dhamma desanā 1
ධර්ම දේශනා 1
sīla satva viśuddhiya mul karagena ārya mārgaya vaḍā gænīmaṭa avaśya karana pahasuma karmasthānayak
일곱 visuddhi를 바탕으로 ariya magga를 닦는 데 필요한 가장 쉬운 kammaṭṭhāna를
mulaṭama tōrāganna. oya kumak gata yutuda kiyana kāraṇaya
맨 먼저 고르십시오. 무엇을 잡아야 하는가 하는 문제입니다.
mēkadi api tērum ganna avaśyama karana koṭasa tiyennē sīla, viśuddhi, citta viśuddhi, diṭṭhi viśuddhi, kaṁkā vitara viśuddhi, maggāma magga gnāna darssana viśuddhi paṭipadā gnāna darsana viśuddhi gnāna darssana viśuddhi kiyalā.
여기서 우리가 꼭 알아야 할 부분은 sīla visuddhi, citta visuddhi, diṭṭhi visuddhi, kaṅkhāvitaraṇa visuddhi, maggāmagga ñāṇadassana visuddhi, paṭipadā ñāṇadassana visuddhi, ñāṇadassana visuddhi입니다.
visuddha bhāvayaṭa patvenna nætnam ārya mārgaya pūrṇaya karaganna satvayaṭa patvenna avaśya karana kāraṇā hatak tiyenavā. api oṭa sapta viśuddhiya kiyalā tiyenavā. menna mē
깨끗해지려면, 곧 ariya magga를 채워 이루려면 갖춰야 할 일곱 가지가 있습니다. 이를 satta visuddhi라고 합니다.
sat viśuddhiya tōraganna ōnē āryaṣṭhāṁgika māgaya vaḍanna issellat. mulinma dænagata yutu kāraṇayak. dæn hun̆gun̆gāk vigraha
바로 이 일곱 visuddhi를 ariyaṭṭhaṅgika magga를 닦기 전에 먼저 가려 알아야 합니다. 맨 먼저 알아야 할 것입니다.
sahitava tērum ganna tiyenavā eka eka satara satipaṭṭhānaya væḍīma ādī vaśayen vigraha karanakoṭa āryaṣṭhāṁgika mārgaya vigraha karanakoṭa itin mēka vigraha kara mūlika dharmaya vigraha karagattaṭa passē api koyi vyākārayen gata gattat ē anukūlava api haṭiyaṭa āryaṣṭhāṁgika mārgaya nætnam yathārthayen pūrṇaya karagena yanavā nam sīla viśuddhiyen kerennet ēkamayi.
여러모로 풀어 이해할 것이 있습니다. 네 satipaṭṭhāna를 닦는 것 등으로 풀이할 때도, ariyaṭṭhaṅgika magga를 풀이할 때도, 기본 dhamma를 풀어 알고 나면 어떤 방식으로 잡든 그에 맞추어 ariyaṭṭhaṅgika magga를, 곧 있는 그대로의 실상을 채워 간다면, sīla visuddhi로 하는 것도 바로 그것입니다.
siva vicaritaya pūrṇaya karanavā kivvat, satara satipaṭṭhānaya pūrṇaya karanavā kivvat āryaṣṭhāṁgika mārgaya pūrṇaya karanavā kivvat, satta bojjhaṁga dharma pūrṇaya karanavā kivvat mē koyi yakin pennuvat sattis bōdhi pākṣika dharma tuḷin nivan magayi pennanna.
세 가지 sucarita를 채운다고 하든, 네 satipaṭṭhāna를 채운다고 하든, ariyaṭṭhaṅgika magga를 채운다고 하든, satta bojjhaṅga를 채운다고 하든, 어느 쪽으로 보이든 서른일곱 bodhipakkhiya dhamma를 통해 nibbāna로 가는 길을 보여 주는 것입니다.
ehenam mēkedī api hon̆dinma tērum araganna ōnē satva viśuddhi kramayat ektarā kramayak.
그러니 여기서 잘 알아 두어야 할 것은 일곱 visuddhi의 방법도 하나의 방법이라는 것입니다.
oya kiyannē sattis bōdhi pākṣika dharmaya vaḍana kramayak tamayi satvuddhi mārgayen geniyana kramaya.
곧 서른일곱 bodhipakkhiya dhamma를 닦는 한 방법이 일곱 visuddhi의 길로 이끄는 방법입니다.
dæn oya kramayama tamayi anit kramavalin kivvat oya hæma kramayakinma vigraha karana sat vidhi kramaya vigraha karapu eka onna trividha sacarita kramaya vigraha karannat puḷuvan. ēkama satara satipaṭṭhānaya vaśayen vigraha karannat puḷuvan.
이 같은 방법을 다른 방법으로 말해도, 어느 방법으로든 풀이되는 이 일곱 갈래 방법을 세 가지 sucarita의 방법으로도 풀이할 수 있습니다. 네 satipaṭṭhāna로도 풀이할 수 있습니다.
ē vagēma paṁca indriya paṁca bala satta bojjhaṁga ādī āryaṣṭhāṁgika mārgaya ādī vaśayen vigraha karannat puḷuvan. koyi atin vigraha karagena giyat vigraha yannē oya raṭāvaṭayi. ekak vigraha karagattāma ē sǣma deyakma sǣma kramayakama karmasthānayak vaḍanakoṭa sattis bōdhi pākṣika dharma tuḷin tamayi āryaṣṭhāṁgika mārgaya pūrṇaya vennē nætnam satta bojjaka pūrṇaya vennē ādi vaśayen kohoma kivvat pūrṇa vennē sattis bōdhi pākṣika dharma tuḷa
또 다섯 indriya, 다섯 bala, satta bojjhaṅga, ariyaṭṭhaṅgika magga 등으로도 풀이할 수 있습니다. 어느 쪽으로 풀어 가든 풀이는 그 틀을 따릅니다. 하나를 풀어 알면, 어떤 방법으로 kammaṭṭhāna를 닦든 ariyaṭṭhaṅgika magga가 채워지는 것도, satta bojjhaṅga가 채워지는 것도, 어떻게 말하든 채워지는 것은 서른일곱 bodhipakkhiya dhamma 안에서입니다.
vigraha karagannaṭa apiṭa pēnavā. ekin ekaṭa ē bōdhi pākṣika dharmayanṭa hō āryaṣṭhāṁgika mārgayaṭa hō satara satipaṭṭhānayaṭa hō aḷan̆gu vegraha karaganna puḷuvan.
그렇게 풀이할 수 있음을 우리는 봅니다. 하나하나를 bodhipakkhiya dhamma에, ariyaṭṭhaṅgika magga에, 네 satipaṭṭhāna에 맞추어 풀이할 수 있습니다.
etakoṭayi tērennē āryaṣṭha mona vidihen hari śāsanika mārgayak anugamanaya kaḷā nam ēka trividhō cacarattaya pūrṇa karana mārgaya. ē anuva nam ēka vigraha kaḷa hærē. satara satipaṭṭhānaya pūrṇaya karana mārgaya vacanayen nam ehema vigraha kaḷa hætē. āryaṣṭhāṁgika mārgaya pūrṇa vena ākārayen ōnanam ehema vigraha kaḷa hæki.
그때에야 알게 됩니다. 어떤 식으로든 sāsana의 길을 따랐다면, 그것은 세 가지 sucarita를 채우는 길이라고 풀이할 수 있습니다. 네 satipaṭṭhāna를 채우는 길이라는 말로도 풀이할 수 있습니다. 원한다면 ariyaṭṭhaṅgika magga가 채워지는 방식으로도 풀이할 수 있습니다.
bojjhaṁga bhāvanā vaśayen ehema vigraha kaḷa hæki. koyi kramen karalat karannē sattis bōdhipākṣika dharma tuḷin nivan maga væḍena hæṭi. tērum ganna ōnē.
bojjhaṅga bhāvanā로도 그렇게 풀이할 수 있습니다. 어느 방법으로 하든, 하는 일은 서른일곱 bodhipakkhiya dhamma를 통해 nibbāna의 길이 자라는 모습입니다. 이것을 알아야 합니다.
bhavaya
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
enna mē tuḷin api dænaganna ōnē sīla viśuddhiya tōraganna.
이를 통해 우리가 알아야 할 것은 sīla visuddhi를 가려 아는 것입니다.
dæn api samādāna vena ekak tiyenavā nam samādāna vennē vatāva vata viśuddhiyana nemeyi.
우리가 받아 지니는(samādāna) 것이 있다면, 받아 지니는 것은 vata이지 visuddhi가 아닙니다.
ada venakoṭa bohōkaṭama paṭalavāgena tiyena deyak.
