CD019 · 10번째 · 1시간 29분 · 원문 녹음
dhamma desanā (2)
ධර්ම දේශනා (2)
api dæn balāporottu vennē ē ākārayenmaē taṇhā upādāna ādī vaśayen bæn̆dīma hæn̆dīma api gattahama
우리가 지금 바라는 것은 바로 그런 식으로, taṇhā와 upādāna 같은 것으로 매이고 달라붙는 것을 살펴보는 것입니다.
otana tērum ganna pana mē taṇhā upādāna kiyana mē kāraṇā dekama monavada taṇhā monavada upādāna
거기서 이 taṇhā와 upādāna라는 두 가지를 알아야 합니다. 무엇이 taṇhā이고 무엇이 upādāna인가.
api bæn̆dīmaṭa hæn̆dīmaṭa sasara gamanaṭa hētu vena yamtā karuṇu ætnam avidyāven goḍanægunahama læbena eka avasthāvak tamayi taṇhā kiyana avasthāva tava
우리가 매이고 달라붙어 saṃsāra의 길을 가게 하는 것들이 avijjā로 쌓여 올라갔을 때 얻게 되는 한 단계가 바로 taṇhā라는 단계입니다.
avasthāva tava rūpa taṇhā, sabda taṇhā, gandha taṇhā, rasa taṇhā poṭṭhabba taṇhā dharma taṇhā kiyalā. mē haya ākārayaṭat mē taṇhāva mē ākārayen matu velā enavā.
또 rūpa-taṇhā, sadda-taṇhā, gandha-taṇhā, rasa-taṇhā, phoṭṭhabba-taṇhā, dhamma-taṇhā라고 합니다. 이 여섯 가지로 taṇhā가 이렇게 드러나 옵니다.
etakoṭa upādāna kiyana ēvat nānā prakāra nam valin vigraha venavā. kāma upādāna, diṭṭha upādāna, sīlabatti upādāna, attavāda upādāna ādiva tavat nam valin vigraha venavā.
그리고 upādāna도 여러 이름으로 풀이됩니다. kāmupādāna, diṭṭhupādāna, sīlabbatupādāna, attavādupādāna 같은 이름으로도 풀이됩니다.
rūpa upādāna, sabda upādāna, gandha upādāna, rasa upādāna, poṭṭhabba upādāna, dharma upādāna kivvat upādāna valaṭa ahuvenavā.
rūpa-upādāna, sadda-upādāna, gandha-upādāna, rasa-upādāna, phoṭṭhabba-upādāna, dhamma-upādāna라고 해도 upādāna에 들어갑니다.
ælīmayi bæn̆dīmayi kiyanavā nam avidyāven mē lōkē vaṭinavayi kiyalā hitāgena kotanaka hari æhen, kanen, diven, nāsayen, śarīrayen, manen aramuṇu karamin yamaka bæn̆denavā. vaṭinavāyi kiyalā nigamanaya karana etanaṭa bæn̆dī hædī inna balanavānam. menna metana taṇhā upādāna deka siddha venavā.
달라붙음과 매임이라는 것은, avijjā로 이 세상이 값지다고 여겨 어딘가에 눈으로, 귀로, 혀로, 코로, 몸으로, 마음으로 대상을 삼으며 무언가에 매이는 것입니다. 값지다고 결론 내린 그곳에 매이고 붙어 있으려 한다면, 바로 여기서 taṇhā와 upādāna 두 가지가 일어납니다.
yam kenek paṁcakāmayangē ælīm væḍi athæralā mē nivan dækīmaṭa hētu vena dharmaya piḷiban̆dava ælīmak bæn̆dīmak tibuṇā. ēken ætivena kramayak tiyenavā. etanat upatak tiyena avasthāvak tiyenavā.
어떤 사람이 다섯 가지 kāma에 대한 달라붙음을 버리고, nibbāna를 보게 하는 dhamma에 대해 달라붙음과 매임을 가졌다고 합시다. 그것으로 생기는 길이 있습니다. 거기에도 태어남이 있는 경우가 있습니다.
etana ætivena taṇhā upādā kiyalā kiyannē avidyāven haṭaganna pættaṭa nemeyi vunāṭa avidyāven dharma taṇhāvaṭa ganna tiyenavā. taṇhā upādāna keḷavara karannē næti nisā. eyāṭa bam̆balava hari ipadina venavā. duvatiyaka upadinnē nǣ.
거기서 생기는 taṇhā와 upādāna는 avijjā로 생기는 쪽은 아니지만, dhamma-taṇhā로 붙잡는 것이 있습니다. taṇhā와 upādāna를 끝내지 않았기 때문입니다. 그는 brahma 세계에라도 태어납니다. duggati에 태어나지는 않습니다.
dharmayaṭa taṇhāven dharmayehi upādāna karamin hiṭiyot. ē dharma upādānaya hētu karapu bahulō upadinavā. sasara keḷavara ivara venna.
dhamma에 대한 taṇhā로 dhamma에 upādāna 하며 지낸다면, 그 dhamma-upādāna 때문에 brahma 세계에 태어납니다. saṃsāra가 끝나지 않습니다.
dharmayaṭa upādānayen bæn̆dilā innavā nam hētākkal anāgāmī phalaya misan arihat phalaya nǣ.
dhamma에 upādāna로 매여 있는 동안에는 anāgāmī 열매까지일 뿐, arahant 열매는 없습니다.
ektarā manussayek anāgāmīva in̆dalā. matu upatak nam maṭa ōnema næhæ meyin keravara karanavā kiyalā hitāgena iiyālā namut mærilā balanakoṭa aviha kiyana brahma lōkē ipadinavā.
어떤 사람이 anāgāmī로 지내면서 '다음 태어남은 전혀 바라지 않는다, 이것으로 끝낸다'고 여겼습니다. 그런데 죽고 보니 Aviha라는 brahma 세계에 태어났습니다.
sihi karalā balanakoṭa anē mama hitāgena hiṭiyē upata ivarayi kiyalā. avasānayi kiyalā āyē ipada tiyenava tava mama brahmaya kiyalā upannē āyage tavat bævak ehāṭa giyā. maṭa mokada mehema vunē? æyi midenna bæri vunē? dænnam maṭa kāraṇaya tērenavā.
돌이켜 보니, '아, 나는 태어남이 끝났다고, 마지막이라고 여겼는데 또 태어났구나. brahma로 태어나 또 한 생을 더 건너갔다. 왜 이렇게 되었나? 왜 벗어나지 못했나? 이제야 까닭을 알겠다.'
maṭa jētavanārāmayē śānta parisaraya koccara bæruvat narakuvat madi vuṇā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
unvahansēlā saman̆ga maṭa æsurē inna eka mahā priyamanāpayak tibuṇā. mama bæn̆dilā hiṭannē maṭa dænirērennē.
'그분들과 함께 어울려 지내는 것이 내게 무척 즐거웠다. 내가 거기 매여 있었다는 것을 몰랐다.'
anna ē priyamanāpaya nisā maṭa rūpa taṇhā ærilā tibilā næ. kāma taṇhāva nam ærilā tibuṇā rūpa taṇhāva ærilā næhæ ma hitāgena hiṭiya næhæ maṭa tērum gannilē bæri vuṇā. ēkayi maṭa mē upadi hitu.
'바로 그 즐거움 때문에 내게서 rūpa-taṇhā가 떨어져 나가지 않았다. kāma-taṇhā는 떨어졌지만 rūpa-taṇhā는 떨어지지 않았다. 그렇게 생각하지도 못했고 알아차리지도 못했다. 그래서 내가 여기 태어났다.'
budurajāṇan vahansē nitara dakinna ōnē rahatan vahansēlā śrāvakayan vahansēlā nisara dækalā æsurē inna ōnē koccara sāntada koccara printada etana inna tiyenavā kiyalā oya hita tiyāgena hiṭiyā.
'붓다를 늘 뵈어야 한다, arahant들과 제자들을 늘 뵈며 곁에 있어야 한다, 거기 있는 것이 얼마나 고요하고 얼마나 뛰어난가' 하는 그 마음을 품고 있었던 것입니다.
hæbæyi ōkē næti karana arihat mārga gnānaya kapana ekak misak ēṭa mehā ehema kapanna giyot ēka vināśa venavā. ēkaṭa sudusu dændī ēka kapā hari. ehenam anāgāmī phalayaṭa pat vecca
그런데 그것을 없애는 것은 arahant 길의 앎이 끊어 내는 것일 뿐, 그보다 앞서 그렇게 끊으려 들면 그것이 망가집니다. 그에 알맞은 때에 그것을 끊으면 됩니다.
hari. ehenam anāgāmī phalayaṭa pat vecca pudgalayō innavada? eyā īḷan̆gaṭa væḍiya yutu koṭasē tamayi tiyennē. budun daham sun kerehivā bæn̆denna hon̆da. vaṭinavā kiyalā allanna hon̆da nǣhæ kiyalā adahasa gannē etana giya kene.
그러면 anāgāmī 열매에 이른 사람들이 있습니까? 그가 다음에 닦아야 할 부분이 바로 거기 있습니다. 붓다·dhamma·saṅgha에 대해서도 매이는 것이, 값지다며 붙잡는 것이 좋지 않다는 생각은 그 자리까지 간 사람이 갖는 것입니다.
kāmavat kere bæn̆dinna hōda nǣhæ kiyalā dækalā ēka atina vælin vidiha giyāṭa passē tamayi ēka vahinnē. pal tiyahæ bahinna giyot ehema ataraman venavā. ē nisā ōka eraṭa ganna ōnē
kāma에 매이는 것이 좋지 않다고 보고 그것을 버리며 나아간 뒤에야 그 다음이 열립니다. 아래를 건너뛰려 하면 길을 잃습니다. 그러니 이것을 차례대로 받아들여야 합니다.
ekin ekaṭa o tērum ganna ōnē. uḍa paḍiyaṭa naginna ōnam pallē tibena paḍiya okkoma athæralā. ḷan̆gama tiyena āsanna paḍiyat athærapu daṭayi uḍa paḍiyen samatalā muduraṭa naginna puḷuvan.
하나씩 알아야 합니다. 위 계단에 오르려면 아래에 있는 계단을 모두 버리고, 바로 곁의 계단까지 버렸을 때에야 위 계단에서 평평한 꼭대기로 오를 수 있습니다.
paḍiya inna dākal muduna. eyāvagē bæn̆dilā inna tākkal uḍama paḍiya tamayi dharmaya. mudunma paḍiya ē paḍiyekma giyahama tamayi arihat vennē.
계단에 서 있는 동안은 꼭대기가 아닙니다. 그처럼 매여 있는 동안 맨 위 계단이 dhamma입니다. 맨 위 계단, 그 계단마저 넘어섰을 때에야 arahant가 됩니다.
siyal ata anna etanṭa pat venna ōna paṭinisaggānupassī assa śirssāmitikti paṭhinasakgānu passī passa śissāmikkati kiyana ta æsuru kaḷa yuttayi paha kaḷa yuttayi dakinna ōnē.
모든 것을 놓는 그 자리에 이르러야 합니다. 'paṭinissaggānupassī assasissāmīti sikkhati, paṭinissaggānupassī passasissāmīti sikkhati'라는 말처럼, 가까이할 것과 버릴 것을 보아야 합니다.
piri nogænna monavada piḷigannē nættē pollūpamaṁ bhikkhavē dhammāṁ dēśassāra nitraṇattāyō gahanattāya mahaniya mē dharmayat oruvaṭa upamā karanavā etara venna pisak allaganna nemeyi kivvena dænaganna ōnē
받아들이지 않는 것은 무엇인가. 'kullūpamaṃ vo bhikkhave dhammaṃ desessāmi nittharaṇatthāya no gahaṇatthāya' — 이 dhamma도 뗏목에 빗댑니다. 건너가기 위한 것이지 붙잡기 위한 것이 아니라고 하신 것을 알아야 합니다.
eten eha dharmaya allaganna giyot ehema etanat upādāna venna ōnē. anna ēkenut bērenna ōnē. hæbæyi ēken pērenna ōnē etanṭa giya kenā.
저쪽에 가서도 dhamma를 붙잡으려 하면 거기서도 upādāna가 됩니다. 그것에서도 벗어나야 합니다. 다만 그것에서 벗어나는 것은 그 자리에 간 사람의 일입니다.
uḍama paḍiya atharinnē pallē paḍiya pallē paḍiya atharagena gihillā anu anupūruva ē vagē anukūrava athæragena yanavā vagē paḍiyen paḍi athæralā uḍa nægilā uḍa nægilā antima uḍama paḍiyat atælā hiṭa mudura nægalā paripalaya nidahas venavā vāgē siyalu upādānayangen anukūrava nidahas venna ōnē pallē paḍiya
맨 위 계단을 버리는 것은, 아래 계단을 버리고 차례차례 계단에서 계단으로 버리며 위로 위로 올라가 마지막 맨 위 계단마저 버리고 꼭대기에 올라 온전히 자유로워지는 것과 같습니다. 그처럼 모든 upādāna에서 차례로 자유로워져야 합니다.
anukūrava nidahas venna ōnē pallē paḍiya atharinnē næti minihā uḍa paḍiya atharinna giyot mokada vennē? gamana kavadāvat yanna hambennē næhæ. ē vagē tōraganna ōnē yathārtaya
아래 계단을 버리지 않은 사람이 위 계단을 버리려 하면 어떻게 됩니까? 결코 나아갈 수 없습니다. 그처럼 실상을 가려 알아야 합니다.
taman inna paḍiya tērum aragena aḍiya tiyalat payati atētasa tērum aragena mama visin īḷan̆gaṭa etanin ikmita yutē etanayi. ē maṭṭama tama taman tērum ganna ōnē. ehema tērum ganna bæri kenāṭa mē ārya mārgaya pūrṇaya karaganna bæha.
자기가 서 있는 계단을 알고 발을 딛고서, 내가 다음에 넘어서야 할 곳이 바로 거기라고 알아야 합니다. 그 수준을 저마다 알아야 합니다. 그렇게 알지 못하는 사람은 이 ariya 길을 다 이룰 수 없습니다.
ehenam mē taṇhā upādāna tamayi mē okkoma dharmayaṭat tiyena taṇhā upādānaya ekak. kāma vastun kerehi taṇhā upādānayat ekak. pāpa dharmayan gehi taṇhā upādānayat ekak. ēvā nīca pætta. itin nisā pāpa dharmayangē taṇhā upādānaya ahaganna issellā dænaganna.
그러니 이 taṇhā와 upādāna가 이 모든 것입니다. dhamma에 대한 taṇhā·upādāna가 하나, kāma 대상에 대한 taṇhā·upādāna가 하나, pāpa-dhamma에 대한 taṇhā·upādāna가 하나. 그것은 낮은 쪽입니다. 그러니 pāpa-dhamma에 대한 taṇhā·upādāna를 먼저 알아야 합니다.
lōbha, dvēśa, mōha duru karaganna ōnē issellā. īṭa passē kāma vastu mæda paṭiya rāgayak dænaganna īḷan̆gaṭa tænaganna ōna. ēka aragattā dharma rāgiya atraganna uḍama paḍi. ēka atharaganna īṭa sūtayen dænaganna ōna. ehema anupiḷilin dænagena atharagena atharena ē kenāṭa arihat phalaya læbenavā.
lobha, dosa, moha를 먼저 없애야 합니다. 그 다음 kāma 대상에 대한 rāga를 알고 다음으로 버려야 합니다. 그것을 버리고 나면 dhamma에 대한 rāga를 버리는 것이 맨 위 계단입니다. 그것을 버리려면 sutta로 알아야 합니다. 그렇게 차례로 알고 버리고 또 버리는 사람에게 arahant 열매가 옵니다.
satara gamana keḷavara vennē etakoṭayi.
saṃsāra의 길이 끝나는 것은 그때입니다.
ē nisā mēkedī taṇhā upādānaya nirōdha vetvā kiyanakoṭa api dænaganna mama taṇhā upādānāva vaśayen ælilā bæn̆dilā innē kæbaratāva. dæn maṭa issellāma nirōdha karaganna ēkē ādīnava dakinnavā etana ēken nirōdha karaganna balanna ōnē. ē balāporottuven mē
그러니 여기서 'taṇhā와 upādāna가 사라지기를' 할 때, 나는 taṇhā와 upādāna로 어디에 달라붙고 매여 있는가를 알아야 합니다. 이제 내가 맨 먼저 사라지게 할 것은, 그것의 ādīnava를 보고 거기서 사라지게 하려고 살펴야 합니다.
balanna ōnē. ē balāporottuven mē karmasthānayē arihat phalaya dakkavāhama tænaṭa sudusu aramuṇu vænimin suddha karenna yana ekak. hatara apā gata vīmaṭa hitena pāpa dharmayan
그런 바람으로 이 kammaṭṭhāna에서 arahant 열매에 이를 때까지 자리에 맞는 대상을 닦으며 깨끗이 해 가는 것입니다.
ekak. hatara apā gata vīmaṭa hitena pāpa dharmayan æsuru karanavā nam ehema mahā bhayānakayi kiyalā ēkē ādīnava dækagannā. satara apahā uppattiyaṭa hētu vennāma mē ælīm pælīm valin nidahas vīmayi magē īḷan̆ga paḷaveni paramārthaya.
네 apāya로 가게 하는 pāpa-dhamma를 가까이한다면 그것은 무척 위험하다고 그 ādīnava를 봅니다. 네 apāya에 태어나게 하는 이 달라붙음과 매임에서 벗어나는 것이 나의 다음, 첫째 목표입니다.
dæn maṭa satara appata vīmaṭa hētu venna bhāva ælīm bæn̆dīm næhæ. ēvanaṭa kāmayaṭa ælīm bæn̆dīm tiyenavā. ehenam mama kāma lōkaya ikmalā næ kāma lōkayē kāma taṇhā upādāna maṭa tiyenavā. ehenam kāma lōkayē kāma taṇhāvangē ādīnava dakalā ēka ikmayanṭa dæn mama dænaganna ōnē. mē taṇhā upādānirōdhaya vāgana
'이제 내게는 네 apāya로 갈 달라붙음과 매임이 없다. 그러나 kāma에 대한 달라붙음과 매임은 있다. 그렇다면 나는 kāma 세계를 넘어서지 못했다. kāma 세계의 kāma-taṇhā·upādāna가 내게 있다. 그렇다면 kāma 세계 kāma-taṇhā의 ādīnava를 보고 그것을 넘어서야 함을 이제 알아야 한다.'
ōnē. mē taṇhā upādānirōdhaya vāgana karmasthānayamayi vaḍannē. hæbæyi etakoṭa dam karaganna monavāda tama taṇhāvē upādānaya ævillā pædilā innē. kāmaye ēka ikmevvā. ēkat ikmōpa kenāt mē karmasthānaya vaḍanavā. taṇhā upādāna nirōdhayaṭa mona taṇhāda? dharma taṇhāya maṁ innavā nidahaṭa ēkat athærenna ōnē. etakaṭayi ma nidahas vennē. ēka antima
이 taṇhā·upādāna가 사라지게 하는 같은 kammaṭṭhāna를 닦습니다. 다만 그때 자기 taṇhā·upādāna가 무엇에 매여 있는지 알아야 합니다. kāma는 넘어섰다. 그것까지 넘어선 사람도 이 kammaṭṭhāna를 닦습니다. taṇhā·upādāna를 사라지게 한다 할 때 어떤 taṇhā인가? '나는 dhamma-taṇhā에 머물러 있다, 그것도 놓아야 한다.' 그때에야 내가 자유로워집니다.
etakaṭayi ma nidahas vennē. ēka antima prakarana ekak. karmasthānaya ekamayi. avasthāva anukūlava tamā bædilā hædilā etana dænagena ē adahasatin ēken midenna ēkē ādīnava dakimin venvīmē ānisaṁsa dakimin anupūrava vaḍanna ōna. anupūrava nivan magāna.
그것이 마지막 단계입니다. kammaṭṭhāna는 하나입니다. 때에 맞게 자기가 매이고 붙어 있는 곳을 알고, 그것에서 벗어나려는 뜻으로 그 ādīnava를 보며, 떨어져 나옴의 ānisaṃsa를 보며 차례로 닦아야 합니다. 차례대로 가는 nibbāna의 길입니다.
itin maṭada hæmadenāṭada taṇhā upādānayō nirōdha vetvā nirōdha vetvā nirōdha vetvā. etakoṭa nibbāna nātayi nibbāna vetvā nibbāna nātayi nibbāna vetvā nibbāna nātayi nibbāna vetvā. mē keṭi karalā gatta karmasthāna
그러니 나에게도 모두에게도 taṇhā와 upādāna가 사라지기를, 사라지기를, 사라지기를. 그리고 'nibbāna가 의지처이니 nibbāna에 이르기를, nibbāna가 의지처이니 nibbāna에 이르기를, nibbāna가 의지처이니 nibbāna에 이르기를.' 이것이 줄여서 잡은 kammaṭṭhāna입니다.
dæn mehema varanna puḷuvan. oyaṭa issellā varanna ōna. maṭada hæmadenāṭada rāga bandhanā anāthayi rāga bandhana nirōdha vetvā. dvēśa bandhanā anāthayi dvēśa bandhana nirōdha vetvā. mōha bandhanā anatayi mōha bandhana nirōdha vetvā. māra bandhanāyi māra bandhana nirōdha vetvā. nibbāna nātayi nibbāna vetvā nibbāna nātayi nibbāna vetvā nibbāna nātayi nibbāna vetvā mehema balanavā. ēkat eka kramayak
이제 이렇게 닦을 수 있습니다. 그보다 먼저 닦아야 할 것이 있습니다. '나에게도 모두에게도, rāga의 속박은 의지처가 못 되니 rāga의 속박이 사라지기를. dosa의 속박은 의지처가 못 되니 dosa의 속박이 사라지기를. moha의 속박은 의지처가 못 되니 moha의 속박이 사라지기를. māra의 속박이 사라지기를. nibbāna가 의지처이니 nibbāna에 이르기를' 하고 세 번. 이렇게 봅니다. 그것도 한 방법입니다.
væḍīm vala ākāra ehema noyek ākārayen vaḍanna puḷuvan.
닦는 방식은 그렇게 여러 가지로 닦을 수 있습니다.
navaguṇa navarahādī budu guṇava ēkin ekaṭa samān karagata yutu pættaṭa gælapena vidihē pradēśayan tiyenavā oya navayē tuḷa apē jīvitayaṭa ena kam kaṭu æraganna kilidak upakramayen pirisidu karanavāā vāgē buddhānussatiya varanna kiyalā budurajāṇan vahansē pennanavā.
arahaṃ을 비롯한 붓다의 아홉 덕에는 하나하나 우리가 바로잡아야 할 쪽에 맞는 부분들이 있습니다, 그 아홉 안에. 우리 삶에 박힌 가시를 뽑아내듯, 우물을 방편으로 깨끗이 하듯 buddhānussati를 닦으라고 붓다께서 보여 주십니다.
mē velāvēdī mē apramāṇa budu guṇa pramāṇa karanna yannē nætuva metakin mē budu guṇaya venavā kiyalā kiyanna yannē nætuva ē budu guṇayama api sihi karanavā. ē buduna vākya vacanayen sihi karanavā.
이때 헤아릴 수 없는 붓다의 덕을 헤아리려 하지 않고, 여기까지가 이 덕이라고 말하려 하지 않고, 바로 그 덕을 우리가 떠올립니다. 붓다의 말씀으로 떠올립니다.
etakoṭa gati ruva gati han̆ḍa gati guṇa mē kiyana anya ōnē dharmayan nisā anya ōnē sambandhatāvayak æti dharmayan nisā. apiṭa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
tērum ganna bæri ananta budu guṇiya hita pihiṭalā vīta rāgī, vīta dōṣī vīta mōhī guṇayaṭa anukūla apē praśnaya hitamu vunā. mēka upakramayak.
우리가 다 알 수 없는 끝없는 붓다의 덕을 마음에 세우고, vītarāgī, vītadosī, vītamohī 덕에 맞추어 우리 문제를 생각합니다. 이것이 방편입니다.
budu guṇa issellā han̆dunāgena vista karagenna metakin mē budu guṇaya venavā kiyalā sīmā karanna yannē nætuva apramāṇa budu guṇa pramāṇavat karanna yannē nætuva api etenṭa ganna dē anukūlava gannavā.
붓다의 덕을 먼저 알아보고 풀이해서 여기까지가 이 덕이라고 한계 짓지 않고, 헤아릴 수 없는 덕을 헤아리려 하지 않고, 우리가 거기서 취할 것을 맞게 취합니다.
dæn arahaṁ kiyana budu guṇaya tuḷa tiyenavā guṇayak. kisi denaka bæn̆dilā hædilā haṁgapu rahak næti guṇaya mēka apramāṇa guṇayak. rahasak nǣ. araha vuṇā. kahō kiyannē rahasa. arahannē rahas nǣ. rahasē ven vuṇā.
arahaṃ이라는 붓다의 덕 안에 한 덕이 있습니다. 어디에도 매이거나 붙어 숨겨 둔 비밀이 없는 덕, 이것은 헤아릴 수 없는 덕입니다. 비밀이 없다, araha가 되었다. raho는 비밀이라는 뜻. arahaṃ은 비밀이 없다, 비밀에서 떠났다는 뜻입니다.
ehenam mehi siyalu guṇaya apiṭa digamanaya karanna tērum ganna puḷuvan hækiyāvak tiyena ekak nemeyi. monavā tanakavā rahasak næti siyallen pūrṇa guṇayak budurajāṇan vahansēṭa tiyena eka apramāṇa guṇayak.
그러니 이 덕 모두를 우리가 결론짓고 알 수 있는 것은 아닙니다. 아무것도 숨김 없이 모든 것이 온전한 덕이 붓다께 있다는 것, 그것은 헤아릴 수 없는 덕입니다.
ēka apiṭa nigamanaya karalā metakin enavā kiyalā kiyanna bæhæ. apiṭa sīmā karanna bæri apramāṇa guṇayak nisā apramāṇa bava dænagannavā. dæn anantaya kiyana vacanaya apiṭa kiyanna puḷuvan. anantaya hitāgannat puḷuvan. hæbæyi metakin anantaya venavā kiyalā nigamanaya karanna bæha. anna ē vagē vacana tamayi ananta budu guṇa kiyannē.
그것을 우리가 결론지어 여기까지라고 말할 수 없습니다. 한계 지을 수 없는 덕이기에 헤아릴 수 없음을 압니다. '끝없음'이라는 말은 우리가 할 수 있고 끝없음을 떠올릴 수도 있습니다. 그러나 여기까지가 끝없음이라고 결론지을 수는 없습니다. 끝없는 붓다의 덕이라는 것이 바로 그런 말입니다.
budu guṇavala svabhāvaya hitāganna puḷuvan. metakin mē budu guṇaya pūrṇa venavā kiyalā apiṭa nigamanaya karanna api saktiya yannē. ōka muladī budu guṇa piḷiban̆dava dænagata yutu mūla dharmaya.
붓다 덕의 성품은 떠올릴 수 있습니다. 그러나 여기서 이 덕이 다 찬다고 결론지을 수는 없습니다. 그것이 처음에 붓다의 덕에 대해 알아야 할 바탕 dhamma입니다.
itin etakoṭa sammā saṁ kiyannē ekatuvak. mā kiyannē midenavā. sambuddhō saṁ kiyannē kiyana ekatuven bhū kiyana bhavayen udurā hærīmak ætda sambu uddha eka tamayi sambuddha kiyannē. a vacana niruktiya.
그러면 sammā. saṃ은 모음이고, mā는 벗어남입니다. sambuddho. saṃ이라는 모음에서, bhū라는 bhava에서 뽑아냄이 있는 것, sam-bu-uddha가 sambuddha입니다. 이것이 낱말 풀이(nirutti)입니다.
arahaṁ sammā sambuddhō arahaṁ sammā sambuddhō arahaṁ sammā sambuddhō kiyalā karmasthānayak vaśayen vaḍanna puḷuvan anina koḍi vina bandhana hira vecca tiyena nam okkoma bidagena yanavā. nidahas venavā. ē karmasthānaya upakramaya pirisidu venavā.
'arahaṃ sammā sambuddho, arahaṃ sammā sambuddho, arahaṃ sammā sambuddho' 하고 kammaṭṭhāna로 닦을 수 있습니다. 얽히고 갇힌 속박이 있다면 모두 부서져 나갑니다. 자유로워집니다. 그 kammaṭṭhāna의 방편이 깨끗해집니다.
apramāṇa guṇa nisā lōkayē pramāṇavat sāpayakaṭa mēṭa viruddhava nægī siṭinna bæha. bala pihiṭavanna bæha. hæbæyi api śraddhā bala, vīriya bala, sati bala, samādhi bala, pragnā balana bala væḍena ekak. api vaḍa damanē ōkaṭa alabāganna.
