dhamma desanā
ධර්ම දේශනා.
mē viśvayē jīvī ajīvī vastu nirmāṇaya karanu labannē minisāgē manasa visinda oba vahansē kiv bava samahara aya kiyati. ē esēnam ē
어떤 이들은 스님께서 이 우주의 살아 있는 것과 살아 있지 않은 것들이 사람의 마음으로 만들어진다고 말씀하셨다고 합니다.
vahansē kiv bava samahara aya kiyati. ē esēnam ē nirmāṇavādayak goḍanægenavā nēda? geyin nirmāṇavādayak goḍanægenavā nēda? budu dahama nirvā nirmāṇavādayak pæhædili kara denna. mēka mehema illillīmak karalā tiyenavā.
그렇다면 그것은 nirmāṇavāda(무엇이 만들어 낸다는 가르침)를 세우는 것이 아닙니까? nirmāṇavāda를 세우는 것이 아닙니까? 붓다의 가르침이 nirmāṇavāda인지 아닌지 밝혀 주십시오. 이렇게 청하고 있습니다.
dæn metandi dænaganna ōnē viśēṣa deyak tiyenavā menna mehema deyak. [ugura kǣrīma]
여기서 꼭 알아 두어야 할 남다른 점이 하나 있습니다. 바로 이런 것입니다. [목을 가다듬는 소리]
a mē siyalu vastu nirmāṇaya karanu labannē kiyana ekayi nirmāṇaya venu labannē kiyannē dekak. minisāṭa vitarak sīmā velā næha. satvayā vedī minisāṭa vitarak sīmā karapu deyak nemeyi. karanu labanavā nemeyi venu labanavā.
이 모든 것을 ‘누가 만든다’는 것과 ‘만들어진다’는 것은 서로 다른 두 가지입니다. 이것은 사람에게만 매인 일이 아닙니다. 살아 있는 모든 것에게 해당하며 사람에게만 한정된 것이 아닙니다. 누가 하는 것이 아니라 그렇게 되는 것입니다.
nirmāṇaya karanna puḷuvankamak tiyenavā satvayā satara apāk nirmāṇaya karagena yannē næ.
만들어 낼 힘이 있다면, 살아 있는 것들이 네 가지 apāya(괴로운 세계)를 스스로 만들어 가지는 않을 것입니다.
pæhædilima deyak hō yam kenekuṭa minihesekuṭa hō satvayekuṭa puḷuvankamak tiyenavā nirmāṇayak karanna ohu dugatiyak nirmāṇaya karannē næ.
아주 뚜렷한 일입니다. 어떤 사람이든, 사람이든 다른 생명이든 무엇을 만들어 낼 힘이 있다면 그는 duggati(나쁜 곳)를 만들어 내지 않을 것입니다.
nirmāṇaya venavā nam hētuvaṭa phalaya vaśayen ohu nirmāṇaya karanavā nemeyi. hētuvaṭa phalaya vaśayen nirmāṇaya venavā.
그것이 만들어진다면, 그가 만드는 것이 아니라 까닭(hetu)에 따른 열매(phala)로서 만들어지는 것입니다.
nirmāṇa hētuvaṭa phalayak nirmāṇaya venavā nam ēka nirmāṇavādayak.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
nirmāṇaya karanavā kivvot nirmāṇavādayak.
‘누가 만든다’고 말하면 그것이 nirmāṇavāda입니다.
nirmāṇa karanavā kiyana ekak nemeyi pelā tiyennē dēśanāvala.
desanā들에 나와 있는 것은 누가 만든다는 것이 아닙니다.
lōka satvayā avidyāven tr̥ṣṇāven væhuṇu lōka satvayā mē lōkayē priyayi, manāpayi, yahapatayi kiyalā sihi karagena paṁcakāma sampattiya hari vædagat deyak kiyana mē dr̥ṣṭiyē pihiṭalā īṭa anukūla dē balāporottu venavā. balāporottuven īṭa avaśya vannā vū kāraṇā siddha karanakoṭa ē hētuvē phalaya vaśayen avidyāven tr̥ṣṇāven anukūla dē goḍa nægenavā. ēka dharmatāvayak.
avijjā와 taṇhā에 덮인 세상의 생명들은 이 세상의 것들을 사랑스럽고 마음에 들고 좋다고 여기며, 다섯 가지 감각의 즐거움이 아주 귀하다는 이 견해에 머물러 그에 맞는 것을 바랍니다. 그 바람으로 그에 필요한 일들을 해 나가면, 그 까닭의 열매로서 avijjā와 taṇhā에 맞는 것이 쌓아 올려집니다. 그것은 dhammatā(본디 그러한 이치)입니다.
goḍa naganavā kivvot nirmāṇavādayak. goḍa naganna puḷuvan nam lōka satyayā dugatiyak goḍana nagannē nǣ.
‘누가 쌓아 올린다’고 하면 nirmāṇavāda가 됩니다. 마음대로 쌓아 올릴 수 있다면 세상의 생명들은 duggati를 쌓아 올리지 않을 것입니다.
goḍa nægena nisā tamayi koccara akamæti venat dugatiyak goḍanagennē.
저절로 쌓아 올려지기 때문에 아무리 싫어해도 duggati가 생겨나는 것입니다.
yamkisi deyak pudgalayā dūsiya maṭṭamē prāṇaghāta karanakoṭa ē prāṇaghātayak kaḷā nam prāṇaghāta kirīma nisā æti vennā vū dūṣitatāvaya pratiphalayak vaśayen. ē karmayaṭa vipākayak vaśayen. anukūla deyak goḍanægenavā.
어떤 사람이 더럽혀진 마음 상태에서 pāṇātipāta(산 목숨을 죽임)를 저지른다면, 그 죽임으로 생긴 더러움의 열매로서, 그 kamma의 vipāka로서 그에 맞는 것이 쌓아 올려집니다.
menna mē goḍa nægena eka nirmāṇayak nemeyi. nirmāṇaya vīmak nirmāṇaya kirīmak nemeyi.
이렇게 쌓아 올려지는 것은 누가 만드는 것이 아닙니다. 만들어지는 것이지 만드는 것이 아닙니다.
ē nisā mēka tērum ganna ōna nirmāṇa vādayak vennē kenek tamanṭa ōna dēval nirmāṇaya karanavā kiyalā ehema hækiyāvak tiyenavānam tamanṭa ōnaṭa hariyannē næ.
그러니 이것을 알아야 합니다. nirmāṇavāda가 되려면 누군가가 자기가 바라는 것을 마음대로 만들어 낼 수 있어야 하는데, 그런 힘이 있다 해도 바란다고 해서 그대로 되지는 않습니다.
ōna dēṭa anuva ōna nam eban̆du deyak haṭagænīmaṭa avaśya karana hētuva dækalā eban̆du hētuva kriyātmaka karapuhama mē phalaya læbenavā.
바라는 것이 있다면, 그런 것이 생겨나는 데 필요한 까닭을 보고 그 까닭을 움직이게 하면 이 열매가 얻어집니다.
ēka nirmāṇaya kirīmak nemeyi nirmāṇaya hētuvaṭa anuva phalaya sakas vīmak.
그것은 누가 만드는 것이 아니라, 까닭에 따라 열매가 지어지는 것입니다.
ē nisā pudgalayāṭa yamak epā nam ohu ēka haṭagannē kumana hētuvak nisāda kiyalā hētuva dænagena eban̆da hētuva kriyātmaka kirīma natara koḷot hētuva nirōdhanam phala nirōdhayi kiyana mē nyāya dharmaya yaṭatē. eban̆du phalayak udā vennē nætuva yanavā. etakoṭa tamangē
그러므로 사람이 무엇을 바라지 않는다면, 그것이 어떤 까닭으로 생겨나는지 알고 그 까닭을 움직이는 일을 멈추면, ‘까닭이 그치면 열매도 그친다’는 이 이치에 따라 그런 열매가 나타나지 않고 지나갑니다.
udā vennē nætuva yanavā. etakoṭa tamangē balāporottuva yamakin duka upadinavā nam ē duka upadinna hētuva hoyelā balalā. ē hētuva duru kaḷoḷot ohuṭa duka næti velā yanavā.
그러니 자기가 바라는 것 가운데 무엇 때문에 괴로움이 생긴다면, 그 괴로움이 생기는 까닭을 찾아보고 그 까닭을 없애면 그의 괴로움은 사라집니다.
mokada hētuva phalayaṭa tiyā lōka dharmatāvē hētu phalayak nisā. dharmayē hētuphalavādayaṭa anukūla nisā. naraka hētuvaṭa pat venna tiyena naraka phalaya naraka hētuva næhanam siddha vennē næ.
왜냐하면 까닭이 열매로 이어지는 세상의 이치, hetu-phala의 이치 때문이고, dhamma의 hetuphalavāda에 맞기 때문입니다. 나쁜 까닭에서 오게 될 나쁜 열매는 나쁜 까닭이 없으면 일어나지 않습니다.
etakoṭa ēka nirmāṇavādayak nemeyi. ē vagēma yamak hon̆da nam apiṭa ēka avaśya venavā. ē hon̆da dē haṭagannē mona hētuvakin hituvili kriyāvatan næguvotda kiyalā dækalā īṭa anukūlava hituvili kriyāvatan nægīmē phalayak vaśayen hētuvē phalaya vaśayenma hon̆da deyak ēkē matuvenavā.
그러니 그것은 nirmāṇavāda가 아닙니다. 마찬가지로 무엇이 좋으면 우리는 그것을 바랍니다. 그 좋은 것이 어떤 까닭으로, 어떤 생각과 행동을 일으키면 생겨나는지를 보고, 그에 맞게 생각과 행동을 일으킨 열매로서, 바로 그 까닭의 열매로서 좋은 것이 거기서 드러납니다.
dæn api dæna nuvaṇin yutta nam samyāprayōgayen yukta velā apiṭa puḷuvan gnānavanta nam. mē mē dē hon̆dayi, mē dē narakayi kiyalā mulin tērum aragena yamak yamak nisā narakak venavā nam ē naraka venna hētuva hoyalā balalā ē hētuva atharinavā.
이제 우리가 슬기롭고 sammā-ppayoga(바른 애씀)를 갖추었다면, 슬기롭다면 이렇게 할 수 있습니다. 먼저 ‘이것은 좋고 이것은 나쁘다’를 알아차리고, 무엇 때문에 나쁜 일이 생긴다면 그 나쁜 일의 까닭을 찾아보고 그 까닭을 내려놓습니다.
hētuva nirōdhayen phala nirōdha venavā. etakoṭa apē balāporottuva hita venavā.
까닭이 그침으로써 열매도 그칩니다. 그러면 우리가 바라던 대로 이루어집니다.
yamak hon̆dayi hon̆dayi kiyalā apiṭa hitenavā nam ē hon̆dayi kiyana dē haṭaganna tiyena hētu hoyalā. ē hētu anugamanaya karanakoṭa hētuvē phalayak vaśayen īṭa gælapenna hon̆da matu velā. ēkat nirmāṇavādayak nemeyi. hētuphala vādayak.
무엇이 좋다고 여겨진다면, 그 좋은 것이 생겨날 까닭들을 찾아서 그 까닭들을 따르면, 까닭의 열매로서 그에 걸맞은 좋은 것이 드러납니다. 그것도 nirmāṇavāda가 아니라 hetuphalavāda입니다.
ē nisā mēka etana tērum ganna ōnē.
그러니 이것을 거기서 알아들어야 합니다.
satvayāgen mē lōkayē niṣpādanayaṭa hon̆dayi narakayi dekama nipada vennē karanna deyak nemeyi vena deyak nisā.
이 세상에서 생명들로부터 좋은 것과 나쁜 것이 둘 다 생겨나는 것은 누가 하는 일이어서가 아니라 저절로 되는 일이기 때문입니다.
karanna puḷuvan deyak nam lōka satyaya hon̆davama karagannavā. manisā naraka ekakvat karagannē næha.
마음대로 할 수 있는 일이라면 세상의 생명들은 좋은 것만 만들 것입니다. 사람은 나쁜 것을 하나도 만들지 않을 것입니다.
lōka sattvayā tuḷinmayi mē lōkaya matu venavā kivvē pahaḷa venna hētuva ēka hētuphala dharmaya kiyalā.
세상의 생명들 안에서 이 세상이 드러난다고 한 것은, 그것이 나타나는 까닭이 hetu-phala의 dhamma이기 때문이라는 뜻입니다.
goḍanægīmaṭa avaśya hētuva lōka satyayā tuḷa tiyena nisā. avidyāva tr̥ṣṇāvayi æti nisā. avidyāven tr̥ṣṇāven ohu balāporottu velā karana hita kriyāvatam tuḷin nægena saṁkhāra tuḷin anukūlava viññāṇa goḍanægenavā.
쌓아 올리는 데 필요한 까닭이 세상의 생명들 안에 있기 때문입니다. avijjā와 taṇhā가 있기 때문입니다. avijjā와 taṇhā로 바라면서 하는 마음의 움직임에서 일어나는 saṅkhāra를 통해 그에 맞는 viññāṇa가 쌓아 올려집니다.
ē viññāṇa tuḷaṭa nāma rūpa goḍanægilā haṭan ēkaṭa abhyantara saha bāhira nāma rūpa kriyātmaka vīmak enakoṭa lōkaya saha satvayā kiyannā vū abhyantara bāhira satva pudgala davyayak tuḷa pahaḷa vīmē ārambhaya labanavā.
그 viññāṇa 안으로 nāma-rūpa가 쌓여 생겨나고, 거기에 안과 밖의 nāma-rūpa가 움직이기 시작하면, 세상과 생명이라 부르는 안팎의 생명·사람·물질 안에 나타남이 비롯됩니다.
[ugura kǣrīma] bāhira nāma rūpa bāhira lōkaya æti karanavā. abhyantara nāma rūpa gata hita æti karanavā. mētaka
[목을 가다듬는 소리] 밖의 nāma-rūpa는 바깥 세상을 일으키고, 안의 nāma-rūpa는 몸과 마음을 일으킵니다.
abhyantara nāma rūpa gata hita æti karanavā. mētaka æti karanaṭa nāma rūpacchā salāyatanaṁ kiyalā æsa kana divanāsaya śarīraya mana abhyantara āyatana venavā. rūpa śabda gandha rasa sparśa dharma bāhira āyatana venavā. āyatana hayagānē abhyantara saha bāhira nipæda venavā. salāyatana paccayā passa lōkayā ē
이것들이 일어나면 ‘nāmarūpa paccayā saḷāyatanaṃ’이라 하여 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음이 안의 āyatana가 되고, 형상, 소리, 냄새, 맛, 닿음, dhamma가 밖의 āyatana가 됩니다. 여섯 āyatana가 안과 밖으로 생겨납니다.
nipæda venavā. salāyatana paccayā passa lōkayā ē āyatanayangen æhæ rūpaya kana sabdaya diva rasaya nāsaya gandhaya kaya poṭṭhabbaya mana dharma æsuru kirīma nisā. anna anukūla sparśaya læbenavā.
‘saḷāyatana paccayā phasso’라 하여, 그 āyatana들 가운데 눈과 형상, 귀와 소리, 혀와 맛, 코와 냄새, 몸과 phoṭṭhabba(닿는 것), 마음과 dhamma가 서로 만나기 때문에 그에 맞는 phassa가 얻어집니다.
etakoṭa ēṭa anukūla vēdanā læbenavā. ēkaṭa bæn̆dilā taṇhā haṭagannavā. ēkaṭa ēkaṭa ælā ælilā taṇhā venavā, bæn̆dilā upādāna venavā. ēken ē bhavaya haṭagannavā. ē nisā anukūla jātiya haṭagænīmē āya nirmāṇaya venavā. hētuphalavādayak ēka paṭicca samuppannayi saṁkhatayi kivvē anna ēkayi.
그러면 그에 맞는 vedanā가 얻어집니다. 거기에 묶여 taṇhā가 생겨납니다. 거기에 들러붙는 것이 taṇhā가 되고, 묶이는 것이 upādāna가 됩니다. 그로부터 bhava가 생겨납니다. 그래서 그에 맞는 jāti가 생겨나는 길이 지어집니다. 이것이 hetuphalavāda이며, 그것을 paṭicca samuppanna, saṅkhata라고 한 까닭이 바로 이것입니다.
saṁkhatayi kiyalā kiyannē ēka sakas vena deyak. sakas vennē kohomada? hētuvaṭa anukūlava hētuvaṭa anukūlava phalayak haṭagænīma nirmāṇavādayaṭa væṭennē nǣ. yam kenek mē
saṅkhata라는 것은 지어지는 것이라는 뜻입니다. 어떻게 지어집니까? 까닭에 맞게 지어집니다. 까닭에 맞게 열매가 생겨나는 것은 nirmāṇavāda에 들지 않습니다.
nirmāṇavādayaṭa væṭennē nǣ. yam kenek mē lōkē ipadavanna puḷuvan maṭa giya heka yamek kiyanavānam ehema deyak gattot tamayi nirmāṇavādayak vennē. oya nirmāṇavādaya
누군가가 ‘나는 이 세상을 낳을 수 있다’고 말한다면, 그런 것을 받아들일 때 비로소 nirmāṇavāda가 됩니다.
nirmāṇavādayak vennē. oya nirmāṇavādaya tiyennē mahā brahmaṭa mahā brahma avidyāven tuḷa lōkaya haṭaganna paṭicca samuppāna saṭāva dakinnē næti nisā.
그 nirmāṇavāda는 Mahā Brahmā에게 있습니다. Mahā Brahmā는 avijjā 속에서 세상이 생겨나는 paṭicca samuppāda의 짜임을 보지 못하기 때문입니다.
ohugē adahasak tiyenavā anē maṭa kavuru hari hiṭiyā nam mē lōkeṭa ara hētuphala raṭāve pahaḷa venna ohu hitanavā ohugē adahasa nisā pahaḷa vuṇā kiyalā. īṭa passē eyā kiyanavā oba bæhuvē mama anna nirmāṇavādaya.
그에게 ‘아, 누구라도 이 세상에 나와 함께 있으면 좋으련만’ 하는 생각이 있습니다. 그런데 생명들이 저 hetu-phala의 짜임에 따라 나타나면, 그는 자기 생각 때문에 그들이 나타났다고 여깁니다. 그러고는 ‘너희를 만든 것은 나다’라고 말합니다. 그것이 nirmāṇavāda입니다.
nirmāṇavādayak lōke mihi vennē nǣ kavadāvak.
nirmāṇavāda는 이 세상에서 결코 참으로 이루어지지 않습니다.
nirmāṇayak avaśya nam ēkaṭa haṭaganna hētuva tērum arak. ē hētuva kriyātmaka karanakoṭa ē dē nirmāṇaya venna ēka hētu venavā. ēkē phalayak vacanē nirmāṇaya venavā. ēka hētuphalavādayak.
무엇을 만들어 내고 싶다면, 그것이 생겨날 까닭을 알아차리십시오. 그 까닭을 움직이게 하면 그것이 그것이 만들어지는 까닭이 됩니다. 그 열매를 말로 ‘만들어졌다’고 할 뿐입니다. 그것이 hetuphalavāda입니다.
mē nirmāṇavādayayi hētuphalavādayayi deka hon̆daṭa tērum ganna ōnē. ē praśnē piḷiban̆da monavāhari praśnayak tiyenavā nam nævata ahanavā.
이 nirmāṇavāda와 hetuphalavāda 둘을 잘 알아들어야 합니다. 그 물음에 대해 무슨 물음이라도 있으면 다시 물어 주십시오.
ē kivva dharmayaṭa issellā kivvē ekaṭa gælapennē næha kiyalā hitenavā nam issellā mehema ekak kivvā kiyalā kiyanna ōnē. mokada ehema ekak kiyavenna vidihak næhæ. mokada ara andhē atagāha kiyanavā vagē mama kiyannē næhæ. ē nyāya dharmayaṭa ekanikavayi ē dēśanāva karanna.
지금 말한 dhamma가 앞서 말한 것과 맞지 않는다고 여겨지면, ‘앞서는 이렇게 말씀하셨다’고 말해 주어야 합니다. 그런 일이 생길 수가 없기 때문입니다. 나는 장님이 코끼리를 더듬듯이 말하지 않기 때문입니다. 그 desanā는 오로지 그 이치에 맞추어 한 것입니다.
paṭigata karagena tibuṇā. samaharaṭa ahanakoṭa tamanṭa væradilā væṭahīmak enna puḷuvan.
녹음해 두었습니다. 어떤 이들은 들을 때 잘못 알아듣게 될 수도 있습니다.
tatvayā visin nirmāṇaya karanavā kiyana ekē arthaya ōkayi. nirmāṇaya karannē eyāva visin hitalā kiyalā karalā kaṭayutta kerenna nisā.
‘생명이 만든다’는 말의 뜻은 이것입니다. 만든다고 하는 것은 그가 생각하고 말하고 행하여 그 일이 이루어지기 때문입니다.
hæbæyi ēka hētuphala dharmayaṭa anukūlavayi kerennē.
하지만 그것은 hetu-phala의 dhamma에 맞게 이루어지는 것입니다.
dæn api kiyamukō ov ālōka karanna kiyana eka giya ætulē rǣṭa api svic ekak dānavā. api karannē vecca ekak.
자, 이렇게 말해 봅시다. 밤에 집 안을 밝히려고 우리는 스위치를 켭니다. 우리가 하는 것은 저절로 일어나는 일입니다.
ālōka karanavā kiyana eka vena ekak. ālōka venavā.
‘밝힌다’는 것은 실은 다른 것입니다. 밝아지는 것입니다.
api kiyavvē svicca ekak kriyātmaka karapuvahama vidarāva sambandha velā balb ekaṭa gihillā, balbaya pat vīma misā ālōka velā ē ālōkaya pætilā giyāma ēka siddha vuṇā. api
우리가 말한 것은 이렇습니다. 스위치를 움직이면 전기가 이어져 전구로 가고, 전구가 달아올라 빛이 나고, 그 빛이 퍼져 나가서 그 일이 일어난 것입니다.
ālōkaya pætilā giyāma ēka siddha vuṇā. api lōka sammataya katābahagannaṭa kiyanavā oya karulē innē mokada oya tiyennē ōka eḷiya karannakō eḷiya dānnakō.
우리는 세상의 약속된 말(sammuti)로 이야기할 때 이렇게 말합니다. ‘왜 어둠 속에 있습니까? 불을 밝히세요, 불을 켜세요.’
oya hæmatama eḷiyak næhanē an̆duruvannē. hā gihillā apicca eka dānavā. moka emmada? dæmmā kiyanavā. kavuda dæmma?
‘온통 빛이 없어 어둡잖아요.’ 그러면 가서 스위치를 켭니다. ‘뭐예요, 켰어요?’ ‘켰어요’라고 합니다. 누가 켰습니까?
paramārthaya hoyanna giyāma ēka balbbeka tibuna ara sūtrikāva nætnam ara tiyena mē siyum keda vidu dhārāva nisā ālōka velā ē ālōkaya pævarīmē siddha vecca deyak.
paramattha(궁극의 뜻)를 찾아 들어가 보면, 그것은 전구 안에 있던 필라멘트, 그 가는 줄에 전류가 흘러 빛이 나고 그 빛이 퍼져 나가서 일어난 일입니다.
namut ē dē karanna ōna nam agama mokada karannē ēkaṭa avaśya karana hētuvak kriyātmaka karanakoṭa anukūla phalaya læbenavā. anna ē vagē tamayi yamak apiṭa onnā. ēka læbennē kumana. hētuva kriyātmaka vīmenda kiyalā dækalā hētuva kriyātmaka karapuvahama anukūla phalaya læbenavā. ēka hētuphalavādayak.
하지만 그 일을 하고 싶으면 우리는 무엇을 합니까? 그에 필요한 까닭을 움직이게 하면 그에 맞는 열매가 얻어집니다. 그와 같이 우리가 무엇을 바라면, 그것이 어떤 까닭이 움직여서 얻어지는지를 보고 그 까닭을 움직이게 하면 그에 맞는 열매가 얻어집니다. 그것이 hetuphalavāda입니다.
api katā karanaṭa katā karanaṭa kiyanavā itin ara vagē dēval.
우리는 이야기할 때 그런 식으로 말합니다.
itin battu yannakō bat ivvada? ivvā kiyanavā. kavuda ivē? mama kiyalat api uttarayak tiyenavā lōka sampata uttaraya udē mokakda? battu vayāganna ōna batak hadāganna ōna. api dænagannavā batak hadana kramaya
‘밥 했어요?’ ‘했어요’라고 합니다. 누가 했습니까? ‘내가’라고 우리도 대답합니다. 세상의 약속된 대답입니다. 밥을 먹으려면 밥을 지어야 합니다. 우리는 밥 짓는 법을 압니다.
bata hædennē kumala hētuvakin. kāṭika karalā vaturat ekkam muttaṭiyaṭa dālāpē tiyalā ēkaṭa gindara dālā ē kāraṇaya siddha karanakoṭa gindaren tævīma nisā ēkaṭa avaśya karana vidihaṭa jalayat ekka sambandha velā tiyena ahalā tæmbilā idennavā.
밥은 어떤 까닭으로 지어집니까? 쌀을 씻어 물과 함께 솥에 넣어 불 위에 올리고 불을 지펴 그 일을 해 나가면, 불에 달구어져 필요한 만큼 물과 어우러진 쌀이 삶아져 익습니다.
bat idevvā kiyana eka nemeyi idunā. namut api katā karana kiyannē bhaktivvā.
밥을 익힌 것이 아니라 밥이 익은 것입니다. 하지만 우리는 말할 때 ‘밥을 했다’고 합니다.
[ugura kǣrīma] lōka sammataya katā kaḷāṭa ēka vistara ætuva dænaganna ōnē bhakti ivvā kiyannē bat idunā. bat idenna avaśyana væḍa piḷivela kriyātmaka karapu ekaṭa api bat ivvā kiyalā kiyanavā. menna oyāgē nirmāṇaya kaḷā kiyalā kivvā. api oya anusārayen dænaganna ōnē nirmāṇaya ōnam siddha vena hētu phalaya kriyātmaka karanna ōnē. etakoṭa tamayi ē avaśya nirmāṇaya hamba vennē. itin api
[목을 가다듬는 소리] 세상의 약속대로 말하더라도 그 속내는 자세히 알아야 합니다. ‘밥을 했다’는 것은 밥이 익었다는 것입니다. 밥이 익는 데 필요한 차례를 움직인 것을 두고 우리는 ‘밥을 했다’고 말합니다. ‘자, 당신이 만들었다’고 말한 것입니다. 이것을 거울삼아 알아야 합니다. 무엇을 만들어 내고 싶으면 그것이 일어나는 hetu-phala를 움직여야 합니다. 그래야 바라던 것이 얻어집니다.
avaśya nirmāṇaya hamba vennē. itin api bohōkoṭama naraka phalayaṭa akæmætiyi. ē phalaya labā dena hētuvaṭa kæmatiyi. hon̆da phalayaṭa kæmatiyi. hon̆da phalaya labā dena hētuvaṭa agamætiyi.
그런데 우리는 대개 나쁜 열매는 싫어하면서 그 열매를 가져오는 까닭은 좋아합니다. 좋은 열매는 좋아하면서 좋은 열매를 가져오는 까닭은 싫어합니다.
prāṇaghāta karanna kæmatiyi. tatva hiṁsā karanna kæmatiyi. anuṭa baninna nindā karanna kæmatiyi. hæbæyi ē nisā hambavena vipākayaṭa akamætiyi. koccara akæmæti vunat hētuvaṭa kæmættiyakkal vipākayaṭa koccara akæmæti vunat ælluvat anē mehema vipākayat maṭa epā kivvaṭa hariyannē næhæ. vipākaya epā nam prāṇaghāta sata nisā nokarapā.
산 목숨 죽이기를 좋아하고, 생명 괴롭히기를 좋아하고, 남을 꾸짖고 헐뜯기를 좋아합니다. 하지만 그로 말미암아 받는 vipāka는 싫어합니다. 아무리 싫어해도 까닭을 좋아하는 동안에는, vipāka를 아무리 싫어하며 ‘아, 이런 vipāka는 싫다’고 해도 소용이 없습니다. vipāka가 싫다면 생명을 죽이지 마십시오.
etakoṭa mēka karuṇāvē maitriyen met varalā okkoma karalā brahmayek venna kæmatiyi.
그런데 이것은, karuṇā와 mettā를 펼쳐 모든 것을 다 해서 brahmā가 되기를 바랍니다.
brahmayek velā tiyennē hētuva dakama æti.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
met varan nemeyi ōkaṭa pollak kavunak gahanavā oluva pælli yanna. ōkaṭa met varan hita ennē ohoma ehema karalā hariyannē næhæ. haturaṭa metala. haturaṭa metak nemeyi maṭa ōkaṭa karanna tiyennē
mettā를 펼치기는커녕 ‘저놈은 몽둥이로 머리가 깨지도록 때려야 해. 저놈에게 mettā를 펼치는 마음이 생기겠어?’ 하는 식입니다. 그렇게 해서는 안 됩니다. ‘원수에게 mettā를? 원수에게 mettā가 아니라 내가 저놈에게 해 줄 것은…’
okkoma kiriya vilan̆gu vidhāna ma ēkaṭat væḍak karanavā. ēkaṭayi kæmættē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
īṭa passē ēka innē dukayi nnē yakek perētek vunahama pisātayek vunahama phalayaṭa hagama. hæbæyi læbuṇē kohomada? kavuruvak karalā dunnā.
그러고 나서 괴로움을 겪게 되고 yakkha가, peta가, pisāca가 되면 그 열매는 싫어합니다. 하지만 그것을 어떻게 받았습니까? 누가 만들어 주었습니까?
api naraka hētuvaṭa kæmætten naraka dē apimayi kaḷē. api karapu dēkama vipākaya vaśayen apiṭa naraka phalayak hamba vuṇā.
우리가 나쁜 까닭을 좋아해서 나쁜 짓을 우리 스스로 했습니다. 우리가 한 일의 vipāka로 우리에게 나쁜 열매가 온 것입니다.
ehenam mēkē deviya brahmaya kavuruvak karalat nemeyi. api kavuda ōka nirmāṇaya kaḷē?
그렇다면 여기에는 신도 brahmā도 누구도 만들어 준 것이 없습니다. 그것을 만든 이가 누구입니까? 우리입니다.
oya picātmaya koyinda oya velā æhuvo pisācayā vunē mama mehema mē mē hētuva pisācayā vena hētuva kæmættē væḍa karā. kavurut maṭa kivvā oranna epā kiyalā. ē vunāṭa maṭa ē kæmætta atharaganna bæhæ. ēka tamayi maṭa kæmættē. ēkamayi hitē. mama ēka kaḷā. ēken mehemuṇā. antima ehen̆ga velā hin̆gā kakā inna mē vidihaṭa sarāganna yanavā. anē maṭa vecca dēka hæṭi. monavāda diyuṇuvak venna bæhæ. hæma kenāma pahara gahanavā. horakam karanna
그 pisāca에게 어디서 그렇게 되었느냐고 물어보면 이렇게 말할 것입니다. ‘내가 pisāca가 된 것은 이러저러한 까닭, pisāca가 되는 까닭을 좋아해서 그대로 했기 때문이다. 누군가 나에게 그러지 말라고 했다. 그래도 나는 그 좋아함을 버릴 수 없었다. 그것이 내가 좋아하던 것이었고 그것만이 마음에 있었다. 나는 그것을 했다. 그래서 이렇게 되었다. 끝내 이렇게 빌어먹으며 떠돌게 되었다. 아, 내게 일어난 일이 이렇구나. 나아질 길이 없다. 모두가 나를 때린다.’
bæhæ. hæma kenāma pahara gahanavā. horakam karanna kæmatiyi. horakamē phalayaṭa akamætiyi.
도둑질하기는 좋아하면서 도둑질의 열매는 싫어합니다.
en maṭa ehema ekak epānam eban dilin̆du bavaṭa patvena vidiya atbævavā paṭisalayak hædenna epānavā. ē horakam pirima sambandha karana duccaritaya mama kæmætta atæralā dæmmanam. ēken ven vunā nam. ehema deyak haṭagænīmaṭa hētuphala næha. ehenam horakam kirīmaṭa hētuvē yam dili dekak venna hō īṭa avaśya vannā vū parisarayak hædenna hō hētu vuṇānam. ē hētuva kavuruvak karalā dunnāvat nemeyi. kavuruvak karanna nam mahā sādhāraṇayak.
그렇다면 그런 것이 싫다면 가난해지는 길을 버리십시오. 그런 paṭisandhi(다시 태어남)가 생기는 것이 싫은 것입니다. 도둑질과 이어진 그 나쁜 짓을 좋아하는 마음을 내가 버렸다면, 거기서 떨어져 나왔다면, 그런 일이 생길 hetu-phala가 없습니다. 그러니 도둑질 때문에 가난해지거나 그에 필요한 둘레가 생기는 까닭이 되었다면, 그 까닭은 누가 만들어 준 것이 아닙니다. 누가 만들어 준 것이라면 그것은 크게 공정하지 못한 일일 것입니다.
ehema deyak lōkē tibuṇanam. dæn taman karagatta kiyalā tamayi pākinavā kāṭa asādhārakam panavanna
세상에 그런 일이 있다면 말입니다. 그런데 스스로 한 일이니, 누구에게 불공정하다고 탓하겠습니까?
eban̆da pirisaṭa priya kaḷā. ebandha pirisa varṇā kaḷā. eban̆du pirisa magē ekatu vuṇā. ehenam apiṭa siddha venavā eban̆du pirisak atarinma ē gæṭena pirisak atarinma ē jātiyavayama ara dukkhita tattvayaṭa muhuṇa denna vidiṭa parisarayak hædāganna parisaraya hædenavā. hētuva athærapu næti nisā.
그런 무리를 좋아했고, 그런 무리를 추켜세웠고, 그런 무리가 내게 모여들었습니다. 그러면 우리는 바로 그런 무리 가운데서, 서로 부딪치는 무리 가운데서, 바로 그 jāti에서 저 괴로운 처지를 마주하도록 둘레가 짜여지게 됩니다. 까닭을 버리지 않았기 때문입니다.
kāma mityācārayaṭa kæmati. kāma mityācārayē phalayaṭa akæmæti. kāmatyācāraya phalaya dækalā ēka epānavā. ēt sepānam kāmatyācāraya attarapan kivvahama itin apiṭa ēt sanam kāmatyācāraya athæraganna ōna. ēkaṭa peḷamēma atharinna ōnē.
kāmesu micchācāra(그릇된 음행)는 좋아하면서 kāmesu micchācāra의 열매는 싫어합니다. 그 열매를 보고는 그것이 싫다고 합니다. 그런데 ‘싫다면 kāmesu micchācāra를 버려라’ 하면, 싫다면 우리는 kāmesu micchācāra를 버려야 합니다. 그러려면 먼저 그것부터 버려야 합니다.