오늘날 많은 이들이 헷갈리고 있는 것입니다.
dæn paṁcaśīla vata aṣṭhāṁga sīla vata navāṁga upasata vata gihi dasa sīla vata sāmanayara dasa sīla vata upasampadā dasa sīla vata kivvat ē vagēma api ājīvastamaka sīlaya kiyalā kivvat oya koyi ākārayen kivvat gihi pævidi deparsavayaṭama yamkisi vaṭak pūrṇaya karanavā nam yaṁ samādānaṁ taṁ vataṁ kiyana ekaṭa ēka væṭenavā.
pañcasīla vata, aṭṭhaṅga sīla vata, navaṅga uposatha vata, 재가자의 dasa sīla vata, sāmaṇera dasa sīla vata, upasampadā의 sīla vata라 하든, ājīvaṭṭhamaka sīla라 하든, 어떤 식으로 말하든 재가·출가 두 무리가 어떤 vata를 채운다면 그것은 ‘yaṃ samādānaṃ taṃ vataṃ’이라는 말에 들어갑니다.
yam samādānayak ætda ēka vatakinna.
받아 지니는 것이 있다면 그것은 vata입니다.
saṁvaraṭēna sīlaṁ. saṁvarattayē pihiṭīmak ætda ē sīlayaga. dæn mēka hon̆daṭa tērum ganna ōnē.
‘saṃvaraṭṭhena sīlaṃ’. saṃvara(단속)에 머무름이 있다면 그것이 sīla입니다. 이것을 잘 알아야 합니다.
saṁvarattayē pihiṭīmak nætnam sīlayak pahaḷa vennē nǣ. saṁvaratvayē pihiṭīmenmayi sīlayak pahaḷa vennē.
saṃvara에 머무름이 없으면 sīla는 생기지 않습니다. saṃvara에 머무름으로써만 sīla가 생깁니다.
saṁvaratvaya kohomada pihiṭannē? vaten mokakda karannē? mē kiyana kāraṇā api ekin eka vigraha karalā dænaganna ōnē.
saṃvara는 어떻게 자리 잡습니까? vata로는 무엇을 합니까? 이것들을 하나하나 풀어 알아야 합니다.
vatakin karanavā sīlayaṭa ādhārayak denavā.
vata는 sīla에 도움을 줍니다.
vata næti ayat sīlaya pūrṇaya karagena tiyenavā budurajāṇan vahansē væḍa inna kālē. eka vatakvat samādan vuṇē nǣ. namut baṇa ahalā avasāna venakoṭa sōtāpanna velā.
붓다께서 계시던 때에는 vata가 없는 이들도 sīla를 채웠습니다. vata를 하나도 받아 지니지 않았지만 가르침을 듣고 끝날 무렵 sotāpanna가 되었습니다.
sōtāpanna kenāṭa akhaṇḍa, acitra, asabala, akalmāsa kiyana kæḍennē næti, siduru vennē næti ē vagēma dubala venna æti kāṭa bæn̆denna æti. sīla guṇayak læbenavā.
sotāpanna에게는 akhaṇḍa, acchidda, asabala, akammāsa라는, 깨지지 않고 구멍 나지 않으며 얼룩지거나 물들지 않는 sīla의 덕이 생깁니다.
hæbæyi vata kiyana eka ehema nira kæḍenavā. ēkaṭa hētuva balanna ōnē.
그러나 vata라는 것은 그렇게 자주 깨집니다. 그 까닭을 보아야 합니다.
nokæḍennē æyi? nokæḍennat hētuvak tiyenavā. mokada mē dharmaya hētuphalavādayak æyi kæḍennē nættē? æyi vin̆dennē nættē? æyi sidu vennē nættē? æyi kāṭa bæn̆dennē nættē? ēkaṭa hētuva mokakda ēkat api dakinna ōnē.
왜 깨지지 않습니까? 깨지지 않는 데에도 까닭이 있습니다. 이 dhamma는 원인과 결과의 가르침이기 때문입니다. 왜 깨지지 않고, 왜 구멍 나지 않고, 왜 얼룩지지 않고, 왜 물들지 않습니까? 그 까닭이 무엇인지도 우리는 보아야 합니다.
dæn api samādhan velā inna deyak tiyenavā nam samādan velā inna dē tuḷin apiṭa yamkisi ākārayakin hon̆daṭa hōdisiyen innakā ē samādānaya kæḍennē nætuva bēragatta hæki. ara mehema hitannaka na poḍi udāharaṇayak kara mē issellā mūlika udāharaṇayen tōragena inna ōnē.
우리가 받아 지닌 것이 있다면, 그것을 통해 늘 잘 살피며 지내면 그 samādāna를 깨지 않고 지켜 낼 수 있습니다. 이렇게 생각해 보도록 작은 예를 하나 들겠습니다. 먼저 기본이 되는 예로 가려 두어야 합니다.
yam kenekgē yam hētuvakin ata kapanavā. monavā hari asanīpayak nisā ē ata kapanavā. api ata kapanna issellā eyāṭa kiyanavā. ahaval jātiya bæri velāvat allanna epā
어떤 사람이 어떤 이유로 팔을 잘라야 합니다. 무슨 병 때문에 그 팔을 자릅니다. 팔을 자르기 전에 우리는 그에게 말합니다. 이런 것은 어쩌다라도 만지지 마라.
kiyalā. mē mē vagē jātiya allanna epā. dæn apiṭa ohoma api kavuruhari kiyanavā. mona monavada allanna epā. itin api monavāhari jāti ṭikak kiyanavā. kohē giyat, kohēdi dækkat menna mē mē jātiya allanna epā.
이런저런 것은 만지지 마라. 누군가 이렇게 말해 줍니다. 무엇무엇을 만지지 말라며 몇 가지를 일러 줍니다. 어디를 가든, 어디서 보든 이런 것은 만지지 마라.
ara ata tiyena sakal at deka tiyena sakal ēmuṇu manussayā. hon̆daṭa sōdikin inna ōnē. ōnaka samagut tiyenavā nam puruddaṭa hari ahuvenavā nam ællenavā nam. eyā hon̆daṭiyakin inna ōnē ē kivva jāti mataka tiyā inna ōnē. allannē nætuva bērilā inna. eyāṭat allanna nætuva inna puḷuvan.
팔이 있는 동안, 두 팔이 있는 동안 그 사람은 늘 조심해야 합니다. 무엇이 곁에 있으면 버릇처럼이라도 손에 걸리고 잡히기 때문입니다. 그는 잘 살피며 일러 준 것들을 기억해 두어야 합니다. 만지지 않고 피해 있어야 합니다. 그도 만지지 않고 지낼 수 있습니다.
yam hētuvakin minihesa kapanavā. at deka kapanna siddha vuṇā. dæn at deka næhæ. dæn eharat kiyanna bæda? ahaval jāti ehema bærivat allanna epā kiyalā.
어떤 이유로 그 사람의 두 팔을 모두 잘라야 했습니다. 이제 두 팔이 없습니다. 이제 그에게도 ‘이런 것은 어쩌다라도 만지지 마라’고 말해야 합니까?
avasiyen hiṭiyot ehema ayida atdæka næti kenāṭa kenekugē ada kapalā dæmma banak. eyā avasīhen hiṭiyat sihiyen hiṭiyat. allanna epā kiyana vacanē kiyannavat ōnæda eyāṭa ōna kamak næhæ. mokō atdæka næha nam monavā allannada?
정신을 놓고 있으면 그런 일이 생길까요? 팔이 없는 사람, 팔을 잘라 버린 사람에게는 정신을 놓고 있든 깨어 있든 ‘만지지 마라’는 말조차 할 필요가 없습니다. 팔이 없는데 무엇을 만지겠습니까?
hon̆da at eka næti bava eyā dannē nætuva innavā. ēt ahuveyida? atdaka næti bava sihikara kara innavā. ēt ahuveyida? kohomat ahuvena krama eyak.
그가 팔이 없다는 것을 잊고 있어도 무엇이 잡히겠습니까? 팔이 없다는 것을 늘 떠올리고 있어도 잡히겠습니까? 어떻게 해도 잡힐 길이 없습니다.
hæbæyi at deka tiyena tākkal eyāṭa hon̆da parisamak kiyā denna ōnē. hæmiyen manā sihiyen inna hon̆da sihiyen in̆dalā menna mē væradi væradi ṭika hiten kayen vacanayen karanna epā.
하지만 두 팔이 있는 동안에는 잘 조심하라고 가르쳐 주어야 합니다. 늘 바른 sati로, 좋은 sati로 지내며 이런 잘못들을 마음과 몸과 말로 하지 마라.
ehenam eyāṭa ēka hita kaya vacanaya upakaraṇayak velā tiyenavā nam yamkisi væradi væḍakaṭa. ē upakaraṇayak velā tiyenakan eyāṭa siddha venavā parisam karaganna.
