættaṭa gattā āya vadiya dan̆guli karalā mē mæṭibili dæn mæṭiliya depættaṭa gaktiya næt darapu hæbæyi kramayak tiyenavā. kuḍu karalā viduravanna puḷuvan nam nævata ekakuta karanna puḷuvan nam yamkisi kramayak tibuṇā.
어떻게 보여 줄까요? 진흙 덩이를 가루로 부수어 체에 내리니 다른 쪽으로 가루가 떨어졌습니다. 그 가루에 물을 조금 부어 뭉쳐 다시 그 덩이처럼 만들었습니다. 다시 가루로 부수어 체로 저쪽에 넘기고 또 물을 부어 덩이로 만들었습니다. 이제 진흙 덩이가 저쪽으로 넘어갔습니다. 방법이 있는 것입니다. 가루로 흩을 수 있고 다시 합칠 수 있다면 어떤 방법이 있었던 것입니다.
oyaṭa mē kriyātmaka karapuhama geniyanna bæri dē tuḷin ēka geniyanna kramayak tiyenavā. paramānuka vaśayen śarīraya viduravannat nævatat adhiṣṭhāna karapu āhak karapuhama nævatat tibuṇa ganna ekatu vennat yamkisi abhignā balayak tibuṇa kenāṭa mē śarīraya mohotakin paramāṇu karanna puḷuvan mohotakin ekatu karanna puḷuvan. ekatu karalā balanakoṭa śarīraya pēnavā. paramāṇu karapuhama aturu daham oya hiṭiyak katavak pēnnē næ.
그렇게 하면 지나갈 수 없는 것을 뚫고 지나가는 방법이 있습니다. 몸을 원자 단위로 흩고, 다시 adhiṭṭhāna 하면 다시 예전처럼 합칠 수 있는 어떤 abhiññā 힘을 가진 사람은 이 몸을 한순간에 원자로 만들고 한순간에 합칠 수 있습니다. 합쳐서 보면 몸이 보입니다. 원자로 만들면 사라져 아무것도 보이지 않습니다.
mē ektarā ēkaṭa kiyanavā iraddhi balaya. oya eka kramayak tamayi dhyāna viraddhi. tava kramayak tiyenavā puṇyavardha kiyalā. yam kenek karalada mahā pinaka bala kriyātmaka velā pratiphala inna paṭan gattahama ē balavat puṇyatāvayan tiyenavā. eban̆du śaktiyak ohu hitanakoṭa karanna puḷuvan hiṭiya ilyak læbenavā puṇyavalaya. anna ē puṇyayēdī tiyena kenāṭat onna oya vidiha karanna puḷuvan hækiyāvak tiyenavā.
이것을 iddhi 힘이라 합니다. 그 한 방식이 jhāna iddhi입니다. 또 puñña iddhi라는 방식이 있습니다. 누군가 지은 큰 puñña의 힘이 작용해 열매를 맺기 시작하면 그런 센 공덕이 있습니다. 그가 마음먹으면 할 수 있는 그런 힘, 곧 iddhi를 얻습니다. puñña의 힘입니다. 그 puñña가 있는 사람도 그렇게 할 수 있는 능력이 있습니다.
tava ekak tiyenavā karma vipākē. karma vipākayaṭa anukūlava iradhi phalayak labanavā. ara vagēma iradiyak. ē karma phalaya bala kriyātmaka vīma nisā ara vagē siddhiyen paramāṇu karanna puḷuvan ekatu karanna puḷuvan śaktiyak karmaphalin venavā. ēka tamanṭa pālanaya karanna bæha. ēka pālanaya karmaphala. anna ē karma balaya matu karagat muṇā kenāṭa ānātara pāpa karmayak karalā ēva mahā balavat vidihaṭa ēvayen padabala ekak vunāṭana. mē śarīraya paramāṇu vaśayen venas velā gihillā mē maha poḷu vaśayen gihillā [ugura kǣrīma] ara apāyaṭa gihilā yanna puḷuvan.
또 하나는 kamma vipāka입니다. kamma vipāka에 따라 iddhi의 열매를 얻습니다. 앞의 것과 같은 iddhi입니다. 그 kamma의 열매가 작용하여, 앞과 같은 일로 원자로 만들고 합칠 수 있는 힘이 kamma의 열매로 생깁니다. 그것은 스스로 다스릴 수 없습니다. kamma의 열매가 다스립니다. 그 kamma의 힘을 일으킨 사람이 ānantariya pāpa kamma를 지어 그것이 아주 세게 작용하면, 이 몸이 원자로 바뀌어 이 큰 땅을 지나 [목 가다듬음] apāya로 들어갈 수 있습니다.
dæn poḷova yasen kohomada gihi poḷova balāgena tiyena yavanna puḷuvan. onnam puḷuvan. ara śarīra guliyama ehema tiyalā poḷovē tiyena poḷovē pasa paramāṇu karalā ǣt karapuvanahama poḷovēṭin gōharayak hadāgena han̆danna puḷuvan. ara guliya śarīra guliyena. oya deken kōkinut yevanna puḷuvan.
땅이 어떻게 갈라져 가느냐고요? 보낼 수 있습니다. 하려면 할 수 있습니다. 그 몸 덩이는 그대로 두고 땅의 흙을 원자로 만들어 밀어내면 땅에 굴을 만들어 들어갈 수 있습니다. 몸 덩이를 흩어서도 됩니다. 이 둘 가운데 어느 쪽으로든 보낼 수 있습니다.
hæbæyi mēka paṁcēndriya gōcara manasa gōcara næti nisā mēka piḷiganna bæruva innavā. namut mehema kramayak tiyenavā. ēka hæn̆gavilā tiyena kramaya. ē ē karma śakti kriyātmaka venakoṭa ēvan dēval siddha karanna hækiyāvak tiyenavā. paramāṇukalā hari venas karanna puḷuvan nam parvata gas gallādiya paramāṇu karalā aturu daham karannat puḷuvan. visirilā yavannat puḷuvan.
하지만 이것은 다섯 감각 마음에 잡히지 않기에 받아들이지 못합니다. 그러나 이런 방식이 있습니다. 그것이 넌지시 일러 준 방식입니다. 저마다의 kamma 힘이 작용할 때 그런 일을 일으킬 능력이 있습니다. 원자 단위로 바꿀 수 있다면 산, 나무, 바위 같은 것을 원자로 만들어 사라지게 할 수도 있고, 흩어 버릴 수도 있습니다.
iradhi balaæti bhikṣūn vahansēlā ē kālē eka pættē bitṭhi hilā bittiya ilak halāna gihillā nam ādhiṣṭhānaya eha karanavā bittiya tibuṇā hædilā ædin.
그 시절 iddhi 힘이 있는 bhikkhu들은 한쪽 벽에 구멍을 내고 지나간 뒤 adhiṭṭhāna를 거두면 벽이 다시 그대로 있었습니다.
dæn mehema krama tiyenavā. puṇya kramak tiyenavā. arihat pat velā hiṭapu puṁci hāmuduruvaru hatara hatara namak dunnā ektarā baminekuṭa dānaekaṭa piri mē hāmuduru ekka yanna giyānam illīmak karanaōna. ektarā bæminiyak hiṭiyā. ē bæmi balāporottu venavā mahā vayasaṭa giyē bamuṇava ekatu karalā ara mahā dānayak denna jāgayak pavatvanna ōnē. ēgollō dānayak denna ōnē kiyalā. dānaya hadalā ivelā haṭan kivvā gihillā kohen hari kamak næhæ. hon̆da bamuṇa hatara pas denek eka hæma tenema ævidda bamuṇek hoyāganna paḷātaka vargana.