ē matura mē laukika pēnna tiyennē ekak vitarayi ōka. ē vitarak nemeyi īṭa vaḍā viśāla vidiha duścarita pratiphala valaṭa vipāka phalayakaṭa muhuṇa denna siddha venavā. eban̆du mityācāryan hon̆dayi kiyalā nigamanaya karagena mityā dr̥ṣṭṭhiyen pudgalayā bæhægattā nam ē hētu ē hæmēma mē naraka pratiphalayak gena dena mūla hētuva āśvādaka.
게다가 이것은 이 세상에서 눈에 보이는 것 하나일 뿐입니다. 그것만이 아니라 그보다 훨씬 큰 나쁜 짓의 vipāka를 마주해야 합니다. 그런 그릇된 행실이 좋다고 결론 내리고 micchā-diṭṭhi(그릇된 견해)에 사람이 빠졌다면, 그 모든 까닭들, 곧 나쁜 열매를 가져오는 뿌리 까닭은 즐겁고 달콤한 것입니다.
hon̆da pratiphalayak genadena mūla hētuva bohoma duka sasī vehesī mahansayen karagena yanna ōnē ēka.
좋은 열매를 가져오는 뿌리 까닭은 아주 괴롭고 애쓰고 지치도록 힘들여 해 나가야 하는 것입니다.
galak uḍaṭa usalā geniyanna kivvot vehesīn mahansiyen bohōma amāruven tallu kara hari ussagena hari yanna ōnē. ohu pallehaṭa peralapan kivvo pārak yanna ivara. giyā pallehalā bohoma lēsiya enavā palleha. pahat pættaṭa bohoma lēsiyi.
바위를 위로 들어 올려 가져가라고 하면, 땀 흘리며 애써서 아주 힘들게 밀거나 들어 올려 가야 합니다. 아래로 굴려라 하면 한 번 밀면 끝입니다. 아래로 아주 쉽게 내려갑니다. 낮은 쪽으로는 아주 쉽습니다.
osavanda amāra mē lōka dharmatāvaya pihilā tiyennet ehemayi. mē lōkē dravya vastu pihilā tiyennet ehemayi. vimara damanna pahata damanna lēti. uḍaṭa usanna ganna ōnē utsāha ganna ōnē amāruyi.
들어 올리기는 어렵습니다. 이 세상의 이치가 그렇게 놓여 있습니다. 이 세상의 물건들도 그렇게 놓여 있습니다. 땅에 내던지고 아래로 떨어뜨리기는 쉽고, 위로 들어 올리려면 애써야 하고 어렵습니다.
poḍḍa venas vunot ehema ē tava loku amāruka væṭenavā. pallehāra tamāganna ekāgena bidagena vināśa karagena yanavā. eccara kal hadapuvā karapuvā okkomat vināśayi. gas koḷan poḍi karagena yanavā maha galavak pallehaṭa perala puuvan mokakda kiruvē mahan deyak næhæ alavan kiva dæmmā ekapāraṭa ælluvē gala giyā palla haṭa tiyena tīra
조금만 어긋나도 더 큰 어려움에 빠집니다. 아래로 구르며 부수고 깨뜨리고 망가뜨리며 내려갑니다. 그때까지 짓고 만든 것이 모두 무너집니다. 큰 바위가 아래로 구르면 나무와 풀을 짓뭉개며 내려갑니다. 무엇을 했습니까? 애쓸 것도 없이 한 번 툭 건드렸을 뿐인데 바위는 아래로 내려갔습니다.
oya gala uḍaṭa gena kivvā nam ehema ara eka minihaṭa væḍa karaha samūhayak ekkalā sǣhe dhārī mukuruāgena vehesat daralā bohō vana uḍuṭussaya gihi goḍanagapan kiyanavā. goḍanaganna upakramak tiyenavā. bohōma mahansiyan himiyen himi goḍannagannā. ōka vināśa karavā kiyanavā.
그 바위를 위로 가져가라고 했다면, 그것은 한 사람이 할 일이 아닙니다. 여럿이 함께 힘을 모아 애쓰고 견디며 높이 들어 올려 가서 쌓으라고 합니다. 쌓는 데는 방법이 있습니다. 아주 힘들여 천천히 천천히 쌓아 올립니다. 그런데 ‘그것을 무너뜨려라’ 하고 말합니다.
upakaraṇa nædda? tiyenavā. oya tiyennē bōmbayak. ēka pāren muḷu mahā vellima bimaṭa samatā karannat puḷuvan. naraka pættaṭa ādhārat væḍiyi. væḍiyet mē tiye. hæbæyi duṣcaritāvaya nokaḷa yutu dēval ehema tiyenavā. hon̆da pættaṭa ādhāra dena ēvā anuva.
도구가 없겠습니까? 있습니다. 폭탄이 있습니다. 한 번에 그 전체를 땅바닥처럼 평평하게 만들 수도 있습니다. 나쁜 쪽으로는 돕는 것도 많습니다. 아주 많이 있습니다. 하지만 해서는 안 될 나쁜 짓들이 그렇게 있는 데 견주어, 좋은 쪽을 돕는 것들은 그만큼 많지 않습니다.
ēval bohoma kramānukūlava yanna. væḍet amāruyi. hæbæyi hon̆da pætta amāruven hari goḍa nagā gattot ōkaṭa yahapatak venavā. naraka pætta lēsī lēsahasī kiyalā prēmanāpayi kiyalā hitan karanna giyot ēken mahā vināśayak venavā.
그것들은 아주 차근차근 나아가야 하고 자라기도 어렵습니다. 하지만 좋은 쪽을 힘들게라도 쌓아 올리면 그것이 좋은 열매가 됩니다. 나쁜 쪽은 쉽고 즐겁고 마음에 든다고 여겨 해 나가면 그로 말미암아 큰 무너짐이 옵니다.
itin ē nisāma tamayi api dakinna ōnē mē dekama tamayi apiṭa kaḷa hæki. hæbæyi api hētuphala dækalā dharmānukūlava gnānavantava karuṇu dækkam api dakinavā naraka dē koccara lēsi vunat koccara āśvāda vunat pratiphalaya bhayānaka nisā. pratiphalaya gæna hitalā ē lēsiya āśvāda janaka pætta atharinna ōnē ævasiriya.
그러니 우리는 이 둘을 다 우리가 할 수 있다는 것을 보아야 합니다. 하지만 hetu-phala를 보고 dhamma에 맞게 슬기롭게 일을 살펴보면, 나쁜 것이 아무리 쉽고 아무리 즐거워도 그 열매가 무섭다는 것을 봅니다. 열매를 생각해서 그 쉽고 즐거운 쪽을 참고 버려야 합니다.
hon̆da dē bohoma amāruvō gonnagā gattot yahapat nisā. hæbæyi hari amāruvana hari dukkhā paṭipadān abhignā duk pratipadāvak. ēkē āśvādaya bohoma ṭikayi. sænasuma bohoma ṭikayi.
좋은 것은 아주 힘들게라도 쌓아 올리면 좋은 열매가 되기 때문입니다. 하지만 아주 힘든 길, dukkhā paṭipadā dandhābhiññā, 괴로운 길입니다. 거기서 맛보는 즐거움은 아주 적고 편안함도 아주 적습니다.
paṭan gannakoṭa ohoma tamā paṭan ganna vennē. bohoma amāruven paṭan gannavā.
시작할 때는 그렇게 시작할 수밖에 없습니다. 아주 힘들게 시작합니다.
svabhāvayen innavā eka eka gati lakṣaṇa tiyena minissu. rāgādhikayi peḷak aya, dvēśādhikayi peḷak aya sāgādhika pudgalayāṭa kivvot ehema nikkama guṇayen issot nikmelā brahmacārī guṇayen in̆da kivvot mahā duk pratipadāvak.
본디 사람들은 저마다 다른 성품을 지니고 있습니다. 어떤 이들은 rāga가 앞서고, 어떤 이들은 dosa가 앞섭니다. rāga가 앞서는 사람에게 nekkhamma의 덕으로 일어서라, 떠나서 brahmacariya의 덕으로 살라고 하면 그것은 큰 dukkhā paṭipadā입니다.
ara rāgayak nisā vehesaṭa pat karanavā ēvā ven velā innē. ēken labanna sænasuvama bohoma ṭikayi. sænasuvaṭa væḍi vennē saṁvēgaya duka pāḷuva okkoma vennē.
저 rāga 때문에 그것들에서 떨어져 지내는 것이 그를 지치게 합니다. 거기서 얻는 편안함은 아주 적습니다. 편안함보다 saṃvega와 괴로움과 쓸쓸함이 더 많습니다.
hæbæyi kal yanakoṭa tamayi sukhā paṭipadā sitpākin tattvayaṭa væḍenna pratiphalaya læbenakoṭa etakoṭa suva.
하지만 세월이 지나면서 sukhā paṭipadā khippābhiññā의 자리로 자라나 열매를 얻게 되면 그때는 편안합니다.
hæbæ suva tattvayaṭa patvenna tiyena mula oya vagē dukayi. dvēśādhika pudgalayāṭa maitrī sitakin yutuva vāsaya karapan kiva dukkhā paṭipadāvak.
하지만 편안한 자리에 이르는 첫머리는 그처럼 괴롭습니다. dosa가 앞서는 사람에게 mettā의 마음으로 살라고 하면 그것은 dukkhā paṭipadā입니다.
eyāṭa lēsi nǣ. hæbæyi kesē hō ohu purudu karagatta ōnē. ara mahā vaira karana, krōdha karana gatiya dvēśaya atharaganna puḷuvan læbenavā. hari bohoma amāruven karaganna ōna. hæbæyi ē dekama karagattē taman visin karapu væḍapiḷakin siddha vecca dēval misak. kavuruvat eyāt ædalā dæmmā nemeyi. mula tamā.
그에게는 쉽지 않습니다. 하지만 어떻게든 익혀야 합니다. 그러면 저 크게 미워하고 성내는 버릇, dosa를 버릴 수 있게 됩니다. 아주 힘들게 해내야 합니다. 하지만 그 둘 다 스스로 해 나간 일로 이루어진 것이지, 누가 그를 끌어다 집어넣은 것이 아닙니다. 뿌리는 자기 자신입니다.
mēka tērum ganna ōnē. etakoṭa api dakinavā hētuphala vādaya ē misak mēkē nirmāṇa vādayak nemeyi.
이것을 알아들어야 합니다. 그러면 이것이 hetuphalavāda이지 nirmāṇavāda가 아님을 봅니다.
ahanna ekak tiyenavā nam ē kiyannē tērum ganna bæri vecca sænak hari tiyenavā nam ahalā sæka hæraganna
물을 것이 있으면, 곧 알아듣지 못한 의심이라도 있으면 물어서 의심을 푸십시오.
tava mē praśnayak tiyenavā mama maitrī vaḍanna kenek kisivekuṭa dēśa nokarana keneknē. ehet sihinen piya venavā. asubha sihina pēnavā. samaharadāṭa yamkisi adbhūta kenek æn̆gaṭa hētuṭu venavā. vagē dænenavā. ē væḍipurava mevæni hēna pēnnē rātrē hon̆daṭa vandanā karalā deviyanṭa maḷagē gnātīnṭa pin dunna dinavalaṭa ætæn dinavalaṭa baya velā kǣn kǣ gæssenavā. dæn mē vagē dēval enavā itin mē budu guṇa sihi karana daham mārgayē yana kenek velat æyi mehema vennē kiyana ekayi mē ahannē.
또 이런 물음이 있습니다. ‘저는 mettā를 닦는 사람이고 누구도 미워하지 않는 사람입니다. 그런데 꿈에서 놀라 깹니다. 나쁜 꿈을 꿉니다. 어떤 날은 무언가 이상한 것이 몸에 기대는 것처럼 느껴집니다. 이런 꿈은 주로 밤에 정성껏 예경하고 신들과 돌아가신 친척들에게 puñña를 나누어 준 날에 꿉니다. 어떤 날은 무서워서 소리를 지릅니다. 이렇게 붓다의 덕을 떠올리며 dhamma의 길을 가는 사람인데 왜 이런 일이 생깁니까?’ 이것이 묻는 내용입니다.
dæn hon̆daṭama tērum ganna ōnē oya ṭikama tamayi. mokada hētuva? mē lōkayē pirilā tiyennē 18 999k māra pākṣikayaga.
이제 바로 그 점을 잘 알아들어야 합니다. 왜냐하면 이 세상을 가득 채우고 있는 것은 18,999가 Māra 편이기 때문입니다.
buddha pākṣikayek guṇa pākṣikayek innavā nam 16 ekkenekvat kiyanna bæhæ ēt mē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kālē. buddhōtpādayak tiyena kālē. anit kāleka siyallō māra pākṣika kalāturakin mahābhōsatvarayek vitarak ēka rahuvatava madhyatva gaman karanavā.
지금은 붓다가 나신 때입니다. 다른 때에는 모두가 Māra 편이고, 아주 드물게 Mahā-bodhisatta 한 분만이 곧게 가운데 길로 나아갑니다.
īṭa mehā inna lōkayā māra pākṣika pætta priya karanavā.
그 밖의 세상 사람들은 Māra 편을 좋아합니다.
pāramitā purana ē væḍicca uttamayek nam ē avasthāvēdī māra pākṣika gattē priya nokara ēvā ivasagena taman āpu mārgaya geniyanavā. ē aya 18 lakṣayakaṭa kōṭiyakaṭa ekkenek vennat puḷuvan.
pāramī를 채우는 뛰어난 분이라면, 그때 Māra 편을 좋아하지 않고 그것들을 참아 내며 자기가 걸어온 길을 이어 갑니다. 그런 이는 1,800,000명 가운데, 한 koṭi 가운데 한 사람일 수도 있습니다.
væḍi hariyak lōka satyayō vennē māra pākṣika. kavadāvat mē budu guṇa daham guṇa san̆gaguṇa priya karannē nǣ. priya karana aya bohōma ēkēyi.
세상의 생명들 대부분은 Māra 편입니다. 붓다의 덕, dhamma의 덕, saṅgha의 덕을 결코 좋아하지 않습니다. 좋아하는 이는 아주 드뭅니다.
hæbæyi eka deyak tiyenavā.
하지만 한 가지가 있습니다.
ēvaya balayak notibuṇa nam ehema ada bauddhayō vivarayi. bauddha nāma mātraya tibu
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
guṇa, daham guṇa, san̆gaguṇa sihi karanakoṭa 18 ekkenek ēkaṭa kæmati nam 18 999k viruddha 999k eka pættak nam ekkenek eka pættak.
붓다의 덕, dhamma의 덕, saṅgha의 덕을 떠올릴 때, 한 사람이 그것을 좋아하면 18,999명이 맞섭니다. 999가 한쪽이면 한 사람이 다른 한쪽입니다.
menna mē taram ati durlavabha deyak tamayi budu guṇa daham guṇa san̆gaguṇa sihi karanakoṭa pr̥thagjana lōkayāgē nætnam māra pākṣika lōkayāgē praticāraya ohomayi.
이렇게나 아주 드문 일이 바로 붓다의 덕, dhamma의 덕, saṅgha의 덕을 떠올리는 것이며, 그때 puthujjana 세상, 곧 Māra 편 세상의 반응은 그러합니다.
hæbæyi oya velāvēdī eka deyak tiyenavā. budu balaya, dharma balaya, saṁgha balaya kiyana mēvā ætina viśēṣa balayak. viśēṣa ākarṣaṇayak āśirvādayak tiyenavā. ē tibena āśirvādayaṭa koṭu velā inna nisā ara 999ma gahanna āvat pahara gahaganna bæ.
하지만 그때 한 가지가 있습니다. 붓다의 힘, dhamma의 힘, saṅgha의 힘이라는 것은 남다른 힘입니다. 남다른 끌림과 축복이 있습니다. 그 축복 안에 감싸여 있기 때문에 저 999가 모두 때리러 와도 때리지 못합니다.
hæbæyi bæri vunāṭa baya gænvīm kulalāpirīm ē maṭṭamaṭa ēgollanṭa karanna puḷuvan hariyak tiyenavā. hæbæyi marā damanna puḷuvankamak vināśa karanna puḷuvan kamak nǣha. ara guṇayē innakan. ivasillen niut ohu jaya gattot
하지만 때리지는 못해도 겁을 주고 어지럽히는 정도까지는 그들이 할 수 있는 몫이 있습니다. 그러나 저 덕 안에 머무는 동안에는 죽이거나 무너뜨릴 힘이 없습니다.
innakan. ivasillen niut ohu jaya gattot īṭa passē ara saṭan āvat tamanṭa paharak gahanna bæri venavā. ēvayen apiva hasuru vanna bæru venavā. lovturā buduralā budurajāṇan
참을성으로 늘 그가 이겨 내면, 그 뒤에는 저 공격이 와도 자기를 때리지 못하게 됩니다. 그것들로 우리를 휘두르지 못하게 됩니다.
venavā. lovturā buduralā budurajāṇan vahansē lāṭat āvā vasavarti mārayā.
세상을 넘어선 붓다께도 Vasavattī Māra가 찾아왔습니다.
mahā ætsak māvāgena kælǣ poḍi karagena pim̆bagena unvahansē kuṭiyaka innakoṭa pennavā hæma tænama kælǣyā kaḍalanavā. æteda mokenda kiyalā balanakoṭa āvarjanā karana dækkā æta neme mārayā baya gannillā.
큰 코끼리 모습을 지어 숲을 짓밟으며 울부짖었습니다. 그분이 꾸띠(작은 거처)에 계실 때 사방에서 숲을 부수는 모습을 보였습니다. 코끼리인가 무엇인가 하고 āvajjana(마음을 기울여 살핌)로 보시니, 코끼리가 아니라 Māra가 겁을 주려는 것임을 보셨습니다.
lovturā budu velāvat hambavunāda mārayā nikan hiṭiyā.
세상을 넘어선 붓다를 만났을 때조차 Māra가 가만히 있었습니까?
mahā ṇaya pivenavā. kuṭi asara dīlā. [ugura kǣrīma] bæluvā meccara nayek koyek nemeyi nē savāti mārayā vasakvā vagē nē ilā.
큰 코브라가 쉭쉭거리며 꾸띠를 휘감았습니다. [목을 가다듬는 소리] 보시니 이렇게 큰 뱀이 어디 있겠는가, 뱀이 아니라 Vasavattī Māra가 그런 모습을 지은 것이었습니다.
mārē mama oba dækkā um̆ba pimbara mama baya ganna bæhæ phalaya num̆ba velāva balāganna māva an̆dunā gattā kiyalā bohoma san̆gen aturu dahan
‘Māra여, 나는 너를 보았다. 네가 아무리 부풀려도 나는 겁먹지 않는다.’ 그러자 Māra는 자기가 알아보였다는 것을 알고 크게 부끄러워하며 사라졌습니다.
menna mē vagē avasthāva bhikṣūn vahansēlāṭa baṇa kiyiya kiyanakoṭa væḍē hariyannē nǣ. tava pirisak mārgaphala avabōdha karalā keḷavara karannayi yannē. kit venas karanna ōnē kiyalā.
이와 같은 일도 있었습니다. 붓다께서 bhikkhu들에게 설법하실 때, Māra는 일이 틀어진다고 여겼습니다. 또 한 무리가 magga와 phala를 깨달아 끝을 보려 하니, 그들의 마음을 바꾸어 놓아야겠다고 했습니다.
govigē vesakma vāgena væl ṭikaṭiyakut atin aragena ōṭuvaku keviṭakut atin aragena æyi itin bau gautamayan vahansa magē harak ṭika ehemen kiyā dækkada
농부 차림을 하고 손에 밧줄과 쟁기와 막대기를 들고 와서 ‘아니, Gotama 사문이시여, 제 소들이 이리로 가는 것을 보셨습니까?’ 하고 말했습니다.
ēvā hoyāgē praśnayak ara avadhānaya yomu karanna karapu velā. mārē um̆baṭa puḷuvan kamak nǣhæ. magē hō pirisagē sit venas karanna oya vagē eyā karanavā. um̆bē væḍak balanna palan kivvā yanna giyā saṁyujakayaṭa pat velā māva vait an̆dura gattanna.
소를 찾는 물음으로 그들의 주의를 돌리려고 한 짓이었습니다. ‘Māra여, 너는 나의 마음도 이 무리의 마음도 바꿀 수 없다.’ 그는 그런 짓을 합니다. ‘네 일이나 보러 가라’ 하시자, 그는 알아보였다는 것에 낙담하여 떠나갔습니다.
ēka avasthā pāta tiyata tata goṁsak aragena ædilā ehāṭa yanavā mehāṭa yanavā pāta hæpiya. bhikṣūn vahansēlā kǣganna paṭan gatta āhāra harakak pātra vin̆diṭa hadanavā kiyalā.
또 한번은 발우들을 놓아둔 곳에서 황소 한 마리가 이리저리 끌려다니며 발우에 부딪쳤습니다. bhikkhu들이 ‘소가 발우를 깨뜨린다’며 소리치기 시작했습니다.
mahaṇi harakayek nemeyi oya māravesā kararenā vū mārayat obalāgē hit venas karannadilā karana væḍa.
‘bhikkhu들이여, 그것은 소가 아니다. 그것은 Māra가 모습을 바꾸어 너희 마음을 흔들려고 하는 짓이다.’
dæn mē lovturā budurajāṇan vahansē idiriyē baṇa ahana pirisalat pahara gahanna ohoma dival karanna oya vidihaṭa māra pākṣikava kriyātmaka vuṇānam nivan dakinna maga pādā ganna kenekuṭa ada koccara inna.
세상을 넘어선 붓다 앞에서 설법을 듣는 무리조차 그렇게 Māra 편이 때리고 어지럽히려 움직였다면, 오늘날 nibbāna를 보려고 길을 닦는 사람에게는 얼마나 더하겠습니까.
ē vagē dēval kirīmēdī apiṭa puḷuvan kamak nǣha meccara tuṇuruvan adahana maṭa æyi mehema vennē kiyalā kiyannē.
그런 일을 당할 때, ‘이렇게나 세 가지 보배를 받드는 나에게 왜 이런 일이 생기는가’ 하고 말할 수는 없습니다.
tuṇuruvan ædahīma hari nam. ehema vena vædī akampaya ē vesīmē hækiyāvak læbenavānam.
세 가지 보배를 받드는 것이 바르다면, 그런 일이 일어날 때 흔들리지 않고 견디는 힘을 얻게 됩니다.
menna mēka ārya mārgaya. ārya mārgaya ē kiyannē api budun væddā, daham vandā saṁgundā kiyalā siyalu lōken api rakinna kenek hædena eka nemeyi.
바로 이것이 ariya magga입니다. ariya magga란, 우리가 붓다께 절하고 dhamma에 절하고 saṅgha에 절했다고 해서 온 세상으로부터 우리를 지켜 줄 누군가가 생긴다는 뜻이 아닙니다.
koyi taram viruddhavādīn ævidilā hitan ælenna gæṭenna mulā venna væḍa kaḷā. ē tuḷin apiva kampā karanna bæri mānasikatvayak goḍanægenavā nam menna mēkaṭa kiyanavā tunuruvan æsuru karamin ārya mārgaya væḍīmē pratiphalaya
아무리 많은 맞서는 이들이 와서 마음을 들러붙게 하고 부딪치게 하고 헤매게 하려고 애써도, 그 속에서 우리를 흔들 수 없는 마음이 쌓아 올려진다면, 이것을 세 가지 보배를 가까이하며 ariya magga를 닦은 열매라고 합니다.
akampaya bava kuṭṭha lōka dhammehi cittaṁ yasanakampati asōkaṁ virajaṁ kēmaṁ ētam [ugura kǣrīma] maṁgala muttamā maṁgu karuṇā. mē lōka dharmayangē gæṭennē nætuva sōka nætuva keles rajas nætuva biya nætuva inna puḷuvan mānasikatvayak.
‘phuṭṭhassa lokadhammehi cittaṃ yassa na kampati, asokaṃ virajaṃ khemaṃ, etaṃ maṅgalam uttamaṃ’이라고 붓다께서 말씀하셨습니다. 이 loka-dhamma들에 부딪치지 않고, 슬픔 없이, kilesa의 티끌 없이, 두려움 없이 지낼 수 있는 마음입니다.
goḍægenavā dharmāvabōdhaya tuḷa. menna mē dharmāvabōdhaya læbuṇā nam ōkaṭa kiyanavā ārya mārgaya væḍuṇā.
그것은 dhamma를 깨닫는 가운데 쌓아 올려집니다. 이 깨달음을 얻었다면 그것을 ariya magga가 자랐다고 합니다.
ehema nætuva ārya mārgaya vaḍanavā kiyalā e api gihillā budun vædalā daham vædalā okkoma karāṭa passē kisima eke api ḷan̆gaṭa ennē næhæ. apiṭa sækavaraṇa salasalā tiyenavā mēkē vahalā giya kiyalā æn kivvaṭa hariyannē næhæ.
그렇지 않고 ariya magga를 닦는다며 가서 붓다께 절하고 dhamma에 절하고 다 한 뒤에, ‘이제 아무것도 우리 곁에 오지 못한다, 우리에게는 보호막이 쳐져 있다, 다 덮여 있다’고 말해도 소용이 없습니다.
nirōdha samāpattiyaṭa samavædilā hiṭapu mahā rahat phalayaṭa pat særiyut maharahatan vahansēgē oluvaṭa nandayak velā ṭōkāk ælalā giyā nam monavada katā karanna kiv.
nirodha samāpatti에 들어 계시던, arahatta-phala에 이른 큰 arahant Sāriputta 스님의 머리를 Nanda yakkha가 내리쳤다면, 더 무슨 말을 하겠습니까.
bhūtayek ævidilā apē æn̆ga ḷan̆ga hiṭiyā kiyalā apē æn̆gē gævuṇā kiyalā apiṭa hitanna puḷuvan lurun adahana maṭa æyi mehema nnē kiyalā. adaharak nemeyi adahana pratiphalaya agralayak labalā.
귀신이 와서 내 몸 곁에 있었다, 내 몸에 닿았다 하면서 우리는 ‘세 가지 보배를 받드는 나에게 왜 이런 일이 생기나’ 하고 생각할 수 있습니다. 그분은 그저 받드는 이가 아니라, 받듦의 열매로 가장 높은 phala를 얻으신 분이었습니다.
tun rā phalaye agralaya labāgena ēket agralayē jīvat vecca velāvak nirōdha samuppat vo. yakā nikan hiṭiyā.
가장 높은 phala를 얻고 그 가장 높은 phala 속에 머무시던 때, nirodha samāpatti에 드셨을 때였습니다. 그런데도 yakkha는 가만있지 않았습니다.
hisa bālā tiyenavā han̆deliyaṭa hon̆daṭa dividenā maṭa yanna bæha. maṭa nam yanna bǣ mama bala ayinnama hitenaṭa bahagāra satē tibilisena hæṭa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
āhā āhā oma hitanna epā. anityakṣayak kiyana yāḷuvā kiyanavā. mahā bhayānakayi um̆bē hitilat bhayānaekayi hitanna epā. monavā kivat hariyanvā mama ælalā menna ṭa okkāk kiyalā āpa værala innē puḷuvan hayiyen ṭokkak ænna
‘아, 아, 그런 생각 하지 마라’ 하고 다른 yakkha 친구가 말합니다. ‘아주 무서운 분이다. 그런 생각을 하는 것조차 위험하니 생각도 하지 마라.’ 무슨 말을 해도 소용없이, ‘한 대 치겠다’ 하고는 힘껏 한 대 내리쳤습니다.
mugala maharahatan vahansē ōka balāgena ē ænapuṭa okkē balaya koccara tiyenavānam hena hatak ekaṭa pipuruvā vagē mahā balayak.
Moggallāna 큰 arahant 스님께서 그것을 지켜보고 계셨습니다. 그 내리친 힘이 얼마나 컸던지 벼락 일곱 개가 한꺼번에 터진 것 같은 큰 힘이었습니다.
hæbæyi unvahansē nirō samāpattiya hiṭapu nisā unvahansēṭa dænut nǣ. āpadāvak vunet nǣ. nirōdha samāpattiyen ahak vunāṭa passē eyā dannē nǣha nirōdha samāpattiya innakoṭa ēvā eyā lōkē monavā vuṇā.
하지만 그분은 nirodha samāpatti에 계셨기에 느끼지도 못하셨고 다치지도 않으셨습니다. nirodha samāpatti에서 나온 뒤에도 nirodha samāpatti에 있는 동안 세상에 무슨 일이 있었는지 알지 못합니다.
āvardhanayak nǣ. īṭa passē ēvā mokada dænennē ehema oluvaṭa mē oluvē ṭika ridenavā vagē poḍḍak nam dænenavā kivva.
āvajjana가 없기 때문입니다. 그 뒤에 무엇이 느껴졌느냐 하면, 머리가 조금 아픈 것 같은 느낌이 아주 조금 들었다고 하셨습니다.
nirōdha samāpattiyen hiṭamin davin bēruṇā.
nirodha samāpatti에 머물러 계셨기에 해를 면하신 것입니다.
nætnam ēvā alihat bānak balanna valak hædenna diyanakoṭaokka
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
menna mehemaṭa okkak nalām nandayak yakṣa ē mohotema etanin giyā apāgata vuṇā.
그렇게 한 대 내리치자 Nanda yakkha는 그 순간 그 자리에서 apāya로 떨어졌습니다.
atdævat næti velā giyā. onna okayi siddha vuṇē kiyalā. itin ē nisā pēnna ōnē anna ēka tamayi anna ārakṣāva kiyannē. api ē tuḷa væḍanaṭa passē ē ṭokka ænnat ēkenma ābādhayak vunēnavā.
흔적도 없이 사라져 버렸습니다. 일어난 일은 그것입니다. 그러니 바로 그것이 지켜 줌이라는 것임을 보아야 합니다. 우리가 그 안에서 자라난 뒤에는 그런 일격을 맞아도 그것으로 해를 입지 않았습니다.
ænīma natara karanna bæri vuṇā. ænnaṭa ē sāmānya kenekuṭa yanna nam ehema vināśaya vināśayak.
내리치는 것 자체를 막을 수는 없었습니다. 그렇게 맞았다면 보통 사람에게는 무너짐, 그야말로 파멸이었을 것입니다.
lovturā buddhatvayaṭa patvelā innavā taṇhā hatē ḷan̆gā vadilā mē lōkē kavuruvat lan̆ga naṭapu næti. kāma næmak nætuva. naṭalā aṭalā antimaṭa pæradilā kiyanavā. vena tāpatayek ḷan̆ga gihillā mē nætuma næuvanam. daralāganna bæruvot tapuva pæhilā uṇu lēvayak hærenavā. hadavata pælilā yanavā. darāganna epæ apiṭa vasan̆ga novī inna bæ. visiddha velā yanavā. mē tāpasayā yana puduma tāpasaya æs konak æralā balana taranvat ikṣipta karanna apiṭa bæri vunānē meccara nala. tāttā kivvē eka
세상을 넘어선 붓다가 되셨을 때, Taṇhā와 Arati와 Ragā가 곁에 다가와 이 세상 누구 곁에서도 춤춘 적 없을 만큼 온갖 감각의 유혹으로 춤을 추었습니다. 춤추고 또 춤추다 끝내 지고 나서 말합니다. ‘다른 수행자 곁에 가서 이렇게 춤추었다면, 견디지 못해 열이 끓어 뜨거운 피를 토했을 것이고 심장이 갈라졌을 것이다. 견디지 못해 우리에게 넘어가지 않을 수 없었을 것이고 무너져 버렸을 것이다. 이 수행자는 얼마나 놀라운 수행자인가. 이렇게 춤추었는데도 눈 한쪽 끝을 열어 바라보게 할 만큼도 흔들어 놓지 못했다.’
bæri vunānē meccara nala. tāttā kivvē eka ætta apē piyā kivvē eka ættama mē dōvaraṇa pāsānayak dækalā mas kædallā kiyalā hitāgena gihillā nam kanna gihillā usāgē hoṭa yana gatta vagē yapava pæra denavā yanna epā. apiṭa mehema ekak kivvanē. apiṭa bæri mokakda kiyalā ahagena api āvaṭa apiṭat vunē ē ṭika. apē piyā kivvē ætta tamayi kiyalā apasavartti mārgayē dūvaru tundenā oya vidihaṭa kivvayi kiyalā kiyanavā budurajāṇan vahansē ṭan̆gapānna vidihaṭa budurajāṇan vahansēlā kāma ræn̆guragannā.
‘아버지께서 하신 말씀이 참이었다. 우리 아버지께서는 참말을 하셨다. 까마귀가 기름 빛 돌을 보고 고깃덩이인 줄 알고 먹으러 갔다가 부리가 깨지듯이 너희는 질 것이니 가지 말라고 우리에게 그렇게 말씀하셨다. 우리가 못 할 것이 무엇이냐며 듣지 않고 왔는데 우리에게 바로 그 일이 일어났다. 우리 아버지 말씀이 참이었다.’ Vasavattī Māra의 세 딸이 붓다를 유혹하려고 감각의 춤을 추고 나서 그렇게 말했다고 전합니다.
ehenam kāma ræn̆gun ran̆ganna āpu kriyāvaliya aramuṇu karanna āpu eka atara vuṇē næhæ. hæbæyi ēken kampā karana mānasaya gattaya næti vunē ārya mārgaya. ē vagē lōkayē sæpa hō duka hō dena lābha alābha ayasa æsa nindā prahaṁsā duka sæpa kiyana ēvā. mē lōkē næti vennē næ.
그러니 감각의 춤을 추러 온 일, 그분을 겨냥하고 온 일이 없었던 것은 아닙니다. 하지만 그로 말미암아 흔들리는 마음이 없었던 것, 그것이 ariya magga입니다. 그와 같이 세상에서 즐거움이나 괴로움을 주는 얻음과 잃음, 이름남과 이름 없음, 헐뜯음과 칭찬, 괴로움과 즐거움이라는 것들은 이 세상에서 사라지지 않습니다.
