dāna 받는 바른 때가 있나? navaguṇa 줄 쓰는 법
දානය ගත යුතු නිවැරදි වේලාවක් තිබේද? නවගුණ වැල භාවිත කරන අයුරු
han̆dā api ē pinvat pirisa balāporottu vennē dharma sākacchā ē san̆dahā avaśya karana praśna mālāvak apiṭa læbilā tiyenavā. api apiṭa avaśya karana praśna ekin eka aragena vigraha karalā artha vaṭahāganna balāporottu vemu. svāmīn vahansē namak dæn
오늘 우리가 이 자리의 여러분과 하려는 것은 dharma 이야기입니다. 그것을 위해 필요한 물음들이 우리에게 와 있습니다. 그 물음들을 하나씩 들어 풀어 보고 뜻을 알아보려 합니다.
vemu. svāmīn vahansē namak dæn praśnayak læbilā tiyenavā mē daval 12m pasu āhāra gænīmen sil kæḍenavā kiyalā kiyanavā ēkat mehe tiyenavā itin ēka kohomada ēkē yathārthaya pahadalā dennē kiyalā ivīmak
지금 한 bhikkhu 스님께서 물음을 보내셨습니다. 낮 열두 시가 지나 음식을 먹으면 sīla가 깨진다고들 하고 여기에도 그렇게 되어 있는데, 그 참모습을 어떻게 풀어 주시겠느냐는 물음입니다.
karanavā. metandi api dakinna ōna viśēṣa deyak tiyenavā. ekatindena praśnayak vennat puḷuvan. 12t kælā nēda dæn kiyana eka. mēkaṭa avaśya karana kāraṇā sūtra piṭakayē sǣhin tiyenavā.
여기서 우리가 꼭 보아야 할 것이 있습니다. 많은 사람이 걸려 넘어지는 물음일 수도 있습니다. 바로 열두 시 이야기 말입니다. 이 물음에 필요한 내용은 Sutta Piṭaka에 넉넉히 들어 있습니다.
ēka avasthāvaka budurajāṇan vahansē dāna ganna velāvēdī velāva pænalā namut ē velāvē tava pirisak hædilā dāna bidanna enakoṭa dæn bhikṣūn vahansēlāṭa karana deyak næhæ. balā innavā budurajāṇan vahansē dihæ mē dānē gannavada nædda kiyalā.
한번은 Buddha께서 dāna를 받으시던 때, 이미 때가 지났는데 다른 무리가 dāna를 차려 와서 올리려 했습니다. bhikkhu들은 어찌할 바를 몰라 Buddha께서 이 dāna를 받으실지 말지 바라보고만 있었습니다.
budurajāṇan vahansē kiyalā mahannē vaḷan̆dā sūtra piṭakaya vigraha karalā tiyenavā mē ṭika dānē ganna paṭan gattāṭa passē dāna aragena avasāna venakam dena dē kæpayi kiyalā sūtra vikaya pæhædiliva dēśanāvak karalā tiyenavā.
Buddha께서는 ‘bhikkhu들이여, 드시오’ 하셨습니다. Sutta Piṭaka에 이것이 풀이되어 있습니다. dāna를 받기 시작한 뒤로 dāna를 다 받을 때까지 올리는 것은 받아도 된다고 Sutta Piṭaka에 또렷이 설해져 있습니다.
eka avasthāvakidī eka manussayekuṭa hamba vuṇā alut tala pamuvayak hamba vuṇā. mē alut mē pænit hamba vuṇā. mē rāgaya meyāṭa ōnæ vunā mē alut talayi alut mī pænī kiyalā dānayak denna. ehema kiyana nakam dānē din sakas karalā unvahansēlāṭa ārādhanā karalā dānē dunnā namut ara sava ṭikayi mī pæ ṭikayi dinna amataka vuṇā.
또 한번은 어떤 사람이 새 참깨와 새 꿀을 얻었습니다. 그는 이 새 참깨와 새 꿀로 dāna를 올리고 싶었습니다. 그래서 dāna를 차리고 스님들을 모셔 dāna를 올렸는데, 그만 그 참깨와 꿀을 올리는 것을 잊어버렸습니다.
avasraya mokada karannē? ara tarahen mihi pæi aragena gihillā ara bhikṣūn vahansēlāṭa dunnā mē giriyaduna oba vahansēlā san̆dahā ven karapu hariya mataya ṭika pūjā karaganna ē velāvē bæriva vuṇā.
그래서 어떻게 했을까요? 언짢은 마음으로 그 꿀을 들고 bhikkhu들에게 가서 ‘스님들, 스님들께 드리려고 따로 떼어 둔 것을 그때 올리지 못했습니다’ 하며 드렸습니다.
īṭa pavat mokada karannē? dæn ē velāvē pænnā dæn mokada karannē? kiyalā praśnayak mat venavā. mahannē varan̆danna avasarayak durunā dānē dena velāvēdīnē pūjā karapu dē kæpayi.
그러면 어떻게 해야 합니까? 이미 때가 지났으니 어떻게 하느냐는 물음이 생깁니다. Buddha께서는 ‘bhikkhu들이여, 드시오’ 하고 허락하셨습니다. dāna를 올리는 동안에 올린 것은 받아도 된다는 것입니다.
da itin unvahansēlā anit hāmuduruvō balā inna æti valā bæruva balā innā. mokada karannē kiyalā. saṁghayā pōjā kara dē saṁghayāṭa kæpayi dīlā bedā hadāyanna vaḷan̆dalā kiyalā avasarayak du.
다른 스님들은 어찌할 줄 몰라 바라만 보고 있었을 것입니다. 그러자 ‘saṅgha에게 올린 것은 saṅgha가 받아도 된다. 나누어 드시오’ 하고 허락하셨습니다.
dæn mēvā sæn̆gavilā tiyena karuṇu
이런 것들은 숨겨져 있는 내용입니다.
ēka avasthāvakadī puṁci hāmuduruvō kaṭṭiyā. ē kiyannē geval vala inna puṁci siṭu geval vala ena ḷamayi pirisak. ōka tiyenavā mahā vagaya nævata vinaya piṭakayē mahā vagyayē tiyena katāvak.
한번은 어린 스님들 이야기가 있습니다. 곧 부잣집에서 온 아이들 무리입니다. Vinaya Piṭaka의 Mahāvagga에 나오는 이야기입니다.
ē ḷamayi kaṭṭiyaṭa dæn mokada karannē kiyalā itin ammalā satelā bohoma māya ḷamayinṭa itin ē ḷamaṭa dæn idiriyadi loku venakoṭa karanna tiyena rassāva mokakda kiyalā hitan ēgollō kiyalā katā venavā gē ætulin. ara ḷamayi kaṭṭiya ahagena
그 아이들의 어머니 아버지들은 아이들을 몹시 아꼈습니다. 이 아이들이 커서 무슨 일을 하게 할까 하고 집 안에서 의논했습니다. 아이들이 그 말을 듣고 있었습니다.
api mē aya liyana mahatturu karamu. hadapu bhāṣāven kiyanavā nam liyanna nokarama kiyalā kiyannē liyana mahaturu karamu. anē ramingē
‘이 아이들을 글 쓰는 사람으로 만들자.’ 점잖은 말로 하자면 글 쓰는 관리로 만들자는 것입니다.
kiyannē liyana mahaturu karamu. anē ramingē asvi denavānē. liyanna giyāma apē ramenṭa ehema atakitena rassāval denna bǣhænē. api mē api koccareruva hadannē kohomada malvāgē hadanna ḷamayi. ē ras ā bæha. govi tan karannē. apu īṭa vaḍā māru.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ēka eka rassāval kiyanavaṭa ēkē tiyena barapatalakan katā karanavā. oya ataradī ekkenek kivvā ehenam hon̆da lēci karē mahā karana. mulama væḍakvat næhæ. okkoma ekā vinālā
이 일 저 일을 말하며 그 일마다 따르는 고생을 이야기했습니다. 그러다 한 사람이 ‘그렇다면 가장 편한 것은 출가시키는 것이다. 아무 일도 할 것이 없다’ 하고 말했습니다.
mulama væḍakvat næhæ. okkoma ekā vinālā kivvā ætta tamayi ehenam api lā mē ṭika mahaṇa karanavā. ara puṁci ḷamaya kaṭṭiya ēvā ahana hiṭiya apiṭa lēsiya gālā dīlā inna karadarayak nætuva inna hon̆dama kramayak vēka api gihillaṭa api mahaṇemu. ara tamayi kaṭṭiya kiyalā.
모두 맞장구를 쳤습니다. ‘그렇지, 그러면 이 아이들을 출가시키자.’ 그 말을 듣고 있던 어린아이들은 ‘우리가 편하게 잘 먹고 걱정 없이 살 가장 좋은 길이 이것이구나. 우리 출가하자’ 하고 말했습니다.
demavā apiyangē avasarayak vacana mātrayen hari tibunahama æti. namaṭa nama galavā gattot næti mahana karā.
그때는 부모의 허락이 말로라도 있으면 충분했습니다. 그렇게 출가시켰습니다.
ēka tamayi tibicca nīcayiya dēvā api avasara dunnanam mahana enna ōnævaṭa passē mokada karannē api avasara dunnada menna mehema katāvak kivvā etakoṭa menna mehema ekak kivvā āyatiya apiṭa hon̆daṭa ædi mahana karā. dæn karanna deyak næ demāpiya kiyalānē mahaṇa karana pihiḷu katāvala ganna ekak deyak næhæ. sammatayen kiyalā ivarayi mahaṇa karanna kamak nǣha kiyalā. mahaṇa kiyanakoṭa mē puṁci ḷamaṭa kanna
그때의 규칙이 그랬습니다. 부모가 허락하면 출가할 수 있었습니다. 나중에 ‘우리가 허락했던가? 이런저런 말을 했을 뿐인데’ 하더라도 이미 출가해 버렸으니 어쩔 수 없습니다. 부모가 그렇게 말했으니 출가시키는 데 따로 따질 것이 없었습니다. 모두의 뜻으로 출가시켜도 된다고 이미 정해진 것입니다.
kiyalā. mahaṇa kiyanakoṭa mē puṁci ḷamaṭa kanna nætuva inna bæhæ rǣ velā kǣ gahanna varak kanna illā. dāna illā kanna bura iillā kǣ gahanna ē kālē mahaṇa kirīmayi upasampadāvayi dekama ekaṭa duna kālē. mul kāleka
출가하고 나니 이 어린아이들은 먹지 않고는 견딜 수 없었습니다. 밤이 되자 먹을 것을 달라, dāna를 달라, 밥을 달라 하며 울며 보챘습니다. 그때는 출가와 upasampadā를 함께 주던 때였습니다. 처음 무렵 말입니다.
nǣ nǣ upasampadāva lā mē etakoṭa upasampadāva vunāṭa passē denna vidihaknē. anna dek næhæ. heṭa ella venakan inna kiya ṭan kǣhanakoṭa ara ḷamayi kǣ gilla innalā anna paṭan gattā. bǣ vǣ denna vidihak nǣha kiyama.
그런데 upasampadā를 받고 나면 줄 방법이 없습니다. ‘안 된다, 내일 날이 밝을 때까지 기다려라’ 하자 아이들은 울음을 터뜨렸습니다. ‘안 된다, 줄 수가 없다’ 하고 말했습니다.
mudrā kaḷā mala paha kaḷā. kǣga gaha baḍiginnē kǣ gahanam udē venaṭa budurajāṇan vahansē yanavā. ayiya poḍi daruvō poḍi hāmuduruvō kǣ gahama æhuvanē æṭu æhuvē æyi?
아이들은 오줌똥을 지리며 배가 고파 울었습니다. 새벽녘에 Buddha께서 지나가시다가 ‘어린아이들, 어린 스님들이 울고 있구나. 왜 그러느냐?’ 하고 물으셨습니다.
svāmīni dāna illanavā. denna vidihak næti nisā dunnē næ. mahannē æyi ē pūjyayi mahana kaḷē mē rūpasampadā. ē pori daruvanṭa kanna nætuva inna bænē inna āhārayā gæna puṁci daruvanṭa inna bæhæ. ē nisā upasampadā kaḷē mokada
‘스님, dāna를 달라고 합니다. 줄 방법이 없어서 주지 않았습니다.’ ‘bhikkhu들이여, 왜 이 아이들에게 upasampadā를 주었느냐? 어린아이들은 먹지 않고 견딜 수 없다. 그런데 왜 upasampadā를 주었느냐?’
dæn metana vædagat deyak metanat ahuvuṇā. upasampadāvala sīmā karalā tibuṇāma misā mēka pāpayak nisā ehema praśnayak nisā rātrika gǣ natara karana kāraṇayak nemeyi. pasvaru āhārayē natara kirīmak nemeyi. īṭa
여기서 중요한 것이 하나 잡힙니다. upasampadā를 제한한 것일 뿐, 그것이 pāpa라서, 그런 문제 때문에 밤 음식을 막은 것이 아닙니다. 오후 음식을 막은 것도 아닙니다.
pasvaru āhārayē natara kirīmak nemeyi. īṭa passē pænava kivvā 20 avuruddak yanakan upasampradā karanna epā kiyalā budurajāṇan vahansē ne. manalā ēkaṭa pennavā 20 avuruddak yanaturu væḍena śarīrayaṭa āhāra ōna avaśya karannā vū pahasukam ōna mæti man̆duru karadaruvan̆durunṭa śaktiyak næhæ. menna mē śaktiya læbenakan avuruddayak yanavā mē ṭika læbenna. ē nisā oba sampradā karanna epā kiyalā sāmanayaṭara bavin tiyāganna kiyalā pennavā. dæn otanaṭa tiyenavā ektaraha nidahasak pelā tiyenavā.
그 뒤 Buddha께서는 스무 살이 될 때까지 upasampadā를 주지 말라고 정하셨습니다. 그 까닭을 이렇게 보이십니다. 스무 살까지 자라는 몸에는 음식이 필요하고, 필요한 편의가 있어야 하며, 아이들은 모기나 벌레 같은 괴로움을 견딜 힘이 없다. 이 힘이 생기기까지 스무 해가 걸린다. 그러니 upasampadā를 주지 말고 sāmaṇera로 두어라. 여기에 어떤 자유가 드러나 있습니다.
rātrī āhāraya næ havasa āhāra gænīma ēkaṭa sudusu vena ayaṭa sudusu venaturu gandha epā kiyalā. da upasampadā bhikṣūn vahansēlā ællā innē ē kālet mokada karannē avuruddak yanakam bhikṣūn vahansēlā havasānot piṇḍapāta væḍiya.
밤 음식, 저녁 음식은 그것이 맞는 사람이 될 때까지 먹지 말라는 것입니다. 그 무렵 upasampadā를 받은 bhikkhu들은 어떻게 했을까요? 여러 해 동안 bhikkhu들은 저녁에도 piṇḍapāta를 나갔습니다.
mē velāva bhikṣūn vahansē namak sǣ piṇḍapāta velā hin̆dan piḷinna pætten gihillā balā innavā doravak. issaraha pættaṭa vahala in̆dilaganna pæhæn geval vala inna kāntāva hari bayayi rǣṭa eliyaṭa bahinna. yakkunṭa bayayi. pera hitē innaṭa bayayi moka hari innavāda varimiṭa karuvalaṭa bayayi mehema bayen bayen koharakut aragena eḷiyaṭa bahinakoṭa dækkā hiṭagena innavā ekkenek yakā vāgē dækka mokada kaḷuvara pēnnē næhæ hāmuduruvagena kiyalā. menna yakayi kiyalā vatura hæ damālā geṭa kænnalalā dora vahagatta.
그 무렵 한 bhikkhu가 밤에 piṇḍapāta를 나가 뒤쪽으로 가서 어느 집 문 앞에 서 있었습니다. 앞쪽은 닫혀 있었습니다. 집 안의 여인은 밤에 밖에 나가는 것을 몹시 무서워했습니다. yakkha도 무섭고, peta도 무섭고, 무엇이 있을까 무섭고, 어둠도 무서웠습니다. 그렇게 겁에 질려 무언가를 들고 밖으로 나오다가 누군가 서 있는 것을 보았습니다. 어두워서 스님인 줄 모르고 yakkha처럼 보였습니다. ‘yakkha다!’ 하고 소리치며 집 안으로 달려 들어가 문을 닫아 버렸습니다.
nægeniyanē mama yakek nemeyi mama hāmuduruva kenek kiyalā. bayiṭa paṭan gatta dorahagena mē kǣdarakaṭa mē hāmuduruvek kannak gānē dorapilak gāna ævidilā higāgena marayā titīsē tiyenavā. læjjā nædda giyō bayinna paṭan gattā. menna mē kāraṇaya budurajāṇan vahansēṭa dāgat passē budurajāṇan vahansē piṇḍapātaya tahanak kaḷā onna oya hētuva nisā. pahu nisā nemeyi. mē lōka sammatayatiṭta praśnayak.
‘누이여, 나는 yakkha가 아니라 스님이오’ 하자, 그 여인은 문을 닫은 채 꾸짖기 시작했습니다. ‘이 먹성 때문에 스님이 밤새 이 문 저 문을 돌며 빌어먹는구나. 부끄럽지도 않으냐’ 하며 꾸짖었습니다. 이 일이 Buddha께 알려지자 Buddha께서는 바로 그 까닭으로 밤 piṇḍapāta를 금하셨습니다. pāpa 때문이 아닙니다. 세상의 관습에서 온 문제입니다.
tahanam karalā tamayi pinvatuni rātri kālē piṇḍapāta vaḍinna epā. īṭa passē issun vahansēlāṭa baḍigina vunahama inna bæhæ hari amāruyi.
여러분, 그렇게 밤에 piṇḍapāta를 나가지 말라고 금하셨습니다. 그 뒤 bhikkhu들은 배가 고프면 견딜 수가 없어 무척 힘들었습니다.
svāmīni ehema nemeyi. udē kālē piṇḍapātaya nova væḍiyak kamak næhæ. havat varuvena minissu yamak aragena kanna bonnē. ē nisā ē velāvē iḍa dennē. mehema illīmak karanavā. ēkaṭa iḍa denna æta ehenam udē piṇḍapāta karagatta ēvayan havasaṭa tiyāganna piṇḍapātanna æn̆dennē næ. ēka ahanavā. udē pūjā karapuvā tiyena nam udē dīpu dānē tiyenavā nam avaśya nam havasa diāgena palannavā. mehemat avaśya karanna ōna. anē nǣ
‘스님, 그렇게 말고, 아침 piṇḍapāta는 나가지 않아도 괜찮습니다. 오후에 사람들이 무언가를 먹고 마시니 그때 나가게 해 주십시오’ 하고 청했습니다. 그것은 허락하지 않으셨습니다. ‘그렇다면 아침 piṇḍapāta로 얻은 것을 저녁까지 두어라. 저녁 piṇḍapāta는 나가지 말라. 아침에 올린 것, 아침에 받은 dāna가 남아 있으면 필요할 때 저녁에 먹어라.’ 이렇게도 해야 합니다.
palannavā. mehemat avaśya karanna ōna. anē nǣ svāmīni ehema nemeyi apiṭa ōnē. mē havasarayi minissu yamak hadāganna udēṭa oya tiyena deyak ālābillā yanna itin ē velāvaṭa api piṇḍapāta væḍiyā hambavennē bohoma suḷu deyak ēkayi ehema kiyannē kiyalā. ēkaṭa in̆dunē næhæ. mehema avasthā tiyenavā.
‘아닙니다, 스님. 저희가 바라는 것은 그것이 아닙니다. 사람들은 오후에 음식을 하고, 아침에는 남은 것을 조금 주고 가 버리니, 그때 piṇḍapāta를 나가면 얻는 것이 아주 적습니다. 그래서 드리는 말씀입니다.’ 그래도 허락하지 않으셨습니다. 이런 일들이 있습니다.
itin piṇḍapāta væḍīmē dahanama tiyennē pav nisā karapu ekak nemeyi. oya bāhira lōkē tiyena praśnayak nisā karapu tahanak oya tiyennē. namut ada sammatayak vaśayen lōkayāṭa mēka matuvelā daval 12 passē āhāra gattot loku pāpayak hæṭiyaṭa mēka pavlayak hæṭiyaṭa lōka sammataya velā tiyenavā mē sāmānya mē samādhiya tuḷa. ē nisā ēgollō hitāga innavā viśāla pāpayak hæṭiyatē ēka.
그러니 piṇḍapāta를 막은 것은 pāpa 때문이 아닙니다. 바깥 세상의 문제 때문에 내린 금지입니다. 그런데 오늘날 사람들 사이에서는 낮 열두 시가 지나 음식을 먹으면 큰 pāpa라는 것이 굳어진 관습이 되어 있습니다. 그래서 사람들은 그것을 큰 pāpa로 여기고 있습니다.
budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā etakoṭa mehema mehe siddhiyak siddha vuṇā. oya noyek ākārayē śikṣā bala panavalā tiyenakoṭa bhikṣūn vahansēlā atara eka namakaṭa kivvā upasampadā vennē nædda? sāmara vaśayen hitunama bæri ēvā karanna maṭa ova mataka tiyāgannat bæ. ēka nisā mama mē sāmanē satvayen innavā. maṭa bæ śikṣā samādan velā ova rakinna ōva mataka tiyāganna. bæriva karanna bærihinyi mehema innē. mahana obaṭa hiten varadak novī hita
Buddha께서 설하신 것을 보면, 이런 일이 있었습니다. 여러 가지 sikkhāpada가 정해져 있을 때 bhikkhu들 가운데 한 사람에게 ‘upasampadā를 받지 않겠느냐’ 하고 물었습니다. 그는 sāmaṇera로서 이렇게 말했습니다. ‘저는 그것들을 지킬 수 없고 외울 수도 없습니다. 그래서 sāmaṇera로 남아 있습니다. sikkhāpada를 받아 지키고 외울 수가 없습니다. 할 수 없어서 이렇게 있는 것입니다.’
innē. mahana obaṭa hiten varadak novī hita rækaganna puḷuvanda? ēka nam puḷuvan. ēka mukut igena ganna deyak næha. manā sihiyen hindā varadak vena tænadī hitak ganna ēka puḷuvan vacanaya varadak noveyi vacanayak ganna puḷuvanda ēkat puḷuvan. ēka mukut igenaganna dænaganna amutu deyak næhænē. manāsīyen in̆dalā ēka hæ. [ugura kǣrīma] kriyāven varasak novī kriyāva ræk ganna puḷuvan. ēkat karanna puḷuvan. ēka manāsayen karana deyaknē.
‘bhikkhu여, 마음으로 잘못을 짓지 않고 마음을 지킬 수 있느냐?’ ‘그것은 할 수 있습니다. 따로 배울 것이 없습니다. 깨어 있는 마음으로 잘못이 생길 자리에서 마음을 다잡으면 됩니다.’ ‘말로 잘못을 짓지 않고 말을 지킬 수 있느냐?’ ‘그것도 할 수 있습니다. 따로 배우고 알아야 할 것이 없습니다. 깨어 있으면 됩니다.’ ‘몸짓으로 잘못을 짓지 않고 몸을 지킬 수 있느냐?’ ‘그것도 할 수 있습니다. 깨어 있는 마음으로 하는 것이니까요.’
mahaṇeni upasampadā kiyannē onna ōka tamayi. oya ṭika karagattā nam kōṭiyak kela kōṭiyak śikṣāpada ōkē daranna. ē nisā oya viriya karaganna. ehema kiyalā pænievvanē unvahansē śik tunak.
‘bhikkhu들이여, upasampadā란 바로 그것이다. 그만큼만 하면 셀 수 없이 많은 sikkhāpada를 지니는 것이다. 그러니 그것에 힘쓰라.’ 이렇게 말씀하시며 세 가지 sikkhā를 정하셨습니다.
adhiśīla sikkhā, adhicitta sikkhā, adhipañagnā sikkhā kiyā śrī śikṣāvakin upasampadāva mænavā. upasampadā bhikṣuvaṭa paṇavalā pennanavā. aḍamasak pāsā pohaya karannā vū mē pohaya karana kramaya vāgēma. kelōṭiyak śikṣā padāḷan̆gu śikṣā tunak mama panavanavā.
adhisīla sikkhā, adhicitta sikkhā, adhipaññā sikkhā라는 세 가지 sikkhā로 upasampadā를 재셨습니다. upasampadā를 받은 bhikkhu에게 정해 보이셨습니다. 보름마다 uposatha를 하는 방식처럼, 셀 수 없이 많은 sikkhāpada 대신 세 가지 sikkhā를 내가 정한다고 하셨습니다.
yam bhikṣuvak menna mē śikṣā tunaṭa anukūlava kaṭayutu karagena giyot ævataṭa væṭīmak enavā ævatin nægīmat venavā. dharmāvabōdhaya labalā mārga phalāvabōdhayat karagena suddhabhāvayaṭat patvenavā.
어떤 bhikkhu든 이 세 가지 sikkhā에 맞게 지내면 āpatti에 떨어지기도 하고 āpatti에서 일어나기도 합니다. dharma를 깨닫고 magga와 phala를 깨달아 깨끗함에 이릅니다.
mē trī śikṣāvaṭa mē buddha śāsanayē tiyenaturu mē prī śikṣāva van̆danē. mokada hētuva? ē śrī śikṣāvaṭa ævæt panavalā nǣ mama kiyalā pennavā.
이 세 가지 sikkhā는 Buddha의 sāsana가 있는 동안 살아 있습니다. 왜냐하면 이 세 가지 sikkhā에는 āpatti를 정해 두지 않았다고 보이셨기 때문입니다.
ehenam etanin peḍuvē mokakda hiten, kayen, vacanayen, lōbhayen, dvēśaya, mōhayen mul karagena yamkisi varada pāpayak siddha venna dēval tiyenavā manāsa ehema ilā ē ṭika ayin karanna. mēka tamayi śikṣāva.
그러면 거기서 보이신 것은 무엇입니까? 마음과 몸과 말로, lobha와 dosa와 moha에 뿌리를 두고 어떤 잘못이나 pāpa가 생기는 일들이 있습니다. 깨어 있는 마음으로 그것들을 걷어 내라는 것입니다. 이것이 sikkhā입니다.
metanṭa yana pudgalayaṭa panavalā tiyena ayaṭa væṭilā haṭanam kuḍā nona kuḍā śikṣāvapada kænīmak venavā. [ugura kǣrīma] ē vagē mēken nægī siṭīmat venavā. mesē yuddha velā hinā kela kōṭiyak śikṣā pūrṇa vuṇā vū pūrṇatvaya sīla pūrṇatvayaṭat pat venavā.
이 길을 가는 사람에게 정해진 것으로 보면, 작은 sikkhāpada를 어기는 일이 생깁니다. 마찬가지로 거기서 다시 일어나는 일도 생깁니다. 이렇게 깨끗해지면 셀 수 없이 많은 sikkhāpada를 다 갖춘 것처럼, sīla를 온전히 갖춘 데에 이릅니다.
menna mē śikṣā tuna ārakṣā karagattahama metanat tiyenavā mē śāsana mārgaya sīla mārgaya kiyalā pennuvā. aṁguttara nikāya paḷaveni bhāgayē yani piṭē śramaṇa vargaya vigrahaya karalā tiyenavā. balāganna puḷuvan ē avasthāva oya ṭika notibuṇa nam ehema ada kisima bhikṣūn vahansē namaṭa mārgaphala avabōdha karanna bæha.
이 세 가지 sikkhā를 지키면 그것이 sāsana의 길, sīla의 길이라고 보이셨습니다. Aṅguttara Nikāya 첫째 권의 몇 쪽인가에 Samaṇa vagga로 풀이되어 있습니다. 찾아볼 수 있습니다. 만약 그것이 없었다면 오늘날 어떤 bhikkhu도 magga와 phala를 깨달을 수 없을 것입니다.
buddha pragnaptiyaklā ānātika amāraṇayaṭa væṭenavā nisā api ehemanavā budu vanē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
eyin ehāṭa pratiphalayak labāganna bæha.
그 너머로는 열매를 얻을 수 없습니다.
namut buddhāgnāvenma nidahas karalā tiyenavā menna mē hiten kayen vacanayen varadak pāpayak venavā nam menna mēkē dænagena ēka atvāgena.
그러나 Buddha 스스로 풀어 주신 것이 있습니다. 마음과 몸과 말로 잘못이나 pāpa가 생긴다면 그것을 알아차리고 내려놓으라는 것입니다.
mēkaṭa kisima panapa śikṣāvak nǣ. ēkaṭa śikṣāvalaṭa nīti panavalak nǣ. tamanma hiten hadāganna ōnē. nisā hiten kayen vacanaya væradi deyak kerunot īṭa passē āyati saṁvaraya taman pihiṭanna. īṭa passē ēka karannē nǣhæ kiyalā suddha karagannavā. itin mē vagē pav pav kiyana væradi kiyana yamak ætnam menna mē ṭika ayin karagatta kenāṭa ārya māgaya væḍenavā. ævataṭa væṭīmak vaeenavā. ævaten
여기에는 정해 둔 sikkhāpada가 없습니다. 이 sikkhā에는 규칙을 정해 두지 않았습니다. 스스로 마음으로 닦아야 합니다. 그래서 마음과 몸과 말로 잘못된 일을 했다면, 그 뒤로 āyati saṃvara, 곧 다시는 하지 않겠다는 다짐을 세우고 깨끗이 합니다. 이렇게 pāpa나 잘못이라 할 것이 있으면 그것을 걷어 낸 사람에게 거룩한 길이 자랍니다.
væḍenavā. ævataṭa væṭīmak vaeenavā. ævaten nægīmak svabhāvayen venavā. ara ē kiyannē ara vinaya piḍakayē tibennā vū ē vinaya kramaya nemeyi.
āpatti에 떨어지기도 하고 āpatti에서 저절로 일어나기도 합니다. 다시 말해 Vinaya Piṭaka에 있는 그 vinaya 방식이 아닙니다.
mehema panavanna hētuvak tibuṇā. ara vidiha vinayak panavannat hētuvak tibuṇā. sihi nuvaṇin yuktava tamā manāsē tērum aragena sitak kaya vacanaya saṁvara karagannavayi kiyana eka gnānavantayaṭa karanna puḷuvan va.
이렇게 정하신 데에도 까닭이 있었고, 저렇게 vinaya를 정하신 데에도 까닭이 있었습니다. 깨어 있는 마음과 지혜로 스스로 잘 알아서 마음과 몸과 말을 다스리는 것은 지혜로운 사람이 할 수 있는 일입니다.
samahara pudgalayō innavā mēka pinda mēka pavudavat tērum ganna bæri aya mēka væradida mēka harida kiyalavat tērum ganna bæri mānasikatvayak tiyena ehema kenāṭa pragnāven karuṇu tērum aragena hari vædē tērum aragena vædda dækalā pav dækalā paha karannat hari maga tērum ganna tamā vidi vaḍalā ē magin pratiphala labāganna hækiyāvak nǣ.
어떤 사람들은 이것이 puñña인지 pāpa인지도 모르고, 이것이 그른지 옳은지도 알지 못하는 마음을 지니고 있습니다. 그런 사람은 지혜로 알아차려 옳고 그름을 가리고, 그름과 pāpa를 보고 버리고, 바른 길을 알아 스스로 닦아 그것으로 열매를 얻을 힘이 없습니다.
menna mē aya śraddhādhīkāraya. pragnāka pudgalayāṭa ēka karanna puḷuvan. ehenam pragnā pudgalayā ē kālē hiṭiyā dharmatara bhikṣūn kiyalā ē ayaṭa kivvā. śraddhādhika pudgalayā kiyana dē ahagena ē anuva piḷiban̆da pratiphala labāgattā. ē vinēda kivvā. dharma saha vinēda kiyana dekak ē kālet hiṭiya.
이런 사람들이 saddhā가 앞선 사람입니다. paññā가 앞선 사람은 그것을 할 수 있습니다. 그래서 그때 paññā가 앞선 사람들을 dharma를 지니는 bhikkhu라고 불렀습니다. saddhā가 앞선 사람들은 들은 대로 따라 열매를 얻었고, 그들을 vinaya를 지니는 이라 불렀습니다. 그때에도 dharma와 vinaya라는 두 무리가 있었습니다.
væsikilika bhājanayaka ituru vecca vatura ṭikak mul karenna dharma vinaya pakṣa deka atara bhēdayak aragattā. eka ēka pirisak kiyanavā. mē gælapennē nǣ. væsagiliya vatura tiyena eka kōda aturu vatura ṭika væsili bhājina tiyena eka gælapennē næha.
뒷간의 물그릇에 남은 물 조금 때문에 dharma 쪽과 vinaya 쪽 사이에 갈라짐이 일어났습니다. 한쪽은 이렇게 말했습니다. ‘이것은 맞지 않다. 뒷간 물그릇에 물을 남겨 두는 것은 맞지 않다.’
ēka viṣa biṁjta sahitayi. eka visak ehema kiyalā. viṣaya bijjaya nættē koheda
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
prayōjanayak ganna puḷuvan hari prayōjanaya kara anikāra prayōjanaya ganna ituru karana eka ēka prayōjanavat væḍak dharmatara pirisa kiyanavā.
dharma 쪽은 ‘다른 사람이 쓸 수 있도록 남겨 두는 것은 쓸모 있는 일이다’ 하고 말했습니다.
mē piris deka atara mēka bēraganna bærilā budurajāṇan vahansēṭa idiripat karuvahama budurajāṇan vahansē nītiyak pǣnē nætuva mahaṇeni suḷu dēkaṭa praśna æti karaganna epā. ōka athæralā dānavā oya praśnē praśnayak karaganna epā. nǣ nǣ næ ehema hariyannē næha. bhikṣūn vahansēlā dæḍiva hiṭiyā epā ehema hariyannē næhæ. mēka kohomahari apē pætta jaya ganna ōnē. tun vatāvak budurajāṇan vahansē avavāda kaḷā. piḷigannē nǣha viśaṣun vahansēlā oba vahansē nikan inna api balāganna api vesan̆daganna. īṭa passē maha bhēdayak enna paṭan gattā.
두 무리 사이에서 이를 풀지 못해 Buddha께 가져가자, Buddha께서는 규칙을 정하지 않고 ‘bhikkhu들이여, 작은 일로 다툼을 만들지 말라. 그만 내려놓아라. 그것을 문제로 삼지 말라’ 하셨습니다. ‘아닙니다, 그래서는 안 됩니다’ 하고 bhikkhu들은 버텼습니다. ‘어떻게든 우리 쪽이 이겨야 합니다.’ Buddha께서 세 번이나 타이르셨지만 bhikkhu들은 받아들이지 않았습니다. ‘스님께서는 가만히 계십시오. 저희가 알아서 풀겠습니다.’ 그 뒤로 큰 갈라짐이 일어나기 시작했습니다.
budurajāṇan vahansē kisi kenek æpasthā kiyak ganna nætuva pirikara aṭa pirikara sahitava eḷiyaṭa bæhæ. jētavanā ara pættaṭa hærilā gāthā gaṇanāvakin samagiya guṇa samagī venna bærinam kagavīnek vāgē jīvat vena eka sæpayi kiyalā. oya kāraṇaya mul karagena gāthā gaṇanāvakin ara pirisa opaṭama æhenna. dēśanāvak velā nihan̆ḍava væḍiyā.
Buddha께서는 시중드는 이 하나 없이 여덟 가지 살림살이를 지니고 나가셨습니다. Jetavana 쪽을 돌아보시며 여러 게송으로, 하나 됨의 좋음과, 하나 될 수 없다면 홀로 사는 것이 더 낫다는 것을 그 무리가 다 듣도록 설하시고 말없이 떠나셨습니다.
kisima mama passē kisi kenek ennaeka. ehema væḍalā tamayi budurajāṇan vahansē pāri lehiya ænnaṭa væḍiya maṭa ekavat ōnē næhæ. kavuruvat maṭa sātatkakāraya ōnet næha. kiyana dē ahanna nætnam magē pāruvē magē væḍak karagannavā kiyalā mama nidahas vō innavā kiyalā. mehema karama pāṭalē vanayaṭa væḍiya kisima piḷisaraṇa kenek nætuva. ara æta upasthāna tannē kālē. æpa upasthānaṭa kenek enna epā kiyalā.