이런 방식들이 있습니다. puñña 방식도 있습니다. arahant가 된 어린 스님 네 분이 어느 brāhmaṇa 집 dāna에 가게 된 이야기입니다. 어떤 brāhmaṇī가 있었습니다. 그 brāhmaṇī는 나이 든 brāhmaṇa들을 모아 큰 dāna, 곧 yāga를 베풀고 싶어 했습니다. dāna를 다 마련해 놓고 말했습니다. '가서 어디서든 좋으니 훌륭한 brāhmaṇa 네다섯을 데려오너라.' 곳곳을 다녀도 brāhmaṇa를 찾을 수 없었습니다.
etakoṭa rāyakurusa ævidilā kiyanavā bhāgyāvaṭa hæmatænama evvā bhunī hoyāvaṭa kohevat varā hari væḍiyi dæn dānē ahaka dānna [ugura kǣrīma] kæmættaka innam nemeyi mēka aharaka dānna bæri hindā bhavat gautamagē śrāvakayō inna hon̆dayi isarīkaṭa væhicca mōra ayagen aran innaka hatara oya poḍiyōgē ehemanayi penna ma bæmi vayasa aḍuna ehema van̆dinnapu taṇan læcca aya ēkayi mānya hæṭiyē. bamuṇa mānaya kiyannē ēkayi. tamanṭa vaḍā vayasen væḍi mōralan hæṭadæriva innavā nam vitarayi poḍḍak garu karan kanavā. væḍi vahala bavaṭa ēka nisā hisākaṭa nā gihin hituvā. ē kenakoṭa oka poḍi un ehema ekka.
그러자 하인이 와서 말합니다. '마님, 곳곳을 다 다녀 보았지만 어디에도 없습니다.' 이제 dāna를 버려야 할 판입니다. [목 가다듬음] 버리고 싶지는 않으니 '존귀한 Gotama의 제자들이 있다. 좋다, 머리 센 나이 든 분들 가운데 넷을 데려오너라. 어린 것들은 말고.' brāhmaṇa들은 나이 어린 이에게 절하지 않습니다. 그것이 brāhmaṇa의 자만(māna)입니다. 자기보다 나이 많고 무르익은 이라야 조금 존중합니다. 그래서 어린 이들은 데려오지 말라고 생각한 것입니다.
hon̆da hædi dænnē mōrapu ayagē ekka hatara denā vahansēlā hatarenek killapuvahama budurajāṇan vahansē tuunā puṁci hatara denek kavul hatē atē yanavā. oya rayi yanna kivvā. dæn horanna deyak nǣ. monavā karannada dinnē meccara. dæn mēka gihin tiyenavā kiyalā aragena giyā. ǣta hin̆dan enavara dæka mokuda mē æviṭilā pæḍa ṭikā karannan ētē. mama kivvē mokakda monavā karannada dunnē ecca
무르익은 분 넷을 청했는데, Buddha께서는 어린 스님 넷을 보내셨습니다. 하인은 '어쩔 수 없다, 무엇을 하겠나' 하며 모시고 갔습니다. 멀리서 오는 것을 보고 그녀는 '이게 뭐냐, 내가 뭐라고 했느냐, 무엇을 하라고 했느냐' 했습니다.
dæn oya velāvē vaṭa dæn mē hari akæmætten. ara bæmi dānaya vidhānaṭa hadanāvanē vahaka yana hindā deen hadannē næ. oyaṭa ē læhæti navā ǣta bahu vunē. anna balannakō vāsanāva niyama bāhmaṇaya eyak yana magē dāna apaṭa yannē næ. kiyalā bohōma santōsayen hiṭiyā. duradima gihilā bohoma pūjā satkārayen aragena aragahaṭa væḍama vagē āvā ara bamuṇa vuṇā. bu vuṇā etenṭa ævidilā balanakoṭa hāmuduruvō puṁci hāmuduruvō hatara namak in̆dagena innavā. pasan̆ga pihiṭavalān hāmuduruvō hatara venavā.
그때 그녀는 아주 마지못해하고 있었습니다. 그렇게 마련한 dāna가 버려지게 생겼으니 즐겁지 않았습니다. 그때 멀리서 늙은 brāhmaṇa 하나가 보였습니다. '봐라, 운이 좋구나. 진짜 brāhmaṇa가 온다. 내 dāna가 버려지지 않는다' 하며 아주 기뻐했습니다. 멀리까지 나가 큰 공경으로 맞아 집으로 모셔 왔습니다. 그 brāhmaṇa가 와서 보니 어린 스님 네 분이 앉아 계셨습니다. 그는 오체투지로 그 네 스님께 절했습니다.
dæn mē bæri budu velā valā innavā mē mona budumayakda bamuṇak hāmuduruvō pennanna bæ. api dæna gaṇan gamanē nætuvak gaṇan ganna poḍiyanda pasak bihillā van̆dinavā mē bhava mahā putuma bhavaya
'이 brāhmaṇa가 미쳤나, 이게 무슨 짓인가. brāhmaṇa는 스님에게 절할 수 없는데. 우리가 셈에도 넣지 않던 어린 것들에게 오체투지로 절하다니.'
ehema gila ivaralā mokada karannē dæn dānē kana dæn meyāṭa visittayi. nǣ nǣ unvahansēṭa dānē uppūyā karana eka vis maṭa puḷuvan pāta ē kivva nisā pamuṇa itin ahara dānnat bæ
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ara poḍi hādaṭa dāna pūjā karapu dāma mokada karannē nægena hiha pættē mit sindurak hadana palāgena ākāśaya kiyā dānē aragena mokakda api mē puddu maṭa jīvitayaṭa mehema ekak dæk kenannē mē poḍi hāmuduruvō mokakda mēgollō karannē hari puduma ekkena innē yā anit eka haṭaguvā banāhiṭa pætilak hadāyi net yanna ara vidiṭama ākāśaya yanna gena mēgollō mama hitā inna ekak tiyannē mama puduma tiyannē poḍi vunāṭa anik eka vunahama udura pættē hadā nēt yanna kiyalā dæn tunayi. anik kenā dakuru pættakilā danna eyak tiya. dæn hatara pættē hīl hatarak tiyenavā viya adhiṣṭhānaya ehak karalā næhæ. sīl mægenavā tiyennē næhæ. namut ara bæmi mānya vassanna ara hāmuduruvō karapu væḍaknē.
그 어린 스님들에게 dāna를 올리자 어떻게 되었을까요? 한 분은 동쪽 지붕을 뚫고 dāna를 든 채 하늘로 갔습니다. '내 평생 이런 건 처음 본다. 이 어린 스님들이 무엇을 하는 거지, 참으로 놀라운 이들이구나.' 다른 한 분은 서쪽에 구멍을 내고 갔습니다. 그 방식대로 하늘로 갔습니다. '내가 생각하던 것과 다르다, 어리지만 놀랍구나.' 또 한 분은 북쪽에 구멍을 내고 갔습니다. 이제 셋입니다. 다른 한 분은 남쪽으로 구멍을 내고 갔습니다. 이제 네 쪽에 구멍 넷이 있습니다. adhiṭṭhāna를 거두지 않았습니다. 구멍이 메워지지 않았습니다. 그 brāhmaṇī의 자만을 꺾으려고 스님들이 한 일입니다.
ēpāra bamuṇa dē balalā ilalā putenā mēka maga pudumayin nē. mē kavuda mē itin obatumāṭa dānē. mama dānē gā kenek nemeyi. ehenam obatumā kavuda? mama bamuṇek nemeyi. um̆bē mānya passanna āvē mama mā sakra dē vennē. bamuṇagē vesen āvē unvahansēgē tarama penavā dækkada tarama ehenam obē taramma mokakda magē taram oma balāganna kiyalā uḍa udun maḍalē hadannē unvahansē kiyara vitayāla dæn gehi giri paha.
그러자 brāhmaṇī가 그 brāhmaṇa를 보고 '이건 큰 기적이다, 이분은 누구인가' 했습니다. '그럼 어르신께 dāna를…' '나는 dāna를 먹는 자가 아니다.' '그렇다면 어르신은 누구십니까?' '나는 brāhmaṇa가 아니다. 너의 자만을 꺾으려고 왔다. 나는 Sakka deva이다. brāhmaṇa 모습으로 왔다. 그분들의 크기를 보았느냐?' '그렇다면 어르신의 크기는요?' '내 크기를 보아라' 하고 위로 지붕 한가운데를 뚫고 가셨습니다. 이제 집에 구멍이 다섯입니다.
dæn menna mē ākārayen api katāvak tiyenavā vigraha karā dharmaya katāvak. dæn mē mokada ara mānyaya vasnna karapu væḍēvā. dæn mēkē sakra devidēhi lakdānē kiya puṇya iradiya ara rahatan vahansēlā hatara nam dhyāna læbuvot dhyānaya vidaddhiyan haila hadāyanna yanna kiyalā.