ēvā kampā karanna bæri mānasikatvayak ætivīma tamayi ārya dharmayē læbana pratiphalaya.
그것들이 흔들 수 없는 마음이 생기는 것, 그것이 ariya dhamma에서 얻는 열매입니다.
itin ōka api dakinna ōnē. ārya dharmaya svabhāvaya anna ēkayi. aṭalō dahamin kampā karanna puḷuvan kamak næti satvena mānasikatvaya udā karana eka. ahaṁ nāgō saṁgāmē cāpātō patitaṁ sarā ativāyan tikkhissaṁ dussī lōhi bahujana budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā hariyaṭa mama saṁgrāmayakaṭa bæhæpu ætē.
그러니 우리는 그것을 보아야 합니다. ariya dhamma의 본바탕은 바로 그것입니다. 여덟 가지 loka-dhamma로 흔들 수 없는 생명의 마음을 일으키는 것입니다. ‘ahaṃ nāgova saṅgāme cāpāto patitaṃ saraṃ, ativākyaṃ titikkhissaṃ, dussīlo hi bahujjano’ 붓다께서는 이렇게 설하십니다. 마치 싸움터에 들어선 코끼리처럼.
ena kisima pārak [kæssa] kara pasu basin nætuva ē siyalu vīraval kāgena saṁgrāmī idiriyaṭa yannē kohomada? ē vagēma mē dharma saṁgrāmī idiriyaṭa mama yanavā.
날아오는 화살 어느 하나에도 [기침] 물러서지 않고 그 모든 화살을 맞으며 싸움터에서 앞으로 나아가는 것이 어떠합니까? 그와 같이 나는 이 dhamma의 싸움터에서 앞으로 나아간다.
dussīla bahōcanayāgē vacana nævata ī paharavala enavā hæma pættema mama ē okkoma vivasanavā.
dussīla한 많은 사람들의 말이 화살처럼 사방에서 날아온다. 나는 그 모두를 참아 낸다.
ehenam budurajāṇan vahansēṭa vaḍā lōkayaṭa api unvahansē dharma ratnayak, saṁghara ratnayak kiyana mē piḷisaraṇa karagattā kiyana tellā api yanavā æyi apiṭa karadara kiyalā.
그렇다면 붓다보다 더, 세상에서 우리는 그분과 dhamma라는 보배, saṅgha라는 보배를 의지처로 삼았다고 하면서 ‘왜 우리에게 괴로운 일이 생기나’ 하며 다닙니다.
ēkē mul vecca lovturā budurajāṇan vahansēṭa tica karadara vabanada lōkē unvahansē kohomada kiyanē? eham buddhatvaya viśēṣayen mokakda? bāhirin karadara ena eka nemeyi viśēṣayen. ennakina eka nemeyi. ena karadara valaṭa kampāna vīma viśēṣaya.
그 뿌리가 되시는 세상을 넘어선 붓다께 이 세상에서 얼마나 많은 괴로운 일이 닥쳤습니까? 그분에 대해 뭐라고 하겠습니까? 그렇다면 붓다 됨의 남다름은 무엇입니까? 밖에서 괴로운 일이 오지 않는 것이 남다름이 아닙니다. 오지 않는 것이 아닙니다. 닥쳐오는 괴로운 일에 흔들리지 않는 것이 남다름입니다.
menna mēkayi ārya mārgaya kiyannē. ārya mārgaya pratiphalayak læbuṇā nam yam yam taramakin tamangē hita rāgayaṭa dvēśayaṭa mōhayaṭa hētu vena karuṇu enakoṭa ē maṭṭamaṭa koccara duraṭa rossu vena maṭṭamaṭa pat vuṇāda akampi vena maṭa paṭṭamaṭa pat vuṇāda anna ē tænaṭa maṭa dharmaya tuḷa hita væḍilā kiyalā tērum gannaōna
이것이 ariya magga라는 것입니다. ariya magga의 열매를 얻었다면, rāga와 dosa와 moha를 일으키는 일들이 다가올 때 자기 마음이 어느 만큼까지 흔들리지 않는 자리에 이르렀는지, 어느 만큼 akampa(흔들림 없음)의 자리에 이르렀는지, 바로 그 자리까지 내 마음이 dhamma 안에서 자랐다고 알아야 합니다.
bāhira lōkayē ayit maṭa vadin̆dinna paṭan gattā mudanna paṭan gattā kiyalā hitanna dæn mama mēkē diyaveni vīgatanam antima mōrakamak ēka mulāvē tīraṇayak
바깥 세상 사람들이 나에게 절하고 받들기 시작했다고 해서 이제 내가 여기서 나아갔다고 여긴다면 그것은 더없는 어리석음이고 헤매는 판단입니다.
vadinna pudanna paṭan gatta eken nemeyi śāsana pratiphala hoyanna dæn anik aya bæna bænalā ehenam īṭa passē yāḷu vecca kamen nemeyi śāsana pratiphala hoyannē. ēvā vasikam ehema tiyenavā ēvā karanna. dæn mē laukika śāstra valin tiyena krama tiyenavā ē vagē.
절하고 받들기 시작한 것으로 sāsana의 열매를 찾는 것이 아닙니다. 다른 이들이 꾸짖다가 그 뒤에 친해졌다는 것으로 sāsana의 열매를 찾는 것도 아닙니다. 그런 일을 하는 데는 홀리는 술수 같은 것도 있습니다. 세속의 기술에도 그런 방법들이 있습니다.
ē vagēma pudgalayā dana gassanna vandovanna ēvarak tiyenavā yamkisi vidihaka akṣara ganna bæn̆dalā hadapu oya akṣara śāstarin hadapu mantara guruka.
마찬가지로 사람을 무릎 꿇리고 절하게 만드는 것들도 있습니다. 어떤 식으로 글자를 엮어 만든, 글자의 기술로 만든 주문과 술법들입니다.
itin oya vagē ēvā karapu aya mahā paṇḍitagamaṭa ōvā karalā hanam mahasā kaḍilāvak lōkeṭa pelā ēgollot bala pennanavā. hæbæyi ēvā budu balavat dharma balavat saṁgha balavat nemeyi. ēvā laukika śāstra balavat
그런 것을 한 이들은 대단한 학자처럼 그런 것을 해서 세상에 큰 놀라운 일을 보여 줍니다. 그들도 힘을 보여 줍니다. 하지만 그것은 붓다의 힘, dhamma의 힘, saṅgha의 힘이 아닙니다. 그것은 세속 기술의 힘입니다.
ehema ēvā lōkē nættē nǣ tiyenavā. hæbæyi ēvā nivan maga nemeyi. [ugura kǣrīma] ēvā uddāma mārgayak vena ekak nē ō gæhuval ævillā koda maṭa dækada magē balē mehema uddāmayaṭa patvelā en vikṣipta vena sasara gamanē mulā karana mārga misā.
그런 것들이 세상에 없는 것은 아닙니다. 있습니다. 하지만 그것은 nibbāna의 길이 아닙니다. [목을 가다듬는 소리] 그것은 들뜸의 길일 뿐입니다. ‘나를 봤느냐, 내 힘이 이렇다’ 하며 들떠서 흩어지게 만드는, saṃsāra의 여정에서 헤매게 하는 길일 뿐입니다.
ēvæl læbena pratiphala kavadāva sænasum mārga nemeyi. sænasum mārgayana budumaga dænaganna nam api dakinna ōnē. lōkaya vividhayi, lōkaya visamayi. rāga, dvēśa, mōha sahitayi. ovungē kaṭayutu rāga, dvēśa, mōhayanna pakṣayi. rāga akṣayaṭa, dvēśa akṣayaṭa, mōha akṣayaṭa ahasaṭa poḷovannē durayi. eban̆du pudgalayāt rāga, dvēśa, mōha sahagata pr̥thagjanayat ahasaṭa poḷaveni ǣtayi. adahas valin parasparayi.
그런 데서 얻는 열매는 결코 편안함의 길이 아닙니다. 편안함의 길인 붓다의 길을 알려면 우리는 보아야 합니다. 세상은 갖가지이고 세상은 고르지 않습니다. rāga, dosa, moha를 지니고 있습니다. 그들이 하는 일은 rāga, dosa, moha 편에 서 있습니다. rāgakkhaya, dosakkhaya, mohakkhaya와는 하늘과 땅만큼 멉니다. 그런 사람, rāga, dosa, moha를 지닌 puthujjana는 하늘과 땅만큼 떨어져 있습니다. 생각이 서로 거꾸로입니다.
vīta rāgī, vīta dōṣī, vīta mōhī uttamayāgē adahas pavā nigaruvaṭa lak karanavā. apahātayaṭa lak karanavā. piḷigannē næ. ē pudgalayanṭa nindā pahasa karanavā. mēka tamayi pr̥thagjana mānasikatvayangē hæṭiya.
rāga를 여의고 dosa를 여의고 moha를 여읜 뛰어난 이의 생각조차 깎아내리고 비웃습니다. 받아들이지 않습니다. 그런 이들을 헐뜯고 놀립니다. 이것이 puthujjana 마음의 모습입니다.
anna ē vagē enakoṭa apiṭa puḷuvan nam ē vædi upēkṣā asāgata venna ē vædi akampaya venna puḷuvan nam anna akampaya vecca maṭṭamaṭa lōkaya piḷiban̆da yathārthaya vaṭahāgena lōkayen ivat velā tiyenavā. lōkōtara bhāvayaṭa patvelā tiyenavā. etanuyi ohu lōkōttara nuvaṇak læbuvada kiyalā dakinna.
그런 일이 닥쳐올 때, 우리가 그 안에서 upekkhā로 흔들리지 않고 그 안에서 akampa가 될 수 있다면, 바로 그 akampa의 자리만큼 세상의 참모습을 깨달아 세상에서 벗어나 있는 것이고, lokuttara의 자리에 이른 것입니다. 거기서 그가 lokuttara의 슬기를 얻었는지를 보는 것입니다.
nætuva amutu deyak labāgata suvayakaṭa pat velā innē kiyana eka suvē læbennē ara akampaya bhāvaya nisāmayi. akampaya novana kenāṭa rāgaya dvēśaya mōhaya matu venavā bāhiren aramuṇu venakoṭa ē nisā rāgayen ginigannavā, dvēśayen ginigannavā, mōhayen ginigannavā ginnen dævenavā. ē dævena mānasikatvaya kiyana eka sāmānya lōkayāgē mānasikatvaya rāgayaṭa, dvēśayaṭa, mōhayaṭa ena aramuṇu venakoṭa yathārthaya avabōdha karapu kenāṭa ē tuḷa kampāvak nætnam rāgini, dvēśa gini, mōha gena nimidā.
그렇지 않고 무슨 별난 것을 얻어 편안함에 이르렀다고 하지만, 그 편안함은 오직 저 akampa의 상태에서만 옵니다. akampa가 아닌 사람에게는 밖에서 대상이 다가올 때 rāga, dosa, moha가 일어나고, 그래서 rāga로 불타고 dosa로 불타고 moha로 불타며 불에 그을립니다. 그 불타는 마음이 보통 세상 사람의 마음입니다. rāga, dosa, moha를 일으키는 대상이 다가와도 참모습을 깨달은 이에게 그 속에서 흔들림이 없다면 rāga의 불, dosa의 불, moha의 불은 꺼진 것입니다.
rāgaya nisā, mōhaya nisā, dvēśaya nisā, mōhaya nisā yam jātiyak haṭagattada ē haṭagatta jātiya ohu nǣhæ. ēken nimi. jāti dukak næha. ē jātiya nisā yam jarāvak haṭaganna tibuṇā nam jātiya næti nisā jarā dukaknē. jātiya nisā maraṇayak haṭaganna tibuṇam jātiya næti nisā maraṇa dukaknē. ehenam rāgini,
rāga 때문에, dosa 때문에, moha 때문에 어떤 jāti가 생겨났다면, 그렇게 생겨난 jāti가 그에게는 없습니다. 거기서 벗어났습니다. jāti의 괴로움이 없습니다. 그 jāti 때문에 생겨날 jarā가 있었다 해도 jāti가 없으니 jarā의 괴로움도 없습니다. jāti 때문에 죽음이 생겨날 것이었다 해도 jāti가 없으니 maraṇa의 괴로움도 없습니다.
næti nisā maraṇa dukaknē. ehenam rāgini, dvēśa gini, mōha gini jāti gini, jarā gini, maraṇa gini ē ṭika nætnam sōka gini, paridēva gini, duk gini dōmanasa geni, upāyāsa gini kiyana ekoḷos ginnak nimuvā. vena yathābhōdhaya
그렇다면 rāga의 불, dosa의 불, moha의 불, jāti의 불, jarā의 불, maraṇa의 불, 그것들이 없다면 soka의 불, parideva의 불, dukkha의 불, domanassa의 불, upāyāsa의 불이라는 열한 가지 불이 꺼진 것입니다.
ekoḷos ginnak nimuvā. vena yathābhōdhaya læbena pratiphalaya nam ekoḷos ginnaka nivīmen nivan dækkā kiyalā kiyanna puḷuvan nam yam kenekuṭa ohuṭa kiyanna puḷuvan mama nivan dækalā tiyenavā. mokak nisā rāgayaṭa hētukāraka lōkayen enavā maṭa rāgaya gini næha. matuvenna hētu næha. dvēśayaṭa gini hētukāra
참모습을 깨달아 얻는 열매가 열한 가지 불이 꺼짐으로써 nibbāna를 보았다고 말할 수 있는 것이라면, 그런 사람은 ‘나는 nibbāna를 보았다’고 말할 수 있습니다. 왜냐하면 rāga를 일으키는 것들이 세상에서 다가오지만 내게는 rāga의 불이 없고, 일어날 까닭도 없기 때문입니다.
matuvenna hētu næha. dvēśayaṭa gini hētukāra lōkayen enavā aramuṇu venavā. gahalā yanavā bænalā yanavā mōhaṭa kiyalā gahalā yanavā. hæbæyi maṭa kampānāvaṭa dvēśa gihi nǣ. mulāvaṭa pat karana mōhayaṭa pat karana dēval mē lōkē sudala lōkayak mavalā hadalā lōkayak ravaṭṭanna hadanavā. ē sævaṭuvaṭa maṭa bæn̆dinna kisima hētuvak nǣhæ. harayak næta kiyalā dækalā ayin karalā ivarayi. ehenam maṭa mōha girana.
dosa의 불을 일으키는 것들이 세상에서 다가와 대상이 됩니다. 때리고 가고 꾸짖고 가고 비웃으며 때리고 갑니다. 하지만 내게는 흔들림으로 dosa의 불이 일지 않습니다. 헤매게 하고 moha에 빠뜨리는 것들, 이 세상은 꾸며 낸 세상을 지어내 세상을 속이려 합니다. 그 속임수에 내가 묶일 까닭이 하나도 없습니다. 알맹이가 없다고 보고 치워 버렸습니다. 그러니 내게는 moha의 불이 꺼졌습니다.
rāgini, dvēśa gini, mōha geninnē næti maṭa. rāgini, dvēśa gini, mōha gini næti nisā. ē hētuven haṭagannā vū melova yam jātiyak tibuṇā nam ē jātēt maraṇaya nǣ. ē hētuven paralova haṭaganna yam jātiyaṭa hētukārayak tibenam ēkat midilā. ehenam maṭa melō hō paralō rāga, dvēśa, mōha nisā haṭaganna yam jātiyakint ehema nam ēka mama lan̆ga nǣ. ēken nemeyi.
rāga의 불, dosa의 불, moha의 불이 없는 나에게, rāga의 불, dosa의 불, moha의 불이 없기 때문에, 그 까닭으로 이 세상에서 생겨날 어떤 jāti가 있었다 해도 그 jāti에서도 벗어났습니다. 그 까닭으로 저세상에서 생겨날 jāti의 까닭이 있었다 해도 거기서도 벗어났습니다. 그러니 이 세상에서든 저세상에서든 rāga, dosa, moha 때문에 생겨날 어떤 jāti도 내게는 없습니다. 그것에 매이지 않습니다.
ē jātiyaka bæn̆dunā nam, æn̆dunā nam jātiya nisā haṭaganna jarāvēkin goru venna siddha venavā. jātiya nætira jarāginnat næhæ. jātiyakaṭa bæn̆dunāna nam ē jātiyē maraṇayak pat venakoṭa maraṇa ginnak enavā. ēkint maraṇa næhæ. jātigani, janāgini maraṇa genek nemilā.
어떤 jāti에 묶였다면, 묶였다면 jāti 때문에 생겨나는 jarā의 먹잇감이 될 수밖에 없습니다. jāti가 없으니 jarā의 불도 없습니다. 어떤 jāti에 묶였다면 그 jāti에서 죽음을 맞을 때 maraṇa의 불이 옵니다. 거기서도 죽음이 없습니다. jāti의 불, jarā의 불, maraṇa의 불이 꺼졌습니다.
ēka piyayi manāpayi kiyalā bæn̆dīma nisā ē kæḍī bin̆dī væḍilā yanakoṭa sōka paridēva duk domanat upāyāsakana gini pahak enavā ē pahat mata. ehenam ekoḷos ginnakin mē mē maṭṭamaṭa mama meticca nisā kiyanavā mama mē maṭṭamaṭa nivan dækalā tiyenavā.
사랑스럽고 마음에 든다며 묶였기 때문에 그것이 깨지고 부서져 사라질 때 soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa라는 다섯 가지 불이 오는데, 그 다섯도 꺼졌습니다. 그러니 열한 가지 불에서 이만큼 내가 벗어났기 때문에 ‘나는 이만큼 nibbāna를 보았다’고 말합니다.
aṁga sampūrṇayenma nibuṇa nam kiyi nivan dækīma pūrṇayi.
모든 부분에서 남김없이 꺼졌다면 nibbāna를 봄이 온전합니다.
arihat pat vuṇā kaḷa yutuda siyala karalā ivarayi. mē ehā karanna deyak nǣha. māva monavænvak giniganna bæha. magē manasa sisil vuṇā.
arahant가 되었습니다. 해야 할 일을 모두 마쳤습니다. 이 너머에 할 일이 없습니다. 무엇도 나를 불태울 수 없습니다. 내 마음은 서늘해졌습니다.
mīṭa passē koccara vænalā giyat, gahalā giyat, kapalā giyat, koṭalā giyat, maralā giyat maraṇāsanna mohotaka kalpanā karalā bæluvat maṭa haturagam kaḷā mē haturāgena praśnayak vitarenna ecca manasaṭa āva. anna arihat manasa
이제부터는 누가 꾸짖고 가든, 때리고 가든, 베고 가든, 찍고 가든, 죽이고 가든, 죽음이 가까운 순간에 돌이켜 보아도 ‘저 사람이 나를 원수로 대했구나, 이것은 그 원수의 문제일 뿐이다’라는 생각만 마음에 옵니다. 그것이 arahant의 마음입니다.
ē manasaṭa enakan diyuṇu karaganna ōnē. ēka mula næ. kramakramayen aḍuvelā yanavā.
그 마음에 이를 때까지 닦아 나가야 합니다. 그것은 처음부터 있는 것이 아닙니다. 차츰차츰 줄어 갑니다.
ārya mārgayaṭa patvecca tæn paṭan rahatan vahansēgē svabhāvaya minissu mayinnaṭa purudu velā tiyenavā. mokada pr̥thagjanaya pahara gahanna balā inna nisā. āpu rahatan vahansē vagē
ariya magga에 들어선 자리에서부터 사람들은 arahant의 모습으로 그를 재는 버릇이 있습니다. puthujjana는 때릴 기회만 엿보고 있기 때문입니다.
balā inna nisā. āpu rahatan vahansē vagē innanam dækanēda væḍapida? dækanada bænaku hæ? dækeneda kuṇu harapa kivvē hæu.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
rahatan vahansē vāgē gihillā nemeyi rahatan vahansē nam ehema tamayi ēkat æralā innē. īṭa mehā innavā ē maṭṭamē næhæ. hæbæyi
arahant 흉내를 내는 것이 아닙니다. arahant라면 정말 그렇게, 그것마저 내려놓고 지냅니다. 그 아래에 있는 이들은 그 수준에 이르지 못했습니다.
mehā innavā ē maṭṭamē næhæ. hæbæyi rāgayen, dvēśayen, mōhayen satara apā gatīmaṭa tiyena mānasikatvaya dūṣatāvayak æta sōvāna phalayan ē ṭika ivarayi. siyalu rāga,
하지만 rāga와 dosa와 moha 때문에 네 apāya로 떨어지게 하는 마음의 더러움은 sotāpatti 열매에서 끝납니다.
sōvāna phalayan ē ṭika ivarayi. siyalu rāga, dvēśa, mōha ivarelā næha sōvān vuṇā kiyalā.
sotāpanna가 되었다고 해서 모든 rāga, dosa, moha가 다 끝난 것은 아닙니다.
kāma lōkayē bæn̆dīmaṭa sædīmaṭa kāma lōkayē pahatta tænvala kāmattiya abanta hētu vena yamkisi hariyak tibuṇanam sakr̥dāgāmī phalayen ē maṭṭamē mānasikatvaya ivarayi.
kāma-loka에 얽매이게 하고, kāma-loka의 낮은 자리에 태어나게 하는 어떤 몫이 있었다면, 그 수준의 마음은 sakadāgāmī 열매에서 끝납니다.
kāma lōkayē upattiya labā denna hētu vena matu upatak labā denna hētu vena mānasikatvaya anāgāmī phalayen ivara. hæbæyi tavat rūpa rāga
kāma-loka에 다시 태어나게 하는 마음, 앞으로의 태어남을 부르는 마음은 anāgāmī 열매에서 끝납니다.
anāgāmī phalayen ivara. hæbæyi tavat rūpa rāga arūpa rāga māna uddacca avidyā kiyalā pahak ituru. anik ayaka maṭṭamaṭa nemeyi bohoma śēṣayak tiyenavā ēka. ivara nǣ. ēkatti ivara
하지만 아직 rūpa-rāga, arūpa-rāga, māna, uddhacca, avijjā 이렇게 다섯이 남아 있습니다. 다른 이들의 수준과는 달리 아주 미세한 찌꺼기이지만, 그것이 아직 끝나지 않았습니다.
śēṣayak tiyenavā ēka. ivara nǣ. ēkatti ivara karapu dhāra tamayi māna uddaccaya okkoma ivirama tamayi kælabīmak nættē. visiptatāvayak nættē. monavā karalā giyat tarahakannē nættē. itin ē mānasikatvayaṭa arihat pat venna ōnē.
그것마저 끝내고 māna와 uddhacca가 모두 사라져야 비로소 들뜸이 없고 흩어짐이 없으며, 누가 무슨 짓을 해도 성내지 않게 됩니다. 그런 마음에 이르려면 arahant가 되어야 합니다.
lōkayā daham dakinnē nætuva pudgalayā vivēcanaya karanna giyot budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā pudgalaya vivēcanaya karannavā nam mā vannek kada mā vannek kiyanavā tavat budurajiyan vahansē enavā. budun vahansē sama kenek næti nisā. mā hō meyāvannek ærenna kenek vivēcanaya karanna epā kiyalā. mokada pudgala vivēcanayaṭa sudusukan næha.
세상 사람들이 dhamma는 보지 못한 채 사람을 비판하려 들면, Buddha께서는 이렇게 가르치십니다. 사람을 비판하려면 '나와 같은 이'여야 하는데, 나와 같은 이란 또 다른 Buddha를 말한다. Buddha와 견줄 이는 없기 때문이다. 그러니 나 또는 나와 같은 이가 아니면 아무도 남을 비판하지 마라. 사람을 비판할 자격이 없기 때문이다.
pudgala mānasikatvayangē svabhāvaya tōraganna sāmānya śrāvakayekuṭa oba arihatyaṭa pat vuṇā. arihatun vahansē ēvat pudgalaya vacanaya karannē. mokada hētu ēka sarvajña gōcara dahamak.
사람들 마음의 본바탕을 가려내는 일은 보통 제자에게는, 설령 여러분이 arahant가 되었다 해도 할 수 없습니다. arahant조차 사람을 비판하지 않습니다. 그것은 sabbaññu(모든 것을 아는 이)만이 닿을 수 있는 dhamma이기 때문입니다.
ē nisā budurajāṇan vahansē dēśanā karā yamek vivēcanaya karanavā nam ē mā hō mānnē piyavi anna kisima keneṭa ē karanna bæhæ. karanna yanna epā. væhicca tæna
그래서 Buddha께서는 누구를 비판하려면 나 또는 나와 같은 이여야 한다고 가르치셨습니다. 그 밖의 누구도 그것을 할 수 없습니다. 하려 들지 마십시오. 그곳은 가려진 자리입니다.
arihat pat velā hiṭapu ektarā svāmīn vahansē namak. eka gedarakin kæn̆da hamba vuṇā kæn̆da ṭika aragena ḷan̆gama koṭayak vunā koē uḍalā in̆dagena pātrayaṭama kaṭaya tiyanna kæn̆daṭibiyagena ibagena giyā.
arahant가 되신 어떤 스님이 계셨습니다. 한 집에서 죽을 얻으셨는데, 그 죽을 받아 들고 가까운 통나무 위에 올라앉아 발우를 입에 대고 죽을 들이켜며 드셨습니다.
dæn ōka balā hiṭiyā tavat hāmuduruvaga. valā inalā kǣdayek apiṭat eka nindā kaḷā. mehema dos kivvā.
그것을 다른 스님이 보고 있었습니다. 그 스님은 '먹보 같으니, 우리까지 부끄럽게 만든다'며 그렇게 허물을 잡았습니다.
gihin bolla tibuṇa næda kǣdakamaṭa kæn̆diṭa gatanama idagena bivvā nē. ara manussayō balā inna æti kǣdarakama tarama
'제대로 가서 마실 수도 있었을 텐데, 먹을 욕심에 죽을 받자마자 앉아서 마셔 버렸구나. 사람들이 보고 있는데, 저 욕심 좀 보라.'
mē vidihaṭa dasak kivvā amōnṭa ara. hāmuduruvanṭa unvahansēgē taramat æyi ehema bivvē kiyat dannē næ.
이렇게 그 스님을 두고 허물을 말했습니다. 그 스님은 그분이 왜 그렇게 드셨는지 그 까닭조차 몰랐습니다.
ævætnē oba yamkisi phalayak labalā tiyenavada? mē ārya phalayak labalā tiyenavada? mama sōtāpannayi kiyalā mama hitanavā.
'벗이여, 그대는 어떤 열매를 얻었습니까? ariya 열매를 얻었습니까?' '저는 sotāpanna라고 생각합니다.'
ehenam hitāganna oya phalaya oyin nævadunā kiyalā. oyien ehaṭa yanna bǣha kiyalā. oya atbæyi ehema kiyannē?
'그렇다면 그대의 열매는 거기서 멈추었다고 여기십시오. 그 너머로는 갈 수 없을 것입니다.' '어째서 그렇게 말씀하십니까?'
itin ē ṭika kivvahama ituru ban ṭika dannavā. ahalā tiyenavā.
그 말만 하면 나머지 dhamma는 그 스님도 알고 있었습니다. 들은 적이 있었으니까요.
arihatun vahansē namakaṭa upavāda kaḷot ehema āryam mehā inna phalayak tiyena kenek. ē upavādaya kamā karagannakan hita væḍennē næ.
arahant보다 아래 열매를 지닌 이가 arahant를 헐뜯으면(upavāda), 그 헐뜯음을 용서받기 전까지 마음이 자라지 않습니다.
etakoṭa dænagattā mē viśēṣayak nikan kiyannē nǣhæ. ēka nikan ehema kivvot næti guṇayak kivvot ehema pārājakayi. kavadāvat ehema karannē næhæ. sīlavanta guṇavanta bhikṣuvak næti guṇa kiyannet næhæ. ē metana viśēṣayak tiyenna ōnē mē bērenna kivvē ehekut nemeyi.
그때 그 스님은 이것이 그냥 하는 말이 아님을 알았습니다. 그냥 그렇게 말하거나 없는 덕을 있다고 말하면 그것은 pārājika입니다. 그런 일은 결코 하지 않습니다. sīla를 갖추고 덕을 갖춘 bhikkhu는 없는 덕을 말하지도 않습니다. 그러니 여기에는 뭔가 특별한 까닭이 있을 것이고, 빠져나가려고 한 말도 아니었습니다.
anna svāmīni mokaṭada ævætni oba mokaṭada bivva ehenak hæda oya vidihaṭa mē varadak nædda
'스님, 벗이여, 왜 그렇게 드셨습니까? 그렇게 드신 데에 허물은 없습니까?'
magē tiyenavā baḍē amāruvak magē atdækīmak tiyenavā. uṇu kæn̆dak bivvā nam uṇuven. ē baḍē amāruvō ēkenmayi ærelā.
'내게는 배앓이가 있습니다. 내 겪음으로는 뜨거운 죽을 뜨거울 때 마시면 그 배앓이가 그것만으로 낫습니다.'
ē baḍē amāruva api dæn gǣs amāruvā kiyalā ada tiyennē. ē vagē deyak unvahansēṭa tibuṇā. dæn mēka aragena ehāṭa kiyannanam mē uṇuven bonna tiyena eka kālē ivara venavā. ē nisā tamayi mama ē san̆dahā kaḷē kǣdara rækamakaṭavat kæn̆da bonna vena dina āsāṭak karapu ekak nemeyi. namut oba ēka dannē nætuva oba hitāgattē mama kæn̆divvē kǣdarakamaṭa kiyalā. abuta cōdanāven nævā
그 배앓이는 오늘날 우리가 가스 차는 병이라고 부르는 것입니다. 그분께 그런 것이 있었습니다. 죽을 들고 저쪽으로 가서 마시려 했다면 뜨거울 때 마실 수 있는 때가 지나 버립니다. '그래서 그렇게 한 것이지, 먹을 욕심이나 죽을 마시고 싶은 갈망으로 한 것이 아닙니다. 그런데 그대는 그것을 모르고 내가 욕심 때문에 죽을 마셨다고 여겼습니다.'
kǣdarakamaṭa kiyalā. abuta cōdanāven nævā kiyannē onna lōkayi. anē svāmīni maṭa samā venna mama nodæna oba vahansē kē mehema vivēcanayak karāṭa kiyalā samā karaganna yantā bēruṇā upavādhaya
없는 허물을 덮어씌우는 것, 그것이 바로 세상입니다. '아, 스님, 용서해 주십시오. 제가 모르고 스님을 이렇게 비판했습니다' 하고 용서를 구해서야 그 스님은 겨우 upavāda에서 벗어났습니다.
eha arihatun vahansēgē kriyākalāpayak sāmānya kenek dækkahama ehāṭa sāmānya kenek nemeyi. aluten ārya pudgalayek. ārya pudgalaya sōvān pudgalayakaṭa va bæri vuṇā. rahatan vahansēva kriyākalāpaya dækalā hiṭan yathārthaya tōrāganna.
arahant가 하는 일을 보통 사람이 보았을 때, 아니 보통 사람도 아니고 새로 된 ariya, sotāpanna조차 arahant의 행동을 보고도 참모습을 가려내지 못했습니다.
ē vagēma mē lōkē manussayō katā karana hæṭi nānā prakārayi. samahara velāvaṭa gihillā pirin̆davacca hāmuduruvō katā karanakoṭa vasalaya vasalē kiyalā katā karanavā rahatan vahansēlāt minissun mehema katā karanavada kiyalā bhikṣūn vahansēlāt apavāda karā.
또 이 세상 사람들이 말하는 방식은 가지가지입니다. Pilindavaccha 스님은 말할 때 사람들을 '천한 놈(vasala)'이라고 불렀습니다. 그러자 bhikkhu들이 'arahant께서 사람들에게 이렇게 말씀하시는가' 하며 헐뜯었습니다.
budurajāṇan vahansēṭa kiv venavā kalabala venna epā ēka sasarapu viruddā. dūsē manasakin katā karana ekak nemeyi oya. ēni nisā ēkaṭa kaḷabala venna yanna epā.
Buddha께서는 흔들리지 말라, 그것은 saṃsāra에서 든 버릇이라고 하셨습니다. 더럽혀진 마음으로 하는 말이 아니니 그 일로 흔들리지 말라고 하셨습니다.
ēka ekapāra inna puḷuvan ekak nemeyi. vāsanāēsa eka hæṭiya. ē nisayi ehema katā karannē. gæl satu nāyakayek vaśayen atbæv
그것은 한꺼번에 없앨 수 있는 것이 아닙니다. 몸에 밴 버릇(vāsanā)이 그런 것입니다. 그래서 그렇게 말하는 것입니다.
karannē. gæl satu nāyakayek vaśayen atbæv 500ka āpu gamanaka avasāna atbævak kohē tiyennē?
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
edā katābaha karapu atbævva 500ka kuru kuruttu karagatta mānasikatvaya saha ē raṭāva misak keles misā karana ekak nemeyi. ē nisā ōkaṭa kampā velā obalā dōṣa venna epā kiyalā budurajāṇan vahansē anik ayaṭa avavāda karā.
그 500 생 동안 말해 오며 굳어진 마음가짐과 그 버릇일 뿐, kilesa로 하는 말이 아닙니다. 그러니 그 일로 흔들려 허물을 잡지 말라고 Buddha께서 다른 이들에게 이르셨습니다.
dæn mē vagē itin api kohomada lōkayāgē katāven, kriyāven lōkaya adihalā balalā mu sil mul dusil kiyalā ehema kiyannē.
그러니 우리가 어떻게 세상 사람들의 말과 행동으로 세상을 재어 보고 '이 사람은 sīla가 있다, 저 사람은 sīla가 없다'고 말할 수 있겠습니까?
yam kriyāvak yam ākārayenkin karanakoṭa ēka naraka bava pēnavā nam apiṭa ehema kiyanna puḷuvan.
어떤 행동을 어떤 식으로 할 때 그것이 나쁘다는 것이 보인다면, 그렇게 말할 수는 있습니다.
mē mē adahasin metana kæn̆da beivvā nam ēka narakayi. īṭat hariyak mama dannē.
