달마다 poya 날 dharma 말씀
මාසේ පෝය ධර්ම දේශනා
apiṭa tiyena tavat praśnayak tamayi ēkē ittā padiyak san̆dahā tamā alpāva mahā sāvaddhaya vana ākārē prāṇaghātayak kaḷā nam prāṇaghāta cētanāvayi mul velā ē prāṇaghātaya karannē.
우리가 받은 또 하나의 물음은 그 sikkhāpada에 관한 것입니다. 자신이 appasāvajja(허물이 작은) 또는 mahāsāvajja(허물이 큰) 방식으로 pāṇātipāta(산 목숨을 해침)를 했다면, 그 pāṇātipāta는 pāṇātipāta cetanā가 뿌리가 되어 하는 것입니다.
satva hiṁsāvak prāṇaghāta cētanāva mul velā. ēka prāṇaghātaya mul karagatta pāpa karmayak venavā. hiten kayen vacanayen prāṇaghātayaṭa hētuva satva hiṁcāvak hō kāna vadayak kāṇa vināśayak siddha karalā.
산 것을 해치는 일은 pāṇātipāta cetanā가 뿌리가 됩니다. 그것은 pāṇātipāta에 뿌리를 둔 pāpa kamma가 됩니다. 마음과 몸과 말로 산 것을 해치거나 목숨을 다치게 하거나 목숨을 없애서 pāṇātipāta가 일어납니다.
alpāvajjaya venavayi kiyannē guṇa mahatvaya saha guṇahīnatvaya balapāna kāya mahattaya kāyahīnatvayat ektarāmak karanakin balapāna
appasāvajja가 된다는 것은, guṇa의 큼과 guṇa 없음이 힘을 미치고, 몸의 큼과 몸의 작음도 어느 만큼 힘을 미친다는 뜻입니다.
alpa sāvandhaya mahā sāvandhaya guṇayen mahatnam ē vagēma kayen mahatnam ē vagēṭa ēka mahā sāvaddha venna balapāna viśēṣayenma guṇayen mahat vīma kayen puṁci kenek vunā guṇayen mahat nam ēka guṇaya nisā mahā sāvaddhaya venavā. guṇa hīna pudgalayāṭa alpa sāvaddhaya venavā. ē
허물이 작고 큼은, guṇa로 크면, 또 몸으로 크면 그만큼 mahāsāvajja가 되는 데 힘을 미칩니다. 무엇보다 guṇa로 큰 것이 그렇습니다. 몸이 작은 이라도 guṇa가 크면 그 guṇa 때문에 mahāsāvajja가 됩니다. guṇa가 없는 사람에게는 appasāvajja가 됩니다.
vagē dæn kurā kōbbuvek vāgē satāṭa kayen itā kuḍā ekayi aliyayi vihāra venasak tiyenavā. ehenam kaya mahattaya kaya kuḍā satvaya ēkat ektarā vidiha balapǣmak tiyenavā. guṇa
마찬가지로 개미 같은 짐승은 몸이 아주 작아서 코끼리와는 크게 다릅니다. 그러니 몸이 큰 산 것과 몸이 작은 산 것, 이것도 어느 모로 힘을 미칩니다.
mahattayaṭa guṇa gīnat. etakoṭa kaya mahat satvayā upadinnā vū mē akusala vipākaya hita īṭa vaḍā bohoma śuddha akusala vipākayagot tera velā tamayi ipadinnē. mē kaya hīna satvayā. śudra
guṇa가 큼과 guṇa가 없음도 그렇습니다. 몸이 큰 산 것으로 태어나는 akusala vipāka에 견주어, 몸이 작은 산 것은 훨씬 더 하찮은 akusala vipāka에 이끌려 태어납니다. 이것이 몸이 작은 산 것입니다.
jīvīn variyayi. śudra vidihaṭa jīvat vīma śudra jīvīn haṭaganna hētu venavā. mahantva vidihaṭa jīvat vīma mahatkaya haṭaganna hētu venavā.
작은 목숨붙이의 살아가는 모습입니다. 하찮게 사는 것이 작은 목숨붙이가 생겨나는 까닭이 되고, 크게 사는 것이 큰 몸이 생겨나는 까닭이 됩니다.
śuddha vidihaṭa jīvat vena puduyāṭa mahan tatvakama. ōna tænaka ōna jarāvak ōna puṇagulak leva kālayak sundara vidihaṭa jīvat vena pudgalayāgē mānasikatvaya ehema eka. mahantva pudgalayā loku værehi karannē pavgala karannē mahantatvayaṭa.
하찮게 사는 사람에게 큰 됨됨이란 없습니다. 아무 데서나 아무 더러운 것, 아무 오물이나 핥으며 그것을 좋은 삶처럼 사는 사람의 마음가짐이 그런 것입니다. 큰 사람은 큰 잘못을 하고, pāpa도 크게 짓습니다.
ēket tiyenavā yamkisi ākārayen gāngi rattayā tiyatihāgē pavraya karanna. loku minissu ara poḍi minissu ara ihiya atara mehāṭa tava paragena yannē næ. ē upakramaya ivaralā īṭa vaḍā ahaba balalāk karanavā meneha bāra denā veena kenekuṭa hon̆dak. eyā hon̆da minihāgē innavā. mahattakaṭa menehi vargaya anika mokada karannē? sudara vidihaṭa mahā virā. tavat īṭat suddu eka hoyen karanavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ekkō uhuyā karanavā vagē kiyayi ēka vahadenavā vagēyi yaṭa pætten karannā vū ohoma lokin ehema kramayak karanavā. ēvā udra vidihaṭa pahat vidihaṭa nīja vidihaṭa karana ēvā tiyenavā.
아니면 남이 하듯 하면서 그것을 덮어 버리는 것처럼, 아래쪽에서 몰래 그런 수를 씁니다. 하찮게, 낮게, 천하게 하는 것들이 있습니다.
anna śudra vidihaṭa jīvat vena kaṭayutu pav karā nam eyā śudra jīvitaya enagama ē pāpaya balavat venavā pahat pættaṭa yanna. udra jīvitaya śarīrayen pudayi. antama andha buddhayi. ē vagē svabhāvayak. dæn api
하찮게 사는 이가 pāpa를 지으면, 그 하찮은 삶과 함께 그 pāpa가 낮은 쪽으로 가는 힘을 얻습니다. 하찮은 삶은 몸으로 작고 아주 둔한 슬기를 지닙니다. 그런 성질입니다.
buddhayi. ē vagē svabhāvayak. dæn api hitamukō mæsekaṭa æn̆gil lanot mæssā ævigillā yanavā. etakoṭa apiṭa samahara velā īṭat harā kuḍā sat venna æn̆gillan karot ō innavā.
이제 파리에게 손가락을 대 보면 파리는 날아갑니다. 그런데 그보다 훨씬 작은 목숨붙이에게 손가락을 대면 그냥 있는 때가 있습니다.
sudramaya tæna ehe nægillan karā pinvat ḍi yannē næhæ. nævasē innavā. eccara tērum mælavala ekut næ pæluva. anna śudra
아주 작은 것은 거기 손가락을 대도 달아나지 않고 제자리에 있습니다. 그만큼 알아차리지 못합니다.
tērum mælavala ekut næ pæluva. anna śudra bavaṭa pat venavā. manasak sūtra bavaṭa pat venavā. pahat bavaṭa pat velā tērum ganna bæri manda buddhiti gattē bohoma ihalaṭa
그렇게 하찮아집니다. 마음이 하찮아집니다. 낮아져서 알아보지 못하는 둔한 슬기(manda buddhi)가 아주 커집니다.
yanavā. itin mē vagē āhāra, nidaha, baya maitura kiyalā hadana tirisan pattunṭumayi. āhāraya hoyāganna mē kiyana mē hævā. dænīma tiyenavā. nidamat vunahama nidāgannavā ēka dænenavā.
이처럼 먹이, 잠, 두려움, 짝짓기라는 것은 짐승들에게도 있습니다. 먹이를 찾는 앎은 있습니다. 졸리면 잡니다. 그것은 느낍니다.
baya ætivena koṭasak tiyenavā jīvita baya anē maya tuna tēruē. lōkaṭa tērum tiyenavā. oya ṭika satāraṭat tērenavā. satāraṭa oya ehā deyak tōrāganna molayak nǣha.
두려움이 생기는 부분이 있어 목숨을 두려워합니다. 이 넷은 압니다. 그 정도는 짐승도 압니다. 짐승에게는 그 너머의 것을 가려낼 머리가 없습니다.
anna molē næti vana dæn hadat minissu vatara
그런 머리 없는 사람들도 지금 있습니다.
innavā. kanna tibuṇā nam ūṭa mudiyāganna tibuṇam
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kāya tibuṇa nam ūṭa hon̆daṭama bæri. bayagun gæhilā inna gatiye oya hatara antima pahattara karana minihaṭak tiyenavā. īṭa vaḍā deyak mē lōkē ena hæṭa ōnē næ. ē pahat mānasikatvaya
…두려움에 떨며 사는 버릇, 이 넷만 하는 가장 낮은 사람도 있습니다. 그보다 더한 것은 이 세상에 필요 없다고 여기는 것, 그것이 낮은 마음가짐입니다.
hæṭiya. menna mē vagē pahat mānasikatvayen mē pahat bavaṭa pat venna hētu venavā. ē vagēma karana lalada pav væḍek namut ēket ē karana ākāraya anuvot ēket tiyenavā alpa sāvaddha mahā sāvaddhayak.
이런 낮은 마음가짐 때문에 낮아지게 됩니다. 또 저지른 pāpa라도 그것을 하는 모습에 따라 appasāvajja와 mahāsāvajja가 있습니다.
ē vagē guṇa nikaru karana itāma suḷu vacanaya. puḍāmma suddha gatiyen jīvat venna pudgala 100kdak mæruvaṭa væḍiya loku. etana balavat. ēka vacanayē balavat venavā. mē vagē guṇa mahatvaya nisā, guṇahīnatvaya nisā, alpāvaddha mahāsāvaddhaya mē dē balapānavā. mē dasa akusal
그와 같이 guṇa 있는 이에게 하는 아주 작은 말이라도, 깨끗하게 사는 사람에게라면 사람 백 명을 죽인 것보다 큽니다. 거기서는 무겁습니다. 말로써 무거워집니다. 이처럼 guṇa의 큼과 guṇa 없음 때문에 appasāvajja와 mahāsāvajja가 달라집니다.
mahāsāvaddhaya mē dē balapānavā. mē dasa akusal valaṭama ehennavayi. kǣma akusalayakaṭama balapānavā eka eka ekak venavā kiyanna deyak næhæ. ekaka śikṣāva padaya ēka svabhāvaya lōkaya hæma ehekaṭama svabhāvaya lōkayi.
이것은 열 가지 akusala 모두에 해당합니다. 어느 akusala에든 힘을 미칩니다. 하나하나 다르다고 할 것이 없습니다. sikkhāpada 하나하나의 성질이 모든 것에 같습니다.
mē met vaṭana dasa disāvē paramārtha arthaya kumakda? dæn mēket tiyenavā kramayak. api dæn disāven disāva siha karalā sambata diśāvanṭa siha karalā met varanna puḷuvan.
mettā를 열 방향으로 펼칠 때 그 paramattha 뜻은 무엇인가? 여기에도 한 길이 있습니다. 방향마다 떠올리고, 정해진 방향들을 떠올려 mettā를 펼칠 수 있습니다.
dæn tamāgē in idiri disāva peradi daga disāva hæṭiyaṭa dakuṇu ata disāva dakuṇu digā hæṭiyaṭa ē atara dedisāva anu diga hæṭiyaṭa mehema karalā mē svarṇa kramayakut tiyenavā. ē kramayet lōka sammataya tuḷa divenna ektarā sammata pratiphalayak labā dena ektarā kramayak.
자기 앞쪽을 동쪽으로, 오른손 쪽을 남쪽으로, 그 사이 방향들을 사잇방향으로 삼아 이렇게 하는 길도 있습니다. 그 길도 세상의 약속(sammuti) 안에서 약속에 따른 어떤 열매를 주는 길입니다.
ēken divæt pahaḷa karana ayaṭa divesara upaniśaraya venavā ē pūlika diśā sihi karana prati. ē ē diśāva balanna puḷuvan divas pahaḷakena ē mādhī kaṭayutu valadī ē balāpu parirma bhāvanāva hæṭiyaṭa penna. mēka ēvaṭa upanisraya venavā. pragnā
그것은 dibba-cakkhu를 일으키려는 이들에게 upanissaya(바탕)가 됩니다. 기본 방향을 떠올리는 것으로, dibba-cakkhu를 일으키는 신통의 수행에서 각 방향을 볼 수 있게 하는 parikamma bhāvanā로 보입니다. 이것이 그것들의 upanissaya가 됩니다.
penna. mēka ēvaṭa upanisraya venavā. pragnā gōcara dahamaṭa satvayāgē guṇāguṇa maṭṭam tērum araganna ē vagē gnāna gōcara pættak tiyenavā. ēka tiyennē upamāva vaśayen tōraganna ōna.
paññā에 닿는 dharma에서는 산 것들의 guṇa의 높낮이를 알아보는 그런 앎의 자리가 있습니다. 그것은 비유로 가려내야 합니다.
dæm pera diga disāva. pera diga disayi ira nægena diā nægena hira ē ira nægenavā kiyannē pragnāva nægī venavā. ē sūrya gōcaraya tamayi pragnāva rokmā kaḷā. emkisi pudgalayek
동쪽 방향을 봅시다. 동쪽은 해가 뜨는 쪽입니다. 해가 뜬다는 것은 paññā가 떠오르는 것입니다. 그 해는 paññā를 비유한 것입니다.
pragnāva rokmā kaḷā. emkisi pudgalayek pragnāva labā gænīmaṭa pragnā mārgayak anugamanaya karanavā nam ē satvaya peradiga vasana satvayō kiyana koṭasaṭa væḍenavā. koyi pættehi.
어떤 사람이 paññā를 얻으려고 paññā의 길을 따르면, 그는 어느 쪽에 있든 동쪽에 사는 산 것이라는 무리에 듭니다.
tava koṭasanak innavā duccarita pāpa dharma tērum aragena ēvā væḍak nǣhæ. ēvā hon̆da nǣhæ kiyalā athapa daralā ē matyamen jīvat vena. kuṇu dāna pætta dā kuṇu kiyana eka tamayi dakuṇu kivvē.
또 한 무리가 있습니다. 나쁜 행실과 pāpa dharma를 알아보고 그것은 쓸모없고 좋지 않다며 버리고 그 생각으로 사는 이들입니다. 쓰레기(kuṇu)를 버리는 쪽, 그 쓰레기를 버리는 것을 남쪽(dakuṇu)이라 했습니다.
kuṇu hariyaṭa ivat kara inna ekak kaṭṭiya nam ehema pisak uḍa yaṭa vaṭa kohē hiṭiyat ēgollō dhakuru diga disāvē satsu manussaya vuṇā sattu vuṇā kavuru hari atarē ēka karanavānam dēvatāva vuṇat kavuru vuṇat okkoma dakuṇa diga vasana satvaya
쓰레기를 제대로 치우고 사는 무리라면 위든 아래든 어디에 있든 그들은 남쪽에 사는 산 것입니다. 사람이든 짐승이든 누구든 그것을 한다면, deva든 누구든 모두 남쪽에 사는 산 것입니다.
oya anuga kiyannē ēkaṭa næharu vecca aya dæn pera diga pera anuga kiyannē pragnā vardhanaya kara gænīmaṭa avaśya karana daham mārgaya hoyāgena tērum aragena ē pættaṭa næm̆buru velā enakoṭa anudika ēkaṭama næm̆buru velā ēka illa vunahama peradinna.
사잇방향이란 그쪽으로 기운 이들입니다. 동쪽 사잇방향이란, paññā를 키우는 데 필요한 dharma의 길을 찾아 알아보고 그쪽으로 기울어 다가오는 이, 그쪽으로 기울어 그것을 바라는 이들입니다.
dr̥ṣcaritayan ven karana pættaṭa ilabbaya dakuṇu anudika ēkaṭa væhæ dakuṇu dī vagē pasu
나쁜 행실을 떼어 내는 쪽으로 기운 이들이 남쪽 사잇방향입니다.
dakuṇu anudika ēkaṭa væhæ dakuṇu dī vagē pasu pahi satvaya innavā. guṇa dharmaya dækkaṭa ēvā ganna kæmati nǣ. sathīnaddha æhilenavā. menna oyāgē guṇadharma valin pasu pahina maṭṭama dækkahama mēvā ahanna kæmatinē. væḍak næti hit dēval valaṭa hita yomu karanavā ēpavaṭa æn̆dilā yanavā. menna mē ayaṭa genanavā pasu diga vasana satvaya.
그리고 서쪽에 사는 산 것이 있습니다. 좋은 dharma를 보아도 그것을 받아들이려 하지 않습니다. thīna-middha에 걸려 있습니다. 좋은 dharma에서 뒤로 물러난 자리라서 이런 것을 들으려 하지 않습니다. 쓸모없는 것에 마음을 돌려 pāpa에 엮여 갑니다. 이들을 서쪽에 사는 산 것이라 합니다.
ē vagē ē pættaṭa næm̆buru venayi pasu anudava vasana satvaya.
그쪽으로 기우는 이들이 서쪽 사잇방향에 사는 산 것입니다.
ē vagē uttara vitara daham daranavā. dhyāna mārga palādiya dharana koṭasak innavā. menna mē aya uru diga vasana satvaya ēkaṭa næm̆buru velā kaṭayutu kara koṭasak enavā uturu anudaga vasana satvaya. ē vagēma mē pāpa dharma karalā pahat bavaṭa
또 높은(uttara) dharma를 지니는 이들, jhāna와 magga-phala를 지니는 무리가 있습니다. 이들이 북쪽(uturu)에 사는 산 것입니다. 그쪽으로 기울어 애쓰는 무리가 북쪽 사잇방향에 사는 산 것입니다.
satvaya. ē vagēma mē pāpa dharma karalā pahat bavaṭa patvecca koṭasak innavā. ē tamayi yatha diga vasana satvaya. kohē hiṭiyat ēgollō yaṭa diga vasana satvaya. ēva usats bhāvayaṭa patvena guṇa
또 pāpa dharma를 저질러 낮아진 무리가 있습니다. 그들이 아래쪽에 사는 산 것입니다. 어디에 있든 그들은 아래쪽에 사는 산 것입니다.
vasana satvaya. ēva usats bhāvayaṭa patvena guṇa dharma æti ē guṇaya pihiṭalā śīdhayē pihiṭalā sthira vecca dhyāna mārga phalalābhiyādī uttamaya innavā. ihaḷaṭa giyā. ēgollō uḍa diga vasana satvaya. itin mē ākārayen mē lōkē
높은 자리에 오르는 guṇa dharma를 갖추고 그 guṇa에 서고 sīla에 서서 굳건해진, jhāna와 magga-phala를 얻은 뛰어난 이들이 있습니다. 위로 갔습니다. 그들은 위쪽에 사는 산 것입니다.
vasana satvaya. itin mē ākārayen mē lōkē ennē satva koṭas gæna mehema hitanakoṭat api dakinavā duścarita pāpa dharma nisā vināśayaṭa patvena hæṭi. yahapat dharma nisā usak vena hæṭi. ē dekama pēnna paṭan gannavā. ēkē apē
이렇게 이 세상에 오는 산 것의 무리를 생각할 때에도, 나쁜 행실과 pāpa dharma 때문에 무너지는 모습과 좋은 dharma 때문에 높아지는 모습을 봅니다. 그 둘이 다 보이기 시작합니다.
hæṭi. ē dekama pēnna paṭan gannavā. ēkē apē manasatva hiṭanavā. īṭa [ugura kǣrīma] anukūlava pahat vū pahat pættalā næmū yam dharmayak ætda ē vagē lōka satyayō eyin menet vū adhiṣṭhānayada koṭas apit pahat noviya yutuyi pahat pættaṭa nonæmiya yutuyi kiyana mānasikatvaya apiṭa æti vena deyak.
거기에 우리 마음이 머뭅니다. 그에 맞게, 낮은 쪽으로 기운 어떤 dharma가 있다면, 그런 세상의 산 것들을 보며 '우리도 낮아지지 말아야 한다, 낮은 쪽으로 기울지 말아야 한다'는 마음가짐이 우리에게 생깁니다.
usas pættak usas pættē guṇayak sihi karanakoṭa apit usas viya yutuyi usas pættaṭa kaṭayutu karagena hitannaṭa pat viya yutuyi kiyalā apiṭat vadā venavā. menna mēken pāpa
높은 쪽, 높은 쪽의 guṇa를 떠올릴 때 '우리도 높아져야 한다, 높은 쪽으로 애쓰도록 마음먹어야 한다'는 뜻이 우리에게도 일어납니다.
kiyalā apiṭat vadā venavā. menna mēken pāpa dharmayangē ādīnavat kusala dharmayangē saha ārya dharmayangē usat bavak vitara siha venavā nam ārya mārgaya tuḷa ē sihiya karana puddaṭa væḍīmak æti venavā. ē ākārayen siddha karana pudgalayāṭat ē væḍīma ehema læbenavā.
이로써 pāpa dharma의 ādīnava와 kusala dharma와 ariya dharma의 높음을 떠올리게 된다면, ariya magga 안에서 그 떠올림을 하는 이에게 자람이 생깁니다. 그렇게 하는 사람에게 그 자람이 옵니다.
diśāven diśāva sattvayō bænakoṭa ehema ven karannē nætuva ē diśāven satvayō tē karanavā. etakoṭa ēka kavadā hari dhyānalābhītvayen pat velā divæsak balanakoṭa pera diga vasana hatvaya peraṭa hitannakoṭa ē pætta hitakayen kriyātmaka venavā. ē pætta inna satva koṭas aramuṇu venavā. ēken ē divæsaṭa hētu vena upaniṣyak venavā. itin oya dekenma vaḍanna puḷuvan.
방향마다 산 것을 볼 때 그렇게 나누지 않고 그 방향의 산 것에게 [mettā를] 보냅니다. 그러면 언젠가 jhāna를 얻어 dibba-cakkhu로 볼 때, 동쪽에 사는 산 것을 앞으로 떠올리면 그쪽이 마음으로 움직이고 그쪽에 있는 산 것의 무리가 대상(ārammaṇa)이 됩니다. 그것이 dibba-cakkhu의 바탕(upanissaya)이 됩니다. 그러니 두 길 모두로 키울 수 있습니다.
dharmaya æti sōvān viyahæka bhāvanāven sr̥vidāgāmī anāgāmī viyahæra arihat phalaya pūrṇa karannē pragnāven mēka pahadalā denna kiyanavā. dæn dharmaya ætivīma nisā tamayi
dharma를 지니면 sotāpanna가 될 수 있고, bhāvanā로 sakadāgāmī, anāgāmī가 될 수 있고, arahant phala는 paññā로 채운다는 것을 풀어 달라고 합니다.
kiyanavā. dæn dharmaya ætivīma nisā tamayi pudgalayā metek kal kāṭavat tērum ganna bæri lovturā budurajāṇan vahansēṭa pamaṇak paḷamu gōcara venavā. soyambhu gnānayaṭa gōcara venavā. mē ārya dharmaya hamba vennē. ē ārya
dharma가 생겨남으로써, 지금까지 아무도 알지 못하던, 세상을 넘어선 Buddha께만 처음 닿았던, sayambhū ñāṇa에 닿았던 이 ariya dharma를 얻게 됩니다.
venavā. mē ārya dharmaya hamba vennē. ē ārya dharmaya kavadāvat tanik kenekuṭa taniva matu karanna bæhæ. taniva hin̆dalā matu karanna bæhæ. kavada hari oya dharmaya ārya uttamayangē bhāgiyen ē parapuren ahanna ōnē. ē parapuren oya dharmaya nonækī vivr̥ttava pavatina ekak. ahanakoṭa væṭahenavā gnānavantayaka.