이렇게 dharma를 풀이하는 이야기가 있습니다. 이것은 그 자만을 꺾으려고 한 일입니다. 여기서 Sakka deva가 한 것은 puñña iddhi이고, arahant 네 분은 jhāna를 얻어 jhāna iddhi로 구멍을 내고 가신 것입니다.
dæn itin mē vagē tiyena balaya tibunē mē vāgē bala tibuṇē lōka eyā dakinnē næhænē ati durlabha siddha venna sindinavā. itin mēkedī api dakinna ōnē oya siddha vena krama tiyenavā mē venavā vagē. mēvā venna puḷuvanda kiyalā paṁcēndriya gōcara mānasikatvayen in̆dan api tarka karanna giyāma apiṭa hitanna bæhæ mēvā sāhitya katā kiyanavā. ē nisā apē mahatarun vahansēlāt tripiṭaka sāhitya kiyana vacana dātilā tripiṭaka dharma. ōvā sāhityaya. ē nisā moka tripiṭakaya nemeyi tripiṭaka dharmaya nemeyi tripiṭaka sāhitya kiyamu
이런 힘이 있었지만 세상 사람은 그것을 보지 못하니, 아주 드물게 일어나는 일입니다. 그러니 여기서 우리는 이런 일이 일어나는 방식이 있다는 것을 보아야 합니다. 이것이 될 수 있느냐고 다섯 감각 마음에 머물러 따지면 생각해 낼 수 없으니, 이것은 문학(sāhitya) 이야기라고 합니다. 그래서 우리 큰스님들도 'Tipiṭaka dharma' 대신 'Tipiṭaka 문학'이라는 말을 붙였습니다. 그것은 문학이라고. 그래서 Tipiṭaka도 아니고 Tipiṭaka dharma도 아니고 Tipiṭaka 문학이라 하자고 했습니다.
kiyalā. mahācāryavaru sahita agra śēṣavannāvū maharun vahansēlā haṭaganna vacanē tripiṭaka sāhitya monā karanna pēna paṁcēndriya gora manasaṭa ēka sāhityayak. ēken ehāṭa manasak næti nisā. itin api dakinna ōnē sāhitya buddha dahamē nǣ. buddha dahamē tiyennē dharmaya. dharmayayi vinayayi. sāhitya kiyalā kiyannē lōkayā mulāvaṭa pat karalā hiṭā dāna mōha væḍapiḷi. ēka metana sambandha karanna bæhæna. sāhityaya kiyana ekak. triviṭakē nam dharmaya sāhitya nam mulāva dharma mulāva kivvot ehema ekak tamayi tripiṭaka sāhityaya kiyana vacana tiyennē. dharmaya næmæti mulāva kivvā vagē tamayi tripiṭaka sāhityaya kivvē. gælapennē næ.
교수들을 비롯한 높으신 큰스님들이 지어낸 말이 'Tipiṭaka 문학'입니다. 무엇을 하든 다섯 감각에 잡히는 마음에는 그것이 문학입니다. 그 너머의 마음이 없으니까요. 그러니 우리는 Buddha의 가르침에는 문학이 없다는 것을 보아야 합니다. Buddha의 가르침에 있는 것은 dharma입니다. dharma와 vinaya입니다. 문학이란 세상 사람을 홀림에 빠뜨려 두는 moha의 체계입니다. 그것을 여기에 이을 수 없습니다. Tipiṭaka라면 dharma요, 문학이라면 홀림입니다. 'dharma 홀림'이라 한다면, 그런 것이 'Tipiṭaka 문학'이라는 말입니다. 'dharma라는 홀림'이라 한 것과 같습니다. 맞지 않습니다.
itin metandi dænaganna mē poḷova palāgena yanavayi kiyana ekat apāyaṭa tēn giyā bava kiyana eka san̆dahan vennē menna mē vagē dēval. karma vipāka vidiya nægilāvaṭa passē karma vipākayen śaktiyak mē viśvaya pālanayak siddha venavā karma vipākayaṭa anuva. ēken æti venna nisā karmaya acintayayi. mēka sāmānya manasaṭa tōraganna puḷuvan deyak nemeyi. mē siddha vena siddha vīma koyi koyi ākārayenda mehema vennē kiyalā sāmānyaya manasakaṭa dattayak nǣhæ tōrāganna.
그러니 여기서 알아 둘 것은, 땅을 가르고 간다, apāya로 빨려 갔다는 말이 나오는 것은 이런 일들이라는 것입니다. kamma vipāka가 솟아난 뒤 kamma vipāka의 힘으로 이 우주에 다스림이 kamma vipāka에 따라 일어납니다. 그로 인해 생기기에 kamma는 생각을 넘어선 것(acinteyya)입니다. 이것은 보통 마음으로 가려낼 수 있는 것이 아닙니다. 이 일이 어떤 방식으로 이렇게 되는지 보통 마음에는 가려낼 정보가 없습니다.
ē nisā budurajāṇan vahansē dēśanā karanā mē piḷiban̆da hoyanna giyot 21 velā keḷavara venavā misā. ætta tōrāganna ahambina etā siyum mēkē sarvatta gōcara 20k karma visin ehenam mē gæna tarka karanna vāda karanna gihillā ōka passē karanna epā kivvægena caturārya satti avabōdha karilā dharmaya dækalā ōvā venavā oya vena ākārayan dænaganna giyot ehema ataraman enavā mulā venavā. oya passē gihillā kavadāvat vimuktiyak nemeyi labanna vennē mulāvaṭa pat ennanam meyā hoyāganna bæ. mēka kohomada vennē mēka venna puḷuvanda? oya vagē praśna karalā mokada ē gōcara karana dattayan tamā tuḷa næti nisā ēka vin̆dīmē hækiyāvak næhæ. ē nisā eban̆du praśnayak oluvaṭa dāgattot vikal venna enavā mokada yathārthaya hoyāganna bæri. dæn vikr̥ti venna praśna karagannē nætuva tērum ganna puḷuvan caturārya satyaya tērum ganna utsāha karanna kiyalā dēśanā karanna. itin apit ekka dakinna ōnē ōkayi.
그래서 Buddha께서 설하시기를, 이것을 찾으려 들면 미쳐서 끝날 뿐 참을 가려낼 수 없다고 하셨습니다. 이것은 아주 미묘하여 sabbaññu에게나 잡히는 것이니, 이것을 따지고 다투러 가서 그 뒤를 쫓지 말라고 하셨습니다. cattāri ariyasaccāni를 깨닫고 dharma를 보라. 그것들이 일어나는 방식을 알려고 들면 길을 잃고 홀립니다. 그 뒤를 쫓아가서는 결코 vimutti를 얻지 못하고 홀림에 빠질 뿐, 찾아낼 수 없습니다. 이것이 어떻게 되나, 될 수 있나 하고 물어도 그것을 잡을 정보가 자기 안에 없으니 겪어 볼 수가 없습니다. 그래서 그런 물음을 머리에 넣으면 미치게 됩니다, 참을 찾을 수 없으니까요. 비틀린 물음을 만들지 말고 알아들을 수 있는 cattāri ariyasaccāni를 알아들으려 애쓰라고 설하셨습니다. 우리도 바로 이것을 보아야 합니다.
mē dæḍi adhiṣṭhāna satvayakin pudgalayekuṭa hita kan̆din ven kara tavat kenekuṭa pradhāna karalā hæki. dæn ara mokada tiyanna saṁghōdi mē mēmē kiyana ekkenā mē ara oluva galavalā dan dunnā kiyana katāvat ekkalā mē sambandha. bella kapalā ehenam dugiyā dan dunnā kiyana katāva
다음 물음입니다. 굳은 adhiṭṭhāna로 사람이 머리를 몸에서 떼어 남에게 줄 수 있습니까? 이것은 머리를 떼어 보시했다는 이야기, 목을 잘라 가난한 이에게 주었다는 이야기와 이어져 있습니다.
meccara api loku dekaṭa yanna ōnē næha. apit ahalā tiyena dækalā tiyena deyak tiyenavā mē kikiliyak allagena sakina kikiliyak alla ehenam bella kæpuvot ehema kili kan̆da kǣla atahæralā. kan̆da igillā gilā vitara rakin eṭa værenavā. mēka mē dæn mē kālē karanna puḷuvanma parissara tiyenavā nemeyi. mē kālē pudgalayō karalā tiyena parissara sæka rækā inna gihiliyak allā nam ekapāra billa kæpuvot. kan̆da kǣlla kærakilā gihillā hitan yanavā. ara bittara tibibicca yannavā. oluvanē. oluva nætuva pala tiyenakan kan̆da gihillā væṭenavā. gigiliya balāporottuva tiyannē vitara rakina tenna nisā.