덕이 헤아릴 수 없기에 세상의 한정된 어떤 저주도 이에 맞서 일어설 수 없습니다. 힘을 세울 수 없습니다. 다만 우리의 saddhā-bala, viriya-bala, sati-bala, samādhi-bala, paññā-bala라는 힘이 자라야 합니다. 우리가 닦는 것은 그것을 얻기 위해서입니다.
sammā sambuddha kiyannē araha sammā sambuddhādi pasa api kiyannē pudgalayō nemeyi. ananta guṇa ananta guṇa api vardhanaya vecca saramaṭayi guṇaya api kriyātmaka vennē. ēvā apramāṇa nisā. lōkayē pramāṇavat siyalu sāpayan abhibhavayan śaktiya ēvā æti venavā. hæbæyi api śaktiya vaḍanna ōnē apē utsāhayen vīrayen anugamanaya karalā.
arahaṃ, sammā sambuddha 같은 것들은 사람을 말하는 것이 아닙니다. 끝없는 덕입니다. 우리가 자란 만큼만 그 덕이 우리에게 일합니다. 그것들은 헤아릴 수 없기에 세상의 한정된 모든 저주를 이겨 내는 힘이 생깁니다. 다만 우리가 노력과 정진으로 따라 행하여 힘을 키워야 합니다.
etakoṭa śaktiya ē maṭṭamaṭa væḍenavā. metakin mēkē śaktiya onna pūrṇa velā dæn itin mēṭa vaḍā śaktiyak mē vacanaya sihi karalā nǣha kiyalā apiṭa kiyanna puḷuvan avasthāvak ennē næhæ. oya avasthāva antima pāriśuddhiya uparima pāriśuddhiyaṭa yanakam vīta rāgī, vīta dōṣī, vīta mōdhī guṇaya keraval yanakam vaḍannat oya vacanama æti. mūla dharmaya
그러면 힘이 그만큼 자랍니다. '여기서 이 힘이 다 찼으니 이 말을 떠올려도 더 큰 힘은 없다'고 말할 때는 오지 않습니다. 마지막 깨끗함, 가장 높은 깨끗함에 이를 때까지, vītarāgī, vītadosī, vītamohī 덕이 끝에 이를 때까지 닦는 데에도 바로 그 말이면 충분합니다.
yanakam vaḍannat oya vacanama æti. mūla dharmaya tērum ara lōkē aniccayi, dukkhayi anattayi kiyalā dænena asārava lōkaya tērum aragattā nam dharmaya dækalā ivarayi. mūla dharmaya dækkā. depārak dakinna deyakna.
바탕 dhamma를 알아 세상이 anicca, dukkha, anatta라고 느끼며 실속 없는 세상을 알았다면 dhamma를 이미 본 것입니다. 바탕 dhamma를 보았습니다. 두 번 볼 것이 아닙니다.
dækapu dharmaya tuḷa anugamanaya kara ælīm, gæṭīm mulāva duru karagannayi dæn ōnakama tiyennē. ē san̆dahā vīta rāgī, vīta dōṣī, vīta mōhī guṇayak æsuru karagena inna digaṭama giyānam. ananta budu guṇa valin ekak aragena tamanṭa gælapena karan sihi kaḷā nam tamanṭa tiyena bādhakaya duru karaganna ēkāntayen ēkama æti.
본 dhamma 안에서 따라 행하며 달라붙음, 부딪힘, 미혹을 없애는 것이 이제 필요합니다. 그를 위해 vītarāgī, vītadosī, vītamohī 덕을 가까이하며 계속 간다면, 끝없는 붓다의 덕 가운데 하나를 골라 자기에게 맞게 떠올린다면, 자기 장애를 없애는 데 반드시 그것 하나로 충분합니다.
hæbæyi taman utsāhayen vīriyen nopasura vīryayen ē ṭika karagena yanna ōnē. pradhāna vīriya varanna kivvet ōkayi. maslēlī āvā sammæṭa itiri vēvā gattā vū adhiṣṭhānaya iṣṭa kena nisā navatikannē næhæ. kiyanna puḷuvan. mokada hētuva? mē ananta guṇaya bala tiyena nisā. bala koccara tiyenavā dæn api mohodē vatura koccara gattat muhodaṭa aḍu vennē næha.
다만 스스로 노력과 정진으로, 물러서지 않는 viriya로 그것을 해 나가야 합니다. padhāna viriya를 닦으라 하신 것도 그것입니다. '살과 피가 마르고 가죽과 힘줄과 뼈만 남을지라도' 세운 결심을 이룰 때까지 멈추지 않는다고 말할 수 있습니다. 왜 그렇습니까? 이 끝없는 덕에 힘이 있기 때문입니다. 힘이 얼마나 있는가 하면, 바다에서 물을 아무리 떠도 바다는 줄지 않습니다.
oho taram gattē hæṭi. hæbæyi muhudē vatura meccara tiyenavā magē ginna nivāvā kivvaṭa muhudu vatura. ilalā ginnak nimā hiṭiyaṭa hariyannē næhæ. aramma nimāganna ōna. hæbæyi dæn gannakoṭa ginna nam loku veyi. mohotē vatura ivara ve. ehema hitanavā nam mōḍakama.
얼마를 떠 가도 그렇습니다. 그러나 바닷물이 이만큼 있다고 말한다고 내 불이 꺼지지는 않습니다. 떠다가 꺼야 합니다. 그런데 떠 가는 동안 불이 커지면 바닷물이 바닥날 것이라고 생각한다면 그것은 어리석음입니다.
muduralā innē yamkisi vidiyaha mahā prādayēdīṭa gini aragatta apiṭa muhudē vatura ganna puḷuvanda apiṭa puḷuvan ginna nimaṭa vatura ehin lidakin ganna kiyanna nam lidē vatura evara veyida kiyalā praśnayak enavā. ki sīmā sahita vaturaṭat tiyennē eka namut apiṭa mohoda mohodē vatura gannavā nam apē ginna nivamanna mokada vatura ivareda kiyana praśnaya apiṭa praśnayak vennē næhæ.
바닷가에 사는데 어떤 큰 집에 불이 붙었을 때 바닷물을 떠 올 수 있습니까? 불을 끄려고 우물에서 물을 뜨라 하면 우물물이 바닥나지 않을까 하는 물음이 생깁니다. 한정된 물에는 그런 일이 있지만, 바다에서 물을 뜬다면 불을 끄다가 물이 떨어질까 하는 물음은 우리에게 문제가 되지 않습니다.
ginna nivenakan vatura ganna ōm tiyenavā. ē budu guṇa apramāṇayi. rāgayen, dvēśayen, mōhayen, mānayen monama kiruṭu hitakin haṭagatta sāpayak, bandhanayak hiravīmak tiyenavānē. ēka vidahanakan śaktiya ganna ara ananta budu kenek aṁśu mātrayakat ē barayē tiyenna.
불이 꺼질 때까지 뜰 물이 넉넉히 있습니다. 붓다의 덕은 헤아릴 수 없습니다. rāga로, dosa로, moha로, māna로, 어떤 거친 마음으로 생긴 저주나 속박이나 갇힘이 있다면, 그것이 풀릴 때까지 힘을 얻는 데 끝없는 붓다의 덕 티끌만 한 부분에도 그만한 무게가 있습니다.
aṁśu mātrayat ananta nisā. ananta guṇaṭama ayiti nisā. apiṭa mēka madida kiyalā hitanan hitanna deyak næhæ. mē bala madida kiyalā hitanna deyak næhæ. balamadhikama nemeyi api utsāhaya vīrya dhairya madhikama nisā api karannē nætika tamayi madi.
티끌마저 끝이 없기 때문입니다. 끝없는 덕에 속하기 때문입니다. 이것이 모자라지 않을까 생각할 것이 없습니다. 이 힘이 모자라지 않을까 생각할 것이 없습니다. 힘이 모자란 것이 아니라, 우리의 노력과 정진과 용기가 모자라 하지 않는 것이 모자람입니다.
dæn utsāhayen vīriyen yukta maslē vīḍanī āvā sammæṭa ipi vēvā. mama mēkenma jaya gannavā. mēṭa vaḍā maṭa tava balayak ōnē næhæ. mēkē bala ananta tiyenavā. magē utsāhīriya aḍu pāḍuva kiyalā dænagatta apiṭa puḷuvan vaḍalā suddha karaganna ōnama bandhanayak bin̆daganna.
이제 노력과 정진을 갖추고, '살과 피가 마르고 가죽과 뼈만 남을지라도 나는 바로 이것으로 이긴다. 이보다 더 큰 힘은 필요 없다. 이것의 힘은 끝이 없다. 모자란 것은 내 노력과 정진이다'라고 안다면, 우리는 닦아 깨끗이 하여 어떤 속박이라도 깨뜨릴 수 있습니다.
ōnama sati bandhana manasa hira karalā tiyena ēvā okkoma bindahæ. oluva hira velā tiyenavā nam kalpanā karanna bæri velā tiyenavā nam arahan kiyana budu guṇaya sihi karagena yanavā digaṭa.
마음을 가두고 있는 어떤 속박이든 모두 깨집니다. 머리가 막혀 생각할 수 없게 되었다면, arahaṃ이라는 붓다의 덕을 떠올리며 계속 이어 갑니다.
karmaskāraya dharmāvabōdhaya mūla dharmāvabōdhaya læbū kenek mēkama sihi karalā manāhi buddhiyen caturārya satyaya avabōdha karanna abhanasikatvaya paduphalaya udā karaganna mē budu guṇa karmasthānaya ēka guṇet næ.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
sammā sambuddha araṁ arahaṁ sammā sambuddha pada dekak æti. oya pada deka bhāvitā karalā apiṭa midenna pudga. ē kramaya anugamanaya.
sammā sambuddha. arahaṃ. 'arahaṃ', 'sammā sambuddha' 두 낱말이면 충분합니다. 이 두 낱말을 써서 우리는 벗어날 수 있습니다. 그 방법을 따릅니다.
apiṭa kiyana kāraṇā tērennē nætnam vaṭahā gænīmē nuvaṇa hæn̆gavilā tiyenavana ē vagēma saṁvarabhāvayaṭa patvena eka amāruyi. nitarama hitinē visiddha bhāvayaṭa visirilā eka eka aramuṇa vala duvanavā.
우리에게 하는 말이 이해되지 않는다면 알아듣는 지혜가 가려져 있는 것입니다. 또한 saṃvara에 이르기가 어렵습니다. 마음이 늘 흩어져 이런저런 대상으로 달려갑니다.
vidyāṇa sampannō vidyā taraṇa sampannavō vidyā taraṇa sampannavō kiyana guṇaya sihagena karramasthānayak pasaya vara. namō vidyā sampannavō namō vidyātana sampannava namō kiyana navaten dala vaḍannat puḷuvan. ēka namaskāra karanavā næve innavā kiyalā
그럴 때는 vijjācaraṇasampanno라는 덕을 떠올리며 kammaṭṭhāna로 닦습니다. 'namo vijjācaraṇasampanno, namo vijjācaraṇasampanno' 하며 namo를 붙여 닦을 수도 있습니다. 그것은 예경하며 지낸다는 뜻입니다.
namō arahaṁ sammā sambuddhō namō arahaṁ sammā sambuddhō kiyalā vaḍannat puḷuvan. ē karmasthānaya tamanṭa avaśya ganna ōnē.
'namo arahaṃ sammā sambuddho, namo arahaṃ sammā sambuddho' 하고 닦을 수도 있습니다. 그 kammaṭṭhāna는 자기에게 필요한 것을 골라야 합니다.
mārgaya væṭahennē nætnam. maggāmaga gnāna darśanaya viśuddhiya pahaḷa vennē nætnam. namō sugatō namō sugatō namō sugatō kiyalā harā. væḍagena yanakoṭa apiṭa væṭahenna paṭan gannavā menna mārgaya menna amārgaya ē mānasikatvaya sidu velā udāva
길이 보이지 않는다면, maggāmagga-ñāṇadassana-visuddhi가 일어나지 않는다면, 'namo sugato, namo sugato, namo sugato' 하며 닦아 가면 '여기가 길이고 여기가 길 아닌 곳'이 보이기 시작합니다. 그런 마음가짐이 일어나 떠오릅니다.
mē lōkayē tiyena praśna gæna koccara aniccayi kivvat koccara lōkē dukkhayi kivvat koccara anattayi kivvat tērennē nætnam. hita milā balinnē nætnam. lōkayē piḷiban̆da vidyāvē ada tænpat guṇaya aragena namō lōka viduva namō lōka viduva namō lōka viduva kiyalā vaḍanavā. ē praśnē kiyalā enna hamba
이 세상의 문제에 대해 아무리 anicca라 하고, 아무리 세상이 dukkha라 하고, 아무리 anatta라 해도 이해되지 않는다면, 마음으로 깊이 보지 못한다면, 세상에 대한 앎이 깃든 덕을 들어 'namo lokavidū, namo lokavidū, namo lokavidū' 하고 닦습니다. 그러면 그 문제가 풀립니다.
ē vāgēma noyek ākāra daralan̆ḍu amanussayengana hiṁgihiṁsā enavana tamangē hita tamanṭa pālanaya karaganna bæyi. ē vagē avasthāvaka namō purisa dhamma sārthī namō purisa dhamma sāri namō purisa dhamma sārthiya kiyalā karmasthānayak vaḍanavā.
또 여러 가지 거친 amanussa들의 해침이 닥쳐 자기 마음을 스스로 다스릴 수 없을 때, 그럴 때에는 'namo purisadammasārathi, namo purisadammasārathi, namo purisadammasārathi' 하며 kammaṭṭhāna를 닦습니다.
etakoṭa ētatma velā enavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
tamanṭa anukūla mārgayak pēnnē næt nivāgema eka vikr̥ti amanussayō vikr̥ti adahas denavā nam mārgaya vaḍāgena yanakoṭa bādhā pamuṇa. namō puruṣa dhamma sāri namō purisa dhammaritiyi namō purisa dhamma sāri kiyalā oya tunē vaḍanavā. ara masthānayak penavā.
자기에게 맞는 길이 보이지 않고, 뒤틀린 amanussa들이 뒤틀린 생각을 불어넣어 길을 닦아 갈 때 방해한다면, 'namo purisadammasārathi' 하고 세 번 닦습니다. 그렇게 kammaṭṭhāna를 닦습니다.
anna ē tuḷin mokada vennē? ara viruddhakārī amanussaya ǣt velā yanavā. ē ayaṭa ēkaṭa ipatta karanna bæruva tamanṭa sækavanna sælaseenavā.
그것으로 어떻게 됩니까? 그 맞서는 amanussa가 멀어져 갑니다. 그들이 거기에 맞서지 못하고, 자기에게는 편안함이 생깁니다.
tamanṭa dharmaya śāstr̥tvayen hariyaṭa pihiṭannē nætnam. dharmaya sihi karanakoṭa hariyākārava matuvennē nætnam. ē velāva namō sattā dēva manussānaṁ namō sattā dēva manassānaṁ namō sattā dēva manassānaṁ kiyalā æbuṇē vaḍanavā.
dhamma가 스승으로서 자기에게 제대로 자리 잡지 않는다면, dhamma를 떠올릴 때 제대로 떠오르지 않는다면, 그때는 'namo satthā devamanussānaṃ' 하고 세 번 닦습니다.
ē vāgēma yathābōdhayaṭa bādhā pamuṇavā nam hiravīm, tadavīm æn̆gē tiyenavā nam namō buddhāya namō buddhāya namō buddhāya kiyalā vadanavā.
또 바른 깨달음에 방해가 오고 몸에 막힘과 굳음이 있다면 'namo buddhāya, namo buddhāya, namo buddhāya' 하고 닦습니다.
oya krama valin apiṭa tiyena bādhaka duru karaganna navaguṇaya mahā balavat oya vidihaṭa ganna ōnē. apiṭa tibena praśnayaṭa anukūla padaya tōrāgena ē anuva vaḍalā ē kiyannā vū suddhatāvaya matu karenna nidahas venna puḷuvan.
이런 방법으로 우리의 장애를 없애는 데 아홉 덕은 무척 힘이 있으니 그렇게 써야 합니다. 우리 문제에 맞는 낱말을 골라 그에 따라 닦아서 그 깨끗함을 드러내며 자유로워질 수 있습니다.
ōvā okkoma arihat phalayaṭa yanakam tiyena karmasthāna tamanṭa tiyena praśnayaṭa anukūla dē aragena esē vaḍanna paṭan gattahama ē bādhakaya duruvelā vivr̥tta manasak ætivelā yathābōdhaya læbenavā.
이것들은 모두 arahant 열매에 이를 때까지 쓰는 kammaṭṭhāna입니다. 자기 문제에 맞는 것을 골라 그렇게 닦기 시작하면 장애가 걷히고 열린 마음이 생겨 바른 깨달음이 옵니다.
hæbæyi mūlika dharmaya ahalā anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen lōkaya tōraganna. eban̆du lōkayē nicca vū, sukha vū, ātma vū harayak ætayi ganna puḷuvan ekama deyakvat nǣ kiyalā. mūla dharmaya væṭahilā tiyenna ōnē. edāṭa daham æsa pahaḷa vuṇā. dharnaya læbuṇā.
다만 바탕 dhamma를 듣고 세상을 anicca로, dukkha로, anatta로 가려 알아야 합니다. 그런 세상에 nicca이고 sukha이고 atta인 알맹이가 있다고 잡을 것이 하나도 없다고, 바탕 dhamma가 알아져 있어야 합니다. 그날 dhamma의 눈이 열린 것입니다. dhamma를 얻은 것입니다.
eban̆du læbicca kenek oya ṭika karagena yanavānam arihat phalayaṭa yanakamma oya karmasthāna æti. lokuvaṭa hoganna yanna deyak næ. goḍāk igenaganna deyak ovaya næha. ēkayi kāraṇa. væḍiya karanna koranna giyāṭa passē mokada vennē? manasa avul venavā manasaṭa daranna bæri praśna puruvā gannavā. ēvā avaśya
그렇게 얻은 사람이 이것들을 해 나간다면 arahant 열매까지 이 kammaṭṭhāna로 충분합니다. 거창하게 찾으러 갈 것이 없습니다. 많이 배울 것도 없습니다. 그것이 까닭입니다. 너무 이것저것 하려 들면 어떻게 됩니까? 마음이 엉클어지고, 마음이 감당하지 못할 문제들을 채워 넣습니다.
bæri praśna puruvā gannavā. ēvā avaśya vennē næ. yamkisi nagarayaka api jīvat venavā. ē nagaraya jīvat vena tākal apiṭa praśna goḍak tiyenavā. mē nagarayaṭa kohen horu pani koheda mēvayen iḍa pasthāva tiyennē? oya nagarē inna balāporottu vena apiṭa ōka praśnayak.
그런 것들은 필요하지 않습니다. 우리가 어떤 도시에 산다고 합시다. 그 도시에 사는 동안 우리에게는 문제가 많습니다. 이 도시에 도둑이 어디서 들어오나, 어디에 틈이 있나? 그 도시에 살려는 우리에게는 그것이 문제입니다.
mē nagarayē inna apiṭa āhāra koyinda? niṣpādanaya karannē tæn koheda tiyennē? gannē kohenda? gēna pāraval kohenda? kohomada mēkaṭa gēnnē? mona pāra tuḷinda mēvā hoyanna parisa karanna avasthitāvayak tibenavā apiṭa ē nagarayē inna tākkallā api jīvat venna tākkal
이 도시에 사는 우리에게 먹을거리는 어디서 오나? 만드는 곳은 어디인가? 어디서 가져오나? 가져오는 길은 어디인가? 어떻게 여기로 가져오나? 어떤 길로 오나? 그 도시에 사는 동안, 살아 있는 동안 이런 것들을 찾고 살펴야 할 일이 있습니다.
etakoṭa mēkē tiyennē saukhya tattvaya kohomada ē vagē saukhya tattvaya viparīta karanna hētu vena visi bīja niṣpādanaya koheda kerennē. mæsimaduruva koheda bōva vennē. ēvā hoyanna ēvaṭa parēṣaṇaya karanna apiṭa viśāla balāporottu goḍak tiyenavā.
그리고 여기 건강 형편은 어떤가, 건강을 해치는 병균은 어디서 생기나, 파리와 모기는 어디서 퍼지나. 그것들을 찾고 조사하는 데 우리는 큰 바람을 많이 갖습니다.
mē siyaluma pranvalin mirikilā inna tamanṭa mē nagarayē væḍak nǣ dālā yanna ōnē.
이 모든 문제에 짓눌려 있는 사람이 '이 도시는 쓸데없다, 버리고 떠나야 한다'고 합니다.
oya adahasa ehema āvānam ē adahasē pihidim ara praṇa ekakvat tiyenavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
nagarē innae ekāṭa tamayi ara panna okkoma āvē. nagaraya væḍak nǣhæ mēka atharinna puḷuvan mēka atharilā yanna ōnē. ēkaṭayi maṭa dæn ōnē kiyalā dæn api hita pihiṭevvē etenṭa nam nagaraya atvalā yana maṭa mēkaṭa āhāra genavārga hoyalā mokaṭada nagaraya attalā yana maṭa mæsi maduruva bōnyak gæna hidilā mokaṭada nagaraya attaralā yanna inna maṭa mē tiyena vātaya jalaya kiyana tæn mokaṭada mama innē mē atalā yannada
그 문제들이 모두 찾아온 것은 도시에 머무는 사람에게였습니다. '도시는 쓸데없다, 이것을 버릴 수 있다, 버리고 떠나야 한다, 그것이 지금 내게 필요한 것이다' 하고 마음을 거기에 세웠다면, 도시를 버리고 떠날 내가 먹을거리 가져올 길을 찾아 무엇하나? 도시를 버리고 떠날 내가 파리 모기 퍼지는 것을 걱정해 무엇하나? 도시를 버리고 떠나려는 내게 여기 공기와 물이 어떤지가 무슨 소용인가? 나는 이곳을 버리고 떠날 사람 아닌가.
ehenam apiṭa ekā adahasaka hita pihiṭalā praśna goḍāk visa vesan̆du vuṇā. etakoṭa menna mē ākārayen praśna visan̆daganna kramaya oya kramayaṭa dænaganna ōnē. menna mē vagē apiṭa dæn praśna visan̆daganna kramaya tamayi apiṭa tīraṇaya ævidina tiyennē. mokakda?
그러니 마음이 한 생각에 서자 많은 문제가 풀렸습니다. 이런 식으로 문제를 푸는 방법을 알아야 합니다. 이처럼 지금 우리가 문제를 푸는 길로 정한 것은 무엇입니까?
tamayi apiṭa tīraṇaya ævidina tiyennē. mokakda? mē lōkē praśna valaṭa æn̆gili gaha praśna visada visan̆dilā væḍak nǣha. mē lōkē aniccayi, dukkhayi, sattayi kiyalā maṭa væṭahunē. ehenam lōkema asārayi kiyalā væṭahicca mata dæn tīraṇayak āvā. mē lōkō uttara bhāvayaṭa pat lōkayen etera vennē. maṭa lōkē praśna valin vædak næ.
그것은 이것입니다. 이 세상의 문제에 손대 풀고 또 풀 필요가 없다. 이 세상이 anicca, dukkha, anatta라고 내게 알아졌다. 세상 자체가 실속 없다고 알아진 위에 이제 결정이 왔다. 이 세상을 넘어 더 높은 데로 건너간다. 내게 세상의 문제는 쓸데없다.
praṇha ṭika visan̆dilā ivarayi yathārthaya dakinakoṭa anna etenṭa pat venna dæn ōnakama tiyennē. ē balāporottuven inna
실상을 볼 때 문제들은 다 풀린 것입니다. 바로 거기에 이르는 것이 지금 필요한 것입니다.
tiyennē. ē balāporottuven inna pudgalayā ē san̆dahā mokakda karanna ōnē? rāgaya, dvēśaya, mōhaya kṣaya kara damannalayi ōnē. mūla dharmaya væṭahilā ivarayi. kṣaya vuṇā nam yaramak nævata goḍanægenna hētu næha. anicca vaśayen,
그것을 바라는 사람은 그를 위해 무엇을 해야 합니까? rāga, dosa, moha를 다 없애야 합니다. 바탕 dhamma는 이미 알아졌습니다. 다 없어졌다면 다시 쌓일 까닭이 없습니다.
nævata goḍanægenna hētu næha. anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen lōkaya asārayi kiyalā dækalā tīraṇayin iralā mēka atærīma hæra noyal hæra midīma hæra vena sillak næhæ kiyalā. dæn yan taramak rāga, dvēśa, mōhayak nisayi mēkē bæn̆dilā innē. ēka bidilā kiyannam yam kramayakin nidahas vuṇā nidahas vunāmayi nævata rāga dvēśa mōhayaṭa væṭenna hētu næha. ehenam yathābōdhayen dahama
anicca로, dukkha로, anatta로 세상이 실속 없다고 보고, 이것을 버리는 것, 놓는 것, 벗어나는 것 말고는 다른 것이 없다는 결정을 내렸습니다. 이제 얼마만큼의 rāga, dosa, moha 때문에 여기 매여 있는 것인가. 그것을 깨고 어떤 방법으로든 자유로워졌다면, 자유로워졌을 때에야 다시 rāga, dosa, moha에 떨어질 까닭이 없습니다.
væṭenna hētu næha. ehenam yathābōdhayen dahama avabōdha karagatta kenāṭa buddhānussatiya tuḷin eka guṇayak aragena hari vīta rāgī, vīta dōṣī, vīta mōhī guṇayak daralā ē ṭikaṭa patvenna puḷuvan nam ohungē midīma etanama tiyenavā. ohuṭa amutuven igenaganna deyak nǣha. itin
그러니 바른 깨달음으로 dhamma를 깨달은 사람이 buddhānussati로 한 덕을 골라서라도 vītarāgī, vītadosī, vītamohī 덕을 지녀 거기에 이를 수 있다면 그의 벗어남은 바로 거기 있습니다. 그에게는 따로 배울 것이 없습니다.
ohuṭa amutuven igenaganna deyak nǣha. itin ē nisā mē vagē tamanṭa avaśya karana dē taman tērum aran īṭa anuva karmasthānaya goḍana nagāganna ōnē. gælapena karmasthānayen taman nidahas venna ōnē.
그러니 이처럼 자기에게 필요한 것을 스스로 알아 그에 따라 kammaṭṭhāna를 세워야 합니다. 맞는 kammaṭṭhāna로 스스로 자유로워져야 합니다.
itin maṭada hæmadenāṭada taṇhā upādānayō nirōdha vetvā, nirōdha vetvā, nirōdha vetvā. æyi ehema kiyannē? taṇhā upādānayangē ādīnava api kaltiyā baṇa ahalā dænagena tiyenavā. ē nisā api dannavā mē taṇhā upādāna nirōdha vuṇā. api koccala śāntada praṇītava. ēka nēda apē nivana? ēka dækalā tiyennē.
그러니 나에게도 모두에게도 taṇhā와 upādāna가 사라지기를, 사라지기를, 사라지기를. 왜 그렇게 말합니까? taṇhā와 upādāna의 ādīnava를 우리는 미리 법문을 들어 알고 있습니다. 그래서 이 taṇhā와 upādāna가 사라졌다면 우리가 얼마나 고요하고 뛰어날지 압니다. 그것이 우리의 nibbāna 아닙니까? 그것을 보았습니다.
ē nibbāna nātayi. ē bæn̆dīmē niknīma nātatvayen yuttayi.
그 nibbāna가 의지처입니다. 그 매임에서 빠져나온 의지처의 성품을 지닙니다.
dæn nibbāna nātayi nibbāna vetvā nibbāna nātayi nibbāna vetvā. api etakoṭa nivana ānisaṁsa dakinavā lōkē ādīnava dakinavā. taṇhā upādānayangē ādīnava dakinavā. taṇhā upādānayangē ādīnava dæka kenā taṇhā upādānaya nirōdha kaḷot anna dharma mārgayē apiṭa tīraṇayak denavā. dharma cakrayē læbilā tiyena
이제 'nibbāna가 의지처이니 nibbāna에 이르기를, nibbāna가 의지처이니 nibbāna에 이르기를.' 그러면 우리는 nibbāna의 ānisaṃsa를 보고 세상의 ādīnava를 봅니다. taṇhā와 upādāna의 ādīnava를 봅니다. taṇhā와 upādāna의 ādīnava를 본 사람이 taṇhā와 upādāna를 사라지게 하면, 바로 dhamma의 길이 우리에게 답을 줍니다.
tīraṇayak denavā. dharma cakrayē læbilā tiyena phalaya mokakda? upādā nirōdhā bhava nirōdhō bhava nirōdhā jāti nirōdhō jāti nirōdhā jarā maraṇa sōka paridēva dukkha domanasa upāyasā nirujjanti. ēva mētasa kēvalasa dukkhanta nirōdhō hōti.
dhamma의 바퀴에서 얻게 되는 열매는 무엇입니까? 'upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.'
praśnaya piḷitura dharmayen dīlā tiyenavā. cakraya balāganna. ehenam maṭa upādāna nirōdha vunā nam vena karanna deyak næha. bhavat nirōdhayi, jātin nirōdhayi jarā maraṇat nirōdhayi. anna paṭicca samuppādayen dharma tīraṇaya ganna. ē nyāya dharmaya buduvaru pahaḷa vunat nætat oya nyāya dharmaya ohomayi.
물음의 답은 dhamma가 주었습니다. 바퀴를 보십시오. 그러니 내게 upādāna가 사라졌다면 달리 할 것이 없습니다. bhava도 사라지고, jāti도 사라지고, jarā-maraṇa도 사라집니다. paṭicca samuppāda로 dhamma의 결론을 내리십시오. 그 이치의 dhamma는 붓다들께서 나시든 나시지 않든 그대로입니다.
mē pahaḷa vunē nætnam oya nyāya dharmaya vigraha karanna kenek nǣhæ. denna kenek nǣha. ēsā apiṭa ada læbilā tiyena loku vāsanāvak tamayi lovturā budupiyāṇan vahansēṭa namak lōkaya pahaḷa nyāya dharmaya vidyāmāna karalā dīlā tiyennē. dæn apiṭa puḷuvan ē tuḷin yathārthaya dænaganna.