그러니 그에게 마음과 몸과 말이 어떤 잘못된 일의 도구가 되어 있다면, 그것이 도구로 있는 동안 그는 조심해야 합니다.
vata vata parissam karaganna siddha venavā. vataka hikmalā in̆dalā ē tuḷin eyāṭa siddha venavā ara væradi pætta dr̥ścatti patta nokara inna.
vata를 지켜야 합니다. vata로 길들여져 지내며, 그것을 통해 잘못된 쪽, duccarita 쪽으로 가지 않고 지내야 합니다.
hon̆dayi hita tuḷa ēka vædda gænīmaṭa mūla dharmayak tiyenavā nam hētuvak tiyenavā. yam kramayakin ē hētuva bida dæmmanam. dæn itin eyāṭa vatakin vælalā tiyenavā. ṭa vatakin karanna deyak næhænē.
그런데 마음속에 그것을 끌어들이는 뿌리 dhamma, 곧 원인이 있다면, 어떤 방법으로 그 원인을 부수어 버렸다면, 이제 그는 vata로 묶어 둘 필요가 없습니다. vata로 할 일이 없지 않습니까?
ducaritayaṭa hētu kāraka vannā vū mānasikatvayak yam kenek næti vuṇānam īṭa passē eyaṭa duccaritayangen ven venna vatapa panavanna ōnē. pænevvak nætat eyāgen ēka siddha venna vidihak nǣ. mokada hētuva? eyāgē mānasikatvaya tuḷa ē duccaritaya haṭaganna tibivicca hētuva nǣ.
duccarita의 원인이 되는 마음 상태가 어떤 사람에게서 없어졌다면, 그 뒤로 duccarita에서 떨어지게 하려고 vata를 정해 줄 필요가 있습니까? 정해 주지 않아도 그에게서 그것이 일어날 길이 없습니다. 왜 그렇습니까? 그의 마음 안에 그 duccarita가 생길 원인이 없기 때문입니다.
ehenam āryaṣṭhāṁgika mārgaya nætnam mē ārya mārgaya kiyannē. onna ē duṣcarita haṭagænīmaṭa tiyena hētuva vidahana kramayak.
그러니 ariyaṭṭhaṅgika magga, 곧 ariya magga라는 것은 duccarita가 생기는 원인을 부수는 방법입니다.
vata kiyannē ē hētuva bidennē nætuva ēka pættakin tiyenavā. hon̆daṭa siv puddhiyen parissaṁ vevī nokara inna kramayak utca nokara inna kerenna enna iḍa tiyenavā mokada hētuva tiyena nisā. ehama velēma manāsiyakin in̆dalā ē monavā mama prāṇaghāta karannē næhæ. ma hora mærava karannē næhæ ma surā sūdurā karaganna næhæ ma boru kiyannē næhæ. maha kēlan kiyannē næhæ mama parisuvana kiyannē næha malāpa kiyanna næhæ. [ugura kǣrīma] mama hon̆da vecca vasaka in̆dalayi mē ṭika karagena innē kiyalā eyāṭa ēka karanna.
vata는 그 원인을 부수지 않고 한쪽에 밀어 둡니다. sati를 잘 지니고 조심조심하며 저지르지 않고 지내는 방법입니다. 원인이 있으니 일어날 여지가 있습니다. 그래서 늘 바른 sati로 지내며 ‘나는 생명을 죽이지 않는다, 도둑질과 속임을 하지 않는다, 술과 노름을 하지 않는다, 거짓말하지 않는다, 이간질하지 않는다, 거친 말을 하지 않는다, 쓸데없는 말을 하지 않는다, 나는 좋은 사람이 된 뒤로 이것들을 지키고 있다’ 하며 그렇게 해야 합니다.
eyāgē mānasikatvaya suddha vuṇā nam yam davasaka hari ākāra kramayak tuḷin. eyāṭa mama prāṇaghāta karannē næhæ ma hora maravaṁcā karanna kiyalā samādan venna ekak tiyenavā adi samādan vunat ekayi nætat ekayi eyāgen kerenna hētu næha. mokada hitē haṭaganna tibicca kāṭa haṭagattiya mula kæpilā.
어떤 날 어떤 바른 방법으로 그의 마음이 깨끗해졌다면, ‘나는 생명을 죽이지 않는다, 도둑질과 속임을 하지 않는다’고 받아 지니는 것이 있더라도, 받아 지니든 아니든 같습니다. 그에게서 그런 일이 일어날 원인이 없습니다. 마음에서 그것이 생길 수 있던 뿌리가 잘렸기 때문입니다.
menna mēkē tiyenavā anusaya bin̆dinavā kiyalā. hita tuḷa matuvelā næ. ēkaṭa hētukārayak āpuhama matu venna iḍa tiyenavā.
여기에 anusaya를 부순다는 것이 있습니다. 마음 안에 드러나 있지 않을 뿐, 원인이 오면 드러날 여지가 있습니다.
ē nisāma hētukārayak āpu tæna matuva matu venna iḍa tiye matu venna puḷuvan. anna ēṭa vatak ārakṣā karenna bohōma sihiyen inna siddha venavā ē kālē.
그래서 원인이 오는 곳에서는 드러날 수 있습니다. 그러니 vata를 지키려면 그동안은 아주 깨어 있어야 합니다.
yam dasaka anusaya kiyana abhyantarayen ē aramuṇu āvat matuvenna tibivicca hētuva nætnam. rāgaya nævati hētuva haṭaganna tibicca rāga mūlaya nætnam. dvēśayaṭa hētukāraya nætnam, mōhayaṭa hētukāraya nætnam. rāgaya nisā, dvēśaya nisā, mōhaya nisā yamkisi ducca caritayak hō yam pāpayak siddha venna tibuṇā. dæn eyāgen siddha venna kohomat kramayak nǣ. mokada anusaya vin̆da hindā. anna
anusaya라는 안쪽에서, 대상이 와도 드러날 원인이 없어진 날, 곧 rāga가 생길 rāga의 뿌리가 없고 dosa의 원인이 없고 moha의 원인이 없다면 — rāga 때문에, dosa 때문에, moha 때문에 어떤 duccarita나 pāpa가 일어날 수 있었는데 — 이제 그에게서는 일어날 길이 전혀 없습니다. anusaya가 부서졌기 때문입니다.
kramayak nǣ. mokada anusaya vin̆da hindā. anna anusaya vin̆dinavā kiyana yamak ætda ārya mārgayen siddha karagannē onna ōkayi.
anusaya를 부순다는 것, ariya magga로 이루는 것이 바로 그것입니다.
mēkē vāsanāva tiyennē bauddha kiyana pirisayi.
이 행운을 지닌 것은 붓다의 가르침을 따르는 이들입니다.
ehenam mē budu dahama ahalā hariyākārayō tērum aragena ē san̆dahā tibena auṣadhayak tiyenavā ē anusaya vin̆dina auṣadhayak. anna ē auṣadhaya aragena nirōgī vecca pudgalayāṭayi oya kiyana vāsanāva hamba vennē. oyiṭa piṭastara kisima śāsanā kiyana mārgayaka oya anusaya bidina auṣadhaya nǣ.
그러니 이 붓다의 가르침을 듣고 바르게 이해하면, 그것을 위한 약, anusaya를 부수는 약이 있습니다. 그 약을 먹고 병이 나은 사람에게 그 행운이 옵니다. 이 밖의 어떤 가르침의 길에도 anusaya를 부수는 약은 없습니다.
ē anusaya bin̆dina auṣadhaya næti nisā koyi taram vatagena hiṭiyat eyā vatē innavā misā. vatē in̆dalā hurupuru karagatta gati lakṣaṇaya pahaḷa karagannavā misā. ara anusaya bin̆dinavā kiyana eka siddha vennē næti vana ehenam koyi mohotaka hari kavadā hari āyē særayak ara api adi matak kareniṭa āvarjanaya amataka vecca velāvaka mohotaka hari araka kerenna puḷuvan.
anusaya를 부수는 약이 없으니, 아무리 vata를 지니고 있어도 그는 vata 안에 머물 뿐이고 vata로 익힌 성품을 드러낼 뿐입니다. anusaya를 부수는 일은 일어나지 않으니, 언젠가 어느 순간, 우리가 늘 떠올리던 다짐을 잊은 때에 그 일을 저지를 수 있습니다.
dæn menna mē vāsanāva tiyennē āryayanṭa āryō kiyalā kiyannē oya lōbhayaṭa dvēśayaṭa mōhayaṭa hētukārakavanna mūla dharmaya hiten bidilā giyayi. mātrayak hari bidunā nam etæn paṭan ārya mārgayaṭa avatīraṇa vuṇā. etana paṭan ginna ē mātrayen mātraya bin̆dalā midilā keḷavara karapu dāṭa arihat
이 행운은 ariya들에게 있습니다. ariya란 lobha, dosa, moha의 원인이 되는 뿌리 dhamma가 마음에서 부서진 이입니다. 조금이라도 부서졌다면 그때부터 ariya magga에 들어선 것입니다. 거기서부터 하나하나 부수고 벗어나 끝을 낸 날 arahant가 됩니다.
unvahansēgen siyalu pav vala olaṭa tibavicca anusaya vidunā. ehanam lōbhakṣayayi, dvēśakyayi, mōhakyayi sampūrṇayi.