그렇게 큰 데까지 갈 필요도 없습니다. 우리도 듣고 본 것이 있습니다. 알을 품는 암탉을 잡아 목을 자르면, 몸통이 머리를 떠나 날아올라 알 품던 자리에 가서 떨어집니다. 이것은 지금 해 볼 수 있는 실험이라기보다 이미 사람들이 해 본 실험입니다. 알 품는 암탉을 잡아 단번에 목을 자르면, 몸통이 빙 돌아 알이 있던 곳으로 갑니다. 머리 없이도 목숨이 붙어 있는 동안 몸통이 가서 쓰러집니다. 암탉의 바람이 알을 품는 것이었기 때문입니다.
mama dækka siddhiyak tiyenavā. mānent issara mama oya potak aragena kiyagiyō inna velāvaka bittiya kærapot ekka hiṭiyā. kæraputta ara bittaṭ vahalā innakoṭa pūṇek ayagin pænaku gāma allagattā odu. kæravata bus gāla gihillā yanna giyā. etana kærakilā ævidilā mama inna tænṭa ævidilā etana vahalā. mēsē vaṭin kærakilā gihillā pot dekak unā kassē poḍi iḍak tiyenavā giha sihalā ætulaṭa hæntuunā. balanakoṭa holla holla kǣllak anavā guṇā abhikgē. ē kærapotagē oluvaṭa kan̆da tamayi mē gihillā dēśanāva potak hæē. ehema maṁdak ekak. dæn īṭa passē mama potak karalā balanakoṭa uḷuva næti kæn̆da kalā tiyenavā ēkaṭa tavat ēka dan̆galanavā. dæn etakoṭa mē kaḍa kǣlla hæn̆ginna giya kohomada oluva næti.
내가 본 일이 있습니다. 예전에 책을 들고 읽고 있을 때 벽에 바퀴벌레가 있었습니다. 바퀴벌레가 벽에 붙어 있는데 고양이가 뛰어올라 덥석 잡았습니다. 바퀴벌레가 휙 하고 달아났습니다. 빙 돌아 내가 있는 곳으로 와서 탁자를 돌아가더니 책 두 권 사이의 작은 틈으로 기어들어 숨었습니다. 보니 고양이 입에 한 조각이 물려 있었습니다. 그 바퀴벌레의 머리였습니다. 몸통이 와서 책 사이에 숨은 것입니다. 그 뒤 책을 들춰 보니 머리 없는 몸통이 있었고 아직도 꿈틀거렸습니다. 그 몸통이 머리도 없이 어떻게 숨으러 갔을까요?
kærā nam kan̆den ecca oluvē ahakaṭa giyāṭa passē kan̆da kǣlla kriyātmaka karalā ohomagayak venna siddhiyak lōkē venna puḷuvan. yam yam śaktiyan nisā mē mānasika śaktiyan adhiṣṭhāna balavat karapuvahama satyakriyā bala mē vagē dēval valadī oya kanē kriyātmaka vīma siddha venna ita tiyenavā. satyayak kriyā balaya kiyannē otana. ara api issellā kivvā vagē karma śaktiya hētukaṭa ena siddha vena ēvā. ē vagēma puṇya śakti hētuṭa ena puṇya dhyāna nisā dhyānayadī læbuvā vagē tavat iddhikramayak tamayi satyak tiyannē.
바퀴벌레의 머리가 떨어져 나간 뒤에도 몸통이 움직이는, 그런 일이 세상에 일어날 수 있습니다. 어떤 힘 때문에, 마음의 힘으로 adhiṭṭhāna를 세게 하면 saccakiriyā 힘 같은 것에서 그런 작용이 일어날 길이 있습니다. saccakiriyā 힘이란 바로 그것입니다. 앞서 말한 kamma 힘을 까닭으로 일어나는 것, puñña 힘을 까닭으로 오는 것, jhāna로 얻는 것처럼, 또 하나의 iddhi 방식이 saccakiriyā입니다.
anna satyakriyā phalayak hariyaṭa karapumma visvaya tuḷa ohu dannē nætuvat ē kaḷāṭa passē. ē pudgalayāgē manasin ē piḷiban̆dava kaṭayutu nokaḷā ē satyā kriyāva siddha venna paṭan gannavā. ēka hitanna bæri deyak. ehema satyakriyā tiyennē.
saccakiriyā를 제대로 하면, 그 사람이 모르는 사이에도, 하고 난 뒤 그 사람이 마음으로 그것을 다루지 않아도, 우주 안에서 그 saccakiriyā가 일어나기 시작합니다. 그것은 생각할 수 없는 일입니다. saccakiriyā가 그렇습니다.
ē mē attē tiyennē gei. darā innavā vadæla kivvā æti. gahavalā passē hæranakoṭa ataḍāya æhevā apē atdækīmē ōrā velā tiyenavā. svabhāvikatvayaṭa iḍa denna puḷuvan kahanna eccara kara tibicca atta kaṭē vattana kiyalā ahaka balanakoṭa kaḍā væṭenna bæhænē. kaḍāganna kal tiyenna kiyalā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
mama dænuvarta vecca siddhiya ē oya vagē tiyenavā tavada
내가 직접 겪은 일 가운데 그런 것이 또 있습니다.
api pūgaḍa inna kālē api taruṇa kālē kaya pavaliyāva karana kālē modālali kiyana ekē kaḍē depætta tuna lokuva tæila gatta. ēvā eka vallaka gihil 60k 70k eyin mehā aḍuvayak ehema næ. okkoma ekaval gǣṇu kenek eḷiyaṭa hitanavā mo mallakut gihillā gahē. moda ahada ganna ahayak tiyana nam kaḍē ōnē næhæna nēda mē vagē tævili gas dahayak venavā kaḍa karanna ōnē næhænē sudarayaṭa ilā uḍa paralā yanna ævi. āt otana balāgena gǣni piṭasāralā bam̆badayak yanna hambavunē nǣ. tak tak gana vatura væṭagena ara gas dekēma sæli vatura piṭivili pukura pukura væṭenavā giḍi væṭenavā. vatura væṭahenavā gura
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn balanna mē siddhiya mokakda kiyalā dæn ēgayanna kenā mē mona balayak labalā tibunē?
이 일이 무엇인지 보십시오. 그 말을 한 사람은 무슨 힘을 얻었던 것일까요?
ara pudgalayāgē adhyātmikava æti vennā vū yamkisi mahā udvēgayakin nægennā vū deyak tiyenavā nam ēka hariyanna nemeyi ē vacana innē. dāhayak ektarā diya gæm̆bu guptava hæn̆gavuṇu vināśayak mul karagatta mānasikatvayakin ēka nægi. saturaṭa ennē næ. anē maṭat ratbak karanna bæhæ magattē mē vagē tæmilik dahayak æti vunā kiyalā kavuda kiyana oya iṭa gæma kenā. eyāgētta tibunā nam dævili gahanna mē vagē tæni gat dayak maṭa hædunā maṭa saṁsthāvak karanna ōna næhænē ov ehemat tiyenavada kā hā oya pætta balanna anik ayaṭa ehema anugataya gahak tibenavāma magē ammē araka tiyena
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
tamangē gahak tiyanot vahapan vahapan kavuruvat danna mē venasa apiṭa apiṭama hitalā bæluvot pēnavā. æyi anungekaṭa ehema kiyanna hitennē? æyi tamangē ēka ham ganna?
자기 나무라면 '덮어라, 덮어라, 아무도 모르게' 합니다. 이 차이는 우리 스스로 생각해 보면 보입니다. 왜 남의 것에는 그렇게 말하고 싶고, 왜 자기 것은 감추려 할까요?
otana venasak nædda abhyantaraya hæsikatvayan tiyenavā mē adhiṣṭhāna kiyannē hon̆daṭa pō narakaṭa oya krama mēvā prabala vecca avasthāvala hitannē hituvē nætuvaṭa mē bhautika vastu mavā kriyātmaka venna paṭan gannavā anukūla
거기에 차이가 있지 않습니까? 안쪽의 성향들이 있습니다. 이 adhiṭṭhāna라는 것은 좋게든 나쁘게든 그런 방식입니다. 이것들이 세어진 때에는, 생각하지 않았어도 물질 사물이 그에 맞게 움직이기 시작합니다.
onna viśāla balāporottuvakin yamkisi pudya ēkat kaḷā
큰 바람을 품고 어떤 사람이 그것을 했습니다.
ara ge bela kapāganna mohodenada ara śaktiya śaktiyak kriyāvalayē kriyātmaya kiyalā ara siddhiya venna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
hæbæyi mēka gnānavantayaṭa kiyalā gōcara næhæ.