아무도 따라오지 말라고 하시고, Buddha께서는 Pārileyyaka 숲으로 가셨습니다. ‘나는 아무것도 바라지 않는다. 누구의 시중도 바라지 않는다. 내 말을 듣지 않는다면 나는 내 일을 하며 홀가분하게 있겠다.’ 그렇게 아무 의지할 이 없이 Pārileyyaka 숲으로 가셨습니다. 시중드는 이가 정해지지 않았던 때였고, 시중들러 오지 말라고 하셨습니다.
mokada mē vagē avasthāvala budurajāṇan vahansē tīraṇayak dunnē næha. dharmayaṭa gnānavantava kaṭayutu karalā nidahas vena mārgayak peni penī tiyena nisā ēkaṭa iḍa hæriyā. ēka karaganna molayak næti tērum ganna bæri ayaṭa hikmenna nīti mālāvak pelā ehenam mē nīti mālāva pasaya vagē gihillā eham hikmilāva karaganna kiyalā kramayak dunnā. oya koṭas dekenma edānam ada venakam mǣtak vennē mē vena tuḷa oya koṭas dekē oya krama dekē enavā.
왜 이런 때에 Buddha께서는 판정을 내리지 않으셨을까요? dharma 안에서 지혜롭게 행하여 풀려나는 길이 이미 보여져 있었기 때문에 그 자리를 남겨 두신 것입니다. 그것을 해낼 머리가 없어 알아듣지 못하는 이들에게는 길들일 규칙들을 보여 ‘이 규칙을 따라 가며 그렇게 길들여라’ 하는 방법을 주셨습니다. 그날부터 오늘까지 이 두 갈래, 두 방법이 이어져 내려옵니다.
dæn adat oya kramaya tamayi tiyennē dharmayaṭa pennapu kramaya tamayi tiyennē tamanma varada dænagena varada ayin karanna vena nīti mālāvala kiyana eka tamayi adat oya sen budu dahama kiyana ekē innē oya kramaya. namut adat oya senbuda daham kiyana ekē citta śakti væḍuvayi bohō innavā.
오늘날에도 그 방법이 있습니다. dharma가 보여 준 방법, 곧 스스로 잘못을 알고 잘못을 걷어 내는 것, 규칙에 매이지 않는 방법이 오늘날 Zen 불교라는 데에 있습니다. 그리고 Zen 불교에는 마음의 힘을 기른 사람이 많습니다.
etakoṭa ē hitinṭa hētuva mokada ē ayagen æhuvot ehema taman hitalā balanna hitalā balalā tērum ganna væradi dēdada harida kiyana eka kāgevat ahanna epā. taman tērum ganna purudu venna. ēka tamayi pragnāvantayanṭa dīlā tiyena kramaya. ehema kramayakaṭa iḍa pasāva nidahasa dīlā tiyena nisā. ē aya dænagannavā yamak karanakoṭa kiyanakoṭa hitanakoṭa æyi mama mehema karannē kiyannē hitannē mokakda prayōjana [ugura kǣrīma]
그들에게 그 까닭을 물으면 이렇게 말합니다. ‘스스로 생각해 보고 그른지 옳은지 알아차려라. 누구에게도 묻지 말라. 스스로 알아차리는 데 익숙해져라.’ 이것이 지혜로운 이에게 주어진 방법입니다. 그런 방법에 자리와 자유를 주었기 때문에, 그들은 무엇을 하거나 말하거나 생각할 때 ‘나는 왜 이렇게 하고 말하고 생각하는가, 무슨 쓸모가 있는가’ 하고 압니다.
mēka rāgayaṭa dvēśayaṭa mōhayaṭa hētu vena ekakda ehemanam avæna novælapena ekak. rāga akṣayaṭa dvēśa akṣayaṭa mōha akṣayaṭa mesē ādhārayak venavā kiyalā dænagattot ēka karanavā. etana kisima pota patakin gatta ekak nīti mālāvak nǣhæ. tamā gnānavantava maga hoyāgannavā. ē hækiyāva tiyenavā. anna ē ayaṭa nidahasa dīlā tiyena nisā adat puḷuvankamak tiyenavā ē mārgaya tuḷin. kenekuṭa harimaga tērum galan kaṭayutu karalā etanaṭa pat venna ōna.
‘이것이 rāga, dosa, moha를 부르는 것인가? 그렇다면 맞지 않는다.’ rāga가 다하고 dosa가 다하고 moha가 다하는 데 도움이 된다고 알면 그것을 합니다. 거기에는 어떤 책에서 가져온 규칙도 없습니다. 스스로 지혜롭게 길을 찾아냅니다. 그 힘이 있습니다. 그들에게 자유를 주었기 때문에 오늘날에도 그 길로 갈 수 있습니다. 바른 길을 알아차려 행하여 거기에 이르러야 합니다.
namut lōka sammatayē nīti mālāvan tiyenavā. ē sammataya paradi gattahama daval 12 pænnaṭa passē dānē ganna e nītiyak. sammata karagatta nītiyak tiyenavā. hæbæyi 20 avuruddak tissē oya praśna ekakvat tibilā nemeyi mahā rahat phalayaṭa pat vuna pirisak viśāla pirisak etanaṭa pat vuṇē. oya nīti mālāvahā ekakvat nætuva taman nuvaṇin karuṇu tērum aragena pav tērum marena pāpa pætta athæralā. pahu novana yahapat dē, prayōjanavat dē tērum maragena īṭa anukūlava siddha karalā. ārya mārgayaṭa avaśya karana dē praṇīta vaśayen vaḍalā menna mē kramaya tuḷin tamayi væḍi hariyak arihatyaṭa pat vuṇē.
그러나 세상의 관습에서 나온 규칙들이 있습니다. 그 관습에 따르면 낮 열두 시가 지나 dāna를 받지 않는다는 규칙, 정해진 규칙이 있습니다. 하지만 처음 스무 해 동안은 그런 문제가 하나도 없었는데도 많은 이들이 arahant의 열매에 이르렀습니다. 그런 규칙 하나 없이 스스로 지혜로 알아차려, pāpa를 알아보고 pāpa 쪽을 버리고, pāpa 아닌 좋은 것, 쓸모 있는 것을 알아 그에 맞게 행하고, 거룩한 길에 필요한 것을 훌륭히 닦아, 바로 이 방법으로 대부분이 arahant가 되었습니다.
avuruddak buddha śāsanayē pævatunē oya kramaya tuḷa. ē kramayaṭa iḍa prasthāva iḍaæralā tiyā tamayi ē maga yanna puḷuvan ayaṭa esē hikmenna hækiyāva tiyena ayaṭa ēkaṭa iḍa prasthāva ara vidihaṭa sūtra piṭakaya ara vidihaṭa idæralā ē sūtrayen pelā tiyennē. nilaralā esē karaganna bæri pirisaṭa hikmenna tamayi oya nīti mālāva panalā vinaya kramayak pelā tiyennē. oya krama dekama ayin karanna bæhæ.
Buddha의 sāsana는 그 스무 해 동안 그 방법으로 이어졌습니다. 그 방법에 자리를 열어 두어 그 길을 갈 수 있는 이, 그렇게 길들 수 있는 이들에게 Sutta Piṭaka가 그렇게 문을 열어 suttas로 보여 주었습니다. 그렇게 하지 못하는 이들이 길들도록 규칙을 정하고 vinaya 방법을 보여 주었습니다. 이 두 방법 모두 없앨 수 없습니다.
mokada śraddhādhika pudgalayāṭa tērum ganna bæri mānasikatvayak tiyena pudgalayāṭa guruvarayē kæṭelā kiyana eka ahagena kiyana vidihaṭa kora kora ajayā karalā hari suddha karaganna ōnē. ēgollō bāhirin bāhira parisaraya pirisidu karagena abhyantarayē suddha kara yana gamanak ē pættēda
saddhā가 앞선 사람, 알아차리지 못하는 마음을 지닌 사람은 스승이 하는 말을 듣고 시키는 대로 서툴게라도 행하여 깨끗해져야 하기 때문입니다. 그들은 바깥 환경을 깨끗이 하여 안을 깨끗이 해 가는 길을 갑니다.
pragnādhika pudgalayāṭa ē praśnayak ekakvat ganna nætuva yamak væradida yamak pavda nokaḷa yutuda kiyalā samahana nuvaṇin tērum marena pavuna væradi nam ēka athæralā. ē vagēma kusalayaṭa hētu vena nam ēka vaḍalā. esē yanna puḷuvan mārgayak tiyenavā. ē mārgaya pragnādhikāgē mārgaya ēka tamayi avuruddak tuḷat mē śāsanaya geniyāva ē tuḷa ē nisā ēkaṭa idaralā ē haiṭa prasthāvat nidahas karalā tibbā. ada dat vana puḷuvan oya deken kōkayen hari.
paññā가 앞선 사람은 그런 문제 하나 없이, 무엇이 그르고 무엇이 pāpa라서 하지 말아야 하는지 지혜로 알아차려 그르면 버리고, kusala로 이끌면 닦습니다. 그렇게 갈 수 있는 길이 있습니다. 그 길이 paññā가 앞선 이의 길이고, 스무 해 동안 sāsana를 이끈 것이 그것입니다. 그래서 그 길에 자리를 열어 자유롭게 해 두셨습니다. 오늘날에도 둘 가운데 어느 쪽으로든 갈 수 있습니다.
tamangē gælapenāgen nuvaṇa nætnam tērum ganna bærinam hon̆da naraka yuktiya āyuktiya pinpav tōrā gænīmē hækiyāvak nætnam ara pennā tiyena 227k śikṣāpada hariyaṭama apuravaṭama rækagena ē kaṭayutu karagena ē anuva jayaganna puḷuvan.
자기에게 맞는 지혜가 없어서 알아차리지 못하고, 좋고 나쁨, 옳고 그름, puñña와 pāpa를 가릴 힘이 없다면, 보여 준 227가지 sikkhāpada를 빈틈없이 지키며 그대로 행하여 이겨 낼 수 있습니다.
etakoṭa namut tējāya gænīmaṭa puḷuvan vennet mokada sihi nuvaṇin dharma mārgaya tōraganna puḷuvan hækiyāva tiyena ayaṭa ē sihi nuvaṇin dharma mārgaya tōralā kiyā denna aya hiṭiyā nam ara nīti mālāvē yaṭatē giya śraddhāti gē inna ikman mārgayak venavā itin ara nīti mālāvētē kaṭayutuka
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
venavā itin ara nīti mālāvētē kaṭayutuka tiyanna pragnā pudgalayāṭa dharma mārgaya hoyāgena taman visin væradina vævara tērum aragena yamak væradi nam ēka nokara nokarītu nam ēka nokara kaḷa yutu yamak tiyenanam karalā tamangē væḍi karaganna puḷuvan. mēkē bādhakayā sambandhayak nǣha eten. budurajāṇan vahansē svabhāva dharmaya tuḷin patvena mārgayak tamayi vārya mārgaya hæṭiyaṭa nidahas cintanayen dēśanā kaḷē.
규칙 아래에서 일하는 대신, paññā가 앞선 사람은 dharma의 길을 찾아 스스로 잘못을 알아차리고, 그르면 하지 않고, 하지 말아야 할 것은 하지 않고, 해야 할 것이 있으면 하여 자기 일을 이루어 갈 수 있습니다. 거기에는 걸림돌이 끼어들 여지가 없습니다. Buddha께서는 자연의 dharma를 통해 이르는 길을 거룩한 길로서 자유로운 생각으로 설하셨습니다.
nīti mālāvakin hira karalā hiṭan amutuva ivæhuvet næha. ē nīti mālāvak dunnē ōka tērum ganna bæri pirisaṭa hikmenna vena kramayak næti nisā. dæn puṁci ḷamaye pārē aran yanavā nam api gamanak yanakoṭa ē ḷamayā nidællē yavannē nǣ api. atin allagena vāhanayak enavā nam ēka mul mattamē atin allagena ehema mehenna nodī loku genāgē mādhyen ē ḷamaya ārakṣā karenna pārayek karana giyā.
규칙으로 가두어 따로 길들이지도 않으셨습니다. 규칙을 주신 것은 그것을 알아차리지 못하는 이들이 길들 다른 방법이 없었기 때문입니다. 어린아이를 데리고 길을 갈 때 우리는 아이를 제멋대로 가게 두지 않습니다. 손을 잡고, 차가 오면 처음에는 꼭 붙잡고 이리저리 못 가게 하여 어른이 지켜 주며 길을 건넙니다.
ṭikak ḷamayā huru velā āvaṭa passē ḷamayā atin allanna nætuva atahæralā ḷamayā diha avadhānaya yomu karagena væradi vidihaṭa payinna hadanavā nam payinna epā anna vāhanayak enavā. kiyā dīlā tiyena mataga vāhanayak pa van epā kiyalā vaṭapiṭa balā payinna depætta bayin kiyā dīlā tiyenavānēda kiyalā oya vidiha kramayak kiyalā maṭa kiyā dīddī hikma dæn loku mehekut yavanaṭa ehema kiyanavā.
아이가 조금 익숙해지면 손을 놓고 아이를 지켜보다가, 잘못 건너려 하면 ‘건너지 마라, 저기 차가 온다’ 하고 일러 줍니다. ‘차가 오면 건너지 말고 양쪽을 살펴 건너라고 가르쳐 주었지?’ 하며 그렇게 일러 길들입니다. 그런데 이제 다 큰 사람에게도 그렇게 말합니다.
[goravanavā] karuṇu vayasayaṭa pat velā āpu kenek ænakoṭa passen gihillā kavuru hari hā ohoma piṭa. pēnnē næætaṭa vāhanayak enavā. payinna epā. ehemat kiyana sirisīmak ē mānasikatvaya etanṭa væricca pudgalayāṭa um̆ba itin kramaya hoyāganna kāra yanna hæṭi dænaganna mama kiyā denna ōnē obaṭa monavī itin
(잡음) 나이가 든 사람이 걸어가는데 누군가 뒤따라가며 ‘저기 안 보이는 데서 차가 온다, 건너지 마라’ 하고 말하는 것은 우스운 일입니다. 그런 마음에 이른 사람에게 ‘너는 길 찾는 법, 건너는 법을 내가 가르쳐 주어야 한다’ 하는 것이 무슨 소용이겠습니까.
anna etana tiyenavā loku venasak apiṭa hon̆da pæhædiliva mē lōkē svabhāvaya ē nisā oya væḍi hiṭiyaṭa dena ē kiyapu kramaya nidahasa va puṁci ata daruvanṭa bālayanṭa denna bæhæ. ehema vunot ara bālahi. mokada tērum ganna bæruva anik aya payinavā vagē pænnahama
거기에 큰 차이가 있습니다. 이 세상의 모습이 그렇습니다. 그러니 어른에게 주는 그 방법, 그 자유를 어린아이, 어린 사람에게 줄 수는 없습니다. 그렇게 하면 어린 사람은 알아차리지 못한 채 다른 이들이 건너는 것처럼 뛰어들고 맙니다.
mēkaṭa sūtra dekak dēśanā karalā tiyenavā bilāla sūtraya saha nāga sūtraya kiyalā sūtra dekak. aṁguttara nikāyē sūtra dekak tiyenavā.
이것에 대해 두 sutta가 설해져 있습니다. Biḷāra sutta와 Nāga sutta라는 두 sutta입니다. Aṅguttara Nikāya에 있는 두 sutta입니다.
ēka avasthāvakadī bhikṣūn vahansēlā piṇḍapāta vaḍanakoṭa mahaterun vahansēlā piṇḍapāta væḍalā. minissu ārādhanā karanavā svāmīni dharmayak dēśanā karanna ādi vaśayen illīmak karanavā. ēlādī unvahansēlā amata karannē ē seraka idiriyaṭa dharma dēśanā karalā havasa tamayi samahara vela araṭa jētanārāmē āpahupinnē.
한번은 bhikkhu들이 piṇḍapāta를 나갈 때 큰 thera들도 piṇḍapāta를 나갔습니다. 사람들이 ‘스님, dharma를 설해 주십시오’ 하며 청했습니다. 그분들은 그 청을 받아들여 그 사람들 앞에서 dharma를 설하고 때로는 저녁이 되어서야 Jetavana 절로 돌아왔습니다.
ara aluten mahaṇa vecca aya poḍḍak æhenam tērum ganna bæruva oya kāma hit ævisena ælena gæṭena gati æti ehema ayaṭa kiyanavā. obalā mē nītiyaṭa anukūlava yanna enna ēvā oē hariyaṭa karanna hitumat ehema sæka saranna epā. piṇḍapāta karagatta vahama innāpa ara pirisa atarē illa epā.
새로 출가한 이들은 조금만 들어도 알아차리지 못하고, 감각의 욕망이 쉽게 일고 들러붙고 부딪치는 성향이 있습니다. 그런 이들에게는 이렇게 말합니다. ‘너희는 이 규칙에 맞게 오가고 그것들을 바르게 하라. 다른 생각 하지 말라. piṇḍapāta를 마치면 그 사람들 사이에 머물지 말라.’
ē ayarahæ anisaraya kiyanna paṭan gattā kampāven o vahansēlāṭa puḷuvan udēna rǣ vana nikan katā karagena idilā okkoma karalā haṭan innē ēkaṭa avasarē oba vahansēlāṭa tiyenavā. apiṭa tamayi naraka nēda oya tarkaya dānavā misā kavadāvat tara kiyana eka piḷigannē. menna mehema avasthāvak vunā budurajāṇan vahansēṭa idiripat kaḷā praśnaya.
그들은 불공평하다고 말하기 시작했습니다. ‘스님들은 아침부터 밤까지 이야기하며 지내도 되고 그럴 허락이 있습니다. 우리만 나쁘다는 것입니까?’ 이런 논리를 내세우며 결코 어른들의 말을 받아들이지 않았습니다. 이런 일이 있어서 그 물음이 Buddha께 올라갔습니다.
onna oya velāvēdī budurajāṇan vahansē vilā sūtraya kiyalā sūtrayak dēśanā kaḷā. mēkaṭa ekkuṇu penna.
그때 Buddha께서는 Biḷāra sutta라는 sutta를 설하셨습니다. 그 이야기를 보이겠습니다.
oya uman mīyō kiyalā koṭasak innē. oya kaha goḍaval vala kuṇu goḍaval vala ē uman mīva rotu burutu piṭin innē. mun eḷiyaṭa panakoṭa hilak hadannē poḷovaṭa uman assa in̆dalā. monavāhari hadisik kalabalayak velā eḷiyaṭa panakoṭa siya gānak milovā ara ekanē hilalā hadāgena daripiṭi gāla eḷiyaṭa pævanuvanavā. koya kohē yahari.
땅굴을 파고 사는 쥐들이 있습니다. 쓰레기 더미 같은 데에 무리 지어 삽니다. 이것들이 밖으로 나올 때는 땅속에서부터 구멍을 냅니다. 무슨 갑작스러운 소란이 일면 수백 마리가 그 구멍으로 우르르 쏟아져 나와 이리저리 흩어집니다.
dæn balalē kotana balā inna mīm allā. balā innakoṭa mokada karannē? mahā goḍāk pænlā dækkahama mugē kǣdarakamaṭa alla allā hapanna bilāvak nǣhæ. alla poḍiyaṭa vun gihilā gilā anika allanna. uman assē in̆dalā pu hurudu velā inna mīya baḍema gihillāṭa passē mærennē. ēka mokeda karannē baḍavæl hapanavā ætulētagē. āmāsaya hapanavā.
고양이가 쥐를 잡으려고 지키고 있습니다. 지키다가 쥐들이 한꺼번에 쏟아지는 것을 보면, 욕심에 잡아서 씹을 틈도 없이 잡는 대로 통째로 삼키고 또 다른 것을 잡습니다. 땅굴에서 살던 쥐는 배 속에 들어가서도 바로 죽지 않습니다. 그리고 무엇을 할까요? 배 속에서 창자를 갉고 위를 갉습니다.
ara balalāṭa ara vagē mī dennē tun denek gihilhama ovun ætulin mahā gulakppuvāk karanakoṭa maraṇaya hō maraṇaya samāna dukaṭa pat venna hētu tiyenavā. ara balalā menna mē tērum gælanna bæri mōḍa balalā mærenna siddha venavā kǣdalakamaṭa gilin gihilla.
그렇게 쥐 두세 마리가 고양이 배 속에 들어가 큰 굴을 파 대면, 죽음이나 죽음 같은 괴로움에 이를 까닭이 생깁니다. 알아차리지 못하는 이 어리석은 고양이는 욕심에 삼킨 탓에 죽게 됩니다.
menna mē vagē deyak vaenavā mē navaka bhikṣūnṭa navaka bhikṣūn dannē næhæ. ivasīma ælenna hētuva gæṭenna hētuva mulāvenna hētuva dakinnē næ. itin mē gihi samājaya tuḷa vividhākāra æn̆dum mædagena vividhākāra aṁgala lakṣaṇa æti pudgalayō vividha caritayangoin rakapānavā hædagæhenavā. hæsirenavā. kāmayaṭa hētu vena saṁghanan dækkot ehema ara tera bavaṭa pat vecca næti ara navaka pæviddanna kāma āsāvangen gilaga yanavā ēka.
새로 된 bhikkhu들에게도 이런 일이 일어납니다. 새로 된 bhikkhu는 참을 줄 모르고, 들러붙는 까닭, 부딪치는 까닭, 홀리는 까닭을 보지 못합니다. 세간 사회에는 갖가지 옷을 입고 갖가지 몸매와 생김새를 지닌 사람들이 갖가지 성격으로 꾸미고 차려입고 다닙니다. 감각의 욕망을 부르는 모습을 보면, 아직 thera가 되지 못한 새로 된 출가자는 감각의 욕망에 그대로 삼켜집니다.
saṁvara karagatta næti mīja ṭika gihillā. ara mana vaḍana rūpa mana vaḍana śabda mana vaḍana gandha rasa sparśa gilinna paṭan gattahama ara bhikṣuvalē. bhikṣuvagē hadavata bæhægannē tamanṭa pālanaya karaganna bæri aramuṇa. ē nisā mokada vennē? ara baḍavæla ṭika habākā vū miyōvā vagē. ara bæhægatta aramuṇa tamangē manasa vināśa karanavā.
다스리지 못한 쥐들이 들어가는 것입니다. 마음을 끄는 모습, 마음을 끄는 소리, 냄새, 맛, 닿음을 삼키기 시작하면 그 bhikkhu의 가슴에는 스스로 다스릴 수 없는 대상이 내려앉습니다. 그러면 어떻게 될까요? 창자를 갉아먹는 쥐처럼, 내려앉은 그 대상이 자기 마음을 망가뜨립니다.
maraṇaya hō maraṇaya samāna duka kiyannē maraṇaya kiyalā kiyannē sivuru væralā gihi venavā. varṇaya samāna duka kiyannē sivura in̆dagena pārādikāvaṭa nætnam saṁghādi śēṣa væni ævadakaṭa pat vena væḍak karaganna loku varadak karaganna. menna mēka tamayi maraṇaya hō maraṇaya samāna duka mē ārya vinaya. mehema upamāvak vennē.
죽음이나 죽음 같은 괴로움이라 할 때, 죽음이란 가사를 벗고 세간 사람이 되는 것입니다. 죽음 같은 괴로움이란 가사를 입은 채 pārājika나 saṅghādisesa 같은 āpatti에 이르는 큰 잘못을 저지르는 것입니다. 이것이 거룩한 vinaya에서 말하는 죽음이나 죽음 같은 괴로움입니다. 이런 비유입니다.
tavat upamāvak pennanavā nāga sūtraya nāga kiyannē. ætā mul karagena pennapu upamā sūtrayak. hon̆da hækiyāvak æti dakṣa puhuṇu vecca ætanam. mētā nen velaṭa væhæ. neḷun vaturak nāgena ara nilan ala galavāgena vatura ē atara mē atara kattalā maḍa æralā. maḍa nætuva suddha ætuva ara niḷun kālā hon̆da pr̥imatva śarīrayat pr̥timat karagannā. nirōgīva innavā jīvat venna.
또 다른 비유를 Nāga sutta에서 보이십니다. nāga란 코끼리를 말합니다. 코끼리를 들어 보인 비유의 sutta입니다. 힘 있고 솜씨 좋고 길들여진 코끼리는 연못에 들어가 물을 끼얹고 연뿌리를 뽑아 물에 이리저리 흔들어 진흙을 씻어 냅니다. 진흙 없이 깨끗하게 연을 먹고 몸을 살찌워 병 없이 삽니다.
ōka dakina puṁci æt eyāṭa puḷuvan nam apiṭa bæri mokada kiyana adahasa giya gamanma payinavā ara vilaṭa mē vilaṭa bahinna ōna toṭu poḷa dannet næha. erē tæna dannet næha. samahara ætta bæhæpu gāmāra erena vaḍavalagē erennavā. erilā maraṇaya hō maraṇaya samāta dukaṭa pat venavā. bæhægattē neḷu kanna gihillā maḍa hōdalā kanna dannē nætuva galō galō gilinavā. maḍa piṭin gihillā him ē vagēma mahā vināsayaṭa pat velā maraṇaya hō maraṇaya samādhiyaṭa pat vēenavā. siddha vena deyak.
그것을 본 어린 코끼리는 ‘저이가 할 수 있으면 우리가 못 할 것이 뭐냐’ 하는 생각에 곧바로 뛰어듭니다. 연못에 들어갈 나루도 모르고 빠지는 자리도 모릅니다. 어떤 코끼리는 들어가자마자 진흙에 빠집니다. 빠져서 죽음이나 죽음 같은 괴로움에 이릅니다. 연을 먹으러 들어가서는 진흙을 씻어 먹을 줄 모르고 진흙째 꿀꺽꿀꺽 삼켜, 그 또한 크게 망가져 죽음이나 죽음 같은 괴로움에 이릅니다. 이런 일이 일어납니다.
dakṣatā suddha ætuva gihin ē væḍē karalā dakṣa tinin malaṭa erennenna nættanin bæhælā alōdalā pirisidu maḷun varat kālalā vaturat nāgena nirupattitava goḍanavā dakṣatā. ōka tērum ganna bæri ara lābāla. ara vidihaṭa gihi maḍa irenavā. ehema nætnam maḍa pipiṭin neḷun alā gihillā amāruvaṭa væṭenavā.
솜씨 있는 코끼리는 깨끗하게 들어가 할 일을 하고, 빠지지 않을 곳으로 들어가 씻어서 깨끗한 연을 먹고 물도 끼얹고 다친 데 없이 나옵니다. 그것을 알아차리지 못하는 어린 코끼리는 그렇게 들어가 진흙에 빠지거나 진흙째 연을 먹다가 탈이 납니다.
menna mē vagē mē navaka bhikṣūn bærihiṭi bhikṣūngē caritaya araganna visillā. obaṭa hon̆da apiṭa mokada kiyā ara ættu giyāva vāgē obaṭa hon̆da nam apiṭa mokada kiyalā ara vilaṭa bahināva vāgē mē gihi jana samājiyaṭa bahinavā. ē bahinakoṭama kāmayanṭa musa pat vena kāraṇayak dækkāma maḍa giya ekā maḍē iranavā vāgē kāma maḍērenavā. eyāṭa kāma adahasa ara aramuṇa hitin amata karaganna bæruvē. ē mat ehema maḍē gæhuṇā vāgē maḍē iraṇā vāgē. dharma aramuṇak gannat bæhæ. karmasthānaya sihi karannat bæhæ. ara kāma aramuṇava matak kara karā ēkē dævenavā tævenavā. anna malavidiranna.
이처럼 새로 된 bhikkhu들이 나이 든 bhikkhu들의 행실을 흉내 냅니다. ‘당신께 좋으면 우리에겐 왜 안 되느냐’ 하며 연못에 들어가는 코끼리처럼 세간 사회에 들어갑니다. 들어가자마자 감각의 욕망에 끌리는 것을 보면, 진흙에 들어간 코끼리가 빠지듯 감각의 진흙에 빠집니다. 그 욕망의 생각, 그 대상을 마음에서 떨쳐 내지 못합니다. 진흙에 빠진 것처럼 dharma의 대상을 잡지도 못하고 kammaṭṭhāna를 떠올리지도 못합니다. 그 욕망의 대상을 자꾸 떠올리며 타들어 가고 괴로워합니다. 이것이 진흙에 빠지는 것입니다.
etakoṭa vennē mokakda? væḍak nǣ mē jīvitayē siti sivuru velā gihi venna kiyalā adahasak enavā. anna maraṇaya ehema nætnam ē jīvitayē midagena mama kāma sampat vin̆dinavā gihi ōvāya kiyalā kivuvaru ahak nokara ēka hindā bidenna. oya maraṇaya samāna dukaṭa patvena tænaṭa væṭenna.
그러면 어떻게 될까요? ‘이 삶에 아무 쓸모가 없다, 가사를 벗고 세간 사람이 되자’ 하는 생각이 듭니다. 그것이 죽음입니다. 그렇지 않으면 그 삶에 매인 채 ‘나는 감각의 즐거움을 누리겠다’ 하며 무너져, 죽음 같은 괴로움에 이르는 데로 떨어집니다.
anna namut dakṣa kenā mokada karannē? ara samājayaṭa gihillā aramuṇu valaṭa gōcara vennē nætuva bohoma saṁvaratvayen yathābōdhaya æti nisā ēvā āsāra dēval his dēval bava tērum gatta nisā eban̆du lōkayā tuḷa eban̆du lōkayāgē pirisaṭa ē aramuṇu veddī ēvaṭa ælīmak, gæṭīmak mulāvak nætuva yathārthayen lōkayaṭat dharma dēśanā karalā lōkayāṭat ehapatak karalā āpahu nirupadritītava mahatūn vahansē vaśayenma vaḍinavā.
그러나 솜씨 있는 이는 어떻게 할까요? 그 사회에 가서도 대상들에 휘둘리지 않고 아주 잘 다스려, 참모습을 알기에 그것들이 알맹이 없고 텅 빈 것임을 알아차렸으므로, 그런 사람들 사이에서 그런 대상이 다가와도 들러붙거나 부딪치거나 홀리지 않고, 있는 그대로 세상에 dharma를 설하여 세상에 이로움을 주고 다친 데 없이 큰 thera로서 돌아옵니다.
mē kāraṇaya pennalā pennavā mahatarun vahansēlā korana væda obalā karanna yanna epā. onna oya tattvayaṭa pat venavā. ēkayi unvahansēlā obalaṭa kiyannē. ikman karalā enna vaṭakiṭa obalā gihillā ē dāya ṭika aragena ævidilā kaṭayutu karanna. obalā api oyāgē yanna epā kiyalā kiyannē onna oya hētu vaḍa kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā karā.
이것을 보이시며 이렇게 일러 주셨습니다. ‘큰 thera들이 하는 것을 너희는 따라 하려 하지 말라. 그러면 그런 처지에 이른다. 그래서 그분들이 너희에게 말하는 것이다. 얼른 돌아와라, 다녀와서 dāna를 받아 와 할 일을 하라. 너희더러 그렇게 하지 말라 하는 것은 바로 그 까닭 때문이다.’ 이렇게 Buddha께서 설하셨습니다.
dæn mēket hon̆da deyak apiṭa dakinna tiyennē. ara mahatan vahansēṭa ara śikṣāvaka avasatāk tibunē næha. anik ayaṭa ōnakama tibuṇā. mokada hētuva? lābha nisā karuṇu tērum ganna bæri nisā rāgayaṭa, dvēśayaṭa, mōhayaṭa hētu vena karuṇu valin vaḷakvanna tamayi oya śikṣāva panavalā tiyennē. ēvaṭa yana piris atarē næhæ gati lakṣaṇaya æti, duścarta gati lakṣaṇa æti piris ēvā matu karanakoṭa anna ēvayen ætivena bhikṣuvanṭa æti vennā vū bādhakaya vaḷakkanna tamayi oya 227k kiyana vinaya śikṣā panavanna hētuva.
여기서도 좋은 점을 볼 수 있습니다. 그 큰 thera들에게는 그 sikkhā가 필요 없었습니다. 다른 이들에게는 필요했습니다. 왜일까요? 알아차리지 못하기 때문에 rāga, dosa, moha로 이끄는 것들에서 막아 주려고 그 sikkhā를 정한 것입니다. 그곳에 드나드는 무리 가운데 나쁜 성향, 그릇된 행실을 지닌 무리가 그런 것을 드러낼 때, 그로부터 bhikkhu들에게 생기는 걸림돌을 막으려는 것이 227가지 vinaya sikkhā를 정한 까닭입니다.
avurudu 20k yanakam mahaṇa venna giya næhæ nivan dakinna ōnē næti aya. mokada hētuva? ē kālē bamuṇaṭa tæna tibuṇā misān vahansēṭa tæna dunnē næhæ. muḍu mahana dækkahama yanna epā. oya ādi vaśayen nigraha karalā tibunē. bhikṣūn vahansēṭa tænak dunnē næhæ dāna bānikara van̆dinbin pudun ōvā dunnē næha. bænum aha ahā dānē poḍḍak ganna ōnē kāgen ahari 10gen vilapuvahama 10gen bæænu harana ekkenek tamayi dānē poḍḍak dennē. 10yak denna ennu. lovturā budurajāṇan vahansēṭat api vāgē hālā maḍavalā vapuralā kāpankō. karṇaya kiyalā læjja næddaga ayinnē. mokakda ē jīvitaya?
스무 해 동안은 nibbāna를 보려는 뜻이 없는 이들은 출가하러 가지 않았습니다. 왜일까요? 그때는 브라만에게는 자리가 있었지만 스님에게는 자리를 주지 않았습니다. ‘머리 깎은 사문을 보면 가지 마라’ 하는 식으로 꾸짖었습니다. bhikkhu에게 자리를 주지 않았고 dāna나 공경, 공양을 하지 않았습니다. 꾸중을 들어 가며 dāna를 조금 얻어야 했습니다. 열 집에 청하면 열 집이 꾸짖고 겨우 한 사람이 dāna를 조금 줍니다. 세상에 견줄 데 없는 Buddha께조차 ‘우리처럼 밭 갈고 써레질하고 씨 뿌려 먹어라, 사문아, 부끄럽지도 않으냐, 그게 무슨 삶이냐’ 하고 말했습니다.
ara kasī pārādavādaya pamaṇa oya vidihaṭa budurajāṇan vahansēṭa nigraha kaḷā.
Kasibhāradvāja 이야기처럼 그렇게 Buddha를 꾸짖었습니다.
pahu kālayak yanna tamayi śāsanayē vaṭinākama bhikṣūngē vaṭinākama lōkayāṭa evenata dharmaya avabōdhaya tuḷin lōkayā dænuvat velā anē api edā nigraha karalā katā kaḷē mebandha uttamaṭa nēda kiyalā garu satkāra dakina dakina eka karanna paṭan gattē pahu kālayak gihin. avurudu 20k vitara gata velā. menna mē kālē venakoṭa nivan dakinna vahana vecca ekkenā issellā ōna dukak karadarayak ivasageninna maṭa ōnē nivan avabōdha karanna maṭa mē minissungē lābhayak kītiyak praśaṁsāvak balāporottu næhæ. monavā kivvat maṭa hi karā maṭa kamak næhæ magē væḍē karagannavā kiyalā. mē gnānavantaya tamayi mul kālēdī mē śāsanayaṭa bæhælā pævidi kirīmē.
한참 세월이 흐른 뒤에야 sāsana의 값어치, 스님들의 값어치가 세상에 알려졌습니다. dharma를 깨닫게 되어 세상이 눈을 떠 ‘아, 그날 우리가 꾸짖은 분이 이토록 거룩한 분이었구나’ 하며 공경하고 받들기 시작한 것은 스무 해쯤 지나서였습니다. 그때까지 nibbāna를 보려고 출가한 이들은 ‘어떤 괴로움과 어려움도 견디겠다, 나는 nibbāna를 깨닫고 싶다, 이 사람들에게서 얻을 것도 이름도 칭찬도 바라지 않는다, 무슨 말을 하고 무슨 짓을 해도 상관없다, 나는 내 일을 하겠다’ 하는 이들이었습니다. 처음 무렵 sāsana에 들어와 출가한 이들은 이런 지혜로운 이들이었습니다.
anna ara kālayak yanakoṭa minissungē garu satkāra enna paṭan gattaṭa passē avurudu 20k vitara yana kālē venakoṭa śāsanayaṭa garu namaka garu satkāra læbenakoṭa lābhagī prahaṁsā balāporottu vena mōḍiyō mulā pudgalayō nivan dakinna nemeyi ēvā labāganna pævidinna paṭan gattā.