붓다께서 나시지 않았다면 그 이치를 풀이해 줄 이가 없습니다. 건네줄 이가 없습니다. 그러니 오늘 우리가 얻은 큰 복은, 세상을 넘어선 붓다께서 세상에 나시어 그 이치를 드러내 주셨다는 것입니다. 이제 우리는 그것으로 실상을 알 수 있습니다.
kavuruvat hoyanna guruvaru hoyanna yana deyak næhæ. taṇhā upādāna nirōdha nam dæn īlaṭa mama mokakda karanna vel kāgevat ahana deyak næhæ. upādā nirōdha bhava nirōdhayi bhava nirōdhanā jāti nirōdhayi bæluvahama apiṭama tērenna anna etakoṭa api dænagattā ehenam kita sāla karalā ivarayi mē hā karanna deyak næhæ kiyalā taman paṭicca samuppādayaṭa anuva tamangē nuvaṇin dænagattā ehema tērum ganna ōnē
누구를 찾아가거나 스승을 찾으러 갈 일이 없습니다. taṇhā와 upādāna가 사라졌다면 이제 다음에 무엇을 해야 하느냐고 누구에게 물을 일이 없습니다. upādāna가 사라지면 bhava가 사라지고, bhava가 사라지면 jāti가 사라진다는 것을 보면 스스로 알게 됩니다. 그러면 '할 일을 다 마쳤다, 더 할 것이 없다'고 스스로 paṭicca samuppāda에 따라 자기 지혜로 알았습니다. 그렇게 알아야 합니다.
itin oya karmasthāna oya ākārayen vaḍanna purudu venna ōnē mē taṇhā upādāna kiyanakoṭa apiṭa taṇhā upādānayangen tamayi mē muḷu lōkeṭama bæn̆dilā tiyennē. asat dharmayanṭa bæn̆dilā tiyennē. asatpusayingē asatdharmayan nisā haṭagatta sāpayanṭa bæn̆dilā tiyennē. mē taṇhā upādāna mul karagena ælīmayi bæn̆dīmayi. ælīmayi bæn̆dīmayi duru velā
그러니 이 kammaṭṭhāna를 그렇게 닦는 데 익숙해져야 합니다. taṇhā와 upādāna라 할 때, 우리는 taṇhā와 upādāna로 이 온 세상에 매여 있습니다. asaddhamma에 매여 있습니다. 바르지 못한 이들의 asaddhamma로 생긴 저주에 매여 있습니다. 이 taṇhā와 upādāna를 뿌리로 한 달라붙음과 매임입니다.
ælīmayi bæn̆dīmayi. ælīmayi bæn̆dīmayi duru velā giyāṭa passē mulinma kahaṭa daham duru velā yanavā. īṭa passē rāga daham duruvelā yanavā. rūpāvacara arūpāvacara dahama īḷan̆gaṭa duru velā yanavā. siyalla duru velā giyāṭa passē siyallenma nirōdhayi. etakoṭa tun lōkaya taṇhā upādāna nirōdha vunā nam arihat
달라붙음과 매임이 걷혀 가면 맨 먼저 얼룩진 법들이 걷혀 갑니다. 그 다음 rāga의 법들이 걷혀 갑니다. 그 다음 rūpāvacara, arūpāvacara 법이 걷혀 갑니다. 모두 걷혀 가면 모든 것에서 사라짐입니다. 그래서 세 세계에서 taṇhā와 upādāna가 사라졌다면 arahant입니다.
itin oyaṭa tērum ara nam oya karmasthānaya vaḍanna ōnē. itin ābādha aravamayak tiyenakoṭa oya kramayaṭa ēvaṭa tiyena hētu dænagena ē hētu tamā tuḷin ivat karamin nævata nævatak karmasthānaya vaḍanakoṭa ara ajīraṇayaṭa hētu vecca ara bæn̆dīmaṭa hētu vecca ē kuṇa ahak velā giyāṭa passē āyē bet bonna deyak næha. ē leḍē matu vennē næha.
그러니 그렇게 알고 이 kammaṭṭhāna를 닦아야 합니다. 병이나 탈이 있을 때에도 이 방법으로 그 원인을 알아, 그 원인을 자기 안에서 걷어 내며 거듭 kammaṭṭhāna를 닦으면, 소화 안 됨의 원인이었던, 매임의 원인이었던 그 더러움이 걷힌 뒤에는 다시 약을 먹을 일이 없습니다. 그 병이 다시 나타나지 않습니다.
ē vaḍanakoṭa væḍiyen amāru vuṇā. ē sīmāva dænena vaḍanavā.
닦다가 더 아파지기도 합니다. 그 한계를 느끼며 닦습니다.
vaḍana gaman pratya gannavā rāpatavaya piṭa velā yanna. etakoṭa karmasthāna vaḍana kālayē keṭi karagannavā. væḍiyae væḍuvot væḍipura kæpenavanē. itin væḍipura apatavvaya niṣpādanaya ayin karanna. apē indriyangē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
niṣpādanaya ayin karanna. apē indriyangē hækiyāva madinā ē maṭṭamaṭa sudusu maṭṭamaṭa vaḍanna ōnē.
우리 indriya의 능력에 맞는 수준으로 닦아야 합니다.
vaḍamin ē ṭikayi karapuvahama tænumak nætuva kramakramaya ara amāru dæni dænī kramakramayen ahat velā yanavā.
닦으면서 그만큼만 하면, 서두르지 않고 차츰차츰 그 아픔이 걷혀 갑니다.
vara dæn sattā dēva manussānē purisa dhammasā namō purisa dhamma sātiya
닦습니다. 이제 'satthā devamanussānaṃ', 'purisadammasārathi', 'namo purisadammasārathi'.
utumma damanaya siddha venavā. utumma damanaya siddha venavā nam rāga akṣayayi, dvēśa akṣayayi, mōha akṣayayi. amanuṣayā rāga sahitayi, dvēśa sahitayi, mōha sahitayi. amanuṣayāṭa avaśya pasutalaya api hadāgena hiṭiyot apē indriyan tuḷin. amanussayāṭa vāsasthāna tiyenavā. etakoṭa amanussayā panna bæ. itin api otanadinna
가장 높은 길들임이 일어납니다. 가장 높은 길들임이 일어난다면 rāga가 다하고, dosa가 다하고, moha가 다합니다. amanussa는 rāga를 지니고, dosa를 지니고, moha를 지녔습니다. amanussa에게 필요한 바탕을 우리가 indriya를 통해 마련해 두고 있으면, amanussa에게 머물 곳이 생깁니다. 그러면 amanussa를 쫓아낼 수 없습니다.
amanussayā panna bæ. itin api otanadinna koccara kǣ gæhuvat apamuṇi tilōnā hæra kiyana bas medanā hærækiri piritanā an̆garahægena kiridōnā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
tun lōkāgupiyāṇan vahansē dēśanā karapu mārgaya ærenna tavat ekek mē lōkē tava mārgayak kiyanavā nam. ēkē hæṭi kohomada kiyanavā nam kiri piricca tanaya athæralā an̆ga allāgena æda ædā kiri dovanna hadanavā vagē væḍak.
세 세계의 스승이신 붓다께서 설하신 길 말고 이 세상에 다른 길이 있다고 누가 말한다면, 그것이 어떤 꼴이냐 하면 젖이 가득 찬 젖통을 버려 두고 뿔을 붙잡아 당기고 당기며 젖을 짜려는 것과 같은 일입니다.
mē mahā paṭivardhanak mēvā vadenna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
itin api dakinna ōnē ehenam apiṭa tiyena hæma praśnayakṭama piḷitura budu dahamē tiyenavā. ē mārgaya hadāganna eka oḍu kapanavā vagē væḍak. mokada rāga kuṇayi, dvēśa guṇayi, mōha kuṇayi atharaganna tiyena amāruvaṭa tamayi.
그러니 우리가 보아야 할 것은, 우리의 모든 문제에 대한 답이 붓다의 dhamma에 있다는 것입니다. 그 길을 닦는 것은 무언가를 도려내는 것 같은 일입니다. 왜냐하면 rāga의 더러움, dosa의 더러움, moha의 더러움을 버리기가 어렵기 때문입니다.
mōha kuṇayi atharaganna tiyena amāruvaṭa tamayi. anik ayagen ōka hoyanna yannē. vena kramayakin atharaganna yanavā ara kramaya atharinna bæhæ. mokada ara kuṇāt araganna bæri tiyena amāruva kætakaṭama vena ekak nemeyi. kuṇāt æraganna apiṭa puḷuvan nam oya praśnē ivarayi.
그 어려움 때문에 다른 이들에게서 그것을 찾으러 갑니다. 다른 방법으로 버리려 합니다. 그런 방법으로는 버리지 못합니다. 그 더러움을 꺼내기 어려운 것은 다른 무엇 때문이 아닙니다. 그 더러움을 꺼낼 수 있다면 그 문제는 끝납니다.
asūci miṭa moḷavāgena mæsas panapan kiyanavā. kivvet ōkayi. okkoṭama ahaga asū hon̆daṭa sabān ṭikak dālā hōdā gatta nam ara ahak karalā ivarayi væḍennē. mæssa ayenna hētu næhænē. ēka nam ataharinna bæ. ē miṭa hira karagena tiyā inna gaman. anē mæssa panna kramayak bæyi anē.
똥 덩이를 손에 쥐고서 '파리야 저리 가라' 하는 것, 하신 말씀이 바로 그것입니다. 손에 묻은 똥을 비누를 조금 써서 잘 씻어 냈다면 그것을 치워 버린 것이니 파리가 올 까닭이 없지요. 그런데 그것은 놓지 못하고, 그 덩이를 꽉 쥔 채로 '아, 파리 쫓을 방법이 없네' 합니다.
mama sudanna. pēnnē næhænē aya kakunē ætulē tiyāginnē. mē vagē tiyāgena nivan dakinna bæhæ. ārya māgadhaya pratiphala ganna bæha. ætulē tiyena kuṇa tamanma eḷipasselā dakinnama ōnē. rāga kuṇa, dvēśa kuṇa, mōha kuṇa occarayi kuṇu tiyennē. oyien ehā tava kuṇak nǣhæ ætuilē. oya tunaṭa adaṁgu siyalu kuṇa.
'나는 깨끗하다'고 합니다. 안에 품고 있는 것이 보이지 않으니까요. 이렇게 품은 채로는 nibbāna를 볼 수 없습니다. ariya 길의 열매를 얻을 수 없습니다. 안에 있는 더러움을 스스로 드러내어 보아야 합니다. rāga의 더러움, dosa의 더러움, moha의 더러움, 더러움은 그것뿐입니다. 그 밖에 안에 다른 더러움은 없습니다. 모든 더러움이 그 셋에 들어갑니다.
mē rāgaya væḍi velāvama lōbhaya dænnē. itin lōbha kuṇayi, dvēśa kuṇayi, mōha kuṇayi tamā maha kuṇu guṇa. īṭa passē rāga kuṇa aravā īṭa passēka madhyāsthaka. rūpa rāga kuṇayi, arūpa rāga kuṇayi, siyum kuṇa ēkat araganna.
이 rāga를 대개 lobha로 알지요. 그러니 lobha의 더러움, dosa의 더러움, moha의 더러움이 큰 더러움입니다. 그 다음 rāga의 더러움을 꺼내고, 그 다음 중간 것. rūpa-rāga의 더러움, arūpa-rāga의 더러움, 미세한 더러움, 그것도 꺼냅니다.
kāmarāguṇa æragattaṭa passē ektarā bhikṣūn vahansē namak kohē innavā. karmatnavannē nǣhæ væḍiya dhairya vennē nætuva. æyi mahaṇa ituruṭa utsāha karannē nædda? svāmīni dæn itin kohoma alalā tiye bam̆balanē? anāgāmīna mahaṇa asōca ṭikā katēka ævillā ehanam pihidāgattahama pēnna tiyenavada?
kāma-rāga의 더러움을 꺼낸 뒤 어떤 비구가 어딘가에 지내며 kammaṭṭhāna를 그다지 애써 닦지 않았습니다. '비구여, 남은 것을 위해 애쓰지 않는가?' '세존이시여, 이제 어쨌든 brahma 세계 아닙니까? anāgāmī인데요.' '비구여, 똥이 손에 조금 묻었는데 닦아 냈다면 보이느냐?'
nǣnē. im̆balā balapuvahama kohomada gan̆dayi. ehenam hitāgannakō pihidāgatta eka hōdaganna ōnē. tava gan̆dayi ōka oya kuṇat gan̆dayi kiyalā hitāganna. ēkē kalakiruvahama saṁviyēgayaṭa patvelā ara rūpa rāga arūpa rāga dekat at velā māna uddacta avuddat at velā arihattayaṭa pat vunā unna
'안 보입니다.' '냄새를 맡아 보면 어떠냐?' '냄새가 납니다.' '그렇다면 닦아 낸 것도 씻어야 한다고 생각하라. 아직 냄새가 난다, 그 더러움도 냄새가 난다고 생각하라.' 그 말에 싫증을 느껴 saṃvega에 이르러, rūpa-rāga와 arūpa-rāga 둘도 놓고 māna, uddhacca, avijjā도 놓아 arahant가 되었습니다.
anna ē vagē api dænaganna ōnē mē kramayaṭa ēkin eka æraganna ōnē krama ōkayi.
바로 그처럼 이 방법으로 하나씩 꺼내야 한다는 것을 알아야 합니다. 방법은 그것입니다.
dæn mē tavat ravaṭṭana ēvā tamayi api tavat ekak. mē nævata karmasthānaya væḍavāgena yana mē tel rahita nivī giya tirayak. sahita pahanadi mokada mēka ahalā tiyenavā api nibbanti dīlāā yathāyampadipō mēka ōna tan ahalā tiyena ekak mēka hitē hon̆daṭa kaya dīlā tiyenavā pana nimuṇā vāgē nivī giyā. dæn apē hitama api ravaṭanavā oba dæn nimunā dæn itin sænasiyā.
이제 또 우리를 속이는 것이 하나 있습니다. kammaṭṭhāna를 닦아 가다가, 기름이 다해 꺼진 등불 이야기 때문입니다. 'nibbanti dhīrā yathāyaṃ padīpo'라는 말을 어디서든 들어 마음에 잘 새겨 두었기에, '등불이 꺼지듯 꺼졌다'고 합니다. 이제 우리 마음이 스스로를 속입니다. '너는 이제 꺼졌다, 이제 편안하다.'
mēkat māra dharmayak. oya māra dharmayaṭa bohōkoṭu venavā. karmasthāna vaḍana aya mokada pratiphalaya āsanna karena pratiphalaya læbuṇa nam koccara śāntada koccara sænasunanda ma praśnaya ivarayinē kiyana praśnayak enavā.
이것도 māra의 법입니다. 그 māra의 법에 많은 이가 갇힙니다. kammaṭṭhāna를 닦는 이들은 열매에 가까워지면 '열매를 얻었으니 얼마나 고요한가, 얼마나 편안한가, 내 문제는 끝났다' 하는 생각이 옵니다.
pratiphalaya ivarecca kenāṭa dēśanā karapu upamāva mē buddha śāsanayē tiyenavā. pahana nivilā giyāva vāgē selli peralā pahana nivilā giyaāvā vāgē tamayi mē tattvayaṭa kiyalā. itin panak nama venavā hīnayak vagē hīnayak hæbæhin pēnavā vagē ara mānasika darśanayaṭa væṭenavā bhāvanā karagena yanakoṭa īṭa passē mama hitannaṭa pat velā tamayi mē pahanunē dæn itin magē pahana ivarayinē. dæn itin upādānaci sela ivara velayi ivara vunē. ehenam harihanam
열매를 다 이룬 이에게 설하신 비유가 이 sāsana에 있습니다. '기름이 다해 등불이 꺼지듯 이 상태도 그렇다'고. 그런데 꿈처럼, 꿈을 생시에 보듯 수행해 가다가 마음의 환영에 빠집니다. 그 뒤에 '나는 이 상태에 이르렀다, 이 등불이 꺼졌다, 이제 내 등불은 끝났다, upādāna라는 기름이 다해 끝났다, 그러면 됐다' 합니다.
hæbæyi hīna deyakṭa ōka vennē næha. itin api ōkat ādarśayaṭa ganna ōnē. ehenam tel tibilā hitanna tiyenakan pahana pattu venavā. ē vagē upādānaya tiyenakan chandarāgaya tiyenakan bhava ginna pattu venavā. ehenam mē pahanē teveralā nivilā giyā dækkanna nam upādāna nirōdhayen bhava nirōdha venavā ivarayi. kāraṇaya hari. itin magē tella ivarada?
그러나 꿈 같은 것으로는 그렇게 되지 않습니다. 그러니 이것도 본보기로 삼아야 합니다. 기름과 심지가 있는 동안 등불은 탑니다. 그처럼 upādāna가 있는 동안, chanda-rāga가 있는 동안 bhava의 불은 탑니다. 그러니 기름이 다해 등불이 꺼진 것을 보았다면, upādāna가 사라져 bhava가 사라지고 끝납니다. 이치는 맞습니다. 그런데 내 기름은 다했는가?
api dæn hīnaṭa hævaṭilā inna nætuva api balanna ōnē. dæn upādāna tela upādānaya tibuṇa nam canda rāgaya matu velā enavā. maṭa canda rāgayak kotanakavat nædda? bæn̆dilā nædda kotanakavat mē jīvitayaṭa magē bæn̆dīlā nædda jīvita ivarada ivarana upādā nirōdhayi. tella ivarayi. ehenam tella ivaranāva mē pahan nimilā giyāpāva magē sasara gamanat ivarayi.
꿈에 속아 있지 말고 살펴보아야 합니다. upādāna라는 기름, upādāna가 있었다면 chanda-rāga가 올라옵니다. 내게 어디에도 chanda-rāga가 없는가? 어디에도 매이지 않았는가, 이 삶에 매이지 않았는가? 삶이 끝났는가? 끝났다면 upādāna가 사라졌고 기름이 다했습니다. 그러면 기름이 다해 등불이 꺼졌듯 내 saṃsāra의 길도 끝났습니다.
hæbæyi hīna deyakṭa ivara vennē næhæ. oya hīnayak hæbæhin dakina ekak tamayi vennē bhāvanāvēdī pēna hīna. mē bhāvanāvē pēna hīna valaṭa rævaṭenna epā kiyalā mama kivvē ēkayi. hīna bhāvanāvaṭa ayiti næhæ. bhāvanāvēdī hīna pēna tamayi hæbæ hæbæhin pēna hī ninda gihin nætuva pēna hīna.
그러나 꿈 같은 것으로는 끝나지 않습니다. 그것은 꿈을 생시에 보는 것일 뿐, 수행 중에 보이는 꿈입니다. 수행 중에 보이는 꿈에 속지 말라고 내가 말한 것은 그 때문입니다. 꿈은 수행에 속하지 않습니다. 수행 중에 꿈이 보이는 것은 잠들지 않고 생시에 보는 꿈입니다.
nindana daval hīnaga api ōkaṭa kiyanavā katāvaṭa. bhāvanāvēdī hīna pēnavā. nindayēdī hīna pēnavāgē onna oya hīna valaṭa minissu rævaṭenavā.
그것을 흔히 낮꿈이라고 부르지요. 수행 중에 꿈이 보입니다. 잠 속에서 꿈을 보듯이, 그런 꿈에 사람들이 속습니다.
itin ē rævaṭilahama mokada karannē eka eka karmasthānācarāru uttaraya denavā dæn obē væḍē hari. oya karmaya tamayi aparādhē apē ayaṭa maha vināśayak velā tiyennē. bhāvanā karenna
그렇게 속으면 어떻게 됩니까? 어떤 kammaṭṭhāna 스승들이 '이제 당신 일은 됐다'고 답을 줍니다. 바로 그 일이 잘못이며 우리 사람들에게 큰 망침이 되었습니다.
maha vināśayak velā tiyennē. bhāvanā karenna yana kenāṭa kahavatma dē dvēśa karmasthānācaravarayāṭa hæbilā. eyā kiyanavā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
karmasthānācaravarayāṭa hæbilā. eyā kiyanavā dæn itin okkoma irayinē
그는 '이제 다 끝났다'고 말합니다.
ara eka gǣṇukin ævidilā kiyanavā bhāvanā kara eyā kaḍāsiyak vunāda sulan̆gē pāvelā gihillā giyāhama kaḍāsiya giniram alu velā giyalu alu ṭikak virilā giyalu. ē hīnē kivvā ara daval hīnam bhāvanāvē dækkak hīnē kivvā hāmuduruvanṭa karmasthānāta hāmuduruvan oya ṭika tama upāsakamē koraganna ōnakama tiyennē dæn itin ātmaya ivarayinē. ævillā alu velā giyā dæn itin mokakda yanna tiyennē? gamana ivarayi. arihat phalayē tīnduva dunnē.
어떤 여자가 와서 말하기를, 수행하다가 자기가 종이가 되어 바람에 날려 가다 불에 타 재가 되고 그 재가 조금 흩어졌답니다. 그 꿈, 낮꿈을 수행 중에 보았다고 스님께 말했습니다. kammaṭṭhāna 스님은 '그것이 바로 upāsikā께서 이루어야 했던 것이다. 이제 자아가 끝났다. 타서 재가 되었다. 이제 갈 곳이 있느냐? 길은 끝났다' 하고 arahant 열매의 판정을 주었습니다.
etana paṭan ena dæn men ahanavā. nirōdhayaṭa tamayi antima paccima dēhaya daruvot itin apit mē sil gatta kamak nǣhænē kiyalā. itin paccama dēhaya darannē maha rahatan vahansē itin ē upāsakammā maha rahat phalayaṭa pat velā kiyalā hitāgena tamayi ada dunna tiyenna veyi. mona vidihama kapanna bæ. ē dr̥ṣṭiya
그때부터 이렇게 묻습니다. '사라짐에 이르러 마지막 몸을 지녔으니 이제 우리가 계를 받지 않아도 괜찮지 않습니까?' 마지막 몸을 지니는 것은 arahant입니다. 그러니 그 upāsikā는 arahant 열매에 이르렀다고 여기며 지금도 그렇게 지내고 있을 것입니다.
veyi. mona vidihama kapanna bæ. ē dr̥ṣṭiya arinna bæruva kiyalā. ēka tamayi dharmaya tuḷin dr̥ṣṭiyakaṭa bæhæ gattot siyalu dr̥ṣṭa vaḍā balavat mahā dr̥ṣṭiyak venavā. nivan dakina bādhāva vaśayen ē dr̥ṣṭiya. ē nisā ekāgen ō
어떻게 해도 끊을 수 없습니다. 그 diṭṭhi를 놓지 못합니다. 바로 그것입니다. dhamma 안에서 어떤 diṭṭhi에 빠지면 그것은 모든 diṭṭhi보다 강한 큰 diṭṭhi가 됩니다. nibbāna를 보는 데 장애가 되는 diṭṭhi입니다.
bādhāva vaśayen ē dr̥ṣṭiya. ē nisā ekāgen ō ahalā hariyannē nǣhæ dharma guruvarayā tuḷin paṭicca samuppādaya tuḷin ōka nigamanaya karaganna ōnē. īṭa passē avaṁkava tamā kirehi nigamanaya karalā balanna ōnē. itin ēka venada pahana nimuṇa hā samāhanayi. monavada ēket upamāvak pahana telavā vagē tamayi upādānaya. nætnam upādānaya tiyena bava dænagannē chanda rāgayen bæn̆dena nisā. ē mana canda rāgayen bæn̆dīmak nædda?
그러니 한 사람에게 물어서 될 일이 아닙니다. dhamma 스승을 통해, paṭicca samuppāda를 통해 판단해야 합니다. 그 다음 정직하게 자기에 대해 판단해 보아야 합니다. 그것이 등불이 꺼진 것과 같은가? 그 비유에서 등불의 기름 같은 것이 upādāna입니다. upādāna가 있음은 chanda-rāga로 매이는 것으로 압니다. 그러니 마음에 chanda-rāga로 매임이 없는가?
dæn mē mohotē mærennayi ennē. onna oya pætten enavā huḷan̆gak. dæmma tiyā ṭikak koṭa āvaraṇaya velā nohiṭiyot visa bīja sahita halan̆gak ennē. ēka vædunot ehema heṭa mærenavā. mokada kiyannē
지금 이 순간 죽음이 다가온다고 합시다. 저쪽에서 바람이 불어옵니다. 지금 당장 조금이라도 막지 않으면 독균이 실린 바람이 옵니다. 그것을 맞으면 내일 죽습니다.
vædunot ehema heṭa mærenavā. mokada kiyannē ebæ anē ē sāda kiyanavada? innavada sattē nættē koccara ekakda ē kiyana tattaraṭa hitelada?
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
nætnam hīnayak dakkaṭa ehema chanda rāgaya ireralā næhænē. paṇahægena dōrannē bērena vitarak hoyāgena. mokada ehema mærilā bæha. tava jīvat venna atayi.
꿈 하나 보았다고 chanda-rāga가 끊어진 것이 아니지요. 목숨을 걸고 살아날 길만 찾아 달아납니다. 왜냐하면 그렇게 죽을 수는 없다, 더 살고 싶다는 것입니다.
apē ektaraha kāntāvak. anē maṭa nam mē dæn malu ōkamayi kiyannē. mē dæn mærilā giyānam hari sanasatiya. hon̆daṭa balaya yanna paṭan gattē. ispiritāla ekkā hon̆dalā āvā enakoṭa āyē balaya yanna paṭan gattā.
우리 쪽 어떤 여성이 '아, 나는 이제 죽는 것만 바란다. 지금 죽으면 정말 편안하겠다'고 했습니다. 기력이 심하게 빠지기 시작했습니다. 병원에서 나아 돌아왔는데, 돌아오자 또 기력이 빠지기 시작했습니다.
ane mama tava koccara kālayak jīvat venna inna kenekda mokada obalā maṭa salagannē nædda balannē nædda kiyalā anna paṭan gattā. dæn mokakda karalā tiyennē boruvet arama balanna
'아이고, 나는 아직 얼마나 더 살 사람인데, 왜 당신들은 나를 돌보지 않느냐, 봐주지 않느냐' 하고 시작했습니다. 무엇을 했는지 보십시오, 거짓을 보십시오.
tamangē hita koccara tamanṭa rævaṭilā tibuṇat avaṁka mæreyi kiyalā bayaṭa hētu āpu tænadī kampā venavā anē mama mæreyida kiyalā. ara hon̆din innakoṭa minissu ravaṭvanna kiyanavā dæn mæruṇa koccara sænasillada mē lōkē innavaṭa vaṭa. itin anna ē vagē dēval tiyena apē hita api ravaṭṭanavā.
자기 마음이 아무리 스스로 속았어도, 정말 죽을까 두려울 까닭이 생긴 자리에서는 '아이고, 내가 죽나' 하고 흔들립니다. 멀쩡할 때는 사람들을 속이려고 '지금 죽으면 이 세상에 있는 것보다 얼마나 편할까' 합니다. 그런 것들로 우리는 우리 마음을 속입니다.
samahara velāvaṭa ē aya dannē nǣ ē tamangē hita taman ravaṭṭana māyāvaka hæṭiyaṭa. itin mēvā hon̆daṭa api tērum ganna ōnē.
때로 그들은 그것이 자기 마음이 자기를 속이는 환영이라는 것을 모릅니다. 이런 것을 우리는 잘 알아야 합니다.
api maha rahat phalayaṭa patvelā 60 avuruddak hiṭiyā kiyalā hiṭapu apē svāmīn vahansē namak arihat pat velā næha. mehā phalayaka inna ættē. ē dharma karmasthāna dīlā anugamanaya karalā dahas gānak abhignālābhī rahatan vahansēlāt bihi velā hiṭiyā gōlayō vasē.
arahant 열매에 이르러 60년을 지냈다고 여기던 우리 스님 한 분이 있었습니다. arahant가 된 것이 아니었습니다. 그 아래 열매에 있었을 것입니다. 그분이 준 dhamma kammaṭṭhāna를 따라 수천의 abhiññā를 얻은 arahant들이 제자로 나왔습니다.
gōlayē davasat cētō pariyā gnānayen bæluvā. gurutumāgē hita kohomada? guruvarayāgē hita. balanakoṭa tavama arihatyaṭa pat velā næha. hæṭilā innē. dhyānayak nisā yaṭapat velā tiyenavā. keles ē nisā innavā suddhayi kiyalā hitāgena. mehema balot apādhaya yannē. piḷisaraṇak venna yanna ōnæ kiyalā gihillā ahanavā
한 제자가 어느 날 cetopariya-ñāṇa로 보았습니다. 스승의 마음이 어떤가, 스승의 마음을. 보니 아직 arahant가 되지 않았습니다. 속아서 지내고 있습니다. jhāna 때문에 kilesa가 눌려 있습니다. 그래서 깨끗하다고 여기며 지냅니다. 이대로 가면 apāya로 갑니다. 의지처가 되어 드려야겠다며 가서 묻습니다.
svāmīni oba vahansē dæn uttara vitara phalayak ehema læbilā tiyenavada? ov labalā tiyennē. koccara kālayak navada 60 avuruddak na oba hatara vayasa avurudu 80yi. avurudu 20ēdi læbuvē. dæn 60 avuruddak yanakan keles matu vennē.