하지만 이것이 지혜로운 이에게 잡히는 것은 아닙니다.
ēkayi mama muladī kivvē mona gnānavantakamada mē maḷu pihi gahagena ara gæna mē gæn ō vagēmaṭakama gnānavantakama tibuṇāda. namut balaya tibunē næ.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
menna mē vagē yamkisi kenek hon̆daṭa hō narakaṭa hō mē vagē balayak kriyātma karapuṇā. oya vidihē dēval siddha venna puḷuvan.
이처럼 누군가 좋게든 나쁘게든 이런 힘을 작용하게 했다면, 그런 일들이 일어날 수 있습니다.
samahara velāvaṭa vigāgena inna oya yuddha sēnā yuddha baṭayē [ugura kǣrīma]
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
yuddhayeṭa gihillā minihā mærilat gaman karana. maraṇāsanna mohota ohu dannet nætat ohu veḍi tiyelā hō anikaṭa prati cālakda samahara velaṭa pudgalayā mærilat vāhana rūpa avasthāva tiyenavā ṭika dura gæna.
싸움터에 나간 사람이 죽어서도 움직임을 이어 갑니다. 죽음에 이른 순간 그는 몰라도 총을 쏘거나 맞서 대응합니다. 어떤 때는 사람이 죽은 뒤에도 차를 몰고 얼마쯤 가는 경우가 있습니다.
dæn mokada mē vagē dēval siddha vena kramayak tiyennē. yamkisi dēkaṭa yomu karalā adhiṣṭhāna karalā tiba cittāvaliya kriyātmaka velā. śaktiya kriyātmaka venna paṭan gannavā īṭa anukūlava yam velāvakayi. en ebuva avasthāva nisā mehema avasthāval novenavāyi kiyanna bæ. ē vagē dēval venna puḷuvan. n namut ēvā ē ē adhiṣṭhāna paridi siddha vena adhiṣṭhānayak paridi hari citta balavēgayakṭa anukūlava hari siddha vena dēval ohoma siddha venavā. itin ē vagē śakti viśēṣa kriyātmaka venna.
어떻게 이런 일이 일어나는 방식이 있을까요? 어떤 것에 마음을 돌려 adhiṭṭhāna 해 둔 마음의 흐름이 작용하여, 그에 맞게 어느 때 힘이 작용하기 시작합니다. 그런 때가 오기 때문에 이런 경우가 일어나지 않는다고 말할 수 없습니다. 그런 일이 일어날 수 있습니다. 다만 그것들은 저마다의 adhiṭṭhāna대로, 또는 마음의 힘에 맞게 일어나는 일들입니다. 그렇게 특별한 힘들이 작용합니다.
ektarā keramayak tiyenavā. hariyaṭa rǣ 12ṭa gedarakaṭa væḍi ṭikak ehema kæruvat hæmadāma davas kīhipayak īṭa passē minihā væli gahanna ōnē næ. ē velāvaṭa gedara nikan væḍivalā tiyennē. vahalaṭa gal gæhuvot ē velāvaṭa kal vædinna paṭan gannavā. gedara ayaṭa viśvāsayak æti vunot ehema ēkāntayen bhūtayē kapaya vidiṭa gal gahanavā væli gahanavā kiyalā ē mānasikatvaya tada venna tada vennē eban̆duma kriyāvaliyat lōkē niṣpāda paṭan gannavā ara mānasikatvaya nu. passē balanna kisima bhūtaya getanē næhæ. namut kriyātmaka venavā davya vastu īṭa anuśūla mehema dēval lōkē tiyenavā. bhūtayama ōnē næ. ēvā karanna ōna. eka ē ekkenāgē mānasikatvayan mesē kriyātmaka venavā.
어떤 일이 있습니다. 밤 12시에 어느 집에 모래를 조금 뿌리면, 며칠 동안 날마다 그렇게 한 뒤에는 사람이 모래를 뿌릴 필요도 없습니다. 그 시각에 집에 저절로 떨어집니다. 지붕에 돌을 던졌다면 그 시각에 돌이 떨어지기 시작합니다. 집안 사람들이 '틀림없이 귀신(bhūta)이 돌과 모래를 던진다'고 믿으면, 그 마음가짐이 굳어질수록 그런 일도 세상에 만들어지기 시작합니다, 그 마음가짐을 따라서. 나중에 보면 귀신은 하나도 없습니다. 그런데도 물질이 그에 맞게 움직입니다. 이런 일이 세상에 있습니다. 귀신이 필요 없습니다. 그 사람들의 마음가짐이 그렇게 작용합니다.
itin etakoṭa mokada vennē? dæn mē vagē avasthāvalva tiyenavā dæn mē mokada dæn mē hita adim ven karalā pradhānaya karanna puḷuvan kiyalā ōgē dēval venna puḷuvan. itin etē kirīmen kisiyam prayōjanayak læbiya hæki. eni prayōjanayak læbīma kiyana gnānavata kaṭayutu valin læbennē. kiyannan koṭanna gihi nam mahā garu bhaktiyak haṭagena pudgalayō noyē karanna puḷuvan. hæbæyi gnānavantaya yamak karannē? metē kirīmē prayōjanaya mokakda? ē kete duraṭa prayōjanavada? menna mē anāgata prayōjanaya dækalā tamayi gnānavantaya kaṭayutu karannē.
그러면 어떻게 될까요? 이런 경우들이 있으니, 마음을 몸에서 떼어 줄 수 있다는 그런 일도 일어날 수 있습니다. 그렇게 해서 어떤 쓸모를 얻을 수 있을까요? 쓸모를 얻는 것은 지혜로운 일에서 옵니다. 사람들은 큰 공경과 bhatti가 생기면 여러 가지를 할 수 있습니다. 하지만 지혜로운 이는 어떻게 할까요? 이것을 하는 쓸모가 무엇인가, 얼마만큼 쓸모 있는가, 이 앞날의 쓸모를 보고 지혜로운 이는 일합니다.
mōḍayō kaṭayutu karana krama tiyenavā. anun kiyanna mehema kaḷot mehema venavā kivvahama ē kiyana eka viśvāsa karaka balāporottuk velā ē balāporottu paramāttamayak hæṭa ilē balāporottu pē mehema koḷot kivva hæṭiyaṭa kiyalā oya ko kara innavā. eban dēval. hæbæyi hētu aṁkukūla phalaya vaśayen væḍak kaḷot moṭa pratiphalayak hambavenavā nisā o vena ekak hambavenna vidihak næhæ.
어리석은 이들이 일하는 방식이 있습니다. 남이 이렇게 하면 이렇게 된다고 하면, 그 말을 믿고 바라며, 그 바람을 가장 높은 것으로 삼아 하라는 대로 하고 있습니다. 그런 것들입니다. 하지만 까닭에 맞는 결과로 볼 때, 어리석은 일을 하면 어리석은 결과를 얻으니 다른 것이 올 길이 없습니다.
itin api dakinna bellak kapalā kenekuṭa dunno. budu venna hētu venna pinanda
그러니 우리가 보아야 할 것은, 목을 잘라 누군가에게 준 것이 Buddha가 되는 까닭이 되는 puñña인가 하는 것입니다.
balayaka velā illā bella kapana phalayan karapu balavaluvō tabena hari ekak. dak hadāganna eka minihek velā inna olu tuuno monavā karana monavā karagata gi minihevaṭa værak tiyennē ava oluvot
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
lovturahā budu venna hētu venna mē śaktiyakda mē væḍennē? ehin mēkē dakinna ōnē.
lokuttara Buddha가 되는 까닭이 되는 힘이 이것으로 자라는가? 여기서 이것을 보아야 합니다.
eham lovturā budu venna dena olu monavada mē balak karalā tiyennē oluva næhænē. dæn oluva tiyena eken mehema mēvā horanaka api ada katā karanna dakāna balanna oluva tiyena eket tamayi mē væḍē karalā tiyennē. monavāhari mahā aparādhayak ena væḍak kararuvot ehema vināśayaṭa pat vena mōḍa væḍak keruvot ehema moṭa væḍak keruvot mē balan karalā tiyena væḍakmagē oluva næhænada āma oluva næti evā. onna ovunṭa olu dunnot ehema mokada vennē kohomada vennē?