'이런 뜻으로 여기서 죽을 마셨다면 그것은 나쁘다.' 그 이상을 내가 어찌 알겠습니까.
kǣdaṭa adahasakin koṭē uvuraṭalā idagena kæda bivā nam ē hāmuduruvōha kavuruhari ē kāraṇaya gælapennē næti ekak. pudgalaya pudgalaya ella kaḷēna. pudgalaya vicanayak etana næha. ē ahō kavuru hō men̆duva væḍak kǣdakamaṭa karanavā nam ēka gælapennē nǣ. an dahama
먹을 욕심으로 통나무 위에 올라앉아 죽을 마셨다면 그 스님이든 누구든 그것은 어울리지 않는 일입니다. 사람을 겨눈 것이 아닙니다. 거기에는 사람에 대한 비판이 없습니다. 누구든 이런 일을 욕심으로 한다면 그것은 어울리지 않는다는 것입니다.
karanavā nam ēka gælapennē nǣ. an dahama dænagena dahamaṭa anuva piriduk dunnā. ēka pudgalayāṭa ella karalā hanam um̆bayi kiyalā kiyanna apiṭa ayitiyak næhæ. hækiyāvak nǣ.
dhamma를 알고 dhamma에 따라 가르침을 준 것입니다. 그것을 사람에게 겨누어 '바로 너다'라고 말할 권리가 우리에게는 없습니다. 그럴 능력도 없습니다.
indriya parava pariyanta gnānaya, āsaya anusayat gnānaya mē ādi vaśayen mahā gnāna æti ē anit kenekuṭa sama bæri ē nuvaṇa næti budupiyāṇan vahansēmayi dakinnē. mē pudgalayāgē
indriyaparopariyatta-ñāṇa, āsayānusaya-ñāṇa 같은 큰 ñāṇa를 지니시고, 다른 누구도 견줄 수 없는 지혜를 지니신 Buddha만이 보십니다.
vahansēmayi dakinnē. mē pudgalayāgē śraddhā indriya meccarayi. vīrya indriya meccarayi, satī indriya meccarayi, samādhi indriya meccarayi, pragnā indriya meccarayi. mohuēgē svabhāvaya meccarayi. mohuē sæn̆gavuṇu keles mē iripiṭa tiyena keles mēyi. gevuṇa nam gevicca keles mēyi idiriyavā mēvayi. mē
'이 사람의 saddhā indriya는 이만큼이고, viriya indriya는 이만큼, sati indriya는 이만큼, samādhi indriya는 이만큼, paññā indriya는 이만큼이다. 이 사람의 바탕은 이만큼이다. 이 사람의 숨은 kilesa와 겉에 드러난 kilesa는 이것이다. 닳아 없어진 kilesa는 이것이고 앞으로 올 것은 이것이다.'
gevicca keles mēyi idiriyavā mēvayi. mē ādī vaśayen dækīmē pūrṇa gnāna śaktiyan loturā budurajāṇan vahansē ē unvahansē karannā vū vivēcanaya anik kenāṭa bæta nisā tamayi kivvē mānnaeek hæra pudgalayek vivēcanaya karanna epā. pudgalaya vivēcanaya karanna epā. naraka dē narakayi kiyanna. ēka ēka dharmānukūla. hon̆da dē hon̆dayi. dharmānukūlayi.
이렇게 꿰뚫어 보는 온전한 지혜의 힘을 지니신 Buddha께서 하시는 비판을 다른 이는 할 수 없기에, 나와 같은 이가 아니면 사람을 비판하지 말라고 하셨습니다. 사람을 비판하지 마십시오. 나쁜 것은 나쁘다고 말하십시오. 그것은 dhamma에 맞습니다. 좋은 것은 좋다고 하십시오. dhamma에 맞습니다.
yam kenek maṭa bayinavā dækko obalā ē pudgalaya vavēcanaya karanna epā. mē mē ākārayen mēka abhuta cōdanāvak. venna bæri dē. ehema vitarak hitāganna
'누군가 나를 욕하는 것을 보더라도 너희는 그 사람을 비판하지 마라. 이러이러해서 이것은 없는 허물을 씌운 것이다, 있을 수 없는 일이다, 그렇게만 여겨라.
magē guṇa kiyanavā dækkot ē kerehi ohu kerehi pæhædilā uddāma vennat epā. mēka satyākārayen unvahansēgē tiyena guṇayak guṇayak hæṭiyaṭamayi. ē sīmāvē navatikana.
누군가 나의 덕을 말하는 것을 보더라도 그에게 반해 들뜨지 마라. 그것을 참으로 그분께 있는 덕, 오직 덕으로만 받아들이고 그 선에서 멈춰라.
hon̆da kiyanavā kiyalā magē uddāma kenek innavā nam maṭa naraka kiyanavā kiyalā ēkaṭa gæṭena sammaga kiyana kenek innanam ohu magē śrāvakatvayaṭa ganna bæhæ. śrāvakatvayen piṭavarak kiyanna kiyalā dēśanā kaḷā. dīgha nikāyi hon̆daṭa vigraha karalā tiyenavā sūtrayaka.
나를 좋게 말한다고 들뜨는 이가 있거나, 나를 나쁘게 말한다고 거기에 맞서 다투는 이가 있다면 그는 내 제자로 칠 수 없다. 제자의 자리 밖에 있다고 말하라.' 이렇게 가르치셨습니다. Dīgha Nikāya의 한 sutta에 잘 풀이되어 있습니다.
itin menna mē vagē api dakinna ōnē. in mē sīnen biya vena ē vagēma noyikka ākārayen amusungē mūrjā æti karana mē vagē dēval sīlavanta vuṇā guṇavanta vuṇā kiyalā ehema hema navatinnē næhæ. samahara velāṭa sīlavanta vecca nisāma guṇavanta vecca nisāma ōnna puḷuvan.
그러니 이런 식으로 보아야 합니다. 꿈에서 겁에 질리거나, 갖가지 방식으로 amanussa가 정신을 잃게 하는 이런 일들은 sīla를 지키고 덕을 갖추었다고 해서 그치는 것이 아닙니다. 때로는 바로 sīla를 지키고 덕을 갖추었기 때문에 그런 일이 생길 수도 있습니다.
mokada unṭa ēka tamayi pennanna bæri.
그들이 바로 그것을 견디지 못하기 때문입니다.
hæbæyi eka deyak sīlavanta nam guṇavanta nam ē dē karanna mokada vennē? pudgalayāgē tiyena hikmīma væḍi venavā. [ugura kǣrīma]
하지만 한 가지, sīla와 덕을 갖추었다면 그것으로 무엇이 생깁니까? 그 사람의 다스림이 더 깊어집니다. [헛기침]
kækuḷu yakṣa gihilā koṭṭhāsayak mē kælǣvala innavā. maraṇa satiyē sihi karana aya sihi karana bhikṣuvaṭa hitanna kiyanavā.
사나운 yakkha 무리가 이런 숲에 삽니다. maraṇasati를 닦는 bhikkhu에게 이렇게 생각하라고 합니다.
mē kækuṇu yakṣayō koyi mohotē māgē mē śarīraya biliganī dannē. magē lēṭiya urayi dannē. ehema vunat maṭa maraṇaya siddha venna puḷuvan dæn mē mohotē vuṇā. koyi mohota hari ehema venna issellā mē ārya mārgaya pūrṇaya karanna utsāha karanavā kiyalā utsāha vennē.
'이 사나운 yakkha들이 어느 순간에 내 몸을 삼킬지, 내 피를 빨지 누가 알겠는가. 그렇지 않더라도 나는 바로 지금 이 순간 죽을 수 있다. 어느 순간이든 그렇게 되기 전에 이 ariya-magga를 끝까지 이루려고 애쓴다.' 이렇게 애쓰는 것입니다.
ara yakṣayā piḷiganī kiyana eka nǣha kiyana ekak pennuvē næha. mehema karapuhama mēken bēreyi kiyana ekak nemeyi pennannē. ēka venna iḍa tiyenavā.
그 yakkha가 잡아먹지 않는다고 보여 준 것이 아닙니다. 이렇게 하면 거기서 벗어난다고 보여 주는 것도 아닙니다. 그런 일은 일어날 수 있습니다.
hæbæyi tava velā næhænē. ehenam mē jīvitaya pavatilādī apramādīn yutu ārya mārgaya pūrṇaya vena akampabhāvayaṭa pat venavā. mama ēkaṭa utsāha karanavā kiyalā mehe utsāha vala gilā pennavā. ehenam bhikṣūn vahansēlā ara arihatyaṭa patvenna tiyena onna menna kiyalā tiyena velāvē
하지만 더 이상 시간이 없습니다. 그러니 이 목숨이 붙어 있는 동안 게으르지 않게 ariya-magga를 끝까지 이루어 흔들림 없는 자리에 이르겠다, 나는 그것을 위해 애쓰겠다고 애씀에 깊이 빠져드는 모습을 보여 줍니다. 그러니 bhikkhu들이 arahant가 되기 바로 직전에 이른 그때,
bhikṣūn vahansēlā 500k ara kælēṭa giyāma kælē inna dēvatāvanṭa tamangē si pavulaya kiyalā bimaṭa bahinna siddha vuṇā. mokada unvahansēlāgē sīlēsa nisā uḍanna bæruva giyā kiyalā.
bhikkhu 500명이 그 숲에 갔을 때, 숲에 사는 devatā들은 식구를 데리고 땅으로 내려와야 했습니다. 스님들의 sīla 때문에 위에 머물 수 없었기 때문입니다.
īṭa passē unvahansēlā pannāganna tamayi taram utsāha karē. mokak nisāda? sīlavantakama nisā ē āśaraya inna bæri kamu.
그 뒤로 devatā들은 스님들을 쫓아내려고 무척 애썼습니다. 무엇 때문입니까? sīla를 지닌 분들 곁에 머물 수 없었기 때문입니다.
sīlavanta vana phaliyaṭa guṇavanta vana phaliyaṭa amanussayā śānta venavā kiyalā ehema gaṇan ganna bæ.
sīla를 지니고 덕을 갖추었다고 해서 amanussa가 저절로 잠잠해진다고 셈할 수는 없습니다.
ēkē krama tiyenavā. hētuphala kramayak tiyenavā. ē nisā tamayi budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷē eban̆du sælapuvata hit duru karagænīmaṭa nam menna mē met bhāvanāva karanna. menna mē ākarya dharmaya sihi karavalā. ē ayaṭat āśirvāda karanna. menna mē kaṭayaṭa mehema karagena yanakoṭa ē ayagē mānasikatvayan hædagæhenavā. īṭa viruddha venna bæruva.
거기에는 길이 있습니다. 까닭과 열매의 길이 있습니다. 그래서 Buddha께서는 그런 적의 어린 마음을 없애려면 이 mettā bhāvanā를 하라고 가르치셨습니다. 이 dhamma를 외어 들려주고, 그들에게도 축복을 빌어 주라고 하셨습니다. 이런 식으로 해 나가면 그들의 마음이 바뀌어 맞서지 못하게 됩니다.
anna ē vagē apiṭa pennalā tiyennē mē vagē dēkedī api nitarama balāporottu venavā budurajāṇan vahansē dunna akrama ēka apiṭa apiṭa dænaganna puḷuvan kamak næhæ. lovturā budurajāṇan vahansē eban̆du amanunusa upatava venavā nam ē vagē vaḷakkanna apiṭa ēka kramayak dunnā.
이렇게 보여 주신 것처럼, 이런 일에서 우리는 늘 Buddha께서 주신 길을 바랍니다. 그것은 우리 스스로는 알 수 없습니다. 세상에 견줄 이 없는 Buddha께서는 그런 amanussa의 해코지가 있을 때 그것을 막을 길을 우리에게 주셨습니다.
etenṭama yanna oya kramīma anugamanaya karanna. katābaha karanakoṭat oya gæna katā karanna sākacchā karat oya gæna sākacchā karannasthānayak vaśilan sadgāyanat karanna kiyalā karaṇiyamætta sūtrayē vigraha karalā pennavā.
바로 그 자리로 가서 그 길을 따르라, 이야기할 때도 그것을 말하고, 함께 나눌 때도 그것을 나누고, kammaṭṭhāna로 삼아 외어라, 이렇게 Karaṇīya Metta Sutta에서 풀어 보여 줍니다.
anna itin ēkē apiṭa tiyenavā apiṭa sækavarṇa salina ektarā kramayak hētuphalayak. ē sækavarṇa valallā api ḷan̆ga hiṭapuhama anna ara særiyuttu hāmuduruvanṭa nandayassayā ṭok ænnā særiyuttu hāmuduruvanṭa āpadāvak karanna bærilā hæṭa ē akaṭama amāru ællā ēkaṭa pætta væranavā vāgē. apiṭa gahanna bayinna hiṁ karanna ena avamanussayā pætta væṭē vehetayi yannayi.
그러니 거기에 우리를 지켜 주는 하나의 길, 까닭과 열매가 있습니다. 그 지킴의 고리가 우리 둘레에 있으면, yakkha Nanda가 Sāriputta 스님의 머리를 내리쳤어도 해를 끼치지 못하고 비켜 간 것처럼, 우리를 때리고 욕하고 해치러 오는 amanussa도 옆으로 밀려나 떠나 버립니다.
apiṭa sækavarṇa valak hadāganna hētuphala katāva budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷā oya karmī meta sūtrayama oya ṭika tiyenavā.
우리를 지키는 고리를 만드는 까닭과 열매의 이야기를 Buddha께서 가르치셨는데, 바로 Karaṇīya Metta Sutta에 그것이 있습니다.
karmasthānayak vaśayen gannā na parō paraṁ nikubēta nātima maññēta kattanaṁ kaṁcī bhayārōsanā paṭigha saṁgnā nāñña maññasa dukkha micceya mātāyatā niyaṁ puttaṁ āyusā ēka pr̥tavarakkha ēva api sabba bhūtēsu māna saṁvaya aparimānaṁ mettaṁca sabba lōkasmi māna sambhāvē apamānaṁ uddhaṁ adōca tiriṁca asambādaṁ avēraṁsa pat karmasthānaya
kammaṭṭhāna로 삼을 것은 이것입니다. 'Na paro paraṃ nikubbetha, nātimaññetha katthaci naṃ kañci, byārosanā paṭighasaññā nāññamaññassa dukkham iccheyya. Mātā yathā niyaṃ puttaṃ āyusā ekaputtam anurakkhe, evampi sabbabhūtesu mānasaṃ bhāvaye aparimāṇaṃ. Mettañca sabbalokasmiṃ mānasaṃ bhāvaye aparimāṇaṃ, uddhaṃ adho ca tiriyañca asambādhaṃ averaṃ asapattaṃ.' 이것이 kammaṭṭhāna입니다.
onna oya gāthā tuna karmasthānayak vaśayen nitara vaḍanna purudu venna ōnē. valāgena valāgena yanakoṭa kramakramayen ara kivva amaḷusa balapǣma ǣtvelā yanavā hariyaṭa kohomada mē lōkē ara uḍa
이 세 게송을 kammaṭṭhāna로 삼아 늘 닦는 버릇을 들여야 합니다. 닦고 또 닦아 가면 앞서 말한 amanussa의 해코지가 차츰 멀어져 갑니다.
ǣtvelā yanavā hariyaṭa kohomada mē lōkē ara uḍa tiyena ōsōn vāyu paṭalaya kiyalā kiyana ekak gæna api dæn lavīna vidyāven kiyanavā vīrambhavātaya kiyalā api budu dahama tuḷat ekka pennalā tiyenavā. menna mēkaṭa ennē gulkāpātaya vadinakoṭama gæsilā piccil yanavā poḷovaṭa væṭenna issellā poḷoṭa bādhakayak venna.
마치 이 세상 위에 있는 오존층이라는 것과 같습니다. 오늘날 과학에서 말하는 그것을 우리는 Buddha의 가르침 안에서 verambha 바람이라고 보여 왔습니다. 날아드는 별똥이 거기에 부딪히는 순간 타 버려, 땅에 떨어지기 전에 땅을 해치지 못하게 합니다.
kohen kærakilā āvā.
이야기가 어디서 여기까지 돌아왔는지요.
oyōsōn vāyu paṭa næti rækavanna vala sin̆dagena bādhakayak pamuṇavanna poḷovaṭa vædilā suvavāla karanna bæruva vāgē. api vaṭā pihiṭanavā ektarā ākarṣaṇa mālāvak. uḍa yaṭa vaṭa hæmatænama.
오존층이 지키는 고리를 이루어 걸림이 땅에 닿아 해를 끼치지 못하게 하듯, 우리 둘레에도 하나의 끌어당기는 힘의 띠가 생깁니다. 위로, 아래로, 둘레로, 모든 곳에.
bādhā pamuṇavanna bæriuvena asambhādaṁ sambhādayak pamuṇavanna bæhæ. avēraṁ vairayak karalā hinan paharak gahanna bæhæ. asapattaṁśa sāpayak karanna bæ. ēvayenma velā kiyana sækavak nema.
걸림을 가져올 수 없는 것, asambādhaṃ, 어떤 막힘도 가져올 수 없습니다. averaṃ, 앙심을 품고 해칠 수 없습니다. asapattaṃ, 저주를 걸 수 없습니다. 그런 것들로 생기는 지킴이 아닙니다.
[ugura kǣrīma] menna budurajāṇan vahansē apiṭa dīlā tiyenavā oya vagēṭa karaganna sækavak na. oya gāthā tuna aragena na parō paraṁ nikubēda apiṭa æralā pena adahati dæn kenekuṭa kenek nokaṭakam nokarāvā. nætnam avaman nokarā kiyalā kiyanavā. kubbæhikam kiyalā vacanayak
[헛기침] 바로 이렇게 스스로 만들 수 있는 지킴을 Buddha께서 우리에게 주셨습니다. 그 세 게송을 들어 보면, 'na paro paraṃ nikubbetha'가 우리에게 보여 주는 뜻은 이제 누구도 남에게 못된 짓을 하지 말기를, 또는 업신여기지 말기를 바란다는 것입니다.
kiyalā kiyanavā. kubbæhikam kiyalā vacanayak apē siṁhala bhāṣāvē hon̆daṭa enavā kubbēta kiyanavā. nikubēta kiyannē kubbæhikam karanna evā. ēka eka anikekuṭa ekina ekāṭa kubbæhikam nokarā dæn kubæhikam kiyana eka api bhāṣāven hon̆daṭa dannavā. monavada
우리 싱할라 말에 kubbæhikam(남을 골탕 먹이는 못된 짓)이라는 낱말이 잘 쓰입니다. nikubbetha란 그런 못된 짓을 하지 말라는 말입니다. 서로서로에게 못된 짓을 하지 말기를. 이 낱말은 우리 말로 잘 압니다.
eka api bhāṣāven hon̆daṭa dannavā. monavada kubbæhikak? væḍa karana næti pudgalayekuṭa nīca karanna nindā karavana ē vagēma kenek amāru dālā hināhena kenekuṭa pāḷu karana mē vagē dēval koranavā nam ōvaṭa kiyanavā kubæhikam karanavā. o kubbæhikam karanna epā api katāvaṭa kiyanavā anna kubæhi. ōvā
못된 짓이란 무엇입니까? 아무 짓도 하지 않은 사람을 깎아내리고 창피를 주고, 어려움에 빠진 사람을 비웃고 서럽게 만드는 이런 일들을 하면 그것을 못된 짓을 한다고 합니다. 그런 짓 하지 말라고, 우리는 말할 때 '저런 못된 놈'이라고 하지요.
epā api katāvaṭa kiyanavā anna kubæhi. ōvā tamayi oya amanussa lōkayē inna piris væḍi hariyak karannē. bhūta prēta piśāca koṭṭhāsala in̆dalā baya gannalā, leḍa hadalā mana monava karadara æti karalā ēkaṭa gōcelā duk vidihena untōsa venavā. mē amanussa gati lakṣaṇaya.
그런 짓을 amanussa 세상에 사는 무리가 가장 많이 합니다. bhūta, peta, pisāca 무리가 겁을 주고 병을 일으키고 갖은 괴로움을 만들어 놓고, 거기에 걸려든 이가 괴로워하면 기뻐합니다. 이것이 amanussa의 성품입니다.
ungē gati lakṣaṇaya atana un duk vin̆da vin̆dā ē pahara kāgena dævi ta dævi tævi tævi un ē hētuva ōka atharinnē næha. ēkama karanavā. ēka tamā ungē hæṭi.
그들의 성품은, 그 일로 자기들이 괴로움을 겪고 얻어맞고 타고 또 타고 시달리고 시달려도 그 짓을 놓지 않습니다. 그 짓만 계속합니다. 그것이 그들의 됨됨이입니다.
dæn metanin pennannē ekina ekaṭa hubbæhikam nokarāvā. mē ektarā vidiyaha tamā visin meti sitakin yuttava lōkayaṭa penna nāti maññēsa kattanaṁkā mē ekina ekāṭa nokayutukam nokarāvā.
이제 여기서 보여 주는 것은 서로서로에게 못된 짓을 하지 말기를 바라는 것입니다. 스스로 mettā 마음을 지니고 세상에 보여 주는 것, 'nātimaññetha katthaci naṃ kañci', 서로서로에게 해서는 안 될 짓을 하지 말기를.
vayā rōsanā mē ros bava mul karagena paṭigha saṁgnā mē sæti lakṣaṇa sæda adahas mul karagena nāñña maññāssa dukkhema mē anika ē kiyana ekaṭa duk nokæmættava vetvā.
'byārosanā', 성냄을 뿌리로 삼아, 'paṭighasaññā', 적의 어린 생각을 뿌리로 삼아, 'nāññamaññassa dukkham iccheyya', 서로가 서로의 괴로움을 바라지 않기를.
mātā, yathā niyam putan depættaṭa tiyena adahas dekak. ekak paramārtha adahasak, ekak laukika adak. mav kenek tamāgē ekama putā jīvitaya deveni ārakṣā karanavā kiyana eka laukika adāla. amā mǣṇiyan vahansē næmati mav
'Mātā yathā niyaṃ puttaṃ', 여기에는 두 갈래 뜻이 있습니다. 하나는 paramattha 뜻이고 하나는 lokiya 뜻입니다. 어머니가 하나뿐인 아들을 제 목숨보다 먼저 지킨다는 것은 lokiya 뜻입니다.
adāla. amā mǣṇiyan vahansē næmati mav yathārthavat ekama putā næmati arihatun vahansē lō pahaḷa karanna divārayā nom̆balā vehedina kohomada?
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna ē vagē um̆balat mē ekina ekā kirehi menna mē māna sambhāvaya paturuvaphala menna mē śāntiya paturuvaphala budurajāṇan vahansē næmati mav ādhārayaṭa hari mē paramārtha pæ.
그처럼 너희도 서로서로를 향해 이 마음 닦음을 펼치고 이 평온을 펼쳐라, Buddha라는 어머니를 의지해서라도. 이것이 paramattha 뜻입니다.
mav kenehi tamangē ekama daruvā ārakṣā karannē koccara ādarayakin balāporottuva kiyalā.
어머니가 하나뿐인 자식을 얼마나 큰 사랑과 바람으로 지키는지 보십시오.
niya piiṭin pārak gahanna taram deyak karanna kæmati nætuva daruvāra karadarayak vana hiṁn̆ga hisaranna kæmati nætuva mav kenekgē ē senihata pihiṭanna daruvā kirehiya kohomada ēka upamā karallā hiṭan ekina ekāṭa ē yahaguṇa ēvaḍa palla gaha laukika adahasavat ēka tiyenavā. odahat dekama tērum ganna ōnē. oya adahas dekē
손톱으로 긁힌 자국 하나 나는 것도 바라지 않고, 아이에게 어떤 괴로움이나 해가 닿는 것도 바라지 않는 어머니의 그 사랑이 아이에게 머물듯, 그것에 빗대어 서로서로에게 그런 좋은 마음을 키우라는 lokiya 뜻도 거기에 있습니다. 두 뜻을 다 알아들어야 합니다.
dekama tērum ganna ōnē. oya adahas dekē pratiphala enavā. mātāyatā niyam puttaṁ āyuṣā ekaputta maṇḍakkaya ēva api sabbūtēsu māna sambhāvaya aparimāṇaṁ kiyalā mē ṭika kiyana.
그 두 뜻에서 다 열매가 옵니다. 'Mātā yathā niyaṃ puttaṃ āyusā ekaputtam anurakkhe, evampi sabbabhūtesu mānasaṃ bhāvaye aparimāṇaṃ' 이 대목입니다.
mettaṁca sabba lōkasmī māna sambhāva aparimāṇa. mē menna mē kiyana yahapata mē śāntiya maṭat lōkayaṭat pætirilā apramāṇava mē māna sambhāvaya pihiṭāvak. mānasaṁkha kiyana maṭṭama kiyannē hadayaṁkaṁ kiyana maṭṭamaṭa āpu næti hitavatkamaṭa bæn̆dicca næti lōka satyayaṭa yahapata balāporottu vena citta svabhāvaya
'Mettañca sabbalokasmiṃ mānasaṃ bhāvaye aparimāṇaṃ.' 이 좋음, 이 평온이 나에게도 세상에도 끝없이 퍼져 이 마음 닦음이 자리 잡기를. 여기서 mānasa의 수준이란, 아직 가슴 깊이 스민 정에 이르지도 않고 정에 얽매이지도 않은 채, 세상 뭇 삶의 좋음을 바라는 마음의 바탕을 말합니다.
uddhaṁ adōca tiriyaṁca uḍa yaṭa saha vaṭa asambādā bādhakayak enna epā. avēraṁ vairayak æti venna epā. asapattaṁśayak pahaḷa venna epā. maṭayi lōkayāṭayi kāṭat kiyalā [ugura kǣrīma] karannē. menna mē met hita apramāṇa lōkayāṭa patura apramāṇa metit hitak nisā.
'Uddhaṃ adho ca tiriyañca', 위와 아래와 둘레에, 'asambādhaṃ', 막힘이 오지 않기를, 'averaṃ', 앙심이 생기지 않기를, 'asapattaṃ', 맞섬이 생기지 않기를, 나에게도 세상에도 모두에게. [헛기침] 이렇게 하는 것입니다. 이 mettā 마음을 세상에 끝없이 펼치기에, 끝없는 mettā 마음이 있기에 그렇습니다.
mē hita paturāgena mē karmasthānaya vaḍannakoṭa lōkē vaṭahā osōn vāya paṭalē pihiṭiyā vagē apē kaya vaṭā api hiṭenavā kiraṇa valallā. menna mē kiraṇa valallā lēsi ekak neme mēka kāma lōkayē inna kisima jagatakaṭa mēka palanna bæ. mēka midagena inna bæ. menna mēka adhi balavat
이 마음을 펼치며 이 kammaṭṭhāna를 닦아 가면, 세상 둘레에 오존층이 자리 잡듯 우리 몸 둘레에도 빛살의 고리가 생깁니다. 이 빛살의 고리는 만만한 것이 아닙니다. kāma-loka에 사는 어떤 존재도 이것을 깨뜨리지 못하고 뚫고 들어오지 못합니다.
mēka midagena inna bæ. menna mēka adhi balavat vunot dahasa nāsi aggiṁvā, visaṁvā, sattaṁvā kamada ginnakin, visakin, sæt pahalakin ohuṭa paharak gahanna bæ.
이것이 아주 강해지면 'nāssa aggi vā visaṃ vā satthaṃ vā kamati', 불도, 독도, 칼날도 그 사람을 해치지 못합니다.
bhautika lōkayē tiyena avudekin koṭalā væḍak. ē katā karēvā. ē taram ghanī bhānavanaya kiraṇa valak hædenavā ægavaṭa visak dunnot visa jīraṇa vennē nǣ æn̆gaṭa.
이 물질 세상의 무기로 찔러 봐야 소용없습니다. 그것을 말한 것입니다. 그만큼 짙은 빛살의 고리가 생겨서, 몸에 독을 주어도 독이 몸에 스며들지 않습니다.
mohotakin jīṇa nokarapu piṭa karalā dānavā. visa ætula venna. ginnakin puccanna hætuva ginna laṁ vennē næ.
스며들게 두지 않고 한순간에 밖으로 내보냅니다. 독이 안으로 들어가지 못합니다. 불로 태우려 해도 불이 다가오지 않습니다.
ē ākarṣaṇa eccara balavat mē phalaya væḍunahama mettā, karuṇā, mulitā, upēkṣā kiyana hataraguṇaya væuṇaṭa passē læbena ihaḷa phalaya lakasuna tamayi oya kiyannē pūrṇa vaśayen læbiya.
이 열매가 자라면 그 끌어당기는 힘이 그만큼 셉니다. mettā, karuṇā, muditā, upekkhā 네 덕이 자란 뒤 얻는 높은 열매의 모습이 바로 그것이며, 그것을 온전히 얻는다는 말입니다.
itin menna mē ākāra ākarṣaṇa balayak pihiṭana sækavallā tiyenavā. mēka næti karanna kisima yantra mantra gurukamakaṭa bæha. ani, koḍi vina hadihuvanan hak velāt væḍak næ. ēvā okkoma laukikayi kāma lōkaya satu. kāma lōkayē tibennā vū kisima gæhækin ē tibena sækavarṇaya næti karanna balayak nǣ. ēka apramāṇa balaya.
이렇게 끌어당기는 힘을 지닌 지킴의 고리가 생깁니다. 이것은 어떤 yantra나 mantra나 주술로도 없앨 수 없습니다. 저주나 부적이나 kodivina, hadi 같은 술수로 덤벼도 소용없습니다. 그것들은 모두 lokiya이고 kāma-loka에 속합니다. kāma-loka에 있는 어떤 힘으로도 그 지킴을 없앨 수 없습니다. 그것은 헤아릴 수 없는 힘입니다.
ē nisā api yantarayak dānnē śarē dānna sæka ræka innavaṭa væḍiyi. udēṭara daval rātriyaṭa læbena velāvaka oya gāthā tuna karmasthānayak vatisin vaḍalā valāu karagattot ē labana sækavarṇaya ē varana mahā yantrayē mē sasara gamanē avasānayakam ivara vennē.
그러니 몸에 yantra를 매고 지킴을 붙들고 있는 것보다, 아침이든 낮이든 밤이든 틈나는 대로 이 세 게송을 kammaṭṭhāna로 삼아 닦아 익히면, 그렇게 얻는 지킴, 그 큰 yantra는 이 saṃsāra 길이 끝날 때까지 이어집니다.
metanin mærilā yam tænaka upatak giyā nam ē upata giya etana atē rækavanna valat yana hædenavā. [ugura kǣrīma] etanat ēka tiyenavā. ehenam
여기서 죽어 어딘가에 태어났다면, 태어난 그곳에서도 지킴의 고리가 생깁니다. [헛기침] 거기에도 그것이 있습니다.
[ugura kǣrīma] etanat ēka tiyenavā. ehenam kīllaṭa ahuvennē næti nivan dakina tiyena yantrayak dāganna ōna nam kenekuṭa nopena yantarayak oya gāthā tuna udē davala hasa bhāvitā karanna ōnē. davasaṭa pæya pæya hari kavanna nǣ puḷuvan velāvaṭa
그러니 누구에게도 잡히지 않고 nibbāna를 보게 하는 yantra, 남 눈에 보이지 않는 yantra를 지니고 싶다면 이 세 게송을 아침, 낮, 저녁에 써야 합니다. 하루에 몇 시간씩 할 것도 없습니다. 할 수 있을 때 하면 됩니다.
ohē yantaraya væran̆da gattaṭa passē āyi antarama mantara ōnē næhæ. phalitayi ōnet næhæ. yakṣayayiṭa ārasāvayannak ōnet næhæ. oya ārassāva nivanaṭa magapādamin keḷavara karanakan ārakṣāvak venavā. mē gāthā tuna mataka tiyanna potē tiyenavā.
그 yantra를 지니고 나면 다른 mantra도 필요 없습니다. 부적도 필요 없습니다. yakkha를 막을 다른 지킴도 필요 없습니다. 그 지킴이 nibbāna로 가는 길을 끝까지 갈 때까지 지켜 줍니다. 이 세 게송을 외워 두십시오. 책에 있습니다.
ē vagēma karṇaya matta sūtrayē tiyena gāthā tuna ōka karmasthānayak vaśayen mē vanna balāgena gihillā balanna pratiphala hariyaṭa karagena yana ē pratiphala læbenavā.
Karaṇīya Metta Sutta에 있는 이 세 게송을 kammaṭṭhāna로 삼아 닦아 가 보십시오. 제대로 해 나가면 그 열매를 얻습니다.
tavat ē vagē praśnayak tiyenavā mē minis jīvitayē dukat sasara dukat avabōdha karagena ē duken nidahas vīmaṭa adhiṣṭhāna karennē ē utum nivana soyā. daham mārgayē yana kenek daham pot kiyavā dharma śravaṇaya karalā pin daham valadīma ādī itāma kæmatiyi kiyalā kiyanavā. itin mē vidiha okkoma karannē avaṁkava kæpavīmē yuttava karalat kæmatima paṭan gannē bādhaya. dæn api ōkaṭa mana uttarē issellā dunnā. ahannāgō saṁghāmējāpātō
이런 물음이 또 하나 있습니다. 이 사람 삶의 괴로움과 saṃsāra의 괴로움을 깨닫고, 그 괴로움에서 벗어나려 마음먹고 거룩한 nibbāna를 찾아 dhamma 길을 가는 이가, dhamma 책을 읽고 dhamma를 듣고 공덕 짓는 일을 무척 좋아한다고 합니다. 그런데 이 모든 것을 정직하게 온 마음으로 하는데도, 시작하자마자 걸림이 찾아온다고 합니다. 이 물음에는 앞서 이미 답을 드렸습니다.
issellā dunnā. ahannāgō saṁghāmējāpātō pacati saṁsaraṁ ativākayantak sandusīlō bauddha apiṭa bādhakanavā kiyana eka kiyanna deyakda? mē
'Ahaṃ nāgova saṅgāme cāpāto patitaṃ saraṃ ativākyaṃ titikkhissaṃ, dussīlo hi bahujjano.' 우리에게 걸림이 온다는 것이 새삼 말할 거리나 됩니까?
apiṭa bādhakanavā kiyana eka kiyanna deyakda? mē daham yanakoṭa pin daham karanakoṭa ārya mārgayaṭa mēkē uttama paḷaveni praṇīta paḷaveni buddha ratnayaṭat sampūrṇaya lōken ī paharal vagē ōvānam. hæbæyi ēka ī pahara kiya kampā karanna bærivacca mānasikatvaya tamayi buddha mānasikatvaya kiyannē. anna ē vagē apit ē ārśaya aragena ena ekana ataragena budu dahamak hoyannē nætuva ena eken kampā novena budu dahamak hoyanna ōnē.
dhamma를 따라가고 공덕을 지으며 ariya-magga로 갈 때, 으뜸이고 가장 빼어난 Buddha라는 보배조차 온 세상에서 이런 화살 같은 것을 맞으셨습니다. 하지만 그 화살에 흔들리지 않은 마음, 그것이 바로 Buddha의 마음입니다. 그처럼 우리도 그 본보기를 받들어, 닥쳐오는 것을 피하는 Buddha의 가르침을 찾지 말고 닥쳐오는 것에 흔들리지 않는 Buddha의 가르침을 찾아야 합니다.
yam taramaṭa ēvātayen kampāva natara velā tibuṇanam yathābōdhaya læbilā.