'스승님, 스승님은 uttarimanussa의 열매를 얻으셨습니까?' '그래, 얻었다.' '얼마나 되셨습니까?' '60년이다. 내 나이 여든, 스무 살에 얻었다.' 60년이 지나도록 kilesa가 올라오지 않았던 것입니다.
dæn arihatvayaṭa pat velā kiyalā unvahansē nāyaka nāyaka hāmuduruvō rævaṭilā dæn. svāmīni abhignā balalā tiyenavada tiyenavā. mavanna ehema puḷuvanda? puḷuvan. pokuṇak mavalā pennannakō maṭa lassana pokuṇak mavalā pennavā. api hon̆daṭa pæhædiliva pēnavāda dæn pouṇa oya poguṇa mal pivilā tiyenavā mavalā pennannada pennannakō. mæhuvā nem mal.
이제 arahant가 되었다고 그 큰스님은 속아 있었습니다. '스승님, abhiññā 힘이 있으십니까?' '있다.' '만들어 내실 수 있습니까?' '할 수 있다.' '연못을 만들어 보여 주십시오.' 아름다운 연못을 만들어 보입니다. '연못이 또렷이 보입니까?' '그 연못에 꽃이 핀 것을 만들어 보여 주시겠습니까?' '보여 주마.' 연꽃을 만들었습니다.
dænm poguṇak mævilā tiyenavā. dala digaṭara tiyena mahā saddhanta ætek ævidilā oya neḷula kanavā ædīma mavalā pennanna ōna. ēkat mæhuvā. dæn æta ekdilā nerula kanāva pæhædiliva pēnavā. oya hon̆ḍa ussagena mahā hayiyen nāda karagena mahā vēgayen api ḷan̆gaṭa enavā mavalā pennanna ōna. onnama æhuvā. ara mahā hayiyen kuṁcanā kǣ gahagena hoḍa ussagena dan̆gaṭa enakoṭama mavvapu hāmuduruvō bayalā nægiṭṭā.
'이제 연못이 만들어졌습니다. 긴 상아를 가진 큰 Chaddanta 코끼리가 와서 그 연꽃을 먹는 모습을 만들어 보여 주십시오.' 그것도 만들었습니다. 코끼리가 와서 연꽃을 먹는 모습이 또렷이 보입니다. '코를 쳐들고 크게 울부짖으며 아주 빠르게 우리 쪽으로 달려오는 것을 만들어 보여 주십시오.' 그대로 만들었습니다. 크게 울부짖으며 코를 쳐들고 가까이 오자, 그것을 만든 스님이 겁에 질려 벌떡 일어났습니다.
siti sivuru poṭen allagena rahatan vahansēṭa ara baya tiyenavada hāmuduruvani etakoṭa matak vunē deiyanē mama rahat velā næhænē. meccara kal ævilalānē hiṭiyā. ēvalēma tæna gahalā anē ævætni maṭa pihiṭa venna maṭa karmasthānayak denna kiyalā gōlayāgen karmasthānayak karagattā aragena piyavara tunak tiyenalā arihattara pat vunā.
제자가 가사 자락을 붙잡고 '스승님, arahant께 두려움이 있습니까?' 하자 그제야 떠올랐습니다. '아, 나는 arahant가 아니구나. 이토록 오래 속아 지냈구나.' 그 자리에서 엎드려 '벗이여, 나를 도와주시오, kammaṭṭhāna를 주시오' 하고 제자에게서 kammaṭṭhāna를 받아, 세 걸음을 걷는 사이에 arahant가 되었습니다.
dæn balanna etakoṭa okkoma væḍilā tibunā mē siyum tæna anik ayaṭa hæn̆gena eka væḍakda?
보십시오, 모든 것이 다 닦여 있었는데도 이 미세한 자리를 다른 이들이 알아채기가 쉬운 일입니까?
apēma mahatarun vahansēlā atarē vecca siddhiyak gæna apē katāvak karanavā. laṁkāvē vecca siddhiyak gæna. itin mē vagē tænvaladī mehemat rævaṭilā mulāvaṭa patvelā arihatyaṭa pat vuṇā kiyalā hæn̆gavā nam unvahansēlāṭat mē sāmānya manisa rævaṭana eka væḍakda.
우리 큰스님들 사이에 있었던 일, 스리랑카에서 있었던 일을 우리는 이야기합니다. 이런 자리에서 그분들마저 이렇게 속아 미혹에 빠져 arahant가 되었다고 여겼다면, 보통 사람이 속는 것쯤이야 무슨 대수겠습니까.
itin ē nisā mē avasthāva manā sihiyen in̆dalā karuṇu tērum aragena hari ākāravanāsaya vaḍalā etana vivr̥tava dakinna ōnē. ēkayi kāraṇaya.
그러니 이때에 바른 sati로 머물며 이치를 알아 바른 방식으로 닦아 그 자리를 열린 눈으로 보아야 합니다. 그것이 요점입니다.
mē maitrī bhāvanāvē san̆dahan vana dasa diśāva paramārtha arthayak tiyenavada kiyalā hē ehema ekak tiyenavā mē krama dekak.
mettā 수행에 나오는 열 방향에 paramattha의 뜻이 있느냐는 물음입니다. 예, 그런 것이 있습니다. 두 가지 방법입니다.
dæn diśāven diśāvaṭa hita vaḍalā hiṭan vaḍana bhāvanā kramayak tiyenavā. ē ē disāvaṭa patvelā inna siyalu satvayō gæna.
방향에서 방향으로 마음을 펼쳐 닦는 수행 방법이 있습니다. 그 방향마다 머무는 모든 중생에 대해서입니다.
dæn pera diga vasana satvayōda, pera aṇu diga vasana satvayōda? dæn api otana kiyanavā. dæn pera diga kiyana ekē tiyenavā paramārthayak.
'동쪽에 사는 중생, 동쪽 사이방향에 사는 중생' 하고 우리는 말합니다. 동쪽이라는 데에 paramattha의 뜻이 있습니다.
pera diga kiyalā kiyannē sūryā nægīya pætta. yamkisi kenekgē manasa tuḷa pragnāva næmati sūryā nægī enavā nam manussayō atara innat puḷuvan, deviyō vata atara innat puḷuvan, brahmayō atalā innat puḷuvan guḍayaṭa vaṭa hæmatænakama kohē hari ehema koṭasak inna puḷuvan. menna pera diga vasana satvaya.
동쪽은 해가 떠오르는 쪽입니다. 누구든 마음 안에 paññā라는 해가 떠오른다면, 그는 사람 가운데 있을 수도, deva 가운데 있을 수도, brahma 가운데 있을 수도 있습니다. 위와 아래와 둘레 어디에든 그런 무리가 있을 수 있습니다. 이것이 동쪽에 사는 중생입니다.
mē paramārthaya pragnāva næmati sūryā nægī vena pættaṭa ayiti satva koṭasak ætnam lōkē kotanada harida? ē siyallōma pera diga vasana satvaya īṭa anukūla piḷiveta rakina aya innavā nam ē pragnāva nægena ē tamayi peralā anudika vasana satvaya.
이것이 paramattha입니다. paññā의 해가 떠오르는 쪽에 속한 중생 무리가 세상 어디에 있든, 그들 모두가 동쪽에 사는 중생입니다. 그에 맞는 행을 지키는 이들이 있다면, paññā가 떠오르는 그들이 동쪽 사이방향에 사는 중생입니다.
dæn mē koṭasa hæ. dakuṇu diga vasana satvaya ē kiyannē mē pahat daham mēvā kuṇu daham mē mē akusal daham kiyalā dænagena ēvā atahæragena yanna satva koṭasak innavā nam dharmāvabōdhayen dharmaya dækalā ē tamayi kuṇu ahakara dāna satvaya
이 부분은 그렇고, 남쪽에 사는 중생. 그것은 '이것은 낮은 법, 더러운 법, akusala 법'이라고 알고 그것을 버려 가는 중생 무리가 있다면, dhamma를 깨달아 dhamma를 보고 더러움을 치워 버리는 그 중생입니다.
ē magaṭa anukūlatvayen yuttava kaṭayutu karana koṭasak innavānam ē tamayi dakuṇu anudika satyaya
그 길에 맞게 행하는 무리가 있다면 그것이 남쪽 사이방향의 중생입니다.
ōvā tērum ganna bæruva pahubahina koṭasak innavā. dharmaya dækkahama pasu bahinavā. adharmayaṭa nævenavā. ē tamayi pasu diga vasanatvaya koyi pættē hiṭiyat uḍa yaṭa vaṭa kohē hiṭiyat ēkaṭa anukūla velā inna duccaritiyaṭa anukūlava ævilā inna koṭasak enna nam ē paramārtha vaśayen pasu anudika vaśayen vasana satvaya.
이것을 알지 못해 뒤로 물러나는 무리가 있습니다. dhamma를 보면 물러납니다. adhamma로 기웁니다. 그것이 서쪽에 사는 중생입니다. 어느 쪽에, 위와 아래와 둘레 어디에 있든. 그에 맞추어 duccarita에 맞게 타오르고 있는 무리가 있다면, 그것이 paramattha로 서쪽 사이방향에 사는 중생입니다.
uttara vitara mārgaphaliya læbū yam satva koḷasak innavā nam uḍaṭa vaṭa kohē hiṭiya. ē utura diga vasana satvaya ēkaṭa næm̆buruvana ārya mārgaya vanna pirisak innavā nam ē uturu anudika vasana satvaya
uttarimanussa의 길과 열매를 얻은 중생 무리가 있다면, 위와 아래와 둘레 어디에 있든 그것이 북쪽에 사는 중생입니다. 그쪽으로 기우는 ariya 길에 든 무리가 있다면 그것이 북쪽 사이방향에 사는 중생입니다.
rāgaya lōbhayen, dvēśayen, mōhayen andha velā tērum ganna bæri maṭṭamaṭa patvelā pahat vū apāgata vena tattvayaṭa pahat valaṭa patvelā innavā nam koṭasak. uḍa yaṭavaṭa kohē hidilā yaṭa diga vasana satvaya ē vagē siyalla jaya aragena usat sattvayaṭa patvelā innā vū uttarītaratvayaṭa nægilā innā vū ariha satvayaṭa pat vuna koṭasak innavanē. ē tamayi uḍa diga vasana tattvaya. itin etanṭa nætnam
rāga와 lobha, dosa, moha로 눈이 멀어 알아듣지 못할 지경에 이르러, 낮은 apāya로 가는 상태, 낮은 곳에 떨어져 있는 무리가 있다면, 위와 아래와 둘레 어디에 있든 그것이 아래쪽에 사는 중생입니다. 그처럼 모든 것을 이겨 높은 데 이르러, 가장 높은 곳에 올라 arahant의 상태에 이른 무리가 있지요. 그것이 위쪽에 사는 이들입니다.
diga vasana tattvaya. itin etanṭa nætnam uddham sōtāya ihaḷaṭa yanavā misā pallehaṭē næti aya uḍa diga vasana satvaya arihatun vahansēṭa nemeyi satva kiyannē ē mehā inna aya satvaya ikmū kenek arihatun vahansē
그러니 거기에, 곧 uddhaṃsota, 위로만 가고 아래로 오지 않는 이들이 위쪽에 사는 중생입니다. arahant를 중생이라 하지는 않습니다. 그 아래에 있는 이들이 중생입니다. arahant는 중생을 넘어선 분입니다.
satva kiyana vacanayen pennannē mē lōkayē sadguṇayen yuktayi mē lōkayē yahapaten yuktayi kiyalā dr̥ṣṭiyen innavā nam yamtākkal ē saṁgnāven innavā nam ē tākkal sat kiyana tattvayen ohu hō ikma gihin næ.
satta라는 말로 가리키는 것은, 이 세상에 좋은 덕이 있다, 이 세상에 좋음이 있다는 diṭṭhi로 있는 한, 그런 saññā로 있는 한, 그는 satta라는 상태를 넘어서지 못했다는 것입니다.
ē tākkal sasara pævætmaṭa hētu venavā. sat kiyana guṇayen allanna deyak lōkē nǣ kiyalā asārayi kiyalā dækka kenā. satva ikmevvā. satva ikmevvaṭa passē arihatun vahansē satvayen nidahas vuṇā. ēni ē nisā unvahansēṭa sasara gamanak nǣha. sasara gamana tiyena
그동안은 saṃsāra가 이어지는 까닭이 됩니다. satta라는 성품으로 붙잡을 것이 세상에 없다고, 실속 없다고 본 사람은 satta를 넘어섰습니다. 그렇게 넘어선 뒤 arahant는 중생에서 벗어났습니다. 그래서 그분에게는 saṃsāra의 길이 없습니다.
unvahansēṭa sasara gamanak nǣha. sasara gamana tiyena tākkal lōka satvayāṭa satva kiyana nam bhāvitā venavā. yam kenek arihatyaṭa pat vunot sasara gamanē satva ikmevvā. ehenam arihattun vahansē satva nemeyi. satva ikmavapu kenek. in mehā innē siyallōma satvaya tuḷa innavā.
saṃsāra의 길이 있는 동안 세상의 존재에게 satta라는 이름이 쓰입니다. 누가 arahant가 되면 saṃsāra의 satta를 넘어섰습니다. 그러니 arahant는 satta가 아니라 satta를 넘어선 분입니다. 그 아래에 있는 이들은 모두 satta 안에 있습니다.
mē siyalu satvayō kiyanakoṭa arihatun vahansēṭa veranna deyak næhæ. arihatun vahansē eka lētu siyala karalā ivarajjiya kenek. unvahansēṭa amutuven piḷisaraṇak ganna amutu se patanna deyak apiṭa næha.
'모든 중생'이라 할 때 arahant께는 닦아 드릴 것이 없습니다. arahant는 할 일을 다 마친 분입니다. 그분께 따로 의지처를 바라거나 복을 빌어 드릴 것이 우리에게 없습니다.
itin api dakinna ōnē śāntiyak ōna karannē væhilā inna pudgalayāṭa goḍa nægenna. balayē æhælā inna ekkenāṭa goḍaṭa enna ādhārayak ōnē. goḍa inna ekkenāṭa ādhārayak ōnē nǣ. ē vagē arihatun vahansēṭa ādhārayak ōnē nǣ. unvahansē anit ayaṭa ādhāra karanavā. pallehā inna ayaṭa arihatyaṭa pat venakan ādhāraya ōnē. ē ayaṭa ādhāraya sit pæīmen labā denavā. ēkayi kāraṇaya.
그러니 보아야 할 것은, 평안이 필요한 것은 빠져 있는 사람이 뭍으로 올라오기 위해서라는 것입니다. 수렁에 빠진 사람이 뭍으로 올라오려면 도움이 필요합니다. 뭍에 있는 사람은 도움이 필요 없습니다. 그처럼 arahant께는 도움이 필요 없습니다. 그분은 다른 이들을 돕습니다. 아래에 있는 이들에게는 arahant가 될 때까지 도움이 필요합니다. 그들에게 마음의 바람으로 도움을 줍니다. 그것이 요점입니다.
hāmudura siyalu lōka satvaya siyalu lōka siyalu lōka siyalu satvaya siyalu lōka siyalu dæn mokada api venasak pennannē? siyalu lōkayi siyalu satvayayi tōrāganna ōnē.
'스님, 모든 세상 모든 중생, 모든 세상, 모든 세상 모든 중생' — 이제 왜 우리가 차이를 보입니까? 모든 세상과 모든 중생을 가려 알아야 합니다.
dæn ādhyātmikayaka passē mama kiyana koṭasaṭa ayitiya. koṭasak innavānam. næ tattva kiyana tanaṭa innavā nam ē abhyantara lōka ē aya æsuru karana rūpa, śabda, gandha, rasa, poṭṭhabba dharma koheda tiyennē? ē bāhira lōka. ehenam bāhira lōkayayi abhyantara lōkayayi kiyana mē dekama ekatu velā tamayi dukak goḍanagannē.
이제 안쪽으로 '나'라고 하는 부분에 속하는, 중생이라는 자리에 있는 무리가 있다면 그것이 안쪽 세상입니다. 그들이 가까이하는 rūpa, sadda, gandha, rasa, phoṭṭhabba, dhamma는 어디에 있습니까? 그것이 바깥 세상입니다. 그러니 바깥 세상과 안쪽 세상, 이 둘이 함께 모여 괴로움을 쌓습니다.
tani ehekin dukak goḍanaganna bæhæ. bāhira lōkayak ēka sambandhayak venna ōnē. duka goḍanægenna.
한쪽만으로는 괴로움을 쌓을 수 없습니다. 괴로움이 쌓이려면 바깥 세상과 맞닿아야 합니다.
anna ē nisā bāhira lōkaya tuḷa duken nidahas venna avaśyana parisarayak goḍanægenavā nam ēka alōbha, addēśa amōha parisarayak goḍanægenna ōnē. lōbha, dvēśa, mōha sahagata parisaraya apiṭa aniṣṭha aramuṇu gæna denavā.
그래서 바깥 세상에 괴로움에서 벗어나는 데 필요한 환경이 생긴다면, 그것은 alobha, adosa, amoha의 환경이어야 합니다. lobha, dosa, moha가 섞인 환경은 우리에게 원치 않는 대상을 가져다줍니다.
ē aniṣṭha aramuṇu apriya aramuṇu apiṭa bādhā pamuṇā. yahapataṭa bādhā pamuṇā. duk karadara æti karavanavā. asahana æti karavanavā. ēvaṭa hētu karagenak denavā. ē nisā ēka viśāla bādhakayak venavā. ārya mārgaya pūrṇaya karaganna ayaṭa. eham lōkayē sænasuma karā yana aya ē nisā ē tattvayen ahak venna nam bāhira parisaraya tamayi siyalu lōka śāntiyaṭa pat karannē.
그 원치 않는 대상, 싫은 대상이 우리를 방해합니다. 좋은 일을 방해합니다. 괴로움과 근심을 일으킵니다. 불편함을 일으킵니다. 그런 일의 원인을 줍니다. 그래서 ariya 길을 다 이루려는 이들에게 큰 장애가 됩니다. 그러니 세상의 평안으로 가는 이들이 그런 상태에서 벗어나려면, 바깥 환경이 바로 모든 세상을 평안으로 이끄는 것입니다.
dæn niduk parisarayā apiṭa tiyenna ōnē. parisaraya duk sahita nam dukaṭa hētukāraka vannā vū grīṣmaya nam ē vagēma vatura nætnam ē vagēma mē uṣṇa væḍi nam ē pan̆du parisarayak tuḷa parisara bādhakayak enavā. eham niduk parisarayak ōna rōgakāraka visabījayangen piricca parisarayak nam rōgī parisarayak ēka
우리에게는 괴로움 없는 환경이 있어야 합니다. 환경이 괴롭다면, 괴로움의 원인인 무더위라면, 물이 없거나 열기가 너무 많다면, 그런 환경에서는 환경의 장애가 옵니다. 그러니 괴로움 없는 환경이 필요합니다. 병을 일으키는 균으로 가득한 환경이라면 그것은 병든 환경입니다.
ehenam nirōgī parisarayak ōna nirōgīva kaṭayutu karaganna parisarayak nirōgī venna ōnē. dāha gena denavā nam asāhana gena denavā nam epan̆du rasayen uṇa parisarayak nam pūrṇa nætnam ēka duk sahita nætnam suvē næti parisarayak. ehenam suvapat lōkayak ōnē.
그러니 병 없는 환경이 필요합니다. 병 없이 일하려면 환경이 병 없어야 합니다. 갈증과 불편을 준다면, 그런 뜨거운 환경이라면 그것은 괴로운, 편하지 않은 환경입니다. 그러니 편안한 세상이 필요합니다.
ē vagē dukkhita vannā vū tattvayaṭat damannā vū rāgayangen kulappu karana eban̆du kampā æti karana eban̆du parisarayak nam rāga dvēśa mōhayan vidyāmāna karana parisarayak nam ē parisaraya dukin midīmaṭa bādhayi. ē parisaraya śānta nam dukin midīmaṭa upanisarayak. eha parisarayak niduk parisarayak, nirōgī parisarayak, suvapat parisarayak dukin midena parisarayak venna ōnē. ehenam ē parisarayak næti vuṇē mokada?
그처럼 괴로운 상태로 몰아넣는, rāga로 미치게 하는, 그렇게 흔들어 놓는 환경이라면, rāga, dosa, moha를 드러내는 환경이라면, 그 환경은 괴로움에서 벗어나는 데 방해입니다. 그 환경이 고요하다면 괴로움에서 벗어나는 데 upanissaya가 됩니다. 그러니 환경은 괴로움 없고, 병 없고, 편안하며, 괴로움에서 벗어나게 하는 환경이어야 합니다. 그러면 그런 환경이 왜 없어졌습니까?
lōbha, dvēśa, mōha væḍapiḷi goḍanægicca nisā. karuṇāven maitriyen dayānukampāvaṭa anukūlava goḍanæguṇa nam alōbhī aēsī amōhī parisarayak venna ōnē. eban̆du parisarayak tibuṇanam apiṭa śānta praṇīta mārgayaṭa pahasuva upanisaraya læbennē. ē nisā depættak suddha venna ōna. siyalu lōka suddha venna ōnē siyalu satvaya suddha venna ōnē. siyalu lōka siyalu satvaya niduk vettavā nirōgī vetvādī vaśayen gattā nam gattet ēkayi. api ōken hæmallēma ganna hadannē ēkayi.
lobha, dosa, moha의 일들이 쌓였기 때문입니다. karuṇā와 mettā와 연민에 맞게 쌓였다면 alobha, adosa, amoha의 환경이 되었을 것입니다. 그런 환경이 있었다면 우리에게 고요하고 뛰어난 길로 가는 쉬운 upanissaya가 생깁니다. 그러니 양쪽이 깨끗해져야 합니다. 모든 세상이 깨끗해져야 하고 모든 중생이 깨끗해져야 합니다. '모든 세상 모든 중생이 괴로움 없기를, 병 없기를' 하고 잡은 것도 그 때문입니다. 우리가 그것으로 모두를 아우르려는 것도 그 때문입니다.
satvayā kiyana pudgalayā kiyana tænakaṭa sīmā karagatta ehenam jīvaṭa sīmā karagatta mēt væḍīmakaṭa api sīmā karanavā. ehema sīmā karagattahama ara parisaraya sampūrṇa venavā. ē nisā tamayi siyalu lōka siyalu satvayō niduk vevā, nirōgī vetvā kiyalā aragannē.
satta를 사람이라는 자리로, 목숨 있는 것으로 한정하면 우리는 mettā 닦음을 한정하는 것입니다. 그렇게 한정하느냐에 따라 그 환경이 온전해지느냐가 달라집니다. 그래서 '모든 세상 모든 중생이 괴로움 없기를, 병 없기를' 하고 잡는 것입니다.
s etana karma dæn goḍa diga vacanayak dæn atun vahansēlā etana satvaya lāsa venavada
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
næ uddhaṁ sōta kiyannē anāgāmī pudgalayā uddhaṁ sōtayi. mārga phalalābhī pudgalayā dhyānalābhī vuṇāna nam uddhaṁ sōtayi. uḍaṭa yana aya uddhaṁ sōta kiyannē uḍaṭa gahagena yanavā. ihaḷa pættē inna ayaṭa āya pāta væṭennē nǣ. ē tamayi uḍa inna satvayō.
아닙니다. uddhaṃsota라는 것은 anāgāmī를 말합니다. anāgāmī는 uddhaṃsota입니다. 길과 열매를 얻은 이가 jhāna도 얻었다면 uddhaṃsota입니다. 위로 가는 이를 uddhaṃsota라 합니다. 위로 흘러 올라갑니다. 위쪽에 있는 이들은 다시 아래로 떨어지지 않습니다. 그것이 위에 있는 중생입니다.
itin ē ākārayen arthaya aragena karmasthānaya vaḍannat puḷuvan. mēka kramayak. diśāven diśāvē hitalā dæn ē vidihaṭa gattahama ēka vidarśanā karmasthānaya pūrṇa vidarśanāvak enavā.
그런 식으로 뜻을 잡아 kammaṭṭhāna를 닦을 수도 있습니다. 이것이 한 방법입니다. 방향에서 방향으로 생각하며 이렇게 잡으면 그것은 vipassanā kammaṭṭhāna가 되어 온전한 vipassanā가 옵니다.
etakoṭa ara vidihaṭa gattahama ara diśāven diśāva gattahama samathaya tuḷin gihillā divæsa matu karalā ēkaṭa hētukārayana upanisiraya ēken læbenavā. disāven diśāvaṭa hita yavalā hiṭan gattahama divæsaṭa hētu venavā.
그리고 앞의 방식으로, 방향에서 방향으로 잡으면 samatha를 거쳐 dibba-cakkhu를 일으키는 원인이 되는 upanissaya를 그것으로 얻습니다. 방향에서 방향으로 마음을 보내 펼치면 dibba-cakkhu의 원인이 됩니다.
etakoṭa samataya tuḷin labannā vū cētō vimuktiya mul karagena yana karmasthānayak venna. ara vidihaṭa satvayan tērum gattahama dharmānukūlava paramārtha dharmayaṭa anukūlava ēka vidarśanātmaka karmasthānayak. ēken avidyāva duru karanavā. pragnāmataka vana karmasthānayak. mē pragnādhika pudgalayāṭa puḷuvan vana ara kramayaṭa ganna. pera diga vasana satvayōja kiyana peradisāva hitannē nætuva ē vagēma pragnā ālōkaya nagāgannā vū satva koṭasayi mama mē vidihaṭa kiyannē kiyalā ē arthayen araganna puḷuvan.
그러면 samatha로 얻는 ceto-vimutti를 뿌리로 삼아 가는 kammaṭṭhāna가 됩니다. 뒤의 방식으로 중생을 이해하면 dhamma에 맞게, paramattha dhamma에 맞게 그것은 vipassanā의 kammaṭṭhāna입니다. 그것으로 avijjā를 없앱니다. paññā 쪽 kammaṭṭhāna입니다. paññā가 뛰어난 사람이 그 방법을 잡을 수 있습니다. '동쪽에 사는 중생'이라며 동쪽이라는 방향을 생각하지 않고, paññā의 빛을 일으키는 중생 무리를 이렇게 말한다는 뜻으로 잡을 수 있습니다.
dakuṇu diga satvayada vasana satvayada kiyanakoṭa pāpa dharma salāharina gati æti mānasikatvayak æti eban̆du kaṭayutu karanā vū pudgalayō sucaritava inna pudgalayō ē pætta ē anuga kiyannē ēkaṭa næmī siṭina pudgalayō. ē ākārayen dharmānukūlava guṇamu mul karagena yanavā. oya uḍa dasa disāvaṭama ganna puḷuvan. mēka
'남쪽 중생, 남쪽에 사는 중생'이라 할 때는 pāpa-dhamma를 버리는 성품의 마음을 지니고 그렇게 행하는 사람들, sucarita로 사는 사람들이 그쪽입니다. 사이방향이란 그쪽으로 기울어 있는 사람들입니다. 그렇게 dhamma에 맞게 덕을 뿌리로 삼아 갑니다. 위의 열 방향 모두를 그렇게 잡을 수 있습니다.
yanavā. oya uḍa dasa disāvaṭama ganna puḷuvan. mēka kramayak. oya kramatakin kōkari tamanṭa gælapena kramaya ganna ōnē. mēka mēken væḍenavā mēken no væḍennē næha væḍennē nǣ kiyanna bæhæ. indriya nānatvaya næmati
이것은 한 방법입니다. 그 방법들 가운데 어느 것이든 자기에게 맞는 방법을 잡아야 합니다. 이것으로는 자라고 저것으로는 자라지 않는다고 말할 수 없습니다.
nǣ kiyanna bæhæ. indriya nānatvaya næmati tamāgē śraddhā indriya, vīrya indriya, sati indriya, samādhi indriya, pragnā indriya koyi ākārayenda pihilā tiyennē? ē anuva tamayi tamanṭa gælapena karmasthānaya yōgikayaka matu velā innē. itin ēken mē karmasthānaya hari mēka væradi kiyanna bæha. ē indriya nānatvaya
indriya의 다름, 곧 자기의 saddhā indriya, viriya indriya, sati indriya, samādhi indriya, paññā indriya가 어떤 식으로 자리 잡혀 있는가? 그에 따라 수행자에게 맞는 kammaṭṭhāna가 드러납니다. 그러니 이 kammaṭṭhāna는 맞고 저것은 틀렸다고 말할 수 없습니다.
væradi kiyanna bæha. ē indriya nānatvaya yanuva samahara kenaṭa disāvanṭa vaṭana eka væḍilā enavā. pragnāven oya vidihaṭa tērum arā vaṭana eka tava kenekuṭa væḍilā enavā. oya pætten hari vennē vimuktiya karā ḷan̆gā vena eka.
그 indriya의 다름에 따라 어떤 이에게는 방향으로 펼치는 것이 자라 오고, 다른 이에게는 paññā로 그렇게 이해하며 펼치는 것이 자라 옵니다. 어느 쪽으로든 맞는 것은 vimutti에 이르는 것입니다.
dæn mē pin anumōdan kirīmēdī viruddhatvayak nodækku yanna pavatvana viṭa viruddha vū pirisa atahæra pin anumōdan kirīmak siddha venavā nēda kiyalā ahanavā.
이제, 공덕을 함께 기뻐하게 하는 anumodanā를 할 때 맞서지 않는 이들에게는 하고, 맞서는 무리는 빼놓고 anumodanā가 이루어지지 않느냐고 묻습니다.
dæn mēkedī api dakinna ōnē menna mehema deyak. yamak siddha karanakoṭa siddha karanna sudusu ākāra krama raṭāvak tiyenavā. ē krama raṭāvēdī viśēṣatvaya dakvanna ōna tænaṭa viśēṣatvaya dakvanna ōnē.