그 ariya dharma는 누구도 혼자서 드러낼 수 없습니다. 홀로 앉아서 드러낼 수 없습니다. 언젠가는 그 dharma를 ariya들에게서, 그 계보에서 들어야 합니다. 그 계보에서 그 dharma는 끊기지 않고 열려 있습니다. 들으면 슬기로운 이에게 깨달아집니다.
anna ē væṭahīma nisā ē pudgalayā ē daham avabōdhaya labāgattahama daham æsa pahaḷa venavā nætnam dahama tērum gannavā. menna mē dahama tērum gænīmē hækiyāva kiyanavā eyā sōtāpannaya vuṇā. dahama vaṭahagata daham æsa pahaḷa
그 깨달음으로 그 사람이 dharma를 깨우치면 dharma의 눈(dhamma-cakkhu)이 열리거나 dharma를 알아봅니다. 이 dharma를 알아보는 힘을 두고 그가 sotāpanna가 되었다고 합니다.
sōtāpannaya vuṇā. dahama vaṭahagata daham æsa pahaḷa vuṇā. ohu tīraṇayak gattā dharmānukūla tīraṇayak. tīraṇaya nivana. vena tīraṇayak ganna dæn hariyaṭa dækkanna. menna mē tīraṇaya āpu kenāṭa kiyanavā sōtāpanna phalayaṭa pat vecca kenā.
dharma를 깨우쳐 dharma의 눈이 열렸습니다. 그는 dharma에 맞는 다짐을 했습니다. 그 다짐은 nibbāna입니다. 이제 제대로 보았기에 다른 다짐을 하지 않습니다. 이 다짐에 이른 이를 sotāpatti phala에 이른 이라고 합니다.
dæn eyāṭa ē phalayaṭa pas venakoṭa eyā dakinavā. mē lōkaya geni haṭagannē ælīma, gæṭīma, mulāva kiyana mē tuḷin.
그 phala에 이를 때 그는 봅니다. 이 세상의 불은 들러붙음, 부딪힘, 헤맴 이 셋으로 생겨난다는 것을.
kavadā hari ælīmen ven vunā nam, gæṭīmen ven vunā nam, mulāven ven vunā nam etana gini nǣha nivuṇā. maṭa ōnē menna mē nivanayi kiyalā dakinavā nivana. yathāryayen dækkenā. rāgak ayō nibbā nam, dvēśak aya rō nibbā nam, mōhak ayō nibbā nam menna mē iya dakinavā. menna mē ṭiya kara gænīmē balāporottu vennē. ohu dæn avabōdhaya tiyenavā dahama dæpu kaṭiya tiyenavā.
언젠가 들러붙음에서, 부딪힘에서, 헤맴에서 벗어나면 거기에 불은 없고 꺼졌습니다. '내가 바라는 것은 바로 이 nibbāna'라고 nibbāna를 봅니다. 있는 그대로 본 이입니다. rāgakkhayo nibbānaṃ, dosakkhayo nibbānaṃ, mohakkhayo nibbānaṃ, 바로 이것을 봅니다. 바로 이것을 이루기를 바랍니다. 그에게는 이제 깨달음이 있고, dharma를 본 부분이 있습니다.
dahama dækinakoṭama lōkē ektarā koṭasak ohugen gevilā giyā. satara apā gata vīmaṭa balapāna dūsiyāvaya æti karanna vecca hētugen næti velā giyā. hæbæyi ælīmayi gæṭīmayi ṭikē
dharma를 보는 순간 세상의 한 부분이 그에게서 다해 없어졌습니다. 네 apāya로 가게 하는 더러움을 일으키는 까닭들이 사라졌습니다.
velā giyā. hæbæyi ælīmayi gæṭīmayi ṭikē ituru hariya tiyenavā. kāma lōkayē jīvat vīmaṭa yam kāma ælīmak tiyenavā ēka tiyenavā. ēvaṭa viruddha vena dēvalaṭa gæṭena svabhāvayak tiyenavā nam ēka ituru venavā. hæbæyi eyā
하지만 들러붙음과 부딪힘의 나머지 부분은 있습니다. kāma 세상에서 살기 위한 어떤 kāma 들러붙음이 있다면 그것은 남습니다. 그에 어긋나는 것에 부딪히는 성질이 있다면 그것도 남습니다.
tiyenavā nam ēka ituru venavā. hæbæyi eyā dannavā ēkē dekama gini. ælīmat asāhanayi gæṭīmat asāhanayi. mama ēka nivā gattot maṭa koccara śāntada praṇalitada kiyalā. nivana mul karagatta hita venas vennē næhæ. ēkaṭa mida hitanavā. anna ēka labā gænīmaṭa ælīmē gæṭīmē ādīnavat ēken venvīmē ānisaṁsat menehi karana yam bhāvanāvak. nætnam ārya bhāvanāvak.
그러나 그는 그 둘 다 불이라는 것을 압니다. 들러붙음도 괴롭고 부딪힘도 괴롭다, 내가 그것을 끄면 얼마나 고요하고 빼어날까 하고. nibbāna에 뿌리를 둔 마음은 바뀌지 않습니다. 벗어나려 생각합니다. 그것을 얻으려고 들러붙음과 부딪힘의 ādīnava와 거기서 벗어남의 ānisaṃsa를 마음에 새기는 어떤 bhāvanā, 곧 ariya bhāvanā를 합니다.
menna mē ārya bhāvanāva vaḍanakoṭa yam davasaka ehē ene. ælīmayi gæṭīmayi ēka saṁsin̆davā ganna puḷuvan. anārgā phalayaṭa pat venavā ēken.
이 ariya bhāvanā를 키우면 어느 날 거기에 이릅니다. 들러붙음과 부딪힘을 가라앉힐 수 있습니다. 그로써 anāgāmī phala에 이릅니다.
hæbæyi ælīma tiyenakoṭa yamka lōbhaya tiyenavā nam, dvēśaya tiyenavā nam ælīmayi gæṭīmayi kivvē oya dē satara apāgata noṭṭama tamayi sōvān suddhiyaṭa ituru vennē. hæbæyi ōket tiyenavā mōhayak.
그런데 들러붙음이 있을 때, 어떤 lobha나 dosa가 있다면 — 들러붙음과 부딪힘이라 한 것이 그것인데 — sotāpanna의 깨끗해짐 뒤에 남는 것은 네 apāya로 가지 않는 수준의 것입니다. 하지만 거기에도 moha가 있습니다.
satara apāgatana maṭṭamē mōhayayi duru kaḷē. lōbha, mōha, dvēśa, mōha kiyana dekē ituru ṭika duru karagena yanavā oya kramaya. anna eta lōbhayayi dvēśayayi dekaṭa bæn̆danu mōhaya ohuṭa væṭahagena hariya ōken ehāṭa mōhaya hariyak tiyenavā
네 apāya로 가는 수준의 moha만 없앴습니다. lobha, dosa, moha 가운데 남은 것을 차례로 없애 가는 것이 이 길입니다. 그때 lobha와 dosa 둘에 묶인 moha는 그에게 깨달아집니다.
hariya ōken ehāṭa mōhaya hariyak tiyenavā avidyāvē koṭasak. mōhaya sambandha kiyalā mōhayaṭa sambandha avidyāvaṭa sambandha koṭasak ituru venavā. mōhayē śēṣa māta ēvā mōha kiyana sammatayaṭa gannē næhæ. namut avidyā sammatayaṭa gannavā. menna mē ṭika tamayi ituru vennē antimaṭa.
그 너머에 moha의 한 부분, avijjā의 한 부분이 있습니다. moha와 이어진, avijjā와 이어진 부분이 남습니다. moha의 남은 찌꺼기는 moha라고 부르지 않습니다. 그러나 avijjā라고 부릅니다. 이것이 마지막에 남는 것입니다.
mēka mulāvak kiyana hæn̆gīmen dakinavā. pav kiyana hæn̆gīmen nemeyi. ēkat mulāvak. mulāvaṭa ahuvanot pævætmē ginnaṭa gōcara venavā. paṁcaskandha dukkhayen gævara venna bæ. ehenam ēkaṭa ahuvē monavada rūpa rāgaya hæyi arūpa rāgaya ē mulāva nisā ætivenna tiyeenē.
이것을 pāpa라는 느낌이 아니라 헤맴이라는 느낌으로 봅니다. 그것도 헤맴입니다. 헤맴에 걸리면 있음(bhava)의 불에 닿게 됩니다. 다섯 khandha의 괴로움에서 벗어날 수 없습니다. 그러면 거기에 무엇이 걸리느냐 하면, rūpa-rāga와 arūpa-rāga가 그 헤맴 때문에 생겨납니다.
rūpāvacara lōkayē pævætmaṭa āsayi. ē vagēma arūpāvacara lōka vala pævætmaṭa āsayi. ē pævætma svabhāvayaṭa tava hitenavā. menna mē ṭika suḷu karaganna. mēka avidyāva kivvat mēka
rūpāvacara 세상에 있기를 바랍니다. 또 arūpāvacara 세상에 있기를 바랍니다. 그 있음의 성질에 다시 마음이 끌립니다. 이것을 줄여야 합니다.
karaganna. mēka avidyāva kivvat mēka væṭehennē næhæ. mēka mōrakamak kivvatṭa væṭahennē næha. sāmānyayen gōcara vena molē menna mē samādhi maṭṭamaṭa āpuma samādhiyēdī væḍena pragnāvak tiyenavā viśēṣa pragnāvak. menna mē viśēṣa pragnāvaṭa gōcara vena ekak tamayi rūpa rāga arūpa rāga māna uddacca avidyā kiyannāma mē ṭiken vecca hæriya. anna ē ṭikama mokada karannē
이것은 avijjā라고 해도 알아지지 않습니다. moha라고 해도 알아지지 않습니다. 보통의 머리로는 잡히지 않고, 이 samādhi 수준에 이르면 samādhi에서 자라는 paññā, 특별한 paññā가 있습니다. 이 특별한 paññā에 잡히는 것이 바로 rūpa-rāga, arūpa-rāga, māna, uddhacca, avijjā라는 이것들로 이루어진 부분입니다.
vecca hæriya. anna ē ṭikama mokada karannē pragnāva væḍenakoṭa ēka asārayi kiyalā dækalā ēken midenavā. midunāṭa passē siyallen bin̆dena pragnāven tamayi arihat phalaya arihat māga tamayi pragnāven væḍennē. ēka an̆durava karanna balanna deyak næhæ. sihi karanakoṭa pragnāva vaḍanakoṭa pragnāvaṭa gōcara venavā. gōcara velā tamayi davasaka attaren giyāma ayihat phalaya pragnāva væḍenavā kivvē ēkayi.
그것들을 어떻게 하느냐 하면, paññā가 자라면 그것이 알맹이 없다고 보고 거기서 벗어납니다. 벗어난 뒤 모든 것에서 풀려나는 paññā로 arahant phala, arahant magga가 paññā로 자랍니다. 그것을 억지로 하려 할 것이 없습니다. 떠올리며 paññā를 키우면 paññā에 잡힙니다. 잡혀서 어느 날 끝에 이르면 arahant phala에 닿습니다. paññā가 자란다고 한 것이 그것입니다.
bhāvanāva væḍa hariya tiyenavā pragnāva væḍena hariya tiyenavā. daham darśanayen daham dækīmen væḍena ārya mārgayak tiyenavā.
bhāvanā로 자라는 부분이 있고 paññā로 자라는 부분이 있습니다. dharma를 봄(dassana)으로 자라는 ariya magga가 있습니다.
itin ōkē paḷamuva daham dakinna ōna darśanaya pahātaba venna ōnē. īṭa passē [ugura kǣrīma] bhāvanāya pahātaba kiyannē bhāvanāven paha karana koṭasa kaṭayutu paha karaganna ōnē. īṭa passē daham kī kirīma mul karena pragnāvalā pragnāven pahagena hari hariya pragnāven pahagalā mē attayaṭa pat venna ōnē.
그러니 먼저 dharma를 보아야 합니다. dassanena pahātabba, 봄으로 버려야 할 것이 버려져야 합니다. 그다음 bhāvanāya pahātabba, 곧 bhāvanā로 버려야 할 부분을 버려야 합니다. 그다음 dharma에 뿌리를 둔 paññā로, paññā로 버려야 할 부분을 버리고 이 끝에 이르러야 합니다.
oya praśnē ṭika tamayi iśna mē tavat praśna goḍak tiyenavā. anit pśnat apiṭa visan̆danna tiyenavā. api ekak dekak mēken gamu. etakoṭa anik aya ē anuva tōrāganna ōnē. dæn mē pisunāvāā paṭhaviratā
그것이 그 물음들입니다. 이 밖에도 물음이 많습니다. 다른 물음도 풀어야 합니다. 여기서 한두 개 들어 봅시다. 그러면 다른 이들은 그에 따라 가려내야 합니다.
tōrāganna ōnē. dæn mē pisunāvāā paṭhaviratā parusāvācā paṭhaviratā sampalāpā paṭhaviratā bījagāma bhūtagāma samarambhā paṭhavitā mē ādi vaśayen mē viśāla vigrahayak tiyenavā. mē palā mē ahat vena ēvā monavada mē ārya mārgaya pūrṇaya karana bhikṣūn vahansē namakaṭa cūla sīla,
pisuṇāvācā paṭivirato, pharusāvācā paṭivirato, samphappalāpā paṭivirato, bījagāma-bhūtagāma samārambhā paṭivirato 같은 큰 풀이가 있습니다. 이것들이 무엇에 해당하느냐 하면, ariya magga를 채우는 bhikkhu에게는
pūrṇaya karana bhikṣūn vahansē namakaṭa cūla sīla, madhyama sīla, mahāśīla kiyana mē ektarā sīla koṭasak tiyenavā mahā sīla kiyalā. madhyama sīla mē madhyama sīla kiyana koṭasaṭa patvelā kramā kramaya mahā sīla kiyana koṭasa siyaluma asaṁvaratāvayan duru karaganna tibena mārgayak tiyenavā mē ekin eka ayin karagata yutu.
cūḷa sīla, majjhima sīla, mahā sīla라는 sīla의 부분들이 있습니다. majjhima sīla에 이른 뒤 차례로 mahā sīla라는 부분, 모든 다스리지 못함을 없애는 길이 있으며, 이것들은 하나하나 떼어 내야 합니다.
dæn mūlika vaśayen ēvā āhāra karennē ēvayen viññāṇa jīvat vena nisā upakramayak tiyenavā ē āhāraya nodī vaḷakkā gænīma. ēkaṭa bhikṣūn vahansēlāṭa tamayi mēma parisaraya tiyennē. gihiṭa mē parisaraya udā karaganna amāruyi. hæma ekak. mokada gihi kaṭayutu valaṭa ē giyāma ēka ē kaṭayutu valin mahā bādhā pæmiṇa yanavā mē kaṭē sampūrṇa karaganna bæri. ē nisā
뿌리로 보면 그것들이 먹이가 되는 것은 그것들로 viññāṇa가 살기 때문입니다. 그 먹이를 주지 않고 막는 수가 있습니다. 그 둘레가 bhikkhu들에게 마련되어 있습니다. 재가자는 이 둘레를 만들기 어렵습니다. 모든 것을 다 그렇게 하기는. 재가의 일에 들어가면 그 일들에서 큰 걸림이 와서 이것을 다 채울 수 없기 때문입니다.
yanavā mē kaṭē sampūrṇa karaganna bæri. ē nisā liya vū satya geliyak vana nidahas ahasak vananna pævidda hon̆dayi kiyalā mē tattvaya pūrṇaya karaganna bahina bhikṣūn vahansēṭa.
그래서 집은 먼지 쌓인 곳이고 출가(pabbajjā)는 열린 하늘과 같아 좋다며, 이 상태를 채우려고 출가하는 bhikkhu에게 [이 길이 있습니다].
menna mē kiyana tattvayan hitaṭa kayaṭa vacanayaṭa iḍa nodī. ē saṁkhāra goḍanægiṭa iḍa nodī. hikmavā gænīma nisā ēvaṭa læbena ē saṁkhārayen pahaḷa vena pāpa viññāṇayanṭa tiyennē āhāraya duru karanna puḷuvan. āhāra nirōdha kaḷot yamaka ēken ipadicca dē pavatinnē nǣ duru venavā.
이런 상태들이 마음과 몸과 말에 자리 잡지 못하게 하고, 그 saṅkhāra가 쌓이지 못하게 다스리면, 그 saṅkhāra에서 생겨나는 pāpa viññāṇa의 먹이를 없앨 수 있습니다. 먹이를 멈추면(āhāra nirodha) 그것으로 생겨난 것은 머물지 못하고 사라집니다.
ēken ipadicca dē pavatinnē nǣ duru venavā. ēka nyāya dharmayak. mē pāpa dharmayangen haṭagatta pāpa viññāṇaya pahaḷa vecca manasa ē pāpa kirivalaṭa āhāra denakan pāpa kiri. anna ē væradena āhāra māgayak tamayi mē kiyannē
그것은 법칙입니다. 이 pāpa dharma에서 생겨난 pāpa viññāṇa가 일어난 마음은 그 pāpa 짓에 먹이를 주는 동안 pāpa 짓을 합니다. 그 잘못된 먹이의 길이 바로 이것입니다.
opisanāvācā parusācā sampa paralāpā bīja gāma bhūtagāma samarambhā ē kiyannē bīja gāma bhūta gāma kiyā kiyannē mē dæn gas valan hiṭavanavā. etakoṭa ē vagēma mē vīja vapuravanavā. menna mē vagē dēval karalā hitam ēvā sakas karalā ārambha karalā ēvayen goḍannak gāgannā mē lōkē gevatu hadanavā uvænvatu hadanavā menna mēvā.
pisuṇāvācā, pharusāvācā, samphappalāpā, bījagāma-bhūtagāma samārambhā. bījagāma, bhūtagāma란 나무를 심고 씨를 뿌리는 것입니다. 이런 것을 마음먹고 마련하고 시작해서 그것들로 쌓아 올려 이 세상에 집 뜰을 꾸미고 정원을 만드는 것, 이것들입니다.
itin ēvā apiṭa pēnnē nǣhæ. ēvaya yamkisi adahaniya mānasikatvayaṭa gōcara venavā kiyalā. namut ēvat ehema vennē ēvā. ēvayen ē
우리에게는 그것들이 어떤 마음가짐에 닿는다는 것이 보이지 않습니다. 그러나 그것들도 그렇게 됩니다.
namut ēvat ehema vennē ēvā. ēvayen ē ākārayen mel gaha hiṭava gattahama hon̆da malak ehema ibunot itin api dan̆gavanavā ōka rækaganna kavuruvak kaḍāgena æyi danna nǣhæ balanna oya mal gaha udurāgena æyi dannē nǣhæ balanna onna śaddayak æhenavā ehā pættē mora kollek yi lēsiya balapan ikpan karalā malgaha udura dannē næhæ. dæn ōvā apiṭa enavā hiṭana apiṭa mē yathārthayaṭa enna bæhæ.
그렇게 꽃나무를 심었는데 좋은 꽃이 피면 우리는 그것을 지키려 애씁니다. 누가 꺾어 갔는지 모르겠다, 저 꽃나무를 뽑아 갔는지 모르겠다, 보라. 저쪽에서 소리가 들린다, 어떤 녀석이 꽃나무를 뽑았는지 모르겠다. 이런 것들이 우리에게 밀려오면 우리는 이 참모습에 이를 수 없습니다.
ōvā hiṭavaganna giyāhamana mē praśnē tiyennē. eyā ēkē ādīnava dakana ōka hiṭanāṭa monavā prakāda mona lassanāva balannada mona væḍak perada gægam karatada lassanama mē lōkē āśvādaya hoyanē metana maṭa ōgana æti venak næha.
그런 것을 심으러 가면 이 문제가 생깁니다. 그 ādīnava를 보는 이는 '그것을 심어서 무슨 기쁨을, 무슨 아름다움을 보겠는가, 무슨 쓸모가 있는가, 이것은 세상의 맛(assāda)을 찾는 것이니 나에게는 필요 없다'고 봅니다.
aya adahasa gattānaka dennē næhæ bīja gāmat næhæ, bhūta gāmat næhæ. ekakvat hadannē næhæ. vikāla ōjanā paṭagatta mēkat hon̆daṭa
그런 생각을 가지면 bījagāma도 bhūtagāma도 하지 않습니다. 하나도 만들지 않습니다.
næhæ. vikāla ōjanā paṭagatta mēkat hon̆daṭa tērum ganna ōnē mē daval 12 pasē kǣvaṭa hariyannē næhæ. no kǣvaṭa hariyannē næhæ mē karanna. eyā dænaganna ōnē vikāla bhōjanaya kiyannē mokakda? vikal karannē monavada?
vikāla bhojanā paṭivirato, 이것도 잘 알아야 합니다. 낮 열두 시 뒤에 먹는다고 맞는 것도 아니고 안 먹는다고 맞는 것도 아닙니다. 그는 vikāla bhojana가 무엇인지 알아야 합니다. 무엇이 사람을 vikal(제정신 아님)하게 만드는가?
vikal novunot prakr̥ti sihiya tiyenavā. vikal vunot prakr̥ti sihiya næ. prakr̥ti sihiyak nætnam yathābhōdhaya dharmāvabōdhaya labanna bæ. prakr̥ti sihiya næti karannē monavænnada? lōbhayen, dvēśayen, mōhayen yamak pariharaṇaya karamin ē pættaṭa næm̆bu ohu innē vikr̥tika vikal bava
vikal이 되지 않으면 본래의 정신이 있습니다. vikal이 되면 본래의 정신이 없습니다. 본래의 정신이 없으면 있는 그대로의 깨달음, dharma의 깨달음을 얻을 수 없습니다. 본래의 정신을 없애는 것은 무엇인가? lobha, dosa, moha로 무언가를 누리며 그쪽으로 기운 그는 일그러진, vikal한 상태에 있습니다.
eyi api ganna bhōjana hatarak tiyenavā kam̆balinkāra āhāra, viññāṇa āhāra, sparśa āhāra manō saṁcētanā āhāra kiyalā. kam̆balin kārāhāra kiyannē api kana bona dēval.
우리가 먹는 먹이가 넷 있습니다. kabaḷīkāra āhāra, viññāṇa āhāra, phassa āhāra, manosañcetanā āhāra입니다. kabaḷīkāra āhāra는 우리가 먹고 마시는 것입니다.
kǣma dænīmaṭa ganna dæn āhārayak ætnam ēvā kabalin kāra āhāra sparśa āhāra kiyannē æhen rūpa sparśa karanavā kalin śabdaya sparśa karanavā nāsayen gadaya sparśa karanavā diven rasa sparśa karanavā kayen poṭṭhabbaya sparśa karanavā. lōbhaya, dvēśaya, mōhaya mul karagatta kāraṇayak mul karagena mē sparśayak læbuvā nam mē indriyak vāē. menna
먹어서 느끼는 먹이가 있다면 그것이 kabaḷīkāra āhāra입니다. phassa āhāra는 눈으로 모습에 닿고, 귀로 소리에 닿고, 코로 냄새에 닿고, 혀로 맛에 닿고, 몸으로 감촉(phoṭṭhabba)에 닿는 것입니다. lobha, dosa, moha에 뿌리를 둔 까닭으로 이 닿음을 받았다면 이 감관은 [더럽혀집니다].
læbuvā nam mē indriyak vāē. menna mēvā ē lōbha sahagata, dvēśa sahagata, mōha sahagata dharmayanṭa āhāra venavā. ē nisā ē sparśa āhāraya duru karaganna api manāsīlā karaganna ōnē. ehema nokaḷot mokada vennē? viva vikal bavaṭa pat vena spvāsa bhōjanaya gattā venavā. pæṭa davalaṭa kana eka nemeyi mē kiyannē īṭa vaḍā gæm̆buruvayi kiyannē ēkayi. anika viññāṇa
이것들은 lobha, dosa, moha가 섞인 dharma에 먹이가 됩니다. 그러니 그 phassa āhāra를 없애려면 감관을 잘 다스려야 합니다. 그러지 않으면 어떻게 되는가? vikal해지게 하는 닿음의 먹이를 먹는 셈이 됩니다. 낮에 먹는 것을 말하는 게 아니라 그보다 깊다고 하는 것이 이 때문입니다.
gæm̆buruvayi kiyannē ēkayi. anika viññāṇa āhāra viññāṇayak bavaṭa pat vunāma kusala viññāṇa tiyenavā akusala viññāṇa tiyenavā. lōbhayen, dvēśayen, mōhayen haṭagatta hitekvatan nisā haṭagannē akusala viññāṇa pāpa viññāṇa ēvāyi vikal. ēvā æsuru karapu kenāṭa yathābhūtaya labanna bæhæ.
또 viññāṇa āhāra가 있습니다. viññāṇa에는 kusala viññāṇa가 있고 akusala viññāṇa가 있습니다. lobha, dosa, moha로 생겨난 생각 때문에 생기는 것은 akusala viññāṇa, pāpa viññāṇa이고 그것이 vikal입니다. 그것을 가까이하는 이는 있는 그대로를 얻을 수 없습니다.
ē nisā eyā vikal bavaṭa pat vunā samānayi. tabbē pr̥thagjanā ummattakā kivvē anna ēka pr̥thagjanaya ummatka vikal velā innē. bhōjanaya vikal bhōdanaya
그래서 그는 vikal이 된 것과 같습니다. 'sabbe puthujjanā ummattakā'(모든 범부는 미쳤다)라고 한 것이 그것입니다. puthujjana는 미쳐서 vikal해 있습니다. 먹이, vikal 먹이입니다.
davasayi haṭayi ekaṭa pætta davasaṭa yana hon̆dē eka velak hambevī nigara kollek innavalu. ēka
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anuva rāgayen, dvēśayen, mōhayen etta nam ū hoyannē kanna ebanē ēka kǣtakama tamayi kannē.