그렇다면 lokuttara Buddha가 되려고 주는 머리란 무엇일까요? 이렇게 한 사람들은 머리가 없는 것 아닙니까. 머리가 있는 사람도 이런 일을 했습니다. 보십시오, 머리가 있는 사람이 바로 이 일을 했습니다. 큰 죄가 될 일을 하거나, 망하는 어리석은 일을 하거나, 둔한 일을 하면 '머리 없는 짓을 했다'고 하지 않습니까. 그래요, 머리 없는 이들입니다. 그들에게 머리를 준다면 어떻게 될까요?
gnānavantava kārya sūrva kriyātmaka vennē menna mē kramīṭayi kiyalā ē krama raṭāva kiyā dīlā ē pudgalayā hitaṭa næm̆buru karalā. ara oluva nætuva væḍa karapu ekā oluva ætuvama væḍa karana hadæt mokada vennē?
지혜롭고 솜씨 있게 움직이는 것은 이 방식이라고 그 방식을 가르쳐 그 사람의 마음을 기울게 하여, 머리 없이 일하던 이가 머리를 가지고 일하게 되면 어떻게 될까요?
anna loturā buduna oluvak nēda? loturā buduna śaktiya nēda nipadavannē? mokaṭada loturā budu vennē? moṭakam kara kara avidyā andhakārayaṭa mōha andhakārayaṭa væralā inna ayagē ē moṭakama næti karalā hanṭa yathā oluvak hadalā dīlā yathā æs dekak labā dīlā daham [ugura kǣrīma] dakinna. daham kalpanā karanna puḷuvan mānasikatvayak udā karalā dīlā arihatyaṭa pat kirīmē kāryaya siddha karannayi lovturā buddhatvayaṭa pāven sabunavā kiyannē. dæn ēkaṭa mula mokakda laukika oluvak nætuva innē laukika æt dekak nætuva poṭṭa væṭa pahan mē poṭṭayāva vagē væḍa karalā tiyena ānavā kiyaṭa andaya vagē hædi epā.
그것이 바로 lokuttara Buddha의 머리가 아닙니까? lokuttara Buddha의 힘을 만들어 내는 것이 아닙니까? 왜 lokuttara Buddha가 됩니까? 어리석게 avijjā의 어둠, moha의 어둠에 빠진 이들의 어리석음을 없애고, 그들에게 참된 머리를 만들어 주고 참된 두 눈을 주어, dharma를 [목 가다듬음] 보고 dharma를 생각할 수 있는 마음을 열어 주어 arahant에 이르게 하는 일을 하는 것이 lokuttara Buddha됨에 다가간다는 것입니다. 그 뿌리는 무엇일까요? 세속의 머리도 없이, 세속의 두 눈도 없이 장님처럼 일하던 이들에게, 장님처럼 살지 말라는 것입니다.
æs æti minissugē væḍa karannaṭa ahallaka. anna kiyā tiyenavā obēsat. dæn æs æti karalā denavā kiyannē. tērum ganna bæruvō kaṭayutu karana pudgalayāṭa yamak tiyā dinavā sihi buddhiyen sihiyanē kaṭayutu karana hæṭa. ōna dæn tamayi maṭa ætta pēnnē. anna pēnna æs. boruvaṭa rævaṭilā hiṭan mulāvaṭa patvelā inna ekkenāda ætta pēna æs næha. mas æs nam ōram tiyenavā. nittu ætta dakina æs tamayi nættē.
'눈 있는 사람처럼 일하라.' 그렇게 bodhisatta께서 말씀하셨습니다. 눈을 만들어 준다는 것은, 알아듣지 못하고 일하는 사람에게 무엇을 가르쳐 주어 깨어 있는 슬기로 일하는 법을 알게 하는 것입니다. '이제야 참이 보인다.' 그것이 보는 눈입니다. 거짓에 속아 홀림에 빠진 사람에게는 참을 보는 눈이 없습니다. 살로 된 눈은 멀쩡히 있지만 참을 보는 눈이 없습니다.
yuktiya ayutiya tērum ganna puḷuvan æs næha. æs væhilā. tamangē vāsayaṭa ātmārthakāmitaya menna meban̆du mulā inna pudgalayinṭa ehi yathārthaya kiyā dīlā. æs æti pudgalayō hæṭiyaṭa nuvaṇindava væḍa karanna kiyā dīlā sakas karalā denakoṭa menna mē padu mahā manā mānasikatvayak æti karalā denā lōkē ara menna mē dānayaṭa kiyanavā æs dan. lovturā budu venna æs dan dennē anna ēvā.
옳고 그름을 가릴 눈이 없습니다. 눈이 덮여 있습니다. 제 이익만 챙기는 이기심입니다. 이런 홀림 속에 있는 사람들에게 그 실상을 가르쳐 주고, 눈 있는 사람으로서 슬기롭게 일하도록 가르쳐 바로잡아 줄 때 아주 좋은 마음가짐이 생기게 해 주는 것, 세상에서 이 보시를 눈 보시라고 합니다. lokuttara Buddha가 되려고 주는 눈 보시는 바로 그것입니다.
hæbæyi potē tiyennē mokakda? æs dandīma mona ætta koya mona ættada dandunē kāṭat dunē ekakvat anna sāhi katāvak godāgannākada ēkaṭa gælapennē. gotāgena illā hitannē mē æs dekun eka gæna aragannavā itin ahasē taru gānaṭa æs ganyi budu vuṇē kiyalā.
그런데 책에는 무엇이 있습니까? 눈 보시. 어느 눈을, 누구에게 주었다는 것인가, 하나도 없습니다. 그것은 문학 이야기입니다. 지어낸 이야기가 거기에 어울립니다. 지어내서 하는 생각이란 이 두 눈 가운데 하나를 뽑아 주고, 하늘의 별 수만큼 눈을 주고서 Buddha가 되었다는 것입니다.
itin prayōjanaya api dakinna ōnē mē mas æs ṭikak dīlā mat mas æṭa sahita oluvak dīlā kenekuṭa ēka budu venna hētu venna pinanda budu venna hētu vena mārgayak.
그러니 쓸모를 보아야 합니다. 살로 된 눈 몇 개, 살과 뼈가 든 머리를 남에게 주는 것이 Buddha가 되는 까닭이 되는 puñña입니까, Buddha가 되는 까닭이 되는 길입니까?
budu venavā kiyannē mokakda? nuvaṇa moṭa velā inna lōka satvayāṭa nuvaṇakkāra bavaṭa pat vennē. pragnāven an̆duruvelā enna pudgalayāgē pragnā ālōkaya matu karalā ohu mahā pragnāvantayek karanna ōna. anna ē tuḷin arihatyaṭa pat karanna hētu vennā vū māgaya pennavā dennayi budu vennē. ehenam budu vīmē pradhāna kāraṇayaṭa hētuva mokakda? anunṭa pragnāva pahaḷa karalā dīlā gnānaya pahaḷa karalā dunnā vū guṇaya nisā unvahansēgē hētuvē phalaya vaśayen asama sama pragnāvak asama sama gnānayak pahaḷa venavā. lovturā buddhatvayak sarvaca sat gnānaya menna sarvaca satgnānayē næmati phalayaṭa hētuva mokakda lōkayāṭa næna nuvaṇa matu kara dīmē pratiphalaya menna pāramitāva
Buddha가 된다는 것은 무엇일까요? 슬기가 무딘 세상 중생을 슬기로운 이가 되게 하는 것입니다. paññā가 어두운 사람의 paññā 빛을 끌어내어 그를 크게 슬기로운 이로 만들고, 그것을 통해 arahant에 이르는 까닭이 되는 길을 보여 주려고 Buddha가 되는 것입니다. 그렇다면 Buddha가 되는 으뜸 까닭은 무엇일까요? 남에게 paññā와 ñāṇa를 일으켜 준 덕 때문에, 그 까닭의 열매로 그분에게 견줄 데 없는 paññā, 견줄 데 없는 ñāṇa가 생깁니다. lokuttara Buddha됨, sabbaññuta ñāṇa입니다. 이 sabbaññuta ñāṇa라는 열매의 까닭은 무엇일까요? 세상 사람에게 앎과 슬기를 끌어내 준 결과, 바로 그것이 pāramitā입니다.