여기서 우리가 보아야 할 것은 이렇습니다. 무언가를 할 때 그것을 하기에 알맞은 방식과 틀이 있습니다. 그 틀 안에서 특별히 해야 할 곳에는 특별함을 보여야 합니다.
[goravanavā]
[코 고는 소리]
dæn ehema nætnam ē met væḍīma viṣama venavā. sama viṣama kiyannē samānnē samānava met varanavā kiyana eka nemeyi. samānava karanna giyot ēka visamayi. hētu phala ætuva dharmānukūlava karuṇu vaṭahāgena karuvot ēka sami.
그렇지 않으면 그 mettā 닦음이 visama가 됩니다. sama와 visama라는 것은 똑같이 mettā를 닦는다는 뜻이 아닙니다. 똑같이 하려 들면 그것이 visama입니다. 원인과 결과를 갖추어 dhamma에 맞게 이치를 알고 하면 그것이 sama입니다.
dæn mēka hon̆daṭa pæhædili karagannayi budurajāṇan vahansē samamit vaḍanavā kiyana vacanaya aragena mē niganṭa nātha puttaṭa araṁci vuṇā mē vacanaya budurajāṇan vahansē mehema dēśanā karanavā kiyalā. unvahansē sammamit vallanavā kiyalā. nigaṇāta putta hitāgattā siyalu satvayanṭa samāna maitriyak vaḍana ekayi samavit varannē kiyana eka adahat gattā niganātha putta
이것을 잘 밝히려고 — 붓다께서 'sama mettā를 닦는다'고 설하신다는 말을 Nigaṇṭha Nāṭaputta가 듣게 되었습니다. 그분이 sama mettā를 닦는다고. Nigaṇṭha Nāṭaputta는 모든 중생에게 똑같은 mettā를 닦는 것이 sama mettā라고 여겼습니다. 그런 뜻으로 받아들였습니다.
hon̆da kǣl tarkayakaṭa kǣllak ahuvanā nigaṇanāta puttaṭa mokada nigaṇāta puttagē śrāvakaya budurajāṇan vahansēgen praśnayak ahanna giyā uttara dennē næhæ. bohōkoṭa uttara dennē næha. mokada budurajāṇan vahansē praśna ahanakoṭa piḷituru dena kramayak tiyenavā.
Nigaṇṭha Nāṭaputta에게 좋은 논쟁거리가 하나 잡혔습니다. 왜냐하면 Nāṭaputta의 제자가 붓다께 질문하러 가면 답을 주지 않으셨기 때문입니다. 대개 답하지 않으셨습니다. 붓다께서는 질문을 받을 때 답하는 방식이 있기 때문입니다.
ohu nǣ yanuven piḷituru denna puḷuvan kramayak tiyenavā. ēn̆du praśnayak āvot eban̆du keṭik denavā. etakoṭa praśnaya vigraha karalā dīlā piḷiturak tērum karalā denna ekak āvot tērum karalā vigraha karalā dīlā denavā. ē tava kramayak. praśnayaṭa praśnayak ahalā ohu tuḷinma uttaraya matu karaganna kramayak tiyenavā. ē kramaya sūsunam unvahansē ē kramaya anugamanaya karanavā.
'아니다'라고 답할 수 있는 방식이 있습니다. 그런 질문이 오면 그렇게 짧게 답하십니다. 질문을 풀어서 답을 설명해 주어야 할 것이 오면 설명하고 풀어서 주십니다. 그것이 또 하나의 방식입니다. 질문에 질문으로 되물어 그 사람 안에서 답을 끌어내는 방식이 있습니다. 그 방식이 맞으면 그분은 그 방식을 따르십니다.
tērum ganna bæri moṭṭa praśna ahapu ē uttaraya dunnat ēka tērum gannat bæyi nam. ē vagē praśnayak æhuvot ē ohugē mānasikatvaya tērum aranṭa uttara denna praśna kara ēvaṭa kiyanna yannē næhæ. dēśanā karanna yannē.
알아들을 수 없는 어리석은 질문을 했고, 답을 주어도 알아듣지 못할 것이라면, 그런 질문을 받으면 그의 마음을 알아보시고 답을 주려고 그 질문에 말씀하지 않으십니다. 설하려 하지 않으십니다.
dæn apen æhuvot ehema bāldiyak aragena ginigoḍaṭa gihillā bāldī 10k vitara gindara nāgena sabān gālā hiṭan āhitarayak nāgattot suddha venavada ohoma praśnayak ehema kavuruhari ehut mokakda vennē pitu yo mēkak gindara kiyana eka an̆dulat næhæ. gindara vala hæṭi an̆duralat næhæ. ū hinna gindarayen āpuhama nǣ venavā mē vaturen āpuhama vagē īṭa passē saban gannat puḷuvan tattvayak tiyenavā gahagena īṭa passē āye gindara āpuvahama hēdenavā kiyalā ehema adat ada katā karannē mēka mē praśnaya ahannē.
누가 우리에게 이렇게 묻는다고 합시다. '양동이를 들고 불더미에 가서 불을 열 양동이쯤 끼얹어 씻고, 비누칠까지 하고 다시 씻으면 깨끗해집니까?' 누가 이런 질문을 하면 무엇이 답이겠습니까? 이 사람은 불이 무엇인지도 모르고 불의 성질도 모릅니다. 불을 끼얹으면 물을 끼얹은 것처럼 씻기고, 그 다음 비누도 칠할 수 있고, 다시 불을 끼얹으면 헹궈진다고 여기며 이 질문을 하는 것입니다.
dæn api dannavā mē ahapu moṭṭa praśnaya anuva mēka ara piḷiturak denna putiyā katā karanna vaṭina ekak metana næha. nihan̆ḍa venavāsa mokak karana menna mē vagē lōkayā ahanavā.
이 어리석은 질문에 비추어 답을 주거나 말할 만한 것이 여기에 없다는 것을 우리는 압니다. 침묵하는 것 말고 무엇을 하겠습니까. 세상 사람들이 이런 것을 묻습니다.
mē lōkē vimuktiyaṭa patvelā hiṭan innē koheda? kohe mama hitannē iḍa denak tiyenavā kiyalā. maṭa ōnē hitena ehema ekak æhuvē. aṁśu mātrayakvat vimuktiyaṭa patvelā inna nicca sæpatma lōkayak nǣ kiyana dharmatāvaya dækkē næti.
'이 세상에서 vimutti에 이른 이는 어디에 머뭅니까?' 어딘가에 자리가 있다고 생각하는 사람이 그런 질문을 합니다. 티끌만큼이라도 vimutti에 이른, 영원하고 즐거운 세상은 없다는 이치를 보지 못한 사람입니다.
ē vagēma lōkayē nicca vū, sæpa vū, ātma vū tænak vimuktiyak vaśayen tiyenavā kiyannē dr̥ṣṭiya pihiṭapu kenek. oya dr̥ṣṭiya atharinnē nætuva ōken piḷiturak illa venavā nam ōkaṭa tiyena denna piḷitura mokakda? nihan̆ḍa venavā. anna budurajāṇan vahansē nihan̆ḍa viyaētæn pennapu tæn. menna nigaṇa nātaka puddagaya pirisa ahannē onna oya jātiyē praśna.
또 세상에 영원하고 즐겁고 자아인 곳이 vimutti로서 있다는 diṭṭhi를 세운 사람입니다. 그 diṭṭhi를 버리지 않은 채 그것으로 답을 원한다면 줄 답이 무엇입니까? 침묵합니다. 붓다께서 침묵하신 곳이 바로 그런 곳입니다. Nigaṇṭha Nāṭaputta의 무리가 묻는 것이 바로 그런 종류의 질문입니다.
koccara gini tæpuvat nivan dakinavada? dæn mama avurudu pahak gini tæpvā. tava mama avurudu kīyak nivan dakina gini tapinna ōnē? mokada nigaṇātapu putta kiyanavā gindara movāgena tæpahaṁ tævi tæviṭa pav tævenavā. ehema kramayak dunnā. dæn oya dr̥ṣṭiya pihiṭapu eka ædin budurajāṇan vahansēgen æhuvovā svāmīni avurudu pahatisa gini tappā. tava [ugura kǣrīma] ma avurudu kīyak nivan dakina giri tapinnaṭa oya æhuvahuvot dæn mokakda nnē uttarē
'아무리 불로 몸을 달구어도 nibbāna를 봅니까? 나는 5년 동안 불로 몸을 달구었습니다. 몇 년을 더 달구어야 nibbāna를 봅니까?' Nigaṇṭha Nāṭaputta는 불을 피워 몸을 달구면 달구는 만큼 죄가 탄다고 했기 때문입니다. 그런 방법을 주었습니다. 그 diṭṭhi를 세운 채로 붓다께 '세존이시여, 5년 동안 불로 몸을 달구었습니다. 몇 년을 더 달구어야 nibbāna를 봅니까?' 하고 묻는다면 무엇이 답입니까?
mēka ara yathārthaya tōrāganna tiyā dr̥ṣṭiyakvat ganna puḷuvan tæna eka nemeyi innē. mē ahannē mōḍa praśnaya eyak mōḍa piḷiturak illannē. mehema ekak kohen dennada? kivvaṭa tērum gannat bæri moṭṭayak. in monavā kiyannada nihan̆ḍa venavā. menna mē hētura budurajāṇan vahansē nigāṇa nātha pudgayē piris ævidilā ahanakoṭa oya vagē praśna ahana hindā nihara venavā.
이 사람은 실상을 가려내기는커녕 diṭṭhi 하나 제대로 세울 수 있는 자리에도 있지 않습니다. 묻는 것이 어리석은 질문이고 어리석은 답을 원합니다. 이런 것을 어디서 주겠습니까? 말해도 알아듣지 못하는 어리석음입니다. 그러니 무엇을 말하겠습니까, 침묵합니다. 이 까닭으로 붓다께서는 Nāṭaputta의 무리가 와서 그런 질문을 하면 침묵하십니다.
hæbæyi mē moṭakama apannē næhæ nigaṇanāta putta eyā hitannē magē aya ahapuhama uttara dennē næhæ. eyāgē aya ahapuhama uttara denavā pakṣātītvayayi mē tiyennē. magē hindāyi mē uttara dennē nættē. anna nigannātamo uttara ehema adahasak etanat āvē.
그런데 Nigaṇṭha Nāṭaputta는 이 어리석음을 보지 못합니다. 그는 '내 사람들이 물으면 답하지 않고 그의 사람들이 물으면 답한다. 편을 가르는 것이다. 나 때문에 답하지 않는 것이다'라고 생각합니다. Nāṭaputta에게 그런 생각이 든 것입니다.
dæn mēkenma mokada karannē niraṇṭhāta hon̆da velāvaka samāna vaitriya vaḍanna kenā samānatvaya kō magē piṇisaṭa eka vidihak. eyāgē pirisaṭa tava vidihak. mokakda mē? menna mē praśnaya tarkaya nagalā. tamangē pirisa kenek kivvā. mē praśnaya ahanna.
그래서 그것으로 무엇을 했는가 하면, Nāṭaputta는 좋은 때를 잡아 '똑같은 mettā를 닦는다는 이의 평등은 어디 있나? 그의 무리에게는 이렇게, 남의 무리에게는 저렇게. 이게 뭔가?' 하고 이 질문을 논쟁으로 세워, 자기 무리 한 사람에게 이 질문을 하라고 했습니다.
bæri velāva hari kivvo mama ehema kivvē nǣha kiyalā. śrāvakayō eka vidihak kiyanavā. guruvarayā tava vidihak kiyanavā. parasparayinē ōgollō vaturayak. ehalā oya vādē dānavā. bærivelā hari ehema kivvot ehema samāna vet vaḍanavā kiyalā.
혹시라도 '나는 그렇게 말하지 않았다'고 하면, '제자들은 이렇게 말하고 스승은 저렇게 말한다, 서로 어긋나지 않느냐'며 그 논쟁을 겁니다. 혹시라도 그렇게 말했다고 하면, sama mettā를 닦는다면서 왜 그러냐고 따집니다.
dæn nigaṇa nātha putaka pisa āpuhama kiyannē næti vennada [ugura kǣrīma] oba vahansē piræput vistara karalā dennatda hētuva mokakda kiyalā ahanavā. ēka metvaraṇa kenek samāna met vara kenek sirisakda kiyalā ahana dæn mē vidihaṭa kiyalā æhuvā.
Nāṭaputta 쪽 사람이 와서 '어째서 그들에게는 답하지 않으시고 당신 제자에게는 풀어서 설명해 주십니까, 그 까닭이 무엇입니까? mettā를 닦는 이, 똑같은 mettā를 닦는 이에게 그것이 맞습니까?' 하고 이렇게 물었습니다.
dæn mē praśnayē aragena gihillā budurajāṇan vahansē apavā budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā oba vahansē samit vaḍanavā kiyannē ættada ēka ætta ohoma uttarayak budurajāṇan vahansē dunnā. etakoṭa ara pudgalaya ahanavā ara kiyana vidihaṭa nigannāta puttagē śrāvakayek ævidilā ahanakoṭa oba vahansē uttara dennē næhæ. oba vahansēgē śrāvakaya praśnayak æhuvot uttara dīlā væḍik kiyā denavā. mēka vidyāmāna kāraṇaya sāmānya metvaraṇa kiyana ekē svabhāvaya ōkada gælapenavada
이 질문을 가지고 가서 붓다께 '당신께서 sama mettā를 닦으신다는 것이 사실입니까?' 하자 '사실이다' 하고 붓다께서 답하셨습니다. 그러자 그 사람이 묻습니다. '말씀하신 대로라면, Nāṭaputta의 제자가 와서 물으면 당신은 답하지 않으시고, 당신 제자가 질문하면 답을 주고 더 가르쳐 주십니다. 이것은 드러난 사실입니다. 똑같은 mettā를 닦는다는 것의 성품이 이것입니까, 맞습니까?'
oya praśnē budurajāṇan vahansēgen æhuvā. itin budurajāṇan vahansē ahanavā upamāvak eyin mānavakē næ manussaya obaṭa væṭahena hæṭiyaṭa mēkaṭa uttarayak dennē.
그 질문을 붓다께 물었습니다. 그러자 붓다께서 비유를 들어 물으십니다. '젊은이여, 그대가 이해하는 대로 여기에 답해 보라.'
mokakda mē kāraṇaya? oba hitannakō govikuṭa kum̆buru tunak tiyenavā kiyalā. mēkē eka kum̆burak hari saśrīkayi. væpuruvahama hon̆daṭa vævenavā oval pæla hædennet næhæ. bohoma hon̆da asvænnak denavā mē kum̆burē hæṭē. tava kum̆burak tiyenavā. ēkat sasariyakayi. hæbæyi val pæla mæḍa pavatvanna ōnē sāttu karanna ōnē hon̆da assænnak gatta hæ tava kum̆burak tiyenavā nikanma karamæṭi kum̆burak. ēka væpiruvaṭa væḍak nǣhæ sātuukalat asvænnak ganna bæ.
'이것이 무엇이냐 하면, 한 농부에게 논이 셋 있다고 생각해 보라. 하나는 아주 기름져서 뿌리면 잘 자라고 잡초도 나지 않으며 아주 좋은 수확을 준다. 또 하나도 기름지지만 잡초를 눌러 주고 돌봐야 좋은 수확을 얻는다. 또 하나는 그냥 척박한 논이라 뿌려도 소용없고 돌봐도 수확을 얻지 못한다.'
oya goviyaṭa ohoma kum̆buru tunak tiyenavā nam. oya goviyā kalliyal balalā væḍa karanna paṭan gattahama issellāma kokada væḍa karannē? kohomada karannē kiyanna. svāmīni ara hon̆daṭa sarusārava vævennē. ē hētuvak kum̆buraṭa tamayi issellāma bhavannē. tavat velāva tiyenavā nam ara sāttu karalā hita hatana assanna ganna puḷuvan ekat bhavanavā hadanavā. tavat velāva tiyenavā nam anikat vavanavā. væḍak nǣhænē svāmīn ēvuṇaṭa ēkaṭa mahansi velā sātu kaḷāt assanak ganna bæyinam. ēka valā mokaṭada?
'그 농부에게 그렇게 논이 셋 있다면, 농부가 때를 보아 일을 시작할 때 맨 먼저 어디에 일하겠느냐? 어떻게 하는지 말해 보라.' '세존이시여, 잘 자라는 그 기름진 논에 맨 먼저 심습니다. 시간이 더 있으면 돌봐서 수확을 얻을 수 있는 논에도 심습니다. 시간이 더 있으면 나머지에도 심겠지요. 소용없지요, 세존이시여, 애써 돌봐도 수확을 얻지 못한다면 그걸 심어서 무엇합니까?'
ē kiyannē govayā tun ākārayaṭa dæn kum̆buruvaṭa sātu karannē. ehema nēda? ov ehema tamayi. ē kum̆buruvek goiyā tarahada svāmīni kum̆buru eka tarahayimanā karannada goiyā itin kum̆buru vala hæṭiyannē ehema uttarayak dunnā.
'그러면 농부는 세 가지 식으로 논을 돌보는 것이구나, 그렇지 않으냐?' '예, 그렇습니다.' '그 농부가 어느 논에 화가 났느냐?' '세존이시여, 농부가 논에 화를 내겠습니까. 논의 성질이 그런 것이지요.' 그렇게 답했습니다.
itin goviyāvagē kum̆buru tunaṭama samānava yamkisi vidihaṭa sātu karanna giyu. goviyāgē væḍapilla kohomada? samada visamada? ēnavā visamayi. sama nǣ. anna uttarayak dunnā. ehemanam ēka visamayi.
'그러면 농부가 세 논을 모두 똑같이 어떻게든 돌보려 한다면, 농부의 일하는 방식은 어떠냐? sama냐 visama냐?' '그것은 visama입니다. sama가 아닙니다.' 그렇게 답했습니다. '그렇다면 그것은 visama다.'
ehenam hitannakō mama tamayi goviyak. maṭa kum̆buru tunak tiyenavā. magē ætulē kum̆buru tunak tiyenavā. ē sarusāra asvænnalā dena hon̆dama kum̆bura tamayi mē bhikṣu bhikṣuṇī kiyannē. ē vagēma sātu karalā asnnalā ganna puḷuvan deveni kumara tamayi upāsaka upāsikā kiyannē. karamæṭi kumara tamayi oya nigannana atama tiyena anya paribrājava koṭasa.
'그러면 생각해 보라. 내가 바로 농부다. 내게 논이 셋 있다. 내 안에 논이 셋 있다. 풍성한 수확을 주는 가장 좋은 논이 bhikkhu와 bhikkhunī다. 돌봐서 수확을 얻을 수 있는 둘째 논이 upāsaka와 upāsikā다. 척박한 논이 Nigaṇṭha 같은 다른 paribbājaka 무리다.'
dæn itin oya koṭas tunaṭama oba kiyana vidihaṭa mama samāna samet vaḍanavā kiyalā. tunaṭama samānava karanna giyot ehema mama samada anē svāmīnē ehenam abhisamayi. dæn tamayi maṭa tērennē.
'이제 그대 말대로 내가 그 세 무리 모두에게 똑같은 mettā를 닦는다며 셋에게 똑같이 하려 한다면 나는 sama이겠느냐?' '아, 세존이시여, 그러면 visama입니다. 이제야 알겠습니다.'
dæn oba vahansē samet vannavā nam sudusu tæna sudusu dēṭa sudusu ākārayen væḍipura kaṭayutu kirīma viśēṣa kirīma. ē vagēma nosusu dēṭa ē maṭṭamin kirīma karanna bærima dēṭa nokirīma sama pudgalayāgē lakṣaṇaya.
'세존께서 sama mettā를 닦으신다는 것은, 알맞은 곳에서 알맞은 것에 알맞은 방식으로 더 힘쓰고 특별히 하는 것, 그리고 덜 알맞은 것에는 그만큼 하고, 도저히 할 수 없는 것에는 하지 않는 것입니다. 그것이 sama한 사람의 특징입니다.'
samavet vaḍanavā nam oba vahansē kiyapu kramayama hari. api væradi dr̥ṣṭiyaka hiṭiya kiyalā maṭat oba vahansēgen śāsanayē pævidda upasampadā denna kiyalā śāsanaya pævidi vunā.
'sama mettā를 닦는다면 세존께서 말씀하신 방식이 맞습니다. 저희는 그릇된 diṭṭhi에 있었습니다. 저에게도 세존의 sāsana에서 pabbajjā와 upasampadā를 주십시오' 하고 sāsana에 출가했습니다.
dæn menna metanadi api vædagat deyak tiyenavā. śāsana guṇadharmayan dæka dæka haturukam karanavānam. yamkisi pudgalayek ē haturaṭa pævaruvaṭa læbenna hētu næti bavayaṭa peni penī tiyenavana.
여기에 우리에게 중요한 것이 있습니다. sāsana의 덕을 보고도 원수짓는다면, 어떤 사람에게 그것을 건네도 받을 까닭이 없다는 것이 뻔히 보인다면,
api ganna piyavara mokakda? mē śāsana āśirvāda labanna hētu vāsanā ættayek innavā nam aḍu taramen ohu hiti visin kaḷa yutu ekak tiyenavā. śāsanika kaṭayutuṭa bādhā pamuṇavannē næti. ēka antima pahatma tæna.
우리가 할 일은 무엇입니까? sāsana의 축복을 받을 까닭이 되는 복을 지닌 이가 있다면, 적어도 그가 스스로 해야 할 것이 하나 있습니다. sāsana의 일을 방해하지 않는 것입니다. 그것이 가장 낮은 자리입니다.
bādhā pamuṇa nam eyāṭa vaḍana meta apē vacanayak vitarayi. etanin goḍaganna pihiṭannē næ. mē pihiṭannē næti dēkaṭa api kaṭayutu karanavā nam. hæbæyi ēka ayin karalā næha.
방해한다면 그에게 닦는 mettā는 우리의 말일 뿐입니다. 그것으로 그를 건져 올리지 못합니다. 자리 잡지 못할 일에 우리가 힘을 쓰는 셈이라면 그렇습니다. 그렇다고 그를 빼 버린 것은 아닙니다.
niyata mityā dr̥ṣṭāṭa enagollot āśirvādayak karanavā. apiṭa karanna puḷuvan koccarak mē dharmayā piḷiganna ættē niyata mityā dr̥ṣṭiya kaṭayutu karalā hiṭan giyālā lōkāntaraya nakayē ipidilā inna pudgalayek ætnam.
niyata micchādiṭṭhi에 있는 이들에게도 축복을 합니다. 우리가 할 수 있는 만큼. 이 dhamma를 받아들이지 않고 niyata micchādiṭṭhi로 행하다가 lokantarika 지옥에 태어나 있는 사람이 있다면,
īṭa gælapena avasthāvē ē maṭṭama eyāṭa atdīlā tiyenavā. ē buddhālōkayen ālōkalā mē āśirvādaya ovunṭa pihiṭalā kavadā hō ovungē tibennā vū misa daṭuva duruva vēvā kiyana prārthanāvakut karanavā.
그에 맞는 때에 그만한 몫을 그에게도 건넵니다. 그 붓다의 빛으로 빛나 이 축복이 그들에게 자리 잡아, 언젠가 그들이 지닌 그릇된 견해가 없어지기를 하는 바람도 합니다.
dīpu dē læbīmē śaktiyak nætnam īḷan̆gaṭa kana tiyannē set patala āśirvādayak karana eka vitarayinṭa kavada hari āva hari āvē. karanna tibuna maṭṭama eccarayi.
준 것을 받을 힘이 없다면, 다음으로 할 수 있는 것은 복을 비는 축복을 하는 것뿐입니다. 언젠가라도 오도록. 할 수 있는 몫은 그만큼입니다.
dæn api hitamukō mehema deyak. igenaganna ḷamanṭa potpat bedanna yamkisi ākārayaka sat vyāpārayak udav tiyenavā. itin gihillā ḷamayingē geval valaṭa balanna mehela puṁci ḷamayi kī denek innavadin innavā menna dennek innavā. tun denek innavā ekkenek innavā. eyāṭa pot denako
이렇게 생각해 봅시다. 공부하는 아이들에게 책을 나누어 주는 어떤 좋은 사업이 있습니다. 그래서 아이들 집에 가서 '여기 어린아이가 몇이나 있습니까?' 하면 '있습니다, 여기 둘 있습니다, 셋 있습니다, 하나 있습니다.' 그 아이에게 책을 줍니다.
tava pættaka van̆durek innavā. ūrak potak denavada? dæn ḷamayaṭa satva vyāpārayen pot bedāgena yanakoṭa eka gedaraka tava ḷamayi atarē van̆durakut tiyenavā. ā um̆balāṭak potak kiyalā dena sirisa tiyenavā. velak [ugura kǣrīma]
다른 쪽에 원숭이가 있습니다. 원숭이에게 책을 줍니까? 좋은 사업으로 아이에게 책을 나누어 주며 가다가 어느 집에 아이들 사이에 원숭이도 있습니다. '아, 너희도 책 받아라' 하고 주는 것이 맞습니까?
api dannavā poten væḍaganna puḷuvan aya kavuru van̆dura kiyannē poten væḍaganna puḷuvan maṭṭamaka inna mānasikatvayaka kāyikatvayaka æti kenek nemeyi. ūṭa potak dunnot gatta gaman vairilā iralā haram ēka hētuutu karalā tamayi. ekkō eka poḍi karalā tamayi. ekkō eka visi karalā tamayi. ūṭa væḍak vennē næha. ē vagē
책을 쓸 수 있는 이가 누구인지 우리는 압니다. 원숭이는 책을 쓸 수 있는 마음과 몸을 지닌 존재가 아닙니다. 책을 주면 받자마자 찢어 버리거나, 구겨 버리거나, 던져 버릴 것입니다. 그에게는 소용이 없습니다.
karalā tamayi. ūṭa væḍak vennē næha. ē vagē api mē yahapat dē karalā yahapat deyak denakoṭa ē yahapat dē gænīmaṭa hētukāra nætta innavā. ēka ayahakara damanavā. ēkō ekaṭa bayinavā. ēkaṭa viruddha deyak karanavā. etakoṭa kohoma deyāṭa api karana væḍē pratiphalaya api hitannē.
그처럼 우리가 좋은 일을 하여 좋은 것을 줄 때, 그 좋은 것을 받을 까닭이 없는 이들이 있습니다. 그것을 내던집니다. 아니면 그것을 욕합니다. 그것에 반대되는 일을 합니다. 그러면 우리가 한 일의 결과를 어떻게 생각하겠습니까?
apiṭa kavadā hari kiyanna puḷuvan. anē van̆durā. kavada hari manussa daruvō ekavat tunādaṭa ohuṭa mē potē væḍak tiyenavā. ē nisā oba manussayekgan kavada hari kiyalā āśirvādayak karalā yanavā masa vena mokakda karanna tiyennē. ohuṭa potak dena siddha næhæ. ohuṭat manussayek vēvā kiyalā āśirvādayak karalā yanavā.
언젠가 이렇게 말할 수는 있습니다. '아, 원숭이야, 언젠가 사람 아이로 태어나면 너에게도 이 책이 쓸모 있을 것이다. 그러니 언젠가 사람이 되기를.' 하고 축복하고 가는 것 말고 무엇을 할 수 있겠습니까. 그에게 책을 줄 일은 없습니다. 그에게도 '사람이 되기를' 하고 축복하고 갑니다.
ehenam ē vagē mē dharmaya avabōdha karaganna dharma avabōvadē āśirvādaya ganna sudussē antima sudussa tamayi. dharmayaṭa viruddhava kaṭayutu nokarana pudgalayā. antima alumatæna. ohuṭat poḍḍak hari pihiṭanna hētu tiyenavā. dharmayaṭat viruddhava kaṭayutu karanavā nam yam kenek ē dharma āśirvādaya dīlā ohuṭa kohāṭa allanna.
그처럼 이 dhamma를 깨닫고 dhamma 깨달음의 축복을 받기에 알맞은 마지막 이는 dhamma에 맞서지 않는 사람입니다. 가장 끝자리입니다. 그에게도 조금이나마 자리 잡을 까닭이 있습니다. dhamma에 맞서 행한다면, 그에게 dhamma의 축복을 주어도 어디서 붙잡겠습니까.
ē nisā ohuṭa karanna tiyennē mokakda? anē tirisan mityā dr̥ṣṭiya gatiya æti mē lōka satvayāṭa kavada hari ē dr̥ṣṭiya gælavilā yana āvā. āśirvādaka pætumak karanavā misak ēn hari deyak ēgollanṭa karanna bæha.
그러니 그에게 할 것은 무엇입니까? '아, 짐승 같은 micchādiṭṭhi 성품을 지닌 이 세상 중생에게 언젠가 그 diṭṭhi가 떨어져 나가기를' 하고 축복의 바람을 할 뿐, 그 이상 그들에게 해 줄 수 있는 것은 없습니다.
pina pinavanna puḷuvan kenekuṭayi pinavanna deyak dennē. dunna deyin pinavanna bæyi nam api dīmē væḍak venavada? saturu venna bæyi nam ohuṭa ēkaṭa labanna bæyinam. ohuṭa ēken prayōjanayak ganna bæhæ. ū ekaṭa dos kiyanavā. tavat amāruva væṭenavā.