그에 따라 rāga, dosa, moha로 가득하다면 그가 찾는 것은 먹을 것, 그런 것만 먹습니다.
ohuṭa ē vagēma ohu balannē karannē sparśa karanna æhen kanaidī vena śarīrayen ara rāga dvēśa mōha dēval nam ohugē tiyena kiri hitaṭa hētu kāraka vannā vū eba nam ohuya vin̆dinnē. eba hitinam ē ohu pahaḷa karannē. okkoma vikal bhōjana
또 그가 보고 하는 것, 눈과 귀와 몸으로 닿는 것이 rāga, dosa, moha의 것이라면, 그의 나쁜 마음에 까닭이 되는 그런 것을 그는 누립니다. 그런 마음을 그가 일으킵니다. 모두 vikal 먹이입니다.
ē manō saṁcētanaya ē kiyannē api hitek pirilā eka ēka eka gæna hitenavā. cētanā api hiṭa gannavā araka hon̆dayi mēka hon̆dayi mēka gonāganna ōnē. ara vidiṭa kaṭayutu karanna næha mē vidiṭa kaṭayutu karanna bæhæ. hiten kalin vacanaya yam kaṭaganna hitanakoṭa ēka lōbhayen, dvēśayen, mōhayen yuttō nam karannē rāgayen, dvēśayen, mōhayen yuttō nam karagena yannē. ē maṭṭamaṭa ēka vikikal venavā.
manosañcetanā란 우리 마음에 이것저것이 떠오르는 것입니다. 우리는 cetanā를 품습니다. 저것이 좋다, 이것이 좋다, 이것을 가져야 한다, 저렇게 하면 안 된다, 이렇게 하면 안 된다. 마음으로, 말로 무언가를 하려고 생각할 때 그것이 lobha, dosa, moha를 지닌 것이라면, rāga, dosa, moha를 지니고 해 나가는 것이라면, 그만큼 vikal이 됩니다.
manō saṁcētanā āhāra venavā. cētanā kiyalā kiyannē saṁkhāra ara viññāṇayaṭa āhāraya venavā. pāpa viññāṇayaṭa āhārayak venavā. pāpa viññāṇa vaḷakvanna bæhæ. ēka væḍenavā. metanaṭa vikal velā jīvat vena pudgalēpa bavaṭa pat venavā.
manosañcetanā āhāra가 됩니다. cetanā란 saṅkhāra로서 viññāṇa에 먹이가 됩니다. pāpa viññāṇa에 먹이가 됩니다. 그러면 pāpa viññāṇa를 막을 수 없고 그것이 자랍니다. 그래서 vikal하게 사는 사람이 됩니다.
rāgayen, dvēśayen, mōhayen yuttavannāvū hituvili kriyāpatan mul karagena oya hatara āhāraya vukti vindo. menna mēkaṭa kiyanavā vikāla bhōjanaya.
rāga, dosa, moha를 지닌 생각과 짓에 뿌리를 두고 이 네 먹이를 누리면, 이것을 vikāla bhojana라 합니다.
onna oya vikāla bhōjanaya enne tākkal koccara kǣṭana nokā hiṭiyat hariyannē næhæ. ohuṭa vikāla bhōjanaya venca visiddhatāvayet avaśiddhāva venvīma siddha vennē næ. mokada hētuva? araka lōka sammatayak. mēkē yathārthaya.
이 vikāla bhojana가 있는 한, 아무리 먹지 않고 있어도 소용없습니다. 그에게는 vikāla bhojana로 생긴 더러움에서 벗어남이 일어나지 않습니다. 왜 그런가? 저것은 세상의 약속이고, 이것은 참모습이기 때문입니다.
dæn hētuphala nyāya dharmaya tæna dakinna ōnē sammataya sivvanak nætana apiṭa nivan dakinna bæha sammataya paramārtha dharmayak tiyenavā tērum arak kaṭayutu kaḷot ēka hētuphala nyāya dharmayaṭa anna ōnē. ēka budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷada pota paten genāvada paramparāven genāvada mehema ahanna ekak ēkē næhæ. rāgayaṭa hētu
이제 hetu-phala의 법칙을 거기서 보아야 합니다. 약속만 따라서는 우리가 nibbāna를 볼 수 없습니다. 약속과 paramattha dharma가 있음을 알고 행하면 그것은 hetu-phala 법칙에 맞아야 합니다. 그것을 Buddha께서 말씀하셨는지, 책에서 가져왔는지, 전해 내려온 것인지 물을 일이 없습니다.
mehema ahanna ekak ēkē næhæ. rāgayaṭa hētu vena dēval hiten kayen vacanayen kæranavā nam ohu rāgika venavāvayi kiyana eka dænaganna pota pata ōnē næhæ apiṭa. ēka apē atdækīmak tiyenavā. rāgīṭam rāgayen vat vecca pudgalayāgē mānasikatvaya hæṭi apiṭa tērenavā.
rāga의 까닭이 되는 것을 마음과 몸과 말로 하면 그가 rāga에 물든다는 것을 알려고 우리에게 책이 필요하지 않습니다. 그것은 우리의 겪음입니다. rāga에 빠진 사람의 마음가짐이 어떤지 우리는 압니다.
ēka nikal nædda? ohuṭa yathārthaya tōraganna puḷuvanda ēka? dvēśayen dævuṇaṭa passē, dvēśayen gini gattaṭa passē ohu karana væḍakuṭavat tērum ganna bæ. samara ammalā gahanavā, tāttāṭa gahanavā. ehema nætnam dēpala vināśa karanavāṭa poḷovē gahanavā. passē kalpanā karanavā vecca pāḍuvaka hæṭi. karagatta aparādhayaka hæṭiya kiyalā.
그것이 vikal 아닙니까? 그가 참모습을 가려낼 수 있습니까? dosa로 타오르고 dosa에 불붙은 뒤에는 그가 하는 일을 스스로도 모릅니다. 어떤 이는 어머니를 때리고 아버지를 때립니다. 아니면 살림을 부수어 땅에 내던집니다. 나중에야 생각합니다, 입은 손해가 어떤지, 저지른 잘못이 어떤지.
maye vunot ehenam avudalā tiyennē vikanē. lōka sammata vikal kiyana pirisva nemeyi. ēka vena eka mēka mē lōka sammatiya jīvat vana hon̆din innavā kiyana minissungē tiyena ektarā vikalpāvak. menna mē vikal bavaṭa vena yam bhōjanayak ætda menna mē bhōjana pariharaṇaya karana pudgalayāṭa nivan dakinna bæ.
moha가 생기면 그것도 vikal입니다. 세상에서 미쳤다고 부르는 무리를 말하는 게 아닙니다. 그것과 달리, 세상 약속으로 잘 산다고 하는 사람들에게 있는 어떤 vikal함입니다. 이 vikal함으로 이끄는 먹이가 있다면, 그 먹이를 누리는 사람은 nibbāna를 볼 수 없습니다.
ehenam vikāla bhōjanaya duru karanna ōna nivan dakinna. ē kiyannē davas 12 passē kanna nætuva vin nævan dakinna kiyalā kiyana eka nemeyi mē kiyivvē. dæn hon̆daṭa tērum ganna vikal bhōjanaya mokakda daban 12 passē el vatura viviya hiṭiyā tiyenavā īṭa passē enaeka ekak. vikal bhōjanaya han̆dunagattē næti
그러니 nibbāna를 보려면 vikāla bhojana를 없애야 합니다. 낮 열두 시 뒤에 먹지 않으면 nibbāna를 본다는 말이 아닙니다. 이제 vikal 먹이가 무엇인지 잘 아십시오. 낮 열두 시 뒤에 물만 마시고 있는 것과는 다른 것입니다.
enaeka ekak. vikal bhōjanaya han̆dunagattē næti kenāṭa vikal bhōjanaya ayin karanna bæ. vikal bhōjanaya ayin karagattē næti sakkala oyagē vikal mānasikatvaya ayin karanna bæ. vikal mānasikatvaya ayin karanna bæri sakkala yathābōdhaya læbenna. yathābōdhaya læbīmaṭa avaśya karana eka kiyana eka ekak sammataya tamayi vena ekak. oya sammataya budurajāṇan vahansē
vikal 먹이를 알아보지 못한 이는 vikal 먹이를 없앨 수 없습니다. vikal 먹이를 없애지 않는 한 당신의 vikal 마음가짐을 없앨 수 없습니다. vikal 마음가짐을 없애지 못하는 한 있는 그대로의 깨달음이 오지 않습니다. 있는 그대로의 깨달음에 필요한 것이 하나이고, 약속은 다른 것입니다.
ekak. oya sammataya budurajāṇan vahansē avurudu 20kaṭa passē mē bhikṣūn vahansē yaṭa vecca avæḍayak nisā apūpika tamayi daval 12 passē āhāra gan̆da yanna epā piṇḍapāta yanna epā kiyana eka. mē minissu gænavalā næ ektarā gē
그 약속은 Buddha께서 스무 해가 지난 뒤, bhikkhu들에게 생긴 어떤 해로운 일 때문에 '낮 열두 시 뒤에 먹이를 받으러 가지 말라, piṇḍapāta 하러 가지 말라'고 하신 것입니다.
kiyana eka. mē minissu gænavalā næ ektarā gē genanu kenek hāmuduruva mē mala pelēṭa vagē esāgē piḷigannak gānē kǣti kǣma hoyā yana mona perētaka madhamaya kiyalā oya vidihaṭa bayi karanna gatta menna mē væḍīma nisā mē apavādayen lōka apavādaya nisā lōkaya ara vena ava ēkenma budun budurajāṇan vahansē panapu
사람들이 [어두울 때 찾아온 스님을 보고] 어떤 집의 여인이 '스님이 이 어둠에 집집마다 먹을 것을 찾아다니니 무슨 peta냐' 하며 그렇게 놀라 겁먹은 이 일 때문에, 이 헐뜯음, 세상의 헐뜯음 때문에,
ēkenma budun budurajāṇan vahansē panapu śikṣāvapadayak tiyenavā daval 12 passē āhāra ganna yanna epā daval 12ṭa issellā ganna hariyā karan ivara karaganna menna ēkama śikṣāpadayak ēka paṭaḷuvā gannavā vikāla bhōjanaya mokakda kiyalā tōraganna bæri mē vikāla bhōjanaya yathārthaya dænaganna ōnē ē vidi ta.
Buddha께서 정하신 sikkhāpada가 있습니다. 낮 열두 시 뒤에 먹이를 받으러 가지 말라, 열두 시 전에 받아 다 먹으라. 바로 그 sikkhāpada를 [사람들은] 뒤섞어 버립니다. vikāla bhojana가 무엇인지 가려내지 못합니다. 이 vikāla bhojana의 참모습을 알아야 합니다.
itin ē vagē dæn mokada vennē? mēvāyin paṭivivatā mēvā mē duru karanavā kiyana eka nemeyi issellā karannē kæmætten duru venavā.
그러면 어떻게 되는가? 이것들에서 paṭivirata라는 것은, 이것들을 없앤다는 것이 아니라 먼저 바람(좋아함)에서 떨어지는 것입니다.
satiya kiyannē kæmætta viratiya kiyannē kæmætten ven vīma paṭivaratiya kiyannē kæmættaṭa bæn̆dilā inna ekē ven vīma. ohugē manasa mē lōbha, dvēśa,
rati란 바람이고, virati란 바람에서 떨어짐이며, paṭivirati란 바람에 묶여 있는 데서 떨어짐입니다.
ekē ven vīma. ohugē manasa mē lōbha, dvēśa, mōha sahagata væḍapiḷivalaṭa nam kæmatiyi. ēken goḍanægimē lōkayaṭa nam kæmatiyi. ēka nam bæn̆dilā innē. menna mē bæn̆dilā inna sākal lōkē pr̥thagjana bhāvaya ikmavanna bæ. dharmāvabōdhaya labanna bæ. ehenam men̆dannā vū siyalu væḍakot itāma kuḍā koratara enaekak.
그의 마음은 lobha, dosa, moha가 섞인 일들을 좋아합니다. 그것으로 쌓아 올린 세상을 좋아합니다. 거기에 묶여 있습니다. 이렇게 묶여 있는 동안에는 세상의 puthujjana 상태를 넘어설 수 없습니다. dharma를 깨우칠 수 없습니다. 그러니 이런 모든 일이 아주 작은 것 하나에서 옵니다.
vigraha karalā mēka tōraganna bæri mānasikatvayak tiyena sāmānya manussayāṭa eken eka vigraha karalā venavā menna mē mē kǣl ṭiken ven velā æturu rōgayen ven venavā kiyalā. anna ēka tamayi mokada ekin ekaṭa pennanna siddha vunē. tērum ganna bæri mūlikama nisā. kiyādunāma mūla dharmaya kiyā duhama tērum gata nam kavuruvat kiyā denna ōnē nætura
풀어서 가려낼 수 없는 마음가짐을 지닌 보통 사람에게는 하나하나 풀어서, 이 조각들에서 떨어져 나와야 병에서 벗어난다고 말해 주어야 합니다. 그래서 하나하나 보여 주어야 했던 것입니다. 뿌리를 알아보지 못하기 때문입니다. 뿌리 dharma를 말해 주어 dharma를 알아보았다면 누구도 하나하나 가르칠 필요가 없습니다.
horen am̆banna epā kiyalā kivvahama ōka hon̆da væḍak nemeyi kivvā. ū jambunavā. ambanē varanna epā kivvē jambu karanna epā kivvē næhænē. ē vagē mōlayō innavā lōkē.
몰래 망고를 따지 말라고 하며 그것은 좋은 일이 아니라고 했더니 그는 잠부 열매를 땁니다. 망고를 따지 말라 했지 잠부를 따지 말라고는 안 했다는 것입니다. 그런 어리석은 이들이 세상에 있습니다.
epāṭa kivvē mokakda ēkē tiyannē yatok eham jambut ekayi pērat ekayi anit jātit ekayi horen karanna epā ēvat væ gælapennē næhænē. mē anusāven ēvat tērum ganna kiyannat puḷuvan gnānavantayak.
하지 말라고 한 뜻이 무엇입니까? 그렇다면 잠부도 같고 구아바도 같고 다른 것들도 같습니다. 몰래 하지 말라, 그것들도 맞지 않다는 것입니다. 이 뜻으로 그것들도 알아보라고 슬기로운 이에게는 말할 수 있습니다.
oya horakam karanna epā oya oya maga anuga am̆ba karanna epā kivunā. mē anugē jam karan dassa anu pēra karan dassa næhæ anugē vattē tiyena anāti karan dak næ kiyalā ehuven kiyā denna ōnē. hæbæyi ōka dakinna næti ekkenavā onna hæbæyi kiyura koranavā.
훔치지 말라, 남의 망고를 따지 말라고 했습니다. 그러면 남의 잠부를 따서도 안 되고, 남의 구아바를 따서도 안 되고, 남의 밭에 있는 파인애플을 따서도 안 된다고 따로 가르쳐야 합니다. 그것을 보지 못하는 이는 그렇게 합니다.
horen am̆banna epāgena ō am̆banna denna næ. hæbæyi pēra karaṇa. horen pēra karandara epā kiyalāna kiyanna. etakoṭa pēra karanna innē næm̆ba karā diya næhæ. hæbæyi jambu kara horen jambu karannat epā kiyalā kivvā ēka karanna diyanna næhæ. menna mē jātiyē ektarā koṭasak kiyanavā mē lōkaya molē madiyi. menna
몰래 망고를 따지 말라 하면 망고는 따지 않습니다. 하지만 구아바는 땁니다. 몰래 구아바도 따지 말라 하면 구아바는 따지 않습니다. 하지만 잠부를 땁니다. 몰래 잠부도 따지 말라 하면 그것은 따지 않습니다. 이런 부류를 두고 세상은 머리가 모자라다고 합니다.
koṭasak kiyanavā mē lōkaya molē madiyi. menna mē koṭasak budurajāṇan vahansē væḍa inna kālē siddha vuna nisā onna oya pirisaṭa tāma eken eka panavanna penna ōnē.
이런 무리가 Buddha께서 계시던 때에 생겼기 때문에 그 무리에게는 하나하나 정해 보여 주어야 했습니다.
mūliya kālē pragnāntaya dharmāvabōdhaya labāganna lābhakīrī prahaṁsā śāsanayaṭa bæhægena tib næti kālē mahat duk vidiena minissu nindā pahasa karamin bamuṇan āvanna kālaya. oya kālēdī mahaṇu vuṇē næhæ. nivan dakinna ōnē pragnāvatayaka nisā nikan venna. ē nisā budurajāṇan vahansē avurudu 20k yanakam oya nītiyakva pænevvē næ. sabba pāpassa akaraṇa
처음 때에는 paññā로 dharma를 깨우치려 했고, 이익과 칭찬이 sāsana에 들어와 있지 않았으며, 큰 괴로움을 겪고 사람들이 업신여기고 brāhmaṇa들이 헐뜯던 때였습니다. 그때에는 [이익을 바라고] 출가하지 않았습니다. nibbāna를 보려는 슬기로운 이들이었기에 그저 [출가했습니다]. 그래서 Buddha께서는 스무 해가 지나도록 그런 규칙을 정하지 않으셨습니다.
nītiyakva pænevvē næ. sabba pāpassa akaraṇa siyalu pav tērum navā nokara hiṭa palla kusalassa upasampadā menna kusalaya menna kusala mārgaya menna mēvā vaḍapallā sacitta parīva dapanāva oya ōṭa eha mehe bæn̆dena laukikatvayaṭa bæn̆dena ē citta pariyāyayi damanaya karagalā mama mēkayi igollanṭa kiyannē occanayi kivē mehi avuruddak yanakam ōkē hæpuṇā. mārga phala avabōdhayak karagattā mahā pragnāvantaya ēkin eka vigraha karalā denna ōnē næhæ. īṭa
sabba pāpassa akaraṇaṃ, 모든 pāpa를 알아보고 짓지 말라. kusalassa upasampadā, 이것이 kusala, 이것이 kusala의 길이니 이것들을 키우라. sacitta pariyodapanaṃ, 이리저리 묶이고 세속에 묶이는 그 마음의 흐름을 다스려라. '내가 너희에게 말하는 것은 이것뿐'이라고 하셨습니다. 스무 해 동안 그것으로 넉넉했습니다. magga-phala를 깨우친 큰 슬기의 이들에게는 하나하나 풀어 줄 필요가 없었습니다.
ēkin eka vigraha karalā denna ōnē næhæ. īṭa passē lābhagī prahaṁsā enna paṭan gattā śāsanayaṭa pahu kālaya śāsanaya vaṭinākama minissu dækalā oya guṇaya dækalā næm̆biṭa paṭan gattā vandanāmāna garu satkāra pūjā karamin noyek æpū upānaya karamin paṭan gannakoṭa ara maṇḍa pudgika ektarā pisak lābhaka kiya prahaṁsā labāgannē koccara lēsi valakda mēken mana vunot kiyalā mahaṇa vuṇā. menna mēken
그 뒤 이익과 칭찬이 오기 시작했습니다. sāsana의 나중 때에 사람들이 sāsana의 값어치와 그 guṇa를 보고 기울기 시작해, 절하고 섬기고 공양하며 여러 가지를 바치기 시작하자, 어떤 어리석은 무리가 '출가하면 이익과 칭찬을 얻기가 얼마나 쉬운가' 하며 출가했습니다.
vunot kiyalā mahaṇa vuṇā. menna mēken passē taroṭvē ṭika mahaṇa vunāṭa passē tamayi. eken eka kiyā denna siddha vunē oya væḍi nīti mālāva panavanna siddha vunē. hæbæyi adin ōka tērum ganna bæri hari poḍak dara næhæ nīti mālāvē gihillā hari dēvanna
이 무리가 출가한 뒤에야 하나하나 가르쳐야 했고, 많은 규칙을 정해야 했습니다. 그런데 오늘날 그것을 알아보지 못하는 이는 조금도 [뜻을 잡지] 못하고 규칙 더미 속으로 들어가 헤매게 됩니다.
venavā. hæbæyi oluvak molayak tiyena kenāṭa adhiśīla sikkhā adhicitta sikkhā adhipañagnā sikkhā kiyalā śrī śikṣāvak panvalā kivvā. eḷa kōṭiyak śikṣā padana agu venavā menna mē ciśikkhāvaṭa gnānavantayō mē tuḷin hita kaya vate damanaya karaganna.
하지만 머리가 있는 이에게는 adhisīla sikkhā, adhicitta sikkhā, adhipaññā sikkhā라는 세 가지 sikkhā를 정해 말씀하셨습니다. 수없이 많은 sikkhāpada가 이 세 sikkhā 안에 듭니다. 슬기로운 이들은 이것으로 마음과 몸과 말을 다스립니다.
o sammata ævætva valaṭa væṭīmat venavā. ēken nægīmak vaenavā. mēka amutuven karanna deyak næhæ. aḍamasak pāsak poha karanna deyak næha. o mārgaphala avabōdhayaka arihatnam passē.
약속으로 정한 āpatti에 떨어지는 일도 생기고, 거기서 일어서는 일도 있습니다. [그러나] 이것은 따로 할 것이 없습니다. 보름마다 uposatha를 할 것이 없습니다. magga-phala를 깨우친 arahant라면 그렇습니다.
ēsāenam menna mē trivi śikṣāva ē dænuṭa anumata karanavā. mē śrī śikṣāva mē śāsanaya kiyana eka vadana. mokada hētuva? mama mēkaṭa tahaṁci panavalak næha. ævæt panavalannē næhæ. tamāgēma nidahasin tamāgēma vanasa dī karenna yana māgiyak nisā mēka nidahas karalā tiyennē. mē śāsanayē tiyena eka mē priyati śikṣāva tuḷa vadana mārgaphala avabōdha karanna yam kenekuṭa onnam.
그래서 이 세 sikkhā를 받아들이게 하셨습니다. 이 세 sikkhā를 이 sāsana라고 합니다. 왜인가? '나는 여기에 금지를 정하지 않는다, āpatti를 정하지 않는다. 자기 스스로의 자유로, 자기 스스로 다스리며 가는 길이기에 이것을 열어 두었다. 이 sāsana에 있는 이 세 sikkhā 안에서 magga-phala를 깨우치려는 이가 있다면'
mē trī śikṣāva anugamanaya karalā iṭuva mārgaphala labāganna avabōdha karaganna kiyalā dēśanā karanava. aṁgutara nikāyē śravaṇa vargayē 41 veni piṭa ē ṭika vigraha karalā tiyenavā. ōka pæhædili. itin ōkē vinaya kiyana ara panavapu
'이 세 sikkhā를 따라 magga-phala를 얻고 깨우치라'고 말씀하십니다. Aṅguttara Nikāya의 samaṇa vagga 마흔한째 쪽에 그것이 풀이되어 있습니다. 그것은 뚜렷합니다.
pæhædili. itin ōkē vinaya kiyana ara panavapu vinaya nemeyi otana tiyennē. dæn vinaya piḍakayē tiyennē panavapu vinaya. pragnā gōcara pudgalayāṭa pragnāvantayā tērum aralā yanna puḷuvan kramayak tiyena nisā nidahas velā dīma eka tamayi sūtra piṭakayē tiyennē. oya kramaya yanna puḷuvan. ōkaṭa tama bādhā pamuvak næhæ. ē nisā ōka nidahas karalā tiyennē.