그런 부딪힘에 흔들리는 것이 멈춘 만큼, 참된 깨달음을 얻은 것입니다.
dasamāra sēnāvak ekkarenāvat ē bauddha mānasikatvaya duru karanna bæhæ. ohugē jayagrahaṇaya parādaya karanna bæ. mokada ohu dinavē lōkayen ena ænum bæm valin nemeyi. ænum bænum nisā ena kampāven dinavā. budu dahama tiyennē ænum bæænum bēranna nemeyi. ē vayen ena bādhaka valin bērilā kampāvalin bērelā haravānavā. āvaṭa mokada karannē.
Māra의 열 군대가 한데 모여도 그 Buddha 제자의 마음을 없앨 수 없습니다. 그의 이김을 꺾을 수 없습니다. 그는 세상에서 오는 비난과 욕설을 이기는 것이 아니라, 비난과 욕설 때문에 오는 흔들림을 이기기 때문입니다. Buddha의 가르침은 비난과 욕설에서 벗어나게 하려는 것이 아닙니다. 그것으로 오는 걸림에서 벗어나고 흔들림에서 벗어나게 하는 것입니다. 닥쳐올 때 어떻게 하느냐입니다.
dæn mēkedī api dænagata yutu deyak tiyenavā. ekama vacanē ekkenekuṭa hariyaṭa hitenavā. ē vacanayama katā karana sāmānyaṭa ēka tuṭṭuvara gaṇan ganna vacanayak nema.
여기서 우리가 알아야 할 것이 있습니다. 똑같은 낱말이 어떤 사람에게는 크게 와닿습니다. 그 낱말을 늘 쓰는 사람에게는 한 푼어치도 셈할 거리가 안 되는 말인데도요.
eka ī kenek eyālaṭa āpu eka daruvekuṭa putē varenkō kivvā. varenkō ḷan̆gaṭa mē varenkō kivvā. puḷuvan hayiyen aḍāgā gihillā gihillā nam sī maṭa kuṇulpayen bænnuva kiyalā æn̆ḍuvā.
어떤 부인이 자기 집에 온 아이에게 '얘, 이리 와(varenko)'라고 했습니다. '이리 가까이 와' 하고 불렀습니다. 그러자 아이는 목청껏 울며 가서 '아주머니가 나한테 더러운 말로 욕했다'며 울었습니다.
ē ammā ḷan̆gaṭa gihillā han̆ḍāna puḷuvan hayiyen æn̆ḍuvā. mokakda kiyalā varen kivvā.
엄마에게 가서 목청껏 울었습니다. 무슨 일이냐고 하니 '이리 와(varen)'라고 했다는 것입니다.
dæn magē sataram putā innakō gedara katā karalā tiyennē occarayi varen kiyana vacanaya gedarena væḍakārayaṭa arīmē bayinna kiyana katā putāṭa katā karana magē rattan putē inna ennakō magē rattan putā magē vastuva dæn mehema tamayi ādara vaśayen katā karanavā. oya ḷamaṭa dæn varen kiyana eka koccara loku vuṇāda
'우리 금쪽같은 아들'은 집에서 그런 말만 들어 왔습니다. varen이라는 말은 집에서 일꾼을 꾸짖을 때나 쓰는 말이고, 아들에게는 '우리 금쪽같은 아들, 이리 오렴, 우리 보물'이라고 이렇게 다정하게 말합니다. 그 아이에게 varen이라는 말이 얼마나 크게 다가왔겠습니까.
hæbæyi gedaraka væḍakamaṭa kollek innavā
그런데 어떤 집에는 일하는 사내아이가 있습니다.
mehāṭa ṭōkakut tan lana palagi paṭikama hōdena hinahariviya aragena uḍa bænnavana ō sinduvakucca gihin parikama hō hon̆dayi. dænṭa tibuṇā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
mokakda mē venasa? dæn mē venasa dekama tiyalā tiyennē mānasa manasē nēda?
이 다름은 무엇입니까? 이 두 다름은 모두 마음에 놓여 있지 않습니까?
kæḍilā poḍi velā næti ē mānasikatvayak tuḷa væḍunā nam ehema yam samājayaka yam kenek istriyak hō puruṣayek hariya amāruyi. bāhira lōkē yanum bæma ivasanavā. hon̆daṭa tælā poḍi velā anukē bæla meherakam karalā hiṭan hiṭapu eke innavā nam ēka ara kisi gānak næhæ. praśnak nemeyi.
어떤 사회에서 여자든 남자든 꺾이고 다져진 적 없는 마음으로 자랐다면 바깥 세상의 비난과 욕설을 참기가 무척 어렵습니다. 반대로 단단히 짓눌리고 욕먹고 남의 일을 해 주며 살아온 사람이라면 그런 것은 아무렇지도 않습니다. 문제도 아닙니다.
ehema nætnam dharmāvabōdhaya tuḷin yathārthaya læbuvā nam oya antima dāsayā yamak ivasanavada eyiṭa væḍi anta ēvā vasanna puḷuvan mahā saja peḷapatē rajakumārayekuṭa ara bæænu ahana mokada dharma guṇaya vællā tiyenavā pāpiṣnā bhiskṣayē manna nætuva pāpiṣnā bhisva kohoma tiyennē? anna ehema mānayak nætuva inna ōnē kiyana tattvayaṭa manasa æḍalā tiyennē.
아니면 dhamma를 깨달아 참모습을 얻었다면, 가장 낮은 종이 참는 것보다 더 심한 것까지 참을 수 있습니다. 큰 왕가 혈통의 왕자라도 그런 욕을 들어 넘깁니다. dhamma의 덕이 자랐기 때문입니다. 발닦개처럼 māna 없이 말입니다. 발닦개가 어떻게 있습니까? 그렇게 māna 없이 지내야 한다는 자리까지 마음이 자란 것입니다.
pāpiಷnā bissaṭa hæma pættema venna kuṇu venavā. bisa śabdayak næ.
발닦개는 사방에서 더러워집니다. 그래도 아무 소리도 내지 않습니다.
menna mē api dakina āpō kasinayayi, tējō kasinayayi, vāyō kasinayayi, paṭhavakasinaya vaḍanakoṭa mē ārya vinaya kasina hatara onna ōvā.
우리가 보는 āpo kasiṇa, tejo kasiṇa, vāyo kasiṇa, paṭhavī kasiṇa를 닦을 때, ariya vinaya의 네 kasiṇa란 바로 이런 것입니다.
lōkayē kasina mokakda? āpō āpō kiyalā jāla ban̆dunak dihā balā innavā. tējō tējō kiyalā gi gini daḷuvat dihā balā innavā. vāyō vāyō kiyalā suḷan̆gak vatama mē hita yomu karagena innavā. paṭhavi paṭavi gilā mæṭi guliyak hari hadāgena hobahari dihā balāgena poḷo hari balāgena ēkaṭa hita vaḷanavā. aramuṇa ēka. hæbæyi ēka lōkayāgē kasina hatarak.
세상의 kasiṇa는 무엇입니까? 'āpo, āpo' 하며 물그릇을 바라보고 있습니다. 'tejo, tejo' 하며 불꽃을 바라보고 있습니다. 'vāyo, vāyo' 하며 바람에 마음을 두고 있습니다. 'paṭhavī, paṭhavī' 하며 흙덩이를 빚어 놓고 바라보거나 땅을 바라보며 거기에 마음을 붙들어 맵니다. 그것을 대상으로 삼습니다. 하지만 그것은 세상 사람들의 네 kasiṇa입니다.
api bauddhaya inna kasina hatarak tiyenavā. hæbæyi ēka ārya mārgaya væḍanna kasina hatarak.
Buddha를 따르는 우리에게도 네 kasiṇa가 있습니다. 하지만 그것은 ariya-magga를 키우기 위한 네 kasiṇa입니다.
mahā rāhulōvāda sūtrayē rāhula hāmuduruvanṭa hon̆daṭa pæhædiliva dēśanā karalā tiyenavā. rāhula kasina mon rāhula paṭhavi bhāvanāva vanna. hon̆daṭa pæhædili paṭhavi bhāvanā apē ārya vinaya mokakda ēvā haṁgalā tiyennē. vaḍanæhæṭi budurajāṇan vahansē pennanavā.
Mahārāhulovāda Sutta에서 Rāhula 스님께 아주 또렷이 가르치셨습니다. 'Rāhula, paṭhavī bhāvanā를 닦아라.' 아주 또렷한 paṭhavī bhāvanā입니다. 우리 ariya vinaya에 무엇이 감추어져 있는지, 어떻게 닦는지를 Buddha께서 보여 주십니다.
tāvula mē maha poḷovaṭa minissu noyē apataravya dānavā. ē apravya dānakoṭa mahapoḷava ahagena pahinavada? ēvā visi karanavada? mahapava kampā venavada? nǣ mahapava niccarayi.
'Rāhula, 사람들은 이 큰 땅에 온갖 쓰레기를 버린다. 그 쓰레기를 버릴 때 큰 땅이 그것을 받아들이며 역겨워하느냐? 그것을 내던지느냐? 큰 땅이 흔들리느냐? 아니다, 큰 땅은 고요하다.'
īṭa passē ē dāna apataravya pōra karalā nævatat gas goḷan valaṭa ædalā giyāṭa passē gahaṭa sāra pasak bavaṭa pat karalā. pōra pasak bavaṭa pat karalā āpahu denavā. apadravyan poḷovaṭa denakoṭa poḷova ēkaṭa kampā vennē nætuva bāra aragena ē dunna jāyatnama paḷaturu varga hadā gænīmaṭa nætnam ga gas væl vala paḷaturu dhānya hadāganna pōram pavaṭa pat velā āpahudenavā. naraka dē dunnā ēkama hatarak hon̆dak ganna āpahu dunnā mē poḷovē hæriya.
그 뒤 버려진 쓰레기를 거름으로 만들어 다시 나무와 풀이 빨아올리게 하고, 나무에 기름진 흙이 되게 하여, 거름흙으로 만들어 되돌려 줍니다. 땅에 쓰레기를 주면 땅은 흔들리지 않고 그것을 받아, 준 것으로 열매를 맺게 하거나 나무와 덩굴의 열매와 곡식을 키우는 거름이 되어 되돌려 줍니다. 나쁜 것을 주었는데 그것으로 좋은 것을 만들어 되돌려 주었습니다. 이것이 이 땅의 됨됨이입니다.
minissu mē poḷova kanamin noyek dēval karanavā. minihā prayōjanayak ganna iḍa dīlā poḷava nihārayi. poḷova kampā vela.
사람들은 이 땅을 파헤치며 온갖 일을 합니다. 사람이 쓸 수 있게 내어 주며 땅은 말이 없습니다. 땅은 흔들리지 않습니다.
ē vagē manussayō ænum bæm valin kaninavā. āryayō innavā eban̆du avasthāvalō ivasīma ārya guṇaya lōkē vidyāmāna venna. ē dakina lōkayā dakinavā meccara bænnā meccara hiṁgi kaḷā. poḍḍakvat kampāvak næ. ayahapatak kalē. poḍi diyak hari labā dunnā ēkaṭa nigaru karē nǣ ākampayava bhāra gattā. mahatphala mahānisaṁsa læbena vidihaṭa kaṭayutu karamin sīlavantō guṇavantayaka væḷan̆duvā ēka paribōga karalā.
그처럼 사람들은 비난과 욕설로 파헤칩니다. ariya들은 그런 때에도 참음이라는 ariya의 덕이 세상에 드러나도록 지냅니다. 그것을 보는 세상은 봅니다. 이토록 욕하고 이토록 괴롭혔는데도 조금도 흔들림이 없습니다. 해를 끼쳐도, 혹은 작은 것을 주어도 그것을 업신여기지 않고 흔들림 없이 받았습니다. 큰 열매와 큰 이로움이 오도록 행하며, sīla와 덕을 갖춘 이답게 그것을 받아 썼습니다.
menna mē vagē poḷovagē purudunoḷō upamāvaṭa aragena menna mē bhāvanāva vaḍanna. poḷova sākṣi karanavā. menna mē lōkayē tiyena ārya mārgaya vaḍana bhāvanāvak.
이렇게 땅의 버릇을 빗대어 이 bhāvanā를 닦으십시오. 땅이 그것을 지켜봅니다. 이것이 이 세상에서 ariya-magga를 키우는 bhāvanā입니다.
rāhula jalaya vāgē jīvat venna. ē kohomada? minissu jalayaṭa genāganna oya eka ākārayat kuṇu jarāval hōdanavā. śarīra hōdanavā. ē velāvaṭa ganna bora ē kuṇa jalayē tiyāgena inna nǣ tænpat karalā maṇḍi passalā nævata pirisidu venavā.
'Rāhula, 물처럼 살아라.' 어떻게 말입니까? 사람들은 물을 떠다가 온갖 더러운 것을 씻습니다. 몸을 씻습니다. 그때 떠 간 흙탕물은 그 더러움을 안고 있지 않습니다. 가라앉혀 앙금을 밑에 두고 다시 맑아집니다.
ara pudgayāgrehika apāvak nætuva hōdā gænīmaṭa viśāla ādhārayak bavaṭa pat venavā ara jalaya. pudgalayā suddha venavā.
그 물은 사람이 아무 탈 없이 씻을 수 있게 큰 도움이 됩니다. 사람은 깨끗해집니다.
menna mē jalaya hā samānava upamā karagena tamāgē jīvitaya hæḍagahanna. minissu nindā pahasa karanna puḷuvan. ē kisima dēkin kamp pāvaṭa pat velā hiṭiya tiyāganna epā kahaṭak pæhædili.
이 물에 빗대어 자기 삶을 빚으십시오. 사람들은 깎아내리고 비웃을 수 있습니다. 그 어떤 것에도 흔들려 얼룩을 남겨 두지 마십시오. 맑게 있으십시오.
ē pudgalayāṭa yahapata karalā dīmaṭa avaśya karana vidihaṭa avavādayak anuśāsanāvak anukūlava karalā ē pudka nidahas karaganna balanna eka ṭika karalā hin̆ga karalā taruduraṭat dōṣaya karannē nætuva mama jalaya vāgē lōkayaṭa sēvayak karamin magē sēvaya kara ganimin kaṭayutu karanavā kiyalā menna mehema kaṭayutu karaganna oya jala bhāvanāva vanna onna oya āpu bhāvanāva vaḍanna mē tamā āryaveni āpu bhāvanāva
그 사람에게 좋음을 주는 데 필요한 대로 타이름과 가르침을 맞게 베풀어 그 사람을 풀어 주려 해 보고, 그만큼 하고 나서는 그 이상 허물을 잡지 말고, '나는 물처럼 세상을 섬기며 내 할 일을 해 나간다' 이렇게 지내십시오. 그렇게 지내도록 이 물 bhāvanā를 닦으십시오. 바로 이 āpo bhāvanā를 닦으십시오. 이것이 ariya의 āpo bhāvanā입니다.
kāula ginnavāgē jīvat vennē ē kohomada?
'Rāhula, 불처럼 살아라.' 어떻게 말입니까?
mē ginnaṭa dānavā. ginnaṭa lōkayē satvayō eka ekkuṇu kuḍuval dānavā picciliya okkoma alu karalā dānavā. yam dugan̆dak tibuṇangē ē duga næti karalā dānavā. apranna bhāvayak tiyenavā aprasanna bhāvaya næti karalā dānavā.
사람들은 불에 던져 넣습니다. 세상 뭇 삶이 온갖 더러운 쓰레기를 불에 던지면 불은 그것을 다 태워 재로 만들어 버립니다. 고약한 냄새가 있으면 그 냄새를 없애 버립니다. 언짢은 것이 있으면 그 언짢음을 없애 버립니다.
mē ginnē menna mē svabhāvaya hitaṭa aragena mā karā mona jātī jarāvak evvat rāga rāga dvēśa mōha kiyana mēvā okkoma alu karalā dānavā. dharmaya nævati mahā agagna
불의 이 됨됨이를 마음에 새겨, 나에게 어떤 더러움이 오든 rāga, dosa, moha 이 모든 것을 재로 만들어 버립니다. dhamma라는 큰 불로써.
menna mē ākārayē maṭa monavā ævvat mama ēvā tiyāgannē. kan̆davannē nǣ kuṇu ekakvat ē uṇuṇuva okkoma mahā ginnak tiyenavā laukikatvaya tuḷa tiyena paha pāpa daham davana menna mē pāpa dharma davannāvū ginna mūriya karagena ē ginnē ēvā damalā suddha vennē alukara damanna. manasē tibennā vū siyaluma miniun minum danu pāpa karma aḍu karalā dalā alu kaḷa manasak ættē bavaṭa patvennē dharmagin dharmayē
이렇게 나에게 무엇이 오든 나는 그것을 쌓아 두지 않고, 더러운 것 하나도 썩혀 두지 않습니다. 그 모든 것을 태우는 큰 불이 있습니다. lokiya 안에 있는 나쁜 dhamma들을 태우는 그 불을 앞세워 그 불에 그것들을 던져 넣어 깨끗해지고, 재로 만들어 버리십시오. 마음에 있는 온갖 나쁜 짓을 줄이고 줄여 재로 만든 마음을 지닌 이가 됩니다. dhamma의 불로, dhamma 안에서.
menna mēka tamayi tējava kasinnē. āryangē tējō kasinē næhæ tējō bhāvanāvakayi.
이것이 tejo kasiṇa입니다. ariya들에게는 tejo kasiṇa가 아니라 tejo bhāvanā입니다.
kāhula huḷan̆ga oyāgē jīvat venna. ēket ukmāva huḷan̆ga koyi tænak ovat allagena huḷan̆ga sæhællu.
'Rāhula, 바람처럼 살아라.' 거기에도 빗댐이 있습니다. 바람은 어느 곳도 붙잡지 않습니다. 바람은 가볍습니다.
mona jātiyē dūvillak āvat ēka genihillā dālā huḷan̆ga ēvā bāra gannē nǣ. gihin dālā saśuddha velā nævatat suḷan̆ga suddha vennē. nidahas huḷan̆ga vāgē nidahas vāyuvagē jīvat vennē. allaganna yanna epā lōkē. lōkaya athæralā nidahasē jīvat vennē. mona kuṇak āvat hamāgena hulan̆gē hamāgena yanavā vagē eyā misak kahaṭat ban̆dinna allana deyak næti denaka vagē huḷakaṭa ahuvennē nætuva vagē bada vennē nætuva vagē enakuṇa ekakvat bhāra ganna nætuva nidahasē inna. menna mē vāyōkasinaya vaḍanna.
어떤 먼지가 와도 바람은 그것을 실어다 내려놓을 뿐 받아 지니지 않습니다. 가서 내려놓고 다시 깨끗한 바람이 됩니다. 자유로운 바람처럼 살아가십시오. 세상을 붙잡으려 하지 마십시오. 세상을 놓아 버리고 자유롭게 사십시오. 어떤 더러움이 와도 바람이 불어 실어 가듯, 얼룩 하나 묶어 둘 것이 없는 것처럼, 바람에 걸리지 않듯, 얽매이지 않듯, 오는 더러움 하나도 받아 지니지 말고 자유롭게 지내십시오. 이 vāyo kasiṇa를 닦으십시오.
menna oyō bhāvanāva menna apiṭa dunna bhāvanāva hatara nivan dakinna
이것이 nibbāna를 보도록 우리에게 주신 네 가지 bhāvanā입니다.
de api ēka ahak velāṭa indiyāvagē hin̆diyōgingē ēkāgenna mæṭikuliya hadalā tiyāganna udē dǣnavā paṭavi paṭavi paṭavi ekē innavā. mæssē kaṭē hō depārak patpuk
그런데 우리는 그것을 밀쳐 두고, 인도의 요가 수행자들처럼 흙덩이를 빚어 놓고 아침마다 'paṭhavī, paṭhavī, paṭhavī' 하며 거기에 붙어 있습니다.
innavā. mæssē kaṭē hō depārak patpuk kivavā gattā kocra gahapiya mæssa mærenna kiyalā kaya gahanna pahinavā. kosgin maæssa yanna bæhæ kiyalā katāva kiyannē ē kō væḍenavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
hæbæyi ara paṭhavika mē budurajāṇan vahansē kidiṭa api væḍuvanam ehema hat davasē yanakoṭa pudgalayā mæssa nemeyi. ollaṭa vīmi eka di hiṭiyat praśnayak næha. kampā vennē. monada ara muuṇaṭa kera gahalā giyat kampāvak æti vennē næ. ēvā ivasanavā. menna mē daham maga tiyennē anna ēkayi. darava mārgaya nemeyi
하지만 Buddha께서 말씀하신 대로 paṭhavī를 닦았다면, 이레가 지날 무렵 그 사람은 파리는커녕 무슨 일이 닥쳐도 문제가 없습니다. 흔들리지 않습니다. 누가 얼굴에 침을 뱉고 가도 흔들림이 생기지 않습니다. 그것을 참아 냅니다. dhamma의 길은 바로 그런 것입니다.
maga tiyennē anna ēkayi. darava mārgaya nemeyi kaṭapādam karagena pirit goḍak kaṭapādam karagena baṇa ṭikaṭa goḍak kaṭapādam karagena tiyāgena oya nirukti ṭikak liyāgena ōka kaṭapādam karagena mamat dharmaya dannavā kiyalā uddāmenna nemeyi. ehema ekak nemeyi dharmaya. mona vidihē rāga dvēśa mōha sahagata praśnayak lōkayen āvā. akampayava vaivasīmē hækiyāvantā diyuṇuda ē taramaṭa huḷan̆ga bauddhatvayē diyuṇu vena bauddhatvaya diyuṇu karana kramayaknē.
pirit를 잔뜩 외우고 설법을 잔뜩 외워 두고, 낱말 풀이를 적어다 외워서 '나도 dhamma를 안다'며 들뜨는 것이 아닙니다. dhamma는 그런 것이 아닙니다. rāga, dosa, moha가 섞인 어떤 문제가 세상에서 오든, 흔들림 없이 참는 힘이 자란 만큼 Buddha 제자다움이 자랍니다. 그것이 Buddha 제자다움을 키우는 길입니다.
ēkaṭa mona igænīmakvat sambandhayak nǣ. mona bhāṣā viśāra dēka venna ōna kamakut nǣ. ēvā okkoma bāhira lōkē pena ārōpa vitarayi budu dahama nemeyi. budu dahama nam mokakda? lōkayen
거기에는 어떤 배움도 상관이 없습니다. 어떤 언어의 대가가 될 필요도 없습니다. 그런 것들은 모두 바깥 세상에 보이는 겉치레일 뿐, Buddha의 가르침이 아닙니다.
dahama nemeyi. budu dahama nam mokakda? lōkayen ena rāga dvēśa mōha sahagata siyaluma mul karagatta mona jātiyē ehen āpu aniṣṭha aramuṇak āva ē piḷiban̆dava akampaya bhāvayaṭa patvīmē mānasikatvayak vunā nam jīvitaya deveni kaḷā yam davasa ohugē manasa atīhalā jīvitaya deveni karalā ē guṇaya paḷaveni karanna puḷuvan vecca davasa venakoṭa ohugē guṇaya uparimaṭa væḍiyā.
그렇다면 Buddha의 가르침이란 무엇입니까? 세상에서 오는, rāga, dosa, moha를 뿌리로 한 어떤 달갑지 않은 대상이 오더라도 그에 대해 흔들리지 않는 마음이 되었다면, 목숨을 둘째로 둔 것입니다. 그 사람의 마음이 자라 목숨을 둘째로 두고 그 덕을 첫째로 둘 수 있게 된 날, 그의 덕은 가장 높이까지 자란 것입니다.
ē uttamayāṭa samaraya etakoṭa lōkē nǣ arihatun vahansē anna etenṭa hita vaḍana ekak budu dahama kiyannē.
그때 세상에 그 거룩한 이와 견줄 이는 없습니다. arahant, 바로 그 자리까지 마음을 키우는 것을 Buddha의 가르침이라고 합니다.
[ugura kǣrīma] ēka pættakin tiyalā api venavan karanna kiyaṭa hariyannē næ. hari amāru deyak kan hitienavā hariyaṭa anē ēkada pratiphalaya
[헛기침] 그것을 제쳐 두고 우리가 다른 무엇을 하려 해도 맞지 않습니다. 무척 어려운 일로 여겨집니다. '아, 그게 열매란 말인가' 하는 마음이 듭니다.
dēvatāva ananna paṭan gattalu budu baṇa ahalā issellā mēka ahannada meccara kal balā hiṭiyē brahmayō anna paṭan gattā. budu venakam balā hiṭiyā baṇak ahanna mada viśāla divyā brahmaya anna paṭan gannā. saturu vunē bohoma ṭikaṭa madaya budu venakan balā hiṭiyā passengilā baṇak ahanna mokakda kivvē? anē apē sampat ekak āvā harayak næhæ. okkoma atram nidahas vennana. ōka ahaganna balā hiṭiya meccara karala balā allakō.
Buddha의 설법을 듣고 devatā들이 울기 시작했다고 합니다. '이것을 들으려고 그토록 오래 기다렸단 말인가.' brahma들도 울기 시작했습니다. Buddha가 나오실 때까지 설법을 들으려고 기다렸는데, 큰 devatā와 brahma들이 울기 시작했습니다. 기뻐한 것은 아주 잠깐이었습니다. Buddha가 나오실 때까지 기다렸다가 따라가 설법을 들었는데 무엇을 말씀하셨습니까? '아, 우리에게 온 복락은 알맹이가 없다. 모두 놓아 버리고 벗어나라.' 그 말을 들으려고 그토록 기다렸단 말인가 하는 것입니다.
ān ahapu eka oya vagē antima vanava niyama budu baṇa æhuvot antivaṭa hæn̆dennē ōka ahagannada metenṭa ahannē. api balāporottu vunē mokakda kivvē mokakda itin anika oluvē paharalā giyat apiṭa kiyannē saddaya nætuva inna kiyalā. ōkada budu anē ēvandalā kiyalā yanavā.
그들이 들은 것처럼, 참된 Buddha의 설법을 들으면 끝내 울게 됩니다. '이 말을 들으려고 여기까지 왔단 말인가. 우리가 바란 것은 무엇이었는데 무슨 말씀인가. 게다가 머리를 얻어맞고 가도 소리 없이 있으라 한다. 이게 Buddha의 가르침인가, 아이고, 그만두자' 하며 떠납니다.
horanna deyak næha ēka tamayi budu bannē. kiyanna vennē eccara.
숨길 것도 없습니다. 그것이 바로 Buddha의 설법입니다. 말할 수 있는 것은 그만큼입니다.
karalā balapu kenāṭa ivasīmē hækiyāva læbuṇa kenāṭa ākampabhāvaya læbuṇa kenāṭa peneyi. ētaṁ santaṁ ētaṁ panītaṁ ehema sāntāma praṇidam sabba saṁkhāra samatha mē siyalu saṁkhārayagē samathayak ætda sabbūpadi paṭisāga mē siyalu upāsayangē bæn̆dīmē piri nogænmak æda taṇhāk vēyō mē taṇhāva kṣēviyāmak æda virāgō rāgayen venvīmak ætda nirōdhō mē særi særīmē atarin nidahas vīmak ætda anibbānati mē bæn̆dīm valin nikmīmak ætda menna mēkama sāntayi menna mēkama praṇītayak atdakina davasak āvā nam anna edārē nivan dækkā edāra pabeyi. anna ē ættaṭa maṭa muladī
해 본 사람, 참는 힘을 얻은 사람, 흔들리지 않음을 얻은 사람에게는 보입니다. 'Etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ', 이것이 고요하고 이것이 빼어나다. 'sabbasaṅkhārasamatho', 모든 saṅkhāra가 가라앉음이 있는 것, 'sabbūpadhipaṭinissaggo', 모든 upadhi의 얽매임을 붙잡지 않음이 있는 것, 'taṇhakkhayo', taṇhā가 다함이 있는 것, 'virāgo', rāga에서 떨어짐이 있는 것, 'nirodho', 이 떠돎에서 풀려남이 있는 것, 'nibbānaṃ', 이 얽매임에서 빠져나옴이 있는 것. 바로 이것이 고요하고 바로 이것이 빼어나다고 겪어 아는 날이 온다면, 그날 nibbāna를 본 것입니다.
edāra pabeyi. anna ē ættaṭa maṭa muladī kiyanakoṭat maṭa nam epā vunā tamā. ōkada budu baṇa kiyalā maṭa hitunā. avaṁkavamanē n śānta praṇītayakanē innē. vena mokakda lōkē śānta praṇīta anna ēka tamanṭama væṭē eda ara kisi praśnayak næha. bayinē ekā vanī gahana ekanā gahayi, hiṁgī karana ekkenā hiṁga karayi vahadina ekā vahadayi. mæra dara mære. hæbæyi mærunat eyin ehāṭa tava maraṇayak labana atbævak næha. mēka antima dēhaya kerenna mærenna puḷuvan. dēhaya læbena kuṇa læbena dē ē vidihaṭa siddha vennē.
정말이지 처음 그 말을 들었을 때 저도 싫증이 났습니다. '이게 Buddha의 설법인가' 싶었습니다. 하지만 참으로 고요하고 빼어난 데 있는 것입니다. 세상에 그것 말고 무엇이 고요하고 빼어나겠습니까. 그것이 자기 몫이 되면 아무 문제가 없습니다. 욕하는 자는 욕하고, 때리는 자는 때리고, 괴롭히는 자는 괴롭히고, 죽이는 자는 죽입니다. 죽을 것은 죽습니다. 하지만 죽더라도 그 너머 또 죽음을 맞을 생은 없습니다. 이것이 마지막 몸이니 죽어도 됩니다. 얻은 몸, 썩을 것은 그렇게 되어 가는 것입니다.
rāgayen rat velā, dvēśayen dævilā mōhayen mulā vecca lōkayāṭa eba pratiphala mul karagena haṭagatta lōkayak tuḷa api balāporottu venavā nam ēken ven vecca pratiphalayak læbeyida?
rāga로 달아오르고 dosa로 타오르고 moha로 헤매는 세상 사람들에게, 그런 열매를 뿌리로 생겨난 세상 안에서 우리가 다른 무엇을 바란다면, 그와 다른 열매를 얻겠습니까?
eka balu beṭk aragena mulat pinavā, mædat tibenavā agatinavā tunama gatayi yaku gata nættanam hoya epan kiyalā kāra hari dunno hoyā
개똥 하나를 들고 앞쪽을 맡아도, 가운데를 맡아도, 끝을 맡아도 셋 다 구린내가 납니다. 그런데 누구에게 주며 '구린내 안 나는 데를 찾아봐라' 한다면, 찾아보겠지요.
lōkēlu beṭ ekaṭa upamā karalā hæki rāga dvēśa mōha lōke ōgē suvan̆da tænak hoyanna bæruva vāgē api kohēda hoyanna yannē kotana suvan̆da hoyannē rāgaya yam tænakada gan̆da hitana dvēśaya yam tænakada gan̆da etana mōhaya yan tænakada gan̆da hitana karadara etana rāgayen dvēśayen mōhayen tora manussa jīvitayak hoyanna giyot ehema ahana ara uttaka vitara ārya pudgalayek hamba venna ōnē. oyi mehāna pr̥thagjana lōkaya ætuḷa tiyena podu lakṣaṇaya mokakda kalla sukhaṁ, kalla sukha vipākaṁ. kalusudahavat
세상을 개똥에 빗대어 보면, rāga, dosa, moha의 세상에서 향기로운 곳을 찾을 수 없듯이 우리는 어디 가서 향기를 찾겠습니까? rāga가 있는 곳은 구립니다. dosa가 있는 곳도 구립니다. moha가 있는 곳도 구리고 괴롭습니다. rāga, dosa, moha 없는 사람의 삶을 찾으려 한다면 적어도 ariya 한 분은 만나야 합니다. 그 아래, puthujjana 세상 안의 공통된 모습은 무엇입니까? 'kaṇha-sukka, kaṇha-sukka-vipāka', 검고 흰 것과 검고 흰 열매입니다.
rāga, dvēśa, mōha, alōbha, dvēśa, amōha mēkē sammisalaṇayakin haṭagatta hētuvak vaśayen āpu karma vēgayaṭa ēkē phalayak vaśayen phalayak hambavelā tiyenavā. dukayi sæpayi dekama dē. [ugura kǣrīma]
rāga, dosa, moha와 alobha, adosa, amoha가 뒤섞여 생긴 까닭으로 온 kamma의 힘에 따라 그 열매가 주어졌습니다. 괴로움과 즐거움 둘 다입니다. [헛기침]
ēken haṭagatta dē tuḷa gati lakṣaṇayat matu matu haṭaganna vana mānasikatvayak rāga dvēśa mōhayi depættaṭama tiyenavā. [ugura kǣrīma] lōbha, dvēśa, mōha alōbha, dvēśa mōha velāvakaṭa hari hon̆dayi sudanam velāvaṭa kāraka kanna. ekama manussayā. monavā karannē? venas vena hæṭi
그렇게 생겨난 것 안에는 앞으로 더 생겨날 성품과 마음, 곧 rāga, dosa, moha가 양쪽에 다 있습니다. [헛기침] lobha, dosa, moha와 alobha, adosa, amoha. 어떤 때는 좋은 사람이다가 어떤 때는 못된 사람이 됩니다. 같은 사람인데 말입니다.
manussayā. monavā karannē? venas vena hæṭi phalaya hæṭi. ārya phalayaṭa patvelā rāga akṣaya, dvēśa akṣaya, mōhakya kaḷā nam edā innaṭa passē tamayi iṁ anāgata jīvitayaṭa rāga, dvēśa, mōhayangen kampanukarana jīvitayak haṭagannē unvahansēṭa. ē ārya uttamayangē svabhāvaya.