그렇게 세월이 흘러 사람들의 공경이 오기 시작하고, 스무 해쯤 지나 sāsana가 공경을 받게 되자, 얻을 것과 칭찬을 바라는 어리석은 이들, 홀린 이들이 nibbāna를 보려는 것이 아니라 그것들을 얻으려고 출가하기 시작했습니다.
baya venna diyannē nædunahama sivura dækka gaman bhikṣuvak kiya dænagatta gaman minissu āvāsa hadalā dīlā okkoma karalā dānamāna karalā siyalu deyak api upasthāna karalā agra satsayen pūjā karalā apiṭa hon̆daṭa salakanavā. mahaṇu venavā nam koccara karaganna bæri sælakum ganna puḷuvan kālā vilā inna puḷuvan. onna oya nīja adahasin mahaṇa venna paṭan gattā avurudu 20k giyāṭa passē.
‘두려울 것 없다. 가사만 보면, bhikkhu인 줄만 알면 사람들이 거처를 지어 주고 모든 것을 해 주고 dāna를 올리고 시중들고 가장 좋은 것을 올리며 우리를 잘 대접한다. 출가하면 이루 말할 수 없는 대접을 받고 먹고 마시며 살 수 있다.’ 이런 천한 생각으로 스무 해가 지난 뒤 출가하기 시작했습니다.
menna mē hēturaya tamayi o cabbakgē bhisvūn nætnam vajjaputtaka bhikṣūn kiyana koṭasa mul velā. ē tibicca duścarita gati lakṣaṇaya nisā anit bhikṣūn vahansēlāsa bæri vuṇā sil vatak sīlaya ārakṣā karaganna sīla guṇa ræn̆gaganna ebat caritayak geniyanna ē sārtha caritaya dækkahama vihiru koḷoppak kaḷā. nīja nigraha kaḷā. bhāvanānuyōgī bhikṣūn vahansēda gattahama metana sadda baddha kaḷā. koḷoppan kaḷā. ohoma kara kara nīja karanna paṭan gattaṭa passē tamayi vinaya panavanna hētu vedena maganē.
이것이 까닭이 되어 Vajjiputtaka bhikkhu라는 무리가 앞장섰습니다. 그들의 그릇된 성향 때문에 다른 bhikkhu들은 sīla를 지키고 덕을 지키며 그런 삶을 이어 가기 어려워졌습니다. 그런 알찬 행실을 보면 그들은 비웃고 놀리고 천하게 꾸짖었습니다. 수행하는 bhikkhu들이 앉아 있으면 그곳에서 시끄럽게 떠들고 놀렸습니다. 그렇게 하기 시작한 뒤에야 vinaya를 정할 까닭이 생겼습니다.
gnānavantava karuṇu tērum aragena sīlavantava guṇavantava kaṭayutu karana ayaṭa bādhā pamaṇavanna paṭan gatta pirisa nisā panavanna siddha vuṇāya nītimā
지혜롭게 알아차려 sīla와 덕을 갖추고 지내는 이들을 방해하기 시작한 무리 때문에 규칙을 정해야 했던 것입니다.
oya avasthāva kiṭṭu venakoṭa særiyut hāmuduruvō budurajāṇan vahansēṭa kihipa vatāvak kivā svāmīni harima mē pirisa dūṣyayayi. enna enna kalakiḷuṭu venavā. vinē nīti mālāva panavanna budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā sāriputta tathāgatayan vahansē īṭa kal dannavā. nihan̆ḍa venna. tun vatāvak illa hiṭiya.
그때가 다가오자 Sāriputta 스님이 Buddha께 여러 번 말씀드렸습니다. ‘스님, 이 무리는 몹시 더럽혀졌습니다. 갈수록 얼룩이 짙어집니다. vinaya의 규칙을 정해 주십시오.’ Buddha께서는 ‘Sāriputta여, Tathāgata는 그때를 안다. 잠자코 있어라’ 하고 설하셨습니다. 세 번이나 청했습니다.
budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā sāriputta nivan dakina paramārthayen mahaṇa velā ē san̆dahā kæpavena pudgalayāgē caritaya asuddha vennē nǣha suddha venavā misa. ē nisā mēka tathāgatayan vahansē kal dannavā sudusu velāva venakan inna.
Buddha께서 설하셨습니다. ‘Sāriputta여, nibbāna를 보려는 뜻으로 출가하여 그것에 몸 바치는 사람의 행실은 더러워지지 않고 오직 깨끗해질 뿐이다. 그러니 Tathāgata가 때를 안다. 알맞은 때가 올 때까지 기다려라.’
menna mē ākārayen sāmānya a duccarita sāmānya kaṭayutu tibuṇat muladi muladī pævidi vecca kaṭayaṭa nivan dækīmē adahasa mul velā tiyenakan. ē piṇisa apirisiduyi kiyalā budurajāṇan vahansē ivat kaḷē nǣ. nivan dækīmē balāporottuva paramārthamayen kaṭayutu karana pudgalayāgē pavitratāvaya karā nægenavā. ē nisā tavama vivasanna tavama panavanna ōnē nǣ kiyalā. mē nīti mālāva nopanavā hita.
이렇게 흔한 그릇된 행실이 있었더라도, 처음 출가한 이들에게 nibbāna를 보려는 뜻이 앞서 있는 한, Buddha께서는 그들을 더럽다고 내치지 않으셨습니다. nibbāna를 보려는 바람과 목표로 지내는 사람은 깨끗함으로 올라갑니다. 그래서 아직은 참아라, 아직 정할 필요가 없다 하시며 규칙을 정하지 않으셨습니다.
mē tattvayaṭa gihillā antimaṭa bhikṣūvak bhikṣū vēśayen tamangē pera hiṭapu bhāryāva saman̆ga daruvek labā gænīmaṭa adahasa balāporottu dīlā ē hētuvē kāma saṁvāsaya gedunā. ēka avasthāva menna mē avasthāva venakoṭa etana paṭan gennē divyā brahmayō bhavā kampāva venna paṭan gattā śāsanayaṭa mahā kaḍakiḷuṭa paṭan gattā.
그런 처지에 이르러 마침내 한 bhikkhu가 bhikkhu의 모습으로 예전 아내와 함께 아이를 얻으려는 뜻으로 성관계를 맺었습니다. 바로 이때에 이르자 deva와 brahmā들이 흔들리기 시작했고, sāsana에 큰 얼룩이 지기 시작했습니다.
gihiyā jīvat vena ākārayen viśva jīvat vena maga hadāgattā. dæn itin śāsanayē vināśaya mula piruva kiyalā hadanna paṭan gattā. duk venna paṭan gattā. menna mē kāraṇaya mul karagena kāraṇaya āvaṭa passē tamayi budurajāṇan vahansē paḷaveni kāma vaituna pārādhikāva paṭangena paṭan gattē ævæt panavalā oya vidiha nīti mālāvak panavanna. [ugura kǣrīma]
세간 사람이 사는 방식으로 사는 길을 만들어 버린 것입니다. 이제 sāsana가 무너지기 시작했다고 말하기 시작했고 슬퍼하기 시작했습니다. 이 일을 바탕으로 이 일이 생긴 뒤에야 Buddha께서는 성관계에 관한 첫째 pārājika부터 시작하여 āpatti를 정하며 그렇게 규칙들을 정하기 시작하셨습니다.
itin ē nisā itin api dakinna ōnē. māgaya tuḷa budurajāṇan vahansē iḍak dunnā hari maga tērum ganna puḷuvan gnānavanta ayaṭa hiten kayen vacanayen manā sihiyen in̆dalā kāpayak varadak vena dē athæralā hita vadāganna kramayak iḍa dunnā. trī śikṣāva tuḷin tamangē māgadhīya pūrṇaya karaganna ēka nidahas karalā dunnā. ē trī śikṣāva anugamanaya karana kenā ævataṭa væṭīmak venavā. ævaten nægīmat venavā. yathābōdhayat pūrṇa karagannavā. sīlayen sampūrṇa suddhabhāvayaṭak pat venavā. ehema kramayak æti nisā mē triī śikṣāva van̆dana. mē śāsanayē tiyena ekak. mokada mē trī śikṣāvaṭa mama ævæt panavannē næha. ē maga anugamanayaṭa mama tahaṁci panavalā næha. ēkayi hētuva kiyalā [ugura kǣrīma]
그러니 우리가 보아야 할 것은 이것입니다. 그 길 안에서 Buddha께서는 바른 길을 알아차릴 수 있는 지혜로운 이들에게 자리를 주셨습니다. 마음과 몸과 말로 깨어 있으며 pāpa와 잘못이 되는 것을 버리고 마음을 닦는 방법에 자리를 주셨습니다. 세 가지 sikkhā로 자기 길을 다 이루도록 자유롭게 열어 주셨습니다. 그 세 가지 sikkhā를 따르는 이는 āpatti에 떨어지기도 하고 āpatti에서 일어나기도 하며, 참된 앎을 다 이루고 sīla로 온전한 깨끗함에 이릅니다. 그런 방법이 있기에 이 세 가지 sikkhā는 이 sāsana 안에 살아 있습니다. ‘나는 이 세 가지 sikkhā에 āpatti를 정하지 않는다. 그 길을 따르는 데 금지를 두지 않았다. 그것이 까닭이다.’
ē dēśanāvē pæhædiliva dēśanā karanavā. ehenam metandi api dakinna ōnē nuvaṇin karuṇu tērum maragena yana kenekuṭa nivan maga tiyenavā. rāgayaṭa, dvēśayaṭa, mōhayaṭa yamak hētu venavā nam ē maga væḍuvot obaṭa rāga hitak, dvēśa hitak, mōha hitak pahaḷa venna hētu venavā. ōkaṭa saṁkhāra paccayā viññāṇa siddhāntaya. ehenam budurajāṇan vahansē dharma siddhāntayaṭa anukūlava pennana mārgayaṭa iḍa ærapu nisā. ehema kramayak tiyenavā nidahas va nidahas cintanaya tuḷin satyaya karā yanna ōna.
그 설법에 또렷이 설해져 있습니다. 그러니 여기서 우리가 보아야 할 것은, 지혜로 알아차리며 가는 이에게는 nibbāna의 길이 있다는 것입니다. 무엇이 rāga, dosa, moha를 부른다면, 그 길을 닦으면 rāga의 마음, dosa의 마음, moha의 마음이 일어날 까닭이 됩니다. 이것이 saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ의 이치입니다. Buddha께서 dharma의 이치에 맞게 보이신 길에 자리를 열어 두셨기 때문에, 그런 방법이 있습니다. 자유롭게, 자유로운 생각으로 참됨을 향해 가야 합니다.
ē maga pæhædiliva iḍa hæralā tiyena bava aṁgutara nikāyē oya śramaṇa vargaya sūtrayakin vigraha karalā hon̆daṭa pæhædiliva nidahas karalā tiyenavā. ehenam ē nidahas mārgaya apiṭa ada tiyena nisā. apiṭa praśnayak næha. yak siddha novena varadak siddha novena karuṇu dannavā nam apiṭa puḷuvan īṭa anukūlava pāpiya varada siddha vennē ē athæralā. ēkaṭa bādhāva niddē karagena tamangē kaṭayut karaganna.
그 길이 또렷이 열려 있다는 것은 Aṅguttara Nikāya의 Samaṇa vagga에 있는 sutta에서 잘 풀이되어 또렷이 풀려 있습니다. 그러니 그 자유로운 길이 오늘 우리에게 있으므로 우리에게는 문제가 없습니다. 무엇이 잘못이 되고 무엇이 잘못이 되지 않는지 안다면, 그에 맞게 pāpa와 잘못이 생기는 것을 버리고 걸림돌을 치우며 자기 일을 해 나갈 수 있습니다.
itin vædagatma deyak tiyenavā metana api nikan kivvaṭa bæhæ. ārya mārgaya anugamanaya kirīma nisā yamkisi dhyāna mārgaphaladī uttarī manuṣa dharmayak yamek læbuvā nam dhyānayak læbuvā nam viśēṣayen. ē dhyānayēdī hon̆daṭa pæhædiliva pēnna paṭan gannavā kaḍa kilu āvot dhyānaya pirihenavā. dhyānaya naganna bæruva yanavā. ē nisā hon̆daṭa pæhædiliva pēnavā. vikṣittatāvayak matu vunā nam ē dhyānaya naganna bæruva yanavā. yam kenakoṭa ehema naganna bærikamaṭa dhyānaya væḍenavā nam ohuṭa kalakiluṭak nǣha kiyana ekaṭa tamanṭama sākṣiyak.
그런데 아주 중요한 것이 하나 있습니다. 말만으로는 안 됩니다. 거룩한 길을 따른 덕에 누가 jhāna나 magga와 phala 같은 uttarimanussadhamma를 얻었다면, 특히 jhāna를 얻었다면, 그 jhāna 안에서 또렷이 보이기 시작합니다. 얼룩이 생기면 jhāna가 무너집니다. jhāna에 들 수 없게 됩니다. 그래서 또렷이 보입니다. 흐트러짐이 일어나면 그 jhāna에 들 수 없게 됩니다. 누군가에게 그런 걸림 없이 jhāna가 자란다면, 그것이 그에게 얼룩이 없다는 것을 스스로 증언합니다.
ē mārgaya pūrṇavenam, avabōdhaya læbenavā nam, rāga akṣaya, dvēśakya, mōhakya dine dina venavā nam tamanṭa pēnavā mārgayaṭa bādhāvak pæmiṇilā nǣha kiyana eka. yam kenekuṭa bādhāvak pæmiṇa eenavā nam ē dhyāna mārgaphala nætnam. ohuṭa mokenda ohu hoyāgannē bādhāva venavada nædda kiyalā.
그 길이 무르익고 깨달음이 오고, rāga의 다함, dosa의 다함, moha의 다함이 날마다 이루어진다면, 길에 걸림돌이 오지 않았다는 것이 스스로 보입니다. 누군가에게 걸림돌이 온다면 그 jhāna나 magga와 phala가 없습니다. 그것으로 그는 걸림돌이 있는지 없는지를 알아냅니다.
dæn apiṭa dænaganna vædagatma deyak ne. mē kāla sīmāva venakoṭa pragnāva næti nisā. māgaya tōraganna bæri nisā. tænin tæna varaddalā dunna eka vidiha dr̥ṣṭ mārga aragena ivelā mārgaya hæṭiyaṭa nivan maga hæṭiyaṭa geniyana nisāma mona jātiyē sil rækēna mona jātiyen inna hædilāda oba vahansē koccara karenavada oya tattvayaka idilā mama āhāra daval 12yin passē āhāra puruṭak gannē næǣ vatura vitarayi pānaya karalā. mama mē āvāsayen doṭa pahi nu 20k venavā 25k venavā. meccara kālayak tuḷa ma bhāvanā karē innavā. mokakda karanna ? kiyaval bhāvanāva karanavā monavā hari ekak kiyanavā. [goravanavā] læbū pratiphalayak enna. tava balāporottu venavā. monavat æhuvada? ekakvat nædda? prathamadhyānaya næhænē. etakoṭa mokakda væḍalā tiyennē?
이것이 우리가 알아야 할 가장 중요한 것입니다. 지금 이때에 이르러 지혜가 없어서 길을 고르지 못하고, 여기저기서 잘못 짚어 갖가지 견해를 길로, nibbāna의 길로 삼아 가기 때문에, 온갖 sīla를 지키고 온갖 노력을 합니다. ‘스님은 얼마나 하십니까?’ ‘나는 이렇게 지내며 낮 열두 시가 지나면 음식 한 숟갈도 먹지 않고 물만 마십니다. 이 거처에 들어온 지 스무 해, 스물다섯 해가 됩니다. 그 긴 세월 동안 수행을 해 왔습니다.’ ‘무엇을 하십니까?’ ‘수행을 합니다. 무언가를 외웁니다.’ (잡음) ‘얻은 열매가 있습니까?’ ‘아직 기다리고 있습니다.’ ‘무엇이라도 얻으셨습니까? 하나도 없습니까? 첫째 jhāna는요?’ ‘없습니다.’ ‘그럼 무엇을 닦아 온 것입니까?’
dæn kohomada dænagannē mārgaya harida væradaka væḍca næti eka kohomada dænagannē satu vēvāyi kaḷu vēvāyi sudu vēvāyi mē ādi vaśayen okkoma ven karaganna kiyalā kenekuṭa kiyanavā.
그러면 길이 옳은지 그른지, 무엇이 자라지 않았는지 어떻게 압니까? 어떤 사람에게 ‘빨강이든 검정이든 하양이든 이렇게 다 가려내라’ 하고 말합니다.
æs pēnavā nam æs pēna eka mokada karannē menna satu vēvā kiyannē mēvā kaḷu ē vēvā kiyannē sudu vēvā kiyannē kiyalā api dækagena yakin eka ven karana
눈이 보인다면 보이는 대로 ‘이것이 빨강이다, 이것이 검정이다, 이것이 하양이다’ 하고 보면서 하나하나 가려냅니다.
æs andhayek innavā. kiyana mona tān viha ka næhæ ratun karā karan suduven karapa kiyalā monava vivāda
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
monavada satuyi kiyannē? menna mēvā satu ēvā. allalā balapankō mē pāṭa hoyanna bæhæ alla bæluvaṭa monavāhari hæṭatalayak allagena ā rahat vēvā tamayi mē digaṭa tiyennē. gattā adahasak væradi adahasak kaḷu vēvā. ēka allabanuṭa koṭa mē koṭa ēvā tamayi kaḷu vēvā kiyannē. ēka gatā venas edā dātak. dæn itin keṭō ēvāyi dīk ēvā vi ven kara kara satuva eka dækalat næha kaḷuva dækalat næha.
(눈먼 이가 묻습니다.) ‘빨강이 무엇입니까?’ ‘이것들이 빨강이다. 만져 보아라.’ 만져 보아서는 빛깔을 찾을 수 없습니다. 무슨 모양을 만져 보고는 ‘아, 빨강은 이 긴 것이구나’ 하고 생각을 잡습니다. 그릇된 생각입니다. 검정도 만져 보고 ‘이 짧은 것들이 검정이구나’ 합니다. 그렇게 짧은 것, 긴 것을 가려내고 가려내지만 빨강도 본 적이 없고 검정도 본 적이 없습니다.
dæn kavada ven karagannē menna mē vagē mārgaya dækalak nǣha amārgaya dækalat nætnam. mēka mārgaya vennē kohomada? mārgayaṭa gōcara vennē kohomada? mēka amārgaya vennē kohomada? amārgayaṭa gōcara vennē kohomada mēka nuvaṇin tērum ganna bæri eka æs næti ekak.
그러면 언제 가려낼 수 있겠습니까? 이처럼 길도 본 적 없고 길 아닌 것도 본 적 없다면, 이것이 어떻게 길이 되는지, 어떻게 길에 드는지, 이것이 어떻게 길 아닌 것이 되는지, 어떻게 길 아닌 데에 드는지를 지혜로 알아차리지 못하는 것은 눈이 없는 것입니다.
ehenam cakkhumantō rūpāni dissantīti. andhakārē tēla pajjōtaṁ dhāreyiya cakkhumantō rūpā dakitiya. andhakārī æs ættō rūpa dakittavayi tel pahanakvā vagē oba vahansē dharma dēśanā kā kiyalā budurajāṇan vahansēṭa dharma dēśanā karapuvahama hæmatænama prahaṁsāvak tiyennē ōka
그래서 ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti’, ‘andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti’라고 합니다. 어둠 속에서 눈 있는 이들이 모습을 보도록 기름 등불을 밝히듯 스님께서 dharma를 설하셨다고, Buddha께서 dharma를 설하시면 곳곳에서 나오는 찬탄이 바로 이것입니다.
æs æti kenāṭa rūpa dakinna onna mārgayak patala dunna ālōkaya dunnā. rūpa kiyā denna giyē næha. æs tiyenavā an̆durē innakan pēnnē næha. onna ālōka kaḷā. dæn balāganna anna ehema dahamak budurajāṇan vahansē dunnā. hariya eka væradi eka hoyāganna ārya mārgaya anārya mārgaya tērum ganna cakrayak kramayak budurajāṇan vahansē kiyā dunā menna mēka dænagena tērum aragena mīṭa passē obē væḍē upa karaganna menna mēka tamayi pragnādhika kiya dunna ārya mārgaya
눈 있는 이가 모습을 보도록 길을 밝혀 빛을 주셨습니다. 모습을 일일이 가르치러 가지 않으셨습니다. 눈은 있지만 어둠 속에 있는 동안은 보이지 않습니다. 자, 빛을 밝혔다, 이제 보아라. Buddha께서는 그런 dharma를 주셨습니다. 옳고 그름을 찾아내고 거룩한 길과 거룩하지 않은 길을 알아차리도록 한 바퀴, 한 방법을 가르쳐 주셨습니다. ‘이것을 알고 알아차린 뒤로는 이것으로 네 일을 이루어라.’ 이것이 paññā가 앞선 이에게 가르쳐 준 거룩한 길입니다.
oya mārgayaṭa pārakgena innavā. kalin kala hadāgatta eka vidiha adahas eka eka sammata ēvā kæḍanot pav ēvā æhæṭiyanot hari. ehema ehaka innavā misak sihi nuvaṇin ārya mārgaya tōrā gænīmē hækiyāva næti nisā. ada venakoṭa velā tiyenavā dhyānayak mārga phalayak taraṁgamat uttaraya manus dharmayat avurudu gaṇantissē mē piḷiveta rækas labāganna bæri viṭiya mānasikatvayak pudānna hētu.
그 길을 가로막고 있습니다. 때때로 만들어진 갖가지 생각과 관습들, 어기면 pāpa, 지키면 옳다는 데에 머물러 있을 뿐, 깨어 있는 지혜로 거룩한 길을 고를 힘이 없기 때문입니다. 그래서 오늘날, 여러 해 동안 이 수행을 지켜도 jhāna나 magga와 phala는커녕 uttarimanussadhamma조차 얻지 못하는 마음이 된 것입니다.
itin hon̆daṭa pæhædilivīma deyak ē itin api nuvaṇin tērum araganna ōnē. yamak væradē nam ēka værædda dækagænīmē hækiyāva apiṭa [ugura kǣrīma] tiyenna ōnē. kumak nisāda yamak pav vennē?
그러니 아주 또렷한 것 하나를 우리는 지혜로 알아차려야 합니다. 무엇이 그르다면 그 그름을 알아볼 힘이 우리에게 있어야 합니다. 무엇 때문에 어떤 것이 pāpa가 됩니까?
dæn api dakinavā ehema deyak. davalṭa āhāra gattat, sǣṭa āhāra gattat raha balāgena kǣdarakamaṭa nam kannē i. ēka væradiyi. ēka gælapennē nǣ. daval gattā rǣ gattat koyi velāvē gattat daval gattat rǣ gattāt koyi velāvē gattat gattē rasa tr̥ṣṇāvaṭavat asīmitava baḍa puravā gannavat kǣdarakamaṭavat nemeyi. baḍiginī vēdanāvak duru karaganna nam klānta kærakili duru karennē mē ārya mārgaya pūrṇaya karanna avaśya śaktiya labā gænīmē maṭṭama tērum ganam ē san̆dahā avaśyatāvayak tiyenavā nam ehenam ēkē varada mokakda?
이제 그런 것을 봅시다. 낮에 먹든 밤에 먹든 맛을 즐기며 욕심으로 먹는다면 그것은 그릅니다. 맞지 않습니다. 낮에 먹든 밤에 먹든 언제 먹든, 맛에 대한 갈망 때문도 아니고 한없이 배를 채우려는 것도 아니고 욕심 때문도 아니며, 배고픔의 아픔을 덜고 어지럼과 쓰러짐을 막아 이 거룩한 길을 이루는 데 필요한 힘을 얻는 만큼을 알아 그것이 필요하다면, 그러면 거기에 무슨 잘못이 있습니까?
prāṇaghātaya væni varadak nemeyi āhāra gænīma. āhāra gænīmē varada tiyennē kǣdarakamaṭa rasa tr̥ṣṇāven āhāra gænīma varadak. koyi velē gattā ēka hon̆daṭa pæhædiliva pēnavā api dakinna ōnē paṭicca samuppādaya næ api daham guruvarayā tuḷin. api dækagannavā ēka varadak vennē kohomada?
음식을 먹는 것은 산 목숨을 죽이는 것 같은 잘못이 아닙니다. 음식을 먹는 데서의 잘못은 욕심과 맛의 갈망으로 먹는 것입니다. 언제 먹든 말입니다. 그것은 아주 또렷이 보입니다. 우리의 dharma 스승인 paṭicca samuppāda를 통해 보아야 합니다. 그것이 어떻게 잘못이 되는지를 봅니다.
rasa tr̥ṣṇāven āhāra gattā nam ē pudgalayā rasaya agra karagena. ēka vaṭinādiyak hæṭiyaṭa salakalā gattā nam ohu avidyāvē nigamanayakaṭa bætm. sasāvādaya agraha karagatta gaman ohu bahinnē avidyā nigamanayakaṭa. oya avidyā nigamanaya mul karagena avidyā pratyā saṁkhārā kiyana eka goḍanægenavā. rasa balāporottuven kanna paṭan gattā nam, illanna paṭan gattā nam, hitanna paṭan gattā nam rasa tr̥ṣṇāva mul karagatta avidyā sahagata kāya saṁkhāra, vacīya saṁkhāra, manō saṁkhāra kiyannē tuna atara væḍenavā.
맛의 갈망으로 음식을 먹었다면 그 사람은 맛을 으뜸으로 삼은 것입니다. 그것을 값진 것으로 여겨 먹었다면 그는 avijjā의 결론으로 내려간 것입니다. 맛의 즐거움을 으뜸으로 삼는 순간 그는 avijjā의 결론으로 내려갑니다. 그 avijjā의 결론에 뿌리를 두고 avijjā paccayā saṅkhārā가 세워집니다. 맛을 바라고 먹기 시작하고, 청하기 시작하고, 생각하기 시작했다면, 맛의 갈망에 뿌리를 둔 avijjā 섞인 kāya saṅkhāra, vacī saṅkhāra, mano saṅkhāra 셋이 자랍니다.
kavuruvak karana ekak nemeyi ēka dharmatāvaya ōka tamayi. ehenam rasa tr̥ṣṇāven kāya saṁkhāra, vacīya saṁkhāra, manō saṁkhāra nagenavā kiyana tavat tōrāganna ōnē.
누가 만드는 것이 아닙니다. 그것이 dharma의 본성입니다. 그러니 맛의 갈망으로 kāya saṅkhāra, vacī saṅkhāra, mano saṅkhāra가 일어난다는 것을 더 가려 보아야 합니다.
mama hari āsāvē kalu māḷuvanna. dæn mokada karannē? anē kajumāḷuvena denna bæyi mokaṭada hari rahayi inna. dæn mē kālē kaju tiyenavā nēda? oyāva matē kaju tiyenavānē hariyaṭa oyālā kaṭṭiyak hariyaṭa dan dena kaṭṭiya. gēnakoṭa genna praṇīta ēva. oya ājji atalā inna kāla nam hæmadāma kajivāraṭa hat aṭa vatāvak apiṭa kajimāḷu hadalā gannaōna. oya
‘나는 캐슈너트 카레를 정말 좋아합니다.’ 그러고는 어떻게 할까요? ‘캐슈너트 카레를 좀 줄 수 없습니까? 정말 맛있는데요.’ ‘요즘이 캐슈너트 철 아닙니까? 이 근처에 캐슈너트가 많지요. 여러분은 정말 dāna를 잘 올리는 분들입니다. 가져올 때는 좋은 것을 가져오세요. 할머니가 계실 때는 늘 일고여덟 번씩 캐슈너트 카레를 해 주셨는데요.’
hāmuduruvō tacan ōka karaḷu hari kavaka kiyanavā. dæn mokakda mē karannē? mē kohona kiyana deken kaṇḍa sūtra hadāgattahama mehema ēvāra paramparāva hari dānako. gēnnē hon̆da praṇiddhavala pat api dannavā ēka dæn kaji māra hon̆da kas vagayak tiyenavā. hadalat gotalat kiyanavā mēkaṭa kǣli dānna. ohommalā inna kālē ēkaṭa dæn itin oyāṭa itin ammalā karapu væḍē nǣhænē. dæn kohada rassa āvaṭa yanavā ēkayi velā tiyennē. nætnam api aya oma mæṇi narakayi nemeyi. antaṭṭuva denavā hon̆daṭa anda vala hienavā hon̆da dānapati mē pratya palā ataraṭa enna næti eka an̆ḍa gahalā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
hari ara kǣdarakaṭa rasāven kalimāḷuva kanna ōnakamaṭa ōka kiyalā.
그것은 욕심과 맛의 갈망으로 캐슈너트 카레를 먹고 싶어서 하는 말입니다.
dæn kalpanā karalā balanavā dæn mēka kohomada hon̆da yahara pæi dālā mama kālā tiyenavā sīni dālā pæi dālā mehema bæpu kaju valaṭa mehema hadalā kiyanavā hari rahaya mataka nædda ammā inna kālē oya sīni dālā ehema hæduvā kaju bælā ehema genā.
이제 생각해 봅시다. 이것이 어떻게 좋다는 것입니까? ‘설탕과 꿀을 넣고 볶은 캐슈너트로 이렇게 만든 것을 먹어 보았는데 정말 맛있었습니다. 어머니가 계실 때 설탕을 넣어 그렇게 만들고 볶은 캐슈너트를 가져다주던 것 기억 안 납니까?’
ehanē svāmīn vahansa ehari apiṭa ēka matenavā. puduma væḍak ammalā inna kālē ohomanē api nitarama kiyanavā ahadalā mē putālā tiyenan ammalā āraya næti aya nemeyinē. dæn mehema denavā ṭiken ṭika adaha arama mokada karannē næ api varṇā karalā hari hon̆dayi apē hāmuduruvō harima hon̆dayi. apē ammalā sātat velā gænat varṇanā karanavā. kavuruvak nædda mēka api dannē næhænē hadanna kiyalā hadalā geni hin̆da. hon̆da kivō ekak vitara hada ginna dunnahama hon̆da santōsayen kiyalā hitana. itin taḷu mara varā ōka ginnavā.
‘네, 스님. 저희도 그게 기억납니다. 신기하네요, 어머니가 계실 때는 늘 그렇게 했지요.’ ‘이 아들들은 어머니만 못한 사람들이 아니지요.’ 이렇게 조금씩 마음을 끌어당기며 칭찬합니다. 그러면 ‘우리 스님은 참 좋으시다, 돌아가신 우리 어머니까지 칭찬해 주신다’ 하며 만들어 가져옵니다. 한 그릇쯤 만들어 드리면 기뻐하며 입맛을 다시며 먹습니다.
dæn mokakda mēkē? ara vacē saṁkhāra monavada? avidyāva sahagata rasa tr̥ṣṇāven haṭagatta vacī saṁkhāra goḍanæguṇā.
이제 여기에 무엇이 있습니까? 그 vacī saṅkhāra는 무엇입니까? avijjā 섞인 맛의 갈망에서 생긴 vacī saṅkhāra가 세워진 것입니다.
ara karapu kriyāvaliya mokakda? kāya saṁkhāra ara matu karapu hita manō saṁkhāra. dæn oya vidihaṭa avidyā sahagatava satr̥ṣṇāven kāya saṁkhāra, vacī saṁkhāra, manō saṁkhāra eka udāharaṇayak koyida kivvē? oya kramayen monavāhari oya vagē upakrama kapaṭi væḍanē. rasa tr̥ṣṇāva mul karagena ginna ōnavaṭa. oya jātiya ēvā lōkayāṭa kiyalā hitannam poḷōlā hari oya vidihen karanakoṭa æti vennā vū sitivili kriyāva vadanna. avidyā sahagata rasa tr̥ṣṇā mul karagata kāya saṁkhāra vacaya saṁkhāra manō saṁkhāra budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷat nokaḷat oya cakranusārayen siddha vena saṁkhāra paccā viññāṇaṁ kiyana siddhāntaya buduvaru pahaḷa velā hiṭiyat nohiṭiyat siddha venaka siddha venavā.ma
그렇게 한 일은 무엇입니까? kāya saṅkhāra입니다. 그렇게 일으킨 마음은 mano saṅkhāra입니다. 이렇게 avijjā 섞인 갈망으로 생긴 kāya saṅkhāra, vacī saṅkhāra, mano saṅkhāra의 한 보기를 들었습니다. 이런 식의 꾀, 교활한 짓은 맛의 갈망에 뿌리를 두고 먹고 싶어서입니다. 그런 짓을 할 때 일어나는 생각과 행동이 avijjā 섞인 맛의 갈망에 뿌리를 둔 kāya saṅkhāra, vacī saṅkhāra, mano saṅkhāra입니다. Buddha께서 설하시든 안 하시든, 그 바퀴를 따라 일어나는 saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ의 이치는 Buddha들이 나시든 안 나시든 일어날 것은 일어납니다.
unvahansē dēśanā karalā pamēma yam pratignāva panavanavā kiyalā yamek kiyanavānam nǣ ēken saṁkhāra paccayā viññāṇan kiyana eka siddha vennē næhæ. oho ma kivvā ada ēka siddha vennē næhæ kiyalā. ehema deyak buduvaru dēśanā karannē næha. siddha novena deyak budurajāṇan vahansēlā dēśanā karannēt nǣ.
누군가 ‘그분이 설하시고 무슨 규칙을 정하셨으니 이제 saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ은 일어나지 않는다, 오늘은 일어나지 않는다’ 하고 말한다면, Buddha들은 그런 것을 설하지 않습니다. 일어나지 않는 것을 Buddha들은 설하지 않습니다.
ehenam siddha vena deyak kramayak pennuvā mama hiṭiyat nohiṭiyat menna dharmatāvaya menna viññāṇayak haṭaganna hæṭi. onna avidyā sahagata viññāṇayak hasa tr̥ṣṇāva mulkaṭa haṭaganna onna ohoma haṭagannavā. saṁkhāra paccā, viññāṇaṁ kiyalā avidyā sahagata viññāṇa.
그러니 일어나는 것, 방법을 보이신 것입니다. ‘내가 있든 없든 이것이 dharma의 본성이다. viññāṇa는 이렇게 일어난다. 맛의 갈망에 뿌리를 두고 avijjā 섞인 viññāṇa가 이렇게 일어난다.’ saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ, 곧 avijjā 섞인 viññāṇa입니다.
dæn mokada vennē? oya viññāṇaya bæhæ gattaṭa passē oya rasayaṭa giduva vecca mānasikatvaya goḍanna næægilā ivarayi. yaḷi yalit balāporottuvak æti karagannavā noyē upakramaśīlīva ē rasin deka yaḷi yaḷi rasa vidiyaṭa. anna balāporottu mānasikatvayak haṭagattā idiriyaṭa saṁkhāra paccayā viññāṇaṁ kiyana ekēdī viññāṇaskandhayaṭa sambandha velā atīta anāgata vartamāna kiyana tun kālēhi ara manasaṭa goṇu karagatta rasādaya mul karagatta ē mānasikatvaya yaḷi yaḷi bhukti vin̆dinna. atītayē mul karamin, sihi karamin rasa vidamin, mānasika vaśayen vinda ēvāva matak karamin dæn vartamānayē rasa hoyamin anāgataya balāporottu vemin ætigena mānasikatvayak tuna væṭena ekaṭa kiyanavā saṁkhāra pattayen viññāṇayak paha menna mēkaṭa kiyanavā rasa viññāṇaya jivhā viññāṇaya
그러면 어떻게 됩니까? 그 viññāṇa가 내려앉은 뒤에는 맛에 탐착하는 마음이 이미 세워져 있습니다. 그 맛을 거듭거듭 누리려고 갖가지 꾀를 내며 다시 또 바람을 일으킵니다. 앞으로를 향한 바람의 마음이 생긴 것입니다. saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ에서는 viññāṇakkhandha에 이어져, 지난날과 앞날과 지금이라는 세 때에 걸쳐 마음에 쌓아 둔 맛의 즐거움에 뿌리를 둔 그 마음을 거듭거듭 누립니다. 지난날을 떠올리며 맛을 누리고, 마음으로 누렸던 것을 되새기며, 지금 맛을 찾고, 앞날을 기대하며, 그 셋에 빠지는 마음을 saṅkhāra paccayā viññāṇa라고 합니다. 이것을 맛의 viññāṇa, jivhā viññāṇa라고 합니다.
divaṭa rasa dænna phaliyaṭa mohotakin eka natara velā næha. ē ekatu vena ekatu vena koṭas viññāṇa skandhayaṭa ekatu vunāma atīta anāgata vartamānē siyum gana duraḷan̆ga hīna praṇīta rasayayi yamak yam tænaka vīda dæn yam tænaka vīda matu yam tænaka vannēda menna mē piḷiban̆da yamkisi mānasikatvayaṭa kiyanavā rasa piḷiban̆da viññāṇaskandhaya
혀에 맛이 닿은 한순간에 그치지 않았습니다. 그렇게 모인 부분들이 viññāṇakkhandha에 더해지면, 지난날, 앞날, 지금의, 거칠고 미세하고, 멀고 가깝고, 못하고 뛰어난 맛, 어디에 있었고 지금 어디에 있고 앞으로 어디에 있을 그 맛에 대한 마음을 맛에 관한 viññāṇakkhandha라고 합니다.
menna rasa viññāṇaskandhaya goḍanæginna hētu avidyāven oya viññāṇaskandhaya goḍanægicca kenāṭa vena baṇa daham nemeyi vena karmasthāna nemeyi matakaya tiyennē ōka balavat vuṇānam iæna in̆dagena bhāvanā karanna kiyalā giya gamavāma
맛의 viññāṇakkhandha가 세워지는 까닭은 avijjā입니다. 그렇게 viññāṇakkhandha를 세운 사람의 기억에 남는 것은 다른 설법도 아니고 다른 kammaṭṭhāna도 아닙니다. 그것이 힘을 얻으면, 앉아서 수행하려고 가자마자
matu vennē anna genāva sūryangeliyā. ohē ænnē suvanē. dæn me metana hiṭiyot ehema maṭa matulak tiyannē næhæ. anik deka kahalā maṭa ekak tiyanna puḷuvan ekkō ekat ahalā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
bhāvanā passē karanavā dæn gihillā ēka kāla nækiṭ giyā. mokakda vennē? anna [ugura kǣrīma] viññāṇayē nāma rūpa væhæ gannavā.