거기 있는 vinaya는 저 정해 놓은 vinaya가 아닙니다. Vinaya Piṭaka에 있는 것은 정해 놓은 vinaya입니다. paññā에 닿는 사람, 슬기로운 이가 알아보고 갈 수 있는 길이 있기에 열어 둔 것이 Sutta Piṭaka에 있습니다. 그 길로 갈 수 있습니다. 거기에는 걸림이 없습니다. 그래서 그것을 열어 두었습니다.
ehenam buddhāgatayē nidahas vecca ē mārgaya gattahama yamak pav yamak væradina tamāgē nuvaṇin tamanṭa tōraganna puḷuvan venna ōnē. etakoṭa ē praśnē tamanṭa tēragatta æyi. itin ē jātiya tōraganna bærinē. ehenam mē mē ekin eka ekin ekana atrapan mēkat ærapan mēkat attarava mēkat atarapan kiyalā keḷavarak næti vistara denavā. anna ē dunnē
그러니 Buddha의 가르침에서 열려 있는 그 길을 택하면, 무엇이 pāpa이고 무엇이 잘못인지 자기 슬기로 스스로 가려낼 수 있어야 합니다. 그러면 그 물음을 스스로 가려낸 셈입니다. 그런데 그런 부류는 가려내지 못합니다. 그래서 이것도 버려라, 저것도 놓아라, 이것도 그만두라 하며 끝없는 풀이를 줍니다.
keḷavarak næti vistara denavā. anna ē dunnē ēvā tamayi dæn mē tiyennē. vikāla bhōjanaya paṭivatā ēvā malā gan̆da, vilēpana dhāraṇa mandana vibhūṭahanāva paṭivarā. dæn mal gan̆da velavuun daranavā nam særasenavā nam mē kaya asāra aya mēkē tiyennē mē yathā mārgaya nemeyi rāga mārgayakda dvēśa mārgaya hitalā balanakoṭa mal
그렇게 준 것들이 지금 있는 것입니다. vikāla bhojanā paṭivirato, mālā-gandha-vilepana-dhāraṇa-maṇḍana-vibhūsanā paṭivirato. 꽃과 향과 바르는 것을 지니고 꾸민다면, 이 몸은 알맹이가 없는데, 이것이 바른 길이 아니라 rāga의 길, dosa의 길이 아닌가 하고 생각해 보면,
paḷaveni eka suvan̆da vili dhāraṇaya karē innam lōkeṭa suḷu ven hadana eka mē lōkē tiyena mulā væḍapilayak tērum ganna mānasikatvayak nuva nætta tiyenavā. ōvā nivan magak nemeyi. harayak æti væḍakut nemeyi. mē guṇu guṇa śarīrayak aragenam mē jēti suguṇaṭṭhāsayen picca mē śarīrayak ara mēka hæḍavala karā lōkayaṭa pēlalā hiṭam mona sundayak labannada mona harayak labannada maṭa panavalā tibuṇat ekayi nættat ēkayi ē væḍak hæṭiyaṭa mama karannē. anna nuvanakāraya ehema tērunē ēka
꽃을 비롯해 향과 바르는 것을 지니고 세상에 꾸며 보이는 것은 이 세상의 헤매는 일을 알아보는 마음가짐이 없는 것입니다. 그것은 nibbāna의 길이 아닙니다. 알맹이 있는 일도 아닙니다. 이 더러운 몸, 서른두 가지 더러운 것으로 채워진 이 몸을 꾸며 세상에 보여서 무슨 아름다움을, 무슨 알맹이를 얻겠는가. 나에게 정해져 있든 아니든 같다, 그것을 일로 삼아 하지 않는다.
karannē. anna nuvanakāraya ehema tērunē ēka atharinavā. itin ōka athæraganna bæri koṭasak innavā. ættaṭa ēken mokakda vennē ehema kaḷot ēkavat tērum ganna bæri.
슬기로운 이는 그렇게 알아 그것을 버립니다. 그런데 그것을 버리지 못하는 무리가 있습니다. 그렇게 하면 실제로 무엇이 되는지조차 알아보지 못합니다.
mōḍa menna mē kiyana ekara ganna epā īṭa passēda mala palīma atta mehema kiyalā hētuvaṭa anuva
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
phalayak læbena nisā. ara vikr̥ti vana hēturika okkoma pennalā mēka athæra mēka atrapavā kiyalā kiyā denavā. hæbæyi kāgē hari kamak næha ēka athæriyot oba ituru vena hētuvak nætnam yahapat phalayak læbena hētuva nam avula kriyātmakaṭa ituru vennē. hētuvē phalaya læbenavā dænagena hiṭiyak næ ēsara kavada hari ara phalaya labanna ēka hētu veyi. anna ēka tamayi mē vinaya kramayak hædilā tiyennē onna kramayan api yathārthayaka dakinna ōnē.
…hetu에 따라 phala가 오기 때문입니다. 저 일그러지게 하는 까닭들을 모두 보여 주며 이것을 버려라, 이것을 놓아라 하고 가르칩니다. 그런데 누구든 상관없이 그것을 버리면 남는 까닭이 없거나, 좋은 phala를 내는 까닭만 남습니다. hetu의 phala가 온다는 것을 몰라도 언젠가 그 phala를 얻는 까닭이 됩니다. 그래서 이 vinaya의 길이 만들어진 것입니다. 그 길로 우리는 참모습을 보아야 합니다.
itin uccāyana mahāsāyana paṭivaratā jāta rūpa sadasata paṭiggahanā paṭivarataya mē uccāyana mahāsāyana pævet ēvā. dæn accīta vaita visuka rasanā paṭivaratā ēvā itin amutu ven kiyanna deyak nemeyi yathārthaya dækkenā. mē lōkaya asārayi lōkē muḷu væḍapiḷila māyāvak lōkē innā mē āśvādāni āśvāda væḍapilā kiyannē ugulak. ē vagēma mēka lōkayaṭa madina æmak. mesē dharmānukūlava tērum gatta
uccāsayana-mahāsayanā paṭivirato, jātarūpa-rajata paṭiggahaṇā paṭivirato, nacca-gīta-vādita-visūkadassanā paṭivirato 같은 것들은 참모습을 본 이에게 따로 말할 것이 아닙니다. 이 세상은 알맹이 없고, 세상의 온갖 일은 허깨비이며, 세상의 이 맛보는 일들은 덫입니다. 또 이것은 세상을 낚는 미끼입니다.
æmak. mesē dharmānukūlava tērum gatta kenānē mē ekin eka ekin eka vigraha karannē næhæ. mē ēkē pasvā mē ōka ehenam ēvā eyā kam kiyanna deyak næhæ. danna kenā tērum aram mēvat dānavā.
이렇게 dharma에 맞게 알아본 이에게는 하나하나 풀이하지 않습니다. 그에게는 굳이 말할 것이 없습니다. 아는 이는 알아서 이것들도 버립니다.
dæn uccāyana mahāsāyana dæn mēka atin dakina apak paoya uḍak vara geda gatta næma apāven mehā navatikinna. ē hāmuduruvaṭa kohomada
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
tiyennē evæni an̆ga atē æn̆gili aṭē puṭuṭu venna kiyā tiyennē æyi mokakda mē karannē. dæn ōgē praśna karanna nam samaharaya tērum ganna bæri. yathārthaya toraganna bæri. mokakda metana mē vennē? ēkaṭa hētuva mokakda nidhāna katāvak tiyena ōka venna hētuva
손가락 마디 여덟 높이의 의자여야 한다고 한 것은 왜인가, 무엇을 하는 것인가. 이것을 물으면 어떤 이는 알아보지 못합니다. 참모습을 가려내지 못합니다. 여기서 무엇이 일어나는가, 그 까닭은 무엇인가. 유래 이야기(nidāna)가 있습니다.
nidhāna katāvak tiyena ōka venna hētuva sākayulen mahaṇa vecca ektarā kṣuvak hiṭiyā mahā mānnākāraya mahaṇa vunāṭa ara lābhakaya prahaṁsāvala pævidi vunā nisā nivan dakinna bæri gīcca aya nema balāporottu ve mulin ohoma
그것이 생긴 까닭은 이렇습니다. Sakya 가문에서 출가한 어떤 bhikkhu가 있었는데 몹시 거만한 이였습니다. 출가는 했지만 이익과 칭찬 때문에 출가했기에 nibbāna를 볼 수 없는 이였고, 처음에는 그런 것을 바랐습니다.
passē balanakoṭa aḍu kulē ayayi sāmānya kulē æyi okkoma innam mē pævidicca aya kō mama sākapulē mama vitarayi metana innē. poḍi
나중에 보니 낮은 가문 사람, 보통 가문 사람 모두가 출가해 있었습니다. 'Sakya 가문은 나 하나뿐이다.'
kukulē mama mun hiṭa samudayak niyat gahagannā. ān āye samu vuṇāma mæsa ussal gahagattā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
eyāṭa metana apiṭa ēgollot ussa gahagattā. āma āyē mama samu vunā āyet ussa gaha gattā sariyā eyāṭa api na anikætta ussallā gahagattā. mē ræரியiyak næhæ ma ussanna
그러자 그들도 [침상을] 높였습니다. 내가 다시 높이자 그들도 다시 높였습니다. 내가 높이면 그들도 높이는구나.
unut ussanavanē. unṭa utsāya bæri denak mæna næ kiyalā hariyaṭa kænival gena ada oyāgē phala hatara nemeyi geval balakī geval nemeyi. vaṭenma dālā aṭak vitara dālā muduna ussōpu tiyenavā æditiyē geval hadapu hæti. kæni vaḍalā kiyalā kiyannē ēka mudunoma tæna. hari
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
mama hon̆darā karanna kiyalā upakramayak kalpanā karalā muduraṭama isivā ekak. mæssē gahaṭa ara ihaḷama dæna. anik aya dæn gahanna dǣ vahalē vadin̆dinavā.
'좋다, 내가 이렇게 하겠다' 하며 꾀를 내어 맨 꼭대기까지 침상을 올려 맸습니다. 가장 높은 곳에. 다른 이들은 이제 높이려 해도 지붕에 걸립니다.
dæn īṭa passē bæn̆da gattā imakak mēkaṭa naginna. e vagē dē nægalā gihilalā mæsna kiyalā budiya ganna. anik aya dæn deyak næhæ. ē aya vahala mam valaṭa palla mi nisā ē ayaṭa paṭa ganna bærida e maṭṭama gahagena nna.
그 뒤 거기에 오르려고 사다리를 묶었습니다. 그렇게 올라가 침상에서 잠을 잤습니다. 다른 이들은 어찌할 수 없었습니다. 지붕에 걸려서 그들은 그 높이까지 올릴 수 없었습니다.
passē balanakoṭa budurajāṇan vahansē vanakoṭa hæmatænama hiṭi gahagena ussagena okkoma kiyalā mehe gahalā mahā avuda
나중에 Buddha께서 오셔서 보시니 곳곳에 침상을 높여 매어 놓아 큰 난리였습니다.
mokakda mē vikadē budurajāṇan vahansē ahanavaṭa kivvā. menna mē hidihiyak metana siddha vuṇā. mē sākūlēma ahanalā in ē vusak tiyenavā. ēken mē uḍa mehi gaha gāgiyan api gæṭunā. apiṭa gahaṭa væradena gāgālā isselalāma gaha gattā pættak pulin dæn apiṭa na gahaṭa bærilā mē gānē innavā. mēekayi vunē kiyalā. okkoma galava pallā okkoma tiyala
'이게 무슨 해괴한 일이냐'고 Buddha께서 물으시자 말했습니다. '이런 일이 여기 일어났습니다. 이 Sakya 가문에서 출가한 분이 있는데, 그가 위로 침상을 매어 우리와 다투게 되었습니다. 그가 먼저 높여 맸고, 이제 우리는 더 올릴 수 없어 이 높이에 있습니다. 이렇게 된 것입니다.'
kiyalā. okkoma galava pallā okkoma tiyala piyā. okkoma tiyalavā dænnavā. galavā daralā kivvā. mīṭa passē ekavat mæhi gahanna epā. sīmā karanavā an̆gal atakaṭa væḍi usa mæssak ekkanaekavat gahanna bæhæ. ēkat asarēpakāraya.
'모두 풀어 내려놓아라, 모두 내려놓아라' 하셨습니다. '이후로는 하나도 [높이] 매지 말라.' 손가락 마디 여덟보다 높은 침상은 하나도 매어서는 안 된다고 정하셨습니다. 그것도 그런 까닭에서입니다.
tahanam panavanna hētu mokakda uḍūmaṭa mæhi gahana hiṭenavā mehi gahanna evā. avurudu 20k mæhi gahagena hiṭiyā bæn̆dan valak hiṭiyā uḍamukamaṭa hiṭiyē næti nisā praśnayak vunē næhæ. ārya mārgaya ehenam
금지를 정한 까닭은 무엇인가? 거만하게 침상을 매는 마음 때문에 침상을 [높이] 매지 말라 하신 것입니다. 스무 해 동안 침상을 매고 지냈어도 거만하게 지내지 않았기에 문제가 되지 않았습니다.
praśnayak vunē næhæ. ārya mārgaya ehenam adat api dænaganna ōnē uḍuvakaṭa væssæssak gahanavā nam ehema in̆daganna puḷuvan kæmatiya tiyeddi tamangē lokuma varagena. aṁgal ṭikak ussagena idagena hiṭiyat viēsa pæturak dāgena nira hiṭiyā. ōka uccaṁ
ariya magga — 그러니 오늘 우리도 알아야 합니다. 거만하게 침상을 매어 그렇게 앉고 싶은 마음이 있을 때 그것은 자기를 가장 크게 높이는 것입니다. 손가락 몇 마디 높이로 앉아 있어도, 깔개를 깔고 앉아 있어도 [그 마음이면] 그것이 ucca입니다.
udan̆gukaṭa vāsaya karanna hadāgatta kiyalā kiyanavā uccaṁ mahattakamaṭa vāsaya karanna hadāgatta yam deyak ætta nam ēkaṭa kiyanavā mahā sayanaya āsanaya nemeyida tiyennē sayanaya. uccāsana mahāsanā vīramaṇaya sikkhāpadinnē uccā sayana mahā sayanā vēramaṇaya
거만하게 머물려고 만든 것이라고 합니다. ucca, 거만하게 머물려고 만든 무언가가 있다면 그것을 mahāsayana라 합니다. 거기 있는 것은 āsana(자리)가 아니라 sayana입니다. uccāsana-mahāsanā veramaṇī sikkhāpadaṃ이 아니라 uccāsayana-mahāsayanā veramaṇī입니다.
āsana vala sīmā kaḷē nǣ sayanaya kiyana. kayanaya kiyannē vāsaya karanavā. uḍan̆gu ucca vidihaṭa uḍan̆gu vidihaṭa vāsaya karana gatiya æti mānasikatvayak ætinam onna ōka duru karaganna mahantatvaya vidihaṭa vāsaya karanna hadāgatta yamkisi væpilak nam ōka duru karaganna mēken ven enna balanna nivan dakina oya karaganna anna nihatamānī anati mānaya suvacōca anati mānya nivan dakina karanna ōnē væḍak. oya mānyayen inna tā kale obaṭa nivan.
자리(āsana)를 제한한 것이 아니라 sayana라고 했습니다. sayana란 머무는 것입니다. 거만하게, 뽐내며 머무는 성향의 마음가짐이 있다면 그것을 없애라. 크게 굴며 머물려고 만든 어떤 일이 있다면 그것을 없애고 거기서 벗어나라. nibbāna를 보는 이가 할 일은 낮춤, anatimāna, suvaca입니다. 그 māna로 있는 동안 당신에게 nibbāna는 없습니다.
hita dævenavā. visittayi. leḍakaṭa duka kara inna puḷuvan kiri praśnayak næhæ. leḍakaṭa asanī vena koda namanna bæri hindā hin̆dagena inna bæri ammī āprajāvak nisā ihen ē puṭuvak pāvicci kirīm praśnayak næha. ehema nætnam tamanṭa kotanat ekayi. ēka viśēṣatvayak karanna deyak neha. lokkāmaṭa viśēṣatvayak karana deyak. ehema kiyiyanam oya praśnē praśnayak nemeyi.
마음이 탑니다. 흩어져 있습니다. 병이 있어 괴로우면 [높은 자리에] 있을 수 있고 문제가 없습니다. 병이 들어 허리를 굽히지 못해 앉아 있을 수 없는 어떤 탈 때문에 의자를 쓰는 것은 문제가 없습니다. 그렇지 않다면 자기에게는 어디든 같습니다. 그것을 특별하게 만들 일이 아닙니다. 그것은 큼을 내세우려 특별하게 만드는 일입니다. 그렇게 알면 그 물음은 문제가 아닙니다.
apē katāvak tiyenavā itihāsa katāvak. oya dharmāśōka rajjuruvanṭa nīgrōdha kiyana maharahapannā kiyana baṇa ahalaḷu daham dakina hitana eka katāvak.
우리 역사 이야기가 있습니다. Dhammāsoka 왕이 Nigrodha라는 arahant의 가르침을 듣고 dharma를 보았다는 이야기입니다.
katāva koyi venavā. ē kāraṇaya ætanam ē katāvē san̆dahan venavā. sudusu āsanayaka vāḍi venna
이야기가 이렇게 됩니다. 그 이야기에 이 일이 나옵니다. 알맞은 자리에 앉으시라고 하니,
kiyama siṁhasanaya vanna nitaruvala tiyena kāmērayanaha.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
arihatyaṭa pat velā ēvā śikṣāvakda? nivanaṭa viruddha deyak ennavada? sēvayaṭa viruddha deyak.
arahant가 되어서 그것이 sikkhā에 어긋납니까? nibbāna에 어긋나는 것이 옵니까? 수행에 어긋나는 것이?
mahūdehi kælla vera ikmavā noyan vahansē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
māgē śrāvakayō māva visin pænavū śikṣaṇayak hæda ēka ikmavannē næha. ehenam siṁhanē. ēṭa taram mahāsanayak tiyenavā.
'나의 제자들은 내가 정한 sikkhā가 있으면 그것을 넘지 않는다.' 그런데 사자좌였습니다. 그만큼 큰 자리였습니다.
anna etakoṭa īṭa passē davasen dānna væḍiyaṭa passē unvahansē mēvā vāḍilā hiṭiyā. sajjania praśnayak vunāda mehema vunē mokada? edā udusu āsanayak siṁhasaren vāḍi vuṇā. ada mehema vaḍalā innavā. mokada hituvāk kivvāma edā mē sthānayēdī guṇa mahattaya usak kenekuṭa hiṭiya mamayi.
그런데 며칠이 지난 뒤 그분이 [낮은 자리에] 앉아 계셨습니다. '어째서 이렇게 되었습니까? 그날은 알맞은 자리라며 사자좌에 앉으셨는데 오늘은 이렇게 앉아 계십니다' 하고 [왕이] 묻자, '그날 이 자리에서 guṇa가 크고 높은 이는 나였다.'
sudusu āsanaya nam guṇa mahattayaṭa mahattayaṭa gælapena āsaya oba raja velā hiṭiyat ē magē tiṭa guṇayen kalle hædiya. ehā obaṭa edāya tivicca āsanayaṭa sambuṇā. guna mahatvayaṭa suduvā hara venavā ē nisā mama ēkē vadi vuṇā. ada guṇa mahattayen balanakoṭa metana in̆dam mē bhikṣun vahansēlā mahatyalā maṭa vaṭa ihalā i. ēsā maṭa ayitiyak nǣhæ ada. īṭa anukūlava innē. ē nisā mama ē dharmānukūlavayi ada mē ma ida gata kiyalā hitan pennavā. anna etakoṭa mānaya kiyana eka næti
'알맞은 자리란 guṇa의 큼에 맞는 자리다. 당신은 왕이었지만 guṇa로는 나보다 아래였다. 그래서 그날 놓인 자리가 guṇa의 큼에 맞았기에 내가 거기 앉았다. 오늘 guṇa의 큼으로 보면 이곳에는 큰 bhikkhu들이 내 둘레에 있다. 그래서 오늘 나에게는 그 자리에 대한 권리가 없다. 그에 맞게 있는 것이다. 그래서 dharma에 맞게 오늘 여기 앉았다'고 보여 주셨습니다.
pennavā. anna etakoṭa mānaya kiyana eka næti ekak tiyenavā. mā mænīmaṭa hētu vena abhimānayak tiyenavā. abhimānaya kiyalā kiyannē mānaya abhimānaya kiyannē guṇaya tuḷin ayinaya kara mē guṇayaṭa anukūlava mē tattvaya mama innē. mē guṇayaṭa anukūlava mē tattvaya usat yana mē aya innē. maṭa pahat vena mē pudgalayā innē. menna mē ākārayen muṇaya tuḷinma ayin yamak hæṭanam. menna mēka tiyenavā abhimānaya.
그러니 māna라 할 수 없는 것이 있습니다. 자기를 재는 데서 오는 abhimāna가 있습니다. abhimāna란 guṇa로 재어 '이 guṇa에 맞게 나는 이 자리에 있다, 이 guṇa에 맞게 이 사람들은 높은 자리에 있다, 이 사람은 나보다 아래에 있다'고 guṇa로 가늠하는 것입니다. 이것이 abhimāna입니다.
ē ēka budurajāṇan vahansē dahanam kaḷē næ. ēka hētuphala æti mænīma. lōka samata mulāmānayak tiyena avidyāven haṭaganna. anna ē mānaya tamayi satara gamē mānaya makkavaṭa atimāna kukkuṭō kiyalā mānaya van̆durek venna aimānaya ballek venna hiṭiya venavā kivvē anna ēka ara abhimānaya kiyana eka nemeyi. ēkaṭa ēkē
Buddha께서는 그것을 꾸짖지 않으셨습니다. 그것은 hetu-phala가 있는 잼입니다. 세상 약속에 따라 avijjā에서 생기는 헤매는 māna가 있습니다. 그 māna가 바로 'māna로 원숭이가 되고 atimāna로 닭(개)이 된다'고 한 것이며, 그것은 저 abhimāna가 아닙니다.
abhimānaya kiyana eka nemeyi. ēkaṭa ēkē dharmānukūla. dharmānukūla mānaya tamangē pudgalika mānayak nemeyi guṇa mahattayen mænīma ēkē ayitikāraya dharmaya dharmayaṭa anukūla tæna dharmayaṭa anukūla tæna nisā ē tæna hiṭinnē dharmatvaya ē nisā ēka mānaya karana ekak nemeyi. anna ēka ipadu
그것은 dharma에 맞는 것입니다. dharma에 맞는 māna는 자기 개인의 māna가 아니라 guṇa의 큼으로 재는 것이며, 그 주인은 dharma이고 dharma에 맞는 자리입니다. dharma에 맞는 자리이기에 그 자리에 있는 것은 dharma 됨입니다. 그래서 그것은 māna를 부리는 것이 아닙니다.
itin mē vagē itin ōka dakinna ōnē. nuvaṇin tērum ganna ōnē mē āsanaya in̆da ganna eka dækkaṭa hariyannē næha. āsaya in̆daganna pavdivot āsanaya in̆dagannē pav vennē kohomada monavā kramenda ē hētuphalaya dækalā tiyenna. hētu nyāya dækalā tiyenna ōnē. ehema dækenāṭa kavadāvat mē śikṣāpadaya rakaṭinavā kiyana eka koccara hiṭiyat. yathārthaya tiyenna bæhæ. viśitrabhāvaya midenna bæ. yathārthaya
이렇게 그것을 보아야 합니다. 슬기로 알아야 합니다. 이 자리에 앉는 것만 보아서는 안 됩니다. 자리에 앉아 pāpa가 된다면 자리에 앉는 것이 어떻게, 어떤 식으로 pāpa가 되는지 그 hetu-phala를 보아야 합니다. hetu의 법칙을 보아야 합니다. 그렇게 보지 못하는 이는 이 sikkhāpada를 아무리 지킨다 해도 참모습이 있을 수 없습니다. 어지러움에서 벗어날 수 없습니다.
bæhæ. viśitrabhāvaya midenna bæ. yathārthaya dæka kenāṭa mē ekakvat padahanna padava valin ven karanna dēkut næha. yathārthaya tuḷinma dænagattā vicittatāvayak nætuva hētuphala nyāyen dækalā kaḷata, nokaḷa yutu hon̆da naraka tērum gannē ehemayi. væḍena tērum gannē ehemayi. ehema tērum ganna eviya karanna.
참모습을 본 이에게는 이것들을 하나도 조항으로 떼어 놓을 것이 없습니다. 참모습 그대로 알았기에, 어지러움 없이 hetu-phala 법칙으로 보아, 해야 할 것과 하지 말아야 할 것, 좋고 나쁨을 그렇게 압니다. 자라는 것도 그렇게 압니다. 그렇게 알아 행하십시오.
itin ē kramaya mē kālē venakoṭa ætta vaśayenma gatiya salama lēsima kramaya vaṭayi. itin ōkē nætuva padalgena paṭaka vāda karanna giyāṭa passē ē passē næti misā ekkenek yathārthayaṭa enna bæhæ. vicitra.