adharmayen yuddha pudgalayā adharmayen aha karalā dharmaya pihiṭalā gnānavantava dharmiccayen bavaṭa pat karanavā. ē nisā ē pudgalayō mulāvaṭa pat velā giya ataraman velā giyē laukikatvaya hō innakam. ē mulāvaṭa pat vena satara apā væḍa piḷivela at æralā hitayin yahapat sugatikāmī væḍapiḷi bæhæ næនnunē væḍa karalā yahapatak karaganna. kavadā hari yathābōdhaya labāganna hētu kāraka vannā vū śraddhā sīla sutat eyāgē pragnādhi guṇa vadāganna. mē hētuva kavada vimuktiyat maga pædenavā. menna mē kiyana kusalaya siddha karapu kenāṭa lovturā bōdhiya heval pāramitā bidenavā.
adharma에 빠진 사람을 adharma에서 떼어 dharma에 세우고, 슬기롭게 dharma를 따르는 이가 되게 합니다. 그래서 그 사람들이 홀림에 빠져 세속에서 길을 잃고 있던 동안의 네 apāya로 가는 행실을 버리고, 마음을 좋은 sugati로 가는 행실로 기울여 좋은 것을 이루게 합니다. 언젠가 있는 그대로의 깨침을 얻는 까닭이 되는 saddhā, sīla, suta, paññā 같은 덕을 키우게 합니다. 이 까닭으로 언젠가 vimutti의 길이 열립니다. 이 kusala를 행한 이에게 lokuttara bodhi, 곧 pāramitā가 채워집니다.
[ugura kǣrīma] itin æs maslē abudaruvā ādī vaśayen vacanē kiyā tiyenavā arthaya yaṭapat velā. ē nisā itin mē daruvā ahana praśnayak itin hari itin. oluvak dīlā mokakda tiyanna prayōcara poḍi panasækilā tiyenavā unṭat tērenavā rr̥ṭṭikāvēlā næti nisā oluvak dunnaṭa kenekuṭa kohomada ēka læbennē tiyenē praśnaya ahanna taram nuvaṇak tiyenavā. ē nuvaṇak nætuva yanavā væḍipura bhaktiyaṭa giyāṭa passē kiyana eka piḷiganna giyāṭa passē. īṭa passē mokada karannē æn̆gē kǣli ṭika dan dīlā pāramitā kiyalā kǣli dan denna balanavā. itin lovturā buduāpatalā maḷaṭa passē æs deka dan denna asidāna saṁgamaya tiyenavā. etakoṭa kohomaharinnē maḷaṭa passē vata deka tiyanat ēkat dānayak nē kiyama tāganna ya.
[목 가다듬음] 그래서 눈, 살, 아내, 자식 같은 낱말로 말해져 있어 뜻이 눌려 버렸습니다. 그러니 이 아이가 묻는 물음은 맞습니다. 머리를 주어서 무슨 쓸모가 있느냐는 것이지요. 어린아이들에게도 그 정도는 보입니다. 머리를 준다고 남이 그것을 어떻게 얻느냐 하는 물음을 물을 만큼 슬기가 있습니다. 그런데 지나친 bhatti로 가서 말하는 것을 그대로 받아들이면 그 슬기가 사라집니다. 그 뒤에는 몸 조각을 보시하고 pāramitā라며 조각을 주려 듭니다. lokuttara Buddha가 되려고 죽은 뒤에 두 눈을 보시하는 눈 보시 모임이 있습니다. 그러면 어떻게든 죽은 뒤에 두 눈을 주니 그것도 dāna라고 하며 붙잡습니다.
dæn mē vagē lōka satyayā mulāvaṭa pat vena væḍa kaṭayutu mehema siddha venavā. api dakinna ōna nuvaṇaæsa æti karanna ōnē. moṭa oluvak ætuva moṭṭa gatiyen inna kiyalā kiyana manāna ōna æti oluvak nætuva væḍakanna purudu karanna ōnē. ē vagēma sāra dharmaya næti ættaṭa kaṭṭa gatiya æti pudgalayāṭa sāra dharma nē næti māṁsayen pirilā inna pōṣaṇaya æti pudgalaya bavaṭa pat karanna ōna. sāra dharmaya næmati guṇadharmaya pūrṇaya karanna ōnē. menna mēkayi mahansaya.
이렇게 세상 중생이 홀림에 빠지는 일들이 일어납니다. 우리는 슬기의 눈을 열어야 한다는 것을 보아야 합니다. 무딘 머리로 어리석게 지내는 이에게, 쓸모 있는 머리로 일하도록 길들여야 합니다. 또 알맹이 있는 dharma 없이 바싹 말라 있는 이를, 알맹이 dharma라는 살로 채워 영양이 넉넉한 사람이 되게 해야 합니다. 알맹이 dharma라는 좋은 바탕을 온전히 채워야 합니다. 이것이 살 보시입니다.
ekāṭa ekā nætuva hæpi hæpī gæṭi gæṭī inna ekāṭa layānitava jīvat venna purudu karannakō. menna denna lē. æn̆ga æti vemin satupaṭa vækenna pudira dhātuva nemeyi mē kiyannē. ekina ekā kiri hitavat jīvat venna purudu karā laya dan denavā. lē danvā kiyannē ēka gǣṇu minissunṭa gǣṇu dena eka nemeyi gǣnu danlā budu venna puḷuvan. ehenam ara moku nevaṭat puḷuvan budu venna.
서로 아랑곳없이 부딪치고 다투며 사는 이를 화목하게 살도록 길들여 보십시오. 이것이 피 보시입니다. 몸에 생겨 칼에 묻는 피를 말하는 것이 아닙니다. 서로에게 다정하게 살도록 길들이는 것이 피를 주는 것입니다. 피 보시라고 하는 것은 그것입니다. 아내를 준다는 것도 여자를 남자에게 주는 것이 아닙니다. 아내를 주어 Buddha가 될 수 있다면, 그런 짓을 하는 이도 Buddha가 될 수 있겠지요.
gǣni denā putuu venna puḷuvan. onnaṭa kiyanavā bonna ēyōgala navā kiyana unṭat pāramitāva penavā mæna.
아내를 내주는 이도 Buddha가 될 수 있겠지요. 그런 이들에게도 pāramitā가 채워진다는 말이 됩니다.
dæn hitalā balanna poḍḍak gǣṇiya minihekuṭa gǣni tamangē gǣ minehakuṭa budu venna pāramitāva panat pinak tiyenavada ōkē ēka pinakda pavanda duścaritayakda sucaritayakda kalpanā karalā balannakō oya ada mē kāma mityācāraya kiyana śikṣā padayak pavatinnē ōka dusærayak nisā nēda paṁca durtala ekaknē hō ōka budu vena pāramitāguṇa yanavā.
생각해 보십시오. 여자를 남자에게, 제 아내를 남에게 주는 것에 Buddha가 될 pāramitā가 되는 puñña가 있습니까? 그것이 puñña입니까 pāpa입니까? duccarita입니까 sucarita입니까? 곰곰이 생각해 보십시오. 오늘 kāmesu micchācāra라는 sikkhāpada가 있는 것은 그것이 나쁜 행실이기 때문이 아닙니까? 다섯 계 가운데 하나지요. 그런 것이 Buddha 되는 pāramitā 덕이 된다니요.
ehenam mokakda aba kivvē? aba kiyana vacanayak tiyenavā aba kiyannē am̆bahaḷuvā ehema kiyannē. aba kiyannē hitavat vatkama dukē sæpayēdī anikā kirehi balannā vū dayānukampāva balana ætta ē hækiyi. karavarayak vunahama maga hari arinnē nǣ. æpu pasvāra karanavā, uḍa upakāra karanavā. menna mē gatiyaṭa kiyanavā ambu.