그분에게서 모든 pāpa의 뿌리에 있던 anusaya가 부서졌습니다. 그러면 lobhakkhaya, dosakkhaya, mohakkhaya가 다 이루어집니다.
dæn lōbhak kṣē karanna, dvēśak kṣē karanna, mōhak kṣaya karanna mē ārya vinaya tuḷa mārgayak tiyenavā misak. kisima vidihakin oppu karanna bæha mehin bæhæra tænaka ārya vinayen bæhærava rāgak sē venna, dvēśak sēva mōhak sē vennē tava magak tiyenavā kiyalā bonama tarikaṭa oppu karanna kramayak kiyanna puḷuvan. api ēket tiyenavā api ēket tiyenavā kiyalā kiyanna puḷuvan. hæbæyi oppu karanna bæ. avaṁkavama oppu karalā pennanna bæ. ehenam ē san̆dahā avaṁkava oppu karalā pennī hæki hētuphala nyāyak tiyannē ekama dharmaya buddha dharma.
lobha를 없애고 dosa를 없애고 moha를 없애는 길은 이 ariya vinaya 안에 있을 뿐입니다. 이 밖에, ariya vinaya 밖 어딘가에 rāga, dosa, moha를 없애는 다른 길이 있다고 어떤 논리로도 증명할 수 없습니다. ‘우리에게도 있다, 우리에게도 있다’고 말할 수는 있습니다. 그러나 증명할 수는 없습니다. 정직하게 증명해 보일 수 없습니다. 그것을 정직하게 증명해 보일 수 있는 원인과 결과의 이치를 지닌 유일한 dhamma가 붓다의 dhamma입니다.
mēka oppu karanna puḷuvan kisi praśnayak næta.
이것은 증명할 수 있습니다. 아무 문제가 없습니다.
dæn mē san̆dahā tiyena hētuphala nyāya næ niyama dharmāva dunnē budurajāṇan vahansē anna ēka tamayi daham auṣadhaya kiyannē. ēka bohōma
이를 위한 원인과 결과의 이치, 참된 dhamma를 주신 분이 붓다이십니다. 그것이 바로 dhamma라는 약입니다.
atolossayi.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
apiṭa ada velā tiyennē atoḷosa pættakin tiyalā. api hun̆gāk væl vaṭān passē yanavā. hun̆gāk bāhira dharmayan passē yanavā. muḷa tripiṭakaya kaṭapāḍam karanna læhæ tiyenavā. piris sūtra kaṭapāḍam karaganna læhæ tiyenavā. ōvā okkoma kaṭapāḍam kara gattā hiṭiyan tripiṭakadhārī is vahansēlāgē lī issarak.
오늘 우리는 그것을 한쪽에 밀어 두었습니다. 우리는 쓸데없는 군더더기를 많이 좇고, 바깥 것들을 많이 좇습니다. 온 tipiṭaka를 외우려 듭니다. paritta sutta를 외우려 듭니다. 옛날에는 그것을 모두 외운 tipiṭaka를 지닌 스님들이 있었습니다.
hæbæyi pr̥thagjana kiyana tattvayama næti tiṭadhāra isvalā hiṭapu bava dharmaya hon̆daṭa pæhædili san̆dahā venavā. tripiṭakēma kaṭapāḍam inna arthavat dænagattā kr̥pajjanabhāvaya ikma gihillā næti aya in̆dalā tiyena bava oppu karalā tiyennē. pindā tiyenavā.
그러나 puthujjana의 처지조차 벗어나지 못한 tipiṭaka 지닌 스님들이 있었다는 것이 dhamma에 분명히 드러납니다. tipiṭaka를 다 외우고 뜻까지 알면서도 puthujjana의 처지를 넘어서지 못한 이들이 있었음이 증명되어 있습니다. 그렇게 나와 있습니다.
ehenam kaṭapādam karaganna eka matak karalā tiyāganna eka artha vaṭahā tērum aran pamaṇak in̆dīma. mē kiyana rāgakṣayaṭa, dvēśa akṣayaṭa, mōhakyaṭa avaśya vana daham auṣadhaya etana tibilā næha. tibilā tiyenavā. pariharaṇaya karalāna.
그러니 외워서 기억해 두고 뜻을 헤아려 이해하는 데만 머문다면 — rāgakkhaya, dosakkhaya, mohakkhaya에 필요한 dhamma의 약이 거기 없었던 것이 아닙니다. 있었습니다. 다만 쓰지 않았습니다.
æyi behet genilā behet liyapu potak karagena pota kaṭapān karenna okkoma karagena tiyenavā. behet hadana hæṭi dannavā, kiyana hæṭit dannavā, karana hæṭit dannavā. hona hæṭit dannavā okkoma poten igena gattā. hæbæyi mohotakvat api behata hadalā pāvicci kirīmē kāryada væse nætnam. apē liḍē mātrayakvat hon̆da venna vidik næhæ pota koccara kaṭapāḍam karagena tibuṇat bet pota
약을 가져와 약을 적은 책을 만들고 그 책을 외우는 것까지 다 했습니다. 약 만드는 법도 알고, 말하는 법도 알고, 하는 법도 알고, 달이는 법도 압니다. 모두 책에서 배웠습니다. 그러나 잠깐이라도 약을 만들어 쓰는 일을 하지 않았다면, 약 책을 아무리 외웠어도 우리 병은 조금도 나을 길이 없습니다.
menna mehema deyak tamayi mē tripiṭakaya kaṭapāḍam karaganna giyat tripiṭakayē artha okkoma dænagena hiṭiyat ē pudgalayā niyam daham mārgaya tuḷa mohotakin hari etenṭa āvē nætnam ē kramaya tuḷin. obaṭa behet pevilā næha. etakoṭa behet hædilā næ.
tipiṭaka를 외우려 들고 tipiṭaka의 뜻을 다 알고 있더라도, 그 사람이 참된 dhamma의 길에 그 방법으로 잠깐이라도 들어오지 않았다면 바로 이와 같습니다. 약을 먹지 않은 것입니다. 약이 만들어지지도 않은 것입니다.
menna mehāṭa kiyanavā pada paramayi. padaya parama karagena jīvat venavā. ēka tamayi vaṭināma tiyana. itin ē tamayi koyi potē tiyennē? kotanada tiyennē? mona sūtrayada ō kiyā tiyennē? api piḷigannē næhæna næhanam. menna bænnam nigamanaya venavā. ehenam eyāṭa parama velā tiyennē molē nemeyi. buddhiya nemeyi. padaya
이런 이를 padaparama라고 합니다. 낱말을 으뜸으로 삼고 삽니다. 그것이 가장 값진 것입니다. ‘그것이 어느 책에 있는가? 어디에 있는가? 어느 sutta에서 그렇게 말했는가? 아니면 우리는 받아들이지 않는다.’ 이렇게 결론을 내립니다. 그러니 그에게 으뜸이 된 것은 머리도 아니고 지혜도 아니고 낱말입니다.
anna padaya parama karagatta ekkenāṭa kiyanavā pada
낱말을 으뜸으로 삼은 사람을 padaparama라고 합니다.
paramaya. pada paramayaṭa nivan
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
mē ōka api hon̆daṭa pæhædiliva dænaganna ōnē. pada narakayi kiyanavā nemeyi. mona padayē hari buddhigika gōcarava tērum aragena ēken nivan maga heḷi dakkanna puḷuvan venna ōnē. ēka hon̆da dēśakatvaya.
이것을 분명히 알아야 합니다. 낱말이 나쁘다는 것이 아닙니다. 어떤 낱말이든 지혜로 이해해서 그것으로 nibbāna의 길을 밝혀 보일 수 있어야 합니다. 그것이 좋은 가르침입니다.
ēka hari vædagat. dēśakayan vahansēlā triṭaka dharmaya hadāranna ōnē. hadālalā buddhigōcara karaganna ōnē. ē buddhigōcara kira dēśanā karapuvahama viśāla vāsanāvak læbenavā.
그것은 아주 중요합니다. 가르침을 펴는 스님들은 tipiṭaka의 dhamma를 배워야 합니다. 배워서 지혜로 이해해야 합니다. 지혜로 이해해 가르치면 큰 복이 생깁니다.
apavāda karanaṭavanē mæṭa pōṭilā hāmuduruvō tripiṭakārī velā kakusan̆da kōnāgama kāśyapa kiyana budurajāṇan vahansēlā kālema dharma dēśanā kara ædillā mē gautama budurajāṇan vahansē kālē dharma dēśanā kara in̆dalā hiṭan eyā uddāmayaṭa pat velā hiṭan gihalā budurajāṇan vahansēṭa kiyā hitu. svāmīni meccara kālayak in̆dalā. mama dharma dēśanā karamin enna. yanna æralā haṭa budurajāṇan vahansē ucca kōṭala yanavada kiyalā ævā. tuucca pōṭala gilā katā kaḷā.