그 길이 요즘 같은 때에는 참으로 가장 쉬운 길입니다. 그것 없이 조항을 들고 piṭaka 다툼을 하러 가면 누구도 참모습에 이를 수 없습니다. 어지러울 뿐입니다.
pariharaṇaya kirīma. ēvaṭa bæn̆dilā ē itiri kumārikāvan ē vagēma ammak ē vagēma amu māḷu. mē vagē dēval aragena pariharaṇaya karana eka. dæn ōfidavala tiyāgena tiyāganna passē kanna bona tiyāganna kiyalā tiyāganna. dæn mē vagē dēval vala pavā ekin ekaṭa ekin ekaṭa ēvaṭa āsāven nam karagattē. ēkē
누리는 것, 그것들에 묶이는 것. 여자와 소녀, 날곡식, 날고기와 날생선 같은 것들을 받아 쓰는 것. 약을 두고 나중에 먹고 마시려고 쌓아 두는 것. 이런 것들조차 하나하나 그것을 바라는 마음으로 했다면 [문제입니다].
yamak læbilā tiyenavā væḍilā tiyenavā parasaṁ kararaṇa nat dinpi. ēka praśnayak næha.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
etakoṭa ē vagē api dakinna mē ahalā tibina kuṇu venavā. ēka hindā ārassāven tina ēka kiyanna ōnē. etakoṭa kuṇu vennē næhæ. ēka ehema kiyannē hētuva haṭa kanna balāgena maṭa kǣdavaṭa balāgena nemeyi. kenek yahāva pattē ēkak dunna deyak tiyenavā apaṭa yavanna hon̆da næti hindāyi. anna ehema dharmānukūlava dækkot ēka praśnayak næhæ. itin ēka
우리가 보듯이 이렇게 두면 썩습니다. 그래서 잘 간수해 두라고 말해야 합니다. 그러면 썩지 않습니다. 그렇게 말하는 까닭은 나중에 먹으려고, 탐내어 지키려는 것이 아니라, 누군가 정성으로 준 것을 버리는 것이 좋지 않기 때문입니다. 그렇게 dharma에 맞게 보면 그것은 문제가 없습니다.
dækkot ēka praśnayak næhæ. itin ēka api visin tērum aramē yāyā pot vala liyanna bæhæ. koccara liyalā ivara karanna. ekak karanna næ. itin api nuvaṇin tērum ganna ōnē mē hæma ekak. itin ājīlaya
그것은 우리가 알아서 하는 것이지 책에 다 쓸 수 없습니다. 아무리 써도 끝낼 수 없습니다. 그러니 우리는 이 모든 것을 슬기로 알아야 합니다.
ganna ōnē mē hæma ekak. itin ājīlaya kiyannē eḷuva hadanavā. kukula hadanavā. etakoṭa ē vagēma mē ætum attayō ē vagēma api mē harahā mēvā hadāgena ēvā pariharaṇaya karanavā. itin gihi jīvitayēdī avaśya dēval sān velē næhæ. mē pævidi ayada ōvā kanna nemeyi oba ahannē otāla lēs pādu kramayakin ōkama at velā nidahas ti budurajāṇan vahansē pennuē. itin ē nisā ōvā ekak næhænaṭa
ājīva란 염소를 기르고 닭을 기르는 것입니다. 또 코끼리와 말을 길러 쓰는 것입니다. 재가의 삶에서 필요한 것들은 [그렇다 해도], 출가자가 그것을 먹으려고 묻는 게 아닙니다. 그것과 아주 떨어진 길로 벗어나 자유로워지는 것을 Buddha께서 보여 주셨습니다.
pennuē. itin ē nisā ōvā ekak næhænaṭa pennuvē ōka tērum ganna bærinama ekak ohā mēka karannē næha tava ekak karanavā. ara væḍak ē nisā ēka ṭikak panavā āyē tavoṭa væḍak karana aya karannē panapu ē vagē tamayi viniya panavalā oyet hækē. nuvaṇak kārita ekakvat pat vanna næhæ. ekak kiyā dunnahama ē jātiya menna mēvā okkoma ē jātiyaṭa ayitiyi. ēvā nokaḷa yutuyi. kaḷētnam ē mānasikatvaya nemeyi karannē. ēka venā. sudusu kāraṇayak nunā ē
그런데 그것을 알아보지 못하면 하나를 안 하고 다른 것을 합니다. 그래서 하나를 정하면 또 다른 짓을 하는 이들 때문에 [또] 정하고, 그렇게 vinaya를 정한 것입니다. 슬기 있는 이에게는 하나도 필요 없습니다. 하나를 가르치면 그 부류, 이것들 모두가 그 부류에 속하니 하지 말아야 합니다. 했다 해도 그 마음가짐으로 하는 것이 아닙니다.
karannē. ēka venā. sudusu kāraṇayak nunā ē anuva karalā. etanadi eyāṭa ara lōkē pēnnē kriyākalāpaya eyā nǣ. namut dharmaya tuḷa hariyaṭa innavā. itin ehemayi anābōdhaya labannē.
그것은 다릅니다. 알맞은 까닭이 있어 그에 따라 한 것입니다. 거기서 세상에 보이는 짓을 하더라도 그는 그 안에 있지 않습니다. dharma 안에 바르게 있습니다. 그렇게 깨달음을 얻습니다.
pudgalayek satun ghātanaya karana vyāpārika sthānaya hækiyāvaka nirata velā siṭinavā nam ehema pudgalayāṭa ē kāryāla sēvayāgē bāhira deyak ēkema karanavā nam. eyāṭa hon̆da naraka balapǣm mokakda kiyalā mēka ahanavā. metanin api dænaganna ōnē budu dahama kriyāvadayak nemeyi.
어떤 사람이 짐승을 죽이는 사업장에서 일하고 있는데, 사무원 같은 바깥 일을 한다면, 그에게 어떤 좋고 나쁜 영향이 있느냐고 묻습니다. 여기서 우리는 Buddha의 가르침이 짓 자체를 따지는 가르침이 아님을 알아야 합니다.
kriyāvat ekka lōkē pēna kriyāvaliyat ekka mav pin gaman karana ekak nemeyi budu dahama kiyalā.
짓과 함께, 세상에 보이는 짓의 흐름과 함께 pāpa와 puñña가 따라가는 것이 Buddha의 가르침이 아니라는 것입니다.
metandi æti vennē tamā tuḷa tamā prāṇaghāta karanavada? tamā mokakda karannē kiyana eka ætivennē ē prāṇaghātaya mul kene tamāṭa ætivena dē. tamā tuḷa kerena dē tamayi samaharaṭa pavkō pinvīma. anun karana dēval anunṭa pavkō pinvīma. ē ē pudgalayā karana hari ē pudgalayāṭa pin hō pavbavaṭa pat venavā.
여기서 따질 것은, 자기 안에서 자신이 pāṇātipāta를 하는가, 자신이 무엇을 하는가입니다. 그 pāṇātipāta를 바탕으로 자신에게 일어나는 것, 자기 안에서 일어나는 것이 자기에게 pāpa나 puñña가 됩니다. 남이 하는 것은 남에게 pāpa나 puñña가 됩니다. 저마다 하는 대로 그 사람에게 puñña나 pāpa가 됩니다.
yam tenaka dæn metandi api dakinnē næhæ mēkaṭa gælapena eka tamayi kukkuṭa mit vædagē bhārayāvēgē katāva
여기에 맞는 이야기가 Kukkuṭamitta 사냥꾼의 아내 이야기입니다.
dæn væḍa ekkalā væddāva ekkalā vivāha venavā. ē væḍē kaṭayutu karalā peḷena kama væddāṭa duruvītala illuhama ēvat denavā. mas māsa girālā hadalā dunahama bōdhana hadalā dīlā kapalā koḍalā lilā okkoma karalā uyādiyalā tamunot mukti venavā. tamut āhāra gannavā. ē væradda āhāra hadalā denavā. dæn mehema bohōma kavuru 30 gānāk vidilā jīvat vuṇā hat avuruddē sōvān vecca sidu kumariyak.
그녀는 사냥꾼과 혼인합니다. 그 일을 거들며, 사냥꾼이 활과 화살을 달라 하면 그것도 줍니다. 고기를 말리고 손질해 주고, 썰고 볶아 모두 요리해 주고 자신도 먹습니다. 그 잘못된 먹이를 만들어 줍니다. 그렇게 서른 해 남짓 살았는데, 그녀는 일곱 살에 sotāpanna가 된 부잣집 딸이었습니다.
dæn mē kāraṇaya ehā ehenam mistun vahansēlā ahanavā. ē sōtāpanna velā hiṭapu ē situukumariṭa pavusiddha vennē nætta ē væḍasaṭa udav kara. ara duvanīta hadalā dīlā ē kaṭayutura kanna bonna hadalā dīlā ē væddagen ahit pættat okkoma karalā kaṭayutu karalā dīlā karanakoṭa ē tæna tiyena pahu næda.
이 일을 두고 bhikkhu들이 묻습니다. sotāpanna가 된 그 부잣집 딸이 그 사냥 일을 돕고, 활과 화살을 만들어 주고, 먹고 마실 것을 만들어 주며 사냥꾼의 일을 다 거들었는데, 거기에 pāpa가 없습니까?
budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā atē tuvālayak æti kenek visallīmayi. atē tuvālayak nætuva ē visallīmayi dekē venasak næta.
Buddha께서 말씀하십니다. 손에 상처가 있는 이가 독을 만지는 것과 손에 상처 없이 독을 만지는 것, 둘에 다름이 없겠는가.
tuvālayak æti pudgalayā visalluvot ē tuvālayen vēgayen visa gaman karalā. śarīra visa śarīra kata venavā. ē atē ē padu paḷundat vālayak næti kenek allapuvahama ara vidihaṭa śarīra gata vennē næ.
상처가 있는 사람이 독을 만지면 그 상처로 독이 빠르게 들어가 몸에 퍼집니다. 상처가 없는 이가 만지면 그렇게 몸에 퍼지지 않습니다.
ē vagē yamkisi kenek pr̥thagjana mānasikatvaya innam innē. ohu haṭiyaṭa tuvālayak. pāpa dharmayan vala mehe ohu kā kriyātmaka vainnē oya kramaya.
그처럼 어떤 이가 puthujjana 마음가짐으로 있다면 그는 상처가 있는 셈입니다. pāpa dharma에서 그는 그런 식으로 움직입니다.
pāpayaṭa kæmættak næti tatvayaṭa patvuna mānasikatvaya æti. yam kenek kætanam ara suvāya hon̆da vecca gatava pāpayaṭa kæmættak. ehenam sōvān vecca tænpan pav valaṭa kæmati nǣ. kæmati næti hitak nam obaṭa tiyennē.
pāpa를 바라지 않는 상태에 이른 마음가짐을 지닌 이가 있다면, 저 상처가 아문 몸처럼 pāpa에 바람이 없습니다. 그러니 sotāpanna가 된 이는 pāpa를 바라지 않습니다. 그에게 있는 것은 바라지 않는 마음입니다.
ohugē kriyāvaliyē mānasikatvaya nivarṣaṇaya karanna arakitāvē tiyena bāhira sambandha balapānē nǣ. kæmati næti vena nisā pāpk karanna idiripat vennē.
그의 짓의 흐름에서 마음가짐을 [보면], 거기 있는 바깥 관계는 힘을 미치지 않습니다. 바라지 않으면서 [어쩔 수 없이] pāpa를 하러 나서는 것입니다.
dæn api hitamukō ē tænaka yamkisi kenek innavā nigiṭa kaṭayutu karanna eyāṭa denā kakulayek maranna marayi. hastādāḷa mayin yanavā hinā. vartana karanna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ohuṭama tērunē nædda digiṭa kaṭayutu karana ekē amāruva kiyana aḍupāḍuvaka innā vū svabhāvaya tathā mærinnē bara patarakamak venasak tibunē nædda
그 자신이 몰랐겠습니까, 늘 일하는 데의 어려움이라는 모자람 속에 있는 성질과, 죽이는 일의 무거움에 다름이 있지 않았겠습니까?
sattu karaṇama āyatanayak etana lipikāra kaṭayuttak karanavā ekkene dæn eyā lipikāra kaṭayutta karannē mānasikatvayayi oyā mē āyatanaya nodagana mē kukula maralā denna kiyalā dunnahama ætiveena mānasikatvaya venasak næda katāva balalā mama yanavā maranāva ōka karannada ehema karanna puḷuvan.
짐승을 죽이는 일터가 있고 거기서 사무 일을 하는 이가 있습니다. 그가 사무 일을 하는 마음가짐과, '당신 이 일터에서 이 닭을 죽여 달라'는 말을 들었을 때 생기는 마음가짐에 다름이 없겠습니까? 그 말을 듣고 '내가 가서 죽이는 일을 하겠느냐, 그렇게 할 수 있겠느냐' 합니다.
īyanē sakas karalā tiyennē kattaṭa ara mānasikatvaya etana balaya næti bava eyāṭama pēnavā. hæbæyi etanadi ekak tiyenavā. kānagātaya kirīma piḷiban̆dava balāporottu kæmættak ohugē menna mēka tamā issellāma pav ærīmēdī pavaṭa kæmætta ærenavā. īṭa passē kramakramayen
그렇게 짜여 있지만 그 마음가짐에 거기서 힘이 없다는 것을 그 자신이 봅니다. 그런데 거기 한 가지가 있습니다. 목숨을 죽이는 일에 대한 바람이 그에게 없습니다. 이것이 바로 pāpa를 버릴 때 처음으로 pāpa에 대한 바람이 버려지는 것입니다.
kæmætta ærenavā. īṭa passē kramakramayen hū ē pav valaṭa kæmætta ærunahama kæmæti vunāma pādayaṭa kæmati næti tatvayaṭa pat vunahama ohu yakisi pāpakārī sthānayaka ohugē parisaraya jīvitaya gata karanna vunot. anē maṭa kavadānam meban̆duvannā vū mē pāpakārīngen ven venna nætnam koccarada menna mē mānasikatvaya udā venavā.
그 뒤 차례로 그 pāpa에 대한 바람이 떨어져 pāpa를 바라지 않는 상태에 이르면, 그가 어떤 pāpa를 짓는 곳에서 삶을 보내야 하더라도 '아, 언제쯤 이런 pāpa 짓는 이들에게서 떨어질 수 있을까, 그렇지 않으면 얼마나 괴로운가' 하는 마음가짐이 생깁니다.
ē a tuḷa ēta mādhyak hamba vuṇē nætnam īḷan̆ga aḍava ebandan ven kara pænaka uppattiyak lavayi hētu vennē. ē nisā ohuṭa kavadāmat āpahu yanna hētu vennē næha. dugatiyaṭa væṭenna hētu vennē næha. menna ēka vidihatvaya.
그 사이에 그런 길을 얻지 못하면, 다음 생에 그런 것에서 떨어진 곳에 태어나는 까닭이 됩니다. 그래서 그에게는 결코 되돌아갈 까닭이 되지 않습니다. duggati에 떨어질 까닭이 되지 않습니다. 이것이 그 모습입니다.
dæn itin mōda karannē dharmaya avabōdha vennaṭa kæmættak næhæ. namut karanna deyak nætuva karanna puḷuvē. kæmati nǣ. dæn kæmati nǣ kiyana eka tamayi mē paṭivatō hōtiya kiyannē.
그러면 어떻게 하느냐? dharma를 깨우치면 바람이 없습니다. 그러나 어쩔 수 없이 할 수는 있습니다. 바라지 않습니다. 이 바라지 않음이 바로 'paṭivirato hoti'라는 것입니다.
nokaranavā kiyana eka nemeyi. pānāti patā paṭivatō hōti æn̆dinnāsānā paṭivatō hōti. kānagahaṭa kirīmaṭa bæn̆duru kæmættak nǣha. horakam karanna bæn̆duru kæmættak næha. kāma mityācārayanna bæn̆duṇu kæmættak næha. boru kiyanna bæn̆duṇu kæmættak næha.
하지 않는다는 것이 아닙니다. pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti. 목숨을 해치는 데 묶인 바람이 없습니다. 훔치는 데 묶인 바람이 없습니다. kāmesu micchācāra에 묶인 바람이 없습니다. 거짓말하는 데 묶인 바람이 없습니다.
ē vagēma pisunāvā parasāvāca sampākapalāpāladī mēvā karanna kæmættak nǣha. dasa akusal karanna kæmættak næhæ. hæbæyi horanna siddha venavā kæmætten hari. ehema avasthā
또 pisuṇāvācā, pharusāvācā, samphappalāpa 같은 것을 하려는 바람이 없습니다. 열 가지 akusala를 하려는 바람이 없습니다. 그런데 바람 없이도 하게 되는 일이 생깁니다. 그런 때가 있습니다.
tiyenavā ē maṭmē tamāgē samāta karamu tamanmu a.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn mokada karannē? hæbæyi karanna iḍa tiyenavā. hæbæyi bohōma akæmættē. anē maṭa vecca deyak. mehema pāpa karmayak nokara tænakilla inna maṭa
그러면 어떻게 하느냐? 할 여지는 있습니다. 그러나 아주 내키지 않게 합니다. '아, 나에게 이런 일이 생겼구나. 이런 pāpa kamma를 짓지 않고 있을 곳이 나에게'
ēka māgayak kavadā pæhædili. manasa hæbæīmēmati pættaṭa gaman karanavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
upādānaya karapu deyak etana ahuvennē næha prāṇaghātaya upādāna karalā næha. hora mæraccā upādānaya venna vidihak næhæ kæmættak næhanam. upādāna nirōdhana bhava nirōdha venavā nam ōkaṭa ēkana araganna bhavayak ætive vidihak næha. ēka nisā kiyana diṭṭhi viparivitayi. ē pāpaya diṭṭhi viparivita hitakin satara apāya upaddāna śaktiyak nǣha kiyalā pennannē ēkayi.
upādāna한 것이 거기 걸리지 않습니다. pāṇātipāta를 upādāna하지 않았습니다. 바람이 없다면 훔치는 것도 죽이는 것도 upādāna가 될 길이 없습니다. upādāna가 멈추어 bhava가 멈춘다면 그것을 붙잡아 bhava가 생길 길이 없습니다. 그래서 diṭṭhi-vippayutta라고 합니다. diṭṭhi-vippayutta 마음으로 지은 그 pāpa에는 네 apāya를 낳을 힘이 없다고 보여 주는 것이 그 때문입니다.
diṭṭhi sampicca hitinaṭa kæmatiyi. kæmætta æti nisā ohu ē vædi væḍē kæmætten karanavā. ēkē barapasarakama dakinnē næ. ā kæmættat ekkalā sambandha venakoṭa upādānaya nægenavā ēkaṭa sambandha venavā. taṇhā upādāna ēken bhavaya haṭagannavā.
diṭṭhi-sampayutta 마음은 바랍니다. 바람이 있기에 그는 그 사냥 일을 바람으로 합니다. 그것의 무거움을 보지 못합니다. 그 바람과 이어지면 upādāna가 일어나 거기에 이어집니다. taṇhā와 upādāna, 그로써 bhava가 생깁니다.
itin oya dakinnam taṇhā upādānægena kæmættat ekka. satek venna kæmati hædunā hariyannē næ. taṇhā upādānaya æti venna nam katāvayaṭa tiyena hētuva kæmati næti venna ōnē. etakoṭayi taṇhā upādāyakin piṭenavā.
그러니 바람과 함께 taṇhā와 upādāna가 일어남을 보십시오. 짐승이 되고 싶지 않다는 것으로는 안 됩니다. taṇhā와 upādāna가 생기지 않으려면 그리로 이끄는 hetu를 바라지 않아야 합니다. 그때 taṇhā와 upādāna에서 벗어납니다.
ballek venna kæmati nǣ. ballek venna kæmati nǣ. ballek enna tiyennē balu væḍavaṭa kæmati. ballek venna koccara akæmæti vunat tērenna bæhæ buduvaṭa tiyena kæmætta næti vecca dānada? baḷu baya nisā upādāna karannē næha hētuva.
개가 되고 싶지 않습니다. 개가 되고 싶지 않아도 개가 되는 것은 개 같은 짓을 좋아하기 때문입니다. 개가 되기를 아무리 싫어해도 소용없습니다, 개 같은 짓에 대한 바람이 없어졌습니까? 개가 될까 두려워한다고 upādāna를 안 하는 것이 아닙니다.
monavada balannē anya pudgalaya dækkahama nīja karanna nigraha karanna bæna panna goravanna oravanna ē vagēma bohoma kæṭa vidihaṭa jīvat velā ducca sæta vidihaṭa jīvat velā nætam suddhatāvaya dæn aśuddha karanna mē padaya
무엇을 보는가? 다른 사람을 보면 깔보고 꾸짖고 욕하고 으르렁대고 노려봅니다. 또 아주 더럽게 살고 천하게 살며 깨끗한 것을 더럽히는 이 버릇.
anun kiyannē pāraval vala paharalā dānavā. balamu uttarā dānavā kelava gahanam jarā karalā dānavā. gānak gannē næhæ hitannē nǣ kiyalā kætayi avalayi nokaṭa vidi hitannē næhæ. tamāgē matē taman genanavā. lōkaya piḷiban̆da hoyannē balannē mē balluva æn̆duru svabhāvaya mēvaṭa kæmætiyi.
남이 다니는 길에 [오물을] 던져 버리고 침을 뱉어 더럽힙니다. 아랑곳하지 않고, 추하다, 꼴사납다, 맞지 않다고 생각하지 않습니다. 자기 멋대로 합니다. 세상에서 찾고 보는 것이 이 개에 묶인 성질이며 이런 것을 좋아합니다.
ballek vennē akæmætiyi. phalayaṭa koccara kæmæti vuṇat hētuva kæmati nam ballek kenekkin navatinna bæhæ. phalayen navatinna bæhæ. hētuva kæmitā kal hētu anuva phalaya. ehenam ballek vennē epānam ballu væḍapu eyāgē hiten kayen vatunen balu væḍaklā dæmot. ēvara kæmættak væralā dæmmo. edāṭa ballek venna hētunam ballā kiyana phalaya hamba vennē næhæ. vaḷu æddavaya nidahas vennē næyi ohomayi.
개가 되기는 싫어합니다. phala를 아무리 싫어해도 hetu를 좋아하면 개가 되는 것을 멈출 수 없습니다. phala에서 멈출 수 없습니다. hetu를 좋아하는 동안 hetu에 따라 phala가 옵니다. 그러니 개가 되기 싫다면 마음과 몸과 말로 하는 개 같은 짓을 버리고 그 바람을 버리십시오. 그날에는 개가 될 hetu가 없으니 개라는 phala를 얻지 않습니다. 이렇게 벗어납니다.
harakayek venna kæmati nǣ. harakayek venna tiyanna hētuvaṭa kæmatiyi. hētuvaṭa kæmatika koccara harakayek venna epā kivvat phalayaṭa akæmætilā nāla verenna bæhæ. harakek venakoṭa hētu tiyenavā phalayaṭa hētu tiyennē. apiṭa ē apānnā. ē ava haṭaganna
소가 되고 싶지 않습니다. 그런데 소가 되는 hetu는 좋아합니다. hetu를 좋아하면 아무리 소가 되기 싫다 해도 phala를 싫어하는 것으로는 벗어날 수 없습니다. 소가 될 때는 hetu가 있습니다, phala에는 hetu가 있습니다.
tiyennē. apiṭa ē apānnā. ē ava haṭaganna hētuva hoyalā. anna ē hētuvē ādīnava dækalā asāratvaya dækalā. ēkē siddhenavaṭa dækalā. ē hētuva piḷiban̆da kæmætta duru karapu dāsaka ehi bæn̆duna chanda rāgayak nam ēken nirōdhayi. chandara rāgayak nirōdha nam taṇhā nirōdhayi. ehenam upādā nirōdhayi. ehenam bhava nirōdhayi ehenam jāti nirōdhayi. ehenam ē jātiyē ipættanam etæna paṭan nǣha.
우리는 그 apāya가 생겨나는 hetu를 찾아, 그 hetu의 ādīnava를 보고, 알맹이 없음을 보고, 그 일어남을 보아, 그 hetu에 대한 바람을 없애면, 거기에 묶인 chanda-rāga가 멈춥니다. chanda-rāga가 멈추면 taṇhā가 멈춥니다. 그러면 upādāna가 멈추고 bhava가 멈추고 jāti가 멈춥니다. 그러면 그런 종류의 태어남은 거기서부터 없습니다.
oba tērum ganna ōnē api issellāma karā mokakda kæmætta duru karagannē. ē ē hētuvaṭa kæmætta duru karagattahama ē avasthāvēdī læbena phalaya læbena hæṭiyaṭa ē hētuven ahat velā inna avasthāval læbunot
우리가 먼저 하는 것이 무엇인지 아셔야 합니다. 바람을 없애는 것입니다. 각 hetu에 대한 바람을 없앴는데, 그때 받는 phala에 따라 그 hetu에 얽힌 처지에 놓이게 되면,
kænasenavā. maṭa dæn mēka hamba vuṇā. nætnam muḷu jīvitaya dakvā deen bæri vunā nam īḷan̆ga atdævaṭa upādānayak velā næ taṇhānayak kæmætta næti. nisā. canda rāgayen midilā inna. ē jātiyen upatak intuvakaṭa næhæ. mehemayi satara gamanin duken nidahas vennē, pāpayangen nidahas vennē.