‘수행은 나중에 하자’ 하고 가서 그것을 먹으러 일어나 버립니다. 어떻게 된 것일까요? (헛기침) viññāṇa에 nāma-rūpa가 내려앉은 것입니다.
dæn rasa viññāṇaya tibuṇā. ēka mōha sahagata mulā sahagata viññāṇayak avidyāven pahaḷa venavā rasayaṭa gi vecca ekak. oya rasayaṭa kǣda kamē dæn oya hæmadinma vivallā alla innē mokakda viññāṇaya kohenda rasa aramuṇak lōkayen ennē? mehema ekak āvanam ārlayak kenā ḷan̆ga atinna eyā genā nam nāma rūpa vahinavā. viññāṇa paccayā nāma rūpan tiyenavā viññāṇaya bæhæganna nāmarūpa gatta kama mokada karannē? aramuṇu āpu gaman allagena æsa, kana diva, nāsaya śarīraya mana okkoma ē rasayē denna dēṭa āyatana karagannavā. anna ēkaṭa gōcara karalā ēka yomu karanavā. anna salāyatana itin ohu viññā rasa sparśaya mul karagena etanayi api hita bæn̆dagena innavā misā. ohuṭa mona nivanak nivan maga.
맛의 viññāṇa가 있었습니다. 그것은 moha 섞인, 홀린 viññāṇa로 avijjā에서 일어나 맛에 탐착한 것입니다. 그 맛에 대한 욕심으로 날마다 무엇을 붙잡고 있습니까? viññāṇa는 세상의 어디에서 맛의 대상이 오는지를 붙잡습니다. 그런 것이 누군가 곁에 오면 nāma-rūpa가 내려앉습니다. viññāṇa paccayā nāmarūpaṃ, viññāṇa가 내려앉아 nāma-rūpa를 잡으면 무엇을 합니까? 대상이 오자마자 붙잡아 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음을 모두 그 맛을 주는 것으로 향하는 āyatana로 삼아 그리로 돌립니다. 이것이 saḷāyatana입니다. 그렇게 그는 맛의 닿음에 뿌리를 두고 거기에 마음을 묶어 둘 뿐입니다. 그에게 무슨 nibbāna, 무슨 nibbāna의 길이 있겠습니까?
itin aragatta kalāyatanaya nisā haṭagatta avidyāven haṭa saṁsparśa saṁsparśayan karalā nætnam avidyā sahagata sparśayan kara karā. kalāyatana paccayā passōgaya tenna væṭalā innē. passa paccayā vēdanā kiyalā ē rasāvāda vindanayaṭa pāvana tæna dīlā. ē vindraṇaya rasa vida. ē vindhanayaṭa hita tiyenavā. vēdanā paccā taṇhā kiyalā rasa tr̥ṣṇāven ælenavā. taṇhā paccayā upādāna kiyalā ēkaṭa bæn̆denavā. upādāna paccayā bava kiyalā rasa bavaṭa pat velā haran ē bava tuḷa ohu innavā misā korapa nirvāṇa bhāvayakda kō nivanaṭa hita. vahapa paccayā jāti kiyalā ohu kǣpū dē darāgatta kāpu gati lakṣaṇa darāgatta kǣdarayek velā innavā misak, kǣdarayek hædenavā misak. oya nivan dæka vāryaka hædenavā.
그렇게 잡은 saḷāyatana 때문에 avijjā에서 생긴 닿음, avijjā 섞인 닿음을 거듭거듭 일으킵니다. saḷāyatana paccayā phasso에 빠져 있습니다. phassa paccayā vedanā, 맛의 즐거움을 누리는 데로 자리를 내줍니다. 그 누림에 마음이 가 있습니다. vedanā paccayā taṇhā, 맛의 갈망으로 들러붙습니다. taṇhā paccayā upādāna, 거기에 묶입니다. upādāna paccayā bhava, 맛의 존재가 되어 그 bhava 안에 있을 뿐이니 어디에 nibbāna의 상태가 있고 어디에 nibbāna를 향한 마음이 있겠습니까? bhava paccayā jāti, 그는 먹은 것의 성향을 지닌 먹보가 되어 있을 뿐, 먹보가 태어날 뿐입니다. nibbāna를 보는 거룩한 이가 태어나지 않습니다.
ē mārgaya anugamanaya karapu budurajāṇan vahansē diṭā maharahatan vahansē dihā kavuru kivvā kivvat mona baṇa potē genāvayi kivvat oyaka mē anugamanaya karapu kenāṭa kǣdayā kiyana jātiya hambavenavā misak. āryayā kiyana jātiya hambavennē næ. menna daham hoyāgannē poten nemeyi cakraya dīlā tiyenavā. dunna cakraya tuḷin daham dakinna mēken mēka vennē mehema kiyalā dakinna api purudu venna ōnē.
그 길을 따른 Buddha나 큰 arahant를 두고 누가 무슨 말을 하든, 어떤 경전을 가져와 말하든, 이것을 따르는 사람에게는 먹보라는 태어남이 올 뿐 거룩한 이라는 태어남은 오지 않습니다. dharma는 책에서 찾는 것이 아닙니다. 바퀴가 주어져 있습니다. 주어진 바퀴로 dharma를 보아야 합니다. ‘이것에서 이것이 이렇게 된다’ 하고 보는 데 우리가 익숙해져야 합니다.
paṭicca samuppādayen daham dakinna purudu vunāma api dænagannavā īṭa passē apiṭa potak vada ætta balāganna daval vēvā, rǣ vēvā koyi velē vēvā mē jātiyen kǣvot siddha vena kǣdayek vennē. jātiya kǣdarayi. kǣda jātiyayi yamak ætda satara apāyaṭa jātiyakaṭa hētu kārakayak pahaḷa vuṇā misā. kavadāvat nivanaṭa tiyā sugatiyaṭa ekakvat pahaḷa velānē.
paṭicca samuppāda로 dharma를 보는 데 익숙해지면 우리는 알게 됩니다. 그 뒤로는 참됨을 보는 데 책이 필요 없습니다. 낮이든 밤이든 언제든 이런 식으로 먹으면 먹보가 될 뿐입니다. 태어남이 먹보입니다. 먹보의 태어남이라는 것이 있다면, 그것은 네 apāya에 태어날 까닭이 생긴 것일 뿐, nibbāna는커녕 sugati로 가는 것 하나도 생기지 않았습니다.
anna maga hoyāganna eha. dæn mehema api dænaganna ōnē yamakin yamak siddha vennē kohomada? itin mēka davalaṭa kǣvot hon̆dayi rǣṭa kǣvot naraka næhæ. rǣṭa kǣvot narakayi. daval 12 hari icca kǣvot praśnayak næhæ. oya jātiyen visan̆dena dahamak tiyenavā nam ēka api ektara matayak vitarayi. kō dharmagnāna tōraganna dharmagnānaya paṭicca samuppannava tōranna puḷuvan inna ōnē yamak væradennē kumak nisāda? kotana innēda? kohoma vunot ēka varadak vennē. anna etakoṭa api dænagannavā meban̆du saṁkhāra meban̆du jātiyaṭayi. ē saṁkhāraya meban̆du avidyā sahagata mānasikatvayaṭayi.
그러니 길을 찾으십시오. 이제 우리는 무엇에서 무엇이 어떻게 생기는지 알아야 합니다. ‘낮에 먹으면 좋고 나쁘지 않다, 밤에 먹으면 나쁘다, 낮 열두 시 전에 먹으면 문제없다’ 하는 식으로 풀리는 dharma가 있다면 그것은 그저 하나의 견해일 뿐입니다. dharma의 앎을 가려낼 곳이 어디입니까? dharma의 앎을 paṭicca samuppāda로 가려낼 수 있어야 합니다. 무엇이 무엇 때문에, 어디에서, 어떻게 하면 잘못이 되는지 말입니다. 그러면 우리는 압니다. 이런 saṅkhāra는 이런 태어남으로 간다, 그 saṅkhāra는 이런 avijjā 섞인 마음에서 온다.
rasa kǣdaṭakamaṭa balāporottu vena kenek udēṭa vitarak dānayak aragena velā haṭā muḷu davasama vēli vēli æl vatura bibī hiṭiyā. ara kǣdarakama nam hi tibunē. ē kǣdakama hētuva dækalā nætnam. ēkē ādīnava dækilā athæragattē nætnam. kǣdarē mærenavā misak. eka vērak aka hiṭiyā kǣdēlāvama mærenavā misak. kavadāvat kǣdaraka mæragena mærenna bæ.
맛에 대한 욕심으로 바라는 사람이 아침에만 dāna를 받고 하루 종일 바싹 말라 찬물만 마시며 지냈다 합시다. 그래도 그 욕심은 마음에 남아 있었습니다. 그 욕심의 까닭을 보지 못했다면, 그 허물을 보고 내려놓지 못했다면, 먹보로 죽을 뿐입니다. 하루 한 끼 먹으며 지냈어도 먹보로 죽을 뿐, 결코 욕심을 죽이고 죽을 수는 없습니다.
cīvala gattat ē manussayā gattē. oya rasaya balāgena nemeyi nam mē kaya pavatvanna avaśya deyak bava dænagena tænaṭa obanin vidihen nam gattē. mē velāvaṭa mē āhāraya gattahama gattē nætnam mē amla matuvelā. mē gǣs matuvelā. ē tuḷin baḍē tuvāla hædilā mē kayaṭa vehesa karalā, klānta karalā, piṭa væḍi karalā mehema deyak venavā kiyalā dækkana.
밤에 먹었더라도 그 사람이 맛을 보고 먹은 것이 아니라 이 몸을 이어 가는 데 필요한 것임을 알고 알맞게 먹었다면, 그리고 ‘이때 이 음식을 먹지 않으면 위산이 올라오고 가스가 차서 배에 상처가 생기고 몸이 지치고 어지럽고 담즙이 늘어 이런 일이 생긴다’ 하고 보았다면,
eyā dænagannavā mēka avæḍayi. mārgaya pūrṇaya karanna avaśya sukha viharaṇayaṭa avaśya karana tattvaya næha. ehemanam ēka nokaṭayi. ehenam gata yutuyi. aragænīma hētu karagena yamkisi amāruvak hædenavāna [ugura kǣrīma] ohu dænaganna ōnē ēka maṭa bādhakayak ēgoṭda? itin tamanma dænagena yana mārgayak nisā. kavuruvat mēka ædagena yana mārgayak nemeyi budu maga kiyannē.
그는 이것이 해롭다는 것을 압니다. 길을 이루는 데 필요한 편안한 머묾에 맞는 상태가 아닙니다. 그렇다면 먹지 않는 것이 나쁩니다. 그렇다면 먹어야 합니다. 먹는 것 때문에 무슨 탈이 난다면, (헛기침) 그는 그것이 자기에게 걸림돌인지를 알아야 합니다. 스스로 알아 가는 길이기 때문입니다. Buddha의 길은 누가 끌고 가는 길이 아닙니다.
api dakinna ōnē ēka apiṭa væḍa vena hæṭi hō avaḍa vena hæṭi. yamak karanakoṭa ē væḍē tamanṭa avæḍa bava hētu sānduva pēnavā nam nyāya dharmaya paṭicca samuppādaya nyāyaṭa anukūlava vigraha karaganna ēkāntayen hækiyi. mokada ahambayen siddha vena deyak mē lōkē næhæ. mē lōkē tiyennē hariyākāra yathā hētuphala dharmatāvayak.
그것이 우리에게 어떻게 이롭고 어떻게 해로운지를 보아야 합니다. 무엇을 할 때 그것이 자기에게 해롭다는 까닭이 보인다면, 이치의 dharma, paṭicca samuppāda의 이치에 맞게 반드시 풀어낼 수 있습니다. 이 세상에 우연히 일어나는 것은 없기 때문입니다. 이 세상에 있는 것은 정확한 까닭과 열매의 본성입니다.
hon̆daṭa hō narakaṭa hētu vena ākārayak tiyenavā. ē hētu vena ākāraya tērum gænīmē hækiyāva apiṭa tibuṇanam. api paṭicca samuppannava dakinavā. menna mēkaṭa avidyāva kiyannē menna mē hētuva. mokak nisāda? laukikatvayaṭa ælenavā nam, bæn̆denavā nam, matu matu dukaṭa haṭagænīmaṭa hētukāra vannā vū mē pævætma hā sambandhava bæn̆dī hæn̆dī inna ekak nam api yana mārgaya.
좋은 쪽으로든 나쁜 쪽으로든 까닭이 되는 방식이 있습니다. 그 방식을 알아차릴 힘이 우리에게 있다면 우리는 paṭicca samuppāda로 봅니다. 이것을 avijjā라고 하는데, 그 까닭은 이렇습니다. 왜일까요? 세간의 것에 들러붙고 묶인다면, 앞으로의 괴로움이 생길 까닭이 되는 이 존재에 얽매여 있다면, 그것이 우리가 가는 길이라면,
ē laukikatvayaṭa priyamanāpayi kivvā nam. anicca, dukkha vū, anatta vū lōkayak niccayi, sukhayi, ātmayi kiyannā vū dr̥ṣṭiyen mē allagena. ehema allagena yamak nætnam anna ē allaganna tæna pahaḷa vunē kumak nisāda? ēka nodanna avidyāven. onna ōka avidyāva
세간의 것이 사랑스럽고 마음에 든다고 한다면, anicca, dukkha, anatta인 세상을 nicca, sukha, atta라고 하는 견해로 이것을 붙잡은 것입니다. 그렇게 무엇을 붙잡는다면, 그 붙잡는 자리는 무엇 때문에 생겼습니까? 그것을 모르는 avijjā 때문입니다. 그것을 avijjā라고 합니다.
kiyannē. ehenam api dænaganna nama mē nigamanaya kiyalā avidyāvenda vidyāvenda paḷaveni nigamanayadīma mula mula kæpanut api dakinna ōnē ōkaṭa mēka vidyāven karana nigamanayakda avidyāven karana nigamanayakda
그러니 우리는 이 결론이 avijjā에서 온 것인지 vijjā에서 온 것인지 알아야 합니다. 맨 처음 결론에서부터 뿌리를 끊어, 이것이 vijjā로 내린 결론인지 avijjā로 내린 결론인지 보아야 합니다.
ehenam vidyāven karana nigamanayak nam gannakāri vinē piṭakinna. anik aya piḷigannēna. ē jātiya gattot api mona vidyāva.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
api vidyāven aragena næhænē. vidyāven gata nam vinayēpiṭakayē tibuṇāda nædda kiyalā balanna apiṭa etanama mē ayinna ōnē næhæ. apiṭa tērum gænīmē hækiyāvak tiyenavā menna mēka vinayaṭa gælapennē. mokakda vinaya kivvē? rāga vinaya, dvēśa vinaya, mōha vinaya. rāgayaṭa pat novī rāgayen hikmenavānam. dvēśayaṭa patvīmaṭa inadī dvēśaya hikmenavā. mōhayaṭa patvīmaṭa tiyena mārgayat mōhayaṭa yana mārgayaṭa yana hikmenavā nam menna mēkaṭa kiyanavā vinaya
우리는 vijjā로 받아들인 것이 아닙니다. vijjā로 받아들였다면 Vinaya Piṭaka에 있었는지 없었는지 찾아볼 필요가 없습니다. ‘이것이 vinaya에 맞는다’ 하고 알아차릴 힘이 우리에게 있습니다. vinaya가 무엇입니까? rāga의 vinaya, dosa의 vinaya, moha의 vinaya입니다. rāga에 빠지지 않고 rāga에서 길들고, dosa에 빠지지 않고 dosa에서 길들고, moha로 가는 길에서 길든다면, 이것을 vinaya라고 합니다.
menna mē vinayaṭa avaśya karana piḷida mokakda vasa mokakda anna ē rāgayaṭa hētu vunē yamak ætnam dvēśayaṭa mōhayaṭa hētu vana yam situvillak kriyāvak katāvak ætanam ēka manāsaya tērum aragena ēken vælakilā hima vata vas sapurannē sil sapurayi. tibunotana dæn ē vaṭināva vata dōraganna bæriuva ada vata hæṭiyaṭa mokakda pennannē? midulā atu gāna ekayi, gē atu gāna ekayi, pin̆gāna hōdana ekayi velāvaṭa okkoma sakas karalā tiyena ekayi. loku hāmuduruvangē paḍikama hōdana ekayi. udēraṭa dāvalaṭa hāvalaṭa ævidilā haranam aparādhakamā karagena van̆dina ekayi. dæn mē ṭika tamayi vadā kiyala ada hadāgena tiyennē.
이 vinaya에 필요한 실천, vata가 무엇입니까? rāga를 부른 것이 있다면, dosa와 moha를 부르는 생각과 행동과 말이 있다면, 그것을 잘 알아차려 거기서 물러나는 것이 vata를 채우고 sīla를 채우는 것입니다. 그런데 이제 그 값어치를 고르지 못하여 오늘날 vata라고 보이는 것은 무엇입니까? 마당 쓸기, 집 쓸기, 그릇 씻기, 때맞춰 모든 것을 차려 두기, 큰스님 발 씻기, 아침 낮 저녁으로 와서 용서를 빌며 절하기. 오늘날 이것들을 vata라고 만들어 놓았습니다.
onin ōka sampūrṇayē innavā a kes gaharaṭa sil sæpilā tiyenavā pēnna epæ. sīlavantara nam samādhi pragnā læbilā tiyenavā pēnna epæ. læbilā tiyenavada? itin api dakinna ōnē ehenam mokakda vata kivvē?
그것을 다 갖춘 이가 있다면 머리카락 하나하나까지 sīla가 갖추어진 것이 보여야 하지 않겠습니까? sīla를 갖춘 이라면 samādhi와 paññā를 얻은 것이 보여야 하지 않겠습니까? 얻었습니까? 그러니 우리는 vata가 무엇을 말하는지 보아야 합니다.
ē vata monavada vatak hædennē kohomada nayi sīla vataṁ hōtu uppajjhanti tathāgatā aṭṭak karakarīni padāyana pa mē vataka pavatvanna budurajāṇan vahansē lōkē pahaḷa velā næha. ehenam mokakda mē pennannē vatakī oya nivan dækīmaṭa avaśya karana yamkisi deyak ēkaṭa bādhaka nǣ. ē bādhakayen ayin vennē mokaṭada?
그 vata란 무엇이고, vata는 어떻게 생겨납니까? Tathāgata들은 sīla와 vata를 위해 세상에 나시는 것이 아닙니다. 이런 vata를 지키라고 Buddha께서 세상에 나신 것이 아닙니다. 그러면 vata로 보이시는 것은 무엇입니까? nibbāna를 보는 데 필요한 것, 그것에 걸림돌이 없는 것입니다. 그 걸림돌에서 왜 벗어납니까?
yathābōdhaya labā gænīmaṭa pragnāva pahaḷa karaganna puḷuvan nisā. æyi pragnāva pahaḷa karagannē? ē pragnāvaṭa yathābōdhayen caturārya satyaya avabōdha vena nisā. æyi caturārya satyaya avabōdha karaganna? avidyā tr̥ṣṇā duru karalā mē antima kayayi, jātiyayi minvatu haṭaganna bhavayak næti karaganna. æyi bhavayak næti karagannē? bhava nirōdhaya nisā, jāti nirōdha vena nisā mē haṭagattā antima jātiyayi. matu jātiyak næti kara gattot jarā marana sōka paridēva duk dovana valin nidaha prayōjanaya ōkayi. ē san̆dahāyi mama mēka kaṭayutu karanna kiyalā dænaganna.
참된 앎을 얻도록 paññā를 일으킬 수 있기 때문입니다. 왜 paññā를 일으킵니까? 그 paññā로 참된 앎을 통해 네 가지 거룩한 진리를 깨닫기 때문입니다. 왜 네 가지 거룩한 진리를 깨닫습니까? avijjā와 taṇhā를 없애고 이 마지막 몸과 태어남 너머로 생길 bhava를 없애기 위해서입니다. 왜 bhava를 없앱니까? bhava가 그치고 jāti가 그치므로 이 태어남이 마지막 태어남이 되기 때문입니다. 앞으로의 태어남을 없애면 jarā, maraṇa, soka, parideva, dukkha, domanassa에서 풀려납니다. 그것이 쓸모입니다. ‘그것을 위해 나는 이것을 한다’ 하고 알아야 합니다.
anna dænagattahama api dænagannavā api mēka kaṭayutu karannē mokaṭada? mokakda paramārthaya? jarā maraṇa, sōka paridēva, duk domanas, upāyāsaya æti karannā vū yam pævætmak ættada mē antima pævætma. mēka næti karanna bæhæ mærena. mē pævætmen ehāṭa tava pævætmaṭa hētu kārakayak tiyenavā anna ēka duru karagattā nam mē pævætma idagena api dannavā matuva jātiya, jarā marana sōka paridēva duk damanassa pāyadana pævætmak næhæ. hētu næha. hētu næhanam phalayak. hētu nirōdhanam phala nirōdha. menna mē ṭika kara gænīmaṭa vitarayi apiṭa puḷuvankama tiyennē mē upaṁjātiyaka.
그것을 알면 우리가 이것을 왜 하는지, 목표가 무엇인지 압니다. jarā, maraṇa, soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa를 일으키는 존재가 있다면 이것이 마지막 존재입니다. 죽기 전에는 이것을 없앨 수 없습니다. 이 존재 너머로 또 다른 존재를 낳을 까닭이 있는데, 그것을 없앴다면 이 존재 안에 있으면서도 앞으로의 태어남, jarā, maraṇa, soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa가 있는 존재가 없다는 것을 압니다. 까닭이 없습니다. 까닭이 없으면 열매도 없습니다. 까닭이 그치면 열매가 그칩니다. 이 태어남에서 우리가 할 수 있는 것은 오직 이것뿐입니다.
ēni ē nisā ēkin haṭagapi kaṭuta valin 100 99k. næn hædilā tiyennē mokakda? avidyā sahagata nigamana nisā haṭagata væḍa kaṭayutu hiten kaya vacanaya karā. matu satara gamanak hētu venna matu jātiyak goḍanaganna hētu vena væḍa kaṭayutu tamayi. yathahya dænagattāhama mē sihaṭa anuva kæpilā yanavā.
그러니 거기서 생긴 일들 가운데 백에 아흔아홉은 무엇으로 만들어졌습니까? avijjā 섞인 결론 때문에 마음과 몸과 말로 생긴 일들, 앞으로의 saṃsāra 길의 까닭이 되고 앞으로의 태어남을 세우는 까닭이 되는 일들입니다. 참모습을 알게 되면 깨어 있음에 따라 그것들이 잘려 나갑니다.
hæbæyi sihiyaṭa 100kma matu jātiyak gonna kaṭayutu nemeyi. mē pævætma tuḷa mærenakan jīvat vīmaṭa avaśya karannā vū kaṇḍā āhārayak, inna tænak, leḍḍa behetak, inna vastrayak paribhō karana silpasayā paribōva karana ē vagēma lōkānukampāven lōkayāṭa yahapataṭa hitana kiyana karana yamkisi koṭasak ætnam. arakena chandarāgayen avidyā sahagata bhāvayen tōrayi. anna ē siyadahaka atyāvaśya suddha kaṭayutu koṭasak tiyenavā. jīvitayē bhavatana avasāna venakan vitarayi ēkē kriyāvaliya tiyennē. eyin ehāṭa upādānayak niṣpādanaya nokara nisā matu bhavayaṭa hētu novanā ē kaṭayutu ṭika arihatun vahansēṭat ituru.
그렇지만 백 가지 모두가 앞으로의 태어남을 세우는 일은 아닙니다. 이 존재 안에서 죽을 때까지 살아가는 데 필요한 먹을 음식, 머물 곳, 병에 쓸 약, 입을 옷 같은 살림살이를 쓰는 것, 그리고 세상을 가엾이 여겨 세상의 이로움을 위해 생각하고 말하고 하는 일이 있습니다. 나머지, 곧 chanda-rāga와 avijjā 섞인 것은 잘려 나갑니다. 그러면 꼭 필요한 깨끗한 일들이 남습니다. 그 일의 흐름은 이 삶이 끝날 때까지만 있습니다. 그 너머로는 upādāna를 만들지 않으므로 앞으로의 bhava의 까닭이 되지 않는 그 일들은 arahant에게도 남습니다.
ārya mārgaya anugamanaya karana kiyana eka otanin tōragannavā. menna mē kaṭayutu mē jīvitaya avasānayaṭakam vitaramin ehaṭa hētu næha. ēkat paṭicca samuppannava nuvaṇin dænaganna ōna. etakoṭa eyā dæna gannavā kāgenvat ahana deyak metana ituru velā næhæ. mēka karannada? mēka nokarannada? mēka harida? mēka væradida? kāgenda ahanna dharmaya tuḷa guruvarayā dharmaya. anna dharmaya tamā praguṇa soravannē. dharmaya tuḷin tamā niyama tænaṭa gēnavā. etendi dannavā menna kaḷa yutta menna nokaḷa yutta. menna væḍak vena hariya menna væḍak novena hariya. menna ārya mārgaya væḍena pætta menna ārya mārgayaṭa viruddha pætta. menna mārgaya phalaya menna etana pat vunā nam patvuna bava menna ituru velā tiyena mē jīvitaya avasānakam koranṭa vidu haṭiya mehen ehārē mē kaṭayutu matu bhavayaṭa hētu nǣhæ kāgenvat æhuvē næ mama dænagattā dharmaya tuḷa anna dharmagnānaya mūkurā yanakoṭa onna ohoma dakinna paṭan gannavā. metandi kavuruvak piḷisanak kāgevat sambandhayak otennaṭa nǣha.
거룩한 길을 따른다는 것은 거기서 가려집니다. 이 일들은 이 삶이 끝날 때까지만 있을 뿐 그 너머의 까닭이 없다는 것, 그것도 paṭicca samuppāda로 지혜롭게 알아야 합니다. 그러면 그는 누구에게 물어볼 것이 남아 있지 않다는 것을 압니다. 이것을 할까? 하지 말까? 이것이 옳은가? 그른가? 누구에게 묻습니까? dharma 안에서 스승은 dharma입니다. dharma가 스스로 닦아 줍니다. dharma를 통해 스스로 바른 자리로 데려갑니다. 거기서 압니다. 이것이 해야 할 것, 이것이 하지 말아야 할 것, 이것이 쓸모 있는 쪽, 이것이 쓸모없는 쪽, 이것이 거룩한 길이 자라는 쪽, 이것이 거룩한 길에 거스르는 쪽, 이것이 magga, 이것이 phala, 거기에 이르렀다면 이르렀다는 것, 남은 이 삶이 끝날 때까지 하는 이 일들은 그 너머로 앞으로의 bhava의 까닭이 되지 않는다는 것을. ‘누구에게 묻지 않고 dharma 안에서 내가 알았다.’ dharma의 앎이 무르익어 가면 그렇게 보기 시작합니다. 여기에는 누구의 의지처도, 누구와의 얽힘도 없습니다.
mahaṇeni caturārya satyaya avabōdha nokarapu nisā mē lōka satyayō eka ekkenā passē kiyana ēvā pasē yanavā. kiyana eka karanna yanavā. caturārya satyaya avabōdha karapu kenā kavuruvat ēvā karanna deyak næhæ. tamā rmānukūluva dænagannavā kaḷa yuda nokaḷa yutta dænagena kaḷa yutta karanavā nokaḷa yutta atahari mesē praguṇa karaganna budupan vahansē mehema dēśanā karapu tæn tiyenavā.
‘bhikkhu들이여, 네 가지 거룩한 진리를 깨닫지 못했기에 세상 중생들은 이 사람 저 사람이 하는 말을 따라가고 하라는 대로 하러 간다. 네 가지 거룩한 진리를 깨달은 이는 누구 때문에 할 것이 없다. 스스로 dharma에 맞게 해야 할 것과 하지 말아야 할 것을 알고, 알아서 해야 할 것은 하고 하지 말아야 할 것은 버린다. 이렇게 닦아라.’ Buddha께서 이렇게 설하신 곳들이 있습니다.
itin api dænaganna ōnē mē ekāgē tiyena mata nemeyi. yamak apiṭa prayōjanāvat vennē kohomada? ē prayōjanaya dænagena ēka karanavā. ēken api dænagannavā maṭa rāgayaṭa hētuvak venavada? dæn daval 12 passē gattot ēka rāgayaṭa hētu vennē kotaninda? æyi daval 12 issellā hētu vennē nættē æyi passē hētu vennē? ehema kramayak tiyenavā. nætnam æyi ēka pænevvē? hētuvak nætuvada pænevvē? næ hētuvak
그러니 우리가 알아야 할 것은 이 사람 저 사람의 견해가 아닙니다. 무엇이 우리에게 어떻게 이롭습니까? 그 이로움을 알고 그것을 합니다. 그것으로 우리는 압니다. 이것이 나에게 rāga의 까닭이 되는가? 낮 열두 시가 지나 먹으면 그것이 어디서 rāga의 까닭이 됩니까? 왜 열두 시 전에는 까닭이 되지 않고 왜 뒤에는 까닭이 됩니까? 그런 이치가 있습니까? 아니라면 왜 그것을 정하셨습니까? 까닭 없이 정하셨습니까? 아닙니다, 까닭이 생겼습니다.
hæduvē. hāmuduruvō piḍapāta karanna nam ē kālē genahalā dennē næhæ. kalāturuven tamayi kenek vitara dānayak genak dennē.
그때는 스님들이 piṇḍapāta를 나가도 가져다주지 않았습니다. 어쩌다 한 사람이 dāna를 가져다줄 뿐이었습니다.
budurajāṇan vahansēṭa vvā vetana dānayak denna nætuva ō kivvē væṭana tama piṇḍa pasatenavā. koccara varinavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
lovturā buddhatvayaṭa patvelā hitan bhikṣūn vahansēlā 500k samaga ara vēraṁjā kiyana gamē vas vasanna gihillā ēka balu ballek āvē næhæ dāna ṭikak enna mē kavuda aividilā ennē kiyalā balana gamē innē. tun avurudak baḍakinnē tun māsayak baḍikinnē ehi. yavahāl vaḷan̆damin æl vaturen paturuven yavahāl am̆baralā anik hāmuduruvō ara mīpuru ṭikak vitara karalā budurajāṇan vahansē lilā tun māsayak kal gihidalā balu ballakavat giyanē ara kavuda ævidilā innē monavada kanna bonna ṭikak val del suvaru balanna ayin tiyenavada
세상에 견줄 데 없는 Buddha가 되신 뒤 bhikkhu 오백 명과 함께 Verañjā라는 마을에 안거하러 가셨는데, dāna를 조금 주러 오기는커녕 개 한 마리 와 보지 않았습니다. 누가 와서 머무는지 들여다보는 사람 하나 없는 마을이었습니다. 석 달 동안 굶주렸습니다. 보리를 찬물에 갈아 드시고, 다른 스님들이 보리 가루를 조금 만들어 드려 Buddha께서는 그렇게 석 달을 보내셨습니다. 개 한 마리도 누가 와 있는지, 먹고 마실 것은 있는지 보러 오지 않았습니다.
bhikṣūn vahansēlā pansiyak ekalā gamaka gihillā nam kælǣvaka innavā dækkot tāranti vunoda ehema nam kohoma vēdanna oyagē siddhiyak āranti vunē. gama nemeyi ahala gan hata dannavā davasen. tavat ehema sīlavantava guṇavanta ehema guṇavatu kiyattot ehema muḷu laṁkāvædenavā æti davas hatak yanna issara ada edā ohoma tattvayak tibunē næha.
오늘날 같으면 bhikkhu 오백 명이 마을 숲속에 머무는 것이 보이면 소문이 금세 퍼질 것입니다. 그 마을만이 아니라 둘레 일곱 마을이 하루 만에 알 것입니다. sīla와 덕을 갖춘 분이라고 하면 이레가 지나기 전에 온 스리랑카가 알 것입니다. 그날은 그런 형편이 아니었습니다.
tun māsē antima velā hiṭam budurajāṇan vahansē bhikṣūn vahansēlāṭa kiyanavā apiṭa kivvā ārādhanāva piḷigattā api væḍiyanavā. apē yutukamak tiyenavā api yanavā kiyalā yanna api gihin kiyalā yanavā. ehema kiya tamayi vērāṁja bhāvanā ḷan̆gaṭa gihillā enam ehenam api vaḍinavā kiyanakoṭayi matak vunē. yakō mama ārādhanāvak velā nam satumāsakaṭa issellā avaskāra pocciya mama karapu aparādhayak. magē ārādhanā paradi vecca deyak. dōma saṁghayaṭa pat vuṇā kiyanavā ē velāvaṭa. ē oya gamē hiṭiyē bamuṇā vitarada mē horu data inna kiyalā balanna mehe giyā. dæn balanna kalpanā karalā etā tibi vecca mānasikatvaya
석 달이 끝나자 Buddha께서 bhikkhu들에게 말씀하셨습니다. ‘우리를 청한 초대를 받아들였으니 이제 떠나자. 우리의 도리가 있으니 떠난다고 말하고 가자.’ 그렇게 Verañjā 브라만에게 가서 ‘그럼 우리는 떠나겠습니다’ 하자, 그제야 그는 생각이 났습니다. ‘아이고, 내가 석 달 동안 초대해 놓고 이렇게 했으니 내가 저지른 죄로구나. 내 초대가 헛된 것이 되었구나.’ 그때 그는 큰 뉘우침에 빠졌다고 합니다. 그 마을에 그 브라만만 있었겠습니까. 그때 있었던 마음가짐을 생각해 보십시오.
ēka avasthāvaka budurajāṇan vahansē piṇḍapāta ælā innakoṭa kavuruvat dānayak dunna. hissatin āpahu vaḍanakoṭa dasarti mārayayi diga. hamba vuṇā dānna. poḍi poḷo pamak karanavā. dānē hamba vuṇāda? dæn yanna kohoma pennannē nædada bala mārida mēkaṭaharat karapu karapu pāpa karmayak unvahansēṭa palan̆dilā ēkaṭa avasthāvala læbilā mārayāṭa onak ahuṇā [ugura kǣrīma] minihak tulapa karalā navatvanna. ē avasthāvē prayōjanā kara mokada karannē? adahat dunnā eka dānayak denna epā kiyalā. hon̆da pāḷamak ganna hon̆da velāvak ahuvuṇā. avasthāva hambavet tiyenavā mārayāṭa parisarayak hædunā misungēngē adahas venas karanna. ē nisā minissungē adahas venas vuṇā. dāni denna hidunē næhæ budurajāṇan vahansē koccara væḍiyada piṇḍapāta vælā vællā ēka dan podak nætuva his sati budurajāṇan vahansē apahuve.