기쁘게 할 수 있는 사람에게 기쁘게 할 것을 줍니다. 준 것으로 기쁘게 할 수 없다면 우리가 주는 것이 소용이 있습니까? 기뻐할 수 없다면, 그것을 받을 수 없다면 그는 그것에서 이로움을 얻지 못합니다. 그는 그것을 욕합니다. 더 어려움에 빠집니다.
dæn kavadā hari prayōjanayak kivvē kiyat cundūra baṇa kivvada budurajāṇan vahansē allapu væṭē hiṭiyā caunduvaka ūrā mara mærenna kǣ gahanna læda ūravā āyē kǣ gahanaṭa mahannē æhenavat cundasuva karagē saddaya. oya ūrāva āyē kǣ gahannē. ūrava marapu pāpayaṭa osupat narakayak matuvelā gati nimiti pahaḷa velā oya kǣ gahannē.
'언젠가 이로움'이라고 했지요. 돼지 잡는 Cunda에게 붓다께서 법을 설하셨습니까? 붓다께서는 바로 이웃 담장 안에 계셨습니다. Cunda가 죽어 가면서 돼지처럼 울부짖었습니다. 다시 울부짖는 소리가 들립니다, Cunda가 내는 소리가. 그는 돼지처럼 울부짖습니다. 돼지를 죽인 죄로 지옥이 드러나 gati nimitta가 나타나서 그렇게 울부짖는 것입니다.
ē bayaṭa itin svāmīni meccara ḷan̆ga in̆dalā. ōka bērāganna dharma dēśanāvakkavat kaḷē nættē obavahansē ūṭa anukampāven.
그 두려움에. '세존이시여, 이렇게 가까이 계시면서 왜 그를 구할 법문 하나도 연민으로 해 주지 않으셨습니까?'
æyi mama baṇa kiyanna giyā nam vaṭamahana arakeṭa yanavā. mokada hētuva? baṇa piḷiganna eken nemeyi oya maṭat bayinavā dharmayaṭat dos kiyanavā. kiyanna kiyanna. ehema kā nam ehema mokada vennē? ōrava marāpiṭa velā sata hasala vunakaṭa kiyanna bæri mahā pāpayak karenna aṭamahana varalakē upadinavā. ēka hindāyi uṭa baṇa kivvē nættē.
'왜냐? 내가 법을 설하러 갔다면 그는 여덟 큰 지옥으로 간다. 왜 그런가? 법을 받아들이기는커녕 나도 욕하고 dhamma도 욕한다. 그렇게 했다면 어떻게 되겠느냐? 돼지를 죽인 것보다 몇십만 배로 말할 수 없는 큰 죄를 지어 여덟 큰 지옥에 태어난다. 그래서 그에게 법을 설하지 않았다.'
hæbæyi siyaluma lōka satvayen set patan kiyalat āśirvāda karanna kiyalā budurajāṇan vahansē pennuvā baṇa kiyapu pin anumōdan karana eka nemeyi.
다만 모든 세상 중생에게 복을 빌며 축복하라고 붓다께서 보이셨습니다. 법을 설해 주며 공덕을 함께 기뻐하게 하는 것이 아니라.
pinak anumōdan kirīmaṭa hētu vāsanāvak aṁśu mātrayak hari gǣvilā tiyena pudgalayāṭa ē āśirvādaya karanna puḷuvan. ehema bæri pudgalayāṭa kavadā hō yahapataṭa pat vēyan āśirvādayak karanna puḷuvan. mē puṇya kusala āśirvāda bala vala balan kavada ohuṭa yahapatak vēvā.
공덕을 함께 기뻐할 까닭이 되는 복이 티끌만큼이라도 묻은 사람에게는 그 축복을 할 수 있습니다. 그렇지 못한 사람에게는 '언젠가 좋은 데 이르기를' 하는 축복을 할 수 있습니다. '이 puñña와 kusala 축복의 힘으로 언젠가 그에게 좋은 일이 있기를.'
ē hētuva karanna puḷuvan ē vidihaṭa. itin ē anuva api ē ṭika gannavā misak. ēṭa amatarava dharmānukūlava ganna bæhæ. ē nisā tamayi anupiḷivelin ganna. ē nisā api unyānumōdanāvak karanakoṭa anupiḷivalin vædagatma koṭasala issellā karanavā.
그런 까닭으로 그렇게 할 수 있습니다. 그에 따라 우리는 그만큼 잡을 뿐, 그 밖에는 dhamma에 맞게 잡을 수 없습니다. 그래서 차례대로 잡습니다. 그러니 우리가 anumodanā를 할 때 차례대로 가장 중요한 부분을 먼저 합니다.
upakāra karapu ayaṭa kr̥tōpakāra karanavā. ēka apē vædagatma deyak. upakāra karanna hō durlabhayi, kr̥tōpāra karannō parama durlabhayi. mē parama durlabha utuma guṇayak tamayi paḷamuven gannē.
도움을 준 이들에게 은혜를 갚습니다. 그것이 우리의 가장 중요한 일입니다. 도움을 주는 이도 드물고, 은혜를 갚는 이는 더없이 드뭅니다. 이 더없이 드문 높은 덕을 맨 먼저 잡습니다.
apramāṇa saṁsāraya paṭan apiṭa ādhāra karalā upakāra kaḷāṭa. ē vagēma apē væḍap velā kara gænīmaṭa vaṭa udav upakāra karalā maga pādā dīpu piris innavā ēgollanṭa.
끝없는 saṃsāra 동안 우리를 돕고 은혜를 베푼 이들에게, 또 우리 일이 이루어지도록 도와 길을 열어 준 무리가 있습니다, 그들에게 합니다.
ē vagē apen avayaṭa asādhāraṇa velā yamkisi ākārayen dukkhita bhāvayaṭa pat karapu api visin avaḍaṭa æda dæmu korasak innavā. goḍaganna ōnē api. api karapu aparalā. apen vecca averaṭa vadi geviya yutumayi. api īḷan̆gaṭa ēka karanavā. oya mūlikama koṭas vunē. otana paṭan inna pudgalikatvayaṭa bahina araka podu ven bæs issellā.
또 우리에게서 부당함을 입어 어떤 식으로든 괴로움에 빠진, 우리가 아래로 끌어내린 무리가 있습니다. 우리가 그들을 건져 올려야 합니다. 우리가 지은 잘못, 우리 때문에 생긴 해는 반드시 갚아야 합니다. 그 다음으로 그것을 합니다. 그것이 가장 바탕이 되는 부분입니다. 거기서부터 개인적인 것으로 내려가기 전에 공통의 것을 먼저 합니다.
īṭa passē pudgalikatvayen karapu udavva balanavā. ammā tāttā tamayi īḷan̆gaṭa pudgalika lokuma udav karapu aya anu piḷivelin ēgollanṭa etana paṭan genanavā. īṭa passē apiṭa ug ganna guruvaru ē vagēma upades dunnaya apiṭa jīvat venna maga pādā dunna ayagē rassā hoyā dunnaya anu piḷivelin yanavā oya vidihaṭa
그 다음 개인적으로 받은 도움을 살핍니다. 어머니와 아버지가 그 다음, 개인적으로 가장 큰 도움을 준 분들입니다. 차례로 그분들부터 시작합니다. 그 다음 우리를 가르친 스승들, 또 조언해 주고 살아갈 길을 열어 준 이들, 일자리를 찾아 준 이들, 그렇게 차례로 갑니다.
īṭa passē apē nǣ dǣē hitavattu vū gamē yavaṭaya apiṭa udav upakāra karalā geval daraval hadānna maga pādalā dunna aya īḷan̆ga pirisu. ēkin ekaṭa anupiḷivelī yanavā. itin anupūrva kramaya karana ōnana puṇyānumōdanā karannat. mē anupūrva śikṣā, anupūrva pratipadā anupūrva mārga tamayi mē śāsanayē tiyennē.
그 다음 우리 친척, 가까운 이들, 마을 사람들, 우리를 도와 집을 지을 수 있게 길을 열어 준 이들이 다음 무리입니다. 하나씩 차례로 갑니다. 그러니 anumodanā를 할 때에도 차례대로 하는 방법으로 해야 합니다. anupubba sikkhā, anupubba paṭipadā, anupubba magga가 바로 이 sāsana에 있는 것입니다.
itin anupūrva tattvaya venas kaḷot ēka visama venavā. viṣama novena vidihaṭa ōnē sammabhāvayen ōnē ēvā karanna. ē nisā tamayi ē ākārayen ē ṭika siddha karannē.
그러니 차례를 바꾸면 visama가 됩니다. visama가 되지 않게 sama로 해야 합니다. 그래서 그런 식으로 그것을 하는 것입니다.
dæn mē tava ekak tiyenavā mēgē birin̆da maḷagiya gnātiyek. væīma nisā. itin
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ahanavā api mala pasu apaṭa kumak sidu venavada?
그래서 '우리가 죽은 뒤에 우리에게 무슨 일이 일어납니까?' 하고 묻습니다.
dæn metandit api dænaganna ōnē menna mehema deyak. hētuvaṭa phalaya vaśayen apiṭa læbena kramayak tiyenavā.
여기서도 이런 것을 알아야 합니다. 원인에 대한 결과로 우리가 받게 되는 방식이 있습니다.
dæn api hitamukō mehema deyak. hētuvaṭa phalayak vaśayen mugala maharahatan vahansēṭa horu tæluvā mærenakam. unvahansē piraṇavak eyā. dæn horu kaḷuva lokuma hiṁgiya kaḷā. kayaṭa karanna puḷuvan hāl æṭa gānaṭa æṭakuḍu venakan kæluvā.
이렇게 생각해 봅시다. 원인에 대한 결과로서, Moggallāna 대 arahant를 도둑들이 죽을 때까지 때렸습니다. 그분은 parinibbāna 하셨습니다. 도둑들은 가장 큰 해를 끼쳤습니다. 몸에 할 수 있는 만큼, 뼈가 쌀알만큼 부서질 때까지 때렸습니다.
namut unvahansē nirōdhayaṭa sama vædilā nætnam hō śarīrayen ivat velā manōmē kayakin pættaka hiṭiyā mahāiradi balalā tibicca nisā. ara kaya talalā poḍi karalā dæmmā. dæn kayaṭa karapu lokuma hiṁgī kaḷā.
그러나 그분은 nirodha에 드셨거나, 아니면 몸에서 떠나 manomaya 몸으로 한쪽에 계셨습니다. 큰 iddhi 힘이 있었기 때문입니다. 그 몸을 짓이겨 부수어 버렸습니다. 몸에 할 수 있는 가장 큰 해를 끼쳤습니다.
itin anun hiṁgī kaḷā kiyalā unvahansēṭa lōkeṭa giyā. unvahansē piraṇavā pǣvā. unvahansē ḷan̆ga tibicca koṭasa unvahansēṭa hamba vuṇā. hæbæyi kayaṭa hiṁ karana koṭasa kayaṭa hiṁ karalā ēgollan karagatta koṭasa ēgollanṭa hamba vuṇē.
남이 해를 끼쳤다고 그분이 나쁜 세상으로 가셨습니까? 그분은 parinibbāna 하셨습니다. 그분께 있던 몫은 그분께 갔습니다. 다만 몸을 해치는 몫은 몸을 해쳤고, 그들이 지은 몫은 그들에게 갔습니다.
yamkisi maḷagiya gnātiyek hari amanussayek hari apiṭa hiṁgī karanavānē.
어떤 죽은 친척이나 amanussa가 우리를 해친다고 합시다.
hiṁgi karapu kenāṭa himi koṭa pasa hi karapu kenāṭa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
apē manasa yam ākārayen yahapatē pihiṭavāgena hiṭiyanam. hiṁgi kaḷē mē gata tibicca nisā ē gata ēkaṭa gælapena parisarayaṭa anukūla vecca kaṭa hiṁ kaḷā misā. suddha mānasikatvayen api īḷan̆gaṭa labana hētuvē phalaya eban̆du hiṁgi hiṁsā labannaṭa sudusunnā vū pasutalayak nemeyi. sugatiyaṭa hētu vena mānasikatvayak api ḷan̆ga tibuṇā
우리 마음을 어떤 식으로든 좋음에 세워 두었다면, 해친 것은 이 몸이 있었기 때문이고, 그 몸에 맞는 환경에 따라 몸을 해친 것일 뿐입니다. 깨끗한 마음으로 우리가 다음에 받게 될 원인의 결과는 그런 해침을 받기에 알맞은 바탕이 아닙니다. sugati로 가게 하는 마음이 우리에게 있었습니다.
mē labalā tiyennē sæpaduk dekaṭama gōcara vena parisarayak nam mē manuṣa kayak ætuva labalā tiyennē. mēkaṭa gælapena vipākaya mēkaṭa enavā. mēkaṭa gælapennā vū dē aransēṭmbalaṭa goduru venna mēkaṭa siddha venavā. mē kayaṭa.
우리가 얻은 것이 즐거움과 괴로움 둘 다를 겪는 환경, 곧 사람 몸을 지니고 얻은 것이라면, 이 몸에 맞는 과보가 이 몸에 옵니다. 이 몸에 맞는 해침에 이 몸이 먹잇감이 되어야 합니다.
namut mē kaya æsuru karana apē manasak suddhabhāvayaṭa patvelā tibuṇā. īḷan̆ga atyava īṭa anukūlava siddha venavā misak mē kuṇu kayaṭa anuva siddha vennē næha. budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā kuṇu vena jarāvaṭa patvena dirakaḍa vena mē kuṇu kaya leḍak hō hædilā. mona deyak hō velā mærilā yæyi. ēka kapuṭō hari kayi, ballō hari ka, naravallu hari mēka kayi, ugussō hari kay. kuṇu velā mehedilā ææyi. hæbæyi hita,
그러나 이 몸에 깃든 우리 마음이 깨끗함에 이르러 있었다면, 다음 생은 그 마음에 맞게 일어날 뿐 이 더러운 몸에 따라 일어나지 않습니다. 붓다께서 설하십니다. 썩어 가고 늙어 가고 허물어지는 이 더러운 몸은 병이 들든 무슨 일이 생기든 죽어 갑니다. 그것을 까마귀가 먹든, 개가 먹든, 여우가 먹든, 독수리가 먹든.
kuṇu velā mehedilā ææyi. hæbæyi hita, manasa, cittaya, manasa kiyana yamak ætnam nam. suddhabhāvayaṭa pat karalā tibuṇē nam. ē mānasikatvaya tuḷin ohu uḍaṭa hædennē. ē mānasikatvaya tuḷin ennā vū tattvaya tuḷin ohuṭa sugatiyak æti venavā misā. ara kayaṭa ætivena praśnaya ohuṭa balapānnē næhæ. kuṇu kāyaṭa siddha vena dē kuṇu kāyaṭa siddha vennē.
썩어서 흩어집니다. 그러나 citta, mano, 마음이라는 것이 있다면, 그것을 깨끗하게 해 두었다면, 그 마음으로 그는 위로 끌려 올라갑니다. 그 마음에서 오는 상태로 그에게 sugati가 생길 뿐, 몸에 생기는 문제는 그에게 미치지 않습니다. 더러운 몸에 일어나는 일은 더러운 몸에 일어나는 것입니다.
mē æsuru karapu hita manasa yana yamak ætnam. ē suddhatāvayaṭa anukūlava ēkaṭa anukūladī ēkaṭa siddha vennē.
이 몸이 깃들었던 마음이라는 것이 있다면, 그것에는 그 깨끗함에 맞게 일이 일어납니다.
upamāvak dēśanā karanavā. gil puravākata mæṭi kalayak vaturaka yaṭa dālā binduva vaturaṭa dālā biṁduva mokada vennē kiyalā ahanē. svāmīni kaṭuṭi ayata yanavā. ēkē purā tibicca giluvaṭa mokada vennē? gitel uḍaṭa enavā. kaṭuṭa yanavā gitel uḍa enavā. ē vagē śuddha mānasikatvaya ulaṭa enavā.
비유를 설하십니다. 버터기름을 가득 채운 흙 단지를 물속에 넣고 깨뜨리면 어떻게 되느냐고 물으십니다. '세존이시여, 깨진 조각은 가라앉습니다.' '그 안에 가득했던 버터기름은 어떻게 되느냐?' '버터기름은 위로 떠오릅니다. 조각은 가라앉고 버터기름은 위로 떠오릅니다.'
ē vagē śuddha mānasikatvaya ulaṭa enavā. kaṭuva vāgē ticca maslē karaja kaya kuṇu velā yanavā. ēkat ekkalā tamangē mānasikatvaya sambandha nǣha. amanuṣaya bæn̆dilā hædilā innavā nam api ḷan̆ga mē kayaṭa bælma dāgena innē. apē hitaṭa bælma dānna puḷuvan avasthāvaka manasa tibunot
그처럼 깨끗한 마음은 위로 떠오릅니다. 조각 같은 살과 피의 karaja 몸은 썩어 갑니다. 그것은 자기 마음과 상관이 없습니다. amanussa가 매이고 붙어 있다면, 그는 우리 곁에서 이 몸에 눈독을 들이고 있는 것입니다. 우리 마음에 눈독을 들일 수 있는 상태로 마음이 있다면,
prēta gatiyaṭa prētaya vagē apit jīvat vana manasin ugeṭa api hædilā yanna. mokada gati samānatvaya nisā api midunnē nǣ.
preta 같은 성품으로, preta처럼 살아가는 마음으로 우리도 그에게 붙어 끌려가게 됩니다. 성품이 같아서 우리가 벗어나지 못한 것입니다.
prayōga sampattiya tuḷin api gati samānatvayen prēta gatiya api ḷan̆ga tibunē nætnam. karagatta vipākayaṭa prētayā bhūtayā amanuṣayā mē kayaṭa aragena mē kaya kuṇu karannat puḷuvan. piḷikā hadannat puḷuvan marā damannakan kuṇu karannat puḷuvan. hæbæyi kuṇu kaḷāṭa passē ohu apē suddha mānasikatvayak tibuṇāma ēka ihaḷaṭa ædenavaṭa ē kiyalā ohu ihaḷaṭa yannē næha.
payoga의 갖춤으로 같은 성품인 preta의 성품이 우리에게 없었다면, 지은 과보에 따라 preta나 bhūta나 amanussa가 이 몸을 붙잡아 이 몸을 썩게 할 수도, 암을 만들 수도, 죽을 때까지 썩게 할 수도 있습니다. 하지만 썩게 한 뒤에도 우리에게 깨끗한 마음이 있었다면 그것은 위로 끌려 올라가는 것이고, 그가 위로 따라가는 것이 아닙니다.
ūgē kuṇu goḍa kanna ū metana innavā. e maḷaveniya vadāgena ū diṣṭi dāgannē bælma dāgannē. ēka kohēhari væluva nam vaḷapu valan̆gaṭa ū in̆dī. mokada ūṭa ōnakama tiyena suddha mānasikatvaya nemeyi. aśuddha kaya.
그는 자기 몫의 썩은 덩이를 먹으려고 여기 있습니다. 그 시신에 눈길을 두고 눈독을 들입니다. 그것을 어딘가에 묻으면 묻은 무덤 곁에 머뭅니다. 그에게 필요한 것은 깨끗한 마음이 아니라 더러운 몸이기 때문입니다.
asuddha kayaṭa bælma dæmmā misāṭa suddha mānasikatvayaṭa bælma dānna bæha. hæbæyi apē mānasikatvayan prēta mānasikatvayan nam tibunē. apē mānasikatvayaṭa bælā ēkat koṭu karagannavā ara kayak kannavā. tōtta vara toki kayama kanna vara. tōra apit annē ōvā tamā. toṭa yanna denna bæhæ kiyalā bellen allagannavā yanna hadanaṭa metan manō mē ahakenavaṭa allagattā. varē varē mehāṭa. ehenam mæhuvā hon̆da lassana ū balāporottu vena kæta rūpa ṭikak. mavuvahama kǣdarakamaṭa ē dihā balā innakoṭa malā. balanakoṭa ū pirētayak.
더러운 몸에 눈독을 들일 뿐 깨끗한 마음에는 눈독을 들이지 못합니다. 그러나 우리 마음이 preta의 마음이었다면, 우리 마음에도 눈을 두어 그것까지 가두고 그 몸을 먹듯이 합니다. '너도 와라, 이 몸을 먹으러 와라, 우리가 먹는 게 바로 이것이다. 너를 보낼 수 없다' 하고 목을 붙잡습니다. 떠나려는 manomaya를 붙잡았습니다. '이리 와, 이리 와.' 그리고 그가 바랄 만한 추한 모습들을 만들어 보였습니다. 그렇게 만들자 탐욕으로 그것을 바라보는 사이에 죽었습니다. 보니 그도 preta입니다.
dæn ūyi muyi dennāma ekatu velā renkō yana kuṇakanna. ara sōhanē hari dāpu arakē tiyennē durgandhaya āhāraekana araṇē manuyi denna oya karalā jīvat venavā.
이제 둘이 함께 썩은 것을 먹으러 갑니다. 묘지에 버린 것의 악취를 먹이로 삼아 둘이 그렇게 살아갑니다.
ēka katāvak tibuṇā nidhānayak ganna balāporottu ven ektarā mantara karana minihe sī kenek mokada karannē? tamangē monurāṭat igænnuvā. mē okkoma karana hæriya. kohomahari ganin maṭa bæṭunot oba hari ganin kiyalā. puḷuvan taram dæn̆galuva dan̆galakoṭa mokada karannē? ōka ganna danna otana hiṭapu amanu gæhuvā pahalak. ē hētuven ara siḷak.
이런 이야기가 있었습니다. 묻힌 보물을 캐려는, 주문을 외는 어떤 할아버지가 무엇을 했느냐 하면, 자기 손자에게도 가르쳤습니다. '이 모든 것을 하는 방법이다. 어떻게든 캐라. 내가 못하면 너라도 캐라' 하고. 힘껏 애써 버둥댔는데 어떻게 되었습니까? 그것을 캐려 하자 거기 있던 amanussa가 한 대 쳤습니다. 그 일로 할아버지는 쓰러졌습니다.
īṭa passē mokada tana śāstraya dīlā dunā mulburāṭa mulburat læhætilā mokē ōkē ganna giyā. gæhuvā ūrat pāra. etakoṭa ēkaṭat paharak gæhuvā. passē balanakoṭa gavvē kavuda kiyalā. ara sī dæn mē gahayuvē. minihaṭa penavā ekapāraṭa ara æn̆duvamen ædin ara hiṭapu siyarapāven ævillā pārak gahalā giyā.
그 뒤 그 술법을 손자에게 주었고, 손자도 준비해서 그것을 캐러 갔습니다. 손자에게도 한 대 쳤습니다. 나중에 보니 친 것이 누구였느냐 하면, 바로 그 할아버지였습니다. 그 사람에게 문득 보였는데, 예전 그 옷차림 그대로의 할아버지 모습으로 와서 한 대 치고 갔던 것입니다.
dæn jīvat velā innakam kivvē mokakda ara kiyana nidhānaya kohomahariba gannē antimaṭa mærunaṭa passē ō koheda gihin tiyennē? ara nidhāna siviccaṭa bhūtaya kiyalā ipadilā. dæn ū kāṭavat ganna dennēt rakaṭinavā. dæn menna mē vagē tamayi velā tiyennē gatiyaṭa gatiya samāna velā tibunavada? ū mærilāvat etanin yannē.
살아 있는 동안 늘 한 말이 무엇이었습니까? 그 보물을 어떻게든 캔다는 것이었습니다. 마침내 죽은 뒤 그는 어디로 갔습니까? 그 보물을 지키는 bhūta로 태어났습니다. 이제 그는 아무에게도 캐 가지 못하게 지킵니다. 바로 이렇게 된 것입니다. 성품이 성품과 같았지요? 그는 죽어서도 거기서 떠나지 못합니다.
itin etana æsuru karana yam prētayek inna nam ūṭa apit ohugē koṭaskārayek venavāṭa praticāra dakvanna puḷuvan kenek venavā. itin apē manasaṭa praticāra dakvanna puḷuvan ennē [ugura kǣrīma] manasin api prētayāgē bhūtayāgē amanussayāgē gati lakṣaṇaya hiṭiyo.
그러니 거기에 깃든 어떤 preta가 있다면, 우리도 그의 몫꾼이 되어 그가 반응할 수 있는 사람이 됩니다. 우리 마음에 반응할 수 있게 되는 것은, 우리가 마음으로 preta, bhūta, amanussa의 성품을 지니고 있었을 때입니다.
hæbæyi karma vipākayak tiyenavā nam manasaṭa praticāra dakvanna bæhæ. kayaṭa praticāra dakvalā kaya leḍa karā. kaya leḍa kalat manasa leḍa karanna bæ.
다만 kamma의 과보가 있다면, 마음에는 반응할 수 없고 몸에 반응해 몸을 병들게 합니다. 몸을 병들게 해도 마음을 병들게 할 수는 없습니다.
budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā maraṇānussatiya vaḍanakoṭa maraṇa kramada balanna tiyena ektarā kramayak gæna kiyanavā. mē mahā kælǣvala arannē kækuḷu yakṣaya kiyalā koṭasak innavā. kækaḷu yakṣa kiyannē dharuṇa yakṣa koṭasak. ev mē śarīra valaṭa arak gannavā. koyi mohotaka hari ē amanussayaka aragena mē śarīraya vināśa karamanna puḷuvan.
붓다께서 설하십니다. maraṇānussati를 닦을 때 죽음의 방식들을 보는 한 방법에 대해 말씀하십니다. 큰 숲에는 거친 yakkha라는 무리가 있습니다. 거친 yakkha란 사나운 yakkha 무리입니다. 그들이 이 몸에 깃듭니다. 어느 순간이든 그 amanussa가 붙잡아 이 몸을 망칠 수 있습니다.
ē avasthāva udā venna issellā apramādī nittava ārya mārgaya pūrṇaya karaganna mama utsāha karanavā kiyalā hita nam menna mēkat ektarā maraṇa satiyak kiyalā pennavā. maraṇānussati bhāvanāvak varanæhalā.
그때가 오기 전에 방일하지 않는 마음으로 ariya 길을 다 이루려 애쓰겠다고 마음먹는다면, 이것도 한 가지 maraṇa-sati라고 보이십니다. maraṇānussati 수행을 닦습니다.
dæn ara kiyana sīlavantava guṇavantava karmasthānayak vaḍanna sudusu ārya mē kiyannē śrāvakayekuṭa ē ṭika siddha karaganna yana velāvēdīt ara kæpalu yakṣayō karadara karalā haṭā maranna puḷuvan kiyalā budurajāṇan vahansēma dēśanā karanāē.
계를 지니고 덕을 갖추어 kammaṭṭhāna를 닦기에 알맞은 ariya 제자에게도, 그것을 이루러 가는 때에 그 거친 yakkha들이 괴롭혀 갑자기 죽일 수 있다고 붓다께서 직접 설하십니다.
ehenam itin ara ē amanussayā ē væḍē karanakoṭa api īṭa issellā ārya mārgaya pūrṇaya karaganna ē vagē deyak venavā nam venna issellā utsāha karanavā kiyalā utsāha karanna kiyalā. api pūrṇa karagattot ara kækaḷu yakṣayek ævidilā hiṭan bili aragena ē śarīraya marā gattot upakramayak hari lagē marāgattā nam eyā mæri. śarīraya kaṇugoḍaṭa un arak gani.
그러니 그 amanussa가 그 일을 하기 전에, 그런 일이 생길 것이라면 생기기 전에 ariya 길을 다 이루려 애쓰겠다고, 애쓰라고 하십니다. 우리가 다 이루었다면, 거친 yakkha가 와서 그 몸을 제물로 잡아 죽이든 방편으로 죽이든 죽는 것은 몸입니다. 그 몸이라는 쓰레기 더미에 그들이 깃들 것입니다.
suddha vū ara citta manō mānasaṁ ādi vaśayen suddha karagatta mānasikatvayak tiyenavā nam ēka suddhatāvaya tanakūlavan attanin gihillā sugatiyaṭa yā. sugatiyat bævaṭa bælma dānna ēgollanṭa bæhæ etakoṭa itin ēka tiyennē api ḷan̆ga tiyena svabhāvaya anuva han api āśraya hiṭiyā kiyalā. amanusēvaṭa apiva geniyanna bæha. amanussa gatiya api ḷan̆ga tibuṇā nam apiṭa pænalā yannat bæha. vun ekamayi.
citta, mano, mānasa 같은 이름으로 깨끗하게 해 둔 마음이 있다면, 그것은 그 깨끗함에 맞게 자기 길로 가서 sugati로 갑니다. 그 sugati 쪽으로는 그들이 눈독을 들일 수 없습니다. 그러니 그것은 우리 곁에 있는 성품에 달린 것입니다. 우리가 가까이 있었다고 해서 amanussa가 우리를 데려갈 수는 없습니다. amanussa의 성품이 우리에게 있었다면 우리는 달아날 수도 없습니다. 그들과 하나입니다.
itin mēka hon̆daṭa tērum ganna ada hon̆da kramayak tiyenavā. oya samahara ayaṭa tiyenavā puṁci puṁci āvē samahara velāṭa hīnen ævidilā kiyanavā. pennum karanavā. leḍat karanavā. mē vagē velāvaṭa gihillā nam hoyanna giyāma oyā æraganna kiyalā yanavā. giyāṭa passē mokada karannē? mala pirētiyek innavā ehema kivvot ehema hari akamætti. ē śāstraya hariyaṭa kivvē næhæ. ammānē innē ḷarētiya nemeyi. ammā devenā.