괴로워합니다. '나에게 이것이 왔구나.' 평생 거기서 벗어나지 못했다 해도 다음 생에 upādāna가 되지 않습니다. taṇhā, 곧 바람이 없기 때문입니다. chanda-rāga에서 벗어나 있기에 그런 종류로 태어남이 없습니다. 이렇게 네 apāya의 괴로움에서, pāpa에서 벗어납니다.
anukūlava jīvita gata karana lōkayē nissaratvaya dakina pudgalayinṭa maraṇaya ætivena avasthāvēdī obaṭa væḍi vacayen mē dēval sihipat venavā nēda lōkayē jīvat vena avæḍa asādhāraṇa karamin jīvat vena aya maraṇaya ætivana avasthāvaladī ē ē dēval sihivenavā nēda? dæn ēka ahari dæn mehema
[dharma에] 맞게 삶을 보내며 세상의 알맹이 없음을 보는 이들에게는 죽음이 다가올 때 이런 것들이 더 많이 떠오르지 않습니까? 세상에서 해롭고 바르지 않은 짓을 하며 사는 이들에게는 죽음이 다가올 때 그런 것들이 떠오르지 않습니까?
sihivenavā nēda? dæn ēka ahari dæn mehema hitamukō esu deyak śrī venakoṭa ōkē tiyenavā varṇāsanna mohotē citta vītiyen vattapanaya karanavā kiyana avasthāva vattana avasthāva kiyannē ē ban̆du jīvitaya dækalā taman ganna tīraṇaya
이렇게 생각해 봅시다. 어떤 일이 일어날 때 거기에는 maraṇāsanna 순간에 citta-vīthi에서 votthapana를 하는 단계가 있습니다. votthapana 단계란 그런 삶을 보고 자신이 내리는 다짐입니다.
lōkayā avæla karamin jīvat velā dækkahama mama mokakda ēka dækalā gannē tīraṇaya dækkahama anna otandi apiṭa dænmama tīraṇaya kiyalā ættapana avasthāvē karana tīraṇaya vattana citta
세상 사람들이 해롭게 사는 것을 보았을 때 내가 그것을 보고 내리는 다짐은 무엇인가. 거기서 우리가 지금 내리는 다짐, votthapana 단계에서 내리는 다짐이,
vīti peilana ehenam citta vītiya vattapana kiyana cittakṣaṇa væḷa nokæṭena hita visi paramparāvaka vattaphala cittakṣaṇa ekatu karapuhama ētiyen innā vū adahasa āvara onna oya adahasa apiṭa væṭahenavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
taman ē nisā gatta adahasa mokakda? anē asādhāraṇa ayin mama nam ē asādhāraṇaya kavadāva karannē næ. tava ekanē.
자신이 그로써 갖게 된 생각은 무엇인가? '아, 바르지 않은 이들이여. 나는 그런 바르지 않은 짓을 결코 하지 않겠다.' 또 하나.
lōkayā eka ekāṭa hiṁsā pīdā karagannavā. mulāva nisā yathārthaya dakinnē næti nisā ælī ælī gæṭi gæṭī værajanavā manussayō satvaya mulāva nisā poḍ ekak nēda kavadā hari oya satyayen tattvaya mulāva næti vunānam oya satvayen duken midenavā. ē mulāva maraṇaya næti nisāda mama ē padēvala anumata karannē næha.
세상 사람들은 서로를 해치고 괴롭힙니다. 헤맴 때문에 참모습을 보지 못해 들러붙고 들러붙고 부딪히고 부딪히며 사람들, 산 것들이 [괴로워합니다]. 헤맴 때문입니다. 언젠가 그 산 것들의 헤맴이 없어지면 그들은 괴로움에서 벗어납니다. 그러니 나는 그런 것들을 받아들이지 않겠다.
dama tiyenavā adahasa hæbæyi oyā ada dahasa ganna api dannē nætuva api ætta næhalā vena pættakaṭa yana pættak tiyenavā. ætta bhāgayaṭa dækalā mokakda
[이런] 생각이 있습니다. 그런데 당신이 그런 생각을 할 때, 우리도 모르게 참에서 벗어나 다른 쪽으로 가는 길이 있습니다. 참을 반만 보고,
asādhānamaya devema mama san iḍa dennē nǣ taman pætak kuṇugoḍaṭa kagahannā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
antivara mokada hitu vennē taman midilā æta ætta dækkā kiyalā hitāgena dækalā næhænē bāga dækalā tiyennē. asādhāraṇayak kiyalā dækaṭa passē īṭa een ehāṭa tōraganna vāsaya gata velā boralā ægunē næhæ. bauddha mānasika ataya tava bonna nægilā nemeyi. koṭasayi yamtan gǣvilā ida
마지막에 어떻게 되느냐면, 자신은 벗어났다, 참을 보았다고 생각하지만 보지 못했습니다. 반만 보았습니다. 바르지 않다고 본 뒤 그 너머를 가려내지 못하고 깊이 들어가지 못했습니다. 그 마음가짐은 끝까지 오른 것이 아니라 한 부분에 겨우 닿아 있을 뿐입니다.
asādhāraṇaya dækaṭa passē uḍa hin̆dinavā īṭa viruddhava satan karanna īṭahā dækka ka eka kenā dakina asādhā dækama ōka tamayi lōkē hærē.
바르지 않음을 본 뒤 일어나서 그에 맞서 싸우려 합니다. 그 너머를 본 이가 보는 바르지 않음, 그것이 세상의 본래 모습입니다.
lōkaya hæma ælīmē gæṭīmē mulāva yanna lōka satvayāgē svabhāvaya rūpayak. monavā karanna hadanna puḷuvanda?
세상은 늘 들러붙음, 부딪힘, 헤맴이라는 세상 산 것들의 본성의 모습입니다. 무엇을 하겠습니까? 고칠 수 있습니까?
ahuvena ahuvena sudu kara kara hadana apiṭa ahuvenavā an̆guru vænēga.
잡히는 대로 하얗게 만들려 해도 우리 손에 잡히는 것은 숯입니다.
dæn monavā karannada? ridiyen deviyan an̆guru suduna kala. ōka akuta vanā api yana an̆gu karanna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ōkē tērum gata nam an̆guru sudu karanna yannē næhæ. an̆guru an̆gurumayi. an̆guru vala ætulat tilat hæmatænama tiyennē pahara velā mokada ēka an̆guru hæti. ē vagē rāgayen goḍanægicca, dvēśayen goṇanægicca, mōhayen goṇægicca mānasikatvayak, kāyakatvayak yameku ætnam. ē ælīma, gæṭīma, kavan vīma gaha malā gænīma ē mānasikatvaya saha eyin goḍægena kāyikatvaya tiyena uruma tattvaya monavā karannada
그것을 알았다면 숯을 하얗게 하려 하지 않습니다. 숯은 숯입니다. 숯은 안도 겉도 모든 곳이 검습니다, 숯이기 때문입니다. 그처럼 rāga로 쌓이고 dosa로 쌓이고 moha로 쌓인 마음가짐과 몸가짐이 누군가에게 있다면, 그 들러붙음, 부딪힘, 서로 다투고 때려 죽임 — 그 마음가짐과 그것으로 쌓인 몸가짐이 지닌 타고난 상태를 어찌하겠습니까?
ēn ehema ekak hædena nisā tamayi mulāvaṭa patvelā mānasika vaśayen vikal vunāṭa passē. lōka satyaya ōtēda væḍena hindā. ē yatam ēkē hæṭi dænaganna maṭa gnānayak pahaḷa vuna. ē nisā mama ōbeṭa væḍennē næ.
그런 것이 생기기에 헤맴에 빠지고 마음이 vikal해진 뒤 세상의 참이 그렇게 자랍니다. '그 참모습이 어떤지 알 앎이 나에게 생겼다. 그러니 나는 그쪽으로 가지 않는다.'
ē minissu ē lōkē maṭa gahanavā nam gahapuvāya vænavā balapuvā. hæbæyi un passē gihillā mama etana ævillā ævillā māt dūṣaya vennē næha. anna dharmayen idirapaṭa patiya pūrṇaya karagatta nam obaṭa væṭahenavā hari. bhāgeṭa pūrṇa karaganna giyahama aḍu kalē dēśaya lēnavā vagē ohuṭa siddha venavā. ara goḍaṭa væreenavā.
'그 사람들이 그 세상에서 나를 때리면 때리게 두고 욕하면 욕하게 두라. 그러나 그들을 따라가 나도 거기 가서 더럽혀지지는 않는다.' dharma로 앞으로 나아가 이것을 채웠다면 당신은 바르게 알게 됩니다. 반만 채우려 하면 모자란 것이 드러나 그에게 일이 생기고, 저 더미에 떨어집니다.
taman taman gæna tōragattā nam anna ē aḍuva otana tibuṇā. anungē aḍuva perunā tamangē aduva tamangē penunnē næhæ. tamāṭa vena dē penunnē nǣ ē passē kiyalā.
자기가 자신을 가려냈다면… 그 모자람이 거기 있었습니다. 남의 모자람은 보였지만 자기 모자람은 보이지 않았습니다. 자신에게 일어나는 일은 보이지 않았다는 것입니다.
ara eka kāntāva tun denek gedaraka innavalu hon̆da lassana kumārayālen siṭuputrayen giyalu vivāhayak karagannavā. dæn mē kāntāva tun denāṭama harima loku læbīmak hā samānayi ē sitaputraya hamba vuṇā.
어떤 집에 여인 셋이 있었는데, 잘생긴 왕자 같은 부잣집 아들에게 시집을 가려 합니다. 이 세 여인 모두에게 그 부잣집 아들을 얻는 것은 아주 큰 얻음과 같았습니다.
dæn eyā panīda dunnā mona dēkaṭa hari issarahaṭa kanna katā karuvot ekē ma ēka dannē næ. kanakara nihan̆ḍa venna puḷuvan nam ē velāvēdī eyā tamayi mama bhāvayāva hita tōragannē.
그가 다짐을 걸었습니다. 무슨 일이 있어도 [입을 열어] 말하면 안 된다, 말없이 있을 수 있다면 그때 그 사람을 내 아내로 고르겠다고.
dæn kohomada mokada karannē giyanam kǣma vēśayaṭa gihillā idagena puduma rasak nēda kǣma kavuda miccara hon̆da kǣma tiyannē nemeyi mē kǣma nam mama kavadāvat miccaraṭa hada kavanna nehema kiyanavā. anna loku mokada kara kavadin mama venavā.
그런데 어떻게 되었느냐면, 밥상에 가서 앉자 하나가 '정말 맛있구나, 누가 이렇게 좋은 음식을 차렸을까' 했습니다. 다른 하나는 '이 음식은 나는 결코 이렇게 맛있게 못 만든다'고 말합니다.
amataka vuṇā taman vena hari. ānākayuma katā kaḷā kiyalā. monada næma katā karā ani gē adhika bala dæn itin okkoma katā karannē?
자신도 말하고 있다는 것을 잊었습니다. 저 사람이 말했다고 [나무랐습니다]. 이제 모두 말하고 있는 것 아닙니까?
dæn mokakda siddha vunē? ara bāhira lōkē praśnaya dækalā passē tamanṭa vena eka amataka venavā.
무엇이 일어났습니까? 바깥 세상의 문제를 보고 나서 자신에게 일어나는 것은 잊습니다.
dæn menna mē vagē apiṭat aṇu saṇanḍu venavā dækka apiṭa haṇaḍu venna kiyalā. apē hitak dūsēnavā kiyalā apiṭa pēnnē næha. hæbæyi api tarka vāda karanna yanavā ham venna eka hon̆da næha duēnā kiyalā hita kiyalā.
이처럼 우리도 남이 다투는 것을 보고 우리도 다투게 됩니다. 우리 마음이 더럽혀진다는 것이 보이지 않습니다. 그러면서 다투는 것은 좋지 않다, 마음이 더럽혀진다며 따지러 갑니다.
ehema ekak dækalā api upana api tērena annuvaṭa giyot anna ara ani ara gǣna ḷamayi denna ara vecca eka apiṭat venavā. apiṭat ārya mārgaya enavatin utum guṇē kalā hik midahærenavā. anungē dūṣyatāvayan vahansē api dūṣaya vunot apiṭa siddha vennē dorana jatiyakaṭa.
그런 것을 보고 우리가 따라가면 그 두 여인에게 일어난 일이 우리에게도 일어납니다. ariya magga가 오면 거룩한 guṇa로 벗어납니다. 남의 더러움 때문에 우리가 더럽혀지면 우리에게도 같은 일이 일어납니다.
itin api dænaganna ōnē ē vagē avasthāvak tuḷadī manā sihiyen nuvaṇin in̆dalā api etana yathārthaya dakinna. mēka papaduyak. dæn api varṇāsanna mohotakadīmē? yamkisi ēva aramuṇak apiṭa āvanavā nam ē aramuṇa āvat apivin satara apāyen nidahas vena mānasikatvaya gonægena kramayak tiyenavā.
그러니 그런 때에 바른 sati와 슬기로 있으며 거기서 참모습을 보아야 함을 알아야 합니다. 이것이 중요합니다. 우리가 죽음 가까운 순간에 어떤 대상을 만나면, 그 대상이 오더라도 우리가 네 apāya에서 벗어나는 마음가짐을 쌓는 길이 있습니다.
ē āpu aramuṇa piḷiban̆dava api eten dakinnē. apima karapu deyak. dæn evæni pēnāvagen sinda velā āvot apiṭa ē velāvēdī ganna tīraṇaya anna vattapana karana hæ. issellā vattapana karanavā hevat ē āpu dēṭa anuva tīraṇaya tuḷa kaḷē avidyā sahagata manasakin.
그 온 대상에 대해 우리가 거기서 보는 것은 우리 자신이 한 일입니다. 그런 장면이 떠오르면 그때 우리가 내리는 다짐, 그것이 votthapana입니다. 예전에는 votthapana를, 곧 온 것에 따른 다짐을 avijjā가 섞인 마음으로 했습니다.
dæn ē eban̆du avasthāvak yaḷikoḍa nævanot api gīraṇaya karannē vidyāvugula manasadīma.
이제 그런 때가 다시 오면 우리는 vijjā가 섞인 마음으로 다짐합니다.
kenek āvā kenekuṭa gæhuvā bænnam ohoma ekak api dækannā. ara varṇāsanna mohotada ē vagēma aramuṇak etana pirātmaka velā penunā nam api etandi dakinavā. ættaṭa mama karalā tiyennē væḍavala hæṭi. oya tuuḷu dēkaṭa ara meheṭa mama idā gænīmē
누군가 와서 누구를 때리거나 욕하는 것을 우리가 봅니다. 죽음 가까운 순간에도 그런 대상이 거기 떠올라 보인다면 우리는 거기서 봅니다. '사실 내가 했던 짓들이 그랬구나, 그 하찮은 일에 내가 [흔들렸구나].'
ē vagē ada oya vagē dē ma nam poḍḍak kampā ven gaṇan gannavak nǣ dæn. oya adahenavā tennē yannē pottana karapu enna dæn javana innē ælīmaṭa gæṭīmak venada næ.
'오늘은 그런 일에 조금도 흔들리지 않는다. 이제 아랑곳하지 않는다.' 이제 javana가 들러붙음이나 부딪힘이 됩니까? 아닙니다.
ælīmak gæṭīmak āpu tæna yathārthaya dænaganna nuvaṇin nēda pragnāvu kiyalā apivanayak nēda pahaḷa van
들러붙음과 부딪힘이 온 자리에서 참모습을 아는 슬기, paññā라는 것이 생기지 않습니까.
ē javanaya paha eka eten ekaṭa yanakoṭa citta vīti avasānayaṭa cittakṣana pahak javana pahak vaśayen yanavā kiyalā pennanavā. javana sit kiyalā kiyannē anna ē vagē adahasak aragena ē adahasamat tiyannā vū sitivilimālāvak menna metanadi matu venavā. mama nam eban̆du
그 javana가 이어져 가면, citta-vīthi 끝에 마음 찰나 다섯, javana 다섯으로 간다고 보여 줍니다. javana citta란 그런 생각을 품고 그 생각에 기댄 생각의 이어짐이 여기서 일어나는 것입니다.
menna metanadi matu venavā. mama nam eban̆du dēval valaṭa dæn kampā vennē næhæ. eban dēṭa kampā vennē næhæ. ebandhayaṭa kampā vennē næhæ. mēkama tamayi væḍi væḍinnē. ehenam mokada vennē? akampīyana mānasikatvaya kohomayakindāvē pragnāven. pragnāva tariya mul karagatta kotala cittayak tamayi javana cittaya makin aramuṇa dækalā ōkaṭa pahaḷa vennē.
'나는 이제 그런 것에 흔들리지 않는다. 그런 일에 흔들리지 않는다, 그런 얽힘에 흔들리지 않는다.' 바로 이것이 더 자랍니다. 그러면 어떻게 되는가? 흔들리지 않는 마음가짐이 paññā로 생깁니다. paññā에 뿌리를 둔 kusala citta가 javana citta로서 그 대상을 보고 일어납니다.
ehenam hayaveni gihi venakoṭat mokakda tibunē? ara adhisa mama nam væḍak næti dēval valaṭa kampā vennē næ. ēvaṭa gæṭenna yannē næ. mānasikatvaya pēlā tiyennē pæhæpama. nivuru mānasikatvayak sukati mānasikatvayak.
그러면 여섯째에 이를 때에도 무엇이 있었습니까? 저 다짐, '나는 쓸모없는 일에 흔들리지 않는다, 그것에 부딪히러 가지 않는다.' 드러난 마음가짐은 맑습니다. 흠 없는 마음가짐, 좋은 마음가짐입니다.
nævata han̆du vennē mona mānasikatvayenda? śutiyēdī gattā vū ara adahasa tamayi nævata sandhi venna puḷuvan tibunē. dæn paṭisandhi balapo mokakda paṭisandhiya nava paṭisandhiya
다시 태어나는 것은 어떤 마음가짐으로입니까? cuti 때 품은 그 생각이 다시 이어질 수 있었습니다. 이제 paṭisandhi에 힘을 미치는 것은 무엇이냐, 새 paṭisandhi는.
ælennē, gæṭennē mulāvaṭa pat vennē ēnam kampāvaṭa patvelā anika ayagē gaha marāganna mānasikatvayak næti śānta vidihaṭa jīvat vena mānasikatvayak tuḷa matu vecca paṭisandhi cittayak tamayi matuvennē. ē cittayaṭa anukūlava īṭayi karma rūpaya matu vennē. īṭa anukūlavannā vū karma rūpayakin vastu rūpaya hædenavā. dæn hædunāṭa passē nava satvayak sugatiyaka ārambhaka satvayak. yapanna dugatiyaka hæbæyi dugati aramuṇaka hala piriṇavanna bæri.
들러붙고 부딪히고 헤매어 흔들려서 남과 싸우는 마음가짐이 없는, 고요하게 사는 마음가짐 안에서 생겨난 paṭisandhi citta가 일어납니다. 그 마음에 맞게 kamma rūpa가 일어납니다. 그에 맞는 kamma rūpa로 vatthu rūpa가 생깁니다. 생긴 뒤 새로운 산 것, sugati에서 시작하는 산 것이 됩니다. duggati의 대상이 와도 그를 [그리로] 끌고 갈 수 없습니다.
oya dharmaya gannē nætuvanē kiyannē. anna aruma aut. edā kanna gahalā iccaranē. hadakaṭa gahanavā olu pænna bōllagena ānna ā avidyāvē mānasaṭa gatte. aramuṇama tiyalā. gahana ekaṭa ahanavā. gahana ahanavā. ōgama venavā hita anna javana hæ passējaraṭa giyā balavat vuṇā. gahanavamayi giha pana sitavelā paṭinna illā ævi paduṭṭa manasē hintuva anu marā vena kanna lōkayakaṭa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn alut paṭisandhiya mokakda yakṣa paṭisandhiya anna ekama aramuṇa vidilā deveni dihaṭa vidiha kiyalā.
그러면 새 paṭisandhi는 무엇인가, yakkha paṭisandhi입니다. 같은 대상을 두 가지로 겪는다는 것입니다.
pragnāvē tīraṇaya nisā śānta vennada upatak vennat avidyāvē tīraṇaya nisā yakṣa upatak vaennat ekama aramuṇa hētu vecca hæra. ehenam aramuṇē nemeyi praśnē tibunē āpu aramuṇē nemeyi. aramuṇa tanukūlava api avidyāven hō vidyāven gatta tīraṇaya mokakda
paññā의 다짐 때문에 고요한 태어남이 되는 데에도, avijjā의 다짐 때문에 yakkha 태어남이 되는 데에도 같은 대상이 까닭이 된 것입니다. 그러니 문제는 대상에 있지 않았습니다, 온 대상에 있지 않았습니다. 대상에 따라 우리가 avijjā로 또는 vijjā로 내린 다짐이 무엇이냐에 있습니다.
aramuṇaṭa puḷuvan kamak nǣha api dugatiyaṭa geniyanna. sugatiyaṭa geniyanna. api ḷan̆ga tibuṇā vū avidyāvē hō vidyāvē nigamanaya mata tamayi sugatiya hō dugatiya apiṭa tīraṇaya vennē.
대상은 우리를 duggati로도 sugati로도 데려갈 힘이 없습니다. 우리에게 있던 avijjā 또는 vijjā의 판단에 따라 sugati나 duggati가 우리에게 정해집니다.
itin ēka yathārthayen dakinnē ehenam. dæn ginnal dækkahama ginnal dækkāka paliyaṭa apahaṭagena yanna bæ. ēkaṭa anukūlava api gatta nigamana yannavā yanna.
그러니 그것을 참모습대로 보아야 합니다. 불을 보았다고 해서 그것만으로 apāya로 끌려가지 않습니다. 그에 맞게 우리가 내린 판단에 따라 갑니다.
mānasika vaśayen ginnak ævilla ohu purudu karalā devunā. ginna dakinakoṭa ēvasaṁharaya mesē saṁsandanaya karanavā. ara anikkhandōpa sūtraya vagē.
마음으로 [이렇게] 익혀 두었다면, 불을 볼 때 이렇게 견줍니다. 저 Aggikkhandhopama Sutta처럼.
rāga ginni ævaru vunahamat mehema nēda? ara ginnaṭa okkoma vaṭapiṭāva davāgena puṭṭagena yanavā vāgē. apē hitē rāgin haṭagattat mehema nēda ævit venna. dvēśa ginna haṭagattat mehema nēda dævennē nimitten. ēvama upatē saṁsandhanaya karanna purudu velā tibunānam maraṇāsanna mohotaki āva nam ginnak dækanam apāyaṭa yāva aramuṇā pava. aramuṇāva ginna. gini perunā. rāgayat mehemanē dvēśayat mahema.
rāga의 불이 붙어도 이렇지 않은가? 저 불이 둘레를 모두 태우며 가듯, 우리 마음에 rāga가 일어나도 이렇게 타지 않는가. dosa의 불이 일어나도 이렇게 타지 않는가. 이렇게 견주는 것이 몸에 배어 있었다면, 죽음 가까운 순간에 apāya로 이끌 대상으로 불이 보였어도 — 대상은 불, 불이 보였다, rāga도 이렇고 dosa도 이렇다 [하고 봅니다].
rāga saṁsin̆dana gena venavā. dvēśa saṁsin̆danu dēśa geniya venavā. ehenam ginna dænuvenna rāgaya dvēśaya tēruā. rāgayayi dvēśayayi ādīnava sahitayi. kāgaya saṁsinā dvēśanāva koccara saṁta paṇita kiyalā hinnē koheda hata vītiya rāgayak hevenā nam dvēśak revenā nam mōhak nibbā nivana hiṭapu hiṭiya. ginnaṭa puḷuvan adakan danna gat karaganna bæri vunāda
rāga가 가라앉으면 꺼집니다. dosa가 가라앉으면 꺼집니다. 그러니 불을 보고 rāga와 dosa를 알았습니다. rāga와 dosa에는 ādīnava가 있습니다. rāga와 dosa가 가라앉음이 얼마나 고요하고 빼어난가 생각하니, rāgakkhayo, dosakkhayo, mohakkhayo nibbānaṃ, nibbāna에 머물렀습니다. 불이 그를 [끌고 가지] 못했습니다.
menna mē vagē tamayi nivan avabōdha karapu kenā dasa māra sēnāval vædilā hiṭā mavalā pennuvā. mona jātiya ēvā ē mavalā pennapu pennapu dē tuḷin ohu dharmānukūlava dækalā ē etanin bedenavā nisā. oba pat karanna bæhæ. māra sēnāvak aramuṇavālama vena pættakaṭa yavanna. anna ē dharma kramaya api dakinna ōnē.
nibbāna를 깨우친 이도 이와 같습니다. 열 가지 māra의 군대가 와서 온갖 것을 지어 보였습니다. 무엇을 지어 보이든 그는 그것을 dharma에 맞게 보아 거기서 벗어나기에 넘어뜨릴 수 없습니다. māra의 군대도 대상으로 그를 다른 쪽으로 보낼 수 없습니다. 그 dharma의 길을 우리는 보아야 합니다.