Poṭṭhila 스님은 tipiṭaka를 지닌 분으로 Kakusandha, Koṇāgamana, Kassapa 붓다 때부터 dhamma를 가르쳐 왔고 이 Gotama 붓다 때에도 가르쳐 왔습니다. 그는 우쭐해져 붓다께 가서 ‘세존이시여, 저는 이렇게 오랫동안 dhamma를 가르쳐 왔습니다’ 하고 말씀드렸습니다. 붓다께서는 ‘빈 Poṭṭhila(tuccha Poṭṭhila)여, 왔는가, 가는가’ 하고 그를 tuccha Poṭṭhila라고 부르셨습니다.
mokada kivvē? tamā tamāgē væḍē karagannē nætuva anunṭa baṇa kiyā innam ham̆bu um̆bē væḍē kara gattē næhænē. mē særēvat ōken ahak velā taman væḍi karaganna balapā. kiyalā avavādayak kaḷā.
무슨 뜻이었습니까? ‘자기 일은 하지 않고 남에게 가르침만 펴고 있으니 너는 네 일을 하지 못했다. 이번에라도 거기서 물러나 네 일을 하도록 하라.’ 이렇게 타이르신 것입니다.
dæn mēka hari vædagat api.
이것이 아주 중요합니다.
dæn menna mē velāvēdī ē pōṭila hāmuduruvanṭa eka siddhiyak vuṇā. dæn taman tripiṭakarī hæbæyi taman tamangē væḍiya karaganna kalpanā karanavā tamangē tripiṭaka dhārītvaya tamanṭa madivelā.
그때 Poṭṭhila 스님에게 한 가지 일이 일어났습니다. 그는 tipiṭaka를 지녔지만 자기 일을 하려고 생각해 보니 tipiṭaka를 지닌 것만으로는 모자랐습니다.
ehenam anungē ādhārayak avaśya nǣhæ sōtāpanna phalayaṭa pat vecca tæn paṭan. namut etanṭa pat velā novaṭa nisā anungē ādhārayak ōnǣna deena eyāṭa avaśyayi.
sotāpatti phala에 이른 때부터는 남의 도움이 필요 없습니다. 그러나 그는 거기에 이르지 못했기에 남의 도움이 꼭 필요했습니다.
koccara tripiṭakadhārī velā hiṭiyat eyāṭa siddha vuṇā. koccara dharma dēśanā karamin hiṭiyat eyāṭa siddha vuṇā. ācāryavarayek hamuvelā ācāryavarayagē upades paridi mārgaya vaḍā gænīmaṭa paḷamu upadesa gannā.
아무리 tipiṭaka를 지녔어도, 아무리 dhamma를 가르쳐 왔어도, 그는 스승을 만나 스승의 가르침대로 길을 닦기 위해 첫 가르침을 받아야 했습니다.
mārgaya læbilā tibuṇa nam ehaṭa eccara kara pasuhuvenna deyak nǣ. alu taramen sōtāpannavalā tiyennē.
길을 얻었더라면 그렇게까지 애쓸 것이 없었을 것입니다. 조금만 해도 sotāpanna가 되었을 것입니다.
anna ē nisā tamayi eyāṭa siddha vuṇē guruvarayek hoyāgena karmasthānayak ganna.
그래서 그는 스승을 찾아 kammaṭṭhāna를 받아야 했습니다.
mē vela guruvarayek hoyalā karmasthānayak ganna balāporottu ven meyā noyek noyek karmasthānācārayala ṭiyā. namut meyāgen baṇa ahalā meyā dharmāsanayē tiyenalā baṇa ahapu aya tamayi mē dæn karmasthānācara.
스승을 찾아 kammaṭṭhāna를 받으려고 그는 여러 kammaṭṭhāna 스승들에게 갔습니다. 그런데 그 kammaṭṭhāna 스승들은 바로 그가 법좌에 있을 때 그에게서 가르침을 들은 이들이었습니다.
ēgollō kiyana api kohomada oba vahansēṭa karmasthānā vennē? api oba vahansēṭa garu karalā dharmayan vahansē namak hæṭiyaṭa garu karalā baṇa ahalā tiyena kenek. oba vahansē samba karalā tiyena kenek itin oba vahansē api ḷan̆ga dænana gassavanna api kæmati næhæ. anē svāmīn vahansē kohēhari kamak nǣhæ gihillā vena kenek hoyāganna apiṭa nam oba vahansēṭa karmasthāna denna vidihak nǣhæ kiyalā oya vidihaṭa pratikṣēpa karā.
그들은 말했습니다. ‘우리가 어떻게 스님의 kammaṭṭhāna 스승이 되겠습니까? 우리는 스님을 dhamma를 가르치는 분으로 공경하며 가르침을 들은 사람들입니다. 스님께 배운 사람들이니, 우리 앞에 스님을 무릎 꿇게 하고 싶지 않습니다. 스님, 어디든 가셔서 다른 분을 찾으십시오. 우리는 스님께 kammaṭṭhāna를 드릴 수 없습니다.’ 이렇게 거절했습니다.
antimaṭa bohōma dura palātaka gihillā āraṁcayak tiyenavā hon̆da karmasthānācāryavaraya kiyanavā kiyalā balana puṁci hāmuduruva namak. avurudu hata aṭaki bohoma balāpālaya hāmuduruvō namak hamba vunē. hæbæyi mānākārakamak tibunē næhæ. æyaṭa ōnē kohomahari nivan dakinna ē nisā kæmati vuṇā. unvahansēlān gauravayen in̆dalā ē karmasthānaya ganna
마침내 아주 먼 곳에 훌륭한 kammaṭṭhāna 스승이 있다는 소식을 듣고 가 보니, 일곱여덟 살쯤 된 아주 어린 스님 한 분을 만났습니다. 그러나 그는 자만심이 없었습니다. 어떻게든 nibbāna를 보고 싶었기에 받아들였습니다. 그분을 공경하며 kammaṭṭhāna를 받으려 했습니다.
itin unvahansē prakāśa kaḷē mokada mama kiyana vidihaṭa akut nǣhaṭa piḷipadinna puḷuvan nam oba karmasthāna denavā mama bāra gannavā hituvā kāra nam bāra ganna oba hitu matē obē dænīmen obē hitu mata ēvā karanna giyot mama kiyana eka pættakin tiyena oba vahansē kæmati ehakaṭa yanna magen karmasthānayak avaśya nam mama kiyana vidihaṭa ē kaṭayutta karanna puḷuvan nam mama bāraganna
그 어린 스님은 말했습니다. ‘제가 말하는 대로 어김없이 따를 수 있다면 kammaṭṭhāna를 드리겠습니다, 맡겠습니다. 스님 생각대로, 스님 지식대로 하시려면 제 말을 밀쳐 두는 것이니 원하는 곳으로 가십시오. 저에게서 kammaṭṭhāna를 원하신다면, 제가 말하는 대로 하실 수 있다면 맡겠습니다.’
dannavā boru kenek nemeyi ē anuva ahalā mārgaya vaḍalā pratiphala læbuvā innavā. mārgaya hon̆daṭa tērennē dakṣa karmasthānācārya bava pæhædili.
그분은 거짓된 사람이 아니었습니다. 들은 대로 길을 닦아 결과를 얻은 분이었습니다. 길을 잘 아는 솜씨 좋은 kammaṭṭhāna 스승임이 분명했습니다.
mærenna kivvat mama mærenavā. kiyana eka karanavā. mē adhiṣṭhānaya aragena kivvā oba vahansē kiyana yamak ætnam ē siyalla taman avanat. ma mama ēka piḷigannā maṭamasthāna dē. ē varē ehenam hon̆daṭa æn̆dagannakō. kavurema hon̆daṭa æn̆dagena poravā gannakō. poravā gattā.
‘죽으라 하셔도 죽겠습니다. 말씀대로 하겠습니다.’ 이렇게 결심하고 말했습니다. ‘스님께서 말씀하시는 것은 모두 따르겠습니다. 받아들이겠습니다. 저에게 kammaṭṭhāna를 주십시오.’ 그러자 ‘그럼 가사를 잘 여미십시오, 잘 두르십시오’ 했고, 그는 가사를 둘렀습니다.
loku maḍavalak pennalā ehenam kivvā anna ara maḍavalē passa balannē nætuva mākayi yannē. enna dæn issarahaṭa yanna. dæn ē karmasthānaya mokakda mē koran hatana kiyalavat æhuvē næhæ. mēka karmasthānayakda mē mēka mārgayak. ehemavat katā karanna giyē næhæ. vena ekak vecca mama kivvē karanavā kiyalā maḷavarē giyā.