한번은 Buddha께서 piṇḍapāta를 나가셨는데 아무도 dāna를 올리지 않았습니다. 빈 발우로 돌아오실 때 Māra가 마주 와서 조롱하듯 물었습니다. ‘dāna를 얻으셨습니까?’ 예전에 지은 어떤 pāpa kamma가 그분께 열매를 맺을 기회를 얻어, Māra가 사람들을 홀려 막을 틈을 잡은 것입니다. 그때 Māra는 dāna를 올리지 말라는 생각을 사람들에게 불어넣었습니다. 좋은 기회를 잡은 것입니다. 사람들의 마음을 바꿀 환경이 Māra에게 생겼습니다. 그래서 사람들의 마음이 바뀌어 dāna를 올릴 생각을 하지 않았고, Buddha께서는 아무리 piṇḍapāta를 돌아다니셔도 밥 한 숟갈 없이 빈 발우로 돌아오셨습니다.
ada kāṭada siddha vennē? mokut ōna hora geḍiya sivurak dāgena saṭenna ōna næhæ. taṭṭa kes pirīn giyot adaham nædda? dānē. pātrayak karan ehema genna nodīna kavuda kiyalā balannē nǣ denavanē.
오늘날은 누구에게 그런 일이 생깁니까? 아무 사기꾼이나 가사를 걸치기만 해도 됩니다. 머리를 깎고 가면 dāna를 받지 않겠습니까? 발우를 들고 가면 누구인지 살피지도 않고 줍니다.
hin̆gekuṭa karana sælakillavat budurajāṇan vahansē karapu næti. api hitāgena inna sundara lōkayaka budurajāṇan vahansē tamangē mē ārya mārgaya lōkayak demin gata karana mē śrēṣṭha jīvitaya gata karalā nǣ. gata karalā tiyena antima dukkhita satvayanṭa pavā muṇa dīlā. nīja nigraha keḷavarak nætivaṭa muhuṇa dīlā. api balāporottu vena sundara lōkayaka buduriyāṇan vahansē vāsaya karalā nǣha. lōkānukampāven vāsaya kaḷē meban̆du tænaka anna ēkē pratiphala dænī yavanna ē vaṭinā daham mātrayaṭa pavāgaru karannē dænuvē minissu.
Buddha께서는 거지가 받는 대접조차 받지 못하셨습니다. 우리가 그리는 아름다운 세상에서 Buddha께서 이 거룩한 길을 세상에 주며 고귀한 삶을 보내신 것이 아닙니다. 가장 비참한 중생들까지 마주하며 보내셨습니다. 끝없는 천대와 꾸짖음을 마주하셨습니다. 우리가 바라는 아름다운 세상에서 사신 것이 아닙니다. 세상을 가엾이 여겨 그런 곳에서 사셨고, 그 열매가 이어져, 그 값진 dharma 한 마디조차 공경하는 사람들이 생긴 것입니다.
itin ē nisā mēvāyē kālayak tuḷa ara edā tibicca nītiya ara galapanna sambandha karanna deyak næha. edā pænivvē eban̆du ænum bæm sahita lōkayaka nindā nigraha karana lōkayaka nogælapena vidihaṭa minissu akæmæti venavā nam kæmati nætnam ē vagē avasthāvēdī æti vennā vū minissunṭa ætivena bādhakaya vaḷakvanna ōnē. ē vagē panōpi nītiya tamayi edāyē panōpi nītiya. itin ōkēdī api dænaganna ōnē yamak nisā pinpav siddha venavā nam ēka api tērum ganna ōnē.
그러니 지금 이 시대에 그날 있던 규칙을 맞추고 이어 붙일 것이 없습니다. 그날 그것을 정하신 것은 꾸짖음과 욕설이 가득하고 업신여기는 세상에서, 사람들이 맞지 않는다고 싫어하면 그런 때 사람들에게 생기는 걸림돌을 막기 위해서였습니다. 그런 규칙이 그날 정하신 규칙입니다. 그러니 무엇 때문에 puñña와 pāpa가 생긴다면 우리는 그것을 알아차려야 합니다.
itin pæhædīma nisā æti vennā vū varadak ætnam budurajāṇan vahansēma nidahas karalā tiyena eka tamayi mama pennannē ran̆guttara nikāyē paḷaveni bhāgayē śramaṇa vargayē veni piṭē tiyenavā onna budurajāṇan vahansē nidahas karalā dunna sthānaya kara sampūrṇa vistara. dæn apiṭa ada puḷuvankama tiyenavā lēsiyenma hiten kayen vacanayen varadaha pāpiyā siddha vena bava pēnavā nam yamak karana ōna eban̆du kriyā situvili navatvaganna ārya mārgayaṭa hētukāra vana kriyā yamak ætda mudul malgaḍak hā samānava ihaḷinma daranavā. agrēṣandamin daranavā.
그래서 이런 데서 생기는 잘못이 있다면 Buddha께서 몸소 풀어 주신 것을 나는 보이고 있습니다. Aṅguttara Nikāya 첫째 권 Samaṇa vagga의 몇 쪽인가에 Buddha께서 풀어 주신 자리가 자세히 있습니다. 이제 오늘 우리는 쉽게, 마음과 몸과 말로 잘못이나 pāpa가 생기는 것이 보이면 그런 행동과 생각을 멈출 수 있습니다. 거룩한 길의 까닭이 되는 행동이 있다면 꽃다발처럼 머리 위로 받들어 지니고 가장 높이 받들어 지닙니다.
ē san̆dahā upaniśraya vena jīvitayak gata karanna ōna nam jīvitaya pævætīmaṭa passē yam kaṭayuttak ætda hīna pætta athæralā ē madhyama pætta avaśya pramāṇayaṭa karanavā. onna oya ṭika karagena giyot apramādava nivan dakinna puḷuvan bādhakayak næha. itin ōkayi tērum ganna ōnē.
그것을 받쳐 주는 삶을 살아야 한다면, 삶을 이어 가는 데 필요한 일이 있다면, 낮은 쪽은 버리고 가운데 쪽을 필요한 만큼 합니다. 그만큼만 해 나가면 게으름 없이 nibbāna를 볼 수 있습니다. 걸림돌이 없습니다. 바로 그것을 알아차려야 합니다.
ara potē mehema tibuṇā mē potē mehema tibuṇā kiyanakoṭa apiṭa dæn pot aganna giyā anitsakayā gannavā amahāyā kiyalā kaṭṭiya næhæ oya velāva tē mehema īṭa issellā apē puta liyā tiyanna ēka mehema tibuṇā kiyalā. dæn kohodada ganna? ehenam apē kaṭṭiyē potē ōka nǣha kiyana tava kaṭṭiya. dæn potē tiya karanna giyāmayi apiṭa amāru væṭennē. ōkada ganna. tava kaṭṭiyak kiyana oya pota passē liyapu ekak. ōka sāhityayak. kǣli dāna. dæn apiṭa hoyāganna bæru api dannavā pota ætta potakōkada kiyalā. ætta pota hoyanna nemeyi dænaganna ōnē nuvaṇin ætta hoyanna.
‘저 책에는 이렇게, 이 책에는 저렇게 있었다’ 하고 말하면 이제 우리는 책을 들추게 됩니다. 어떤 무리는 Mahāyāna를 따르고, 어떤 무리는 우리 쪽 책에 이렇게 쓰여 있었다고 합니다. 이제 어느 것을 잡겠습니까? 또 어떤 무리는 우리 책에는 그것이 없다고 합니다. 책을 들추다 보면 우리가 어려움에 빠집니다. 이것을 잡을까? 또 어떤 무리는 그 책은 나중에 쓴 것이다, 그것은 문학이다, 덧붙인 조각들이다 합니다. 이제 우리는 어느 것이 진짜 책인지 찾아낼 수 없습니다. 진짜 책을 찾으려 하지 말고 지혜로 참됨을 찾는 것을 알아야 합니다.
ætta nuvaṇin hoyā gattahama tamanṭama tērum ganna puḷuvan. mēka kaḷa yutuda? mēka nokaḷa yutuda? mēkē yahapatak venavada nædda? tamanṭa tērum gannak tiyenavā hitā hitaṁ mēnāti jānātītiyō manussa hitā hita mē aya dænaganna puḷuvan kenā manussayā aluta manussa mulē tibunamnam ārya mola nemeyi. hon̆daraka tērum ganna puḷuvan. kaḷa yutta nokaḷa yutta ēka dakinna ōna tamangē anunṭa væḍak venavada avaḍak venavada? ayahapatak venavada? ehapatak venavada? mē karana væḍē rāgaya, dvēśaya, mōhaya haṭagannavada? gevilā yanavada? ēkaṭa hētu vennē kohomada? dharmānukūlava mē ṭika tērum aran nuvaṇin tamangē væḍē karagattot tamanṭa pratiphala læbenavā. oṭa amatarava eka dr̥ṣṭiya valaṭa pot pat valaṭa hiravelā ida giyot etandi apiṭa puḷuvan kamak næhæ yathārtaya hoyāganna.
참됨을 지혜로 찾으면 스스로 알아차릴 수 있습니다. 이것을 해야 하는가? 하지 말아야 하는가? 이것에 이로움이 있는가 없는가? 스스로 알아차릴 힘이 있습니다. ‘hitāhitaṃ jānātī’ti manusso’, 이롭고 해로움을 아는 이가 사람입니다. 사람의 머리만 있어도, 거룩한 이의 머리가 아니라도 좋고 나쁨을 알아차릴 수 있습니다. 해야 할 것과 하지 말아야 할 것, 그것이 자기와 남에게 이로운지 해로운지, 좋은지 나쁜지, 이 일이 rāga, dosa, moha를 일으키는지 닳아 없애는지, 어떻게 그 까닭이 되는지를 보아야 합니다. dharma에 맞게 이것들을 알아차려 지혜로 자기 일을 하면 열매를 얻습니다. 그 밖에 한 견해나 책에 갇혀 있으면 거기서는 참모습을 찾을 수 없습니다.
tamanma anugamanaya karalā balanna ōnē. mē atdækīm siyalla læbanē taman tamā tuḷama atdækīm tiyenavā. tamā tuḷama atdækaṭa væḍennē næhat nam æyi væḍennē nættē? avaṁkava hidāganna ōnē aḍupāḍuva. etanṭa aḍu aḍu hoyāgatta atin pasutalayak tiyenavā pasutalaya sudusu talannam ēt væḍennē næha. itin sudu pasutalayak hadāgannavā.
스스로 따라 해 보아야 합니다. 이 모든 겪음은 자기 안에서 얻습니다. 자기 안에 겪음이 있습니다. 자기 안에서 겪음이 자라지 않는다면 왜 자라지 않습니까? 모자란 점을 정직하게 찾아야 합니다. 거기서 모자란 점을 찾아내십시오. 바탕이라는 것이 있는데, 바탕이 맞지 않으면 그래도 자라지 않습니다. 그러니 알맞은 바탕을 만듭니다.
ārya pasutalayak tiyenavā. ārya mārgaya pivisenna ēkaṭa avaśya karana koṭas tiyenavā. āyuṣa varṇaya, sæpayē balayē nuvana mē kiyana pahak læbenna ōnē mē ārya mārgayaṭa pasut halanna. śraddhā, vīriya, sati, samādhi, pragnā kiyana eka væḍenna ōnē. vaḍanna ōnē. itin væḍena balāgena āpu vipāsak tiyenavā. āyu vara sæpala nuvana.
거룩한 바탕이 있습니다. 거룩한 길에 들어서는 데 필요한 부분들이 있습니다. āyu, vaṇṇa, sukha, bala, ñāṇa 이 다섯을 얻어야 이 거룩한 길의 바탕을 놓을 수 있습니다. saddhā, viriya, sati, samādhi, paññā가 자라야 하고 길러야 합니다. 그렇게 자라도록 가져온 vipāka가 있습니다. āyu, vaṇṇa, sukha, bala, ñāṇa입니다.
ōka sasara karalāda pinvala vipākaya. ē vipākayen læbū hariyak apiṭa ada tiyenavā nam ōka tamayi hambavecca hariya meccara kālagatta eka. dæn oya ṭika apiṭa æti bava pēnavā jīvat velā innavā. æti hon̆daṭama baṇa ahanakoṭa prabōdhayen baṇa ahanna puḷuvan. ehenam varṇayat hon̆daṭama æti.
그것이 saṃsāra에서 지은 puñña의 vipāka입니다. 그 vipāka에서 얻은 몫이 오늘 우리에게 있다면, 그토록 오랜 세월 걸려 얻은 몫이 바로 그것입니다. 이제 그것이 우리에게 있음이 보입니다. 살아 있습니다. 넉넉합니다. 설법을 들을 때 맑은 정신으로 들을 수 있다면 vaṇṇa도 넉넉한 것입니다.
ē ahaganna ekakan hiri væṭennē nætuva kækkuma nætuva sænasilli ahanna puḷuvan mānasikatvayak kāyakatvayak tiyenavā. ē sæpaya hon̆daṭama æti maṭa. nægiṭilā innat puḷuvan, ahagena innat puḷuvan, kammælit næhæ, væṭennet nǣhæ balayet æti. ē vagē dhairya balayet maṭa æti. adhiṣṭhānayak kara gattot maṭa mē ahalā inna hæma mama nægiṭinnē næhæ kivot ēkak karaganna puḷuvan nam ē balayet maṭa æti. hon̆da manā nuvaṭa kiyana eka tērenavā nam hētuphala āya tērenavā nam maṭa ē nuvaṇa hon̆daṭama bæ. ehenam pera bhavayē mama pin karagatta ēven læbicca phalaya maṭa dæn tiyenavā. dæn mokakda karanna ōna? mama ē dharmaya hariyaṭa ahalā hētukāra ætuva kiyapu karuṇa anuva meban̆du phalayak læbena nyāya dharmaya mēka bava maṭa hon̆daṭa væṭahenavā. ehenam maṭa ēka viśvāsayi. śraddhā indriya pahaḷa
쥐가 나지도 않고 아프지도 않게 편안히 들을 수 있는 마음과 몸이 있습니다. ‘그 sukha는 나에게 넉넉하다. 일어서 있을 수도 있고 앉아 들을 수도 있고, 게으르지도 않고 쓰러지지도 않는다. bala도 넉넉하다. 그만한 굳센 힘도 나에게 넉넉하다. 다 듣기 전에는 일어나지 않겠다고 adhiṭṭhāna를 하고 그것을 해낼 수 있다면 그 힘도 넉넉하다. 좋은 지혜라는 것이 무엇인지 알고 까닭과 열매의 이치를 안다면 그 ñāṇa도 나에게 넉넉하다. 그렇다면 지난 bhava에서 내가 지은 puñña의 열매가 지금 나에게 있다. 이제 무엇을 해야 하는가? 그 dharma를 바르게 듣고, 말씀하신 까닭에 따라 이런 열매를 얻는 이치의 dharma가 이것임을 나는 잘 안다. 그러니 나는 그것을 믿는다.’ saddhā indriya가 일어났습니다.
vuṇā. mama ēkē læbena ekakan ēkaṭa avaśya karannā vū dē mokakda? paha kaḷa yudda paha karamin æsuru kaḷa yuddahama æsuru karamin kaṭayutu karanavā. vīryayen. manā sihinavanin yutto ē mohota tuḷa kaḷa yutta, nokaḷa yutta, ven kaḷa yutta, æsuru kaḷa yutu dænaganna sata indriya. īṭa anukūlava ælīm kæṭīm mulā ahakaṭa enavaṭa samādhiya indriya prakāraya dækalā yathābōdhaya anicca dukkha anatta vaśaya lōkaya vaṭahagena asthāvatvaya dækalā atharinna værīma midī giyāsa pragnāva indiya indriya paha væḍunaṭa passē anna paṁca indriya væḍanā mē sattis bōdhi pākṣika dharma væḍennē.
‘그것을 얻을 때까지 무엇이 필요한가?’ 버릴 것은 버리고 가까이할 것은 가까이하며 viriya로 지냅니다. 깨어 있는 지혜로 그 순간 해야 할 것, 하지 말아야 할 것, 떼어 낼 것, 가까이할 것을 아는 것이 sati indriya입니다. 그에 맞게 들러붙음, 부딪침, 홀림이 물러나는 것이 samādhi indriya입니다. 있는 그대로 보아 세상을 anicca, dukkha, anatta로 알아 덧없음을 보고 내려놓고 싫증 내고 바래고 풀려나는 것이 paññā indriya입니다. 다섯 indriya가 자란 뒤에야 서른일곱 bodhipakkhiya dhamma가 자랍니다.
itin væḍenakoṭa mokada vennē? vividhākāra bādhaka enavā. adhairaya venna iḍiya nodī dhairya aragena yaḷi yaḷi karagena yanakoṭa tamā væḍū indriya phalaya nam nætnam śraddhā viti samādhiya pragnā kiyana mē mat venavā. etakoṭa mokada śraddhā bala vīriya bala sati bala samādhi bala pragnā bala kiyalā bala pahak væḍenavā. anna sattis bōdhi bhāṣī dharma tava koṭasak. ēken tiyennē tava pahak.
자랄 때 어떻게 됩니까? 갖가지 걸림돌이 옵니다. 꺾이지 않고 용기를 내어 거듭거듭 해 나가면, 자기가 기른 indriya, 곧 saddhā, viriya, sati, samādhi, paññā가 힘을 얻습니다. 그러면 saddhā bala, viriya bala, sati bala, samādhi bala, paññā bala라는 다섯 bala가 자랍니다. 서른일곱 bodhipakkhiya dhamma의 또 한 부분입니다. 거기에 다섯이 더 있습니다.
dæn balaværanaṭa passē mokada anna ārya aṣṭhāṁgika mārgayē satta bojjhaṁgaya dharma pūrṇa kara gænīmaṭa kisima bādhakayak næ. ē ṭika pūrṇa vidyā phalaya labanavā. itin otendi apima dakinna ōnē mē kavuruvat kiyā denavā nam kiyā denna ōnē kenek asuruvanna nemeyi. menna kramaya igenaganna. kramaya danna nætnam kramaya dænaganna kiyā denavā. magen aha aha inna epā. oya a ahana udāharaṇa upama tuḷin kramaya hoyāganna purudu venna.
bala가 자란 뒤에는 거룩한 여덟 갈래 길과 일곱 bojjhaṅga를 이루는 데 아무 걸림돌이 없습니다. 그것들을 다 이루어 vijjā의 열매를 얻습니다. 여기서 우리가 스스로 보아야 할 것은, 누가 가르쳐 준다면 그 가르치는 사람에게 매달릴 것이 아니라 방법을 배우라는 것입니다. 방법을 모르면 방법을 알도록 가르쳐 줍니다. ‘나에게 자꾸 묻지만 말라. 듣는 보기와 비유를 통해 방법을 찾는 데 익숙해져라.’
dæn etakoṭa mokada karannē? dæn maṭa kramaya ahuvenavā. kiyanna balanna menna mēka tōrannē mehemanē. ā hari. ā hari nam hari kiyalā ahuvenavā. mēkat kiyanna ōka tava ekak kiyanavā. ōka tōrāgannē mehemanē. anna dæn kramaya ahuvelā dæn væra kavuruvat ōnē dæn guruvarayā samallanna. dæn itin tamangē væḍiya karagannā. dæn nidahas kaḍak. anna nidahas kramānukūlava tērum ara nam enakoṭa ara kivva mūlika mūla dharma nyāyanṭa anukūlava tamanma varada tērum ganan athæralā. kaḷita tērum aran karalā mehema tiyanavā. dæn otana kisima praśnayak næha. dæn ōka karaganna
그러면 어떻게 됩니까? 이제 나에게 방법이 잡힙니다. ‘말해 보아라, 이것은 이렇게 가리는 것이지?’ ‘아, 맞습니다.’ 맞으면 맞다고 잡힙니다. ‘이것도 말해 보아라’ 하며 또 하나를 말합니다. ‘그것은 이렇게 가리는 것이지?’ 이제 방법이 잡혔습니다. 이제는 누구도 필요 없고 스승에게 매달릴 필요도 없습니다. 이제 자기 일을 합니다. 이제 자유로운 몸입니다. 자유롭게, 차례대로 알아차려 가면, 말한 기본 원리와 이치에 맞게 스스로 잘못을 알아차려 버리고, 해야 할 것을 알아 하며 그렇게 지냅니다. 이제 거기에는 아무 문제가 없습니다.
tibicca kāraṇaya tamayi budurajāṇan vahansē væḍa inna kālē tibuṇē. ōē kālē eka ekkenā hikmavanna amutu upades denna giyē næhæ. um̆baṭa onnam karagannē spanā phalaya onna anugamanaya karā midīnna ōna nam oba midiya. oba epānam apāgata venna ōna ekak nam karalā palagannavā. dæn budurajāṇan vahansē dēśanā kavē amutuvaṭuven allagena hikma vana ekak nemeyi.
그렇게 할 수 있던 것이 Buddha께서 계시던 때에 있던 일입니다. 그때는 한 사람 한 사람을 길들이려고 따로 가르침을 주러 다니지 않으셨습니다. ‘원한다면 해라, 여기 열매가 있다. 따라서 풀려나고 싶으면 풀려나라. 싫어서 apāya에 가고 싶다면 그렇게 해서 그 열매를 받아라.’ Buddha께서 설하신 것은 따로 붙잡아 길들이는 것이 아닙니다.
ektarā bhikṣūn vahansē navā budurajāṇan vahansēṭa kiyanavā svāmīni oba vahansē magē praśna ṭikaṭa uttara dunavā mama sivura yanna yanavā. mama inna nǣæ si. ohoma praśnayak kaḷā. mahaṇa um̆ba maṭa horonduvak vuṇāda svāmīni magē praśna valaṭa uttara dena bava balaṭa porun vena nam mama sivura darā gannavā kiyalā ehema ekakma kiyalā mama anumata kaḷē svāmīni. dæn mama obaṭa poranduvak vunāda oba sivuru darāganī mama uē praśna valaṭa uttara denavā kiyalāda? nǣnē svāmīn. itin um̆baṭa onna nam hiṭavā bæhenam phalaya oya oya deka um̆bē satuṭa.
한 bhikkhu가 Buddha께 말했습니다. ‘스님, 제 물음들에 답해 주시지 않으면 가사를 벗고 떠나겠습니다. 저는 머물지 않겠습니다.’ 그렇게 물었습니다. ‘bhikkhu여, 내가 너에게 약속했느냐?’ ‘스님, 제 물음에 답해 주신다고 약속하시면 가사를 입겠다고, 그런 조건으로 제가 받아들인 것은 아닙니다.’ ‘내가 너에게, 네가 가사를 입으면 네 물음에 답해 주겠다고 약속했느냐?’ ‘아닙니다, 스님.’ ‘그러니 원하면 머물고, 싫으면 떠나라. 그 둘은 네 마음이다.’
mahaṇa um̆bana vitarak nemeyi. mē okkoṭama nivan maga mama kiyā dunnā kiyā denavā. gnānavantava pragnāvantava karuṇu tērum gatta kenā dænagena anugamanaya karalā videnavā. bæri kenā yanavā. oya maka mama monavā itin um̆baṭa midenna ōna nam menna kramaya mama kiyā dīlā tiyenavā. tērum aran midiya. um̆baṭa bæyinam mātaeka ē ina hari halē sambandhayak næha. um̆baṭa bæhæna dālā pada ham̆bēda ēka.
‘bhikkhu여, 너만이 아니다. 나는 모두에게 nibbāna의 길을 가르쳤고 가르친다. 지혜롭게 알아차린 이는 알고 따라서 풀려난다. 못 하는 이는 떠난다. 그것이 나와 무슨 상관이냐. 네가 풀려나고 싶다면 방법을 내가 가르쳐 두었다. 알아차려 풀려나라. 못 하겠다면 나와 아무 상관이 없다. 못 하겠으면 내려놓고 가라, 그것은 네 일이다.’
dæn mē budurajāṇan vahansē lōkaya allagannada sēnā hadāganna dēvaṭa hadāganna nīti māla panalā ehema yanna epā. um̆ba ōnē okkehaṭa mama vandiga karanagana ma læhætima kiyana ekaṭa oba hiṭan ani ē jātiya budurajāṇan vahansē naga næha. anik kenāgena inna kramayak dunnē nǣha. dharmaya guru karagena dharmayaṭa puda satkāra karagena dharmaya sākṣi karagena dharmānukūlava jīvitaya gata karalā dharmānukūla pratiphalaya labāganna. budurajāṇan vahansē otennaṭama tæna dunnā nisā. oyien ehāṭa tænak dunnē næha.
Buddha께서는 세상을 손에 넣으려고, 군대를 만들려고, 무리를 만들려고 규칙을 정하신 것이 아닙니다. Buddha께는 그런 것이 없었습니다. 남에게 기대어 사는 방법을 주지 않으셨습니다. dharma를 스승으로 삼고, dharma를 받들고, dharma를 증인으로 삼아, dharma에 맞게 살아 dharma에 맞는 열매를 얻으라는 것입니다. Buddha께서는 바로 거기에만 자리를 주셨고, 그 너머에는 자리를 주지 않으셨습니다.
itin ē yathā mārgaya api dakinna ōnē. dækalā tērum aragena gattot apiṭa pēnavā pratiphala kramayak tiyena nisā læbena nisāma kīya hæri. ē kramaya hariyi nikan nemeyi kiyannē hētuphala nyāyaṭat ekakayi pratiphalat læbenavā. oya dekēma atdækīm æti nisā tamayi kiyannē tamanma tērum aragannē værædda værædda hæṭiyaṭa tērum aragenasīyen in̆dalā ēka atharinna. hari dē hariyaṭa tērum aragena nivan maga nivan maga hæṭiyaṭa tērum aragena īṭa anukūla dē karanna. ēkē pratiphala læbena kramayak tiyenavā. ada kisima bādhakayak ēkaṭa næha. ēvā læbenavā. itin anugamanaya karalā tamunot atdækalā tērum ganna eccarayi kiyanna tiyennē.
그러니 우리는 그 참된 길을 보아야 합니다. 보고 알아차려 받아들이면 열매가 보입니다. 열매가 나오는 방법이 있고 열매가 오기 때문에 옳다고 하는 것입니다. 그 방법이 옳다는 것은 괜히 하는 말이 아니라, 까닭과 열매의 이치에도 맞고 열매도 오기 때문입니다. 그 둘을 다 겪었기에 하는 말입니다. 스스로 알아차려, 그름은 그름으로 알아차리고 깨어 있으며 버리라는 것입니다. 옳은 것은 옳은 것으로, nibbāna의 길은 nibbāna의 길로 알아차려 그에 맞는 것을 하라는 것입니다. 그 열매를 얻는 방법이 있습니다. 오늘날 그것에 아무 걸림돌이 없습니다. 얻을 수 있습니다. 따라 해 보고 스스로 겪어 알아차리십시오. 할 말은 그것뿐입니다.
itin ē nisā metandi api dakinna ōnē eka eka mālāvan vinaya mālāvak nemeyi api dakinna ōnē. ehe balanna giyot ehema ada kisima tenaka mē lōkaya tuḷa ekama bhikṣūvakaṭavat oya 227k śikṣā kes gahara rakinavā. ekama bhikṣuvak lōkē hoyanavā. ehenamda buddha śāsanayē biṁduvarama vahinavā api ehema hoyalā vanahama suddha venna yanavā. itin ē raṭāva ekāk budurajāṇan vahansē dēśanā karalā tiyenavā suddha velā yanna kramaya.
그러니 여기서 우리가 보아야 할 것은 이런저런 규칙, vinaya 목록이 아닙니다. 그쪽으로 보면 오늘날 이 세상 어디에도 그 227가지 sikkhāpada를 머리카락 하나까지 지키는 bhikkhu는 단 한 사람도 없습니다. 세상에서 그런 bhikkhu 한 사람을 찾아보십시오. 그러면 Buddha의 sāsana는 영(0)으로 떨어지고 맙니다. 그렇게 찾다가는 깨끗해질 길이 없습니다. 그러니 Buddha께서는 깨끗해져 가는 방법, 그 틀을 설해 두셨습니다.
hæbæyi aṁga sampūrṇa siyalu pav duru karalā yanna puḷuvan magak tiyena nisā arihatyaṭa yanakama yanna mārgayak tiyenavā. itin gæpati mārgaya gælapenna mārgaya tērum aragena ē maga anugamanaya vana kampāvak. ehemanam hæmi ikṣitta bhāvayaṭa pat venavā. mēka harida væradida? potē nam mehema kiyā tibuṇā. man ēvā kæḍunat dannet næha. ehema vunot ehema maṭa mēka pihidannet nǣhæ. hari væḍē vennē. oya vissiddhatāvayama ektarā vidiha ulāvak. etaninma væhenavā mārgaya. ē viśintāvayen ārya mārgaya vaḍanna bæha.
하지만 모든 pāpa를 다 없애고 갈 수 있는 온전한 길이 있기에 arahant까지 가는 길이 있습니다. 그러니 맞는 길을 알아차려 그 길을 따르면 됩니다. 그렇지 않으면 늘 흐트러진 상태에 빠집니다. ‘이것이 옳은가 그른가? 책에는 이렇게 쓰여 있었는데. 그것들을 어겼는지도 모르겠다. 그러면 나는 깨끗해지지 못하겠지.’ 그 흐트러짐 자체가 일종의 홀림입니다. 거기서 길이 막힙니다. 그 흐트러짐으로는 거룩한 길을 닦을 수 없습니다.
dæn taman dænaganna tamā vairayava dænagænīmē nætiiyāva tamanṭa tiyenna ōnē. mēka hon̆dayi, mēka narakayi. mēka yahapat mēka ayahapat kalin kala budurajāṇan vahansē panavapu dēval ē kālē tibuṇā. kaḷukuḍiyak ehema ihalāgena giyot bhikṣūn vahansē vanavā kāma bahal laka gihiyek vā api oyāgē kaḷuḍa ehalāgena yanavā hāmuduruvō. ohoma bayinna paṭak gattā. ē kiyannē ē kālē tibicca samāja sammata hæṭi. hāmuduruvenek hæbæyi nam tallat kararen tamayi yannē. pallattan goṭa gahagena illā ōgollōṭa tiyāgena yanavā misālā kavadāt o minissu aya kuḍāgena giyē.
스스로 알 수 있는 힘이 자기에게 있어야 합니다. 이것은 좋고 이것은 나쁘고, 이것은 이롭고 이것은 해롭다는 것을. Buddha께서 때때로 정하신 것들은 그때에 맞는 것이었습니다. 스님이 우산을 쓰고 가면 ‘욕망에 빠진 세간 사람처럼 스님들이 우산을 쓰고 다닌다’ 하며 꾸짖기 시작했습니다. 그것이 그때의 사회 관습이었습니다. 스님은 야자잎 우산 정도나 들고 다녔고, 사람들이 우산을 받쳐 들고 다니는 일은 없었습니다.
mē sētattittaka sudu kuḍēkak ætura rajjuruvat æmativarun gauravayaṭa allanna minissu kaḷu goḍa hadāya tamayi gaman gihi. itin oya vagē ēval ē kālevā. hāmuduruva nema kuḍik gihilā giyo tāma bala bahalakā apigē kuḍē nǣ hæē minissu nigraha kaḷā. oya nigraha karapu nisā budurajāṇan vahansē ēkaṭa hituvāk vasin pænevvā mahanē kaḷugaḍēgena yanna epā. oya mōḍa minissu nigraha karanavā tērum ganna bæ. ēkat harinna
왕이나 대신들만 흰 우산 아래, 사람들이 공경하여 우산을 받쳐 들고 다녔습니다. 그때는 그런 것이 있었습니다. 스님이 우산을 쓰고 가면 ‘높으신 분 같구나’ 하며 사람들이 꾸짖었습니다. 그렇게 꾸짖었기 때문에 Buddha께서는 그것을 헤아려 ‘bhikkhu들이여, 우산을 쓰고 다니지 말라. 이 어리석은 사람들이 꾸짖는다. 알아듣지 못한다. 그것도 그만두어라’ 하고 정하셨습니다.
itin ada ehema giyot ehema ekak tiyenavā. ān dusiyu kaḷuḍi akulā yanna hadu dr̥ssalā hāmuduruvanē kaḷuḍuvalā ænna nævada hāmuduruvō ehema ekak ada tiyenavada samādhiyavat samāja sammatayavat næhæ. kuḍayak gihillāgena yanavāda dækalā hāmuduruva kenek ēken sindu sil bava manina ekak ehema ekak samājayē næhæ. edā picā samājaya ara mulā śāritra vidiya tibuṇā. tanakoṭa pagana hāmuduruvanna giyot edā vayannam. ahama mahā
오늘날 그렇게 다닌다고 그런 것이 있습니까? ‘스님들은 우산도 없느냐’ 하는 것이 오늘날 있습니까? 사회에도 관습에도 그런 것은 없습니다. 스님이 우산을 쓰고 가는 것을 보고 그 sīla를 재는 일은 사회에 없습니다. 그날 그 사회에는 그런 홀린 관습이 있었습니다. 풀밭을 밟고 지나가면 큰 pāpa를 짓는다고 했습니다.
pav væḍak karanavā. ehamuduruvō kævi yanavā tanakoḷa pāgāgena gas koḷan kanavadin koḷa gas vala koḷa kanavada ēvā karanavada hāmuduruvō peḷaveni geḍi jātiya, bīja jāti, kapanavada, koṭanavada, poḍi karanavada? tambanavada pav nēdōvā? mehema samāja sammata veginā lokuvaṭa minissu kǣ gahanavā, bayinavā, dos kiyanavā mēvā jagata. budurajāṇan vahansē oya nisā mokada vennē? ala jāti, geḍi jāti, væl jāti, koḷa jāti mūruken pælenayā dallen pælenayā mulin pæḷa venama mē ekakvat karanna yannē ē ōvā nokara hiṭiyā kiyalā ārya mārgayaṭa apiṭa bādhāvak næhænē. n ō karahenam bæma ahanna yanna ōnē næhæ. ēka hindā nikan innē. pavuri nisā nemeyi epā kivvē ara minisungēngē cāritrayak nisā, misungē samāja sammata bæhægatta dæḍi sammata nisā minissu dūsanayaṭa pat venavā.
‘스님들이 풀을 밟고 다닌다, 나뭇잎을 먹는다, 열매나 씨앗을 자르고 빻고 으깨고 삶는다, pāpa가 아니냐?’ 이런 사회 관습 때문에 사람들은 크게 소리치고 꾸짖고 탓했습니다. 그래서 Buddha께서는 어떻게 하셨습니까? 덩이뿌리, 열매, 덩굴, 잎, 줄기에서 나는 것, 싹에서 나는 것, 뿌리에서 나는 것, 그런 것을 하나도 손대지 않아도 거룩한 길에는 아무 걸림돌이 없습니다. 그것을 해서 꾸중을 들을 필요가 없으니 가만히 있으라는 것입니다. pāpa라서 하지 말라고 하신 것이 아니라 사람들의 풍습, 사람들 사이에 굳어진 관습 때문에 사람들이 믿음을 잃기 때문입니다.
ē nisā panavapu nīti mālāval tiyenavā oya vidihaṭa. itin ēvā ada kālē balanakoṭa ēvā dakinna ahannat. apē samādhiya ēvā gan aragena tiyena kālayak nemeyi mē samādhiya mē samāja praśnayaṭa panapi yamak tiyenavā ē samāja praśnayē tiyena eka ēka balapāna itin saṁgatayē mēka kæmatinama mē kuḍā kuḍā śikṣāpada bhātāvanṭa avasarayak denavā nāgatayēdī kiyalā budurajāṇan vahansē avasarayak dunnē. ēvā pahunam ehema kæḍuva mahaṇeni pav karanna anāgatīraṭa avasara denavā kiyalā ekak dunnā. tēruṇāda?
그래서 그렇게 정하신 규칙들이 있습니다. 오늘날 보면 우리 사회는 그런 것을 붙잡고 있는 시대가 아닙니다. 그때의 사회 문제 때문에 정한 것이고, 그 사회 문제에서 오는 영향 때문이었습니다. 그래서 ‘saṅgha가 원한다면 앞날에 작은 sikkhāpada들을 없애도 좋다’ 하고 Buddha께서 허락하신 것입니다. ‘bhikkhu들이여, 앞날의 사람들에게 pāpa를 지어도 좋다고 허락한다’ 하신 것이겠습니까? 알겠습니까?
eyā pav nemeyi samāja caritraya nisā hædicca nisā tamayi caritaya venas vena bava anāgataṁsa gnānaya budupiyāṇan vahansēṭa pēna nisā tamayi. ada mē tiyena samāja sammata anāgatayēdī næti bava dakina nisā tamayi. mahanīdiyana saṁgatamen kæmatinak kuḍā kuḍā śikṣāpada bhāvala avasarayak denavā. kiyalā avasarayak dīlā pinavā pǣṭa. itin apē aya dannē næhæ ēka mokakda kiyalā. mokakda ē kuḍā kuḍā śikṣāpada kiyalā dakinnat næhæ. etakoṭa ēkē avasaraya mokakda kiyalā dakinnet næhæ. anukaḍā śikṣāpada kiyana īṭa væṭena ekak tamayi āhāraya daval āhāraya gænīma nisā panapu śikṣāpadayaṭa palava tiyana ævæta.