이것을 잘 이해할 좋은 예가 오늘날 있습니다. 어떤 이들에게는 작은 들림이 있습니다. 때때로 꿈에 와서 말하고, 모습을 드러내고, 병들게도 합니다. 이럴 때 점쟁이에게 찾아가면 '가서 그것을 떼어 내라'고 합니다. 가서 어떻게 합니까? 죽은 preta가 있다고 하면 무척 싫어합니다. '그 점쟁이는 제대로 말하지 않았다. 우리 어머니는 preta가 아니다. 어머니는 deva 여인이다.'
ehē kadanna kehema ū kivvanē mala perētaeka innē kiyalā. anna manasen api dæn koheda in̆dalā tiyennē? ara malapenīt ēkama tamayi innē. devan̆ga nam kiyalā hitāgena dæn oya mānasikatvaya tuḷin ohu koccara velāva hiṭiya mokada karannē? ahanna yannē koccara hari mēka æraganna nemeyi. tamangē pættaṭa āvalava ganna mē yanna. kivvānam ehema devaganak innē kiyalā anna etanam hari.
그런데 그 점쟁이는 죽은 preta가 있다고 했지요. 그러면 마음으로 우리는 지금 어디에 있습니까? 그 죽은 preta와 같은 곳입니다. deva 여인이라고 여기며 그런 마음으로 그가 얼마나 오래 있었습니까? 묻는 까닭이 그것을 떼어 내려는 것이 아니라 자기편으로 끌어오려는 것입니다. deva 여인이 있다고 말해 주면 그때야 만족합니다.
itin pāna tiyalā balāporottu vennē eyat ekkalā ekatu venna nam maḷaṭa passē veeni dihaṭa yanna apē balāporottuva tibunē tun ekatu venna nam unkalā āśraya karanna nam etana inna nam api koccara monavā venna balāgena hiṭiyat apiṭa yanna puḷuvanda ven dihāṭa api hētuva phalayanē apiṭa læbennē. apē hētukāraka mānasikatvaya tiyannē perētayak velā jīvat vena eka hon̆dayi kiyalanam perētiya deviyō kiyalā hitāgena nam api hiṭiyē. itin apiṭa yanna vennē etenṭa
그러니 우리가 바라는 것이 그와 함께하는 것이라면, 죽은 뒤 다른 데로 가는 것이 아니라 그들과 함께하고 가까이하며 거기 머물기를 바랐다면, 아무리 무엇을 기다려도 우리가 다른 데로 갈 수 있습니까? 우리가 받는 것은 원인의 결과입니다. 우리의 원인인 마음이 preta가 되어 사는 것이 좋다는 것이었다면, preta를 deva라고 여기며 지냈다면, 우리는 거기로 가게 됩니다.
gat keri kaḍa kaḍā ævidina minihekuṭa kālahami kivvot ū epā kiyayida hari kæmati vē. genna gattot nǣhada eyi kālahamamigē suvan̆da tiyenavada gas gan̆da tiyenavada āva ahanna kālahami kivva paliyaṭa kālāhami kiyalā genna gattā gas kædinnaeka kāla tiyannē gas gan̆da itin gas gan̆da gahanavā misāk gedaralāhamē suvenavada ehema ekak etana nǣ.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
itin menna mē vagē perēta ara deyiyō kiyalā genna gattā pirēta gan̆dinavā misā dēva suvan̆denavada
그처럼 preta를 deva라 부르며 불러들이면 preta의 냄새가 날 뿐, deva의 향기가 나겠습니까?
gælapennē næ. ē hētuphala vaśayenma api dakinna ōnē. apē mānasikatvaya yam tænakada apē uppattiya etana.
맞지 않습니다. 원인과 결과로 그대로 보아야 합니다. 우리 마음이 어디에 있든 우리의 태어남은 거기입니다.
mānasikatvaya kotanakavat bæn̆dilā nædda? upata nirōdhayi. ōka dakinna ōnē. mānasikatvaya brahmada upata brahma. mānasikatvayē dēvada upata dēva mānasikatvaya manussada upata manussa. mānasikatvayē tirisanda upata tirisan. mānasikatvaya prētada yakṣada upata prēta yakṣa. mānasa mānasikatvaya dugatida? upata dugati.
마음이 어디에도 매이지 않았는가? 그러면 태어남이 사라집니다. 이것을 보아야 합니다. 마음이 brahma이면 태어남이 brahma. 마음이 deva이면 태어남이 deva. 마음이 사람이면 태어남이 사람. 마음이 짐승이면 태어남이 짐승. 마음이 preta나 yakkha이면 태어남이 preta나 yakkha. 마음이 duggati이면 태어남이 duggati입니다.
itin mēka tērum ganna ōnē mānasikatvaya yam sēda upata ē ākārayi. avidyā tr̥ṣṇā sahitava ætivena mānasikatvaya tamayi ē siyallaṭa geniyannē. mānasikatvayen kotanakavat bæn̆dilā nædda? avidyāvat avidyāt ēvā aśēṣa virāga nirōdhā saṁkhāra nirōdhava kiyalā nirōdha karanna ōnē. ehenam avidyāva nirōdhana mānasikatvaya kotana kakavat bæn̆dilānē. kotanaka bædunē nætnam ohu eḷovat nǣ velavat nǣhæ koyi lōke ohuṭa panavanna tænak nǣ. kohē upatak panavanna
그러니 이것을 알아야 합니다. 마음이 어떠하면 태어남도 그렇습니다. avijjā와 taṇhā를 지닌 채 생기는 마음이 그 모든 곳으로 데려갑니다. 마음이 어디에도 매이지 않았는가? avijjā를 'avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho'라 하듯 사라지게 해야 합니다. 그러면 avijjā가 사라진 마음은 어디에 매여 있습니까? 어디에도 매이지 않았다면 그에게는 이 세상도 저 세상도 없습니다. 어느 세상에도 그를 둘 자리가 없습니다. 어디에 태어남을 두겠습니까.
upatak vena yam tenaka bæn̆dilā nætnam. nobædunu tena mona upatakda? bæn̆dīma upata hētu venavā nam upādānaya nam bhavayaṭa hētu vennē. upādāna nirōdha nam ohuṭa bæn̆dīma ivarayi. mona mona adhyakavat bæn̆dīmak nætnam. mona gati lakṣaṇayakavat bæn̆dilā nætnam ē tamayi arihat phalaya.
태어남이 될 어떤 곳에도 매이지 않았다면, 매이지 않은 곳에 무슨 태어남이 있겠습니까? 매임이 태어남의 원인이라면 upādāna가 bhava의 원인입니다. upādāna가 사라지면 그에게 매임은 끝났습니다. 어떤 자리에도 매임이 없다면, 어떤 성품에도 매이지 않았다면, 그것이 arahant 열매입니다.
itin arihatun vahansēṭa upata panavanna tena kramayak nǣha. itin api balāporottu venna ōnē kavuru api æsulē hiṭiyak. æsurē inna ayaṭa api etanṭa ganna bæha. hæbæyi apē mānasikatvaya etanṭa anukūla kaḷot apiṭa etanin pænagannat. ōkē dakinna ōnē.
그러니 arahant께는 태어남을 둘 자리가 없습니다. 그러니 우리가 알아야 할 것은, 누구 곁에 있었든 곁에 있는 이들이 우리를 거기로 데려갈 수는 없다는 것입니다. 다만 우리 마음을 거기에 맞추면 우리가 스스로 거기로 뛰어들게 됩니다. 이것을 보아야 합니다.
bauddhayekka hindā amanussayek nǣha kiyalā hitā gattot mēka mityā dr̥ṣṭiyak. sucirōma yakṣayā budurajāṇan vahansēgē æn̆gē ætilā ahanavā. budurajāṇan vahansē śarīraya pættakaṭa gattā. yakṣaya æn̆gē æti vunā. æyi mahanavā maṭa bayada
불자이니까 amanussa는 없다고 여긴다면 그것은 micchādiṭṭhi입니다. Sūciloma yakkha가 붓다의 몸에 들어오려 하며 묻습니다. 붓다께서 몸을 한쪽으로 비키셨습니다. yakkha가 몸에 다가왔습니다. '사문이여, 나를 두려워하는가?'
budurajāṇan vahansēgen ahanavā suci rōmayak. dæn mē kāgē æn̆gē ætuluvē. sūn lōkāgaraṭa budupiyāṇan vahansēgē śarīraya ætilaṭa yakekuṭa puḷuvan nam bauddhayek vuṇā apiṭa monavā karanna veyi tiyennē nirōdha samāpattiyaṭa samavædi hiṭapu særiyut maha rahatannatayaṭa nandaya yasa eyā ṭōkkak yanna apiṭa apiṭa monavā karanna hæbæyi api kavuda?
Sūciloma가 붓다께 묻습니다. 이제 이것이 누구의 몸에 들어오려 한 것입니까? 세 세계의 스승이신 붓다의 몸에 들어오려고 yakkha가 할 수 있다면, 불자라고 해서 우리에게 무엇이 안 되겠습니까. nirodha samāpatti에 드신 Sāriputta 대 arahant께 Nanda라는 yakkha가 머리를 내리친 일도 있는데, 우리에게 무엇이 안 되겠습니까. 그런데 우리는 누구입니까?
itin api hitā innē pansil gatta phaliyaṭa bauddhayek vecca phaliyaṭa yekuṭa perēta magē ahalakaṭa enna æ api innē ā ēkak dr̥ṣṭiya. api yathārthaya dækalānē.
그런데 우리는 pañcasīla를 받았다는 이유로, 불자가 되었다는 이유로 yakkha나 preta가 내 근처에 오지 못한다고 여기며 지냅니다. 그것도 diṭṭhi입니다. 우리가 실상을 보았다는 것이지요.
itin ē nisā api dakinna ōnē mē lōkē sænasenna tæn hō dan̆galanavaṭa vaḍā læbilā tiyena sænasīma keḷavara venna issellā ārya mārgaya pūrṇaya karaganna nopasu mata utsāhayak vīliyak gata yutuyi kiyana terayi inna ōnē. hitanna hon̆da nǣ mē lōke tuḷa mona dahama rækalā hari siyalu ārakṣāven yukta venavā kiyalā.
그러니 우리가 보아야 할 것은, 이 세상에서 편히 쉴 곳을 찾아 버둥대기보다, 얻은 편안함이 끝나기 전에 ariya 길을 다 이루려 물러섬 없는 노력과 정진을 해야 한다는 결심으로 지내야 한다는 것입니다. 이 세상에서 어떤 dhamma를 지키기만 하면 모든 보호를 받는다고 생각하는 것은 좋지 않습니다.
hæbæyi eka rassāvak tiyenavā. kæḍena dē kæḍenavā, bidena dē bidenavā, vænasena dē vænasenavā mēka varak bæri tæn. ēvaṭa ārakṣāpanavalā sænasenna bæha. hæbæyi dharmaya tuḷa hiṭiyot ē mohota koyi mohota āvat ovugē gatiya sugati nam etanin ohu sugatiyakaṭa yanavā. yathāpōdaya pūrṇa nam ohu nivanin keḷavara karanavā.
다만 한 가지가 있습니다. 깨질 것은 깨지고, 부서질 것은 부서지고, 사라질 것은 사라집니다. 이것은 피할 수 없는 곳입니다. 그것들에 보호막을 둘러 편안할 수는 없습니다. 그러나 dhamma 안에 머문다면 그 순간이 언제 오든 그의 성품이 sugati라면 거기서 그는 sugati로 갑니다. 바른 깨달음이 온전하다면 그는 nibbāna로 끝냅니다.
yathāpōdaya pūrṇaya karanakan inna āsanna tē mokakda? sugatiyam sugatiyaṭa vena dahamak nætnam sugati dahama æsuru karagena agatænpat tæna nivan avabōdhayaṭa dena dahamaṭa dīlā apramādī nivan maga varanavā. sugati guṇaya innavā.
바른 깨달음을 다 이룰 때까지 머물 가까운 자리는 무엇입니까? sugati입니다. sugati로 가는 다른 dhamma가 없다면 sugati의 dhamma를 가까이하며, 가장 높은 곳인 nibbāna 깨달음을 주는 dhamma에 맡겨 방일 없이 nibbāna의 길을 닦습니다. sugati의 덕에 머뭅니다.
sugati guṇayet bæn̆dennē næ. dugatiya nætnam pariharaṇaya madhyasthapa sugati mudummal havat uparimē ārya mārgaya. oya ṭika anugamanaya karagena yanakoṭa apramāda vārya mārgaya pūrṇaya vunot sampūrṇa kaḷot siyaluma sugati dugati uppatta hevat pævætma vivara vennē. dara siyalu pævætmen sadahaṭa nidaha ēka dænena kaṭayutu karanavā misā nætuva apiṭa bērilā inna dæn hoyanna kramayak ehema mē lōkē nǣ pævætma tuḷa pævætma
sugati의 덕에도 매이지는 않습니다. duggati는 피하고, 가운데는 sugati, 꼭대기, 곧 가장 높은 것은 ariya 길입니다. 그것을 따라가며 방일 없이 ariya 길을 다 이루면, 모든 sugati와 duggati의 태어남, 곧 존재가 그칩니다. 모든 존재에서 영원히 자유로워지는 것, 그것을 느끼도록 행할 뿐, 그 밖에 우리가 살아남을 길을 이 세상에서 찾을 방법은 없습니다.
ehema mē lōkē nǣ pævætma tuḷa pævætma aniccayi dukkhayi anattayi kiyana mūla saṁkalpaya hariyaṭa dænagena tiyenna ōnē. ē tuḷa nicca sukha ātma hoyenavā nam ēka mulāva dakinna ōnē. sænasuma hoyanna bæ.
존재 안에서 존재는 anicca, dukkha, anatta라는 근본 생각을 제대로 알고 있어야 합니다. 그 안에서 nicca, sukha, atta를 찾는다면 그것이 미혹임을 보아야 합니다. 거기서 편안함을 찾을 수는 없습니다.
mē tāma mē prandana mē mama kiyana yamak næ mē mama kiyana eka vigraha karalā denna kiyalā. illīmak karana dæn mē api dæn api dakinna ōnē mokakda mama kiyannē.
'나라고 하는 것은 없다는데, 이 나라는 것을 풀이해 달라'는 요청이 있습니다. 이제 우리는 '나'라는 것이 무엇인지 보아야 합니다.
mulāvē mulāva tamayi mama kema kiyanavā lōkayāgē ektarā mulāvak tiyenavā. mē pævætma hon̆dayi. mēka tamā avidyāvē tibena mulāva. mēka mayannāk. hon̆da hindā ælenna ōnē.
미혹의 미혹이 바로 '나'라고 말하는 것입니다. 세상 사람들에게는 한 가지 미혹이 있습니다. '이 존재는 좋다.' 이것이 avijjā에 있는 미혹입니다. 이것이 하나의 환영입니다. 좋으니까 달라붙어야 한다.
aramuṇu hō haya ælenavā. deveni eka allagattā. avidyāven hon̆dayi kiyalā nigamanaya karalā hon̆dayi kiyā nigamanaya karapuvā tr̥ṣṇāven allagattā. mulāvayi mulāven mulāvaṭa patvīmayi. avidyāvē mulāvaṭa tr̥ṣṇāvē mulāva etana mayanu dekak hadāgena mamek hadāganna. hadāgatta mama ōkayi.
여섯 대상에 달라붙습니다. 두 번째 것을 붙잡은 것입니다. avijjā로 좋다고 결론 내리고, 좋다고 결론 낸 것을 taṇhā로 붙잡았습니다. 미혹, 그리고 미혹으로 미혹에 빠짐. avijjā의 미혹에 taṇhā의 미혹, 거기서 환영 둘을 만들어 '나'를 하나 만듭니다. 만든 '나'가 바로 그것입니다.
ehenam mama yam tænaka vidyāmānada mulāvat ekka vidyāmāna. pera bhavayē tibuṇa avidyā tr̥ṣṇātaken haṭagatta mulāvē mulāva tamayi mē bhavaya mama.
그러니 '나'가 어디에서 드러나든 미혹과 함께 드러납니다. 지난 생에 있던 avijjā와 taṇhā로 생긴 미혹의 미혹이 바로 이 생의 '나'입니다.
dæn mē vipākaskandhaya tuḷin yaḷigoḍa næguvot ehema avidyāvayi mul karagatta deyak. idiriyaṭat mama goḍanæganavā.
이제 이 과보의 무더기로 다시 쌓아 올린다면 그것은 avijjā를 뿌리로 한 것입니다. 앞으로도 '나'를 쌓습니다.
avidyāvayi tr̥ṣṇāvayi deka nirōdha karapudāṭa mama nirōdha kaḷā. ehenam mulāvē mulāva nirōdha kaḷā. pudgala nirōdhayak nemeyi mē kiyannē gati nirōdhayak. mē gati nirōdha kaḷā nam hētu nirōdhayi. mamatvayaṭa hētuva nirōdha nam mama kiyana phalaya goḍanægenna tænak næti nisā phalaya nirōdhayi.
avijjā와 taṇhā 둘을 사라지게 한 날 '나'를 사라지게 했습니다. 그러면 미혹의 미혹을 사라지게 한 것입니다. 이것은 사람의 사라짐이 아니라 성품의 사라짐입니다. 이 성품을 사라지게 했다면 원인이 사라진 것입니다. '나'의 원인이 사라지면 '나'라는 결과가 쌓일 자리가 없으니 결과도 사라집니다.
eham mama keḷavara karana davasak ennē hētuva nirōdha karalā peḷa bavē tibicca hētuven haragatta phalaya vaśayē tibicca mama kiyana eka æsurē arihatun vahansē innavā. unvahansē yaḷi mama hadāganna henā avidyābāta r̥ṣṇāva goḍanagana hētuva duru karapu nisā mulāvē mulāva matu haṭaganna mulāvē mulāva nisā aṭagata pratiphalaya matu haṭaganna vidihak nǣha. ehenam mama haṭaganna vidihak næhæ.
그러니 '나'를 끝내는 날은 원인을 사라지게 해서 옵니다. 지난 생에 있던 원인으로 생긴 결과로서의 '나'라는 것에 기대어 arahant가 지냅니다. 그분은 다시 '나'를 만들 avijjā와 taṇhā를 쌓는 원인을 없앴기에, 앞으로 미혹의 미혹이 생기거나 그로 인한 결과가 앞으로 생길 길이 없습니다. 그러니 '나'가 생길 길이 없습니다.
keinma mama tōragatta kramaya mama kivvē mokakda kiyalā hoyāgannakoṭa lēsima kramaya tamayi avidyāvayi tr̥ṣṇāvayi tamayi mama goḍanagannē. avidyāven tr̥ṣṇāvenda vigraha karagena yanna puḷuvan. ēka vigraha karalā denna kiyanavā. avidyāven tr̥ṣṇāven yanavā kiyannē mokakda? avidyāvē nigamanē pævætma hon̆dayi.
가장 쉽게 '나'를 가려내는 방법이 있습니다. '나'라고 한 것이 무엇인지 찾을 때 가장 쉬운 방법은, avijjā와 taṇhā가 '나'를 쌓는다는 것입니다. avijjā와 taṇhā로 풀이해 갈 수 있습니다. 그것을 풀이해 달라고 합니다. avijjā와 taṇhā로 간다는 것은 무엇입니까? avijjā의 결론은 '존재는 좋다'입니다.
monavada pævætmaṭa ayitiya? æsa pævætmaṭa ayitiyi. rūpaya pævætmaṭa ayitiyi. kana pævætmaṭa ayiti, śabdaya pævætmaṭa ayiti, nāsayē pævætmaṭa ayiti, gandhaya pævætmaṭa ayiti. diva pævætmaṭa ayiti, rasaya pævætmaṭa ayiti. kaya pævætmaṭa ayitiyi. poṭṭhabbava pævætmaṭa ayitiyi. mana pævætmaṭa ayitiya, dharma pævætmaṭa ayiti. oya pævætmaṭa ayitiya yam tænak hon̆dayi kiyalā gattā nam avidyāva.
무엇이 존재에 속합니까? 눈이 존재에 속합니다. 형색이 존재에 속합니다. 귀가 존재에 속하고, 소리가 존재에 속하고, 코가 존재에 속하고, 냄새가 존재에 속합니다. 혀가 존재에 속하고, 맛이 존재에 속합니다. 몸이 존재에 속합니다. phoṭṭhabba가 존재에 속합니다. mano가 존재에 속하고, dhamma가 존재에 속합니다. 존재에 속한 그 어떤 곳이든 좋다고 잡았다면 그것이 avijjā입니다.
avidyāvē nigamanaya mokakda? æsa hon̆dayi kiyalā gatta dr̥ṣṭiyen æsa nirmāṇaya kirīmaṭa æsa piḷiban̆dava taṇhāven bæn̆denavā. æsa kiyana tæna hāvenavā. rūpa hon̆dayi kiyana dr̥ṣṭiyen rūpa taṇhāva bæn̆denavā. kana hon̆dayi kiyana dr̥ṣṭiyen sōta taṇhāva bæn̆denavā. śabdaya hon̆dayi kiyana dr̥ṣṭiyen śabda taṇhāva bæn̆denavā. gandhaya hon̆dayi gahanē hon̆dayi kiyana dr̥ṣṭiyen gahana taṇhāven bæn̆denavā. gandhaya hon̆dayi kiyana dr̥ṣṭiyen gandha taṇhāven bæn̆denavā. diva hon̆dayi kiyana dr̥ṣṭiyen jihā taṇhāven bæn̆denavā. rasaya hon̆dayi kiyana dr̥ṣṭiyen rasa taṇhā tr̥ṣṇāven bæn̆denavā. kaya hon̆dayi kiyana dr̥ṣṭiyen kāya taṇhāven bæn̆denavā. ē vagēma poṭṭhabbaya hon̆dayi kiyana dr̥ṣṭiyen poṭṭhabba taṇhāva bæn̆denavā. mana hon̆dayi kiyana dr̥ṣṭiyen mana kiyana taṇhāven bæn̆denavā. dharmayō hon̆dayi kiyana dr̥ṣṭiyen dharmayan taṇhāven bæn̆denavā. avidyāvayi
avijjā의 결론은 무엇입니까? 눈이 좋다고 잡은 diṭṭhi로 눈을 만들려고 눈에 대해 taṇhā로 매입니다. 눈이라는 자리에 매입니다. 형색이 좋다는 diṭṭhi로 rūpa-taṇhā가 매입니다. 귀가 좋다는 diṭṭhi로 sota-taṇhā가 매입니다. 소리가 좋다는 diṭṭhi로 sadda-taṇhā가 매입니다. 코가 좋다는 diṭṭhi로 ghāna-taṇhā로 매입니다. 냄새가 좋다는 diṭṭhi로 gandha-taṇhā로 매입니다. 혀가 좋다는 diṭṭhi로 jivhā-taṇhā로 매입니다. 맛이 좋다는 diṭṭhi로 rasa-taṇhā로 매입니다. 몸이 좋다는 diṭṭhi로 kāya-taṇhā로 매입니다. 또 phoṭṭhabba가 좋다는 diṭṭhi로 phoṭṭhabba-taṇhā가 매입니다. mano가 좋다는 diṭṭhi로 mano-taṇhā로 매입니다. dhamma들이 좋다는 diṭṭhi로 dhamma-taṇhā로 매입니다.
dharmayan taṇhāven bæn̆denavā. avidyāvayi taṇhāvayi deka yam tænaka bæn̆dilā ædda æsa kana divanāsaya śarīrayē mana rūpa sabda gandha rasa sparśa dharma kiyana abhyantara bāhira dekak ekatu velā goḍanægenavā vidyāmāna vena satvayā.
avijjā와 taṇhā 둘이 어딘가에 매여 있다면, 눈·귀·혀·코·몸·mano와 형색·소리·냄새·맛·닿음·dhamma라는 안과 밖 두 쪽이 모여 쌓여서 드러나는 것이 중생입니다.
anna æti vunahama kiyanavā oya sampiṇḍanayaṭa avidyāvē tr̥ṣṇāvē pratiphalaya mama vidyāmāna vuṇā. mulāvē mulāva vidyāmāna vicaha.
그렇게 생기면 그 모음을 두고 'avijjā와 taṇhā의 결과로 내가 드러났다, 미혹의 미혹이 드러났다'고 합니다.
mulāvē mulāva vidyāmānaya natara karanna nam mama ivara karanna ōnē. boruvaṭa mama nǣha mama nǣha mama kiyalā ekek nǣhæ kiya hiṭa kavadāvat yathaharya dakinnē næha. mama kiyannē mokakda? mama nǣ kiyana nam mokakda venna ōnē? mamek nǣ mamek nǣ kiya hiṭiyaṭa hariyannē næha.
미혹의 미혹이 드러나는 것을 멈추려면 '나'를 끝내야 합니다. 거짓으로 '나는 없다, 나는 없다, 나라는 건 없다'고 말하며 지내서는 결코 실상을 보지 못합니다. '나'란 무엇입니까? '나는 없다'고 하려면 무엇이 되어야 합니까? '나는 없다, 나는 없다' 해 봐야 소용이 없습니다.
vidyāmāna venna pudgalat hētu phalayak. ehenam mama næti phalaya vidyāmāna vennē mulāvē mulāva næmati mama kiyana hētu vennē. mamatvayaṭa tibicca hētuven tamayi mama næmati phalaya haṭagannē. mama nǣ kivvahama antayak. ehenam mama kiyana eka hædennē hētu phalayak kiyalā kiyanna ōnē. mama kiyannē mokakda? hētu phalayak.
드러나는 사람도 원인의 결과입니다. 그러니 '나'라는 결과가 드러나는 것은 미혹의 미혹이라는 '나'의 원인 때문입니다. 나-됨에 있던 원인으로 '나'라는 결과가 생깁니다. '나는 없다'고 하면 한쪽 극단입니다. 그러니 '나'라는 것이 원인의 결과로 생긴다고 말해야 합니다. '나'란 무엇입니까? 원인의 결과입니다.
mama nǣ kivvot ehema nāttika dr̥ṣṭiya mama kiyalā ekak nætnam hētuvē phalaya næti venna ōnē. ehenam mama næmati mulāvē mulāva avidyā tr̥ṣṇā duru vecca edāṭa edāṭayi mama kiyana phalaya nættē. hētākkal mama næmati hētuva vidyāmānada hētuva phalaya nægilā enavā. udā venavā. mama vidyāmāna venavā. itin
'나는 없다'고 하면 natthika diṭṭhi입니다. '나'라는 것이 없으려면 원인의 결과가 없어져야 합니다. 그러니 '나'라는 미혹의 미혹, 곧 avijjā와 taṇhā가 없어진 그날에야 '나'라는 결과가 없습니다. 그때까지는 '나'라는 원인이 드러나 있고, 그 원인의 결과가 일어나 옵니다. 떠오릅니다. '나'가 드러납니다.
udā venavā. mama vidyāmāna venavā. itin api dænaganna ōnē. mama nemeyi mama nemeyi magē nemeyi mama nemeyi kiyē hiṭiyaṭa væḍiyi. mamayayi allagænīmaṭa hētuva mokakda? avidyāva nisā hon̆dayi mēvā vaṭinavā kiyana dr̥ṣṭiya ekak. ē dr̥ṣṭiyen ælilā bæn̆dilā innavā nam īṭa gælapennā vū aramuṇu vala anna ē dr̥ṣṭiya nisā deveni māyannak ekatu velā mulāvē mulāva avidyāvē mulāvaṭa eka mōhayak mulāvak īḷan̆ga tr̥ṣṇāva īyan̆ga mulāva mulāvē dekak ekatu vīmē mamek goḍanægenavā.
그러니 우리는 알아야 합니다. '나 아니다, 나 아니다, 내 것 아니다, 나 아니다' 말하기만 해서는 모자랍니다. '나'로 붙잡는 원인은 무엇입니까? avijjā 때문에 '이것들이 좋다, 값지다'고 하는 diṭṭhi가 하나입니다. 그 diṭṭhi로 달라붙고 매여 있다면, 그에 맞는 대상들에 그 diṭṭhi 때문에 두 번째 환영이 더해집니다. 미혹의 미혹, 곧 avijjā의 미혹인 moha가 하나, 다음 taṇhā가 다음 미혹, 이 두 미혹이 모여 '나'가 쌓입니다.
goḍanægena mamek hētu sahitava tiyeddī vidyāmānava veddī. mamek nǣ mamek nǣ kivvot ohu dharmaya dækkē næti nāstika dr̥ṣṭiyaṭa væṭenavā.
쌓이는 '나'가 원인을 지니고 있고 드러나 있는데 '나는 없다, 나는 없다'고 하면, 그는 dhamma를 보지 못한 natthika diṭṭhi에 떨어집니다.
mamayek hædennē kohomada kiyalā dakinna ōnē. æta næta kiyana anta deken dharmaya dakinna bæha. oya dekama ayin karalā. mama kiyannē mokakda? hētuvē phalayak. mona hētuvē phalayakda? avidyāvē tr̥ṣṇāvē hētuva nisā mulāvē mulāvē mama næmati hētuva nægenavā. ē hētuvē phalaya vidyāmāna vunahama æsa, kana divanāsaya, śarīraya, mana rūpa, śabda, gandha ra, sparśa dharma kiyana menna mē depættaka abhyantara bāhira depættak hā sambandha æti vidyā mānatvayā goḍanægenavā. anna ēgoṭa nægicca eka vipākamak.