어떻게 됩니까? 바뀌어 가는 모습, 열매의 모습입니다. ariya 열매에 이르러 rāga를 다하고 dosa를 다하고 moha를 다했다면, 그날부터 그분에게는 앞으로의 삶에 rāga, dosa, moha로 흔들리는 삶이 생기지 않습니다. 그것이 거룩한 ariya들의 바탕입니다.
anit hæma kenekma parivartanaya venavā. mēka vaḷakvanna bæ. ada bohoma karuṇāven śāntava katā karapu eka haṭa būvallagen gahalā pannanna puḷuvan ē āpu hæda guṇaharak vunā kiyalā bællā panāganna puḷuvan. mokada mē īya katā kaḷē kohomada paṇa denna katā karapu ekak. ada paṇa denna katā
다른 모든 이들은 뒤바뀝니다. 이것은 막을 수 없습니다. 오늘 아주 다정하고 차분하게 말하던 사람이 몽둥이로 때려 쫓아낼 수도 있습니다. 못된 사람이 되었다며 쫓아낼 수도 있습니다. 예전에 어떻게 말했습니까? 목숨이라도 내줄 듯이 말하던 사이였습니다.
denna katā karapu ekak. ada paṇa denna katā karalā kessē tīṭin allagena talanavā talanavā gǣlli dava menehaṭa magē pana vāgē magē vastu vāgē epā ṭa ehena gahalā mærilā paralā kiyenavā nidāva. āyē særayak næhænē maga ehema venna epā. āya poḍi āya hon̆dayi. dæn mē jātiyē jīvitaya tamayi mē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
āya hon̆dayi. dæn mē jātiyē jīvitaya tamayi mē pr̥thagjana lōkayāgē jīvitaya. rāga, dvēśa, mōha alōbha, dvēśa, amōdha pættaṭa pin. pæna pæna mē dekēma pravr̥ttī pāṭa avaśya sugatiya dugatiya deka geniyanavā. mēken gati niyata vennē kavada hari sōvān phalayaṭa pat vecca davasaṭa ara duken næti venavā nemeyi. hatara apāga ata vena mānasika attīm passē enne. ēken mehā tiyena dukkhita svabhāvaya kiḍu svabhāva enavā.
이런 식의 삶이 바로 puthujjana 세상 사람들의 삶입니다. rāga, dosa, moha 쪽으로, alobha, adosa, amoha 쪽으로 공덕으로, 이리 뛰고 저리 뛰며 이 두 흐름이 sugati와 duggati 둘로 데려갑니다. 여기서 갈 곳이 정해지는 것은 언젠가 sotāpatti 열매에 이른 날입니다. 그렇다고 괴로움이 없어지는 것은 아닙니다. 네 apāya로 기우는 마음이 끝나는 것입니다. 그 아래의 괴로운 성품은 여전히 찾아옵니다.
gæm̆buru svabhāvayama gatiya venas karana ekak ennē næha. priyēta gatiyaṭa pat karannē næha. tirisan gatiyaṭa pat karannē næha. ē gatiya tuḷaṭa næm̆buru karalā ē navattanna. dēva gatiyayi manussa gatiyak kiyana mē degatiyaṭa ehema yamkisi hon̆daka dekak ætda ē maṭṭan dekakin yanavā sōvān vana tæn paṭan. hæbæyi ē pudgalaya æhen giyā ēya æsuru karana pr̥thagjana lōket ehema næ. ē lōkē hari jātiya.
깊은 바탕까지 갈 곳을 바꾸는 일은 오지 않습니다. peta의 길로 떨어지게 하지 않습니다. 짐승의 길로 떨어지게 하지 않습니다. 그 길로 기울게 하는 것을 멈춥니다. deva의 길과 사람의 길, 이 두 길에 어떤 좋음이 있다면 sotāpanna가 된 때부터 그 두 수준으로 갑니다. 하지만 그 사람이 눈으로 보고 어울리는 puthujjana 세상은 그렇지 않습니다. 그 세상은 그대로 같은 부류입니다.
itin ēvaya ena pāra okkoma kanna ōnē. monavā karannada?
그러니 그쪽에서 오는 것은 다 받아 삼켜야 합니다. 어쩌겠습니까?
api dænagannavā ehema ekak hon̆dayi kiyalā āvē pera karapu avidyāva ōgena innavā. æyi mama eban̆da lōkayak hon̆dayi kivvē. ē bala samājaya tērum ganna bæruvanē mama hon̆dayi kiyannē nigamanē ēkaṭa æyi taraha vena ekāva yaru velā gattē?
우리는 압니다. 그런 것을 좋다고 여겨 온 것은 예전에 지은 avijjā를 지니고 있었기 때문이라는 것을. 왜 나는 그런 세상을 좋다고 했던가. 그 사회를 제대로 알지 못했기에 좋다고 했던 것입니다. 그것이 결론입니다. 그런데 왜 거기에 성내는 이를 붙잡고 맞섭니까?
danna nætika bægatta veē gahapakō āye gænu ahakō nigamanē occara [ugura kǣrīma]
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kīnaṁ purāṇan navannatti sambhava bahinavā tīra purāṇē karanavā mida vidharaya karanavā. pussa pussa vyaṁti karot sparśa kara vin̆dinna gevanna
'Khīṇaṃ purāṇaṃ navaṃ natthi sambhavaṃ', 옛것은 다하고 새로 생겨남은 없다. 옛것을 다하게 하고 풀어 없앱니다. 'phussa phussa byantīkaroti', 닿고 닿아 겪으며 다 갚아 없앱니다.
pænalā yannē nǣ. yanna tænaknē. nāntalik enna, samuddha majja enna, pabbatānā vivaraṁ pavita ahasē hiṭiyat, muhuda mæda hiṭiyat, parvata kuharayak hæṭa hiṭiyat mēselda pāpa karmayen ahak venna hæṁga tænak næ. gihin hæknē.
달아날 수 없습니다. 갈 곳이 어디 있습니까. 'Na antalikkhe na samuddamajjhe na pabbatānaṃ vivaraṃ pavissa', 하늘에 있어도, 바다 한가운데 있어도, 산의 굴에 숨어 있어도, 이 나쁜 kamma에서 비켜설 숨을 곳은 없습니다. 가서 숨을 수 없습니다.
hæbæyi pratikarma krama tiyenavā. gihillā hæn̆gennayi etænak næha. karadarayak enakoṭa pæḷa duvavā. pænalā duvalā bērenna hadanavā. pænalā duvana vagē upakramaya epā kiyana eka nemeyi mē kiyannē.
하지만 대처하는 길은 있습니다. 가서 숨을 곳은 없습니다. 괴로움이 오면 달아납니다. 뛰어 달아나 벗어나려 합니다. 달아나는 것 같은 방편을 쓰지 말라는 말이 아닙니다.
karadarayen vælækkenna vena dek hoyāgena yanna yanavā. hæbæyi ohu hitā gattot mē lōkayē karadarayen venvelā inna tænak tiyenavā kiyalā. anna ehema tænak nǣ. ēkayi dakinna ōnē.
괴로움을 피하려고 다른 무언가를 찾아갑니다. 하지만 그가 이 세상에 괴로움에서 떨어져 있을 곳이 있다고 여긴다면, 그런 곳은 없습니다. 그것을 보아야 합니다.
sam prayōgayen yuttava karadarayak æti venavā nam ē karadaren tāvakālikava ven venna puḷuvan tæn tiyenavā.
알맞은 방편을 써서, 괴로움이 생기면 그 괴로움에서 잠시 떨어져 있을 수 있는 곳은 있습니다.
hæbæyi ē avasthāva tuḷin tæn tiyenavā kiyalā yannē kohē harida? tamanṭa ivasīmē hækiyāvaya maṭṭamak tiyenavā. api hitamukō kimidun kāryayek æti karanna onnam. ē pīnapu næti miniheka ekapārama gihillā avakmaṭa dæmmu mokak vennē ekama æærenavā. kramaya hariyannē næ. ehenam eyā gilā mē goḍa tiyena piyanum tathāka mē bellē yaṭaṭa pohuvannē næti karālā po ṭika ṭika pina paṁgu issellā bella uḍa tiyanna pīnanna purudu yānē.
하지만 그런 때가 있다고 해서 어디로 가는 것입니까? 자기에게는 참을 수 있는 힘의 수준이 있습니다. 잠수부가 되고 싶다고 해 봅시다. 헤엄쳐 본 적 없는 사람을 단번에 깊은 물에 던지면 어떻게 됩니까? 그대로 빠져 죽습니다. 그 방법은 맞지 않습니다. 그러니 그는 물가의 얕은 곳, 목 아래로만 물이 차는 곳에 들어가 조금씩, 먼저 목을 물 위에 두고 헤엄치는 버릇을 들입니다.
īṭa passē poḍḍak galana hellenna oya vævaka oyāgē gihillā væḍi maha jalāsayā kællak næti kiyalā dæn ōgē pinapa purudu yanna. īṭa passē sælla tiyena pættak tiyena eka purudu karalā muhudu veralē purudu karalā ohoma velāṭa passē mahakkalamaṭa dānavā īṭa passē
그다음 조금 흐르는 냇물에서, 저수지에서, 물결이 없는 더 큰 호수에서 헤엄치는 버릇을 들입니다. 그다음 물결이 있는 곳에서 익히고, 바닷가에서 익히고, 그렇게 한 뒤에 깊은 바다로 뛰어듭니다. 그다음에는
hadaya marika
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anupiḷivelin pūrva purudu karagatta kenāṭa ara vakkalimin dilā nam pīlahanam jaya gatta dāṭa eyā hon̆da kipadukāraya. hæbæyi ekapāra vuṇēda? menna mē vagē ārya vuṇaya vaḍanaya ayaṭa sammahā prayōgayak tiyenavā. eka tæna ēka karadara daranna bæha. poḍḍak nidahas tænaṭa padanavā. hæbæyi nidahas sænak nemeyi lōkē tiyennē. ara huru karaganna tæ.
차례차례 미리 익혀 온 사람이 깊은 바다에 뛰어들어 헤엄치기를 이겨 낸 날, 그는 훌륭한 잠수부입니다. 하지만 그것이 한 번에 되었습니까? 이처럼 ariya의 덕을 키우는 이에게는 알맞은 방편이 있습니다. 한곳에서 괴로움을 견딜 수 없으면 조금 덜 매인 곳으로 옮깁니다. 하지만 세상에 자유로운 곳이 있는 것은 아닙니다. 그것은 익히는 곳일 뿐입니다.
hæbæyi kavadā hari mama obē karadarē ivasanna puḷuvan maṭṭamaṭa magē manasa sakas vennē mama um̆balaṭama innavā. edāṭama maṭa gæhuvat ekayi bænnat ēkayi. mama ēken pænnalā yanavānē mē hæbæyi magē manasa tavenakoṭa daranna bæri maṭṭamaka tiyennē. oṭa ara puṁci puṁci daralā dalā ma otana daranna hugin davasak tiyenavā. ēka tā magē ārya mārgaya. menna mē mārgaya mehema tērum gatta kenāṭa nivan maga væn̆denavā.
'하지만 언젠가 그대가 주는 괴로움을 참을 수 있는 수준까지 내 마음이 다듬어지면, 나는 바로 그대들 곁에 머물 것이다. 그날에는 나를 때려도 마찬가지, 욕해도 마찬가지다. 지금 내가 그것을 피해 달아나는 것은 내 마음이 아직 견딜 수 없는 수준에 있기 때문이다. 작은 것부터 견디고 견뎌 가면 거기서도 견딜 수 있는 날이 온다. 그것이 나의 ariya-magga다.' 이 길을 이렇게 알아들은 사람에게 nibbāna의 길이 열립니다.
hæbæyi ovunṭa enna gahanna ōnē maṭa karana aparādhaya jā jātiyat tun æhæṭa pēnna epā mama yanavā nivan dakinna kiyalā kiyana kavadāvat nivanak hambennē næhæ. ehema nivanak nǣha.
하지만 '나는 달아나야 한다, 나에게 저지르는 어떤 잘못도 내 눈에 띄지 않았으면 좋겠다, 나는 nibbāna를 보러 간다'고 말하는 사람은 결코 nibbāna를 얻지 못합니다. 그런 nibbāna는 없습니다.
nivana tiyennē kotanada? karadara æti tenama akampaya venna puḷuvan tana nivana. karadara næti tennaṭa pænalā yana gihillā ṭanam bērenna hadana eka nivana nemeyi. ehema tænak lōkē næhæ. hæbæyi praguṇa kara gænīmēdī mahā karadaraya ekapāra daranna bæri ehenam poḍḍak ivasala pætta væṭilā puṁci puṁci kara daranavā.
nibbāna는 어디에 있습니까? 괴로움이 있는 바로 그곳에서 흔들리지 않을 수 있는 그 자리가 nibbāna입니다. 괴로움 없는 곳으로 달아나 벗어나려는 것은 nibbāna가 아닙니다. 그런 곳은 세상에 없습니다. 하지만 익혀 가는 동안 큰 괴로움을 한꺼번에 견딜 수 없다면 조금 참다가 비켜서서 작은 괴로움부터 견딥니다.
īṭa passē manasa hæṭanāṭa passē dænnat maṭa ara issellā āpu jātiya ekak āvaṭa daranna puḷuvan. dæn mama ē ṭikasannakoṭa hækiyāva tiyenavā. dæn yanavāyaṭa āyitāva ā hiṭapiyaku itin patura yanakam bayanavā. tadda nætuva innavā.
그 뒤 마음이 다듬어지고 나면, 이제는 예전에 왔던 그런 것이 와도 견딜 수 있습니다. 이제 나는 그것을 견딜 힘이 있습니다. 이제는 누가 와서 터지도록 욕을 해도 꿈쩍하지 않고 있습니다.
ara eka manussayekuṭa bænalā bænlā bælā antima venaṭa mokada karannē? ahanna æhaḷu monavā karalā ahanna ælu vatura korahagena væyak karalō vellā. meccara gora valā ō vapu velāva kivva. meccara gerevvā. ohoma væpa velāvaka maharayā bænalā bænalā bælā bælā gaṇan ganna nætuva innavā tarahæk karanna deyak nǣhæ. vacanayakvat dennet næhæ. hitani dennet næhæ. sadda nætuva innē. hon̆da væḍa karanna nam oya taraha ganna kiyalā kuṇu vatura korahagena oḷuva hin̆dā vayak ē. ēkaṭa kivvē mokakda goravalā goravalā goravalā tiyalā ōpa velāva kivā. itin ēken hitanna bæruvāgilā.
어떤 사람에게 욕하고 욕하고 또 욕하다가 마지막에 어떻게 했습니까? 물을 대야에 떠다가 끼얹었다고 합니다. 그러자 그는 '그렇게 천둥이 치더니 이제 비가 오는구나' 했습니다. 그만큼 으르렁댄 것입니다. 그 여인이 욕하고 욕하고 또 욕해도 그는 아랑곳하지 않고, 성낼 거리가 없다는 듯 한마디 대꾸도 하지 않고 마음도 내주지 않고 조용히 있었습니다. 성나게 만들어야겠다며 더러운 물을 대야에 담아 머리에 끼얹었습니다. 그때 한 말이 무엇입니까? '천둥이 치고 치고 또 치더니 비 올 때가 되었구나.' 그러니 여인은 더 어찌할 수가 없었습니다.
anna ivasīmē raṭāva āvā. hæbæyi mē ivasīmē ektarā maṭṭamaṭa hari tiyunnā nam ē pavulē samagiya koccaralada mē ediriā jīvitayaṭa koccara vædagat bauddhaya bauddha mārgaya praguṇā ivasīma koccara sænasīmak denavada? anit samājaya hadan tiyena lokuma ādarśaya denavā.
바로 거기에 참음의 본보기가 있습니다. 이 참음이 어느 수준까지라도 날카롭게 서 있다면 그 집안은 얼마나 화목하겠습니까. Buddha의 길을 익히는 것이 날마다의 삶에 얼마나 값진지요. 참음이 얼마나 큰 위안을 주는지요. 나머지 사회를 바로 세우는 가장 큰 본보기를 줍니다.
ēkema vædagat venavā. itin mē kramaya ganna ōnē. mēka ahak karana kramayak budu maga nemeyi kiyalā tōragattahama issellāma budu maga kiyannē gæṭena lōkaya tuḷa gæṭīma eddī ivasīmen akampa bavaṭa pat vena hækiyāvak ætda mē budu dahamē pratiphalaya kiyana eka gattā nam sōvān vīma sakr̥dāgāmī anāgāmī arihatma budu dahama pratiphala kiyana vacana vacana mālāva gannē nætuva vacana hatara gannē nætuva ena ena karadara enakoṭa ivasīmē hækiyāvak āvā nam budu dahamē pratiphalaya akapya vaivasanna puḷuvan hækiyāva ēka balavat pavat vunā nam ihaḷa pratiphalayak.
그것이 가장 값집니다. 그러니 이 길을 받아들여야 합니다. 피해 달아나는 길은 Buddha의 길이 아님을 가려내고 나면, 무엇보다 Buddha의 길이란 부딪치는 세상 안에서 부딪힘이 올 때 참음으로 흔들리지 않게 되는 힘입니다. 이것이 Buddha 가르침의 열매라고 받아들였다면, sotāpanna, sakadāgāmī, anāgāmī, arahant라는 낱말 꾸러미를, 네 낱말을 Buddha 가르침의 열매로 붙잡지 말고, 괴로움이 닥쳐올 때 참는 힘이 생겼다면 그것이 Buddha 가르침의 열매입니다. 흔들림 없이 참는 그 힘이 강해졌다면 더 높은 열매입니다.
jīvitaya vanasalā damaddīt akampa venna puḷuvan vena maṭṭamaṭa āvā nam ēka tamayi arihat phala kiyannē. ēka tamā upari pratiphalaya. mama anna ē mārgayē yannē kiyalā kivvā nam mama sōvān venna ōnē ma sakr̥dāgāmī vena kiyalā vacana vala væla allagena yanna tiya hari. [ugura kǣrīma]
목숨을 앗아 가는 때에도 흔들리지 않을 수 있는 수준에 이르렀다면, 그것이 바로 arahant 열매입니다. 그것이 가장 높은 열매입니다. '나는 그 길을 간다'고 말한다면, '나는 sotāpanna가 되어야 한다, sakadāgāmī가 되어야 한다'며 낱말의 줄을 붙잡고 가는 것보다 그것이 옳습니다. [헛기침]
vacana væla allaganna giyāma adahasa tērennē nætuva yanavā. ehenam āryayangē adahasa tērum ganna. ārya phalaya tērum ganna ōnē. hæbæyi ōka hari amāruyi. kāgen hari ahanavā vacana kiyana eka nētiye.
낱말의 줄을 붙잡으려 들면 뜻을 놓치게 됩니다. 그러니 ariya들의 뜻을 알아들으십시오. ariya 열매를 알아들어야 합니다. 하지만 그것은 무척 어렵습니다. 누구에게 물어보아도 낱말만 들려줄 뿐입니다.
itin ōka dakinna ōnē.
그러니 그것을 보아야 합니다.
ē vagēma lōkaya tērum gattahama lōkē anik aya væradedanē kiyana hæn̆gīma natara velā yanavā.
또 세상을 이해하고 나면, 세상의 다른 사람들이 잘못되었다는 느낌이 멈추어 버립니다.
mokada hētuva? lōkē hæṭi dænagattaṭa passē væradi næhannē budumē. lōkayā hæmatænema hari nam ēkayi pudumē.
왜 그럴까요? 세상의 이치를 알고 나면 잘못이 없는 것이 오히려 놀라운 일입니다. 세상 사람들이 어디서나 옳다면 그것이 놀라운 일입니다.
bani næti lōkayak hædilā tiyenam ēkayi puduma væḍē. nindā karanna næti, śāpa karanna næti lōkayak tiyenavā kiyalā kivvot anna ēkayi puduvē.
욕설이 없는 세상이 생겨났다면 그것이야말로 놀라운 일입니다. 헐뜯지 않고 저주하지 않는 세상이 있다고 한다면, 바로 그것이 놀라운 일입니다.
mē manussa lōkaya tuḷa ehema ekak tiyenavā kivvē. puduma venna deyak nættē mokakda sāvakarana lōkayak dækkahama ēka puduma venna deyak neme. ēka tamayi lōkē hæṭiya.
이 사람 세상 안에 그런 것이 있다고 한다면 말입니다. 놀랄 것이 없는 일은 무엇일까요? 저주하는 세상을 보았다면 그것은 놀랄 일이 아닙니다. 그것이 세상의 이치입니다.
nindā karana nīcana nuvayek vidiha arantayaṭan karana duccarata karana lōkayak tiyenavā kiyalā dækkahama ēka hari. ēka lōkē hæṭiyaṭa. ēkaṭa kampāva venna deyak ne. ehemanati lōkayak tiyenavā kivvā pudumayi kohe tiyennē ehema ekak kiyalā ahanna venavā.
헐뜯고 천하게 굴며 갖가지 방식으로 나쁜 짓을 저지르는 세상이 있다는 것을 보았다면, 그것이 맞습니다. 그것이 세상의 이치입니다. 거기에 흔들릴 일이 아닙니다. 그렇지 않은 세상이 있다고 하면 놀라워서 그런 곳이 어디 있느냐고 물어야 할 것입니다.
lovturā budu velāvat tamangē pirisaṭa hiṭiyē næhæ. sākē kulē mē lōkē inna usasma kulaya kiyalā ehenam pennapu sākē kulayet hiṭiyē. lovturā budurajāṇan vahansē nindā karana pirisada væḍi hariyak nindā karalā tiyennē ēgollō tamayi.
위없는 Buddha가 되셨을 때조차 자기 사람들이 곁에 있어 주지 않았습니다. 이 세상에서 가장 높은 가문이라고 내세우던 Sākya 가문에 계셨는데, Buddha를 헐뜯은 무리 가운데 가장 많이 헐뜯은 이들이 바로 그들이었습니다.
eyā apē malli. api yanada van̆dinnē. mama eyāgē ayiyannē. mama eyāgē māppānē mahappanē. mama eyāgē māmanē. mama eyāgē nændanē, loku ammayinē, puṁci ammānē. dæ apē putayeknē apiva van̆dinavā dēṭa mēvā tamayi budurajāṇan vahansē idiriyē gihin prakāśa kaḷē. ma æralā nikā hiṭiya poḍi poḍi ssarahaṭa dālā ē ayi maga hariyā kiyanavā budurajāṇan vahansē væḍiyahama.
"그는 우리 동생이다. 우리가 가서 절을 하느냐? 나는 그의 형이다. 나는 그의 큰아버지다. 나는 그의 외삼촌이다, 고모다, 큰어머니다, 작은어머니다. 우리 아들뻘인데 우리가 절을 하느냐?" 이런 말들을 Buddha 앞에 가서 했습니다. 그러고는 어린아이들을 앞에 내세우고 자기들은 비켜섰다고 합니다, Buddha께서 오셨을 때 말입니다.
dæn otana giyāma sampradā paradi van̆dinnat venavā. kohoma van̆dinnada apē oya bǣhanam. oya innē apē malli. oya ādi vaśayen ē oyē putā. nǣ dǣgamaṭa poḍi poḍi kaṭṭiya issarahaṭa dālā dalā ǣtaṭalā hillana loku loku sākṣīvaṭa kiyalā. ā van̆dina kiyalā ani kaṭṭiya van̆dinavā pēnnē næha.
거기에 가면 관습에 따라 절도 해야 합니다. "우리가 어떻게 절을 하느냐, 저건 우리 조카다, 저기 있는 건 우리 동생이다, 저건 아무개 아들이다" 하면서, 친척이라며 어린 사람들을 앞에 내세우고 나이 든 Sākya 사람들은 멀찍이 뒤로 물러났다고 합니다. 절하라고 해도 다른 사람들이 절하는 모습은 보이지 않았습니다.
oya vidiha mānākāra pirisak etanat hiṭiyā.
그렇게 자만에 찬 무리가 거기에도 있었습니다.
itin mehema mē lōkaya tuḷa api balāporottu vena sundara lōkē mānyayak næti. ē vagēma bohoma mē gæhuvaṭa gahanna næti, bænnaṭa bayinna næti, hiṁsā karalaṭa hiṁsā pīḍā karanna næti phala ganna næti eban̆du lōkayā balāporottu venavā nam mē lōkaya tuḷa api. apēma nodænīma vana apa vena mokakda?
그러니 이 세상 안에서 우리가 바라는 아름다운 세상, 자만이 없고, 때려도 되받아 때리지 않고, 욕해도 되받아 욕하지 않고, 해쳐도 되갚아 해치지 않고, 앙갚음하지 않는 그런 세상을 우리가 이 세상 안에서 바란다면, 그것이 우리 자신의 모름이 아니고 무엇이겠습니까?
balāporottu venna deyak nam lōkē hæṭi dænaganna ōnē.
바랄 것이 있다면, 세상의 이치를 알아야 합니다.
hæṭi dænagattahama balāporottu athærilā yanavā. hæbæyi kampāt karalā athærilā yanavā. ēkē palā yana dē denat næti bava dannavā.
이치를 알고 나면 바람이 놓아집니다. 다만 흔들림까지 겪어 내고서 놓아집니다. 거기서 달아날 곳도 없다는 것을 압니다.
ē tuḷama innavā kampāna tuḷa maḍēma hædilā maḍen āpu nilan gahē maḍen kuṇu maḍin kuṇu jalayen iuḍaṭa ævidillā ehi notævarī ē tuḷama innā vū neḷum halē aṁśayada menna mē ākārayen tamayi mama innē kiyalā budurajāṇan vahansē lōkayaṭa dēśanā karē. magē putrayō inna ōnē ehemayi kiyalā. vena buddha śrāvaka innada
흔들림 속에서도 그 안에 머뭅니다. 진흙 속에서 생겨나 진흙에서 올라온 연꽃 줄기가 썩은 진흙, 썩은 물을 뚫고 위로 올라와 거기에 물들지 않고 그 안에 머무는 연꽃처럼, 나는 이렇게 머문다고 Buddha께서 세상에 설하셨습니다. 나의 아들들도 그렇게 머물러야 한다고, Buddha의 sāvaka들도 그렇게 머물러야 한다고 하셨습니다.
neḷun mala etaninma hædilā maḍenma hæda matuvelā. kuṇu madema kuṇu jalaya asēma matu velā ulaṭa ævidiल्lā. hon̆dara pirisiduva ē tuḷama dæṭilā innavā. ēvā tævarennē nætuva. menna mē ādarśaya aragena āryayanṭa hædinna kiyalā budurajāṇan vahansē āryayanṭa upades dunnā. ārya māgayaṭa pæmiṇi śrāvakayaṭa upades dunnā.
연꽃은 바로 그곳에서 생겨나 진흙에서 솟아오릅니다. 썩은 진흙, 썩은 물 사이로 솟아 위로 올라옵니다. 깨끗하게 그 안에 서 있습니다, 거기에 물들지 않고서. 바로 이 본보기를 삼아 살라고 Buddha께서 ariya들에게 가르치셨습니다. ariya의 길에 들어선 sāvaka에게 가르치셨습니다.
apit dakinna ōnē anna ē tattvaya etakoṭa ē praśnaya apiṭa praśnayak vennē næha.
우리도 바로 그 상태를 보아야 합니다. 그러면 그 문제는 우리에게 문제가 되지 않습니다.
dæn mē tavat ekak tiyama yam kurus yam pudgalayeku gihi jīvitayēdīma rahat phalayaṭa pat vunot idiriya san̆dahā cīvarayak darāgata yutuyi. ehidē unvahansēṭa cīvarayen læbena balaya ārakṣāva kisē vistara kaḷa hækida kiyalā ahannē mokakda ē læbennē kiyalā. dæn menna mehema deyak
이제 또 하나의 질문이 있습니다. 어떤 사람이 재가 생활 중에 arahant의 phala에 이르면 앞으로 cīvara를 입어야 합니다. 그때 그분이 cīvara에서 얻는 힘과 보호를 어떻게 설명할 수 있느냐, 거기서 무엇을 얻느냐고 묻는 것입니다.
læbennē kiyalā. dæn menna mehema deyak tiyenavā. lōkayāgē panavana sammata raṭāvak saha ē sammataya tuḷa ohuṭa daranna bæri lakṣa yamkisi sammatayak daranakoṭa ē sammataya tuḷaṭa anukūla vannā vū krama raṭāvak tiyenavā.
이런 것이 있습니다. 세상 사람들이 세워 놓은 관습의 틀이 있고, 그 관습 안에서 그가 지닐 수 없는 특성이 있습니다. 어떤 관습을 지닐 때에는 그 관습에 맞는 방식의 틀이 있습니다.
ē kiyannē gati lakṣaṇa yam sēda gati lakṣaṇaṭa anuvayi gati ruva hædennē. lōka nirmāṇaya vennē. ē nirmāṇaya venakoṭa ē maṭṭamaṭa anukūla vannā vū nirmāṇaya sakas vunē nam ēka ṭika darannē nǣ.
말하자면 성향이 어떠하든 그 성향에 따라 성향의 모습이 만들어집니다. 세상이 그렇게 만들어집니다. 그것이 만들어질 때 그 수준에 맞게 짜여졌다면, 그에 맞지 않는 것은 감당하지 못합니다.
dæn api hitannakō mehema deyak. api yakaḍa kǣllak aragena yāntaṁ rasnē tiyena oya uṣṇa karalā tiyena senakaṭa dālā tiyalā. ēka atin allalā ivaralā api tiyenavā kaḍa dāsi goḍak vaḍin hari redi goḍak valin hari tiyenavā.
이렇게 한번 생각해 봅시다. 쇳조각 하나를 가져다 살짝 열기가 있도록 데워 놓은 곳에 넣어 둡니다. 그것을 손으로 집어서 종이 더미나 천 더미 위에 올려놓습니다.
passē balanavā mokada velā tiyennē? ara sari sidigoḍat ehemama tiyenavā piccilā nǣ. ara kaḍāsīt picca vennē næhæ. mokada kaḍāsiya piccayak taram praśnayak ē akaṭa kǣlla gæbbelā tibiccē næti nitā.
나중에 보면 어떻게 되어 있습니까? 천 더미도 그대로 있고 타지 않았습니다. 종이도 타지 않습니다. 쇳조각에 종이를 태울 만큼의 열이 담겨 있지 않았기 때문입니다.
īṭa passē api mokada karannē tavat īṭā ṭikakkan rasaya tiyeena tena dālā. aragena ōka tiyenavā.
그다음에는 그보다 조금 더 열이 있는 곳에 넣었다가 꺼내어 올려놓습니다.
hæbæyi ē redivirō ekak tiyennē ara trit karana ādī vaśayen kiyanē jātiya ekak nam ehema ēkē ranē maṭṭama arakaṭa varot denna næti maṭṭama giyot ē sedda picca venavā. hæbæyi kaḍāsiyakkulin tibbāma kaḍasiyaṭa ēka daralā tiyenavā. ēka puccana tara śaktiyak næhæ. ara uṇu vena maṭṭamē tiyena sanayaṭa poḍi raśnayak āvat uṇu vena maṭṭama ēvā ækillā uṇu velā yanavā. ēka taranna bæ.
그런데 그 천이 합성섬유 같은 종류라면, 열의 정도가 그것이 견딜 수 없는 수준에 이르면 그 천은 탑니다. 하지만 종이 위에 올려놓으면 종이는 견딥니다. 종이를 태울 만한 힘은 없습니다. 녹는 지점에 있는 물질은 조금의 열만 받아도 녹는 지점에 이르러 녹아 버립니다. 견디지 못합니다.
api īṭat varā ṭika rat kara renna yanna rat kara tiyenavā kadāsiyak vuē kadāsaya n̆dun dāgena piccilā yanavā. api ōkē tiyenavā īṭa vaḍā pōlkaṭṭak vuli. ēka vicca vennē næhæ.
그보다 더 뜨겁게 달구어 놓으면 종이라도 불이 붙어 타 버립니다. 그보다 더 단단한 코코넛 껍데기를 올려놓으면 그것은 타지 않습니다.
api dilisenna sat venakan hat karalā tiyenavā polkaṭṭavin pol kaṭṭā puccāgen āpava bahina hadanna bæ.
빛이 날 만큼 달구어 놓으면 코코넛 껍데기라도 타 버려서 막을 수가 없습니다.
menna mē bhautika venas vīma vāgē mē kāyika parivartanayak siddha venavā mārga phalalābhīngē ē ē maṭṭamaṭa kaya tuḷa siddha venavā adhicitta pāriśuddhiya svabhāvayak ēka. ē citta pāriśuddhiya anna ē kisima kenakuṭa næti ekak tamayi arihat pāriśuddhiya kiyana eka.
바로 이런 물질의 변화처럼, magga와 phala를 얻은 이들에게는 저마다의 단계에 따라 몸 안에 신체적 바뀜이 일어납니다. 그것은 adhicitta의 깨끗함이 지닌 성질입니다. 그 마음의 깨끗함, 다른 누구에게도 없는 그것이 arahant의 깨끗함입니다.
lōkayē kisima kāma vastuvakaṭa sambandha karalā ē kāma saṁkalpa kāma sambandha karapu sammatayaka han̆davanna puḷuvankamak næti mānasikatvayak.
세상의 어떤 kāma 대상에도 이어 붙여 kāma의 생각, kāma에 묶인 관습에 붙들어 맬 수 없는 마음가짐입니다.
ē mānasikatvayaṭa anukūlava sakas vuna kāyikatvayak. manasa yam sē kaya hita anukūla venavā. uttarītara mānasikatvayaṭa anukūla vecca kayaṭa æti vennā vū mānasikatvaya nisā enna kāyika parivartanaya
그 마음가짐에 맞게 짜인 몸입니다. 마음이 어떠하듯 몸이 마음에 맞추어집니다. 가장 높은 마음가짐에 맞추어진 몸에, 거기서 생겨나는 마음가짐 때문에 오는 신체적 바뀜입니다.
gihi vata kiyana næmaṭa sambandha yamak æṭa nam ēkaṭa danna bæru yanavā.