그것은 pāpa가 아니라 사회 풍습 때문에 생긴 것이어서, 풍습이 바뀐다는 것을 앞날을 보는 지혜로 Buddha께서 보셨기 때문입니다. 오늘의 관습이 앞날에는 없으리라는 것을 보셨기 때문입니다. ‘bhikkhu들이여, saṅgha가 원한다면 작은 sikkhāpada들을 내려놓아도 좋다’ 하고 허락하시고 parinibbāna에 드셨습니다. 그런데 우리 쪽 사람들은 그것이 무엇인지 모릅니다. 작은 sikkhāpada가 무엇인지 보지 못합니다. 그 허락이 무엇인지도 보지 못합니다. 작은 sikkhāpada에 드는 것 가운데 하나가 낮 음식을 먹는 것에 관해 정한 sikkhāpada에 따르는 āpatti입니다.
itin kuḍā kuḍā śikṣāpada saṁgataya mē kæmatina bahā tabanna kiyalā avasanayak dunnā. itin api dænaganna ōnē nuvaṇin tērum ganna ōnē. ēkaṭa hētuva mokakda ē sammataya dæriva tiyenavā nam minisu kǣpava gahanavā nam ēka bādhakayak. ē bādhakaya ayin karalā minissunṭa ehapada minissu amāru væḍena hindā mulāvaṭa pat velā mokada āryayanṭa upavāsa karalā minissu amāru væṭenavā. mulā pudgalin samāja sammatiyak tiyenavā bidaganna bæri. itin ē bala samāja sammata valadī siddhiya venavā. itin ē nisā tamayi ē kiyannē minihā mulāvaṭa pat vena vidihē yana gaman bayama karana kaṭayutu ada vunā kaḷot ē lōkayāṭa avaḍak vena nisā puḷuvan taram ēvā saṁvara karaganna. ēkayi pennannē.
그래서 saṅgha가 원하면 작은 sikkhāpada들을 내려놓아도 좋다고 허락하셨습니다. 그러니 우리는 지혜로 알아차려야 합니다. 그 까닭은 무엇입니까? 그 관습이 굳게 남아 있어서 사람들이 소리를 지른다면 그것은 걸림돌입니다. 그 걸림돌을 치워 사람들을 이롭게 하려는 것입니다. 사람들이 홀려서 거룩한 이를 헐뜯어 고통에 빠지기 때문입니다. 홀린 사람들에게는 깰 수 없는 관습이 있습니다. 그런 굳센 관습 속에서는 일이 생깁니다. 그래서 사람이 홀려 가는 길에서 꾸짖을 일을 오늘 한다면 그 세상에 해가 되니, 할 수 있는 만큼 그것들을 삼가라는 것입니다. 그것을 보이시는 것입니다.
mē nava guṇa vala upayōgī kara ganimin bhāvanā kamaṭahan væḍiyal piḷiban̆dava pæhædili kirīmak kara denna kiyalā mē pasugiya satiya tilīmak karalā tibuṇā. dæn mēkedī api dakinna ōnē mehema deyak. dæn anna budurajāṇan vahansē dēśanā karapu dharmayak mul karaganna atyāvasaya hon̆dama velāva dæn ōgē tarkayak ēnna puḷuvan buduhāmuduruvō naguṇak anu matan vahansēlāṭa naguṇak dīlā ehama bhāvanā karanna kivvada ehema ekak ehema tripiṭakayē tiyenavada kiyalā ahanna puḷuvan. dæn mēkedi tamayi api dakinnē næti pætinnē.
지난주에 navaguṇa 줄을 써서 수행 kammaṭṭhāna를 닦는 것에 대해 풀어 달라는 청이 있었습니다. 여기서 우리가 보아야 할 것이 있습니다. Buddha께서 설하신 dharma를 바탕으로 삼는 것이 가장 알맞습니다. 이런 반론이 나올 수 있습니다. ‘Buddha께서 arahant들에게 navaguṇa 줄을 주며 그렇게 수행하라고 하셨느냐, 그런 것이 Tipiṭaka에 있느냐?’ 하고 물을 수 있습니다. 바로 여기서 우리가 보지 못하는 쪽이 있습니다.
apiva karana kaṭayutu valadī karmasthānaya væḍīma valadī apē manasa kriyātmaka vīmēdī upaniśaraya labanavā divæsaṭa diva kanaṭa parasit dækīmaṭa mē ādhipasin avasthā tiyenavā.
우리가 하는 일에서, kammaṭṭhāna를 닦을 때, 우리 마음이 움직이는 데서 dibba-cakkhu, dibba-sota, 남의 마음을 보는 것에 도움을 얻는 기회들이 있습니다.
dæn lōket dakinnē næti pættak gænayi mama oya pennannē. hētuphala ætiva dahamak tōraganna hæda poten neveyi hētuphala ætiva apē avadhānaya atē tiyena navaguṇa vælayē æṭenna æṭēṭa yomu venakoṭa apē avadhānaya yomu velā tiyennē apē ataḷan̆gaṭa karmasthānaya vaḍanakoṭa apiṭa nopenna pættak mē manasē kriyātmaka venna paṭan gannavā mē sudu kiraṇa dhārāvak. mē sudu kiraṇa dhārāva samātē æn̆gili æsuru kara tamayi nitarama vihidennē. ara navaguṇa ææḷaṭa sambandha velā hita tiyenakoṭa mē sihi karanakoṭa mē atat æn̆gilit okkoma pēnna paṭan gannavā manasaṭa
지금 나는 세상이 보지 못하는 쪽을 보이고 있습니다. 책에서가 아니라 까닭과 열매로 dharma를 골라 보면, 손에 든 navaguṇa 줄의 알 하나하나에 우리의 주의가 향할 때, 손 가까이에서 kammaṭṭhāna를 닦을 때, 우리에게 보이지 않는 쪽이 마음에서 움직이기 시작합니다. 흰 빛줄기입니다. 이 흰 빛줄기는 늘 손가락을 따라 퍼져 나갑니다. navaguṇa 줄에 마음이 이어진 채 떠올리고 있으면 이 손과 손가락이 모두 마음에 보이기 시작합니다.
mē manasaṭa pēnna paṭan gattahama īḷan̆gaṭa sparśa vecca eka tamayi dænenna paṭan gannē. bāhira lōkayaṭa vihidiliyanna ara dænīma gōcara karanna ara siyum mānasikatvaya bāhira lōkaya darśanaya kirīmaṭa gōcara karanakoṭa issellāma ada lahuvennē ara navagina hælē æṭen. ēka tamayi issellāma manasaṭa pēnna paṭan gannē. īṭa passē ekin ekaṭa balanakoṭa ē dāpu isseṭa idiriyaṭa idiriyaṭa hari dāpu æṭa koṭasa manasaṭa eken eka deka tuna hatara pahēlā muḷu vælama pēnna venavā. mē divasa labā gænīmaṭa ektaraha upanisaraya karana ektarā vidiyaha upakramaya.
마음에 보이기 시작하면 다음으로 닿아 있는 것이 느껴지기 시작합니다. 바깥 세상으로 그 느낌을 펼쳐 미세한 마음이 바깥 세상을 보는 쪽으로 향할 때, 맨 먼저 잡히는 것이 navaguṇa 줄의 알들입니다. 그것이 맨 먼저 마음에 보이기 시작합니다. 그 뒤 하나씩 보아 가면 그 앞의 알들이 마음에 하나, 둘, 셋, 넷, 다섯 하고 보이며 줄 전체가 보이게 됩니다. 이것이 dibba-cakkhu를 얻는 데 도움을 주는 한 가지 기법입니다.
atē nagula vænna ōnē eyāṭa dæhe inna paṭan pēnavā. naguṇa ælalā pēnavā. æhen balanna ōnē næ. īṭa passē pættakin tiyāṭa ma hataraha tæna pættaka naguṇa velā tiyenavat pēnavā. mokada kiyannē ēket hari kiranna gæm̆balā. dæn mehema kramayak tiyenavā. menna mē kramaya tuḷin divæsaṭa mula karanavā. ēkaṭa loku pahuvak. itin ē upakrama sīlīva dænagena karana eyā tiyenavā ehemayi kramayak.
손에 줄을 들고 있어야 합니다. 그러면 보이기 시작합니다. navaguṇa 줄이 보입니다. 눈으로 볼 필요가 없습니다. 그 뒤에는 어디 한쪽에 놓아두어도 그 자리에 줄이 있는 것이 보입니다. 거기에도 빛이 배어 있기 때문입니다. 이런 방법이 있습니다. 이 방법으로 dibba-cakkhu의 뿌리를 놓습니다. 큰 도움이 됩니다. 그런 기법을 알고 솜씨 있게 하는 이에게는 그런 방법이 있습니다.
itin ehema krama tuḷin bāhira lōkayē tibennā vū dēval valaṭa mē divæsa diva kana yomu karanakoṭa ēvā nivan magaṭa avaśya karannā vū ekinṭa upaniraya labanavā. abhignālābhītyaṭaraṭa upaniśaraya labanavā. ē vagē dēval tuḷin nivan maga væṭena pættamenma lōkayē upanitraya vena samādhi pættaṭa gōcara vena krama tiyenavā. epadu krama anugamanaya kirīma nisā tamanṭa prayōjana læbenavā. ē nisā ē pāvicci kirīmē dharma virōdhī ēva nivan magaṭa bādhāvak ēkē nǣ.
그런 방법으로 바깥 세상의 것들에 dibba-cakkhu와 dibba-sota를 향하면, 그것들은 nibbāna의 길에 필요한 것들에 도움을 얻고 abhiññā를 얻는 데 도움을 얻습니다. 그런 것을 통해 nibbāna의 길로 들어서는 쪽에서 세상에 도움이 되는 samādhi 쪽으로 가는 방법들이 있습니다. 그런 방법을 따르면 자기에게 이로움이 옵니다. 그러니 그것을 쓰는 것은 dharma에 거스르는 것도 아니고 nibbāna의 길에 걸림돌도 아닙니다.
ē vagē siddhiya. anik kāraṇaya tamayi. api adhiṣṭhānaya karagannakoṭa dæn mama meccara velā innavā kiyalā hitāgattahama ēkaṭa adhiṣṭhānayaṭa avaśya lakuṇak tiyenavā. mama 108 vatāvak mē navaguṇa gāthāvala navaguṇa karmasthānayē sadgāyanā karalā minisā nægiṭinnē næha. ehema in̆dagatta. eyāgē dæḍi adhiṣṭhānaya yanakan dæn 50k vitara karanakoṭa epā venavā. nǣ tava 100 āvē næha. eka kiyavunē næhæ. adhiṣṭhānaya loku karaganna tiyā innavā tava næ koccara amāranē tiyennē næha karalā mē lagiṭiyennē. edan mehema praguṇa gattahama ara kivvā adhiṣṭhāna karagatta kāla sīmāva monavā praśnayak āvat bādhakayak āvat ēkaṭa ēkaṭa ēken mæḍa pavatvanna bæruva tamā adhiṣṭhāna karapu kālayē jaya gænīmē hækiyāvak labanna ektaraha ādhārakayak venavā. oya vagē sīmā karaganna.
그런 일입니다. 또 하나는 이것입니다. 우리가 adhiṭṭhāna를 할 때, ‘이만큼 앉아 있겠다’ 하고 마음먹으면 그 adhiṭṭhāna에 필요한 표지가 있습니다. ‘이 navaguṇa 게송, navaguṇa kammaṭṭhāna를 108번 외우기 전에는 일어나지 않겠다.’ 그렇게 앉습니다. 굳은 결심이 이어지다가 쉰 번쯤 하면 싫증이 납니다. ‘아니다, 아직 백 번이 안 되었다, 아직 다 외우지 않았다.’ adhiṭṭhāna를 크게 세워 두고 ‘아무리 힘들어도 다 하기 전에는 일어나지 않는다’ 하고 버팁니다. 그렇게 닦아 가면, 정해 둔 시간 동안 무슨 문제나 걸림돌이 와도 그것에 눌리지 않고 정한 시간을 이겨 내는 힘을 얻는 데 도움이 됩니다. 그렇게 한계를 정하십시오.
mama mē karmasthānayē 324 vatāvak kiyavunāṭa passē tamā metan nægiṭinnē. gatta adhiṣṭhānaya enna enna ōka karagena mā væssā kiyanavā. mokada karannē? kevenna nam bæ. nækillā giyā. matak venavā. adhiṣṭhānaya kæḍuvanē. ehenam mokada karannē? mīṭa passē væsatiyak hena gæhuva nægiṭa tiyennē. væhæuva tara bæhæga. karalā misak nægigiṭinna gattā deṣṭhāna maha væssak enavā. gaṇan gannēnǣ innavā. ohē tibiccā. antimavaṭa eyāgē adhiṣṭhānaya balavat karaganna puḷuvankamak læbenavā. menna mē adhiṣṭhāna balanna. maslē viyalī āvā sammæṭa itiri vēvā gattā vū adhiṣṭhānayen mē dharma mārgaya iṣta kari nisā nægiṭinnē næ. menna metanṭa vaḍanna puḷuvan nam menna mē vīryayaṭa pradhāna vīrya væḍīma kiyalā.
‘이 kammaṭṭhāna를 324번 외운 뒤에야 여기서 일어나겠다’ 하고 adhiṭṭhāna를 세웠는데 비가 쏟아지기 시작합니다. 어떻게 할까요? 견딜 수 없어 일어나 가 버렸습니다. 그러고 나서 생각납니다. adhiṭṭhāna를 깨 버렸구나. 그러면 어떻게 할까요? 다음부터는 벼락이 쳐도 일어나지 않겠다, 비가 와도 다 마치기 전에는 일어나지 않겠다고 adhiṭṭhāna를 세웁니다. 큰비가 와도 아랑곳하지 않고 앉아 있습니다. 마침내 adhiṭṭhāna를 굳세게 할 힘을 얻습니다. 이 adhiṭṭhāna를 보십시오. ‘살과 피가 마르고 가죽과 뼈만 남더라도, 세운 adhiṭṭhāna대로 이 dharma의 길을 이루기 전에는 일어나지 않겠다.’ 여기까지 닦을 수 있다면 그것을 padhāna viriya를 닦는다고 합니다.
mēka bohoma vædagat vīryā. sammā vāyāmaya lakuṇā. menna metanaṭa ekapāra enavaṭa purudu venna bæha. oya kiyana uparima tatvayaṭa enna ekapāra bæha. in̆dagattahama maṭē hiṭapu innavāgē koyi velē hari poḍi praśnayak āvot tērenna nægenavā. konda ekak ækkumak kāvā bæhæ. nægiṭinavā. naidi māva bæhæ nægiṭenavā. dæn dhairya nægennē næ. utsāhaya viriya madi. ehema adhiṣṭhānayak nætuva ē vagēṭa śaktiyak nætuva puḷuvankamak nǣ mē tattvaya jayaganna. ē nisā mē adhiṣṭhāna śaktiya utsāhaya vīriya næga taramaṭa anukramayen anupūrva praguṇa. menna mē praguṇa gænīmaṭa ektaraha ādhārakayak oya nagana vælē oya gænīmen karaganna puḷuvan.
이것은 아주 중요한 viriya입니다. sammā vāyāma의 표지입니다. 여기에 단번에 익숙해질 수는 없습니다. 그 가장 높은 상태에 단번에 이를 수는 없습니다. 앉아 있다가 조그만 문제만 생겨도 일어나 버립니다. 허리가 아파서 못 하겠다, 일어납니다. 앉아 있을 수가 없다, 일어납니다. 그러면 굳센 마음이 일지 않습니다. 애씀과 viriya가 모자랍니다. 그런 adhiṭṭhāna 없이, 그런 힘 없이는 이 상태를 이겨 낼 수 없습니다. 그러니 adhiṭṭhāna의 힘, 애씀, viriya가 오르는 만큼 차례차례 닦습니다. 이렇게 닦는 데 navaguṇa 줄을 쓰는 것이 한 가지 도움이 될 수 있습니다.
mē nivan dækīma vitarak nemeyi. nivan dækīmaṭa passē pasutala hædīmat ektarā kramayak. dæn apiṭa koḷam̆ba yanna ōnē. koḷam̆ba yanna mārgayak tiyenavā. mārgayen bæhalā aḍiyak hari tibanam tamayi koḷam̆ba yana pættaṭa māgē aḍa hari issarahaṭa giyē. hæbæyi aḍiyak tiyanna issellā api væḍak karanavā. ō ædurē. ēka ehen iralā mehen irilā ædakuda gæhilā okkoma velā jarā velā tiyennē æn̆dagena innē gedara inna ekak. itin gomas garayakvā ekak hænnē koḷam̆ba yanna giyot ehema yā. ēken gælapennē næhæ. ē kālē gælapennē næhæ. en koḷam̆ba yanna ōnanam ēkē davasa kiyana æn̆duk pæḷan̆duma sakas karaganna yanna milomuda avasthā ēka hoyāganna ōna. dæn milo dal hoyana ekavat æn̆dum pælan̆dum hadana ekavat koḷam̆ba yǣma nemeyi. hæbæyi ēka navasē kiyana ādhāraka ādhāraka nætuva koḷama yanna paṭan gattot ēka karanna tibenavā. ādhāraka hoya hoya innavā. koḷama yanna pārē aḍiyakvat issarahaṭa tibbē næhanē. mārgaya aḍiyakvat issarahaṭa yanna ōna. ehenam mē deka anyūnyaya vaśayen sambandhatāvayak tiyenavā. mārga upakaraṇa saha pahasukam anika gamana
nibbāna를 보는 것만이 아니라 nibbāna를 보는 데 필요한 바탕을 만드는 것도 한 가지 방법입니다. 우리가 콜롬보에 가야 한다고 합시다. 콜롬보로 가는 길이 있습니다. 길에 나서서 한 걸음이라도 내디뎌야 콜롬보 쪽으로 한 걸음 나아간 것입니다. 그런데 한 걸음 내딛기 전에 할 일이 있습니다. 옷이 여기저기 찢어지고 구겨지고 더러워져 있습니다. 집에서 입는 옷입니다. 그런 걸레 같은 옷을 입고 콜롬보에 가면 어울리지 않습니다. 콜롬보에 가려면 그날 입을 옷을 갖추고 갈 돈을 마련해야 합니다. 돈을 구하는 것도 옷을 갖추는 것도 콜롬보에 가는 것은 아닙니다. 하지만 그런 받침 없이 콜롬보로 가기 시작하면 탈이 납니다. 그렇다고 받침만 찾고 있으면 콜롬보로 가는 길에 한 걸음도 내딛지 못합니다. 길에서 한 걸음이라도 나아가야 합니다. 그러니 이 둘은 서로 이어져 있습니다. 길에 필요한 도구와 편의, 그리고 길을 가는 것입니다.
mē kiyana kāraṇā dekama siddha karagattot mārga upakaraṇa mulaṭa koṭa ēvā labāgatta kenā ē sudusunāma gamanaṭa sudusu dæn gamana yanavā. dæn bādhakayak karadarayak kisima keneka nindāvak nōṭa labā tamanṭa avaśya karana apahatutāvayan nætuva pahatāvayan æti karagena gamana sārthayava karagannavā. maga vīdan sahita avaśya pahasakama sapǣgena tibuṇā. maga vīdama nætuva kīyak hari tiyannē dolaṭa vahinna. antima vana anugaya higā kanna venavā ataraman venna enavā. bæænan gahannat venavā. tā dunnē nætnam ehema gamana okkoma navatinavā.
이 두 가지를 다 해내면, 길에 필요한 도구를 먼저 갖춘 사람은 길 떠날 준비가 되어 이제 길을 갑니다. 걸림돌이나 괴로움, 누구의 업신여김도 없이, 필요한 편의를 갖추어 길을 잘 마칩니다. 길양식을 갖추었기 때문입니다. 길양식 없이 돈 몇 푼만 들고 가면 마지막에는 빌어먹게 되고 길을 잃게 되고 꾸중도 듣게 됩니다. 아무도 주지 않으면 길이 통째로 멈춥니다.
ehenam yana gamanēdī avasāna venakan apiṭa yanna enna avaśya maga vīdama meccarak ōna kiyalā dænagena ataraman vunot sadisiya vāhanayak hæot ehema ataraman enavā gānaṭa gini hiṭiyā tiyāgenat bæhæ kiyalā dænagena. ēkaṭa avaśya karana gatanāvak avaśya deyak kaltiyā hoyalā hadāgena ē avaśya gamana yanna issellā api læhæti karagannavā. ē læhæti karagattahama mēka toru ganidda ataramaṁda ehema vunat mē eḷipiṭa rākya edāgena giyana hariya vidihaṭak bæhæ. ehema avasthāvak vunot ganna kiyā hari haṁgelā tiyāgannavā. tavak kohæka hari tiyāganna atya avasthāvayak vunot ganna mē vidihē yamkisi kramānakūlava raṭāvak gattanavā baya nætuva gamana yanavā.
그러니 길을 끝까지 가는 데 오가는 길양식이 얼마나 필요한지 알고, 길을 잃거나 갑자기 사고가 나면 돈이 딱 맞게만 있어서는 안 된다는 것을 알아, 필요한 것을 미리 찾아 갖추어 두고 길을 떠나기 전에 채비를 합니다. 채비를 한 뒤에도 도둑이 들거나 길을 잃을 수 있으니 다 드러내 놓고 가지 않습니다. 그런 일이 생기면 쓰려고 어딘가에 숨겨 두고, 다른 곳에도 급할 때 쓰려고 넣어 둡니다. 이렇게 차례 있는 틀을 갖추어 두려움 없이 길을 갑니다.
oya balamukō gamana yannayi maṭa ōnē. maga vin̆dan ēvā gamana yamē nemeyi. ehema giya kiyiyā yanna paṭan gattot ehema manehaṭa ataraman venna. gamana yāganna avaśya karana pasutalaya nætuva. ē vagē nivan dakina eka venas. āryaṣṭhāṁgika mārgaya pin dena eka, dan dena eka, pin karana eka ēvā oya māgayaṭa ayiti næhænē. ehema kiyanna giyot mokadanē avaśya karana maga gaman pahasuva ē san̆dahā avaśya karana gatamanāva hoyanna yannē nætuva nætuva gamana yanna hæk tiyenavā vagē væḍak. ehema taraman venavā. ē nisā budurajāṇan vahansē dēśanā sumanāvani dandiya yutuma mē pinkalama mē deviyanṭat, minissuuvanṭat śramaṇa vū uvvanṭat śravaṇava nivan avabōdha karana tuḷa pina upakāra vē. śramanāvani dandiya yutumayi pin kaḷa yutu dē. budurajāṇan vahansē anumata kivvā hētu ætuva api ēka piḷigannē.
‘그냥 가 보자, 나는 길만 가면 된다. 길양식은 길 가는 것이 아니다.’ 그렇게 가기 시작하면 길을 잃게 됩니다. 길을 가는 데 필요한 바탕 없이 말입니다. nibbāna를 보는 것도 그와 같습니다. ‘puñña를 짓는 것, dāna를 하는 것은 거룩한 여덟 갈래 길에 속하지 않는다’ 하고 말한다면, 그것은 길에 필요한 편의와 길양식을 구하지 않고 길을 가려는 것과 같습니다. 그러면 길을 잃습니다. 그래서 Buddha께서 설하셨습니다. ‘Sumanā여, dāna는 반드시 해야 한다. puñña는 반드시 지어야 한다. deva에게도 사람에게도 samaṇa에게도 nibbāna를 깨닫는 데 puñña가 도움이 된다.’ Buddha께서 인정하셨고, 우리는 까닭을 알고 그것을 받아들입니다.
itin anna ehema api dakinna ōnē. itin etakoṭa mē vagē mē yamkisi væḍak karanakoṭa mēkedī api hon̆din tērum ganna mēken mepadu pratiphalayak læbenavā nam. ēka maṭa agaya kara yutu deyak nam. ēka sēt. itin ārya mārgaya anugamanaya karana pirisaṭa samādhiya væḍenavā nam, samādhiya nuvaṇaṭa avaśya karannā vū abhignādiyahat væḍenavā nam ēka sētayi. itin ēkaṭa maga pǣdena yamkisi kramayak tiyenavā nam ē kramaya apiṭa bādhakayak nemeyinam. ēka anugamanaya karalā kisi praśnayak ēkē næha. ē nisā ēka tibiya yutumayi kiyana ekak nemeyi tiyennē. eka eka vidihaṭa eka ēkāṭa ganna puḷuvan upakramasīlī krama ehema æti karaganna puḷuvan. itin ēvā mārgaya væḍanna ayaṭa ēkaṭa visi upaniśarenna. upaniraya daham tiyenavā. itin avaśya araganna puḷuvan. enam nikan inna puḷuvan. ēka eccara praśnayak nemeyi.
그렇게 보아야 합니다. 그래서 어떤 일을 할 때 우리는 잘 알아차려야 합니다. 이것으로 이런 열매가 온다면, 그것이 내가 값지게 여길 만한 것이라면, 그것은 좋은 것입니다. 거룩한 길을 따르는 이들에게 samādhi가 자란다면, samādhi와 지혜에 필요한 abhiññā 같은 것이 자란다면 그것은 좋은 것입니다. 그 길을 열어 주는 방법이 있고 그 방법이 우리에게 걸림돌이 아니라면 그것을 따르는 데 아무 문제가 없습니다. 그러니 반드시 있어야 한다는 것이 아닙니다. 저마다 갖가지로 쓸 수 있는 기법들을 만들 수 있습니다. 그것들은 길을 닦는 이에게 도움이 되는 dharma입니다. 필요하면 쓰고, 아니면 그냥 두어도 됩니다. 그리 큰 문제가 아닙니다.
mēket viśēṣayak tiyena nisā tamayi ē viśēṣayen prayōjanaya ganna sudussek hiṭiyot ohuṭa ēka prōcanak. divæsæt dēkaṭa mūlika kara gænīmē mūlika vihidīāvaṭa avaśya pasutalaya ārambha karanavā. ehema kramayak hædenavā. itin api nodakina pæti hun̆gak tiyennē. dæn guṇayak sihi karanakoṭa guṇaya hitē hiṭinavā vagēma bāhira lōkayaṭa nidahas venavā. mē tava kara api navaguṇa sihi karanna siha karanna ē navaguṇa pāṭiyē tibennā vū ektarā bala śaktiyak. ehi nægena bala śaktiyak. ara jīvan venavā kiyalā api kiyana vidihaṭa mē bāhira davya pattuva pihiṭanavā. atiyē nitarama tiyāgena ē guṇa gannakoṭa ē dravya vastuvaṭa ara śakti viśēṣa kahāva vadidenavā. īṭa passē tamā vaṭā tiyena ārakṣāvalak hā samāna venavā. ēka samā ḷan̆ga tiyenavā.
여기에도 특별한 점이 있기 때문에, 그 특별함을 잘 쓸 사람이 있다면 그에게는 이롭습니다. dibba-cakkhu 같은 것의 바탕이 되는 처음 펼침에 필요한 바탕을 놓기 시작합니다. 그런 방법이 생깁니다. 우리가 보지 못하는 쪽이 많습니다. 어떤 덕을 떠올리면 그 덕이 마음에 머물 뿐 아니라 바깥 세상으로도 풀려 나갑니다. navaguṇa를 떠올리고 또 떠올리면 그 navaguṇa 줄에 어떤 힘이 생깁니다. 거기에 오르는 힘입니다. 우리가 ‘기운이 깃든다’ 하고 말하듯이 바깥의 물건에 힘이 자리 잡습니다. 늘 손에 쥐고 그 덕을 외우면 그 물건에 그 특별한 힘이 퍼집니다. 그러면 그것이 자기 둘레를 지키는 고리처럼 됩니다. 그것이 곁에 있습니다.
ē nisā ehakat ektarā kramayak. dæn nūlaya gæṭa gahalā matulā halan karē badina kramayak tiyennē. ōka vidyā dr̥ṣṭiyak ēvaṭa hariyak næhæ. ēka kramayak tibciya nisā ada venaka ehema kramayak gēnnē. ē gæṭē hira karalā yamkisi mantrayak kiyala karalā hira karana. ektarā vidiyahaka kiraṇa śaktiyak ēkaṭa sambandha venavā. ēka citta adhiṣṭhānayat ekka vena kriyāvaliyēdī apiṭa pēna nūla vitarak nemeyi manōmaya nūlakut ēkaṭa anuva væṭenavā. ē manōmaya nūla tuḷa tamayi ē manōmaya śakti pihiṭannē. ēkaṭa ādhārayak enavā bhautika nūla. ehema raṭāvak tiyenavā. itin etakoṭa ē bhautikava pēnna tiyena dē menna īṭa anukūlava pahaḷa vena manōmaya dē tuḷa eban̆du ākāra pihiṭanavā oya kiraṇa śakti gævena krama
그러니 그것도 한 가지 방법입니다. 실에 매듭을 지어 손에 매는 방법이 있습니다. 누구는 그것이 헛된 믿음이라 알맹이가 없다고 하지만, 그런 방법이 있었기에 오늘날까지 이어 온 것입니다. 그 매듭을 조이며 어떤 mantra를 외우고 조이면 어떤 빛의 힘이 거기에 이어집니다. 그것이 마음의 adhiṭṭhāna와 함께 일어나는 흐름 속에서 눈에 보이는 실만이 아니라 마음으로 된 실도 그에 따라 놓입니다. 그 마음으로 된 실 안에 마음의 힘이 자리 잡고, 눈에 보이는 실이 그것을 받쳐 줍니다. 그런 틀이 있습니다. 그러니 눈에 보이는 것에 맞추어 일어나는 마음의 것 안에 그런 꼴이 자리 잡습니다. 빛의 힘이 배어드는 방법입니다.
ada vidyāva avapa karalā tiyenavā. yamkisi dravya vastuk tibaka tibilā ēka ahak velā foṭō gahanakoṭa etana ē dravya vastuvē svabhāvaya æti anuruvak væṭenavā. keṭiliyankamadī ē ban̆du krama valin ada foṭō gahalā ēvā oppu karalā tiyenavā. itin edā ē kālē in̆dan aran inna dēval vala ehema balayak pihiṭannē. kumat tulada kiyalā balapuvahama dæn oppa velā tiyenavā anya ē pan̆du dē tuḷa tiyena manōmaya vannā vū itā siyam kiraṇa dhārāvangen hatagatta anukūla anuruvak tiyenavā. piḷiban̆dava anuruva tuḷa tamayi ara śakti viśēṣa pihiṭannē.
오늘날 과학도 이를 밝혀 두었습니다. 어떤 물건이 놓여 있다가 치워진 뒤 사진을 찍으면 그 자리에 그 물건의 모습을 지닌 상이 찍힙니다. 키를리안 사진 같은 방법으로 오늘날 사진을 찍어 그것을 밝혔습니다. 그러니 그 옛날부터 지녀 온 것들에 그런 힘이 자리 잡는 것입니다. 무엇 안에 있는지 살펴보니, 그런 것 안에 있는 마음으로 된 아주 미세한 빛줄기에서 생긴 그에 맞는 상이 있다는 것이 밝혀졌습니다. 그 상 안에 그 특별한 힘이 자리 잡습니다.
itin velāvak aragena api ē vidihaṭa kiyanna kiyanna ēkē ahata tiyena śaktiya gæbbelā gæbbavelā ē vidihē ēkē viśāla ālōka dhārāvak vaśayen pihiṭenavā. dæn minis manasa suddha velā enakan velāvakaṭa suddhayi velāvakaṭa asuddhayi. velāvaṭa pidi pudgilā kuṇuharapiya kiyaga kiya innavā. ēṭa asuddha pralāpiya kiyanavā aśuddha ara væḍē karanna kolāvaṭa suddha velāvaṭa ēvā nokena suddha mānasikatvayakin śaktiya patvalalā arakē tiyenavā. īṭa passē minihā killā aśuddha vidihaṭa jīvat venna mohotēdī dæn venama innavā. etakoṭa tamāgē manasen æti karagatta śaktiyaṭa dæn kāṭak hadāgena
그러니 시간을 들여 그렇게 외우고 또 외우면 그 손에 있는 것에 힘이 배고 또 배어 큰 빛줄기로 자리 잡습니다. 그런데 사람의 마음은 깨끗해질 때까지 어떤 때는 깨끗하고 어떤 때는 더럽습니다. 어떤 때는 술에 취해 상스러운 말을 늘어놓습니다. 그것을 더러운 헛소리라고 합니다. 깨끗한 때, 그런 것을 하지 않는 깨끗한 마음으로 그 일을 하면 그 물건에 힘이 자리 잡습니다. 그 뒤 그 사람이 더럽게 살아가는 순간에도 그것은 따로 있습니다. 그러면 자기 마음으로 만든 그 힘이 남아 있습니다.
dæn mē vagē avasthāvak vunāma mokada karannē? ara suddhatāvaya gæbbavelā tibicca dē hariyaṭa ārakṣa vala lakka hā samavānava pættaka tiyenavā. api īḷan̆ga bhāvanāṭa kiyalā ēka atara gattahama ēkē rækavaṇayak tiyenavā. api visin goḍannakapu śaktiya apiṭa bāhira lōkē yamaka bæn̆dilā hædilā tibilā āpahu praticāra dakvanavā. dæn mēvā nǣ kiyanna bæhæ. yantara mantra vidyā dr̥ṣṭiya kiyalā ehema kivvaṭa hariyannē næhæ. ēka vidyāvak. ē vidyāva tuḷa laukika vidyāvak tuḷa ē vagē śakti viśēṣa tiyenavā. itin laukika dēval vala tibena yamkisi ādhāraka lōkōtara mārgayaṭa upaniśaraya vena bavaṭa pēnavā nam eban̆du ādhāraka pariharaṇaya kirīmē kisima bādhāvak nǣhæ lōkōttara mārgayaṭa væḍimaṭa abhiyavr̥ddha misa.
그런 때 어떻게 될까요? 그 깨끗함이 배어 있던 것이 지키는 고리처럼 한쪽에 있습니다. 다음 수행 때 그것을 손에 쥐면 거기에 보호가 있습니다. 우리가 쌓은 힘이 바깥의 어떤 것에 묶여 있다가 다시 되돌아와 응합니다. 이것들을 없다고 할 수 없습니다. 주문이나 부적 같은 헛된 믿음이라고 말해 버려서는 안 됩니다. 그것도 하나의 앎입니다. 그 세간의 앎 안에 그런 특별한 힘들이 있습니다. 그러니 세간의 것에 있는 어떤 받침이 lokuttara의 길에 도움이 되는 것이 보인다면, 그런 받침을 쓰는 데 아무 걸림돌이 없습니다. lokuttara의 길이 자라는 데 오히려 보탬이 될 뿐입니다.
itin apiṭa mēka laukikayi mēka lōkōttara mārgayayi kiyalā laukika aharinna kiyalā ehema dēśanāva bul dahamē næhæ. ē hæma ekakma tamanṭa lōkōttara mārgayaṭa upanisiraya venavā nam ēvā karanna. dæn mavpiya upasthānaya ama daruvan saṁgraha kirīma mēvā maṁgala karuṇu kiyanavā. budurajāṇan vahansē athari dēśanā kaḷē næhænē. ehanna abuddhōtpāda kāleka mavpiyannaṭa upasthāna karalā amaruvanṭa saṁgraha karalā nivan dakī ēvā karanna bæ. ēvā laukikayi. hon̆da væḍa. hæbæyi ēvā karagena yana pudgalayāṭa lōkōttara mārgayaṭa avata kirīmēdī ara avaśya karana ara āyu varṇa sæpa vala ōna haṭaganna ēvā ādhāra venavā. mavē upasthānaya ādhāra kiyanavā. abhivādana sīla niccaṁ vadāpacānō cattārō dhammāvaṭanti āyavanna sukam balān. ara hatarē hatarakma tiyenavanē. āyuṣa varṇaya sæpaya balaya nuvaṇa kiyana eka hatarakma api ara sīlavantayanṭa vædum pidum karana ē vagēma æpara væḍihiṭiyanṭa æpa upasthāna karana ayaṭa læbenavā. itin mē vagē upanitraya daham læbenavā. itin api dænaganna ōnē upanitraya daham apiṭa vædagat. ēvā labā gænīmaṭa tiyenavānē yamak ēvā lava kiva vunāṭa ēvā lōkōttara mārgayaṭa upanitraya venavā. itin lōkōttara mārgayaṭa upanitraya vennē yamak ætnam ēka bhāvitā kirīmēdī kisima ākārayen apiṭa avædak ne.