ī uppattiyenma manda buddha æti ayaṭa jīvat maraṇaya ætivana avasthāvē ohuṭa ætivana situvili mona ākārayaṭada sihipat vennē kiyalā mē ahanavā. dæn mēkayi mandha buddhava inna
태어날 때부터 manda buddhi(슬기가 둔한)인 이에게 죽음이 올 때 그에게 생기는 생각은 어떤 식으로 떠오르느냐고 묻습니다.
ahanavā. dæn mēkayi mandha buddhava inna buddhayek velā innavaya kiyalā kiyannē yamkisi ākārayakin mandha buddhiva hētukāra pāpayan karalā. bohōkoṭa mandha buddhaya velā upadinavā kiyannē dæn sasarē barapasala pāpa karmayak karalā janaka karma uppattiyak vaśayen apāgata velā pati patirisan velā in̆dalā ē pāpa karmaya gevuṇaṭa patve ohuṭa yamkisi aramuṇak enavā. ara pera karapu laddak sihi
manda buddhi로 있다는 것은, 어떤 식으로든 manda buddhi의 까닭이 되는 pāpa를 지은 것입니다. 대개 manda buddhi로 태어난다는 것은 saṃsāra에서 무거운 pāpa kamma를 지어 janaka kamma의 태어남으로 apāya에 가서 짐승(tiracchāna)이 되어 있다가, 그 pāpa kamma가 다하면 그에게 어떤 대상이 오는 것입니다.
aramuṇak enavā. ara pera karapu laddak sihi velā. īṭa anukūlava aramuṇak ohuṭa ohuṭa æti venavā. ætiveni ē aramuṇaṭa anukūlava ohu ē aramuṇē aramuṇē svabhāvayen ohugē manasa īṭa anukūla pættakaṭa giyot ehema mokada pragnāvantayaṭa ara issellā api kivva tiyenavā. ehema mē avidyāvē sahagatta pudgalayā pin saha pahu kiyana dekaṭama aramuṇaṭa anukūlava ohu vaselā ē pættaṭa næ venavā.
전에 한 무언가가 떠올라 그에 맞는 대상이 그에게 생깁니다. 생긴 그 대상에 맞게, 그 대상의 성질에 따라 그의 마음이 그에 맞는 쪽으로 가면 — 슬기로운 이에 대해서는 앞서 말했습니다 — avijjā가 섞인 사람은 puñña든 pāpa든 대상에 따라 휘둘려 그쪽으로 기웁니다.
avidyā paccayā puññābhisaṁkhārā avidyā patcayā apñābhisaṁkhārā kiyalā avidyā pratya kara gatta ekenma pinbahu dekama karapu kenekuṭa aramuṇaṭa namanna puḷuvan. mē viśēṣa pudgalayayi namanna bæri. ārya buddhilaga sparya māya issellā kivvē aramuṇa namanna bæga hini dækkat ekin hoyāganna hari yathārthaya dakinnē. ē ārya dharmaya tērum gatta pudgalayā. eban̆du næti pr̥thagjana pudgalayā ena ena aramuṇē svabhāvayaṭa anukūlava mānasika parivartayaṭa gōcara vena kenek.
avijjā paccayā puññābhisaṅkhārā, avijjā paccayā apuññābhisaṅkhārā라고 하여, avijjā를 조건으로 puñña와 pāpa를 다 지은 이는 대상에 휘둘릴 수 있습니다. 저 특별한 사람은 휘둘리지 않습니다. 앞서 말한, 대상에 휘둘리지 않고 불을 보아도 거기서 찾아 참모습을 보는 이는 ariya dharma를 알아본 사람입니다. 그런 것이 없는 puthujjana는 오는 대상의 성질에 따라 마음이 바뀌는 사람입니다.
ēka tamayi ē sāmānya pudgalayāgē hæṭiyē. itin menna mē vagē pudgalayek yamkisi avasthāvaka ohu pāpa karmayak karapu karagena karma karma nimiti, gatina nimiti vagē. īṭa gælapena deyak matuvelā ohu ēkaṭa anukūla pættaṭa næunot īṭa anukūla uppattiyak ohuṭa læbenavā.
그것이 보통 사람의 모습입니다. 이런 사람이 어느 때 pāpa kamma를 지었다면, kamma, kamma nimitta, gati nimitta 같은 그에 맞는 것이 떠올라 그쪽으로 기울면 그에 맞는 태어남을 얻습니다.
itin mē vagē yamkisi satara apaha uppattiyaka in̆dalā hiklā. ēkē karmaya vēga avasānayē. sasara karanalada yamkisi puṇya hō puṇya karmayak hō matu vunot ehema īṭa anukūla vannā vū gatiyen næ vena ekin ohu mē atbævak labanavā. hæbæyi mūlikava labana minissu atbævvaladī ara issellā paṭisandhi vipāka labā dunnē. janakamayak dunna ekē parivāra karma vaśayen tibicca.
그렇게 네 apāya의 어떤 태어남에 있다가 그 kamma의 힘이 끝나 갈 때, saṃsāra에서 지은 어떤 puñña kamma가 떠오르면 그에 맞는 성향으로 기울어 이 생을 얻습니다. 그런데 처음 얻는 사람의 생에서는, 앞서 paṭisandhi vipāka를 준 janaka kamma에 딸린 parivāra kamma로 있던
ēka sambandha amatara karma koṭas obaṭa sambandha velā. manda buddhiyek karalā mehe upaddanavā. jātyānta jāti batinam upatin andha upatin bihi upadin mānasikatvaya durvala vecca mē vidiyē kenek bavaṭa pat velāyi uppattiya labā dennē. dæn ma edana gevanna ara pāpa karmaya śēṣayen.
그와 이어진 덧붙은 kamma 부분들이 이어져 manda buddhi로 여기 태어나게 합니다. 날 때부터 눈먼 이, 날 때부터 귀먹은 이, 마음가짐이 약한 이런 사람으로 태어남을 얻습니다. 그 pāpa kamma의 남은 몫을 갚기 위해서입니다.
oya śēṣayen gevamin enna pudgalayā manda buddhayek kalā in̆dalā ganna oya vidihaṭa mandha buddha jīvitaya gata karalā ara karma vipākayak ē sama geva gevā tamayi mē yannē.
그 남은 몫을 갚아 가는 사람은 manda buddhi로 있으면서 manda buddhi의 삶을 보내며 그 kamma vipāka를 갚고 갚아 가는 것입니다.
dæn mē mandha buddhagē jīvita avasthāvēdī ē pudgalayā tavat ara karmaya idiriyaṭa gevanna tiyenavā nam nava karmayak ohuṭa æn̆dilāt nætnam ohuṭa īṭa anukūlava vannā vū mānasikatvayakmayi etana utuulā tiyennē. ovunṭa æti venavā gati nimitta gati nimitta mōdayi. mulā sahagata gati nimitta nisā mukut tōrāganna bæ.
이 manda buddhi의 삶에서 그 사람이 그 kamma를 앞으로 더 갚아야 한다면, 새 kamma가 그에게 묶이거나, 아니면 그에 맞는 마음가짐만 거기 떠오릅니다. 그들에게는 gati nimitta가 생깁니다. 그 gati nimitta는 흐릿합니다. 헤맴이 섞인 gati nimitta 때문에 아무것도 가려낼 수 없습니다.
etakoṭa manussayek ekkalā nam hiṭiya manda uddhakayā. kusala vipāka upēkṣā sahagata santīrṇa hita kiyana eken tamayi eya ipadilā tiyennē. kusala vipākayak sambandhayi. hæbæyi ēka balavat ekak nemeyi.
사람으로 있었다면 manda buddhi인 이입니다. 그는 kusala vipāka upekkhā-sahagata santīraṇa citta라는 마음으로 태어났습니다. kusala vipāka와 이어져 있습니다. 그런데 그것은 힘센 것이 아닙니다.
kusalayaṭa væṭenavā misak ēka gnāna sampētikak ehema nemeyi. ē pudgalayāṭa ē læbena dēṭa anukūlava pahaḷa vena mānasikatvaya ehema tōraganna puḷuvan ekak nemeyi. suvayak āvā suvayaṭa æluṇā. suva nisā priyamanāpa nisā ærunā. ēken ehāra deyak ēkena.
kusala에 들기는 하지만 ñāṇa-sampayutta 같은 것이 아닙니다. 그 사람은 받는 것에 따라 일어나는 마음가짐을 가려낼 수 있는 이가 아닙니다. 편안함이 오면 편안함에 들러붙었습니다. 편안함 때문에, 좋은 것 때문에 끌렸습니다. 그 너머의 것은 없습니다.
ē priyamanāpaya madhyantikak ehama āva eyāṭa hora karanna deyak næhæ. vena allaganna ekak ennē nætnam anāsayi ēkema ælenavā. āpuṭē ælenavā. upēkkhā sahagatava tēraṇaya karanavā ē āpu eka mokak hari āvayi kiyalā ælnā. vena inda ekak næti nisā.
그 좋은 것이 그저 그런 정도로 와도 그에게는 고를 것이 없습니다. 다른 붙잡을 것이 오지 않으면 그대로 거기에 들러붙습니다. 온 것에 들러붙습니다. upekkhā를 띠고 '무언가 왔다'고 가늠해(santīraṇa) 들러붙습니다. 다른 붙잡을 것이 없기 때문입니다.
dæn api vævakaṭa bæhærā nætnam yam valaka kuṇu vallakaṭa innavā nam. goḍa tiyanna tiyennē maḍa goḍaka nam æriyē tiya goḍaṭa enna tiyennē. upēkṣā sahagatava maḷava koṭa adīnna siddha venavā. vena ajītiyaṭa koccara hon̆da dækka tibuṇat allanna ekak næti nisā.
우리가 연못에 빠졌거나 어떤 구덩이, 오물 구덩이에 있다면, 기슭이 진흙 더미뿐이라면 그 진흙 더미로라도 올라와야 합니다. upekkhā를 띠고 진흙을 붙잡아야 합니다. 다른 곳이 아무리 좋아 보여도 잡을 것이 없기 때문입니다.
menna mē vagē ara pudyāgē pāpa karmayaṭa anukūlava obaṭa ena adahasa ara pahaḷa venitta īṭa anukūlava sāmānyayen oya puṇi pinaka himittak. ehema āvānam ēka allaganna taram vaṭinā priyamanāt næhæ. vena allaganna dēkut næha. ēṭē mada upēkṣā sahagata venavā.
이처럼 그 사람의 pāpa kamma에 맞게 오는 생각이 그렇고, 그에 맞게 대개 어떤 puñña의 표지(nimitta)가 오더라도 그것은 붙잡을 만큼 값지고 좋은 것이 아닙니다. 다른 붙잡을 것도 없습니다. 그래서 흐릿하게 upekkhā를 띱니다.
jīvat vīmē āsāvataya nisā jīvat venna ellenna tiyennē ē pinicca aramuṇē svabhāvaya nisā. ē svabhāvaya ellenavā. upēksaṁ sahagatta santayara mehen ehāṭa ohuṭa īṭa anuva hitalā ēkē tiyennē avaḍak dækalā avaḍayi karalā væḍa æti karaganna hō ehema deyak kara gænīmē hækiyāvak nǣ.
살려는 바람 때문에 살려고 매달리는 것은 그 떠오른 대상의 성질 때문입니다. 그 성질에 매달립니다. upekkhā-sahagata santīraṇa입니다. 그 너머로 그에게는 그에 따라 생각해 해로움을 보고 해롭다 하여 이로움을 만들거나 하는 그런 힘이 없습니다.
ehenam ohu upēkkhā sahagata santīra sita vipātakin ævidilā. ēyā vipāka hitana īṭa anukūlava ohuṭa vattapana karanavat vena ekak karanna epæ. ara tīraṇaya hitamayi. īṭa anukūla javanā pahaḷa venavā pudīṭa ē jamanā anittamaṭa yannat ara santīraṇa hitaṭa anukūlavannā vū svabhāvaya tamayi javanaya tiyennē. ēken dilā citta velā paṭisandhiya labana ē jātiya upēkṣāsantina hitikin giyē. etakoṭa āyē mandha buddha eka atdava tamayi hamba vennē.
그러니 그는 upekkhā-sahagata santīraṇa citta라는 vipāka로 왔습니다. 그 vipāka 마음에 맞게 votthapana를 하든 다른 것을 하든 같습니다. 그 가늠하는 마음 그대로 그에 맞는 javana가 일어납니다. 그 javana 끝까지 가도 javana에 있는 것은 그 santīraṇa 마음에 맞는 성질입니다. 그로써 cuti 마음이 되어 paṭisandhi를 얻는 그 생도 upekkhā santīraṇa 마음으로 갔습니다. 그러면 다시 manda buddhi의 한 생을 얻습니다.
āyek ara jātayan jātī patara mandhut ṭika eban̆dunnā vū atbhyāvak tamayi labanna tiyennē. yāhiyatuka atdayak labanna siddha venavā. oya pāpa karmaya kavadahari gevilā gævilalā ivara vecca nisā dāna īṭa estara karalā tibecca pāpa karmaya aparāparaya vēdana vagē satarēdī pera karalā dunna puṇya karmayak hō æilān ē puṇya karmaya dīṭa aramuṇa lak denavā. ē karapu dēka yahapat prasādaya hæṭiyaṭa.
다시 날 때부터 눈멀고 귀먹은 그런 생을 얻게 됩니다. 그 pāpa kamma가 언젠가 다 갚아져 끝나면, aparāpariya vedanīya처럼 saṃsāra에서 전에 지어 둔 puñña kamma가 떠오르게 되고, 그 puñña kamma가 그 한 일에 대한 좋은 기쁨(pasāda)으로 대상을 줍니다.
ēkat obaṭa ōna hæṭiyaṭa tīraṇaya kiri manasikatvayak næhæ. hæbæyi ēkaṭa uruma yana svabhāvayak ædda cētanā vaśayen pihilā tiyena avidyāvē cētanāva ævicca eka nu hærena hindā kaḷu hon̆da ekak nam hon̆da hæralā nætam ē maṭṭamaṭa hon̆da venavā. ē maṭṭama nægilā hitanam ē citta vidiyen ævidilā hitan ehema keḷavara vuṇāna. dæn itin ē hon̆da mānasikatva karanna kuḷavannā vū uppattiyak īḷan̆gaṭa uppattiya vaśayen læbenavā. anna ēkendi bæri velāva hari yahapat upatak nam
그것도 그가 바라는 대로 다짐할 마음가짐이 있는 것은 아닙니다. 그러나 그것에 이어지는 성질이 있어, cetanā로 놓여 있던 avijjā의 cetanā가 온 것을 따라 돌기에, 좋은 것이면 좋은 쪽으로 그만큼 좋아집니다. 그 정도로 올라 마음이 그 citta-vīthi로 와서 끝났습니다. 이제 그 좋은 마음가짐에 맞는 태어남을 다음 태어남으로 얻습니다. 그렇게 어쩌다 좋은 태어남을 얻었습니다.
ēkendi bæri velāva hari yahapat upatak nam læbunē. upata læbuvaṭa passē mānasikatvaya suddha velā tiyenavā. nava hæn̆gīm dharmānukūla dēval matu karalā tēraṇaya karaganna hækiyāva. anna ēken in̆dalā balalā hitamukaṭa ōna ē atda bæri puḷuvan usas tatvayaṭa pat venna.
태어남을 얻은 뒤에는 마음가짐이 깨끗해져 있습니다. 새 느낌, dharma에 맞는 것들을 떠올려 가려내는 힘이 있습니다. 그로써 보고 생각하면 그 생에서 높은 상태에 이를 수 있습니다.
mæḍi aya velā in̆dalā baṇa ahanna velādī etana mærilā kōṭṭa hiṭalā mærilā divya putraya kalā ipidilā mæḍiya aya velā tērum ganna bæriccē budu baṇa ē mohotema divya putrayā velā āpahu vædin tēruvā nam sōtāpan velā kiyalā. daham daham avabōdhaya læbuṇā. maṇḍuga divē putrayā katāvē tiyenavā.
개구리였을 때 가르침을 듣다가 거기서 지팡이에 눌려 죽어 deva putta로 태어났습니다. 개구리로서는 알아듣지 못했던 Buddha의 가르침을, 그 순간 deva putta가 되어 다시 와서 알아듣고 sotāpanna가 되었습니다. dharma의 깨달음을 얻었습니다. Maṇḍūka deva putta 이야기에 있습니다.
anna ē svabhāvayak tamayi kenek mandha buddhaya velā hiṭiyat ohu karapu karma vipākaya idiriyaṭa tiyenavā nam ēkaṭa yana ivara nam ara aparāpariya vēdanaya vaśayen karalā tibicca pinat matu velāvot ehema yahapat vitara matuvelāvat īṭa anukūlava hita parivarta velā næn ē kr̥tabbavak labanavā. læbuvaṭa passē aricca mānasika gattē mallabuddhaka manasika gattē etana vitak næhæ. ehenam hon̆da mē kalpanāva matuvelā yanavā. ehemayi suddha karagannē.
그런 성질이 있어서, 누가 manda buddhi로 있었다 해도 그가 지은 kamma vipāka가 남아 있다면 그것이 끝나고, aparāpariya vedanīya로 지어 둔 puñña가 떠오르거나 좋은 생각이 떠오르면 그에 맞게 마음이 바뀌어 그런 생을 얻습니다. 얻은 뒤에는 manda buddhi 마음가짐이 거기 없습니다. 그러면 좋은 생각이 떠올라 나아갑니다. 그렇게 깨끗해집니다.
ekama ekak tamayi anna tava ekak neme kum̆bum̆buvan kærapottan vēyan makuḷuvan væni sattungen vana hāni karadara valadī ē sattun ivat kara gænīma san̆dahā ætivena pāpa karma valin midīmaṭada su kramayak pahadā denna. dæn mēka
단 하나 더 있습니다. 개미, 바퀴벌레, 흰개미, 거미 같은 짐승 때문에 생기는 해와 성가심에서 그 짐승들을 치우려 할 때 생기는 pāpa kamma에서 벗어날 알맞은 길을 풀어 달라고 합니다. 이것은
issellā tamayi ōga nistarayak kivvā isselā kivva vidihamayi. kæmætta apiṭa yamak siddha karanna hinda venavā ē væḍē satta hiṁsāvaṭa satu. satta hiṁsāvaṭa ayitiyi. namut dæn mē avasthāvēdī apē kaṭayutu kara gænīmē mēka viśāla bādhāvak tiyenavā. mē ayadi mēka suddha karagannaṭa sattulaṭa hiṁsā hin̆dīm vena bavat api dannavā. dæn nē maṭa mehema deyak karanna nætuva kiyanā koccara hon̆da mānasikatvaya tamayi satta hiṁsā akæti kenāṭa utmatuvennē. ē atbævatuladī ohuṭa ēlā karaganna væranot ē pāpa karmaya diṭṭhi vipayuttayi.
앞서 말한 그대로입니다. 바람이 문제입니다. 우리가 무언가를 해야 할 때 그 일이 산 것을 해치는 일에 속합니다. 그러나 지금 이 경우 이것이 우리 일에 큰 걸림이 됩니다. 이것을 치우려면 짐승들에게 해가 간다는 것도 우리는 압니다. '아, 이런 일을 하지 않아도 된다면 얼마나 좋을까' 하는 마음가짐이 산 것을 해치기 싫어하는 이에게 일어납니다. 그 생에서 그렇게 해야만 한다면 그 pāpa kamma는 diṭṭhi-vippayutta입니다.
hatta hiṁsāvak nætuva mē lōka satyayakaṭa mē pævædivat venna kāṭavat bæ. viśēṣayen manussa manussaya atdævak geniyana kenekuṭa mē vagē mē tirisan atdævak geniyana kenekuṭa mē lōkē eka mohotak satta hiṁsāvak novī jīvat venavā kivvot. ēkaṭa hētu næē.
산 것을 해치지 않고 이 세상에 있을 수 있는 이는 아무도 없습니다. 사람의 생을 사는 이든 짐승의 생을 사는 이든, 이 세상에서 한순간도 산 것을 해치지 않고 산다고 한다면 그럴 수가 없습니다.
api apiṭa æhæṭa nopenna udra jīven bækṭīriyāvanē maṭṭamē inna, vairas væni maṭṭamē inna. īṭat kuḍā vecca śudra jīven bohō innavā lōkē. api ata tiyāgena hiṭapu inda ē aṭēsi tibicca kuṇu ṭika. ē kuṇa āhārayaṭa ganna ēka parisarayak karagatta sudra jīvayen etana bot venavā. api deveni særē āvipuṭuveda mataka mahema karot mokada atasayak sadakut tiyena kōṭi gānak hun maælā yanavā.
우리 눈에 보이지 않는 작은 목숨붙이들, 세균 수준, virus 같은 수준, 그보다 더 작은 목숨붙이들이 세상에 많습니다. 우리가 손을 어디 두었을 때 손에 묻은 더러움, 그 더러움을 먹이 삼고 터전 삼은 작은 목숨붙이들이 거기서 불어납니다. 우리가 다시 손을 이렇게 하면 손바닥 안에 있던 수억 마리가 짓눌려 죽습니다.
dæn api apē ata mē geniccak kuṭuvē atakicca bava api dannavā. eccarayi api giya. hæbæyi apē kriyāva hasa kōpaṭi gānak poḍi velā ævillā gihillā ivarayi.
우리는 그저 손을 [의자에] 댄 줄만 압니다. 그것뿐입니다. 그런데 우리 짓으로 수억 마리가 짓눌려 끝났습니다.
itin api hitā gattot ē siyallen mahak velā jīvat venavā kiyalā ehema jīvat venna lōkayak.
그러니 우리가 그 모든 것에서 떨어져 산다고 생각한다면, 그렇게 살 세상이 어디 있겠습니까.
itin mē vagē īḷan̆gaṭa api tērum ganna ōnē. yam lōkayak tuḷa yamsē satva hiṁsāvak siddha venavā nam mama satva hiṁsāvaṭa akæmætilā. jīvat vena maṭa vena karanna deyak næhæ. ē vagē lōkē akæmættema iti api kaṭayutu karalā jīvat venna ōnē. hæbæyi apē mānasikatvaya ehen bæn̆dennē næti vunāma ē saṁkhārayen goṇanægapu yam jātiyak nætnam jātiya keledī kalakilenavā.
그러니 다음으로 알아야 합니다. 어떤 세상 안에서 어떻게든 산 것을 해치는 일이 일어난다면, '나는 산 것을 해치는 것이 싫다. 살아가는 나에게 다른 수가 없다.' 그런 세상에서 싫어하면서 살아가야 합니다. 그런데 우리 마음가짐이 거기 묶이지 않으면, 그 saṅkhāra로 쌓은 어떤 생, 곧 그 생 자체에 싫증이 납니다.
ē jātiya kelehi kalakunahama avihiṁsāven jīvat venna maṭa mēka tænak nemeyinē kiyalā. dakinakoṭa yam avihiṁsāvakaṭa hētukāraka vennā vū kramayak tiyana ēkē api aṭama pætta tiyenakoṭa eban̆du gannā vū avihiṁsā hiṁsārīva jīvat venna tiyena lōkayaka pævætmahē tiyena manasikatvaya dæn api dannē næ.
그 생에 싫증이 나면 '해치지 않고 살기에 여기는 내 자리가 아니구나' 하고 봅니다. 해치지 않음의 까닭이 되는 길이 있을 때, 그렇게 해치지 않고 살 수 있는 세상의 있음에 [이르는] 마음가짐을 우리는 지금 모릅니다.
ehenam mē mē avasāna atdænyan pasuva satva hiṁsāva sahitava jīvat vedī yam lōka pævætmak ætda eban̆du pævætmaya ohugē īḷan̆ga uppattiya paṭisandhiya haṭaganna hētu næ. ehenam divya hō brahma væḍi væni ebala digaṭa giyāma manussa saṁkhāraya hiṭa bīlā nætnam hitalā tiyennē dēva saṁkhāraya.
그러면 이 마지막 생 뒤에, 산 것을 해치며 살 수밖에 없는 어떤 세상의 있음이 있다면, 그런 있음은 그의 다음 태어남, paṭisandhi가 생겨날 까닭이 되지 않습니다. 그러면 deva나 brahma 세상 같은 쪽으로 가면, 사람의 saṅkhāra를 넘어 그가 생각한 것은 deva saṅkhāra입니다.
dēva saṁkhārayaka hiṭāmayava æsuru karana eka tāma dēva saṁkhāraya hæṭiyē. kāmayava æsuru karannē giyāṭa passē balanakoṭa kāma parita pudgalayā anit pætten balanakoṭa eka pættakin dūtayayi. gæṭum sahitayi. gæṭenavā dævenavā. anē maṭa gæṭi kæḍi dævi tævī tævi tævi jīvat venna mama kæmatiyi næ. maṭa eban̆du mē yutē pævætmen evadak
deva saṅkhāra에 있으면서 kāma를 가까이하는 것은 아직 deva saṅkhāra의 모습입니다. kāma를 가까이한 뒤 보면, kāma에 빠진 사람은 다른 쪽에서 보면 한편으로 부딪힘이 있습니다. 부딪히고 탑니다. '아, 부딪히고 깨지고 타고 괴로워하며 살고 싶지 않다. 나에게 이런 있음은 쓸모없다.'
næhæ. oya adahasāvanam ehema kāma saṁkhārayaṭa hētu vennā vū balāporottuvaṭa pahara vadinavā ē pætta ahakara yanavā. ehenam īḷan̆ga bænakoṭa kāma saṁkhārayen goḍagena kāma lōkayak uppattiyaṭa hētu vaśayen eennē næha. ehenam ohu brahmaya kiyalā upadinna.