재가 생활이라는 쪽에 이어진 무언가가 있다면, 그것을 감당할 수 없게 됩니다.
gatiyaṭa gatiya samāna nætika. ē gatiyaṭa gati samānatvayen daranna puḷuvankama tiyennē cīvarayak darāgatta sauddhiviya hō nætnam ēkeṭa avaśya ara brahmacārī jīvita ē jīvita sammataya ē nisā lōka sammatayenma ēkē tiyenavā etana sammatayak bæn̆dilā. sammataya goḍægilā tiyennē tanukūla vannāvū gatiruvaṭa
성향과 성향이 같지 않은 것입니다. 그 성향과 같은 성향으로 감당할 수 있는 것은 cīvara를 걸친 깨끗한 삶, 또는 그에 필요한 brahmacariya의 삶, 그 삶의 관습입니다. 그래서 세상의 관습 안에서도 거기에 관습이 묶여 있습니다. 그 관습은 거기에 맞는 성향의 모습에 따라 쌓여 있습니다.
sivura darāgena inna hāmuduruvangē eka vitarak peccara kāla koyi raṭiyak kopi karalā anik aya sivura darannē næha.
가사를 걸친 스님들의 옷만큼은, 어느 시대 어느 나라에서든 다른 사람들이 흉내 내어 입지 않습니다.
mehe inna kāntāpakṣaya hō gr̥vasata pakṣaya vena haṭakaṭa gihillā ṭam sasāvaṭa gihillā mehe inakoṭa ē raṭē æn̆duma ussagenayi ennē.
여기 있는 여성들이나 재가자들이 다른 나라에 가면, 다른 사회에 가서 머물다 보면 그 나라의 옷을 걸치고 돌아옵니다.
ēka ussagenayi dīlā mehe san̆gāna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
depættema pirisa ehemayi.
양쪽 사람들이 다 그렇습니다.
hæbæyi hāmuduruvō ina pættakaṭa gihillā enam āpu upāsaka mahattiya gihillā ōkē hari upāsaka ammā kenek hari hāmuduruvangē æn̆du ran̆gapāla næhænē danna. anik okkoma ran̆gamā gannavā. kalisamak ædo kasa mæn̆denavā.
그런데 스님들이 계신 곳에 다녀온 upāsaka 남자나 upāsikā 어머니가 스님들의 옷을 흉내 내지는 않지요. 다른 것은 모두 흉내 냅니다. 바지를 입고 다닙니다.
uḍǣ mokak hari dāgattot ehema ara udura saḷuvā ekak dāgena āvot ē jatiya æn̆dumak vahagena hari ēkat æn̆dagena innē.
위에 무언가를 걸친다면, 숄 하나를 걸치고 오든지, 그 나라 옷으로 몸을 감싸든지, 그렇게 입고 지냅니다.
hæbæyi sivurak æn̆dagena innē eyā dækara mahat ē raṭē mehema ayat innavā kiyalā sivura dāgena ehema mehe ennē næ.
하지만 가사를 입은 사람을 보았다고 해서, 그 나라에 이런 사람들도 있다며 가사를 걸치고 여기 오지는 않습니다.
śramaṇa iṁghaya vitarak araganna dan̆galannē nǣha. mokada hētuva? vīta rāgī, vīta dōṣī, vīta mōhī guṇayaṭa gælapena æn̆duma. ēṭa ēka gatiruva hædilā tiyennē.
samaṇa saṅgha의 것만은 가져가려고 애쓰지 않습니다. 왜 그럴까요? vītarāga, vītadosa, vītamoha의 덕에 맞는 옷이기 때문입니다. 그 성향의 모습으로 만들어져 있는 것입니다.
sivura kiyannē ēkayi. cīvarē ē nisā nīpada vecca ē gati rūpaya sarāgī gatiya æti sadōṣī samōhī aya mona vidihen ivat ahasaṭa poḷova væni gatiya sambandha karanakan darannē nǣ daranna bæ.
가사란 그런 것입니다. cīvara는 그래서 생겨난 성향의 모습입니다. rāga가 있고 dosa가 있고 moha가 있는 사람들은 하늘과 땅만큼 다른 그 성향에 이어지기 전까지는 어떻게 해도 걸치지 않고, 걸칠 수도 없습니다.
gælapennē nǣ. gedara ennē nǣ. ē nisāma mē gatiya gannana. vīta rāgī, vīta dōṣī, vīta mōhī guṇaya kiyannē ārya guṇiya uparimaya.
맞지 않습니다. 자리 잡지 못합니다. 그래서 이 성향을 지니는 것, 곧 vītarāga, vītadosa, vītamoha의 덕이란 ariya 덕의 정점입니다.
etandi giya kenāṭa ē mānasikatvaya gati lakṣaṇayaṭa anukūla vannā vū kāyikatvaya pahaḷavelā ivarayi. ehenam gatiyaṭa gatiya porot vadinavā misak gihi gati lakṣaṇayaṭa galapanna bæri nisā gihi gati lakṣaṇayen daranna bæ.
거기까지 간 이에게는 그 마음가짐, 그 성향에 맞는 몸이 이미 나타나 있습니다. 그렇다면 성향은 성향과 맞물릴 뿐, 재가의 성향에는 맞출 수 없기에 재가의 성향으로는 감당하지 못합니다.
gihi gati lakṣaṇayen dena āhārayāvat daranna bæru yanavā. ē sammataya daranna bæruva yanavā. ē sammataya ikma yanakamma ē kayaṭa darannē nǣ. ēkayi vennē.
재가의 성향으로 주는 음식조차 감당하지 못하게 됩니다. 그 관습을 지닐 수 없게 됩니다. 그 관습을 넘어설 때까지 그 몸이 감당하지 못합니다. 그것이 일어나는 일입니다.
sivura visin sakinavā nemeyi gatiyaṭa gatiya samānyi. gatiyaṭa gatiya venas vunot darannē nǣha kiyana eka. eheka tiyena viśēṣatvaya kiyana eka nemeyi etana kiyannē.
가사가 지켜 주는 것이 아니라, 성향이 성향과 같아야 한다는 것입니다. 성향과 성향이 다르면 감당하지 못한다는 말입니다. 거기에 무슨 특별한 힘이 있다는 말이 아닙니다.
ē sivura sivura kiyannē gatiya gati ruva anukūla ruva vitarayi ēka. ē gati ruva vunāṭa ēkē tiyenavā gatiyaṭa samānava sæsa dena bava.
그 가사라는 것은 성향에 맞는 모습일 뿐입니다. 성향의 모습일 뿐이지만, 거기에는 성향과 똑같이 맞물려 주는 점이 있습니다.
itin gatiya niyamita vitara dakinna ahamba vennē arihat phalayēda pūrva gati lakṣaṇayen sampūrṇayi. vīta rāgī vīta dōṣī vīta mōhī bava sarva sampūrṇa
그래서 성향이 정해진 그대로 드러나는 것은 arahant의 phala에서, 앞서의 성향이 완성되었을 때입니다. vītarāga, vītadosa, vītamoha가 온전히 갖추어졌을 때입니다.
[goravanavā]
[천둥 소리]
ē nisā meban̆du gati lakṣaṇayaṭa anuva haṭagatta kayat gatiruva hita anukūlava hædilā tiyennē.
그러므로 이런 성향에 따라 생겨난 몸도 그 성향의 모습, 마음에 맞게 만들어져 있습니다.
ehenam anāgāmī kenāgē kayat mærunahama kuṇu venna puḷuvan. arihatun vahansē namak maḷot śarīraya kuṇu vennē nǣ. ēkē venasak tiyenavā.
그러니 anāgāmī의 몸도 죽으면 썩을 수 있습니다. 그러나 arahant 한 분이 돌아가시면 몸이 썩지 않습니다. 거기에 차이가 있습니다.
dhyānalābhī pudgalayek manu śarīraya kuṇu venna puḷuvan. arihatun vahansē namak malat suskara kiyana pragnā vibhimukta na susa vidasa kiyana kenek śarīraya kavuruvat dannē nǣha arihat pat velā kiyalā. mærunot ē śarīraya kuṇu vennē næ.
jhāna를 얻은 사람의 몸은 썩을 수 있습니다. 그러나 arahant 한 분이 돌아가시면, 설령 sukkhavipassaka라고 하는 paññāvimutta여서 그분이 arahant가 된 줄 아무도 모르는 사람이라 해도, 죽으면 그 몸은 썩지 않습니다.
ē tiyenavena masliyamayi tibunē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
etakoṭa viśēṣa deyak tiyenavānē etana venasak. ē śarīraya kuṇu novī pavatinavā. nikanma ehema didi veyi yanna puḷuvan gan̆da gahanin kuṇu vena lakṣaṇaya ē śarīrayē nǣ. hæbæyi arihatun
그렇다면 거기에는 특별한 무언가, 차이가 있는 것입니다. 그 몸은 썩지 않고 남습니다. 그냥 말라 갈 수는 있어도, 냄새를 풍기며 썩는 성질은 그 몸에 없습니다.
vena lakṣaṇaya ē śarīrayē nǣ. hæbæyi arihatun vahansēgē citta pāriśuddhiyat ekkalā æti karannā vū krama vikāsanayak. krama parivartanayak. ē anukūlava tibena śarīraya tuḷa æti karaōna.
다만 그것은 arahant의 마음의 깨끗함과 함께 일어나는 방식의 펼쳐짐, 방식의 바뀜입니다. 그에 맞게 있는 몸 안에 일어나는 것입니다.
menna mē vīta rāgī, vīta dōṣī, vīta mōhī guṇayē pūrṇatvayaṭa anukūlava ætivena parivardhanayaṭa patvecca mē śarīraya svabhāvaya ēkayi.
바로 이 vītarāga, vītadosa, vītamoha 덕의 완전함에 맞게 일어나는 거듭남을 이룬 이 몸의 성질이 그것입니다.
ē nisā tamā unvahansēlāgē śarīraya dæuvaṭa passē dhātu kiyalā koṭasak venama tiyennē. dhātun vahansēlā kiyannē alu nemeyi. an̆guru vecca kǣlit nǣ. mudu væṭa vāgē ē vidihē tiyena piccicca vargayak nemeyi. mē śarīraya mæṭipicca
그래서 그분들의 몸을 태운 뒤에 dhātu라는 부분이 따로 남는 것입니다. dhātu란 재가 아닙니다. 숯이 된 조각도 아닙니다. 그런 식으로 그을려 탄 종류가 아닙니다.
vargayak nemeyi. mē śarīraya mæṭipicca muttaṁ suvannaṁ sumanaṁ vadissati. mutumi ranvan manāsē dis venavā.
이 몸이 탄 뒤에 남은 것은 'muttā, suvaṇṇa, sumana처럼 보인다'고 합니다. 진주처럼, 금빛으로 곱게 빛나 보입니다.
dhan vahansēlāgē pihiṭiya davanna hæduvot davanna bæ.
dhātu를 태우려 해도 태울 수가 없습니다.
ektarā pudgalayek parīkṣaṇayak karanna giyā dhātūn vahansēlāda kiyalā hoyāganna ekkenek kivvā væḍak. dhātan vahansēlā nam puccanna bæ. picca vennē nǣ kiyalā.
어떤 사람이 그것이 dhātu인지 알아보려고 시험을 하려 했습니다. 어떤 이가 말하기를, dhātu라면 태울 수 없다, 타지 않는다고 했습니다.
maṭa ōnē parīkṣaṇayak karanna mama balanna kivvā dhātun vahansēlā mama tiyāgannavā. nætnam genak dipiṭa apahuva denavā.
그는 "시험을 해 보고 싶다, 내가 확인해 보겠다. dhātu라면 내가 모셔 두겠다. 아니라면 가져가서 돌려주겠다"고 했습니다.
mokada ekkenek genahallā kohoma hari hamba vecca karuvak tibi vilā dannaṭa passē mokada karannē? kavuru hari ga monavā mokaṭa deyak dunnē nikan dhātu san̆dahā hari durlabha deyaknē vastuvak tiyāgena pudu satkāra karannayi ēka gihillāganna epæ.
어떤 사람이 어떻게든 손에 넣은 물건을 가지고 있다는 걸 알고 나서 어떻게 했겠습니까? 누군가 그냥 준 것이라 해도, dhātu는 아주 얻기 어려운 보물이니 모셔 두고 공양하고 받들어야 할 것이지, 그렇게 가져가서는 안 되지요.
ēpāraṭa vidhāra mokada karannē? anē āvalka denna giyā dunna ekkenāgen illuvā.
그래서 그가 어떻게 했느냐 하면, 그것을 가진 사람에게 가서 달라고 청했습니다.
um̆ba illa nillā hadi hiṭa ōka denna bæhæ passē dennam dæn maṭa dilā davannē næha
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kiyalā gihillā denna issellā dhātuda nædda kiyalā parissanayak velā. dhātu vunā hatara nam kīyak hari dīlā hari kamak nǣha nætnam mona vidiha hari mama gannavā dennē. dhātu nemeyinam monavā hari denna bæha. ē venuvaṭa indayak hari denna bæ.
그러고는 값을 치르기 전에 dhātu인지 아닌지 시험을 해 보려 했습니다. dhātu라면 얼마를 주든 상관없고, 아니면 어떻게 해서든 가져가겠다, 그러나 dhātu가 아니라면 아무것도 줄 수 없다, 그 대신 무엇 하나도 줄 수 없다고 했습니다.
dhātan vahansēlā æha bǣhanam piccennē næha kiyalā. manē porakaṭa dekak vunā pattu karalā an̆duru passalā dæmmā mæda. dāpukama pusgāla pol kaṭuṭagena nivilā giya. dæn minihā prātihārayak dækkā.
"dhātu라면 타지 않는다고 들었다" 하면서 코코넛 껍데기 두 개쯤에 불을 붙여 숯불을 만들고 그 가운데에 넣었습니다. 넣자마자 코코넛 껍데기 숯불이 꺼져 버렸습니다. 그 사람은 pāṭihāriya를 본 것입니다.
hæbæyi karapu væḍēṭa jīvat velā avasānaya dakvāhama kakul dekama kuṇu venavā. nisā mudunin paṭan gena pæhilā ōja karanna paṭan gattā. tava venakanma ēka bæhælā bæhælā kakul dekē danis palleuṇu venavā.
하지만 그가 한 짓 때문에, 살아서 생을 마칠 때까지 두 다리가 썩었습니다. 정수리에서부터 곪아 고름이 나기 시작해서 점점 아래로 내려가 두 다리의 무릎 아래가 썩었습니다.
anna æti vuna lakṣaṇayaka hæṭiyaṭa. parissaṇaya karanna gihi tiyennē? vaha dunnaha mærenna nækama vahadilā balanna giyāgē vagē væḍak gahapuhama vadinna næhama gahalā balanavā. keṭuvō keṭenna næekama koṭalā balanavā. anna ē vagē karapu dālā picu vena picenna næekama puccalā bæ.
그것이 거기서 생겨난 징후입니다. 시험을 하러 들 필요가 있겠습니까? 독을 먹여도 죽지 않는다니까 독을 먹여 보려는 것 같은 일입니다. 때려도 맞지 않는다니까 때려 보고, 베어도 베이지 않는다니까 베어 보는 것과 같습니다. 그처럼 불에 넣어도 타지 않는다니까 태워 보아서는 안 됩니다.
tava ekkenek ē vagē parissanayak karalā caityāva ban̆dinna læhæti karalā dhātūn vahansē ehabayak nam magē mudalen mat caitya ban̆dinavā. hæbæyi dhātun vahansē kohomada dænagannē kriccan vennē
또 어떤 사람이 그와 같은 시험을 했습니다. cetiya를 지을 준비를 해 놓고, dhātu가 맞다면 내 돈으로 cetiya를 짓겠다, 그런데 dhātu인지 어떻게 알 수 있겠느냐, 타는지 보자고 했습니다.
puḷun aragena gihillā ehenam phala gānak væhenna sampūrṇa puḷuvan vaṭa karalā tiyalā mæn̆din dhātan vahansēlā tiyalā maṭa ē prātihāraya dakinna vā kiyalā pættakin gindara giyakurak graha hōs gāla vaṭaravamak piccala kiyā han̆davāgē ravumak ituru vuṇā. puḷum piccennē nætuva dhātun vahansēlā vaṭenna.
솜을 가져다 여러 겹을 덮을 만큼 둥글게 깔아 놓고 그 가운데에 dhātu를 모셔 두고, "그 pāṭihāriya를 보게 해 주십시오" 하며 한쪽에서 성냥불을 붙였습니다. 휙 하고 둘레가 다 타 버리고 달처럼 둥근 테두리가 남았습니다. dhātu 둘레의 솜은 타지 않고 남은 것입니다.
īṭa passē eyā ya hadalā caitya hadalā bohoma gauravayen caitya tænpat karalā bændā caitya dæn mehema dēval ōna saram tiyenavā.
그 뒤 그는 cetiya를 짓고 아주 정중하게 dhātu를 모셔 cetiya를 완성했습니다. 이런 일들은 얼마든지 있습니다.
ēvā itin amutu atdækīnnē næ apiṭa noyek kānē api atdækapu dēval tiyenavā. hitannaṭa væra puduma dēval.
그것은 우리에게 낯선 경험이 아닙니다. 여러 때에 우리가 직접 겪은 일들이 있습니다. 생각하기 어려울 만큼 놀라운 일들입니다.
vahalā tiyena dēval tuḷin abhyantarayaṭa enavā, abhyantarayē yanavā. kohomada yannē, kohomada ætul vennē? bhautika vidyāven uttara denna bæhæ.
닫혀 있는 것을 뚫고 안으로 들어오고, 안에서 밖으로 나갑니다. 어떻게 나가고 어떻게 들어갑니까? 물리학으로는 답할 수 없습니다.
dravya vastuvāk, ganīn dravya vastuvā tavat gaṇī bhavanayak ē balamu ganī bhavanayak tuḷin ehā memi mehā geniyanavā kivvot ēkaṭa bhautika vidyāven pennanna karuṇu næha. hattaraṁgaya ridī kiyalā venasak nǣha. ē vagēma lōha kohulak kiyalā venasak næha. ætulaṭa enavā ætule yanavā. ē dekama dakinna puḷuvan apē atdækīma.
단단한 물체가 다른 단단한 물체를 지나 이쪽에서 저쪽으로 옮겨 간다고 하면, 그것을 물리학으로 보여 줄 근거가 없습니다. 금이든 은이든 차이가 없습니다. 쇠 그릇이라 해도 차이가 없습니다. 안으로 들어오고 안에서 나갑니다. 그 두 가지를 다 볼 수 있는 것이 우리의 경험입니다.
ē nisā etakoṭa kohomada mē venasa mokakda? api hitāgana jātiya æṭakæli nemeyi. ēvaya tava venasak notibuṇa nam ōvā apiṭa dakinna hamba vennē næha otanin.
그렇다면 이 차이는 무엇입니까? 우리가 생각하는 그런 뼛조각이 아닌 것입니다. 거기에 다른 차이가 없었다면 그런 것을 우리가 볼 수 없었을 것입니다.
ehenam viśēṣa koṭasak tiyenavā. bæluvahama ehema tamā pēnnē. atin allā baluvahamat tayi ganī bavaṭa. ē vunāṭa ēvaya æti venavā api nodanna pættaka parivartana svabhāvayak.
그렇다면 특별한 부분이 있는 것입니다. 보면 그렇게 보이고, 손으로 만져 보아도 단단합니다. 그렇지만 거기에는 우리가 모르는 쪽에서 바뀐 성질이 생겨나 있습니다.
viśēṣatvaya menna mē viśēṣatvaya nisā tamayi arihatun vahansēgē śarīraya anik ayagē vagē maslē pēnna tibuṇat ēkē ē śarīrayat ekkena sambandhatāvaya venasak tiyenavā.
특별함입니다. 바로 이 특별함 때문에 arahant의 몸은 다른 이들처럼 살덩이로 보여도, 그 몸과의 관계에 차이가 있는 것입니다.
dæn mē venasē tattvaya balāganna api tava deyak kiyannē. sāmānyayen mē śarīrayak ætulē. noya apadaba vāsayen piralanē tiyennē.
이제 이 차이가 어떤 것인지 알아보려고 하나를 더 말하겠습니다. 보통 이 몸 안은 갖가지 더러운 것으로 차 있습니다.
dæn apē mutrāyē mutrā kirenavā īyē mutrā kalennē nætuva ada venakam mutrā nokalā api davasak tiyā illā mutrā karā. ē mutrāva kuṇu velāda ehema ekak dænaganna bæ.
우리 오줌을 예로 들어 봅시다. 어제 오줌을 누지 않고 오늘까지 참았다가 하루가 지나서 누었다고 합시다. 그 오줌이 썩었는지, 그런 것은 알 수 없습니다.
apiva bādhanayaṭa mutrā karalā pæyakin bæluvot mutrāvalō venasa koccara velā tiyenavā. viśāla venasak velā tiyenavā.
그런데 그릇에 오줌을 누고 한 시간 뒤에 보면, 오줌이 얼마나 변해 있습니까. 큰 변화가 생겨 있습니다.
apē æn̆gē gǣvilā tiyenakan ē gati lakṣaṇaya kuṇu vena gati lakṣaṇaya apiṭama pēnna tiyenavā venasak venavā. ara svabhāvika parisarayē tibena deyak apatavvē bavaṭa patvena vena ākārayaṭa apē æn̆ga ætulē tiyenakoṭa ē ākārayaṭa vennē næ.
우리 몸에 붙어 있을 때와 그 뒤의 썩는 성질에 차이가 생기는 것이 우리 눈에도 보입니다. 바깥 자연 속에 있는 것이 더러운 것으로 바뀌어 가는 방식대로, 우리 몸 안에 있을 때는 그렇게 되지 않습니다.
ēkē yam ākārayaka tiyenavā. kuṇu vena gati lakṣaṇaya væḍa pavatvana lakṣaṇayak api tuḷa pratisaktiyak vaśayen nipadō nipadava bēra gannavā. mē sāmānyayen minisungē æn̆get tiyena dakinna puḷuvan atdækī
거기에는 어떤 방식이 있습니다. 썩는 성질이 작동하는 것을 우리 안에서 맞서는 힘으로 만들어 내어 막아 냅니다. 이것은 보통 사람들의 몸에서도 볼 수 있는 경험입니다.
æn̆gen piṭa karalā ṭikak velā giya gaman ē tattvaya viśāla parivartanayak velā apataravya bavaṭa pat venavā.
몸 밖으로 내보내고 조금만 지나면 그 상태가 크게 바뀌어 더러운 것이 됩니다.
[ugura kǣrīma] asūciyak baḍē tiyenavā. davasak dekak væsigi liyanna nætilat giya anusayāgē væluvahama sāmānenacca svabhāvaya misak ēkē en ehā apatara yami gahak næhæ. namut bala paha pædagata vunā giya ekak bæluvot ehema ē ṭikaṭa ēka viśāla parivartanayak velā tiyenavā jarāvaṭa patvīmē adhivēgayak.
[헛기침] 똥이 배 속에 있습니다. 하루 이틀 변비로 나오지 않았다가 나온 것을 보아도 보통의 상태일 뿐, 그 이상 썩은 냄새가 심하지 않습니다. 그러나 나오고 대여섯 시간쯤 지난 것을 보면 그 사이에 크게 바뀌어 있습니다. 썩어 가는 엄청난 속도입니다.
ehenam mē vēga sīmāvak pālanayak apē æn̆gē tuḷa apadravyan tuḷa pavā tiyenavā apravya valaṭa pat nokara. ehenam arihatun vahansēgē citta pāriśuddhayaṭa anukūla vecca kayak tuḷa kuṇu vena deyak kuṇu novī kiyanavā kiyana eka purudu venayak nemeyi.
그렇다면 우리 몸 안에서는 더러운 것들 안에서조차 속도의 제한, 다스림이 있어서 썩게 두지 않는 것입니다. 그렇다면 arahant의 마음의 깨끗함에 맞추어진 몸 안에서 썩을 것이 썩지 않는다는 것은 놀라운 일이 아닙니다.
ē vagēma ē śaktiya gæbvelā īṭa anukūla velā hædunaṭa pat veṇu novenastuk bavaṭa pat venavā kiyana eka pudu kamayakutnē.
또 그 힘이 담기고 그에 맞게 만들어져 썩지 않는 것이 된다는 것이 놀라울 일이겠습니까.
ehenam anyan̆du parivartanayak æti venakoṭa kuṇu vena parisarayayi kuṇu novana parisarayayi deka depoḷaka devi dihā nikak. gihi parisaraya kuṇu vena parisaraya ara kiyana uttara parisaraya kuṇu novena parisaraya nam ēkaṭa anukūla vannā vū pævætmaṭa sambandha venna ōnē.
그렇다면 그런 바뀜이 일어날 때, 썩는 환경과 썩지 않는 환경 두 가지는 서로 다른 쪽에 놓입니다. 재가의 환경이 썩는 환경이고 앞서 말한 높은 환경이 썩지 않는 환경이라면, 그에 맞는 삶에 이어져야 합니다.
kiligu kiyalat vacanayak tiyenavā. yamkisi kenek apavvē hæṭiyaṭa salakanavā. itin ē nisā kaṭṭhāṇī mahatturu nætnam yamkisi ṭika mē kapu mahatturu sedi hōdalā suvan̆da galvalā, dehi gālā nālā kahari monavāhari dālā arakat hōdagena dæn mē kili næti venna mehema kiliharaṇa karagena hema tamayi væḍē paṭan gannē.
kili라는 말도 있습니다. 어떤 사람을 부정한 것으로 여기는 것입니다. 그래서 kaṭṭāḍi들이나 kapu들은 옷을 빨고 향을 바르고 라임을 문질러 씻고 강황 같은 것을 넣어 씻어서, 이 kili가 없어지도록 정화를 하고 나서야 일을 시작합니다.
apē svāmīn vahansē ē kālē venakoṭa issæti vuna kāla mataka varayak hadanna gihillā pāsukūla cīvarayak hadanna gihillā panuvan haralā ara puṇurudda gihillā maḷa minidda gihillā hōdalā hōdalā ōka æn̆dagena giyot
우리 스님들은 그 시절, 예전에 paṃsukūla cīvara를 만들려고 무덤에 가서 시체를 덮었던 천을 가져와 빨고 또 빨아서 그것을 입고 다니셨습니다.
ehema devilōṭa giyot ehema devi ahakalā gannavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
oya pahasukūla tīvaraya darāgena giyot ehema deviyot van̆dinavā nan̆geṭa itin.
그 paṃsukūla cīvara를 걸치고 가면 신들도 엎드려 절을 합니다.
maḷaminiyōvatava kuṇu hedda aragena āvā kiyana kikuḷu kiyalā kiyanavā. dæn api nam hari gæmæti maraṇa gedaraṭa gihillā āvahama mala gedaraṭa gihillā āvaṭa passē davas gānak yanakam dēvālē kapu mahattayā dēvālaṭa yannē. mokada kiri nālāt yannē næhæ davas gānak næ
시체를 감쌌던 썩은 천을 가져왔다고 하면 kili라고 합니다. 우리 같은 시골 사람들도 초상집에 다녀오면, 초상집에 다녀온 뒤 며칠이 지나도록 신당의 kapu는 신당에 가지 않습니다. 몸을 씻고서도 며칠 동안은 가지 않습니다.
varṇa gedaraṭa gihin paḍiya aḍiya gahalāpa ṭika
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
hæbæyi maḷaminiya otalan sōhanē tāpu redda æn̆dagena ivelā haṭan giya rahatan vahansēṭa āryayan vahansēlā anē deviyōṭa laṁ velā namaskāra karanavā.
하지만 시체를 싸서 무덤에 버린 천을 입고 다니시는 arahant께, ariya분들께는 신들이 가까이 다가와 예경을 올립니다.
[ugura kǣrīma]
[헛기침]
araññasi sūtraya kiyalā sūtrayak tiyenavā. mē sūtrayē tiyenavā ektarā vidi tāpasaya hatdeni. galna karalā bohoma yahapat guṇa sitiin yuttō sīlavantava guṇavantava dhyānalābhīva vāsaya karanakoṭa sakra dēvīndrayanṭa āraṁci vuṇā.
Arañña-isi sutta라는 sutta가 있습니다. 이 sutta에 어떤 tāpasa 일곱 명이 나옵니다. 바위굴에 머물며 아주 좋은 덕을 지니고, sīla를 지키고 덕을 갖추고 jhāna를 얻어 살고 있을 때, Sakka devinda가 그 소식을 들었습니다.
mehema sīlavanta guṇavanta hon̆da irisivaru hatnavak innavā. mehemak kælēka mehemaṭa mehema gallanaka. balanna enna ōnē kiyalā hitāgena minis vekin āvā.
이렇게 sīla를 지키고 덕을 갖춘 훌륭한 isi 일곱 분이 어느 숲, 어느 바위굴에 계신다고 하니, 가서 뵈어야겠다고 생각하고 사람의 모습으로 왔습니다.
ædilā balā innakoṭa ara tāpatura dækkā. manussayek ædilā ætinam balā innavā. hæbæyi hon̆da kaḍavāsa penuma balapuvahama sāmānyayen manussayō ikmalā svabhāvaya pēnavā mē venas bava pēnavā.
서서 지켜보다가 그 tāpasa들을 보았습니다. 한 사람이 서서 보고 있었는데, 훤칠한 모습을 보면 보통 사람을 넘어선 성질, 다른 점이 보였습니다.
evā dura in̆dan balā innē oba kavuda svāmīni mama tamayi sakraya. æyi āvē? oba vahansēlā balanna āvē.
"멀리서 지켜보는 그대는 누구요?" "존자시여, 저는 Sakka입니다." "왜 왔소?" "존자님들을 뵈러 왔습니다."
kālayat issē data nomædda æn̆dum hō dægattē næti. nāpu næti dāriya gan̆dahana api mē kayē kiḷuṭa devi vena obalaṭa bohoma piḷikulakna cakraya ǣt velā ænna ikmanaṭa data vædalā nǣhæ muuṇa hōdalā næ. æn̆dumak hōdēnē næha. apē æn̆gen tiyena mē manussa kayē tiyena kiḷuṭa hæmatænama gada gahanavā. api ēvā gaṇan ganna nætuva hiṭiyē. itin obalā vabænē aya ēvā apatara dē ovalā apeita hæṭiyaṭa gaṇan ganna obalā metanṭa ena eka gælapennē næhæ. sakraya imalā yannē
"우리는 오랫동안 이를 닦지 않았고 옷도 빨지 않았소. 목욕도 하지 않아 냄새가 나는 우리 몸의 때는 신인 그대들에게 몹시 역겨울 것이오. Sakka여, 물러나시오. 오래도록 이를 닦지 않았고 얼굴도 씻지 않았고 옷도 빨지 않았소. 우리 몸, 이 사람 몸에 붙은 때가 사방에 냄새를 풍기오. 우리는 그것을 개의치 않고 지내 왔지만, 그대들 같은 이들은 그것을 더러운 것으로 여기니 그대들이 여기 오는 것은 어울리지 않소. Sakka여, 물러가시오."
bohō kālayak sīlavantava guṇavantava dhyānalā oba vahansēlāgē yamkisi kaḍa kiluṭak æda kuṇu kiḷuṭak ætda deviyō hisa darana maldamak hā samānava salakanavā kiyalā hæn̆diniya haṭam pālalā
"오랜 세월 sīla를 지키고 덕을 갖추고 jhāna를 얻은 존자님들의 어떤 때나 더러움이라도, 신들은 머리에 쓰는 꽃다발과 같이 여깁니다"라고 했습니다.
samānava salakanavā kiyalā hæn̆diniya haṭam pālalā haṭam pāvandayi kiyalā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ē deviyanṭa mal damak hā samāna.
그것이 신들에게는 꽃다발과 같다는 것입니다.
namut apiṭa oya ṭika pennannē nætuva tamayi pennannē ara deviyō nam am̆bara unam narō yamkala oya vidiha pennannē. siviya gav a vasala ūnam narō yamkala deviyō tamangala dæva ṭikanusaya kaṭaraṭa piḷikula mē diyaāsē api
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kavililā ivaralā hanam mē deviyan piḷikuḷu karavanna deviyani minissu atara vēdayak æti karanna hiṭiya kavi āpu kālayak tibuṇā. ō itin eka ekākārayen kalin kalāpu adahas bēda kirīmē ōyat tiyenavā koccara kavi pottu vuṇat budu alaṁkāra itin oya vagē pottu vunāṭa tiyenavā ōga itin ē nisā mēka
…신들이 사람을 역겨워하게 만들고, 신과 사람 사이에 틈을 벌려 놓으려는 시가 나오던 시절이 있었습니다. 그렇게 저마다의 방식으로 예전의 생각을 갈라놓는 일도 있습니다. 아무리 많은 시집이라 해도, Buddha를 꾸미는 시들이라 해도 그런 것이 들어 있습니다.
pottu vunāṭa tiyenavā ōga itin ē nisā mēka api dakinna ōnē ekkenek varṇanā karanna ekkenek pahat karanna giyāma siddha vennē vaṭinā dahaṭama pahara vadina eka budu dahama tuḷa ēvā pennalā nǣha. sīlavantava guṇavantava yahapat gata karana gihi ayagē gihi gan̆da pavā kayē gan̆da pavā divyanṭa mal damak hā samānayi kiyalā pennapu tæn mē dharmaya tiyennē.
그러니 우리는 이것을 보아야 합니다. 한 사람을 치켜세우고 다른 사람을 깎아내리려 하면, 귀한 dharma 자체가 타격을 입게 됩니다. Buddha의 dharma 안에서는 그런 것을 보여 주지 않습니다. sīla를 지키고 덕을 갖추어 좋은 삶을 사는 재가자의 재가 냄새, 몸 냄새조차 신들에게는 꽃다발과 같다고 보여 준 곳, 그것이 이 dharma입니다.
anna etakoṭa etana api venasa balanna ōnē mokakda mē æsuru karapu dēval vala tiyenakuṇu pava næti velā giya humakinda sīlavanta guṇavanta śrēṣṭha gati lakṣaṇa valin. ehenam ēkē agrasthānayē tiyena arihat phalayē æsuru karana laṁ tibena dē pavā. ē ākarśaya nisā anukūla deyak venna ōnē. anukūla nætnam ehema gælapennē næ. dæn gælapena dēṭa gælapena dē avaśya nisā tamayi eban̆du ayagē ætta uttama tattvayaṭa pat vuna kenāṭa ēkaṭa gælapena cīvaraya tamangē koṭasa vaśayen daranna siddha vennē.