큰 진흙 웅덩이를 가리키며 말했습니다. ‘저 진흙 웅덩이로 뒤돌아보지 말고 들어가십시오. 앞으로 가십시오.’ 그는 그 kammaṭṭhāna가 무엇인지, 무엇에 좋은지조차 묻지 않았습니다. ‘이것이 kammaṭṭhāna입니까, 이것이 길입니까’ 하고 따지지도 않았습니다. ‘무슨 일이 생기든 말씀대로 하겠다’ 하며 진흙 웅덩이로 들어갔습니다.
dana maṭṭamak giyā pasa valanna æyi itin kiyalāma yanavā. āpahu pratignāvak hambavennē næ. āpahu venna kiyalā kiyannē nǣ. yanna kivvā misā itin enna kivvena giyā digaṭa ina maṭṭamak giyā kavattaṭa yanavā. papu maṭṭamalā giyā kavatta yanavā. vena ekak vecca aya mæ marena ekak hari yanavā. karamaṭṭak gi giyā. bohohamāruvō dæn karavaṭak maḍē irilā. tava tiyennē nāhaṭa yanna vitara giyot mærenavā. mæranot mæricca aya mama ma kiyanaek yanavā kiyalā yanakoṭa anna unvahansēgiyana æhuṇā ā dæn navatinna. hælenna āpahu hærunā. dæn goraṭa enna.
무릎 높이까지 갔습니다. ‘왜 그러십니까’ 하는 말도 없이 계속 갑니다. 돌아오라는 말이 없습니다. 가라고만 했지 오라고는 하지 않았으니 계속 갔습니다. 허리 높이까지 가도 계속 갑니다. 가슴 높이까지 가도 계속 갑니다. 무슨 일이 생기든, 죽게 되더라도 갑니다. 목 높이까지 갔습니다. 스님은 이제 목까지 진흙에 빠졌습니다. 조금 더 가서 코까지 차면 죽습니다. ‘죽으면 죽는 것, 나는 말씀대로 간다’ 하며 가는데 그분의 목소리가 들렸습니다. ‘아, 이제 멈추십시오. 돌아서십시오. 이제 뭍으로 나오십시오.’
goratāvak.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
onna mama ēkayi kivvē dæn karma api triviṭakaya balanna gihillā hitan bæluvot ehema ōkagē siddhiya næhæ. niruktiya næha. tripiṭaka e īṭa passē mala hoda gattaṭa passē bhāvanāvak dunnā kiyalā tiyenavā. ēken dak vuṇā kiyalā tiyenavā. itin api dannē næhæ mokakda ē kaḷē?
제가 말한 것이 이것입니다. tipiṭaka를 뒤져 생각해 보면 이 일의 풀이가 없습니다. nirutti가 없습니다. tipiṭaka에는 그 뒤 진흙을 씻은 다음 bhāvanā를 주었고 그로써 깨달았다고만 나와 있습니다. 그래서 우리는 그것이 무엇이었는지 모릅니다.
mē ārya vinaya tuḷa kavadāvak harayak næti deyak karmasthānācaraya dennē næha. dharmaya hari nam, mārgaya hari nam væḍak næti deyak dennē næ. hæbæyi mēka vigraha karalā denna ōnet nǣ.
이 ariya vinaya 안에서 kammaṭṭhāna 스승은 결코 알맹이 없는 것을 주지 않습니다. dhamma가 바르고 길이 바르다면 쓸데없는 것을 주지 않습니다. 다만 이것을 풀어 줄 필요가 없었습니다.
dæn api æhuvot ehemayi. oya reḍa æn̆dagena innakō kivvot ehema kāṭa hari kiyanavā. itin īṭa passē api passē kālē kanavā mehema kivvā kiyalā tibunon redda æn̆daganna kivvē koheda kiyalā tibunē næhænē kivvot ehema ēkat apiṭa kiyālā tiyanna ōda in̆da æn̆da ganna misak vena kohē æn̆daganna itin æn̆gaṭa æn̆da gannā misak venama monavaṭat an̆davalā innē. itin ēka kiyā denna ōnē.
가령 우리가 누군가에게 ‘이 천을 입고 있으라’고 한다고 합시다. 나중 시대에 ‘이렇게 말했다’고만 적혀 있고, ‘천을 어디에 입으라고 했는지는 적혀 있지 않다’고 한다면, 그것까지 적어 두어야 합니까? 허리에 두르는 것이지 어디 다른 데 입겠습니까? 몸에 입는 것이지 따로 무엇에 입혀 두겠습니까? 그런데도 그것을 가르쳐 주어야 하게 됩니다.
anna ē vagē mē daham dænuvatva inna kālayaṭa mē nirukti væṭahena avasthāvak tibuṇā. oya avasthāvak pahukālika nætivelā giyā. īṭa passē kiyanna siddha venavā sedda inēma æn̆daganna kiyalā kiyanna venavā. anna ē vagē avasthāvak adat matu velā tiyenavā. mē nirukti matuvelā tiyenna ōna kālēdī matu velā næ.
그와 같이 dhamma를 알던 때에는 이런 nirutti를 알아듣는 기회가 있었습니다. 그 기회가 뒷날 사라졌습니다. 그 뒤로는 ‘천을 허리에 두르라’고까지 말해야 하게 됩니다. 그런 처지가 오늘도 생겨 있습니다. nirutti가 드러나 있어야 할 때에 드러나 있지 않습니다.
dæn maḍavalē karavaṭak gihillā āpahu venna kivvahamahama mēkē niruktiya mokakda? mēken pennapu dahamma adahasak ehema tibuṇāda? ōka potē næti nisāda vigraha karanna ōnē. motē ōka venama vigraha karalā nætuva api ēkat dakinavā.
진흙 웅덩이에 목까지 들어갔다가 돌아오라고 한 것의 nirutti는 무엇입니까? 이로써 보여 준 dhamma의 뜻이 있었습니까? 책에 없으니 풀이해야 합니까? 책에 따로 풀이되어 있지 않아도 우리는 그것을 봅니다.
mē maḍavalak upamā karalā tiyennē kāmaya. karavaṭak kāma vaḍē irilā mē lōka satyava jīvat vennē. menna mēka tamayi mē upamāva.
여기서 진흙 웅덩이에 빗댄 것은 kāma입니다. 이 세상 중생은 목까지 kāma의 진흙에 빠져 살고 있습니다. 이것이 이 비유입니다.
kāma vaḍē karavaṭak ælayi mē lōka satvayō paṁcakāmayē rasa āśvādaya bæn̆di bæn̆dī innē. dæn paṁcakāmaya rasa āśvādaya bæn̆di bæn̆dī inna sāmānya manussayek tamayi baṇa kiyalā suddha karalā goḍaṭa ganna tiyennē. suddhavantayan goḍaṭa ganna deyak nǣnē.
이 세상 중생은 목까지 kāma 진흙에 붙어 다섯 kāma의 맛과 즐거움에 묶여 있습니다. 다섯 kāma의 맛과 즐거움에 묶여 있는 보통 사람을 가르침으로 깨끗이 하여 뭍으로 끌어올려야 합니다. 깨끗한 이를 뭍으로 끌어올릴 일은 없지 않습니까.
aśuddha velā inna kenek suddha karanavāma nisā suddha vecca kenek suddha karanna deyak næha.
더러워진 사람을 깨끗이 하는 것이니, 깨끗해진 사람은 깨끗이 할 것이 없습니다.
ehemanam apiṭa arihatun vahansēgē suddha karanna dēkuṭa næhæ. parapattaya rahita vecca anungē ādhārayak nætuva mārgaya dænagatta kenāṭat samutu mārgaya kiyā denna deyak næha. īṭat mehā innavā nam yamkisi kenek pr̥thagjana bhāvayen ikma yanna balāporottu vennē. ārya mārgayaṭa patvena balāporottuven innavā nam oya mūlika avasthāvennē karavaṭak āvāma vaḍē erilā.
그러니 arahant를 깨끗이 할 것은 없습니다. 남에게 기대지 않고 남의 도움 없이 길을 안 이에게도 길을 가르칠 것이 없습니다. 그보다 아래에서 puthujjana의 처지를 넘어서기를 바라는 이, ariya magga에 들기를 바라는 이라면, 그 첫 단계는 목까지 kāma 진흙에 빠져 있는 상태입니다.
lassana rūpayak dakahama balanna nætuva inna bæha balanna āsayi. hon̆da mihiri śabdayak āpuvahama ēka ahanna āsayi. ēkē kāmāśavāda vin̆dinna āsayi. suvan̆dak dækkahama nikan inna bæhæ. aran im̆balā balanna āsayi. rasayak dækkahama inna bæhæ kālā balanna ōnē. ka saha balanna hitenavā. pahasak matak vunā pahasa vin̆dinna hitenavā. ēkē āsāven bæn̆dilā.