'나'가 어떻게 생기는지 보아야 합니다. '있다'와 '없다'라는 두 극단으로는 dhamma를 볼 수 없습니다. 그 둘을 다 빼고. '나'란 무엇입니까? 원인의 결과입니다. 어떤 원인의 결과입니까? avijjā와 taṇhā라는 원인 때문에 미혹의 미혹인 '나'라는 원인이 일어납니다. 그 원인의 결과가 드러나면 눈·귀·혀·코·몸·mano와 형색·소리·냄새·맛·닿음·dhamma라는 안과 밖 두 쪽에 걸친 드러남이 쌓입니다. 그렇게 쌓인 것이 과보입니다.
nǣ kiyalā kivvot ehema ætta [ugura kǣrīma] vaśayenma æti dharmatāvayak. nǣ kivvā venavā. innavā kiyalā gattot hētuphala vaśayen dakinnē nætuva ātma dr̥ṣṭiyaṭa bæhælā digamaṭa pæhæn væṭenavā śāsta dr̥ṣṭiyaṭa. data næta kiyana deken daham dakinna bæha.
없다고 하면 실제로 있는 이치를 없다고 한 셈이 됩니다. 있다고 잡으면 원인과 결과로 보지 못하고 atta diṭṭhi에 빠져 길게 sassata diṭṭhi에 떨어집니다. '있다'와 '없다' 둘로는 dhamma를 볼 수 없습니다.
oya deka ayin karalā nētaṁ mama nētō hamak kiyana vacanē mama nemeyi magē nemeyi kiyalā tōranna hadanavā. ēka tērum ganna puḷuvan avasthāvak tiyenavā. æyi ehema kiyannē mona adhātida kiyalā dænagatta dā
그 둘을 빼고 'netaṃ mama, nesohamasmi'라는 말을 '나 아니다, 내 것 아니다'로 가려내려 합니다. 그것을 이해할 수 있는 때가 있습니다. 왜 그렇게 말하는지, 어떤 뜻인지를 안 날입니다.
mama nemeyi kiyalā kiyannē menna mē hētuva uḍayi. mama kiyalā ganna allaganna sthirenek næti nisayi mama nemeyi kiyannē kiyalā adahasatin gattā nam ēka ættak tiyenavā. mama æyi ganna mukut pennanna saṁgnāvak vaśayen pennanna lōkē deyak nǣha kiyalā gattot ehema ohu nāstika dr̥ṣṭiyaṭa væṭenavā. æta
'나 아니다'라는 것은 이런 까닭 위에서입니다. '나'라고 붙잡을 영원한 것이 없기 때문에 '나 아니다'라고 한다는 뜻으로 잡았다면 거기에 진실이 있습니다. '나'라고 할 만한 어떤 것도 saññā로 보일 만한 것이 세상에 없다고 잡는다면 그는 natthika diṭṭhi에 떨어집니다.
ehema ohu nāstika dr̥ṣṭiyaṭa væṭenavā. æta næta kiyana dekaṭa gihillā ganna bæhæ. mama innavā mama nǣha kiyana deka daham tōranna ganna bæha. dæn mamayayi ganna sudusu kiyalā budurajāṇan vahansē ahanavā. sudusu nǣha kiyalā dænagattahama. ehenam tērum ganna mama allanna kiyalā vaṭinā deyak næti arthayen mama nemeyi. magē nemeyi. oya vidihaṭa dakinna.
'있다'와 '없다' 둘로 가서는 잡을 수 없습니다. '나는 있다', '나는 없다' 둘로는 dhamma를 가려낼 수 없습니다. 붓다께서는 '이것을 나라고 잡는 것이 알맞으냐'고 물으십니다. 알맞지 않다고 알게 되면, '나'로 붙잡을 값진 것이 없다는 뜻에서 '나 아니다, 내 것 아니다'라고 알게 됩니다. 그렇게 보십시오.
itin daham mulin dækka kenā mama nemeyi magē nemeyi kiyana arthayayi. daham dækkenā mē nodækka kenā mama nemeyi magē nemeyi kiyana arthayayi artha dekak enavā.
그러니 dhamma를 처음 본 사람에게 '나 아니다, 내 것 아니다'라는 뜻이 하나 있고, dhamma를 보지 못한 사람에게 '나 아니다, 내 것 아니다'라는 뜻이 따로 있어, 뜻이 둘이 나옵니다.
oran uṭan oraṁ uṭan kiyalā katā karanavā hināhavī kollek innavalu. davasak kaṭṭiya karalā sattu gatta balanna gihillā ehanam eka pāra gahagena gahagena giyalu kollekuṭa. evalu mokada mēka gæhuvē? moho maṭaraṁgauṭan kiyanavā kavakda isa avurudu gāna nisā muha maṭa kiyannē oraṁgauṭan. itin ada gæhuvē ada udak ē kivvalu horaṁguṭa dækka davasē tamayi matak vunē yaraṁguṭa kiyannē mahā kætē hin̆gunē sadekuṭanē.
'orangutan, orangutan' 하는 말을 들으며 웃어넘기던 젊은이가 있었답니다. 어느 날 사람들이 함께 동물원에 동물을 보러 갔는데, 그가 갑자기 한 젊은이를 마구 때렸답니다. '왜 때렸느냐?' '이 녀석이 스무 해 넘게 나를 orangutan이라고 불렀다. 그래서 오늘 때렸다' 했답니다. orangutan을 본 날에야 떠올랐던 것입니다. orangutan이 아주 못생긴 동물이라는 것을.
ēkak mokakda gahana ōraṁguṭan kiyannē menna mēkaṭa ēkayi dækka davasēdī mokada karannē ara hināvi gatta eka dæn ganna bæhæ. dæn hari taraha yanavā ran̆gamuṭan kiyana ōnē. menna mē vagē mē mama kiyana eka allagena mama vemi mama novemi kiyana mē dekē innavā laukika arthaya ētā kal hō dr̥ṣṭi dekaṭa bæhæ bæhæ innavā. kavadahari yathārthaya dækkaṭa passē mama nemeyi kivvē menna mē arthayen kiyalā dænagattahama ē arthayen dakinavā. mama aya ganna harayak næti nisayi mama nemeyi mamayayi kiyalā næti nisayi ehema nemeyi kiyana vacanaya mama ada hasa gattē kiyalā. anna adahasa venas venavā vacana ehemamayi. daham tērum gatta kenā ganna adahasa ekak. daham nodat kenā ganna adahasa tava ekak.
'orangutan'이 바로 이것을 가리킨다는 것을 본 날 어떻게 합니까? 웃으며 받아들이던 그것을 이제는 받아들일 수 없습니다. 이제 무척 화가 납니다. 이처럼 '나'라는 것을 붙잡고 '나는 있다', '나는 없다' 두 가지에 세상의 뜻으로 머무는 동안에는 두 diṭṭhi에 빠져 있습니다. 언젠가 실상을 본 뒤 '나 아니다'라는 말이 이런 뜻이었다고 알게 되면 그 뜻으로 봅니다. '나'로 잡을 알맹이가 없어서, '나'라고 할 것이 없어서 '아니다'라는 말을 내가 잡은 것이라고. 뜻은 바뀌지만 말은 그대로입니다. dhamma를 이해한 사람이 잡는 뜻이 하나, dhamma를 모르는 사람이 잡는 뜻이 또 하나입니다.
ē nisā mama magē kiyana vacanayen mēka nigamanaya karanna bæhæ. yathābōdhaya tiyena kenāgē arthaya dænagatta dharmāvabōdhayat ekkalayi labannē.
그러니 '나', '내 것'이라는 말로 이것을 결론지을 수 없습니다. 바른 깨달음을 지닌 이의 뜻은 dhamma를 깨달은 앎과 함께 얻는 것입니다.
dæn ma rahatan vahansē mama kiyanavada maṭa kiyalā katā karanavada kiyalā budurajāṇan vahansē kiyanna ekaṭa bamuṇē. rahatan vahansē mama kiyalat kiyanavā maṭa kiyalat kiyanavā. æyi ehema kiyannē? lōka sammatayen katā karanavā, lōka sammataya katā karanna bhāvitā karanavā. namut yathahat dakinavā mama kiyalā gattē menna mē hētuphalayaṭa misak vena pavatina sthira dēkaṭa nemeyi. ēkē dharmagnānaya dakinavā. lōka sammataya bin̆dennē nætuva mama kiyalak katā karanavā maṭa kiyala katā karanavā. mē budurajāṇan vahansē dēśanā kālā ma
'arahant께서도 '나'라고 하시는가, '나에게'라고 말씀하시는가' 하는 물음에 붓다께서 바라문에게 답하십니다. arahant도 '나'라고도 하고 '나에게'라고도 합니다. 왜 그렇게 말합니까? 세상의 관례로 말하는 것입니다. 세상의 관례를 말하는 데 씁니다. 그러나 실상을 봅니다. '나'라고 한 것이 이 원인과 결과를 두고 한 것일 뿐, 따로 머무는 영원한 것을 두고 한 것이 아님을. 그 dhamma의 앎을 봅니다. 세상의 관례를 깨지 않고 '나'라고도 말하고 '나에게'라고도 말합니다.
karanavā. mē budurajāṇan vahansē dēśanā kālā ma rahatan vahansēt ehema katā karanavā. en rahatan vahansē mama kivvē eka adahasakin maṭa kivvē eka adahasakin sāmānya lōkayā eyā mama kiyannē maṭa kiyannē tava adahasakin. ātma dr̥ṣṭiyen ēkaṭṭiyak pavasannavā. ehema ātma dr̥ṣṭiya bæn̆dilā ehema saṁgnāvakvat nætuva lōka sammataya bhāvitā vacanayak vaśayen katā karanna vacanayak venakoṭa mama kiyalā katā karanavā arihatu vunāha. dæn ē nisā mē vacanaya nemeyi mēkē tiyennē labāgatta avabōdhaya tuḷayi.
붓다께서 설하셨듯 arahant도 그렇게 말합니다. 그러나 arahant가 '나'라고 한 것은 한 뜻이고 '나에게'라고 한 것도 한 뜻이며, 보통 세상 사람이 '나', '나에게'라고 하는 것은 다른 뜻입니다. atta diṭṭhi로 하나를 내세우는 것입니다. arahant는 그런 atta diṭṭhi에 매인 saññā조차 없이, 세상의 관례로 쓰는 말로서 '나'라고 말합니다. 그러니 이것은 말에 있는 것이 아니라 얻은 깨달음 안에 있습니다.
vacanayen daham dakinna bæhæ. avabōdhayen daham dakinna ōnē. vacanaya amataka vēvā adahasa væṭahēvā kiyalā. kāla siṭuputrayāṭa dharma dēśanā kirīmen sōvān phalayaṭa pat vuṇā kiyalā tiyenavā. ehenam adahasin sōvān vunē. vacanayen nemeyi. dæn vacana valaṭa adahasa vividhākārayen kalin kāla venas venavā. kavadā hari kivva vacanayaṭa adahasa venas karalā gatta davasē paṭan ē venas adahasakin adahas aragena dharmāvabōdhaya labanna bæhæ koccara vacanaya
말로는 dhamma를 볼 수 없습니다. 깨달음으로 dhamma를 보아야 합니다. '말은 잊히고 뜻이 드러나기를.' 장자의 아들 Kāla가 법문을 듣고 sotāpanna 열매에 이르렀다고 합니다. 그러니 뜻으로 sotāpanna가 된 것이지 말로 된 것이 아닙니다. 말의 뜻은 때에 따라 여러 가지로 바뀝니다. 한 번 한 말의 뜻을 바꿔 잡은 날부터는, 그 바뀐 뜻으로 잡아서는 아무리 말이 와도 dhamma의 깨달음을 얻을 수 없습니다.
āvada budurajāṇan vahansē pera kāśyapa budurajāṇan vahansēgē kālayēdī dunna vacana māla ē vagēma padamālā mē gautama buddha śāsanayēdī vēdaya bhāvitā karalā kiyalā tiyenavā. ārya aṣṭhāṁgika mārgaya kiyana vacana māla oya vidihaṭama tibuṇā. satta bojjhaṁga kiyana vacana oya vidihaṭama tibuṇā. bhāvitāt kaḷā. bhāvanāt kaḷā. ē ē aya hæbæyi læbuvē nǣ ārya phalayak. mokada hētuva? vacanayen pennapu adahasa laukikayi.
붓다께서는, 앞선 Kassapa 붓다 때에 주신 말과 낱말들이 이 Gotama 붓다의 sāsana 때에는 Veda에 쓰이고 있었다고 하셨습니다. 'ariya aṭṭhaṅgika magga'라는 말도 그대로 있었습니다. 'satta bojjhaṅga'라는 말도 그대로 있었습니다. 쓰기도 했고 닦기도 했습니다. 그런데 그들은 ariya 열매를 얻지 못했습니다. 왜 그렇습니까? 말로 보인 뜻이 세속의 것이었기 때문입니다.
vacanaya arakamayi. ē nisā tamayi kiyannē vacanaya aragatta phalayaṭa nivan dakinna bæha. ē vacanayen pennapu lōkōttara adahasa dækka davasaṭa ē vacana kiyanakoṭa lōkōttara adahatama opanæn iilā avardhanā venavā. anna etakoṭa nivan dækīmaṭa maga pæhædenavā. aḍu velā tiyennē otanayi. vacanaya koccara bhāvitā kaḷat venna bæhæ. ē adahata hariyaṭa ganna.
말은 같습니다. 그래서 말을 붙잡은 결과로는 nibbāna를 볼 수 없다고 하는 것입니다. 그 말로 보인 lokuttara의 뜻을 본 날, 그 말을 할 때 lokuttara의 뜻이 그대로 드러나 자랍니다. 그때 nibbāna를 보는 길이 열립니다. 모자란 것은 바로 거기입니다. 말을 아무리 써도 되지 않습니다. 그 뜻을 바르게 잡아야 합니다.
ṭika dækka ahama itin dæn mamada kiyalā dæn api bala etakoṭa ēkaṭa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ehema dæn mamada siyalu satvaya dæn mama kiyanakoṭa api dakinna ōnē mē hētuphalaya ara pera bhavayē avidyāva nisā hari vaṭinavā mē pævætma minis pævætma hon̆dayi minis dharmaya hon̆dayi kiyalā gatta tīraṇayak. ē tr̥ṣṇāven ē minis pævætma himi æsa kana divanāsaya śarīrayat minis æsa minis kana minis nāsaya minis diva minis kaya minis mana kiyana ē tuḷin elbagena eban̆duma parisarayak æti pirisak atarē inda eban̆du tænaka jīvat vīma rasāvādayi kiyalā araka dr̥ṣṭiyen ē tr̥ṣṇāva bæn̆dicca nisā ohu minis saṁkhāra minihek venna avaśya vena hita kriyāva edā væḍuvā. ē nisā ohuṭa pahaḷa vuna viññāṇaya minis viññāṇayak vuṇā. ehenam ēkaṭa ohuṭa
'나', '모든 중생'이라고 할 때 우리가 보아야 할 것은 이 원인과 결과입니다. 지난 생의 avijjā 때문에 '이 존재가 값지다, 사람의 존재가 좋다, 사람의 dhamma가 좋다'고 내린 결정이 있었습니다. 그 taṇhā로 그 사람 존재에 속한 눈·귀·혀·코·몸, 곧 사람의 눈, 사람의 귀, 사람의 코, 사람의 혀, 사람의 몸, 사람의 mano에 매달려, 그런 환경을 지닌 무리 가운데 그런 곳에서 사는 것이 즐겁다는 diṭṭhi로 그 taṇhā가 매였기에, 그는 사람의 saṅkhāra, 곧 사람이 되는 데 필요한 마음의 행위를 그때 닦았습니다. 그래서 그에게 일어난 viññāṇa가 사람의 viññāṇa가 되었습니다.
minis viññāṇayak vuṇā. ehenam ēkaṭa ohuṭa ē minis viññāṇaya pera bhavayēdī api læbuvā saṁkhāra valin. ē nāma rūpayama minitrmayaṭa gōcara vennē nāma rūpa monavada? dē poḷa ōna næha iḍa kaḍan ōna magē mē pirisa ōnæ mē magē nǣdǣya maṭa nǣdǣya venna ōnē. mē bhāryāva maṭa bhāryāva venna ōnē. apiṭa mē vagē giyatvak hadānna inna matu bhavayat læbenna ōnē. mēvā tamayi bahinama rūpa. itin æsa kana diva nāsaya śarīraya oya jātiyavaṭa āyatanaya karagattā misā oya ehāṭa ikmevvē næ. salāyatanaya ēvayi. itin
그러니 그 사람의 viññāṇa를 지난 생에 saṅkhāra로 얻은 것입니다. 그 nāmarūpa가 사람의 dhamma에 맞는 것입니다. nāmarūpa란 무엇입니까? 집과 땅이 필요하다, 재산이 필요하다, 내 이 무리가 필요하다, 이 친척이 내 친척이어야 한다, 이 아내가 내 아내여야 한다, 이런 삶을 다음 생에도 얻어야 한다. 이것들이 그의 nāmarūpa입니다. 그래서 눈·귀·혀·코·몸을 그런 종류로 āyatana를 삼았을 뿐 그 너머로 넘어서지 않았습니다. saḷāyatana가 그것입니다.
ehāṭa ikmevvē næ. salāyatanaya ēvayi. itin oya sparśaya labāgena minissu sparśa dharmaya sparśaya tamayi hiṭiyē. ē vindanaya tamayi ohu priya kaḷē. etakoṭa ē vēdanāvē illā ē tuḷa taṇhāven minis taṇhāven bæn̆dunā etana. minis dharmaya yam tæna etana bæn̆dunā. minissu upādānayen etana bæn̆dilā hiṭiyā. ælilā bæn̆dunā. minis bavaṭa pat velāma hiṭiyā. ma minis karma bava oya bhavayen upattē læbuvahama uppattiyabhāvayen læbunē minissu uppattiya bava. mokena karma bava uppattiyaṭa ennē. uppatti bava læbuvaha nam bhava paccayā jātika minis jātiya āya upannavā. harida? āyi hadāgattā ēka. dæn menna mē
그렇게 phassa를 얻어 사람의 닿음 dhamma, 그 닿음에 머물렀습니다. 그 느낌을 그는 좋아했습니다. 그래서 그 vedanā 안에서 taṇhā로, 사람의 taṇhā로 거기 매였습니다. 사람의 dhamma가 있는 곳에 매였습니다. 사람의 upādāna로 거기 매여 있었습니다. 달라붙고 매였습니다. 사람이 된 채로 지냈습니다. 사람의 kamma-bhava, 그 bhava로 태어남을 얻을 때 upapatti-bhava로 얻은 것이 사람의 태어남입니다. kamma-bhava로 upapatti에 옵니다. upapatti-bhava를 얻으면 'bhavapaccayā jāti', 사람으로 다시 태어납니다. 맞지요? 다시 그것을 만들었습니다.
harida? āyi hadāgattā ēka. dæn menna mē vidiyaṭa hadāgattā vū avidyāva nisā, tr̥ṣṇāva nisā goḍanagāgatta pratiphalayaṭa tamayi mē maga kivvē. dæn ē pratiphalaya tuḷa mama innakam ē mama kiyana dr̥ṣṭiya tuḷin gonnagāgata pratiphalaya han̆dunvanna gatta saṁgnā nāmaya tamayi mama ē nāmaya nisā mama kiyanavā misak. mēka mamayek nisā mama kiyanavā nemeyi. mama kiyalā allanna metana ātmādī vaśayen ganna sāravat dr̥ṣṭiyak tibunē næha. sadātanika mamayek metana næha.
이렇게 avijjā 때문에, taṇhā 때문에 쌓아 올린 결과를 '나'라고 한 것입니다. 그 결과 안에 '나'가 있는 동안, 그 '나'라는 diṭṭhi로 쌓은 결과를 부르려고 붙인 saññā의 이름이 '나'입니다. 그 이름 때문에 '나'라고 할 뿐, 이것이 '나'라는 존재여서 '나'라고 하는 것이 아닙니다. 여기에는 '나'로 붙잡을 atta 같은 알맹이 있는 견해가 없었습니다. 영원한 '나'는 여기 없습니다.
n nædda ætda kiyana vacanaya mēka tōranna bæhæ. mokada hētu phalayak nisā æta næta kiyana antayen ganna bæri bava otandi dakinavā.
'없는가, 있는가'라는 말로는 이것을 가려낼 수 없습니다. 원인의 결과이기에 '있다'·'없다'라는 극단으로 잡을 수 없음을 거기서 봅니다.
gini penellak karakōnakoṭa gini ravumak vidyāmāna venavā. api ahanavā metana gini ravumak tiyenavada nædda? nǣ kivvahama ara pēnnē mokakda kiyalā ahanavā. tiyenavā kivvot kohomada tiyennē? gini peḷennē otana karakovannē oṭa gini ravamak næhænē. tā pættenka uttarayak enavā. dæn
횃불을 빙빙 돌리면 불의 고리가 드러납니다. 묻습니다, 여기에 불의 고리가 있느냐 없느냐? 없다고 하면 저기 보이는 것은 무엇이냐고 묻습니다. 있다고 하면 어떻게 있느냐, 거기서 도는 것은 횃불일 뿐 불의 고리는 없지 않느냐. 양쪽으로 답이 옵니다.
næhænē. tā pættenka uttarayak enavā. dæn mē dekama api danna hindā gini ravama kiyalā kiyannē gini peḷala kæraka vīmē māyā darśanayak nisā. mēka ætē nætaya kiyana dekaṭama dānna bæhæ. mēka hētu phalayak vidyāmānaya vena hæṭilā kivvot hari. gini penella kærakīmē māyā darśanaya gini vala vāgē pēnavā. ēkayi uttaraya. ē uttarayaṭa sūttarayak dīlā praticāra dakvalā kāṭava katā karanna deyak nǣhæ. ættē ēka hindā. itin ē vagē api
이제 우리는 둘 다 알기에, 불의 고리라는 것은 횃불이 도는 환영 때문입니다. 이것을 '있다'·'없다' 어느 쪽에도 넣을 수 없습니다. 이것은 원인과 결과가 드러나는 방식이라고 하면 맞습니다. 횃불이 도는 환영이 불의 고리처럼 보인다. 그것이 답입니다. 그 답에 대해 누구도 반박할 것이 없습니다. 사실이 그러하기 때문입니다.
nǣhæ. ættē ēka hindā. itin ē vagē api dakinna ōnē. avidyāva tr̥ṣṇādakin goḍanagu pratiphalaya mamek hæṭiyaṭa pēnavā. mama innavada næda kiyana uttarē nemeyi otana gannē. ehema ekak pēnnē menna mē
그처럼 보아야 합니다. avijjā와 taṇhā로 쌓은 결과가 '나'처럼 보입니다. '나는 있는가 없는가'라는 답을 거기서 잡는 것이 아닙니다. 그런 것이 이 까닭으로 보인다는 것입니다.
hētuven. ehenam matuvaṭat mamek epā nam ē mamayi kiyana eka haṭagænīmaṭa hētu vena avidyāva tr̥ṣṇāvayi ada dæka yathārthaya dækalā athaæralā dæmmada novælī midī giyāda keḷavara kaḷāda avidyāvaya atya ēvā asē virāga śēṣayak nætuva virāgayen nirōdhayaṭa patvuṇā. ehenam mokada vennē? ē pævætma san̆dahā yamek mamek haṭagænīmaṭa hētuva kārkavillā kriyāvak katāvak goḍanægīmak ē dr̥ṣṭiyen nætnam. ohuṭa avidyā pratyayen goḍanægennē saṁkhāra nǣha. nirōdhayi. ehenam saṁkhāraya nirōdha nam. etana ē hētuven gonnægena balāporottu mānasikatvayak nǣha.
그러니 앞으로도 '나'를 바라지 않는다면, 그 '나'가 생기는 원인인 avijjā와 taṇhā를 오늘 실상을 보고 버렸는가, 달라붙지 않고 벗어났는가, 끝냈는가를 봅니다. avijjā가 남김없이 virāga로 사라짐에 이르렀습니다. 그러면 어떻게 됩니까? 그 존재를 위해 '나'가 생길 원인인 행위나 말이나 쌓음이 그 diṭṭhi로 일어나지 않는다면, 그에게는 avijjā를 조건으로 쌓이는 saṅkhāra가 없습니다. 사라졌습니다. saṅkhāra가 사라졌다면, 거기서 그 원인으로 쌓이는 바라는 마음이 없습니다.
hita tiyenavā viññāṇa nǣ. pævætmaṭa hētu vena mānasikatvaya viññāṇa kivvē. ē viññāṇaya etana nǣhæ. viññāṇa nirōdhayi. etakoṭa pævætmaṭa hētuvak næti nisāma pævætma san̆dahā yamak ætda ē balāporottu dæn pihiṭannē næha. nāma rūpa nirōdhayi. ehenam æsa, kana diva nāsaya, śarīrayē pævætma san̆dahā yamakaṭa api ādhāra karagena ē pævætma san̆dahā āyatanayakvā nam dæn ē āyatana karannē næhæ. salāyatana nirōdhayi. ehenam pævætma san̆dahā yam dharmayak sparśa kaḷāda eccara kal dæn væḍak nǣha kiyalā dænagattahama ē dharmaya sparśa karannē næhæ. sparśa nirōdhayi. ehenam ē vindanaya yamkatāvak priya kaḷāda. dæn ehema vindanayak priya karannē næhæ. vēdanā nirōdhayi. etana ælīmak tibuṇada? dæn ē ælīma nirōdhayi. bæn̆dīmak tibuṇada? dæhana taṇhā
마음은 있지만 viññāṇa는 없습니다. 존재의 원인이 되는 마음을 viññāṇa라 했습니다. 그 viññāṇa가 거기 없습니다. viññāṇa가 사라졌습니다. 그러면 존재의 원인이 없기에 존재를 위한 어떤 것에 대한 바람도 이제 자리 잡지 않습니다. nāmarūpa가 사라졌습니다. 그러면 눈·귀·혀·코·몸의 존재를 위해 무언가에 기대 āyatana로 삼았다면, 이제 그렇게 삼지 않습니다. saḷāyatana가 사라졌습니다. 존재를 위해 어떤 dhamma에 닿았다면, 이제 쓸데없다는 것을 알아 그 dhamma에 닿지 않습니다. phassa가 사라졌습니다. 어떤 느낌을 좋아했다면, 이제 그런 느낌을 좋아하지 않습니다. vedanā가 사라졌습니다. 거기 달라붙음이 있었습니까? 이제 그 달라붙음이 사라졌습니다. 매임이 있었습니까? taṇhā와 upādāna 둘 다 사라졌습니다.
upādāna dekama nirōdhayi. ehenam ē bhavayē malis bava pævætmiya bavaka yamkisi bava bhavak tibuṇada ē bhava nirōdhayi. bhava nirōdha nam melōdima karma bhava nirōdhayi. ehenam karma bava nætnam uppatta bavaṭa mama goḍanaganna īḷan̆ga phalaya hadanna hētu nætnam mamayi kiyalā hædu phalaya dæn nætnam mama panavanna tænak næhæ. ehenam kotanakavat tāyisarayak ayitaṭa nirōdha karapu kenāda matu æhæk, kanak, nāsayak, divak, kayak manak ahaval ākārayen ahavā tæna tiyenavā kiyalā panavanna bæha. rūpayak, saddayak, gandhayak, rasayak, sparśayak, dharmayak ahavātana æsuru karanavā kiyalā æsuru kirīmak panavannada bæ. yamak lōkayē sammatayen panavanavada ēka ikmevvā. ikmev nisā rātun vahansēgē pirinivan pǣmen ehāṭa panavanna vacana matana vacana pata næha.
그러면 그 bhava의 사람 됨, 존재의 됨이라는 어떤 bhava가 있었다면 그 bhava가 사라졌습니다. bhava가 사라지면 바로 이 생에서 kamma-bhava가 사라집니다. kamma-bhava가 없으면 upapatti-bhava로 '나'를 쌓을 다음 결과를 만들 원인이 없고, '나'로 만든 결과가 이제 없다면 '나'를 둘 자리가 없습니다. 그러니 그렇게 사라지게 한 이에게는 앞으로 눈·귀·코·혀·몸·mano가 어떤 식으로 어디에 있다고 둘 수 없습니다. 형색·소리·냄새·맛·닿음·dhamma를 어디에서 가까이한다고 그 가까이함을 둘 수도 없습니다. 세상의 관례로 두는 것을 넘어섰습니다. 넘어섰기에 arahant의 parinibbāna 너머로는 둘 말도, 말의 길도 없습니다.
ivara ivarayi. anna mama ivara karannē ehemayi. ē mama kiyana eka æti vena hæṭi pennanna ōnē næ ivara vena hæṭi pennanna ōnē. æta næta næta kiyana antayē ekak ē vagēma hētuphala antaya hētuphalavādaya tava ekak. hētuphala dharmayan yadārthaya gannavā misā. æta næta kiyana antayen mēvaraṭa ganna bæha uttara. davasaṭa ahapu
끝, 끝난 것입니다. '나'를 끝내는 것은 그렇게 합니다. '나'가 생기는 방식을 보일 것이 아니라 끝나는 방식을 보여야 합니다. '있다'·'없다'는 한 극단이고, 원인과 결과의 가르침은 또 다른 것입니다. 원인과 결과의 dhamma로 실상을 잡을 뿐, '있다'·'없다'라는 극단으로는 이 물음의 답을 잡을 수 없습니다.
antayen mēvaraṭa ganna bæha uttara. davasaṭa ahapu dharma śravaṇaya sæmaṭamaṭama yathābōdhaya labanna. nivan sāsa vāsanāvadi
오늘 들은 법문으로 모두가 바른 깨달음을 얻기를, nibbāna의 복이 있기를 빕니다.