그러면 거기서 우리는 차이를 보아야 합니다. 가까이하던 것들에 있던 더러움과 악이 sīla와 덕을 갖춘 뛰어난 성향으로 없어져 간 것입니다. 그렇다면 그 정점에 있는 arahant의 phala에서는 곁에 가까이 있는 것조차 그 끌림 때문에 맞는 것이어야 합니다. 맞지 않으면 어울리지 않습니다. 맞는 것에는 맞는 것이 필요하기 때문에, 그런 이들 가운데 참으로 가장 높은 상태에 이른 이는 그에 맞는 cīvara를 자기 몫으로 입게 되는 것입니다.
pævætma tuḷa pævidi vasa kiyana eka gælapena vasa vennē. ēka venasa tiyennē ohomayi.
살아가는 데 있어 출가자의 옷이 맞는 옷이 되는 것입니다. 차이는 그렇게 있습니다.
mē vagē praśnaya mē ihātma sukha viharaṇaya mē ihātmaya kiyalā kiyannē mē mē jīvat velā mærena inna kālaya ehātmaya kivvē ēkayi. mē jīvat velā inna manussayek ohu kavadā hari mærenavada anna ē maraṇaya dakvā kālayaṭa kiyanavā ihāt
이런 질문이 있습니다. 이 ihātma sukha viharaṇa 말입니다. ihātma라고 하는 것은 이렇게 살아 있다가 죽기까지 머무는 시간을 가리킵니다. 살아 있는 사람은 언젠가 죽습니다. 그 죽음까지의 시간을 ihātma라고 합니다.
onna oya kālayē sænasillē jīvat venna yamkisi ākāra kramayak tiyenavānē. anna ē kramaya vāsaya kirīmaṭa kiyanavā ehātma sukharaṇaya vāsaya karanavā.
그 시간 동안 평안하게 살아가는 어떤 방식이 있지요. 그 방식으로 머무는 것을 ihātma sukha viharaṇa로 머문다고 합니다.
avulak nætuva han̆ḍu saraval nætuva ara gæṭena lōkaya tuḷa kampāva vena lōkaya tuḷa gaha marāganna lōkaya tuḷa eban̆du mānasikatvayak ætivena aramuṇu vīmen torava inna puḷuvan nam yamkisi tænaka yam svabhāvayaṭa patvelā. ēka ehe pælā duralā inna puḷuvan tænak nemeyi. manasa anukūla tattvayaṭa pat karalā inna puḷuvan deyak.
엉킴 없이, 소란 없이, 부딪치는 세상, 흔들리는 세상, 서로 때려죽이는 세상 안에서 그런 마음가짐을 일으키는 대상에서 벗어나 있을 수 있다면, 어딘가에서 어떤 상태에 이르러서 말입니다. 그것은 저 멀리 달아나 있을 수 있는 곳이 아닙니다. 마음을 알맞은 상태로 만들어 머물 수 있는 것입니다.
dhyānalābhī kenāṭa dhyānalābhī tattvayen puḷuvan mānasikatvaya etana tibbaṭa passē. mē śarīrayē piḷiban̆dava tiyena bara śarīraya kækkhuma vēdanā mē siyalu dē nisā ætivena vehesa atæralā dālā śarīraya nætuva innavā hā samānava innavā.
jhāna를 얻은 이는 jhāna의 상태로 그 마음가짐을 거기에 둔 뒤에는, 이 몸에 대한 무게, 몸의 아픔, vedanā, 이 모든 것 때문에 생기는 피로를 내려놓고 몸이 없는 것과 같이 머뭅니다.
mē śarīrayat ekkena mē kāyika sambandhaya bara nætuva innavā hā samānava inna puḷuvan. ehenam ēkat mē jīvat velā mærana ekak inna kālēdī ektarā suva.
이 몸과의 이 신체적 관계를 무게 없이 있는 것과 같이 지낼 수 있습니다. 그렇다면 그것도 이렇게 살아 있다가 죽기까지의 동안에 누리는 하나의 편안함입니다.
ehayin ehāṭa ehāṭa tiyena dhyāna prathama dhyāna ṭaritiyak dhyānaya īṭa vaḍā tr̥tiya dhyānaya īṭa vaḍā catutta dhyānaya mē ādī vaśayen giyāma ekin ekeda ekin ekaṭa sæhællu bhāvayaṭa patvenavā. ara jīvat velā inna kālayē sukha viharaṇaya vāsaya karanavā.
거기서 더 나아가는 jhāna, 첫째 jhāna, 둘째 jhāna, 그보다 셋째 jhāna, 그보다 넷째 jhāna, 이렇게 나아가면 하나하나 더 가벼워집니다. 살아 있는 동안 sukha viharaṇa로 머뭅니다.
sukha viharaṇaya kiyana eken vāsaya karannē ēka ælilā nemeyi. ēken ahak velā innakoṭa tiyannē vipāka dukkhayak enavā. vipāka dukkhayaṭa api sakas velā tiyenavā samanatara prattaya kiyalā. næham mokada ē vipāka dukkhaya inna avaśya karana parisaraya api hadāgattot tamayi. īṭa anukūlava vipāka lakṣaṇayaṭa garu venna siddha vennē.
sukha viharaṇa로 머문다는 것은 거기에 들러붙는 것이 아닙니다. 거기서 벗어나 있을 때에는 vipāka의 괴로움이 옵니다. vipāka의 괴로움에 우리는 samanantara paccaya로 맞추어져 있습니다. 그 vipāka의 괴로움이 머물 환경을 우리가 만들어 주면, 그에 맞게 vipāka의 특성을 따르게 되는 것이기 때문입니다.
kāyika vehesa pavā æti vennē īṭa anukūlavayi. ehenam apiṭa puḷuvan dhyānalābhī mānasikatvayak tuḷin. en̆du kækkoma vēdanā dænennē næti. namut manā sihiya nuvana tiyena ē bala nidahas svabhāvayakin [goravanavā] mē pævætma geniyanna.
신체적 피로조차 그에 맞게 생깁니다. 그렇다면 우리는 jhāna를 얻은 마음가짐을 통해 그런 아픔과 vedanā를 느끼지 않으면서도, 바른 sati와 지혜가 있는 그 자유로운 성질로 [천둥 소리] 이 삶을 이어 갈 수 있습니다.
ēkē agralayak dukti indahægē samāpattiya.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
namut dhyānaya læbū ayaṭa ē mohotet ēka nægī venavā. samāpattiya tiyalaṭa agralayēdī innavā.
그러나 jhāna를 얻은 이에게는 그 순간에도 그것이 솟아오릅니다. samāpatti에 들어 정점에 머뭅니다.
dhyānayen inna avasthāva kiyana ekaṭa velāvak avaśya næhæ. kṣaṇika samādhiyaninut inna puḷuvan. ē dhyānaya læbū kenāṭa kṣaṇika samādhi, upacāra samādhi, arpanā samādhi kiyana mē hæma tænakadīma kṣaṇayen ē dhyāna nægilā enavā. dhyāna suvayenma ē kaṭayutu karannat puḷuvan.
jhāna로 머무는 때라는 것에는 시간이 필요하지 않습니다. khaṇika samādhi로도 머물 수 있습니다. jhāna를 얻은 이에게는 khaṇika samādhi, upacāra samādhi, appanā samādhi 이 모든 자리에서 순간에 jhāna가 솟아오릅니다. jhāna의 편안함 그대로 일을 해 나갈 수도 있습니다.
onna dhyāna samāpattiyaṭa pat velā 100īkma dhyāna suven ihatma suparaṇaya innat puḷuvan. oya krama dekak. itin ē dekēma śaktiya labā gænīmaṭa ehātma sukha vihiraṇaya kiyannē ēkayi.
또 jhāna samāpatti에 들어 내내 jhāna의 편안함으로 ihātma sukha viharaṇa에 머물 수도 있습니다. 이렇게 두 가지 방식이 있습니다. 그 두 가지의 힘을 얻는 것을 ihātma sukha viharaṇa라고 하는 것입니다.
karadarakāriyē mānasikatvayak æti karana tani apiṭa ayin venna puḷuvan nam dharmā kramānukūlava krama raṭāvak æti pænalā giyanna upakramaya dæn hētuphala raṭāva ekak. api ēkaṭa yedanna hadana upakrama tava ēkak.
괴로운 마음가짐을 일으키는 것에서 우리가 벗어날 수 있다면, dharma에 맞는 방식의 틀이 있습니다. 달아나 피하는 꾀가 있는데, 원인과 결과의 틀이 하나이고, 우리가 거기에 써 보려는 꾀가 또 하나입니다.
upakramaya bērenna bæri eka hari budurajāṇan vahansē kivvē karu pāpa vipākayen bērilā yanna tænak nǣha kiyalā. ehema ē duvalā pænalā mēken bērenna bæhæ. hæbæyi ēkaṭa krama raṭāvak hētuphala raṭāvak tiyenavā. ē hētuphala raṭāvaṭa anukūlava ara pāpa vipākayangen æti vennā vū dukkha vēdanā kāyika kāyika vehesa mē vagē dēval atæralā inna puḷuvan hækiyāvak læbenavā dhyāna sahita mānasikatvaya dhyānalābhī mānasikatvaya anna ēkaṭa kiyanavā ehātma sukha viharaṇaya læbenavā.
꾀로는 벗어날 수 없다는 것이 맞습니다. Buddha께서는 지은 악의 vipāka에서 벗어날 곳은 없다고 하셨습니다. 그렇게 달아나서 이것에서 벗어날 수는 없습니다. 하지만 거기에는 방식의 틀, 원인과 결과의 틀이 있습니다. 그 원인과 결과의 틀에 맞게, 악의 vipāka에서 생겨나는 괴로운 vedanā, 신체적 피로 같은 것들을 내려놓고 지낼 수 있는 능력이 생깁니다. jhāna가 함께하는 마음가짐, jhāna를 얻은 마음가짐입니다. 그것을 ihātma sukha viharaṇa를 얻는다고 합니다.
amutuven labanna æmata deyak neveyi. ē tattvayaṭa patvenakoṭa mē pudgalayāgē nidahas venavā. mānasikatvaya kāyikatvaya nidahas hari pahasuvak enavā. [ugura kǣrīma] jīvat pahada
따로 얻어야 할 무언가가 아닙니다. 그 상태에 이르면 이 사람이 자유로워집니다. 마음과 몸이 자유로워지고 아주 편해집니다. [헛기침] 살아가는 동안 말입니다.
dæn api hitamukō ēv vagēma sukhayak vin̆dinavā piruttu ve tava vidihakin. dæn æn̆gē kækkumayi væḍa karalā avama karalā bæhæ poḍḍak aḍiyak dālā āvā nam okkoma kæpuma ivarayi kiyanavā. ætta vaśayen ē manussayā laukika upakramayak tuḷin væi ducarita vuṇat ara dænahana kækku ivara karaganna kramayak labāgena innavā oba prītiyaka.
이제 이렇게 생각해 봅시다. 다른 방식으로도 그와 같은 즐거움을 누립니다. 몸이 쑤시고 일을 해서 지쳤을 때 술 한 잔 걸치고 오면 쑤시던 게 다 끝났다고 합니다. 사실 그 사람은 세속의 꾀로, 비록 악행이긴 하지만, 느끼던 아픔을 끝낼 방법을 얻어 기쁨 속에 있는 것입니다.
ohu ēka labannet ektarā vidihaka mityā samādhiyakin labana ehātma sukha viharaṇaya.
그는 그것을 일종의 micchā samādhi로 얻는 ihātma sukha viharaṇa로 얻는 것입니다.
dæn ōgen tērenna ōna ihātma sukha viharaṇaya koccara vidihaṭa minisunṭa sænasillak genak denavada kiyalā oya bonna ōgollō oya ṭika ā venas nam kiyanavā śā væḍak næha vīma ēken ahak venavā. ætta vaśayen ē pudgalayā ē tuḷin bin̆dinavā ektara āśvādayak. mokakda æn̆gē ækkoma dæennē nætuva yanavā.
여기서 ihātma sukha viharaṇa가 사람들에게 얼마나 큰 평안을 가져다주는지 알 수 있습니다. 술 마시는 이들은 그만큼 들어가면 아무것도 상관없다고 합니다. 걱정에서 벗어나는 것입니다. 사실 그 사람은 그것으로 어떤 맛을 누립니다. 무엇이냐 하면, 몸의 아픔이 느껴지지 않게 됩니다.
bara tibunanda dæē nætuva yanavā. unha væṭunat minihehæ dannē næhæ væṭena bavak mokada ohoma tana kos kaṭugora hari budu diyenavā kusal karapu meṭṭayak puḍi innā vagē dæyennē. udē dakinnē kaṭu æihillā tiyena aya mē okkoma kaḍi kālalā tiyena aya okkoma pēnnē kōl gǣlā tiyennē okkoma pēnnē udē.
무겁던 것도 느껴지지 않게 됩니다. 넘어져도 넘어지는 줄을 모릅니다. 가시덤불 위에 누워 자도 푹신한 요 위에 있는 것처럼 느낍니다. 아침이 되어서야 가시에 찔린 것, 벌레에 물린 것, 긁힌 것이 모두 보입니다.
anna mānasikatvaya mokada mitya samādhiyak nisā etana æti vennē. mityāvaka ganna viharaṇayak nisā. ēka keḷavara avasānaya mahā duktara valin dega valin pirilā.
그 마음가짐은 micchā samādhi 때문에 거기 생긴 것입니다. 잘못된 것으로 얻는 머묾 때문입니다. 그 끝은 큰 괴로움과 탈로 가득합니다.
namut mē sammā samādhiyakaṭa sambandha karalā ganna ehātama sukha viharaṇaya nisā. ēka in̆dalā nægiṭa tava tavat suddha velā, nirōgī velā prabōdhaya velā nækiṭa misak ara kuṇu goḍak velā nægiṭinnē næha.
그러나 sammā samādhi에 이어서 얻는 ihātma sukha viharaṇa로는, 거기서 일어나면 더욱 맑아지고 건강해지고 생기 있게 일어나지, 썩은 더미가 되어 일어나지 않습니다.
ē nisā ēka ē jīvita kālayaṭa viśāla pahasuvakaṭa balapānavā. ara mityā samādhiyakaṭa patvennā vū duccartayak bīmatkemi labannā vū sukha viharaṇayak tiyenavā. ēka phala vipāka vaśayenut ē pudgalayāṭa īṭa passē āyata īṭat ara tivaṭa anta tattvayaṭa patvelā tamayi īṭa passē jīvitayaṭa muhuṇa denna vennē. indriyan tæmbilā ēvayen ganna puḷuvan kriyākārī akriya velā, manasa durvala velā mē ādi vaśayen novē
그래서 그것은 그 생애에 큰 편안함이 됩니다. 한편 micchā samādhi에 이르는 악행, 술에 취해 얻는 sukha viharaṇa가 있습니다. 그것은 과보로서도, 그 사람이 그 뒤에 더 극단의 상태에 빠진 채 삶을 마주하게 만듭니다. 감각 기관이 망가져 그것으로 할 수 있던 일이 멈추고, 마음이 약해지고, 이런 식으로…
krikalā baḍa vidimi kævuta vidamilā mē tattvayaṭa patveniya tattvayak velā āhāraya tiyenavā net tatvayaṭa patvelā antiṭa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
vænasilā yanavā. ēkē tattvaya. mokada ē ihātma sukhī duṣcaritayen gattā vū mityā dr̥ṣṭiyen næginu mityā samādhiyat tuḷin matu vecca eka nisā.
…끝내 무너져 갑니다. 그것이 그 상태입니다. 왜냐하면 그 ihātma sukha는 악행으로 얻은 micchā diṭṭhi에서 일어난 micchā samādhi를 통해 나온 것이기 때문입니다.
yahapat pættaṭa tiyennē sammā samādhiyat tuḷin sammā viharaṇayen gata karalā labana sukha viharaṇaya. ēka yahapat nisā pratiphalaya hæmatama yahapat. enna enna niduk venavā. nirōgī bava enavā. leḍa tibipalaṭa aḍu velā yanavā. kāyika mānasikava ābāta duru velā yanavā. enna enna sænasenavā. dæn ōka oya tattvaya priya karapu aya dæn ōka sāmānya maṭṭamaṭa salakannē āryō. āryō tuḷa ehāṭa yannē næha. namut
좋은 쪽에 있는 것은 sammā samādhi를 통해 바른 머묾으로 지내며 얻는 sukha viharaṇa입니다. 그것은 좋은 것이기에 결과도 언제나 좋습니다. 갈수록 괴로움이 없어집니다. 건강해집니다. 병이 줄어 갑니다. 몸과 마음의 탈이 사라져 갑니다. 갈수록 평안해집니다. 그런데 이 상태를 ariya들은 그저 보통 수준으로 여깁니다. ariya들은 그 이상 거기에 매달리지 않습니다.
āryō. āryō tuḷa ehāṭa yannē næha. namut oya tattvaya tuḷin oya nirōgī bava sæhælluva ēka priya karalā ehanam giya samaharayōgiya avurudu 10s gaṇan gihilat innavayi kiyalā ada apiṭa dakinna ahanna læbilā tiyenavā. ehema yōgīn innavā. hariyaṭa taruṇa vayasayen pavatvāgena yana vidihaṭa mānasikatvaya tiyennē. kayat ē vagē.
그러나 그 상태를 통해 얻는 건강함과 가벼움을 좋아해서 그쪽으로 간 어떤 yogī들은 수십 년이 지나도록 살아 있다는 이야기를 오늘날 우리가 보고 듣게 됩니다. 그런 yogī들이 있습니다. 마치 젊은 나이를 그대로 이어 가는 것처럼 마음가짐이 그렇고, 몸도 그렇습니다.
vayasa yana kenāṭa ē ayaṭa vayasa gihinnē næ. avurudu 16ka 12 vayasē pudgalayangē śarīrāva upakrama sīdhī krama tiyenavā satara idiripādaya væḍu ayaṭa ehema karanna puḷuvan. dharmayet pennanavā.
나이를 먹는 사람인데도 그들은 나이를 먹지 않습니다. 16살, 12살 사람의 몸처럼 지내는 꾀, siddhi의 방법이 있습니다. 네 iddhipāda를 닦은 이들은 그렇게 할 수 있습니다. dharma에서도 그것을 보여 줍니다.
mē gan̆ga kirigak vēvā kivvot ēkan satara ida væḍuva kiyalā onnam kirigak kaḷa. mē kanda rattaran vēvā, mē gala rattaran vēvā kivvot adhiṣṭhāna karalā rattaran kaḷē. ehenam mē væhærala yanna śarīraya pravr̥tti vēvāgē pravr̥ti vennē nædda. ehema pēnavā. satara idaruvaṭa karanna puḷuvan kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā karalā tiyennē.
이 강이 우유가 되어라 하면, 네 iddhipāda를 닦은 이는 그것을 우유로 만들었습니다. 이 산이 금이 되어라, 이 바위가 금이 되어라 하면 adhiṭṭhāna를 하여 금으로 만들었습니다. 그렇다면 이 시들어 가는 몸에 본래대로 되어라 하면 본래대로 되지 않겠습니까? 그렇게 보입니다. 네 iddhipāda로 할 수 있다고 Buddha께서 설하셨습니다.
ehenam lovturā buduvaru hari nætnam mē budurajāṇan vahansē pennapu daham mārgaya mē paṁcaskandhayaṭa ayiti vennē mē kuṇugoḍaval lōkē tiyena kuṇu goḍaval prakr̥ti kara yariya ōgē tava tava inna hadana ekak nemeyi. mēkē dænagatta gaman īḷan̆ga æhit viya gahana mohotē mē śarīraya ivara vuṇānam duken nidahasna ivaraṭama etakam vidihaṭa tiyena dukak ivarayi.
그러나 위없는 Buddha들이나 Buddha께서 보여 주신 dharma의 길은, 이 pañcakkhandha에 속하는 이 썩은 더미들, 세상에 있는 썩은 더미들을 본래대로 되돌려 더 오래 살려고 하는 것이 아닙니다. 이것을 알게 되는 즉시, 바로 다음 눈 깜빡이는 순간에 이 몸이 끝난다면 괴로움에서 완전히 벗어나 끝나는 것입니다. 그때까지 있던 괴로움이 끝납니다.
[ugura kǣrīma] oya adahas tamayi etanin paṭan gennē. ē nisā ē aya mēka hadāgena inna balāporottunē ehema deyak etana suddha kara gænīmak næhæ. api gedara paraṇa baḍuvak tibuno. api pættakaṭa dālā mulkaṭa dālā tiyenakan dūviḍi bæn̆dilā okkoma denavā. api mē rūpavāhinī yantrayak kiyalā. hon̆da ekak genak tiyāyanna mehe innakoṭa bohōma duppat gedarak tiyenavā ehema ekak ganna puḷuvan kamak næhæ. oya bæṭṭi kabalāt tiyana balanna puḷuvan ran̆gal 12k vitara kalusu sudu ekak kiyavu. dæn ōkē gedara sāmānya gedarayiṭ vidali verahā balanna puḷuvan.
[헛기침] 그런 생각이 거기서부터 시작됩니다. 그래서 그분들은 이것을 고쳐 가며 살려는 바람이 없으니, 거기서 닦아 낼 것도 없습니다. 우리 집에 낡은 물건이 하나 있다고 합시다. 한쪽에, 구석에 치워 두면 먼지가 쌓여 온통 뒤덮입니다. 그것을 텔레비전이라고 해 봅시다. 좋은 것을 들여놓았는데, 여기 아주 가난한 집이 있어서 그런 것은 살 형편이 못 됩니다. 배터리로도 볼 수 있는 12인치쯤 되는 흑백 텔레비전이라고 합시다. 그 집에서도 보통 집처럼 전기로 볼 수 있는 것입니다.
dæn apē gedara hon̆da māligāvak o vagē hadāgenalā gēnna tiyennē ihaḷama ekak genahalā ēka ihaḷa tattvaya [ugura kǣrīma] tiyāya innavā usas satvaya araka pættakaṭa dālā kohara aguka tiyenavā.
이제 우리 집을 좋은 궁전처럼 지어 놓고 가장 좋은 것을 들여와 [헛기침] 높은 자리에 두고, 그 낡은 것은 한쪽 구석에 치워 둡니다.
dæn gedaraṭa sēvakaya kavuru hari āpuvahama næ mehema kenek āpu hambura nam ārambhayak kahu hæbæyi eyāṭa mahā loku vū deyak. ohu ēka gedara giccaṭa passē mokada karannē? ēka hon̆daṭa suddha karalā, mædalā upamaṭṭam karalā ara kaḍa kiluṭa tiyena tænvalu pāṭa gāna pāṭa gālā itin mokut nǣ mēkaṭa hon̆daṭa endak ehema otalā dālā ē gedara tiyennē ehemayi ēka hariya vaṭinādayak hambavecca hæriya.
이제 집에 일하는 사람이나 누군가가 왔을 때, 그런 사람이 와서 그것을 받게 되면, 그 사람에게는 아주 큰 것입니다. 그가 그것을 집에 가져가서 어떻게 합니까? 잘 닦고 광을 내고 손질하고, 때 묻은 곳에는 색을 칠하고, 좋은 천으로 싸서 그 집에 둡니다. 귀한 것을 얻은 것처럼 말입니다.
hæbæyi ēkē tiyennē yathārthayen ganna harayak nǣha kiyalā dækkana ara aguvē dālā tibenavā vāgē. ohē ihātma sukha viharaṇaya tuḷa vunat tari māva ikmavā gihillā mē kayen nirōgī karalā ara 16 vayasa tattvayaṭa kaya hadāgena mehema inna balāporottu vena eka ara an̆gal 12 kaḷusu ṭīvī eka balanna kiyalā suddha karagatta ekkenāgē væḍē.
그러나 실제로는 얻을 알맹이가 없다고 본 사람은 구석에 처박아 두는 것과 같습니다. ihātma sukha viharaṇa 안에 있더라도 그 길을 넘어서서 이 몸을 건강하게 하고 16살의 상태로 몸을 만들어 그렇게 살기를 바라는 것은, 저 12인치 흑백 텔레비전을 보겠다고 닦아 놓은 사람이 하는 일입니다.
āryatvayaṭa pat vecca kenāgē mānasikatvayē ara mahā māligāvak gæna gedara kiyalā agullaṭa dāpu arantara kabalagē tamayi oya satara idhipāda vala ivaralā mē kaya nirōhi kara inna mānasikatvaya ē svabhāvaya ē buduvarayāṇan vahansēlāṭa væḍi uttamaya lōkē tavat samara puḷuvan kenek hiṭiyē næhæ. itin unvahansēṭa onna oyaṭa viśēṣa dēval karanna tibuṇā.
ariya가 된 이의 마음가짐에서는, 큰 궁전 같은 집이 있어서 구석에 처박아 둔 텔레비전 껍데기처럼, 네 iddhipāda를 닦아 이 몸을 건강하게 해서 머무는 마음가짐이 그런 것입니다. Buddha들보다 그것을 더 잘할 수 있는 이는 세상에 없었습니다. 그분께서는 그런 특별한 일을 하실 수 있었습니다.
ē vunāṭa unvahansē vayasaṭa yana kaya vayasaṭa yana hæṭiyaṭa yanna. ēkaṭa amutu deyak karanna tiyennē. lōkayāṭa pennavā mē kayē hæṭi balāganna.
그러나 그분께서는 늙어 가는 몸을 늙어 가는 대로 두셨습니다. 거기에 특별한 일을 할 게 무엇이 있겠느냐는 것입니다. 이 몸의 이치를 보라고 세상에 보여 주십니다.
mīṭa vaḍā lassana kayak kāradē? kaḍavasam kayak āradē? ē kayaṭat enna hæṭi balāgannakō. [ugura kǣrīma] davasa gannē obak pēnavanē. anna ēka pēnna hæriyā lōkayāṭa mokada ē dækīmen tamayi lōkayāṭa bæn̆dīmak ræn̆dīmak tibenāga athærilā yannē.
이보다 아름다운 몸이 누구에게 있습니까? 이보다 훤칠한 몸이 누구에게 있습니까? 그 몸에도 일어나는 일을 보라는 것입니다. [헛기침] 날이 갈수록 보이지 않습니까. 그것이 세상에 보이도록 두셨습니다. 그것을 봄으로써 세상이 묶임과 매달림을 놓아 버리기 때문입니다.
viśēṣayen yō karalā balanakoṭa minisunṭat pēnavā. anē kohoma hiṭapu kenekda mē? unvahansēgē śarīraya edā balanakoṭanakoṭa kohomat tibunē? ada balanakoṭa koccara væhærilā gihillāda ē væhærena ekama dakinalā pennavā. śarīraya svabhāvaya kiyannē ōka tamayi koccara lassanaṭa tibunat oya ganna harayak.
특히 눈여겨볼 때 사람들에게도 보입니다. 아, 어떠했던 분이었던가. 그분의 몸이 그때 볼 때는 어떠했던가? 오늘 보니 얼마나 시들어 버렸나. 그 시들어 가는 것 자체를 보여 주십니다. 몸의 성질이란 바로 이것이니, 아무리 아름다워도 얻을 알맹이가 없다는 것입니다.
væhærilā vænasa yanavā kiyannē ōkanē. pēnavanē ēkē anna ē pēnnama mē deyak giyā. ehema nætnam mokada karannē.
시들어 무너진다는 것이 바로 이것이지요. 보이지 않습니까. 그것이 보이도록 하신 것입니다. 그렇지 않으면 어떻게 되겠습니까.
anna balannakō apiṭa bæhæralā væna senek agaya kiyalā eyā innavā hon̆daṭa lassana. eyā ētat piya karā. mēkaṭa apiṭa ehema kivvaṭa eyā innē næhænē ehe.
보십시오, 우리에게는 시들어 무너진다고 가르치는 분이 정작 아주 아름다운 모습으로 계신다면, 우리에게는 그렇게 말하면서 그분 자신은 그렇게 있지 않은 셈이 됩니다.
ōvā galan ganna epā kampā venna epā kiyanavā apiṭa apē æhæ kana vunot apē rævul gahak pæyunot apiṭa kiyanavā ōkaṭa kampā epā kiyalā. unvahansē okkoma kaḷu karagena taruṇa vayasaya innavā. apiṭa tamayi maharana kampā venna epā kiyannē. minissu ataraṭa mehema mānasikatvayan udā venavā. ē nisā unvahansē lōkānukampāven dakinavā. mama ē tattvayen inna eka mē lōkē hari mē dharmaya dena maṭa gælapennē næ.
"그런 것에 매달리지 마라, 흔들리지 마라" 하십니다. 우리 눈과 귀가 상하고 수염 한 올이 세면 그것에 흔들리지 말라고 하십니다. 그런데 그분은 온통 검은 채로 젊은 나이로 계신다면, 우리에게만 죽음에 흔들리지 말라고 하시는 것이 됩니다. 사람들 사이에 이런 생각이 생겨납니다. 그래서 그분께서는 세상을 가엾게 여겨 보십니다. 내가 그런 상태로 있는 것은 이 세상에도, 이 dharma를 주는 나에게도 맞지 않다고 하십니다.
ē lōka satyayā kirehi dayānukampāva mē dharmayama upanaṁvā denna unvahansēlā ē mahaḷuven tattvaya mahaḷuven æralā nikan innavā misā hækiyāva tibunaṭa prakr̥ti karannē nǣ. ēka svabhāvayak.
세상의 존재들을 향한 연민으로, 이 dharma 자체를 본보기로 주시려고, 그분들은 늙음의 상태를 늙음 그대로 그냥 두실 뿐, 능력이 있어도 되돌리지 않으십니다. 그것이 본래의 성품입니다.
itin ēka tattvaya næti anya yōgīn mōhaya ayin karalā næti nisā rāga dvēśaya yaṭapat karalā satara iதி padayan vaḍalā ē vidihaṭa laukika satara iதி pada vaḍalā ē śaktiya aragena soḷōs vayas śarīra tiyena svabhāvayen avurudu gānak jīvat venavā ē karma śaktiya tiyena ekak. minihek hæṭiyaṭa inna puḷuvan karma śaktiya tiyenakan ehema innē. onnam ē kālē væḍi karalat āye saṁkhāraya vallā ē ivara vunat tava idiriyaṭa inna puḷuvan kiyalā kiyana hata viditi pata væḍū kenekuṭa
그런 상태가 없는 다른 yogī들은 moha를 없애지 못했기에, rāga와 dosa를 눌러 두고 네 iddhipāda를 닦아, 그렇게 세속의 네 iddhipāda를 닦아 그 힘을 얻어 16살 몸의 모습으로 여러 해를 삽니다. 그 kamma의 힘이 있는 동안 말입니다. 사람으로 있을 수 있는 kamma의 힘이 있는 동안 그렇게 있는 것입니다. 원한다면 그 시간을 늘려, saṅkhāra를 다시 붙들어 그것이 끝나도 더 앞으로 머물 수 있다고 하는 것이 네 iddhipāda를 닦은 이에게는 가능합니다.
itin ihatma sukha viharaṇaya kiyannē mē vagē deyak.
그러니 ihātma sukha viharaṇa란 이런 것입니다.
ē tuḷa apiṭa mē ārya mārgaya pūrṇaya karanna yam bādhāvak ætda sihi kalpanāva madinā. ē san̆dahā avaśya karana dēkaṭa apiṭa manasa yomu karanakoṭa mē śarīrayē ætiena vēdanā kækkum ādī īṭa bādhā pamuṇa maṭṭamaka tiyenavā nam ē hariya næti karagattahama apiṭa ihatma subhavīraṇaya æti. ē nisā ihatma supahīraṇaya api balāporottu vennē anna ē tiyena bādhā ṭika duru kara gænīmaṭa avaśya prayōjanaya san̆dahā. ēka tamayi āryayangē ihātma sukha vihīraṇaya tiyennē venasa. anyayangē ihātma sukha viharaṇaya saruṇa kayak ætuva inna puḷuvan vidihē eban̆du sukha viharaṇayak balāporottu vena ēgollō ehema kramakenavā. ēka vena maṁsayā.
그 안에서 우리가 이 ariya의 길을 완성하는 데 어떤 걸림이 있다면, sati가 모자라다면, 그에 필요한 일에 마음을 기울일 때 이 몸에 생기는 vedanā와 아픔 같은 것이 걸림이 될 만큼이라면, 그만큼을 없애고 나면 우리에게 ihātma sukha viharaṇa는 충분합니다. 그래서 우리가 ihātma sukha viharaṇa를 바라는 것은 그 걸림들을 없애는 데 쓰기 위해서입니다. 그것이 ariya들의 ihātma sukha viharaṇa가 지닌 차이입니다. 다른 이들의 ihātma sukha viharaṇa는 젊은 몸으로 지낼 수 있는 그런 sukha viharaṇa를 바라며 그렇게 애쓰는 것입니다. 그것은 다른 길입니다.
oya venasa dakinna ōnē.
그 차이를 보아야 합니다.
mē dandīma sambandha oba vahansēgē adahas kara tibuṇā. apa sasara dī sidu kaḷa ṇaya āpasu gevīmak. ehidī siduvana bava tavada dandīma puṇya kriyāva bavada san̆dahan meya madak pæhædili madak pæhædili karana mæninvak karanavā kiyalā tiyenavā. dæn metanayi mēkē hētuva.
"dāna에 관해 존자님의 생각을 말씀하셨습니다. 우리가 saṃsāra에서 진 빚을 되갚는 것이라고 하셨고, 또 dāna가 puñña의 행위라고도 하셨습니다. 이것을 조금 더 분명하게 풀어 주시기 바랍니다"라고 적혀 있습니다. 바로 여기에 그 까닭이 있습니다.
dæn apiṭa mē puṇya kiyana vacanaya tuḷin api dakinnam mokakda puṇya kiyannē kiyalā. apiṭa pinavanna yamkisi deyak hētu sādhaka ætuva tiyenavā nam pinavanavā kiyannē mē gata saturu karanavā kiyana eka nemeyi mē kiyannē. mēkē artha dekak tiyenavā. ē somnas bava sōmanassa karanavā kiyannē ekak. pinavanavā kiyannē tava ekak.
이제 puñña라는 말을 통해 puñña가 무엇인지 살펴봅시다. 우리를 기쁘게 할 무언가가 원인과 조건을 갖추고 있다면, 여기서 기쁘게 한다는 것은 이 몸을 즐겁게 한다는 뜻이 아닙니다. 여기에는 두 가지 뜻이 있습니다. somanassa가 되게 하는 것이 하나이고, 기쁘게 하는 것이 또 하나입니다.
mē kālā deka tava tuḷa velāvakin vigraha karalā gamu
이 두 가지는 다른 때에 풀어 보기로 합시다.