아름다운 모습을 보면 보지 않고는 못 배기고 보고 싶어 합니다. 좋은 달콤한 소리가 오면 듣고 싶고 그 즐거움을 누리고 싶어 합니다. 향기를 맡으면 가만있지 못하고 가져다 맡아 보고 싶어 합니다. 맛있는 것을 보면 가만있지 못하고 먹어 봐야 하고 맛보고 싶어집니다. 감촉이 떠오르면 그 감촉을 누리고 싶어집니다. 그 바람에 묶여 있습니다.
menna mē tattvayaṭa patvelā innavā nam eyāṭa kiyanavā karavaṭak kāma maḍēṭa inna pudgalayā.
이런 처지에 있다면 그를 목까지 kāma 진흙에 빠진 사람이라고 합니다.
dæn ehenam api issellāma suddha venna tiyannē otana in̆dalā. ehenam mēka tamayi mē karavaṭak yanna iḍa hæriyē.
그러니 우리가 맨 먼저 깨끗해져야 할 곳은 거기서부터입니다. 그래서 목까지 들어가게 둔 것입니다.
idæralā meyāgē aḍupāḍuvak pennā dunā. dæn āpahuvē. dæn ē āpahu āvā.
그렇게 해서 그의 모자람을 보여 주었습니다. 이제 돌아오라. 그래서 그는 돌아왔습니다.
āpahu āvē kohomada karavaṭak maḍē irilā inna pudgalayāgē kakul deka diyē tiyennē aḍi ayi dekayi. uḍaṭa hanam piyavara tiyenakoṭa maḍiya
어떻게 돌아왔습니까? 목까지 진흙에 빠진 사람의 두 발 사이는 두 자쯤입니다. 뭍 위라면 걸음을 내디딜 수 있지만, 진흙 속에서는
gihin tiyana dæn bam̆ba gāna kǣtaṭa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn meyāṭa puḷuvanda kakula dik karalā maḍa næti ekapāraṭa goḍariya tiyā. ehema pādayak ayitida mē manussayā æm mē hāmuduruvan nǣ mē arayi dekayi antima ǣt karalā tiyanna puḷuvan. akula dekē dura pramāṇa maḍē innakoṭa eccara tiyāgannat.
이제 그가 다리를 뻗어 진흙 없는 뭍에 단번에 발을 디딜 수 있겠습니까? 이 사람, 이 스님에게 그런 걸음이 있습니까? 없습니다. 두 발을 끝까지 벌려도 두 자 거리인데, 진흙 속에 있을 때는 그만큼도 내딛지 못합니다.
nidahas polē aḍi dekak ekapāra usara kakula tiyena issarahaṭa giyāṭa karavaṭak maḍē irilā inna pudgalayāṭa kohoma kohoma goraṣanna ehema vaḍiya tiyanna balayakvat næhæ. puḷuvankamak. bohōma utsāha karalā vīrya karalā ehenam aḍi bhāgayak vidica kakula issarahaṭa aragena tiyalā anit kakula bohoma amāruven issaran tiyalā mehemayi mula tiyenna ōnē.
자유로운 땅에서는 두 자를 한 번에 다리를 들어 앞으로 내딛지만, 목까지 진흙에 빠진 사람은 아무리 해도 뭍으로 그렇게 발을 내디딜 힘도 재주도 없습니다. 아주 애쓰고 힘을 내어 반 자쯤 한 다리를 앞으로 옮겨 디디고, 다른 다리를 아주 힘겹게 앞으로 옮겨 디디고, 처음에는 이렇게 해야 합니다.
ehenam aḍiya tiyannē koheda ara karavaṭak maḍalā tiyena ri maḍē irilā inna pudgalayāgē inna tæna maḍagolē in̆dalā. goḍapættaṭa tiyena maḍē. maḍa pættaṭa tiyena vaḍē kiyaviya tava gæm̆buraṭa gihillā mærenavā hiravelā. gilenavā. goḍa pættaṭa tiyena maḍē aḍi kālayen bāgen ṭika ṭika aḍiya tiyalā bohoma utsāhayen issarahaṭa issarahaṭa enna ōnē. hæbæyi poḍḍak hari issarahaṭa āpu goḍa pættaṭa tiyena malaṭa aḍiya tibbot poḍḍak hari goḍa enavā misak malaṭa yannē næ. hæbæyi aḍiya tibbē maḍa tamayi.
그러면 발을 어디에 디딥니까? 목까지 진흙에 빠진 사람이 있는 그 진흙 구덩이에서 뭍 쪽에 있는 진흙에 디딥니다. 진흙 쪽에 디디면 더 깊이 들어가 갇혀 죽습니다. 가라앉습니다. 뭍 쪽 진흙에 4분의 1자, 반 자씩 조금씩 발을 디디며 아주 애써 앞으로 앞으로 나와야 합니다. 그렇게 조금이라도 앞으로 나와 뭍 쪽 진흙에 발을 디디면 조금씩이라도 뭍으로 나오지 진흙 속으로 들어가지 않습니다. 그래도 발을 디딘 곳은 진흙입니다.
eyā mokada karannē? eken ekaṭa āvā. ṭiken ṭika goḍaṭa āvā vidihaṭa.
그는 어떻게 했습니까? 하나씩 하나씩, 조금씩 뭍으로 나왔습니다.
dæn itin ituru vistara meyāṭa tērum ganna nōnā tiyenavā. mē dannē næti poḍi dēkin væhilā hiṭiyē. ehenam meyā baṇa
이제 나머지는 그가 스스로 알 수 있었습니다. 그는 모르는 작은 것 하나에 가려 있었을 뿐입니다.
dēkin væhilā hiṭiyē. ehenam meyā baṇa kiyannē kohomada? kelinma arihatyaṭa pat venna baṇa kiyanavā. menna meccara kal koralā tibiṭa sāmānya vinaya baṇa ahanna giyahama arihatvayaṭa pat vena baṇa tamayi issellama kiyannē kohomada goḍē? ōka mataharinna ōna siyalla matrinna ōnē.
그러면 그는 어떻게 가르쳤습니까? 곧장 arahant가 되라는 가르침을 폈습니다. 이렇게 오랫동안 해 왔는데, 보통 사람이 가르침을 들으러 가면 맨 먼저 arahant가 되는 가르침을 들려주니 어떻게 뭍에 오르겠습니까? ‘그것을 버려야 한다, 모든 것을 버려야 한다.’
etana bǣ mē mārgaya balanna. dæn oya jātiya pana adak kiyanavā. paṇak ahanna giyāma sampūrṇa suddha vecca pudgalayek karannē sōvān venna pennanna. vigraha karanakoṭa pennanna yannē. antimaṭama suddha vecca pudgalaya lakṣaṇayaṭa pat vecca kenek tamayi sōvān vennē. dæn oya vagē tattvayaṭa pennalā hiṭam bana kiyana kelena sitak adak tiyenavā. ara kōṭilā hāmuduruvangē dharma dēśanā karapu kramaya
거기서는 이 길을 볼 수 없습니다. 오늘도 그런 식의 가르침을 폅니다. 가르침을 들으러 가면 완전히 깨끗해진 사람이 되어야 sotāpanna가 된다고 보여 주려 합니다. 풀이하면서 그것을 보여 주려 합니다. 맨 끝까지 깨끗해진 사람의 모습에 이른 이가 sotāpanna가 된다는 식으로 그런 처지를 보여 주며 가르치는 경향이 오늘 있습니다. 바로 Poṭṭhila 스님이 dhamma를 가르치던 방식입니다.
ehenam goḍa pættaṭa tiyena vaḍa kivvē dæḍi kāmayangen lihil kāmayaṭa ṭiken ṭika aḍu karaganna ōnē. ekapāraka aḍu karanna bæha. mahā kāmayakaṭa bæhælā hiṭapu pudgalayāṭa ekapāraya ēken goḍa inna bæ.
그러니 뭍 쪽 진흙이란, 거친 kāma에서 가벼운 kāma로 조금씩 줄여 가야 한다는 뜻입니다. 단번에 줄일 수는 없습니다. 큰 kāma에 빠져 있던 사람은 단번에 거기서 나올 수 없습니다.
ehenam pudgalayā kramak kramayen goḍa inna ōnē. issellāma dænaganna ōnē kāmayō ādīnava sahita bava.