그렇다면 ambu라고 한 것은 무엇일까요? ambu라는 낱말이 있습니다. 'ambu-sāmi(아내와 남편)'라고 할 때 쓰는 말입니다. ambu란 다정함입니다. 괴로울 때나 즐거울 때나 서로를 돌보는 연민, 바로 그것입니다. 어려움이 생기면 피해 가지 않습니다. 보살피고 돕습니다. 이 성질을 ambu라고 합니다.
menna mē gatiya næti minissu ekina ekāṭa viruddha kāṭahā ganimin baḍa taman tamangē pudgalayaka baḍa vadā gænīmen mehe jīvat venavā anika ehē balanna nætuva menna mē ayaṭa kiyanavā ehema idda epā taman samādānayen ekā vāgē jīvat anna ē am̆bulanna gihillā menna am̆bu bhāryāvaṭa am̆buvā kivvē mokada svāmaya puruṣayā eyāgē duka sæpa bala balā ḷan̆ginma inna nisayi eyāṭa an̆dunnē. tamanṭa kāma sēvanayaṭa gōcarena vastuva vecca nisā nemeyi abu kiyi.
이 성질이 없는 사람들은 서로 맞서고 다투며 저마다 제 배만 채우며 살고 남은 돌아보지 않습니다. 이들에게 그러지 말고 화목하게 하나처럼 살라고 가르칩니다. 그것이 ambu를 주는 것입니다. 아내를 ambu라 한 것은 왜일까요? 남편의 괴로움과 즐거움을 살피며 곁에 있기 때문에 그렇게 부르는 것입니다. 자기의 감각 즐김의 대상이기 때문에 ambu라 하는 것이 아닙니다.
bhāryāvaṭa am̆bu kiyanna hētuva mokada svāmiyāṭa dukak karadarayak æti vunahama maga æralā yannē nǣ. æpa upassāna karanavā. udav upakāra karalā denavā. sakas venna pōṣaṇaya venna avaśya karana kaṭayu tuḷa udav upakāra denavā. menna mē nisā bhaharayāvaṭa am̆bu kivvē tonna oya hētuva nisayi. kāma vastuvak nisā am̆bu kivvā nemeyi.
아내를 ambu라고 하는 까닭은, 남편에게 괴로움과 어려움이 생기면 피해 가지 않기 때문입니다. 보살피고 돕습니다. 바로 서고 자라나는 데 필요한 일에 손을 보탭니다. 이 까닭으로 아내를 ambu라고 한 것입니다. 감각 대상이라서 ambu라 한 것이 아닙니다.
anna ē bhāryāvagē svāmī puraṣayā hāṭa tibena gati lakṣaṇayak ætda yahapat karalānē dukēdī sæpayēdī balana. menna mēvāgē lōka satyayā kirīmē ekina ekak. karadarayak ekāṭa venakoṭa maga arinnē nætuva dukēdī sæpayēdī pihiṭa vena bala gatiyak tibuṇanam menna mē gatiyaṭa gena am̆bu gati. menna mē gati lakṣaṇaya bohoma yahapat deyak. menna mēka vaṭinākava pennalā dīlā lōkayaṭa dharma dēśanā karamin maga pennā demin ādāśrāva kaṭayutu karamin bōdha satyayan vahansēlā menna mē krimē lōkē hari. ēka anugamanaya karana aya api kāō koṭagaṭa væḍaknē. ekekuṭa ēkak nætuva inna hon̆da næha. apit ekin ekāṭa anya yōni sahayakin udav upakāra samagī samādhayan jīvat velā hitam mehema sasarīka vemu kiyalā minissu ēpat pætte næha menna abuda an ēvā. onna
아내가 남편에게 가진 그 성질, 좋은 마음으로 괴로울 때나 즐거울 때나 돌보는 것처럼, 세상 중생도 서로에게 어려움이 생길 때 피하지 않고 괴로울 때나 즐거울 때나 의지가 되어 주는 성질이 있다면, 이 성질이 ambu의 성질입니다. 이 성질은 아주 좋은 것입니다. 이 값어치를 세상에 보여 주며 dharma를 설하고 길을 보이며 bodhisatta들은 이 방식으로 세상을 이끌었습니다. 그것을 따르는 이들은 서로 없이 지내는 것이 좋지 않다는 것을 압니다. 우리도 서로 돕고 화합하여 살아가자고 사람들이 그쪽으로 가게 하는 것, 이것이 ambu 보시입니다.
itin daru dandīmat tērum ganna. daru kiyannē monavada? vahal venadāma bauddhayāṭa vāhanam karapu kāraṇāva pahē peḷadāmma pahen ekak. vahalkamaṭa daruva hari kavuruhari vahalan denavā nam minihek vahalkamaṭa denavā nam ēkē taram varadā.
자식 보시도 알아들어야 합니다. 자식(daru)이란 무엇일까요? 노예로 파는 것은 Buddha를 따르는 이에게 금한 다섯 장사 가운데 하나입니다. 자식이든 누구든 사람을 노예로 내준다면 그것은 그만큼 큰 허물입니다.
daru kiyannē monavada? daranna. hētukāraka dharma. prāṇaghātaya adharmayak taranna epā. prāṇaghātayen venvīma dharmayak daranna. adattā ādānaya adharmayak daranna epā. adattā danna venvīma dharmayak daranna menna daru. kāma mityācāraya adharmayak daranna epā. kā mityācārayen venvīma daranna ēka dharmayak. [ugura kǣrīma] musāvādaya adharmayak daranna epā. satyavādī vemayak. tr̥ṣṇāvacā ganna epā. ē vagē yahapat vacana ganna ēka dharmayak. menna mē ākārayen dasakusala adharmayak ēken venvīma dharmayak eyā pennā tiyenavā. menna mē dharmānukūlava jīvat velā yahapatak karaganillā kiyalā mēkaṭa avavāda anuśāsanā ākarṣayen dimin eban̆dit mē anukavalu jīvitayak gata karanavā nam menna mēkaṭa kiyanavā darundi. menna nivan dakinna hiṭiyena lovturā buddhatvayaṭa hē tiyena pāramitāga
daru란 무엇일까요? '지니다(daranna)', 곧 까닭이 되는 dharma를 지니는 것입니다. pāṇātipāta라는 adharma를 지니지 말라. pāṇātipāta에서 떠나는 dharma를 지녀라. adinnādāna라는 adharma를 지니지 말라. adinnādāna에서 떠나는 dharma를 지녀라. 이것이 daru입니다. kāmesu micchācāra라는 adharma를 지니지 말라. kāmesu micchācāra에서 떠나는 것을 지녀라, 그것이 dharma입니다. [목 가다듬음] musāvāda라는 adharma를 지니지 말라, 참말을 하라. 거친 말을 하지 말라, 좋은 말을 하라, 그것이 dharma입니다. 이렇게 열 akusala는 adharma이고 그에서 떠나는 것은 dharma라고 보여 주었습니다. 이 dharma에 따라 살아 좋은 것을 이루라고 가르침과 이끎을 주어 그에 맞게 삶을 보내게 한다면, 이것을 자식 보시라고 합니다. 이것이 nibbāna를 보게 하고 lokuttara Buddha됨의 까닭이 되는 pāramitā입니다.
ōvā okkoma pættakin tiyalānē. onna ōvaṭa gota sāhitaya tiyenavā. oya vaṁgagiriyaṭa gihillā mehema karalā dandunā maitrī dēviyayi saṁtara adhiruvayi okkoma karalā katāva hadanavā sāhityaya. hæbæyi ēvā nam bauddha budu dahama nemeyi ēvā sāhitya. sāhityaya nisā apiṭa velā tiyenavā. yathārya hoyāganna bæri.
그런 것은 모두 한쪽에 밀어 두었습니다. 그래서 거기에 지어낸 문학이 있습니다. Vaṅkagiri에 가서 이렇게 보시했다며 Maddī 왕비와 아이들까지 모두 엮어 이야기를 만드는 것, 그것이 문학입니다. 하지만 그것은 Buddha의 가르침이 아니라 문학입니다. 문학 때문에 우리는 있는 그대로의 참을 찾을 수 없게 되었습니다.
na api idiriyaṭa davas sākacchā karamu. [ugura kǣrīma] dæn dānamāna velāvak sakas velā ḷan̆ga velā tiyennē. pæhædenāṭa yahapatak vedu
나머지는 앞으로 다른 날 이야기합시다. [목 가다듬음] 이제 dāna 때가 가까이 왔습니다. 믿는 이들에게 좋은 일이 있기를 바랍니다.