그런 생각이 있다면 kāma saṅkhāra의 까닭이 되는 바람이 꺾여 그쪽이 치워집니다. 그러면 다음에 볼 때 kāma saṅkhāra로 쌓인 kāma 세상이 태어남의 까닭으로 오지 않습니다. 그러면 그는 brahma로 태어납니다.
brahmatvayaṭa giyāṭa passē ara kāma kattanaya æti pudgalayot karana næ. ebala pudgalayangē mānasikatvayaṭa mūla dinna vennet næha. hæbæyi etanin dakinavā. mānya atrama næti aya inna
brahma 됨에 이른 뒤에는 저 kāma에 빠진 사람들처럼 하지 않습니다. 그런 사람들의 마음가짐에 바탕을 두지도 않습니다. 그런데 거기서 봅니다, māna를 버리지 못한 이들이 있는 것을.
um̆balā ṭikak ṭikak yahapatak karennē āvaṭa giyāṭa āpuvaya api ehema nemeyi. hon̆daṭama bhāvanā karalā bohoma kālayak vidhaṭa in̆dalā kaṭayutu karalā ēkayi apē sampattiya væḍa. balannaka magē sampattiya magē balayet ē mānya tiyenavā etana brahmaṇaya vatara. etakoṭa mokada vennē ēka ekāgē utpākam usmitikam bala balā ekaṭa pahat venavā anikassat venavā. mē vagē kiya kiyana innē eka kæṭadda. ē gælapenna næ kiyana
'너희는 오가며 조금씩 좋은 일을 하고 왔지만 우리는 그렇지 않다. 제대로 bhāvanā를 하고 오랫동안 애썼다. 그래서 우리 복이 크다. 보라, 나의 복, 나의 힘.' 그런 māna가 거기 brahma들에게 있습니다. 그러면 어떻게 되는가? 서로의 거만함과 뽐냄을 보며 하나는 낮아지고 하나는 높아집니다. 이렇게 서로 말하며 지내는 것은
kiyana innē eka kæṭadda. ē gælapenna næ kiyana eka vitara denavā. maṭa nam ē abbayayen væḍakut næhæ. ehenam mānen væḍekut næhæ. uddacttayen væḍekut næha kiyalā dænagattā māna uddacttaka yanavā eten. īṭa passē kohē upadinnada maṭa upadim deyak næha.
맞지 않다는 것쯤은 압니다. '나에게는 그런 것이 쓸모없다. 그러니 māna도 쓸모없다, uddhacca도 쓸모없다'고 알고 māna와 uddhacca가 거기서 사라집니다. 그 뒤 어디에 태어날까? '나에게는 태어날 것이 없다.'
ekkō adahasa etaninma gattā nam ehema rūpa rāgayat ivara karalā arūpa rāgayat ivaralā arihat pat venavā. ehema nætnam mokada karannē maṭa mē balanā kāyakaṭat eka nætuva huda karā vivēkaya innavānē.
그 생각을 거기서 바로 했다면 rūpa-rāga도 끝내고 arūpa-rāga도 끝내고 arahant에 이릅니다. 그렇지 않다면 어떻게 하느냐? '나에게는 이 몸 하나도 없이 오직 홀로 고요함(viveka)에 있구나.'
ehenam inna tiyennē arūpa lōkaya tamā vecca mānasikatvaya etana hindā api arūppattiyak labana arūpāvacara tænak læbilā. ē arūpa lōkaya metalā innaṭa pēnavā. mokakda mēkē tērumē?
그러면 머물 곳은 arūpa 세상, 자기가 그렇게 된 마음가짐입니다. 그래서 arūpa 태어남을 얻어 arūpāvacara 자리를 얻었습니다. 그 arūpa 세상에 있으며 이것이 보입니다. 이것의 뜻은 무엇인가?
hitanavā genavā. hitanavā gevenavā. hitana hitana eka gevenavā. ēkanē mama mē innē. vituruvena ekak. mokaṭada mē goḍanagannē? monavā ituru venavaṭada mona harayakda mē goḍanægana lan̆ga pævætma geniyanna mē pævætma vædak næha kiyalā antima vara gattānam ēkē avasānaya tiyenakoṭa kavada hari ēken yuta vuṇā upadina deyak næhæ. rūpa rāgat ivarayi arūpa rāgat ivarayi. kāma rāgat mulinma ivara kaḷat oya dekat ivarayi. ehenam māyet ivarayi buddhayat ivarayi. yathāpōdilā avidyāvalā hariyahak velā pinava pāravā æta. lla tænak nǣ.
생각하고 다합니다. 생각하고 다해 갑니다. 생각하는 것마다 다해 갑니다. '그렇게 나는 여기 있다, 흩어지는 것이다. 왜 이것을 쌓는가? 무엇을 남기려고, 무슨 알맹이로 이것을 쌓아 있음을 이어 가는가, 이 있음은 쓸모없다'고 마지막에 다짐했다면, 그 끝이 왔을 때 언젠가 거기서 떨어져도 태어날 것이 없습니다. rūpa-rāga도 끝, arūpa-rāga도 끝입니다. kāma-rāga는 처음에 끝냈으니 이 둘도 끝. 그러면 māna도 끝, uddhacca도 끝입니다. 있는 그대로 깨우쳐 avijjā가 사라지고 puñña와 pāpa가 붙잡을 곳이 없습니다.
anna gamana ivarenna kramayak tiyenavā. anurava yana kramayak. api ēkē gamana ivarenna pratiphalaya gæna api hiṭa hiṭa inna avaśya næha. pratiphalaya læbenna turu turu sudu vidiya pasuphalayak tibuṇā nam allā hæṭi. hæbæyi eka deyak dakinavā. mē avabōdhaya læbū kenā mona vidihakavat pahaṭa væṭennē næha. etana paṭan gannē ihara.
그렇게 여정을 끝내는 길이 있습니다. 차례로 가는 길입니다. 우리는 그 여정을 끝내는 열매에 매달려 있을 필요가 없습니다. 열매를 얻을 때까지 [그저 갈 뿐입니다]. 그런데 한 가지는 봅니다. 이 깨달음을 얻은 이는 어떤 식으로도 아래로 떨어지지 않습니다. 거기서부터 위로 시작합니다.
ihaḷa yana parisaraya læbunot ē maṭṭamē pratiphalaya vaśayen phalaya vaśayen innavā. ehema nætnam ē atdævē avasānayēdī eban̆du phalayak matu labanna hētu novannā vū ākārayen ē saṁkhāraya gevila yanna. īḷan̆ga maṭṭamaṭa pas venavā. ēket yam ādīnava dækalā ē saṁkhārayak jēvā karanna. ohoma oho kada saṁkhāra nirōdhaya viññā nirōdhagen metelā væṭana sampūrṇa ivarama kara tæna arihatun vahansēgē svabhāvayaṭa enavāmayi.
위로 가는 둘레를 얻으면 그 수준의 열매, phala로 있습니다. 그렇지 않으면 그 생의 끝에, 그런 phala를 다시 얻는 까닭이 되지 않는 식으로 그 saṅkhāra가 다해 갑니다. 다음 수준에 이릅니다. 거기서도 어떤 ādīnava를 보고 그 saṅkhāra를 내려놓아, 이렇게 saṅkhāra nirodha, viññāṇa nirodha로 완전히 끝낸 자리, arahant의 모습에 반드시 이릅니다.
dæn galana gaṁgāva mokada karā yanavā vagē vāgē dharmāvakōdhaya læbū kenā āpahu vennē nǣha nivaninma nivana karāgin kiyalā duken nilahat venavāyi kiyalā kivvanna lōkayi. amiti amutuvenma hoyanna deyak næhæ mē hædilā inna lōkaya piḷiban̆da.
흐르는 강이 바다로 가듯이, dharma를 깨우친 이는 되돌아가지 않고 nibbāna로, nibbāna를 향해 가서 괴로움에서 벗어난다고 하신 것이 이것입니다. 만들어져 있는 이 세상에 대해 따로 찾을 것이 없습니다.
ē nokina hæṭiyaṭa jīvat venavā. kæmættak næhæ vitarayi. kæmættak næti venavā kiyannē api balen karana ekak nemeyi. āyāsayen gonnapu ekak nemeyi. yathā svabhāvayenma dharmāvabōdhayadīma ætivena svabhāvayak.
[세상이] 있는 그대로 삽니다. 바람이 없을 뿐입니다. 바람이 없어진다는 것은 억지로 하는 것이 아닙니다. 애써 쌓은 것이 아닙니다. 있는 그대로의 성질로, dharma를 깨우치며 생기는 성질입니다.
værediyana akæmætta ēken ætteṭa tiyena kæmætta. ē anuva chandapādaya væḍilā tamayi ēken kæmætten ahaganna. æ. ē pādayak ara chanda kiyana kāmacchandaya nemeyi. kāmacchandaya upādānayaṭa hētu venavā. canda pratipadaya nivanaṭa hētu venavā. oya deka tōraganna ōnē.
잘못된 것에 대한 싫음, 그로써 참된 것에 대한 바람입니다. 그에 따라 chanda iddhipāda가 자라 그 바람으로 나아갑니다. 그 chanda는 저 kāmacchanda가 아닙니다. kāmacchanda는 upādāna의 까닭이 됩니다. chanda iddhipāda는 nibbāna의 까닭이 됩니다. 이 둘을 가려내야 합니다.
itin ē nisā mē satun inna lōkaya tuḷa satu gānna nætuva inda kiyana giya atu gāna nætuva bedula atu gā nætuva magulu dækalā nætuva ida kiyana eka nemeyi mē kiyannē.
그러니 짐승이 있는 이 세상 안에서 짐승을 건드리지 말고, 비질도 하지 말고, 쓸지도 말고, 거미줄도 걷지 말고 있으라는 것이 아닙니다.
hæbæyi mē sundara lōkayak hadāganna nemeyi mēvatnot menna mē ākāra vannāvū aḍu pāḍu æti venavā. mē pævætma mama hadāgena tiyennē meban̆da kuṇu roḍu sundara karagena karavat veena yāya ekak. mokada kuṇugoḍa aha karapu næti mānasikatvayakin hadāgatta nisayi kuṇu lōkayaka jīvat venna ōnē.
하지만 아름다운 세상을 만들려는 것도 아닙니다. 이런 것들이 있으면 이런 모자람이 생깁니다. '내가 만든 이 있음은 이런 쓰레기를 아름답게 꾸미며 사는 것이다. 쓰레기 더미를 치우지 않은 마음가짐으로 만들었기에 쓰레기 세상에서 살아야 한다.'
hon̆da væḍa karalā tiyennē kuṇu varat ekka. ē nisā tamayi ēkē pratiphalaya kalukkam kalla sukkha vipākaṁ kiyalā. kala sudu saha kalu dekē vipāka hæṭiyaṭa apiṭa vidiṭa siddha vennē. eha suva vin̆dinna hambavenakoṭama duka vin̆dat venavā. pirisidu velā lassellā inna ahanakoṭa kæṭena pættakema tiyenavā.
좋은 일을 쓰레기와 함께 했습니다. 그래서 그 열매를 kaṇhasukkaṃ kaṇhasukka vipākaṃ, 검고 흰, 검고 흰 vipāka라고 합니다. 검고 흰 둘의 vipāka로 우리가 겪게 됩니다. 편안함을 누리는 바로 그때 괴로움도 겪습니다. 깨끗하고 예쁘게 있으려 할 때 더러워지는 쪽도 함께 있습니다.
nahara okkoma karalā hanavā suvan̆da vilā gānē maṁ suvan̆dayi kiyana ṭikak karana dhārī gadanna kiyanavā. ēka kǣllak tiyenavā. itin api upakrama kara suvan̆da vevī innavā. lassana vēvī innavā. mēkē ādīnava dækkot mokada karannē? mēkaṭa hētu karanna ōnē. meban̆du phalayak ennē hon̆da saha naraka deheka saṁkalyak.
몸을 다 씻고 향을 바르며 '나는 향기롭다' 해도 땀 냄새가 납니다. 그런 부분이 있습니다. 그래서 우리는 꾀를 써서 향기롭게, 예쁘게 있습니다. 이것의 ādīnava를 보면 어떻게 하느냐? 이것의 까닭을 찾아야 합니다. 이런 열매가 오는 것은 좋음과 나쁨 둘이 섞였기 때문입니다.
ehenam mama karalā tiyena bina siyalu ākārayenma pāriśudha velā næha. mē mē sat bavak labanna tiyena mama baḍalā tiyenē sucaritaya karalā tiyena pin siyalu ākārayen pirisidu karalā tibunna nam maṭa meban̆du hētu phalayak vaśayen anukūṇa phalayak læbenna vidihak nǣha vena eka. mē læbilā tiyennē mama kevve karanna ōnē. ehenam hon̆dayi narakayi deka ekatu karoroṭiya hæṭiyi ho.
'그러니 내가 지은 puñña가 모든 면에서 깨끗하지 않았다. 이 생을 얻게 한, 내가 쌓은 sucarita, 지은 puñña를 모든 면에서 깨끗이 했다면 나에게 이런 hetu-phala로 이런 열매가 올 리가 없다. 이것이 왔으니 나는 [고쳐야] 한다.' 그러니 좋음과 나쁨 둘이 섞인 모습입니다.
ēē pratiphala ēṭa vidhya siddha venavā. sumanā kiyana situvin̆duru budurajāṇan vahansēlā ædilā ahanavā svāmīni hon̆daṭa vastu sampattiyat læbenavā. ē vagē paṁcakāma sampattiyat hon̆daṭa pirilā tiyennē.
그 열매를 겪게 됩니다. Sumanā라는 부잣집 딸이 Buddha께 와서 묻습니다. '존자시여, 재산도 넉넉히 얻고 다섯 가지 kāma의 복도 가득 차 있는데,'
aḍupāḍuvak velā kæta velā upadinnē mokada? oya eyā hari kætak. sumanā kiyana ekadunot mahā siduvariya. viśāla dhanayak tiyenavā. svai tamangē kaṭayutu karanna dan denna ādī kaṭayutu karanna dæhin dasana okkoma innavā. kāgēvat svāmī patin kaṭayutu kirīmē hækiyāva tiyenavā. anuga mehevara karalā gala mehevara karanna dātiyak velā næha.
'모자라고 못생기게 태어나는 것은 왜입니까?' 그녀는 아주 못생겼습니다. Sumanā는 큰 부잣집 딸이었습니다. 큰 재산이 있고, 자기 일을 하고 dāna를 하는 일을 거들 하인과 하녀가 모두 있습니다. 누군가의 주인으로 일할 힘이 있습니다. 남의 시중을 들 처지가 아닙니다.
namut okkoma tibuṇat rūpayen kætak. ehen budurajāṇan vahansē etakoṭa mehema lassa mehema sampat ætuva æta rūpayak æta upadinē mokak nisāda
그런데 모든 것이 있어도 생김새가 못났습니다. 그래서 Buddha께 '이렇게 복이 있으면서 못생긴 모습으로 태어나는 것은 무엇 때문입니까' 하고 물었습니다.
mīṭayi perat mē vagē dāna denakoṭa bohoma hon̆din dānaya denna. sukhōpa bhōgī vidihaṭa avaśya karana karuṇu sapuralā siyalu ākāraya satuuralā dannam dunnānā. ē balāporottuva tibunē. hæbæyi ēkā din dasuvaṭa bohoma særakalā vænnā. hæmadēma yantā aḍu paḷu dækkahama rōk paros venavā. menna mē gadi lakṣaṇayayi tibuṇē.
그 전에도 이렇게 dāna를 할 때 아주 잘 dāna를 했습니다. 편안히 쓸 수 있도록 필요한 것을 갖추어 모든 면을 채워 dāna를 했습니다. 그런 바람이 있었습니다. 그런데 그녀는 하인과 하녀를 몹시 사납게 꾸짖었습니다. 조금만 모자라 보여도 성을 냈습니다. 이런 나쁜 버릇이 있었습니다.
dānna dena hita koccara tibuṇā parivāra karagena tibuṇat ara paduṭṭa mānasikatvaya tamā æturu kara inna pirisa atarē anik ayaṭa bayinna hi karana nindā karana mē mānasikatvaya onna ēgē saṁkalpanayen oba ipadilā ē karapu nindā pahasādī ēya nisā kiri muvaṇak æti kæta muṇak hæti kenek kiyalā upannā dandu sinasayen sidu pættama sivuvariyak kiyalā avapannā
dāna를 하는 마음이 아무리 있고 [사람들을] 거느렸어도, 그 성난 마음가짐, 곧 자기를 둘러싼 이들 가운데서 남을 꾸짖고 업신여기는 이 마음가짐, 그 생각으로 태어나서 그 업신여김 때문에 못생긴 얼굴, 못난 모습을 지닌 이로 태어났고, dāna 덕에 부유한 부잣집 딸로 태어났다고 하셨습니다.
oya kaḍa vigraha karalā pennavā kiyalā tiyenavā. itin ōgen ekin ekaṭa pennunē apit dænaganna ōnē. annusuudusu miśra pāpa karmayak puṇya karmayak siddha veccayi.
그렇게 풀어 보여 주셨다고 되어 있습니다. 그것을 하나하나 보여 주신 것을 우리도 알아야 합니다. 검고 흰 것이 섞인 pāpa kamma와 puñña kamma가 일어난 것입니다.
pina siddha karanakoṭa parisaraya maru karaganna. mē kiyana eka tattvaya dæn hāmuduruvana dan denna yanakoṭa ara hāmuduruva nam hon̆dayi. ēvara arayi hāmuduruvō maṭa allaganna. ā pasana væḍiyen duetagen gē hāmuduruvan maṭa denna hitennē næhæ dānna hæbænnaṭa. ada nam hon̆daṭa hadāgena āvā. dæn odunot ehama
puñña를 지을 때는 둘레를 [깨끗이] 해야 합니다. 이 말은 이런 것입니다. 스님께 dāna를 하러 갈 때 '저 스님은 좋다, 그런데 저 스님은 나를 [언짢게 했다]', '저 스님은 마음에 안 들어서 드리고 싶지 않다, 드려야 하지만', '오늘은 [음식을] 잘 만들어 왔다'.
ada nam hon̆daṭa hadāgena āvā. dæn odunot ehama api eka pættak anna kaḷu sudu vistara karagattā. dānaya suduyi ara æti karagena gatta hitina kaḷuyi. anna kaluva visaduva misra karagatta eka pratiphalaya kavadā hari dānaya āniṁsaya vidāta vin̆di siddha venavā. mokada ēkaṭa æn̆dilā tiyenavā araka hari vayānikayi. sunsita pirisidu karan dānaya vungiya giya tæna læbedhānaya kivvē ōkayi. dānaya dennada
그렇게 하면 우리는 한쪽에서 검고 흰 것을 섞었습니다. dāna는 희고, 그때 품은 마음은 검습니다. 그렇게 검고 흰 것을 섞은 것의 열매는, 언젠가 dāna의 ānisaṃsa를 누리게 되지만 그 [검은 것도] 거기에 묶여 있습니다. 깨끗한 마음으로 dāna를 하면 가는 곳마다 얻는다고 한 것이 이것입니다.
læbedhānaya kivvē ōkayi. dānaya dennada issellat dānaya denakoṭat dāna dunaṭa pasuvat ē pavitra mānasikatvaya citta prahāsaya tiyenna ōnē. ēka duru kara gattot ehema apiṭa siddha vennē ara pinē vipāka gavanna giya tæna parivāhāra karagattā ara paviṭa padiṭa manasin parivāhāra karagatta ekat paśnē inavā.
dāna를 하기 전에도, dāna를 할 때도, dāna를 한 뒤에도 그 깨끗한 마음가짐, citta pasāda가 있어야 합니다. 그것을 잃으면, 그 puñña의 vipāka를 누리러 간 곳에서 거느리는 이들과, 그 성난 마음으로 대한 것이 함께 문제로 따라옵니다.
æyi mē manussa lōkaya tiyena sampattina manussa saṁkhāraya praśnaya væḍenavā nisā. ē pavi karagattā manasē ē saṁkhārayen divya tattvayakan labanna bæ. mokada sæpayi dukayi deka eke vidinnē manussa lōkaya. sukkhaṁ sukha vipākaṁ kiyana sudu saha sudu vipākaya vinaya nidayi divya lōkaya tiyena.
왜 사람 세상에 있는 복에 사람 saṅkhāra의 문제가 따라오느냐면, pāpa를 섞은 마음의 그 saṅkhāra로는 deva 상태를 얻을 수 없기 때문입니다. 즐거움과 괴로움 둘을 함께 겪는 곳이 사람 세상입니다. sukkaṃ sukka vipākaṃ, 희고 흰 vipāka를 누리는 곳이 deva 세상입니다.
ehenam mula mædaka pirisiduva hilā dāna dena velāvē nætnam ē pina kaḍana velāvē ēka mulin citta prahādayen īṭa pasuvat citta prahādayen hiṭapu kenekuṭa ē pinē dēvattayaṭa yana dēva saṁkhārayan gonnægenavā. eyā ipadunaṭa paca ipaduna dena hari. ē vagēma parisarayak hon̆dayi. kiri mānasikatvayak æti karanna hitanin iduvevā etana nætuvelā yanavā. menna mē kramayaṭa ekenna eka suddha vennē.
그러니 처음과 중간과 끝에 깨끗하게, dāna를 할 때나 그 puñña를 지을 때 처음부터 citta pasāda로, 그 뒤에도 citta pasāda로 있던 이에게는 그 puñña로 deva 됨으로 가는 deva saṅkhāra가 쌓입니다. 그가 태어난 뒤 그런 둘레가 좋습니다. 나쁜 마음가짐을 일으키려는 생각도 거기서 사라집니다. 이런 식으로 하나하나 깨끗해집니다.
itin ē tava siyumma balanakoṭa tamayi pēnnē divya rōgayaṭa ādīnava dakinavā āryayanṭa jātiyak hæbæyi nam jarāvaṭa varayaṭa pat vena hæṭi. itāma surudē namut mahattayek væṭahilā ē aityayak ē asādhāra næhanam ē gæna ē kāraṇaya disa æti vennennā vū duk vipākaya harayak næti svabhāvaya tērum aragena ebandē midennā vū mānasikatvayak udā venavā ārya dharmaya tuḷa væḍena ayaṭa.
더 섬세하게 보면 보입니다. ariya들은 deva 세상에도 ādīnava를 봅니다. 태어남이 있으면 늙음과 죽음에 이르는 모습을. 아주 즐겁지만 그 덧없음과, 그로 인해 생기는 괴로운 vipāka, 알맹이 없는 성질을 알아 그런 것에서 벗어나는 마음가짐이 ariya dharma 안에서 자라는 이들에게 생깁니다.
ke gaha taram duka kot gaha taram lokuvaṭa pēnavā. ke gaha taram adahanaya kot gaha taram lokuvaṭa pēnavā. mokada hētuva? ē ārya dharmaya væḍena manasē hæṭiya. hæbæyi gæṭena ekak nemeyi. ājīnava dækalā hita etanin midenavā. aṁśuva pāpayakvat ēken gæṭena hæpena ekak ituru vennē næ. ēkayi svabhāvaya.
작은 풀대만 한 괴로움이 큰 기둥만큼 크게 보입니다. 작은 풀대만 한 허물이 큰 기둥만큼 크게 보입니다. 왜인가? 그것이 ariya dharma가 자라는 마음의 모습입니다. 그런데 부딪히는 것이 아닙니다. ādīnava를 보고 마음이 거기서 벗어납니다. 티끌만 한 pāpa라도 그것과 부딪히고 맞붙는 일은 남지 않습니다. 그것이 그 성질입니다.
taman kæmætten nokarana bava taman dakinna ōnē. tera amuten karanna deyak nǣhæ dharmatāvaya īṭa passē kramānukūlava ohuken mudu vunavā. mēyat bæ nam mēt behe mudanna puḷuvan ehema midenavā. nætnam īḷan̆gaṭat læbē ēkāntayama ebala saṁkhārayekkin goṇægena jātiyaka upadinnē næha. ēkayi svabhāvaya.
자신이 바람으로 하지 않는다는 것을 스스로 보아야 합니다. 따로 할 것이 없습니다. dharma의 성질이 그 뒤 차례로 그를 벗어나게 합니다. 이 생에서 벗어날 수 있으면 그렇게 벗어납니다. 아니면 다음에도 반드시 그런 saṅkhāra로 쌓인 생에 태어나지 않습니다. 그것이 그 성질입니다.
Ja.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)