‘이것은 세간의 것이고 이것은 lokuttara의 길이니 세간의 것은 버려라’ 하는 가르침은 Buddha의 dharma에 없습니다. 그 모든 것이 자기에게 lokuttara의 길에 도움이 된다면 하라는 것입니다. 부모를 모시는 것, 처자를 돌보는 것은 maṅgala라고 합니다. Buddha께서 그것을 버리라고 설하지 않으셨습니다. 그렇다면 Buddha가 나지 않은 때에 부모를 모시고 처자를 돌보아서 nibbāna를 볼 수 있습니까? 그것들로는 볼 수 없습니다. 그것들은 세간의 것, 좋은 일입니다. 하지만 그것을 해 온 사람이 lokuttara의 길에 들어설 때, 필요한 āyu, vaṇṇa, sukha, bala가 생기는 데 그것들이 도움이 됩니다. 부모를 모시는 것이 도움이 된다고 합니다. ‘abhivādanasīlissa niccaṃ vuḍḍhāpacāyino, cattāro dhammā vaḍḍhanti āyu vaṇṇo sukhaṃ balaṃ.’ 그 넷이 다 있습니다. āyu, vaṇṇa, sukha, bala, 그리고 지혜까지, sīla를 갖춘 이에게 절하고 받들며 어른을 모시는 이에게 옵니다. 이런 도움이 되는 dharma를 얻습니다. 그러니 우리는 도움이 되는 dharma가 중요하다는 것을 알아야 합니다. 그것들을 얻는 일이 세간의 것이라 하더라도 lokuttara의 길에 도움이 됩니다. lokuttara의 길에 도움이 되는 것이 있다면 그것을 쓰는 것은 우리에게 결코 해가 되지 않습니다.
kæmati nam kæmati kenekuṭa oya pratiphala dækalā navaguna velā bhāvitā karanna puḷuvan. hæbæyi itin un̆ga denavaṭa eka deyak venavā. tamangē bhāvanāva pennaṭat navaga noyelā atē tiyanna holla holla yana ekak tiyenavā. menna mēka mahā kæta væḍak. hon̆da pættaṭa væḍē kivvaṭa passē ōgen naraka væḍak gannavā. kæta væḍak. api hitā innavā bhāvanā karana keneknē kiyalā hatana væn̆dagena pudagena minissu balalā kiyalā. āmma kissayek
원한다면, 원하는 사람은 그 열매를 보고 navaguṇa 줄을 쓸 수 있습니다. 그런데 많은 사람에게 생기는 일이 하나 있습니다. 자기 수행을 내보이려고 navaguṇa 줄을 손에 들고 흔들며 다니는 것입니다. 이것은 아주 볼썽사나운 일입니다. 좋은 쪽을 말해 주었더니 거기서 나쁜 짓을 가져갑니다. 볼썽사나운 일입니다. ‘수행하는 사람이구나’ 하고 사람들이 절하고 받들 것이라 여기지만, 사람들은 그를 미친 사람으로 봅니다.
ara sāmānya pr̥thagjana lōkayā kiyannē ehemayi. naguna oya velā katē tiyā innavā. ehema dækkot ehemē. anna moṭṭē, anna pissekṭa bhāgaṭa pissu oya pissangē hærinē. oya jātiyen tamayi lōka sammataya mayinnē ehema karana aya. hæbæyi api hitannē ara mama gæna hon̆daṭa katā karanavā itin maya mahēśāya tattvayanē mē katā karana. balakoṭa eyā katānna alu āma pissek yanavā kiyalā. dæn meyā hitanna balā inna pudga nāgana ratē tiyā inna kiyalā hitanavā mama hon̆da sīlavantayek genavantayek kiyalā katā vennē. menna mē vagē api nodanna pættakin mōhakam valaṭa rævaṭilā. lōkayak mulā venavā apit mulā venavā. ē nisā mē baṇa guṇadharma lōkayāṭa mē oppanam velā pennilā apē tiyena satvaya pennanna ehema yanavā nam mēka sampūrṇama væradiyi. mēka gælapennema nǣhæ śāsana mārgayaṭa itin næti guṇa tiyā æti guṇak pennannē næha.
보통의 puthujjana 세상은 그렇습니다. navaguṇa 줄을 손에 들고 있는 것을 보면 ‘저기 바보가 간다, 저기 미친 사람이 간다, 반쯤 미쳤다, 미친 사람들이 하는 짓이다’ 합니다. 그렇게 하는 사람들은 세상 관습에 따라 그렇게 재어집니다. 그런데 우리는 ‘사람들이 나를 좋게 말하겠지, 대단한 사람이라고 하겠지’ 하고 생각합니다. 정작 사람들은 미친 사람이 간다고 말하는데, 그는 지켜보는 사람들이 자기를 sīla와 덕을 갖춘 사람이라 여긴다고 생각합니다. 이렇게 우리가 모르는 쪽에서 moha에 속아 세상도 홀리고 우리도 홀립니다. 그러니 dharma의 덕을 세상에 드러내어 우리 상태를 보이려 한다면 그것은 완전히 그릅니다. sāsana의 길에 전혀 맞지 않습니다. 없는 덕은 말할 것도 없고 있는 덕조차 드러내지 않습니다.
itin ōyagē dēpal valadī mē minissu oyā ran̆gapānavā. oya vagē dēval karanavā. itin api dænaganna mē ran̆gapāna eka mahā kæta velā gælapennē næhæ.
그런 것들에서 사람들은 연기를 합니다. 그런 짓들을 합니다. 그러니 이 연기가 아주 볼썽사납고 맞지 않는다는 것을 알아야 합니다.
udurā samahara avasthāvala oya sīlaya gæna guṇaya gæna mehema dēval gæna ahanakoṭa ānanda hāmuduruvangē ē sammā paribrājayō ahanakoṭa itin mē śāsanaya ehema pævidi aya innavā. mē vidihaṭa uttarayak denavā. taman ē śāsanaya tuḷa in̆dagena taman dakvannē nætuva ē tibena guṇaya gænat kivvayi kiyalā praśaṁsā karalā tiyenavā. ēka hari vædagat deyak kiyalā. anna paribrājakayat ehema praśaṁsā karalā tiyenavā.
어떤 때 sīla나 덕에 대해 물으면, Ānanda 스님에게 paribbājaka들이 물었을 때처럼, 이 sāsana에는 이렇게 답하는 출가자들이 있습니다. 그 sāsana 안에 있으면서도 자기를 내세우지 않고, 거기 있는 덕에 대해서만 말했다고, 그것이 아주 훌륭하다고 paribbājaka들조차 칭찬했습니다.
tamangēma tiyena guṇa taman kiyana sirisak nǣha. ēvā huvādak vala hiṭan labana āśvādayak ganna yanavā nam ehema ekak guṇayennē næhæ. āvaṁkava næguṇa nam næha. oya guṇaya hoyāgē ekak nævanot tamayi ōka pennalā poḍḍak hari anit ayagen āśvādayak karanna hitennē. ēkenma dænaganna ōnē maṭa guṇaya vāga nægilā misā guṇaya nægilā nǣha kiyalā. hon̆daṭa pæhædiliva tōrāganna ōnē ekak. yam kanna mē ārya guṇa næguṇā nam ehema ārya guṇa mātrayak næguṇa nam kavadāvat ē guṇa mātriya lōkayāṭa penilā āśvādayak labanna lōkayāṭa pennalā hanam lābhiyā kīrtiya praśaṁsāvak labanna aṁśu mātrayakvat ē guṇa mātrayaka sambandhayak nǣha. ē guṇayama svabhāvayak tamayi ē guṇaya lōkē ara oplamvanna havādakvanna utsāha nokarana balāporottu næti bava
자기에게 있는 덕을 스스로 말하는 법은 없습니다. 그것을 드러내어 즐거움을 얻으려 한다면 그것은 덕이 아닙니다. 정직하게 덕이 자라지 않은 것입니다. 덕을 찾을 수 없을 때에야 그것을 내보여 남에게서 조금이라도 즐거움을 얻으려는 생각이 듭니다. 바로 그것으로 ‘나에게는 덕에 대한 바람만 자랐을 뿐 덕은 자라지 않았구나’ 하고 알아야 합니다. 또렷이 가려야 할 것이 있습니다. 누구에게 거룩한 덕이 조금이라도 자랐다면, 그 덕을 세상에 내보여 즐거움을 얻거나 이익과 이름과 칭찬을 얻으려는 것과는 티끌만큼도 이어지지 않습니다. 그 덕의 본성 자체가 세상에 드러내거나 내세우려 애쓰지 않고 바라지도 않는 것입니다.
ektarā avasthāvakadī oya citta kiyana grahapati budurajāṇan vahansē væḍa inna kālē hiṭapu ektarā upāsaka mahattayek. eyāgē guṇa gaṇanāva budurajāṇan vahansē bhikṣūn vahansēlā saman̆ga kivvā. ē pudgalayāgē tibennā vū guṇaya piḷiban̆dava śrēṣṭha vaśayen pennalā. ehema pennalā pennalā antimaṭa ē guṇa ṭika ehema kivvaṭa passē ektarā śrāvakayan vahansēnavā. ē grahapati hambavelā grahapatikaṭagen æhuvā. oba vahansēṭa mehema guṇa tiyenavā kiyanam budurajāṇan vahansē kiyanavā. oba vahansēgen guṇa gæna kivvā. ēka ættada? ēgam ara hāmuduruvō ahanavālā grahapa mē citta grahapatiga budurajāṇan vahansē mama gæna monavā kiyada mama dannē nǣha. mama æhuvē nǣhanē oba vahansē īṭa vaḍā api usat sænaka inna nisā.
한번은 이런 일이 있었습니다. Citta 장자는 Buddha께서 계시던 때의 한 upāsaka였습니다. Buddha께서 bhikkhu들과 함께 그의 여러 덕을 말씀하셨습니다. 그 사람이 지닌 덕을 훌륭하게 보이셨습니다. 그렇게 보이시고 그 덕들을 말씀하신 뒤, 한 제자 스님이 그 장자를 만나 물었습니다. ‘Buddha께서 당신에게 이런 덕이 있다고 말씀하십니다. 그것이 참입니까?’ 그러자 Citta 장자는 ‘Buddha께서 저에 대해 무슨 말씀을 하셨는지 저는 모릅니다. 저는 듣지 못했습니다. 스님은 저희보다 높은 자리에 계시니 들으셨겠지요’ 하고 말했습니다.
ehema æhuvayi kiyana nisā. balan̆ga æti guṇama oba vahansēṭa kiyanna æyi hiti kiyalā ē gælapena sena sudusu sudusu dē prakāśa karanavā kiyana eka mē buddhāya prakāśa karalā tiyena nisā ara hāmudura ē ṭika pennuvā. mē budumayinē upāsakatumani. oya kivva guṇa ṭikamayi budurajāṇan vahansē oba gæna kivvē. ē vidihaṭama kivvanē.
‘그렇게 물으셨으니 어떤 덕을 말씀하셨는지 일러 주십시오.’ 알맞은 것은 밝혀도 된다고 Buddha께서 말씀하셨기에 그 스님은 그것들을 보였습니다. ‘바로 이것입니다, upāsaka여. 말한 그 덕들을 Buddha께서 당신에 대해 말씀하셨습니다. 그대로 말씀하셨습니다.’
dæn hari mē mē buddha śāsanayē puduma deyak. ē śāstr̥n vahansē yamak yam sē kivvānam ēgiuṇa esēma dakinavānē mē tamangē mē gōlaya śrāvakayō mēkat ehema oppu vena tæna ē paya kiyana velāvēdī sudu ædagatta gihiya metana hiṭiyada kiyalā æhuvē. nǣ kavuruvat hiṭiyē næhæ. api vitarayi hiṭiyē. ehenam bohoma hon̆dayi. mehema katāvak ēka.
‘이것은 이 Buddha의 sāsana의 놀라운 점입니다. 스승께서 무엇을 어떻게 말씀하셨든 제자들이 그 덕을 그대로 봅니다. 이것도 그것이 드러나는 자리입니다.’ 그러고는 ‘그 말씀을 하실 때 흰옷 입은 세간 사람이 그 자리에 있었습니까?’ 하고 물었습니다. ‘아니요, 아무도 없었습니다. 우리뿐이었습니다.’ ‘그렇다면 참 다행입니다.’ 이런 이야기입니다.
oya katāva gihillā anisiya āpahu budurajāṇan vahansēlā hāmuduruvō kiyanavā. ehenam mahaṇa hitāganna alpēcca guṇayet ihaḷa guṇayaka innē kiyalā ēkat ōkaṭa ekatu karagannavā. anna ē upāsaka saha tavat guṇayak prakāśa venavā. kiyalā ēkat pēnavā. mokada tamangē guṇa kiyana tæna gihiya hiṭiya nam eyā kæmati nǣ gihiyan atara jīvat vena nisā.
그 이야기가 다시 Buddha께 전해졌습니다. 스님들이 말씀드렸습니다. 그러자 ‘bhikkhu들이여, 그는 바람 적음의 덕에서도 높은 자리에 있다고 알아라. 그것도 거기에 더하라’ 하셨습니다. 그 upāsaka의 또 다른 덕이 드러난 것입니다. 자기 덕을 말하는 자리에 세간 사람이 있었다면 그는 싫어했을 것입니다. 세간 사람들 사이에서 살기 때문입니다.
ē guṇaya tuḷa tamā kæpī pena kenek bavaṭa āraṁciyak āvā kiyana vacanayaṭavat lōkayāgen ē tunin praśaṁsāvan labanna kæmættak tibunavā. ēka tamayi æhuvē etana kavuruvat gihi aya ahagena hiṭiyāda? ehenam gihiya aya atarē minissu atarē. mama guṇavatē kiyana vacanaya eyā kiyannē koheda? budurajāṇan vahansē kiyana ekavat ahagena hiṭiya nam ēkak kæmættak tibunē næti dakṣana nam eyāgē tibuṇē. menna mē niyama guṇavatunē svabhāvaya
그 덕으로 자기가 돋보이는 사람이라는 소문이 난다는 말 한마디로라도 세상에서 칭찬을 받고 싶은 마음이 그에게는 없었습니다. 그래서 그 자리에 세간 사람이 듣고 있었는지를 물은 것입니다. 그렇다면 세간 사람들 사이에서 ‘나는 덕 있는 사람이다’ 하는 말을 그가 어디서 하겠습니까? Buddha께서 하신 말씀조차 사람들이 들었다면 그는 원하지 않았을 것입니다. 그것이 그의 슬기였습니다. 이것이 참으로 덕 있는 이의 본성입니다.
tamangē guṇayanavaṭa guṇa ahanna ehema dēvalṭa hitak kæmættak priya karannē næha. ēka dharmatāvayak. itin api dakinnat ōnē anna ē vagē mē vagē mē karanakoṭa mē kaṭētu valadī navaguṇagena hollō holla yanavā hari dāgena yanavā minisunṭa pēnnē sādu væn̆da væn̆da innavā koten hari bhāvanā karalā æta ekka vaṭavi balana ma bhāvanā karana eka nikā dækkada kohomada balanavada mama diha ehema kiyalā balanavā. gal geḍiya tibba vagē hellenna nætuva inna balanavā puḷuvan taram magē hita vælā tiyena ākārē anik ayaṭa peṭī yaku gala tibbā vāgē vānāva hon̆daṭa væḍilā ehemat kiyayi kiyalā en poḍḍakvat hellenna næti inna balanavā ræsiena yanakak. giyāṭa passē æhæ æralā horē balanavā gihillāda kiyalā. oya jātiya bhāvanā kramakārayō innavā. ē nisā kiyannē ēvā mahā kapaṭi væḍa śāsana māgayaṭa pahalak væḍennē næhæ. hita taman hoyanna bæri venna ōnē ārya mārgayak anugamanaya karana kenekda kiyalāvat lōkē ara balapu meyā mē bauddha buddha śrāvakayada kiyana ekavat hoyāganna bæri mānasikatvayaka svabhāvayaka inna ōnē. viśēṣayen mē gihi vatē inna upāsaka upāsikāva.
자기 덕을 듣는 것 같은 일에 마음이 끌리거나 좋아하지 않습니다. 그것이 dharma의 본성입니다. 그러니 우리도 보아야 합니다. 이런 일을 할 때 navaguṇa 줄을 흔들며 다니거나 걸고 다니면서 사람들이 보고 ‘sādhu’ 하며 절하기를 바라는 것, 어디선가 수행하다가 둘레를 살피며 ‘내가 수행하는 것을 보았나, 나를 보고 있나’ 하는 것 말입니다. 돌덩이처럼 꼼짝 않고 앉아, 남들이 ‘저 사람 수행이 깊어졌구나’ 하도록 돌을 놓아둔 듯 조금도 움직이지 않고 사람들이 다 갈 때까지 버팁니다. 다 간 뒤에 눈을 몰래 뜨고 갔나 보고 엿봅니다. 그런 수행 꾼들이 있습니다. 그래서 그것은 아주 교활한 짓이라 sāsana의 길에 아무것도 자라지 않는다고 하는 것입니다. 거룩한 길을 따르는 사람인지조차, 세상이 보아도 Buddha의 제자인지조차 알 수 없는 마음과 모습으로 지내야 합니다. 특히 세간에 사는 upāsaka와 upāsikā는 더욱 그렇습니다.
mokada ēka viśēṣayak venavā. ē sammataya hædi. gihi gihi sammataya tuḷa innē ara paṁca duccayangē ælī gælī inna noyek vidihē dasak kusiledilā inna pirisak. oya atara tamayi inna velā tiyennē ara mē upāsaka upāsikāvan. ē nisā oya avasthāvēdī pudgalayā ē ayagaṭa apē guṇa penalā monavā karanna ōna. ē aya guṇa dænagattot pæhædiyida? pæhædilida nætnam nindā karayida? ēkaṭa apahasa karayida? yathārthayama dakinna ōnē. asatpuruṣayā satpuruṣayek hō satpuruṣa guṇa hadunavā kiyana ekaṭa hētu nǣha kiyalā kiya dēśanā karanavā.
그것이 특별한 까닭은 이렇습니다. 세간의 관습 속에 있는 것은 다섯 감각의 즐거움에 빠져 갖가지 열 가지 akusala에 젖은 무리입니다. 그 사이에서 upāsaka와 upāsikā가 살아야 합니다. 그러니 그런 때에 우리 덕을 그들에게 보여 무엇을 하겠습니까? 그들이 덕을 알면 기뻐하겠습니까? 아니면 업신여기고 비웃겠습니까? 참모습을 보아야 합니다. asappurisa는 sappurisa나 sappurisa의 덕을 알아볼 까닭이 없다고 설하십니다.
satpuruṣayā satpuruṣayek hō satpuruṣa guṇa dannavā nam ēkaṭa hētu tiyenavā kiyalā dēśanā karana ehenam lōkayē asatpuruṣayek satpuruṣayek dakinnē nætnam satpuruṣa guṇa dakinnē nætnam ehema eka ehema gati lakṣaṇayak vacanayakin hari piṭa vunot ara asatpuruṣayāṭa nindā karanavā nisā. apahasata karanavā misa. kavadāvat ēkaṭa yahapata karannē næti nisā. guṇayaṭa nigaru karavanna kæmati næhæ. ārya śrāvakayō ē nisāma ebandō idiriyē guṇa prakāśa karannē nǣ. guṇa han̆gavannē nǣ. ehema kenekda kiyalavat san̆gavannē. itin mē tattvaya api hon̆daṭa manāsē tērum maraganna ōnē. tēru karā mē monavāha api kaṭayutu karanakoṭa ē vagē anit ayaṭa ahuva mē ayat næti venna sambandha novenna tamangē tattvaya anit ayaṭa nopenna vidihaṭa kaṭayutu kirīmaṭa api dakṣa venna ōnē.
sappurisa는 sappurisa나 sappurisa의 덕을 알아볼 까닭이 있다고 설하십니다. 그러니 세상에서 asappurisa는 sappurisa를 보지 못하고 sappurisa의 덕을 보지 못하므로, 그런 성품이 말 한마디로라도 드러나면 asappurisa는 업신여기고 비웃을 뿐 결코 그것을 이롭게 하지 않습니다. 그래서 거룩한 제자들은 덕이 업신여김을 받게 하고 싶지 않습니다. 그래서 그런 이들 앞에서는 덕을 밝히지 않고, 덕을 내비치지도 않고, 그런 사람인지조차 숨깁니다. 이 형편을 우리는 잘 알아차려야 합니다. 우리가 무슨 일을 할 때 남들에게 잡히지 않고 얽히지 않으며 자기 상태를 남들에게 보이지 않도록 하는 데 솜씨가 있어야 합니다.
dæn mē tava ekak tiyenavā karmasthāna vaḍana kiyanna dæn maṭada sæma denāṭada taṇhā upādānayō anātayi taṇhā upādānayō nirōdha vetvā. nibbāna nātayi, nibbāna vetvā kiyana mē karmasthānaya mēka vaḍanakoṭa mē baḍē amāruvak matuvelā enavā kiyanavā. dæn mēka hari kāraṇaya dæn mē hædena baḍē amāru æn̆gē kækkuma ādī vaśayen enavā kiyalā api issellā kiyana valā kiyillā æriyā. mokada rāga dvēśa mōha mul karagena issellā haṭagena tibicca taṇhā upādāna velā tiyennē mokakda? ælilā bæn̆dilā. monavada? rāgayaṭa hētu vena, dvēśayaṭa hētu vena, mōhayaṭa hētu vena, vāpissaya kiyana koṭasak apē śarīraya æsuru karagena ē rāgayaṭa, dvēśayaṭa, mōhayaṭa anukūla vipāka dena vidihē hon̆da vipāka nemeyi denna ōnē. ē duk vipāka, lōbha, dvēśa, mōha viśēṣayi. duk vipākala vipāka denna ōnē. vāpiṭat rōga hædennayi ēvaṭa iḍa tiyennē. eban̆duva avaśya karana dēval bæn̆dilā ræn̆dilā ē aṁgapāyangē tiyenavā. dæn mēken siddha vennē mokakda? mē taṇhā upādāna deka nirōdha vennayi mē karmasthānaya vaḍannē.
이제 또 하나가 있습니다. ‘나에게도 모두에게도 taṇhā와 upādāna가 그치기를, nibbāna를 이루기를’ 하는 kammaṭṭhāna를 닦을 때 배앓이가 생긴다고 합니다. 바로 그것이 맞는 점입니다. 배앓이, 몸 아픔 같은 것이 온다고 앞서 말해 두었습니다. 왜냐하면 rāga, dosa, moha에 뿌리를 두고 전에 생겨 있던 taṇhā와 upādāna는 무엇이었습니까? 들러붙고 묶인 것입니다. 무엇이? rāga, dosa, moha를 부르는 것들입니다. 우리 몸에는 vāta, pitta, semha라는 부분이 있는데, 그것들이 rāga, dosa, moha에 맞는 열매를 냅니다. 좋은 열매가 아니라 괴로운 열매, lobha, dosa, moha에 따른 괴로운 열매를 냅니다. 병이 생길 자리가 있는 것입니다. 그런 것들이 몸의 여러 부분에 묶여 있습니다. 이제 이 kammaṭṭhāna를 닦는 것은 이 taṇhā와 upādāna 둘이 그치게 하려는 것입니다.
eham ælilā ē hētuven ælilā bæn̆dilā tiyennē yamakaṭa dæn pavatinna vidihak nǣ. mokada lōkē mē kaya ætulē tiyennē yamak yam sē pavatinnē. ahambayen ibē nemeyi. ēkaṭa anukūla kāndamak nisayi. ē kāndama tuḷin tamayi ē śarīrayak ē ākārayen pavatvannē. anna ē kāndama tamayi api ara karmaja kaya kivvē. ēka kāndam kayak.
그러면 그 까닭으로 들러붙고 묶여 있던 것이 더는 버틸 수 없게 됩니다. 이 세상, 이 몸 안에 있는 것이 그렇게 버티는 것은 우연이나 저절로가 아니라 그에 맞는 자석 때문입니다. 그 자석을 통해 몸이 그런 꼴로 이어집니다. 그 자석을 우리는 kammaja 몸이라고 했습니다. 그것은 자석의 몸입니다.
karma kaya mul karagena citta kaya muḷu karagena oya dekē saṁkalyak vaśayen kāndan kayak tamayi mē kayat ekkalā mē kayē ākr̥tiya mula api ara issellā kivvē kāndam valin hadāpu minihekgē rūpayak. kāḍ bōḍ eka pættaka alōlā. anit pættaṭa yakara kuṭiyak vidi karapuvahama ara yakarakuṭa yam kramayen krama raṭāvaṭa ævillā hitvā. ævillā tibicca krama raṭāvaya mokakda vidyāvalā tiyennē minihekē rūpayak. api maḷaka svabhāvaya nam eyā kāndan ara kānṭbōḍ ekē piṭa pættē kāndan kǣl ṭika æælevvē. maḷaka hæḍaruva inna nam anit pættaṭa yakaḍakuru gahabuvahama ēken pīṭilā hiṭa ākr̥tiya ennē yakaḍakuruli maḷaka rūpayak. api harakekgē vallekgē rūpayak nam mehā pættē kāndaṁ kǣli valin hæduvē. anit pætten pennunaṭa kānda pēnnē nætuvaṭa ē pættaṭa yakaṭu ṭikak gahapuvahama yakara kuḍu ṭikak gæhuvot ē guṭika ælennē ara ballagē nætnam harakāgē hæḍaruvaṭa ē rūpayak pennannē. menna mē vagē mē rūpayak haṭagannakoṭa mē hæṭa talayak ætuva haṭagannē mona balaya kiyalāda? anna ē kāndama mokakda anna ē kāndama tamayi karmaja kaya saha citta kaya kiyana deken haṭaganna kāndam śaktiya. menna mē kāndama tamayi mē jīvitaya rūpaya pavatvanna. mē kaya pavatvanna kaya hæḍalayak gannavanna avaśya karana vidihaṭa mūla dharmaya vaśayen tiyenna.
kamma의 몸과 citta의 몸에 뿌리를 두고, 그 둘이 어우러진 자석의 몸이 이 몸과 함께 있으며 이 몸의 꼴의 뿌리가 됩니다. 앞서 자석으로 만든 사람 모양을 말했습니다. 마분지 한쪽에 자석을 붙이고 다른 쪽에 쇳가루를 뿌리면 쇳가루가 어떤 틀에 따라 놓입니다. 그렇게 놓인 틀이 사람 모양입니다. 마분지 뒤쪽에 꽃 모양으로 자석 조각을 붙였다면, 다른 쪽에 쇳가루를 뿌릴 때 그 꼴대로 쇳가루가 꽃 모양을 이룹니다. 소나 개 모양으로 이쪽에 자석 조각을 붙였다면, 다른 쪽에서는 자석이 보이지 않아도 쇳가루를 뿌리면 그 가루가 개나 소의 꼴대로 붙어 그 모양을 보입니다. 이처럼 이 몸이 생겨날 때 어떤 힘으로 꼴을 갖추어 생겨납니까? 바로 그 자석, kammaja 몸과 citta 몸 둘에서 생기는 자석의 힘입니다. 이 자석이 이 삶과 몸을 이어 가고, 몸이 꼴을 갖추는 데 필요한 뿌리 원리로 있습니다.
itin ē dharmaya ē kāyika śaktiya æti karanna ē dē etana tiya tiyena ekak. api kanabōna āhāra parivartanaya karagenada śarīra koṭas bavaṭa parivartanaya karami ē ākr̥ttiyaṭa anukūlava hæn̆ḍa talayak ōna tæna girihin tiyenavā han̆duna dæn mēkedi lōbha dvēśa mōha sahagata situvili kriyāvatana api yam yam aṁgapaṁgayangen niṣpādanaya karāda vihidevvada anukūla kāndam śaktiya an̆duru kāndamak bavaṭa patvelā nætnam kahaṭa bæn̆du kāndamak bavaṭa patvelā ē svabhāvayaka ara citta kayak vaśayen mē kaya tuḷa pihiṭanavā.
그 원리가 몸의 힘을 만들려고 거기에 있습니다. 우리가 먹고 마신 음식을 바꾸어 그 꼴에 맞게 몸의 부분들로 만들어 필요한 곳에 꼴을 갖춥니다. 그런데 lobha, dosa, moha 섞인 생각과 행동을 어떤 부분에서 만들어 내거나 퍼뜨리면, 그에 맞는 자석의 힘이 어두운 자석, 때 낀 자석이 되어 그런 성품으로 citta 몸으로서 이 몸 안에 자리 잡습니다.
ē pihinakoṭa ē aṁgapāṁgayanta himi tænvala ē ē anukūla kāntaṁ śaktiya pihitanavā naraka dē niṣpādanaya karanna sudusu vidihaṭa. menna mē vidihaṭat dæn api hitamu vātayen piṭen semayen. haṭaganna rōgādhayan haṭagænīmaṭa ōna vidihaṭa avaśya dē pihinakoṭa dæn rāgaya mul karena lōbhaya mul karagena haṭagatta hariyak tiyenavā nam sema kupita karanna pihiṭanavā. dvēśayen piṭaku pita karanna. etakoṭa mōhaya nisā vātaya kūpita karanavā. mē mē ākārayen eken eka pihiṭunā tæn tiyenavā. mē pennapu hamgiṭa ennē oya tænvalin ēpita vecca koṭas. ara ākarthayaṭa ædilā bæn̆dilā apē śarīrayē aṁga paṁgulō ē tæna hædenavā. ēvā śarīrayaṭa ahita karana nisā. api vādakayak vumak piṭkayak dævillā semmā māruvak baṭa dænavā baḍa kora velāva vagē dænenavā. mē mē vidihaṭa kiya itin api kiyanavā. hæbæyi apē ara diṭṭa rāga, lōbha, dvēśa, mōha ādī gati lakṣaṇaya digen digaṭama giviccot ehema ēkaṭa hētukāraka vidihaṭa saṁkhāra balavat velā nægunot ehema ara citta śaktiya nægilā nægilā ara apatavya pihiṭavanna ōna karana ākarṣaṇaya balavat venavā śarīrayē ē aṁgapāṁgayanna.
그렇게 자리 잡을 때 그 부분들의 곳곳에 나쁜 것을 만들기 알맞게 그에 맞는 자석의 힘이 자리 잡습니다. vāta, pitta, semha에서 생기는 병이 생기기 알맞게 자리 잡아, rāga나 lobha에 뿌리를 둔 것은 semha를 어지럽히도록, dosa는 pitta를 어지럽히도록, moha는 vāta를 어지럽히도록 자리 잡습니다. 이렇게 하나씩 자리 잡은 곳들이 있습니다. 그 곳들에서 어지러워진 부분들이 그 끌림에 이끌려 몸의 부분들에 묶여 쌓입니다. 그것들은 몸에 해롭기 때문에 우리는 vāta, pitta가 타오르고 semha가 탈이 나고 배가 틀어지는 것처럼 느낍니다. 그런데 rāga, lobha, dosa, moha 같은 성향이 계속 이어지면, 그 까닭이 되는 saṅkhāra가 힘을 얻어 그 마음의 힘이 오르고 또 오르면, 더러운 물질을 자리 잡게 하는 끌림이 몸의 그 부분들에서 더 세집니다.
īṭa passē kalak yanakoṭa ara kanabona āhārayen haṭagatta vāpisen tupita velā ē tænvala geḍi vana piikāva bavaṭat pat venavā. api dannema nætuva ē vagē mahā vināśayak venna tibicca ēvā dæn hæn̆dilā tiyenavā.
그러다 세월이 흐르면 먹고 마신 음식에서 생긴 vāta, pitta, semha가 어지러워져 그 자리에 혹이나 종기가 생기기도 합니다. 우리가 모르는 사이에 그렇게 큰 탈이 날 것들이 이미 만들어져 있습니다.
dæn api mēka kæpenavā dæn rāga dvēśa mōha okkoma taṇhā upādāna kæpenakoṭa aravā kæpilā yanavā. kæpenakoṭa mokakda vennē cittaja kāntuma dæn vikr̥tiyaṭa gihin tibicca citta kāndam dīrtimat prakr̥timat bhāvayaṭa pat velā næginna paṭan gannavā. ēvat ara aṁgiyangē tæni tæn gihillā pihiṭanavā. dæn pihinakoṭa ara kaḷu an̆duruva valāpaṭala væni kiraṇa dhārāvan nisā haṭagatta apatalītisa tænṭa mē dīptima sudu valāpaṭalayak vænē. mē sudu kiraṇa dhārāvan gihin piṭuhāma anna ara an̆dura piccenna paṭan gannavā.
이제 우리가 이것을 끊으면, rāga, dosa, moha, taṇhā와 upādāna가 끊어질 때 그것들도 끊겨 나갑니다. 끊길 때 어떻게 됩니까? 일그러져 있던 citta의 자석이 밝고 제 모습을 되찾아 오르기 시작합니다. 그것도 몸의 여러 곳으로 가서 자리 잡습니다. 자리 잡을 때, 검고 어두운 구름 같은 빛줄기 때문에 생긴 더러운 곳에 밝은 흰 구름 같은 것이 생깁니다. 이 흰 빛줄기가 가서 자리 잡으면 그 어둠이 타기 시작합니다.
an̆dura ākāśanaya picca ēkaṭa bæn̆dilā tibena vidyāmāna vāpisen nākka vecca picci pici gælavenna paṭan gannavā. ēvā rat venavā, diyavenavā. ē tana visirilā yanavā. ē velāvaṭa mokada vennē apiṭa æn̆gē aravā piṭa karannē ekkō vātayen, ekkō lē valin, ekkō maḷamutrā valin ē tæn valin tamayi piṭa karanna ōnē. ēvā karā geniyanakoṭa mokada dænnē nahara kæpum karamin ē etanin pīḍanaya kara hira karagena æṭa min̆dulu vas pavatvaca ævidilā enakoṭa atapama kondayak kuma baḍē amāruva bara jara jara gāna gati itin olu ækkuma belli hiravīma oluva tadavīma okkoma inna paṭan bapō hiravīma oya vagē dēval inna paṭan
어둠이 타면 거기에 묶여 있던, 덩어리진 vāta, pitta, semha가 타서 떨어져 나오기 시작합니다. 그것들이 뜨거워지고 녹아 흩어집니다. 그때 어떻게 됩니까? 그것들은 바람으로, 피로, 똥오줌으로, 그런 길로 몸 밖으로 내보내야 합니다. 그리로 옮겨 갈 때 신경을 누르고 조이며 뼛속까지 흔들며 지나가니, 팔다리 아픔, 허리 아픔, 배앓이, 무거움, 열이 나는 듯한 느낌, 머리 아픔, 목 뻣뻣함, 머리 조임, 가슴 답답함 같은 것들이 생기기 시작합니다.
gannavā. itin mē vagē dēval valadī api dænaganna ōnē dæn kæpiṁja hariya vāpiccen koṭasa dravya koṭasa oya koṭasa ayin karanna puṁci pēsak gannavā. loku bēsanna deyak næha kota mallō ṭikak. nīra mūla ṭikak hambalā bonavā. dæn mē vagē apiṭa avaśya karana deyak api gannavā mē sāmānya deyak æti ēvaṭa [ugura kǣrīma]
그런 때 우리는 알아야 합니다. 끊겨 나온 부분, 그 vāta, pitta, semha의 물질을 내보내려면 작은 약을 쓰면 됩니다. 큰 약이 필요 없습니다. 고수 씨 조금, nīramūla 조금을 달여 마십니다. 이렇게 필요한 것을 씁니다. 흔한 것으로 넉넉합니다. (헛기침)
itin ēvā karagena yanakoṭa mokada tiyannē kramak kramayen ara hædena hædena eka gevi giya velā piṭa velā giyāma araka tiyakan vitarayi ekakma. ēka giyāṭa passē mokada vennē eccara kala nikanma tibicca hon̆da deyak kiv dæn ættemanē. eccara kala nikan tibca balaya darivilā dæn nætuva gihillā. æn̆ga tīcca mahansiya ivara velā. hæbæyi væḍunā tamayi ēka vennē. væḍenakan karanna deyak nǣha. atin
그렇게 해 나가면 차츰차츰 생겨 있던 것이 닳고 빠져나가, 남은 것이 다 나갈 때까지만 그렇습니다. 그것이 다 나가면, 그동안 짓누르던 무거움이 사라지고 몸의 피로가 끝납니다. 하지만 그렇게 되는 것은 자란 덕분입니다. 자랄 때까지는 어쩔 수 없습니다. 괴로움을 견디더라도 그것을 해야 합니다.
duk vin̆dagena hari ē karanna ōna. ekak tamayi api melōdī æti karagatta lōbha, dvēśa, mōha nisā æti pratiphala. anivā lōbha, dvēśaya, mōha mul karagena parivāhāra karma vaśayen paśakan api pasu pasanna upatambhaka venna hadāgatta karma vēgayak tiyenavā pera bavaliya. ēvā vipāka vaśayen enavā. pravr̥tta vipāka vaśayen. oya dekama api karaha inna paṭan gannavā. ē vipāka vaśayen ena ekak ætunā. ē vipākaya kæpilayannaṭa avaśya karana vidihē pasutalayak. mē dæhæmin mē āgamika pasutalayak api gonnāgannavā. śāsana pasutalayak.
하나는 이 삶에서 우리가 일으킨 lobha, dosa, moha 때문에 생긴 열매입니다. 또 lobha, dosa, moha에 뿌리를 두고 지난 bhava에서 뒤를 받쳐 주는 kamma로 만들어 둔 kamma의 힘이 있습니다. 그것들이 vipāka로, pavatti vipāka로 옵니다. 그 둘을 다 우리가 겪기 시작합니다. vipāka로 오는 것이 있는 것입니다. 그 vipāka를 끊어 내는 데 필요한 바탕, 곧 dharma에 따른 바탕, sāsana의 바탕을 우리가 쌓습니다.
vandanāmāna pūjā satkāra karamin tunruvangaṁgu niyuddha nitara guṇasī karamin etakoṭa ē pasu ēē æti karagena viruddhakāriya tinnā balavēgolla puṇayānumōdanā karalā apē itin karannā vū ē pāpantakārayanṭa digevalā nidahas vemin mehema kaṭayutu karagena yanakoṭa ara karma vipāka vaśayen gevanna puḷuvan hariya gevilā yanavā.
절하고 공양 올리고, 세 보배의 덕을 늘 떠올리며, 그렇게 바탕을 쌓고, 우리에게 맞서는 힘들에게 puñña를 나누어 주며, 우리가 진 빚을 갚아 풀려나며 이렇게 해 나가면, kamma의 vipāka 가운데 갚을 수 있는 몫은 갚아집니다.
18 999k gevanna puḷuvan hariya 18 ekak vitara tiyenavā āryōpavāda karapuvā mav piyannaṭa hiṁga hiṁsā karana tadabalaya ēvā tiyenavā nam ohoma tibicca koṭas tamayi ita velā tiyenavā hari. ē vacana ikak amāruven gevāganna vin̆dinna vennē. namut vidiṭa tiyennē 18 ekayi. 18 999k gevāganna puḷuvan ē hæbæyi avaṁkava karuṇu tērum aragena api ehema kaṭayutu karenna kiyalānam.
갚을 수 있는 것이 18,999이라면 남는 것은 18쯤입니다. 거룩한 이를 헐뜯은 것, 부모를 해친 것 같은 무거운 것이 있다면 그런 것들이 남습니다. 그것들은 좀 힘들게 겪어 갚아야 합니다. 그러나 남는 것은 18뿐입니다. 18,999은 갚을 수 있습니다. 다만 정직하게 알아차려 그렇게 해 나간다면 말입니다.
dæn ēvā hæma elēma dakinna ōnē. varada varada hæṭiyaṭa dækalā āyati saṁvaraya pihillā kericca varada kamā karannē. menna mēkē aḍupāḍuva hun̆gāk denakuṭa tiyenavā. varada kamāvā kiyalā gāthāva kivvaṭa hariyannē næha. taman atin siddha vena væradi væradi hæṭiyaṭa dækalā. ē kerehi tamāma kampā velā. pin matu meban̆du varadak lōka satvayanṭa mama karannē næha. maṭa karagannē nǣ. ān ehema āyataya saṁvarayen pihin̆dalā metek vuṇā vū yamkisi varadak æṭa nam ēvaṭa mama kamā karanavā. ēvaṭa maṭa kamāva læbetvā. nikanma neveyi. mama mē śāntiyen siddha karagatta mē mahā puṇya kusila āśirvādaya mahā vandiyak asuruva gevenavā. magen vecca varadaṭa ē lōka satyaya mā kerehi urana novetvā. mā kerehi kamā karatvā. mē vidihaṭa bægǣæpat illīmak karanna apiṭa avaṁkattatvayama puḷuvankama læbenavā.
이제 그것을 언제나 보아야 합니다. 잘못을 잘못으로 보고 āyati saṃvara를 세워 저지른 잘못에 용서를 빕니다. 많은 사람이 바로 여기가 모자랍니다. ‘잘못을 용서하소서’ 하는 게송만 외워서는 안 됩니다. 자기가 저지른 잘못을 잘못으로 보고 스스로 그것에 마음이 흔들려, ‘앞으로 이런 잘못을 세상 중생들에게 하지 않겠다’ 하고 āyati saṃvara를 세우고, ‘지금까지 저지른 잘못이 있다면 용서를 빕니다. 용서받기를 바랍니다. 그냥이 아니라, 이 고요함으로 지은 큰 puñña와 kusala의 축복을 큰 갚음으로 드립니다. 내 잘못 때문에 세상 중생들이 나에게 노여워하지 않기를, 나를 용서하기를’ 하고 간절히 청하는 것, 정직함이 있어야 그렇게 할 수 있습니다.
api varada vandigevaṭa vitarak hariyannē næha. ætta vaśayen api dænaganna nē kamāva illanna taram api nihatamānī venna ōnē. varadak vunānam tamangē ē varada varada hæṭiyaṭa dækalā kamā karaganna ehema avasthā tiyenavā. oya citta grahapati pennapu avasthāvakedī bhikṣūn vahansēlāṭa viruddhava katā kaḷā væradi adahas tiyena pudgalayek mīṭa passē mama pælastalavat ennē nǣhæ kiyalā bænalā yanna giyā hāmuduruvakin.
잘못에 갚음만 해서는 안 됩니다. 참으로 우리는 용서를 빌 만큼 낮아져야 합니다. 잘못을 했다면 그것을 잘못으로 보고 용서를 비는 그런 일들이 있습니다. Citta 장자를 보인 이야기에서, 한 스님이 그를 거슬러 그릇된 생각으로 말하고는 ‘이제 다시는 이 집에 오지 않겠다’ 하고 꾸짖고 가 버렸습니다.
anāgāmī upāsa kenek citta graha. nǣ nǣ svāmīni oba vahansēṭa tarahaṭa yamak kivvē næ. mē varadak aḍupāḍuvak tibuna nisā mēka pennā dunnē yahapat nisayi. mē vidihaṭa kiyā dunnaṭa passē ēka piḷigattē næhæ. nǣ nǣ ehema venna bæhæ. æyi gihiyē maṭa apiṭa ehema kiyanna ennē. mehema kiyana paṇḍitakama pævidili paṇḍitakama oluvaṭa aragena tiya mahattakama koccarada kiyanavā nam ara kiyannā vū gihi tatvaya mehema kivvanē kiyana hæn̆gīmen dūrak pætta paḷa ennē næhæ mama āyusarayak oya gedaraṭa yanna et næha kiyalā mehema kiyanē. hæbæyi mēka āraṁci vunā budurajāṇan vahansē.
Citta 장자는 anāgāmi upāsaka였습니다. ‘아닙니다, 스님. 화가 나서 드린 말씀이 아닙니다. 잘못과 모자람이 있어서 이로우시라고 보여 드린 것입니다.’ 그렇게 말했지만 그 스님은 받아들이지 않았습니다. ‘아니다, 그럴 리 없다. 세간 사람이 왜 우리에게 그런 말을 하느냐.’ 출가자로서의 잘난 체를 머리에 이고, 세간 사람이 이런 말을 했다는 느낌에 ‘다시는 그 집에 가지 않겠다’ 하고 말했습니다. 그런데 이것이 Buddha께 알려졌습니다.
budurajāṇan vahansēlā mahaṇa gihin kamā karaganna ōnē. karamu deyak. væn̆dalā pudalā kamā karannē næha. namut ḷan̆gaṭa gihillā gaurava sahitava kiyanna. magen mehema varadak vuṇā. obatumāgē varadak tibunē næ. namut mama obatumāgē væradi andimen hituvā maṭa kamā venna kiyalā kamā karaganna gihillā. karanna deyaknē. ehenam pævidimaṭavat ilalā tibbē næhæ. pævidi mē lokukamaṭavat ila tiyalā tibbē næhæ. tamangē varadā gihiyaṭa vunānam ḷan̆gaṭa gihillā kamā karaganna avasthāva dunnā. gihi karaganna ōnē ēka.
Buddha께서 말씀하셨습니다. ‘bhikkhu여, 가서 용서를 빌어야 한다. 해야 할 일이다. 절하며 빌 필요는 없지만 가까이 가서 공손하게 말하라. 나에게서 이런 잘못이 나왔습니다. 당신에게는 잘못이 없었습니다. 그런데 내가 당신을 그릇되게 생각했습니다. 용서해 주십시오.’ 가서 용서를 빌라는 것입니다. 해야 할 일입니다. 출가했다는 것도, 높은 자리라는 것도 내세우지 않으셨습니다. 자기 잘못이 세간 사람에게 있었다면 가까이 가서 용서를 빌 기회를 주셨습니다. 세간 사람에게서 용서를 받아야 합니다.
itin mēkat viśēṣa deyak. api pævidinnē ehema kamānavada gihiyannē ehema hariyannē næha. varada karagatta nam kamā karaganna yutu karana. itin ēta api nihatamānaya vunā nam tamayi. ē velāvēdī apiṭa hækiyāva læbennē ēka varada varada hæṭiyaṭa dækalā kamāēśa suddhatāvayaṭa pat vennē. dæn api karanna væḍē ā varadak vunānam hamā venna. manna ē mokaṭada mama kiyannē magin vecca vada ōkaṭa ōka maṭa bælla bællā tiyē. itin maṭa karana detiya mama ara kivvā hiṭiyā mama kivvā. varadak unānam kamā venna.
이것도 특별한 점입니다. ‘우리는 출가자인데 세간 사람에게 용서를 빌다니, 맞지 않는다’ 하면 안 됩니다. 잘못했다면 용서를 빌어야 합니다. 우리가 낮아졌을 때에야 그때 잘못을 잘못으로 보고 용서로 깨끗함에 이를 힘이 생깁니다. 그런데 지금 우리가 하는 일은 ‘아, 잘못이 있었다면 용서하세요’ 하는 것입니다. ‘왜 내가 내 잘못이라고 해야 하느냐’ 하며, ‘내가 말했잖아요, 잘못이 있었다면 용서하라고’ 합니다.
ara kakula pāgala ṣori kiyalā giyā vagē ōvā karalā hariyannē næhæ kamā karanna varada varada hæṭiyaṭa dakinna ōnē. ehenam kiyanna mē ākārayen mēka varada bava dæ maṭa væṭahenavā. menna mē mē ākārayen guṇa mehema mehema nigaru kaḷā. ēka væradi bava avamaṁkava hētu sahatayak māṭa ahagena tiyennē. varada varada hæṭiyaṭa mama dækkā. mama īṭa passē ē varada karannē næti poron̆du venavā. āyata saṁvaraya pihiṭena maṭa kamāvelā. anna kamāvahara menna mē jātiyē kamāvan ganna api sasarēdī karapu aya ada bhūtaya perētō hada atarak tiyenavā korahaṭa deyak næha perētayak
발을 밟고 ‘쏘리’ 하고 가 버리는 것처럼 해서는 안 됩니다. 용서를 빌려면 잘못을 잘못으로 보아야 합니다. 그러니 이렇게 말하십시오. ‘이런 까닭으로 이것이 잘못임을 나는 압니다. 이러저러하게 덕을 업신여겼습니다. 그것이 그릇되었음을 정직하게 까닭을 들어 알게 되었습니다. 잘못을 잘못으로 보았습니다. 앞으로 그 잘못을 하지 않겠다고 다짐합니다. āyati saṃvara를 세웁니다. 용서해 주십시오.’ 이런 용서를 받아야 합니다. saṃsāra에서 우리가 해를 끼친 이들이 오늘날 bhūta나 peta가 되어 있다면 어찌할 수 없습니다. peta가 되어
ē dævi tævi tævi tævi karapu asādhāraṇaya avaṁkava kiyanna ōnē mama atin mē dē siddha næhæ samahara veraṭa nændammala bǣnalā ē vagēma ara māmalā bǣænalā mē ādi vaśayen eken ekaṭa ammā tāttā dūkut eka eka dēval valadī tama taman visin karagatta væradi vaḷu mama nam ōkaṭa oluva pat karannē næha jīvitaya. ōka kavuda mama kavuda? ōgē kavuda? mama kavuda? dæn mē jātiya hitāgena uddāma velā in̆dagena innam mama nam yannē næhæ. kamāna monavā kamana maṭa ō kiyayi itin maṭa bura dīlā aya giyot metana ohoma higena innakoṭa hæbæyi hētu yukta æti sādhāraṇa asādhāraṇayak vunā nam samahara velāṭa ē hētu vaenavā. mala perētayek velā hari mala yakayek velā hari mala yassaniyak velā hari inna puḷuvan kiyanavā.
타고 또 타며 괴로워하고 있습니다. 저지른 부당함을 정직하게 말해야 합니다. ‘나 때문에 이 일이 일어났습니다.’ 어떤 이는 시어머니를 꾸짖고, 시아버지를 꾸짖고, 어머니, 아버지, 딸에게, 갖가지 일에서 저마다 잘못을 저지릅니다. ‘나는 거기에 고개 숙이지 않겠다. 저 사람이 누구고 내가 누구냐?’ 이렇게 생각하며 잘난 체하고 앉아 ‘나는 용서를 빌러 가지 않겠다’ 합니다. 그런데 까닭 있는 부당함이 있었다면 그것이 어떤 때는 까닭이 됩니다. 죽은 peta가 되거나, 죽은 yakkha가 되거나, 죽은 yakkhinī가 되어 있을 수 있다고 합니다.
hæbæyi horanna deyak næhæ. taman kavadā hari satyaya dækkanna ætta vaśayen mama uddāma velātva edā mehema kivvaṭa yathārthaya maṭa ada væṭunā. itin ada malayasanaya velā hiṭiyā karanna dannē næhæ. malaya asayā velā hiṭiyā karanna deyak næhæ. ē varada varada hæṭiyaṭa avaṁkava mama piḷigannavā. minitnam kisi davasaka eban̆da varadahak novā kiyalā mama adhiṣṭhānat karaganna. ehema novenna mama balāporottu venavā kaṭayutu karanna. anē malaya assayā velā diyayak hāvanē maṭa samā venna magē vecca varadaṭa māṭa kamā karanna. mama mē vandi gevanavā. oīṭa vaḍā apramāṇa yahapatak karalā mama hadu denavā. guṇavatayek nisā ē guṇaya nisā maṭat pihiṭenapu śaktiyak væḍiyi. ēnisā mama cittak prahādayen karapu mē pinē pina mē karapu kusalaya kusalaye apramāṇa bava tiyenavā. mēkat anumōdan venna. obat supita mudda venna obaṭa kisima kenekgen karadarayak venna epā. obē hitaṭa dena magak lōkayen venna epā. mē ādī vaśayen ara amanussayāṭa kiyanna puḷuvan nam balā itaddī amanussayā nidahas vennē. apiṭa nidahas karaganna bæhæ mokada mala yakā mærilavat ivarayak næha. inna kaeka kenek karadarē malak karadarē. mu mærilāvat yannē næhanē. api innē otana misak. kō dharmaya tuḷa æyi mægilavat yannē nættē? æyi etenṭa āvē? api ōka tērum gænīmē hækiyāvak nætnam. apiṭa kohomada mē amudura sēkin bērennē yannē? api ōka dakinna purudu venna ōnē. dæn varada varada hætiyaṭa dækalā. āyati saṁvaraya hevat nævata dan nokarana saṁvaraya pihiṭalā vecca varadaṭa vandigevalā avaṁkava kamā karaganna puḷuvan nam oya amanussa dōṣa hun̆gāt denavā næti karagatta ēka.
하지만 숨길 것이 없습니다. 언젠가 자기가 참됨을 보았다면, ‘참으로 나는 그날 잘난 체하며 그렇게 말했지만 오늘 참모습을 깨달았습니다. 오늘 당신이 죽은 yakkhinī가 되어 있다면 어찌할 수 없습니다. 죽은 yakkha가 되어 있어도 어찌할 수 없습니다. 그 잘못을 잘못으로 정직하게 받아들입니다. 사람으로서 다시는 그런 잘못을 하지 않겠다고 adhiṭṭhāna를 세웁니다. 그렇게 되지 않도록 애쓰겠습니다. 아, 죽은 yakkha여, 나를 용서하십시오. 내 잘못을 용서하십시오. 나는 갚음을 하겠습니다. 그보다 훨씬 더 큰 이로움을 드리겠습니다. 덕 있는 이 덕분에, 그 덕 덕분에 나에게 자리 잡은 힘이 큽니다. 그래서 내가 맑은 믿음으로 지은 이 puñña, 이 kusala는 헤아릴 수 없습니다. 이것을 기뻐해 주십시오. 당신도 행복하기를, 누구에게서도 괴로움을 받지 않기를, 세상에서 당신 마음에 상처받는 일이 없기를.’ 이렇게 그 amanussa에게 말할 수 있다면, 그때 amanussa는 풀려납니다. 그렇지 않으면 우리가 풀어 줄 수 없습니다. 죽은 yakkha는 죽어서도 끝나지 않기 때문입니다. 살아서도 괴롭히고 죽어서도 괴롭힙니다. 죽어서도 떠나지 않습니다. 우리가 거기 있으니까요. dharma 안에서 보면, 왜 죽어서도 떠나지 않습니까? 왜 거기에 왔습니까? 그것을 알아차릴 힘이 없다면 우리가 이 amanussa의 괴롭힘에서 어떻게 벗어나겠습니까? 그것을 보는 데 익숙해져야 합니다. 잘못을 잘못으로 보고, āyati saṃvara, 곧 다시는 하지 않겠다는 다짐을 세우고, 저지른 잘못에 갚음을 하며 정직하게 용서를 빌 수 있다면, 그런 amanussa의 탈은 대부분 없앨 수 있습니다.
itin velā tiyennē ē ṭika kara gænīmaṭa hækiyāvak, dakṣatāvayak śīsaraṇa nuvaṇakin hētuva tērum ganna puḷuvan hækiyāvak næti karana. itin mē vagē avasthāvalada api dakinna ōnē anna ē vagē suddha karaganna.
모자란 것은 그것을 해낼 힘과 솜씨, 깨어 있는 지혜로 까닭을 알아차릴 힘입니다. 그러니 이런 때에도 우리는 그렇게 깨끗이 하는 것을 보아야 합니다.
dæn samahara velāvaṭa aramaṭa mokada karannē? ovun enavā nænda ammā enavā, ona ammā enavā. haṁgapan haṁgapan anna ahaval geḍiya ahaval enavā. anna ara midi kakuṭak tiyenavā mēsūḍanē tiyennē. dæn undē āpu gaman okē ellanavā. haṁgapa ikman karalā eḷiyaṭa ehema ganna epāka ǣ giyapā yanakam. kavuda mē inna? kivvā ammayi kō næn dāmma yanakan ōkē lēṭa adinnē. balanna giyāda kiyalā. dæn balanavā giyāga īṭa passē liṭa ædalā kannā. dæn api kaḷē hon̆da væḍak api mokakda karamē kiyana eka api dækkennē næ. æyi ehema kaḷē kiyalā æhuvot oya gænnē mala pirēda koccaradat madiga æyinē.
어떤 때 우리는 어떻게 합니까? ‘시어머니가 온다, 숨겨라, 숨겨라. 그 무엇이 온다. 식탁 위에 포도 한 송이가 있다. 저이가 오자마자 집어 먹을 것이다. 얼른 숨겨라. 갈 때까지 꺼내지 마라.’ 누가 왔느냐 하면 시어머니입니다. 그이가 갈 때까지 서랍에 넣어 둡니다. 갔는지 엿봅니다. 그 뒤에 서랍에서 꺼내 먹습니다. 우리는 잘했다고 여기며 우리가 무슨 짓을 했는지 보지 못합니다. 왜 그랬느냐고 물으면 ‘그 욕심쟁이, 아무리 줘도 모자라요’ 합니다.
taman kohomada æhuvot īṭa vaḍā mala pirēdiya kō mala perēdē? namut api kiyannē anungælu pāda. dæn menna mē vidihē api guṇayak dakinnē nætuva bedā hadāgena yana kāyatun saturen bedā hadāgena kǣma mē guṇaya dakinnē nætuva menna meban̆du ākāra dēval api lōkē kavadā hari karalā tibuṇānam mē bhavaya hō vena bhavayaka hō karalā tibuṇānam apiṭa siddha venavā mē jātiya ara vandi vaśayen baḍē ajīraṇa karalā hora karalā hire karalā tiyena leḍavalaṭa muhuṇa denna prr̥ttipāka vaśayen vagē
자기는 어떠냐고 물으면, 더 큰 욕심쟁이는 누구입니까? 그런데 우리는 남을 욕심쟁이라 합니다. 이렇게 우리가 덕을 보지 못하고, 나누어 먹는 이 덕을 보지 못하고 이런 짓을 이 세상 언제든, 이 bhava에서든 다른 bhava에서든 했다면, 그 갚음으로 이런 몸, 곧 배가 체하고 막히고 답답한 병을 pavatti vipāka로 맞게 됩니다.
mēka api dakinnē næhæ mē lōkē hæṭiya ehema tamayi pr̥thagjana lōkayē hæma velēma væhicca gaman yathārthaya væhenavā. ætta kiyalā boruvak pēnavā. hæma velēma pēnnē ēkayi. guṇaya kiyalā aguṇayak pēnavā. aguṇaya hæṭiyaṭa aguṇaya guṇayak hæṭiyaṭa pēnavā. mē noyek ākāraya vikāra vikr̥ti venavā. mē nisāma api nodæna pahu karanavā. nodæna kerenavā nemeyi nodæna karana ēvā kiyanavā. itin ē nisā ēvā diṭṭhi sampa yutta. itin ē diṭṭhi sampadaṭa pav karagattahama ē ākārayen vipāka venna api pasu parivāra vaśayen pihiṭenavā. ēvaya vipāka apiṭa nānā prakārayen innavā. vipākaya ena velāvaṭa api dannē næha mehema vipākayak mama monavā karalā tibuṇada? mokada hētuva? tamangē varada hoyanna mānasikatvaya hoyāganna krama raṭāva anugamanaya karalā næti vecca nisā hæmadāma katā karannē mama sudanam. innē ōkada? mama nam sudak. anik aya tamayi væradi. magē væradik nǣhæ. iekka aya tava væradi kārya api purudu velā tiyennē magē varadak næhæ mama sōdanā kiyana tæna innavā. mama kavada āvā kæmati næha. apē værada api hoyāgena anu hoyā dena deyak næhæ. api varada api hoyāganna ōnē. tama tamangē varada tama taman hoyāgena hædena ekayi manussa yathārthaya ēkayi.
우리는 이것을 보지 못합니다. 세상이 그렇습니다. puthujjana 세상에서는 언제나 가려지자마자 참모습이 가려집니다. 거짓이 참으로 보입니다. 늘 그렇게 보입니다. 덕 아닌 것이 덕으로 보입니다. 덕이 덕 아닌 것으로, 덕 아닌 것이 덕으로 보입니다. 갖가지로 뒤틀리고 일그러집니다. 그래서 우리는 모르고 지나가고, 모르고 합니다. 모르고 하는 것이 아니라 모르고 저지른다는 것입니다. 그래서 그것들은 diṭṭhi-sampayutta입니다. diṭṭhi-sampayutta로 pāpa를 지으면 그대로 열매를 맺도록 뒤를 받쳐 자리 잡습니다. 그 vipāka가 갖가지로 옵니다. vipāka가 올 때 우리는 ‘이런 vipāka가 오다니 내가 무엇을 했을까’ 하고 모릅니다. 왜일까요? 자기 잘못을 찾는 마음, 그것을 찾는 방법을 따르지 않았기 때문에 늘 ‘나는 깨끗하다’ 하고 말합니다. ‘나는 깨끗하다, 남들이 그르다, 내 잘못은 없다, 다른 사람들이 더 그르다.’ 우리는 ‘내 잘못은 없다, 나는 탓할 데 없다’ 하는 자리에 머무는 데 익숙합니다. 그러기를 결코 좋아해서는 안 됩니다. 우리 잘못은 남이 찾아 주는 것이 아닙니다. 우리 잘못은 우리가 찾아야 합니다. 저마다 자기 잘못을 찾아 고치는 것, 그것이 사람의 참모습입니다.
itin etanṭa pat venavā nam apiṭa pēnna paṭan gannavā api karaganna væradi tiyena varapatalaka. etakoṭa varada varada hæṭiyaṭa dækalā hanam āyati saṁvaraya pihiṭīmē hækiyāva læbenavā. anna ehema karagattot bohō duraṭa ēven midenna puḷuvan. itin ēka tōrāganna bæri nam apiṭa koccara kāla hariyannē næhæ. ēka hētuvak. bahu hētu kaḷu amanuṣayaka ræn̆dilā hinna eka hētuvak tamayi ēka. ē vena ē amanussayek gam tenaka hæn̆dilā ajīraṇa karavannat eka hētuvak ōka. itin ō vagē dēval api āyata saṁraya pihiṭamin suddha venna dænaganna ōnē. īṭa passē ēka tamayi īṭa passē ē amanussayā ganna āhārayak tiyenavā. rāgaya āhāra karaganna, dvēśaya āhāra karaganna, mōhaya āhāra karaganna ama rāgayaṭa vaḍā lōbhaya lōbhaya, dvēśaya, mōhaya āhāra karaganna amanussaya. ē lōbhayaṭa kaṭayutuvaṭa api kaṭayutu kaḷot lōbha, dvēśa, mōhayen amanussayāgē āhāraya api ḷan̆gaṭa ipada venavā. niba vena āhāraya bhukti idanakoṭa amanussayāṭa parisaraya hædennavā. anna tava hētuvak. ehenam api hētunut ahak vunāma dæn hētu dekak ivarayi. ēkak tamayi sasarēdī æti karagatta hō dæn æti karagatta ehema mē mulāva nisā haṭagatta væḍapili attaralā hanam suddha vīma kamā karannē suddha vīma eyā haṭa. anika tamayi api ḷan̆ga tibena unṭa avaśya karana parisarayaṭa avaśya karana nīja parisaraya ayin karagænīma. etakoṭa unṭa avaśya karana pasu talē āhāraya api næti velā yanavā.
거기에 이르면 우리가 저지른 잘못이 얼마나 무거운지 보이기 시작합니다. 그러면 잘못을 잘못으로 보고 āyati saṃvara를 세울 힘이 생깁니다. 그렇게 하면 많은 것에서 풀려날 수 있습니다. 그것을 가려내지 못하면 아무리 세월이 가도 소용없습니다. 그것이 한 가지 까닭입니다. 여러 까닭으로 amanussa가 붙어 있는 한 가지 까닭이 그것입니다. amanussa가 어딘가에 붙어 체하게 만드는 한 가지 까닭도 그것입니다. 그러니 그런 것들은 āyati saṃvara를 세우며 깨끗해지는 것으로 알아야 합니다. 그다음으로, amanussa가 먹는 음식이 있습니다. rāga를 먹고, dosa를 먹고, moha를 먹습니다. lobha, dosa, moha를 먹고 사는 것이 amanussa입니다. 우리가 lobha로 지내면 lobha, dosa, moha에서 amanussa의 먹이가 우리 곁에 생깁니다. 그 먹이를 누리면서 amanussa에게 알맞은 환경이 생깁니다. 이것이 또 하나의 까닭입니다. 그러니 그 까닭들을 치우면 두 가지 까닭이 끝납니다. 하나는 saṃsāra에서 또는 지금 홀림 때문에 저지른 일을 버리고 용서로 깨끗해지는 것입니다. 다른 하나는 우리 곁에 있는, 그들에게 필요한 천한 환경을 치우는 것입니다. 그러면 그들에게 필요한 바탕인 먹이가 우리에게서 사라집니다.
itin ē ākārayen anugamanaya karagena yanakoṭa apiṭa puḷuvan enavā. īṭa passē mama hitannē hæki taram duraṭa yamkisi tamā kerehi dvēśana vaira karana śāpa karana koṭasak innavā nam ē ayagen tamā karā ella vena sāpaya palan palenna sasara hētu tiyenavāna. ēvat æn̆dalā enavā. itin anukaraṇa anavi, koḍi vinna sāva bandhana æsvāha, kaṭavaha, hōvā vaha an̆ḍō væḍiyā mēvat vadinna hētu venavā. eban̆du dēval valaṭa api yamak api hētu velā tiyenavā nam manā sihi
그렇게 따라가면 우리는 해낼 수 있습니다. 그다음으로, 할 수 있는 만큼, 자기에게 미움과 원한을 품고 저주하는 무리가 있다면, 그들에게서 자기에게 향하는 저주가 열매를 맺을 saṃsāra의 까닭이 있다면 그것도 묶여 옵니다. 그래서 흑마술이나 저주, 묶음, 나쁜 눈, 나쁜 입 같은 것들이 닿는 까닭이 됩니다. 그런 것들에 우리가 까닭이 되었다면 깨어 있는 지혜로 그것들을 없애야 합니다.
novanin in̆dalā ēvā duru karaganna ōnē. kenek apiṭa sāpa karanavā nam ēkaṭa hētuvak tiyenavā kiyalā. samahara velāṭa hētuvak tibena sāpa karanavā. apiṭa nindā pahasa karanavā hētuvak ætuva ehenam api ēka hadāganna ōnē. ē tava kramayak. dæn menna mē kramen bahu hētukava pahaḷa vena amanuṣa bandhanayak hæn̆dīmak tiyenavā nam kenekuṭa ē vagē leḍak rōgayak allā hiṭinavā nam ēvā duru kara gænīmaṭa ēkaṭa tiyena hētuva dækalā. ē ēkaṭa mūla hētuvaṭa vividhākāra hētun nisayi ē phalaya vaśayen kiyalā ævillā tiyennē kiyā dækalā ē vividhākārayē hētu manā sihi nuvanin aragena ayin kara dænna ōnē. apiṭa amutuven karanna deyak nemeyi daham mārgaya tuḷin labāgatta pratiphalayenma anna dhammō hīrakati dhammacārī kiyana dharmaya ārasthāva etakoṭa læbenavā. ehenam
누가 우리를 저주한다면 거기에는 까닭이 있습니다. 어떤 때는 까닭이 있어서 저주합니다. 까닭이 있어서 우리를 업신여기고 비웃는다면 그것을 고쳐야 합니다. 그것도 한 가지 방법입니다. 이렇게 여러 까닭으로 생긴 amanussa의 묶임이나 들러붙음이 있다면, 누군가 그런 병에 붙잡혀 있다면, 그것을 없애려면 그 까닭을 보아야 합니다. 그 뿌리 까닭에서 여러 까닭 때문에 그 열매로 온 것임을 보고, 그 여러 까닭을 깨어 있는 지혜로 잡아 치워야 합니다. 우리가 따로 해야 할 것이 아니라 dharma의 길로 얻은 열매 그 자체로, ‘dhammo have rakkhati dhammacāriṃ’이라는 dharma의 보호가 그때 옵니다. 그러니
kiyana dharmaya ārasthāva etakoṭa læbenavā. ehenam maṭa yam dhammahavē rakki dhammacārikā dharmaya mama rahenavā kiyalā mama nava guṇa gāthāva meccara kiyanavā balamukō. ēṭa hariyannē næha dharmaya dækalā næ. dharmaya kiyannē potē liyā tiyena vākyaya nemeyi. yamak yam sē darannēda ēkaṭa hētuva dakinavā nam anna ēkayi dharmayaṭa ættē.
‘dhammo have rakkhati dhammacāriṃ, dharma가 나를 지킨다’ 하며 ‘navaguṇa 게송을 이만큼이나 외우는데 두고 보자’ 해서는 안 됩니다. dharma를 본 것이 아닙니다. dharma는 책에 쓰인 문장이 아닙니다. 무엇이 어떻게 지니어지는지 그 까닭을 본다면 바로 그것이 dharma입니다.
ehenam yamkisi leḍak leḍak hæṭiyaṭa darannē æyi? leḍa piḷiban̆da dharmaya daknam ēka dakinavā. etakoṭa api dakinavā. mēka nodaranna nam mokada karanna ōnē? daranna hētu vecca kāraṇaya athæranna vælīma midī giyā nam hētuven midunā. hētu nirōdhayi. hētu nirōdhanāva phala nirōdhayi anna nirōdha dharmaya ehenam paṭicca samuppādayen haṭaganna dharmayayi paṭicca samuppādayen nirōdha karana dharmayayi dækkanam menna mehari kiyanavā dharmaya dækkena.
그러면 어떤 병이 왜 병으로 지니어집니까? 병에 관한 dharma를 본다면 그것이 보입니다. 그러면 우리는 그것을 지니지 않으려면 무엇을 해야 하는지 봅니다. 지니게 된 까닭을 버리는 것입니다. 싫증 내고 풀려났다면 까닭에서 풀려난 것입니다. 까닭이 그칩니다. 까닭이 그치면 열매가 그칩니다. 이것이 그침의 dharma입니다. 그러니 paṭicca samuppāda로 생겨나는 dharma와 paṭicca samuppāda로 그치는 dharma를 보았다면, 이것을 dharma를 보았다고 합니다.
anna dharmaya visi dækalā dharmānukūlava pratikarma karapu kenāṭa dharmaya pirisaraṇa læbenavā kiyannē ēka nolæbenavā nam ēkayi pudumē. yamak haṭaganna hētuva dækalā ē haṭaganna hētuva dækka nam ē haṭagatta dē apiṭa avæḍanavā. ē hētuva næti karapuhama mē haṭagatta dē næti velā yanavā. itin haṭagatta dē naraka nam naraka dē næti karanna ōnam. naraka dē haṭaganna hētuva hoyalā balapuvahama dækkā nam hētuva mēkayi kiyalā. anna dharmaya dækkā. īṭa passē anugamanaya mokakda ē naraka dē haṭagænīmaṭa tiyena hētuva hiten kayen vacanaya yaḷi goḍanagannē nǣ. eten goḍannapu ekak mānasikatvayak tiya suddha karagannavā. anna dharmayaṭa pihiṭiyā. anna etakoṭa dharmaya ārakṣāva læbenavā.
dharma를 보고 dharma에 맞게 다스린 사람에게는 dharma의 의지처가 옵니다. 오지 않는다면 그것이 놀라운 일입니다. 무엇이 생기는 까닭을 보고, 그 생기는 까닭을 보았다면, 생긴 것이 우리에게 해롭다면 그 까닭을 없앨 때 생긴 것이 사라집니다. 생긴 것이 나쁘면 나쁜 것을 없애야 합니다. 나쁜 것이 생긴 까닭을 찾아보아 ‘까닭은 이것이구나’ 하고 보았다면 dharma를 본 것입니다. 그다음 따를 것은 무엇입니까? 그 나쁜 것이 생기는 까닭을 마음과 몸과 말로 다시 세우지 않는 것입니다. 거기에 쌓아 둔 마음을 깨끗이 합니다. 그러면 dharma에 자리 잡은 것입니다. 그러면 dharma의 보호가 옵니다.
itin mēṭa amatarava api meccara kal budun van̆dina aya anē udē nara kǣ venavenakam api mal paha pūja aya itin dharmānukūlava inna apiṭa æyi mēka karadara kivvaṭa ehema dharmaya dakinna bæ. dharmaya dakinavā kiyana eka tērum ganna ōnē. Ja.
이것 말고, ‘우리는 이렇게 오래 Buddha께 절하고 아침부터 밤까지 꽃을 올리고 dharma에 맞게 사는데 왜 이런 괴로움이 오느냐’ 하고 말해서는 dharma를 볼 수 없습니다. dharma를 본다는 것이 무엇인지 알아차려야 합니다.