그러니 사람은 차근차근 나와야 합니다. 맨 먼저 kāma가 ādīnava를 지니고 있다는 것을 알아야 합니다.
kāmayō ballanṭa ahuvecca mas kaṭuvāgē ukussanṭa ahuvecca mas kæṭi vāgē. æṭa sækili vāgē harayak næti ēvā. ginigoḍak vāgē. itin mē mē ākārayen kāmayan nisā tibena ādīnava issellā ahalā tērum gatta kenekuṭayi ōnakama læbennē. anē maṭat ē gini goḍak vani kāmayan nisā rāga dvēśa mōha kinanyan dævenna siddha venavā. ē nisā asānaritvayak æti venavā. sasara gamanē pāpayan karaganna siddha venavā. ēvaya vipākaya karannaṭa giyot satara apāgata velā apramāṇa kālayak duk vidihin siddha venavā. sasarē anātha venna siddha venavā. kavadā goḍa innada kavadā nidahas vennada menna mē kiyana adahasa issellā āpuvahama ē pudgalayāṭa ōnakamak æti venavā. maṭa mē rāga sahagata dvēśa sahagata mōha sahagata ginigena dena lōkayē væḍapiḷivelē ahak venna læbuṇā nam koccara śāntada koccara praṇītada mama koccara anāthabhāvayen nidahas venavada ē ṭika karagatta davasak maṭa læbunot edak nēda magē sænasīma hamba vennē kiyalā. menna mē mūlika adahasa hitaṭa enna ōnē.
kāma는 개가 문 뼈다귀 같고, 매가 문 고깃덩이 같고, 해골처럼 알맹이가 없고, 불무더기 같습니다. 이렇게 kāma 때문에 생기는 ādīnava를 먼저 듣고 이해한 사람에게 바람이 생깁니다. ‘아, 나도 불무더기 같은 kāma 때문에 rāga, dosa, moha의 불에 타야 한다. 그래서 불안이 생긴다. saṃsāra의 길에서 pāpa를 지어야 한다. 그 과보를 받으면 네 apāya에 떨어져 헤아릴 수 없는 세월 괴로움을 겪어야 한다. saṃsāra에서 의지할 데 없이 떠돌아야 한다. 언제 뭍에 오르고 언제 풀려날까.’ 이런 생각이 먼저 오면 그 사람에게 바람이 생깁니다. ‘rāga와 dosa와 moha로 불타는 이 세상의 일에서 벗어날 수 있다면 얼마나 고요하고 얼마나 뛰어날까. 의지할 데 없는 처지에서 얼마나 풀려날까. 그것을 해내는 날이 온다면 그날에야 나의 평안을 얻겠구나.’ 바로 이 기본 생각이 마음에 와야 합니다.
ē nisā kāmayangē ādīnava piḷiban̆dava vistara karalā ahanakoṭa oya adahasa enavā. hæbæyi karavaṭak bæhælā inna tattvaya hiṭapu kenāṭa oya adahasa koccara āvat meccara kal æsuru karapu rūpa rāgayen, saddha rāgayen, gandha rāgayen, rasa rāgayen, poṭṭhabba rāgayen midenna bæ. paṁcakāmayen midenna bæ. hæbæyi kramakramayen eyā matvena pættatgannavā.
그래서 kāma의 ādīnava를 자세히 듣고 나면 그 생각이 옵니다. 그러나 목까지 빠져 있던 사람에게는 그 생각이 아무리 와도, 이토록 오래 가까이한 rūpa rāga, sadda rāga, gandha rāga, rasa rāga, phoṭṭhabba rāga에서 벗어날 수 없습니다. 다섯 kāma에서 벗어날 수 없습니다. 그러나 차근차근 그는 취하지 않는 쪽을 잡아 갑니다.
paṁcakāmaya æsuru kaḷat paṁcakāmaya mat vennē næ. mat vuna pudgalayāṭa dharmaya pēnnē næ. eyāṭa viśāla pramādayak venavā. eyāṭa ēka accaralā yanna bæ. ehenam mokada vennē? eyā majja velā mat venavā. pamāda kiyalā pramāda venavā ṭahana kiyalā allaganna. ehenam maj pamāda ṭahana kiyana dekaṭa væṭalā innē.
다섯 kāma를 가까이해도 다섯 kāma에 취하지 않습니다. 취한 사람에게는 dhamma가 보이지 않습니다. 그는 크게 느슨해지고 그것을 넘어서지 못합니다. 그러면 어떻게 됩니까? 그는 majja, 곧 취합니다. pamāda, 곧 느슨해집니다. ṭhāna, 곧 붙잡습니다. 그러니 majja·pamāda·ṭhāna에 빠져 있는 것입니다.
dæn mokaṭada ælalā innē? monavada mattu vunē? surāven saha mērayē mat velā.
그러면 무엇에 붙어 있습니까? 무엇에 취했습니까? surā와 meraya에 취했습니다.
dæn surāva mokakda? mērē mokakda? dæn mokada menna mēvā tamayi niruktiya dakinnē nætuva api lōkayē ara baṇa pot valin pennalā tibena ākārayen surāvayi mehērayayi vigraha karanna giyāma ælkahal valaṭa sīmā karaganna. rārakvā ādī vannā vū dēval vala tiyena mattena ēvaraṭa sīmā karagannavā. itin kiyanavā piṭṭa surā, ōdana surā, puṣpa surā, pallava surā mē ādi vaśayen surā pahak ven karanavā kiyalā ōkaṭa mērā kiyanavā kiyalāā yam tænaka mērā etana kiyannē oya vagē kiyanavā. laukika artha kiyanavā.
surā는 무엇이고 meraya는 무엇입니까? 이런 것들의 nirutti를 보지 못한 채 세상의 가르침 책에 나온 대로 surā와 meraya를 풀이하면 술에 한정하게 됩니다. 아락 같은 것에 든 취하게 하는 것으로 한정합니다. 그래서 piṭṭha surā, odana surā, puppha surā, pallava surā 하는 식으로 다섯 surā를 나누고 그것을 meraya라고 한다는 등, 어디서나 meraya를 그렇게 말합니다. 세간의 뜻을 말하는 것입니다.
īṭa vaḍā hari gæm̆buru arthayak mē tiyennē śikṣāpadaya surā kiyalā kiyannē monavakda? sarāgika bava surā kiyannē sarāgaya mērā kiyannē mihiriyāva sarāgayen mihiriyāva labana nisā paṁcakāma atharinna bæ.
이 sikkhāpada에는 그보다 훨씬 깊은 뜻이 있습니다. surā란 무엇입니까? sarāga, 곧 rāga가 있음입니다. surā는 sarāga이고 meraya는 달콤함입니다. sarāga로 달콤함을 얻기에 다섯 kāma를 버릴 수 없습니다.
rūpa kāmayō sarāgayi. hari mihiriyāvak tiyenavā. śabda kāmayō sarāgayi. hari mihiri āśvādayak tiyenavā. gandha kāmayō sarāgayi. hari mihiri āśvādayak tiyenavā. sasa kāmayō sarāgayi. ēkē mihiri āśvādayak tiyenavā. poṭṭhabba kāmayō sarāgayi. ēkē miri āśvādayak tiyenavā. menna mē nisā kavadāvat rūpa kāma śabda kāma gandha kāma rasa kāma poṭṭhabba kāma kiyana mē paṁca kāmayō sarāgika nisā mīhiriyāven yutta nisā. onna oya paṁca kāmayanṭa kiyanavā surāmēraya.
rūpa kāma는 sarāga이고 아주 달콤합니다. sadda kāma는 sarāga이고 아주 달콤한 즐거움이 있습니다. gandha kāma는 sarāga이고 아주 달콤한 즐거움이 있습니다. rasa kāma는 sarāga이고 달콤한 즐거움이 있습니다. phoṭṭhabba kāma는 sarāga이고 달콤한 즐거움이 있습니다. 이렇게 rūpa, sadda, gandha, rasa, phoṭṭhabba kāma라는 다섯 kāma는 sarāga이고 달콤함을 지녔기에, 이 다섯 kāma를 surāmeraya라고 합니다.
onna ē surāmēraya tiyena tākkal mē pr̥thagjana lōka satyayaka mat venavā. mat vunāṭa passē lōkaya atyāga venna bæhæ pramāda venavā. eyāṭa mē lōkeṭa vaḍā væḍi deyak nǣhæ. lōkōtara attayaṭa hita hinnē næha bayayi. lōkaya ætuḷu karana ekema ṭahana kiya allaganna.
그 surāmeraya가 있는 동안 이 puthujjana 세상 중생은 취합니다. 취한 뒤에는 세상을 버리지 못하고 느슨해집니다. 그에게는 이 세상보다 더한 것이 없습니다. lokuttara 쪽으로 마음이 기울지 않고 두려워합니다. 세상을 껴안는 것, 그것을 ṭhāna, 곧 붙잡음이라 합니다.
ehenam lōka satyayā mē sasara gamana særi saraṇa pr̥thagjanaya paṁcakāmaya næmæti surāven mihariyāvaṭa patvelā ē paṁcakāmaya matvelā paṁcakāmī pramāda vemin paṁcakāmī allagena jīvat vīmaṭa kiyanavā surā mēraya majja pamādaṭa raha pasveni sikkha hāpadayakin apiṭa vigraha karalā tiyennē gæm̆buru dahama arthaya væhicca dahama arthaya ōkayi.
그러니 saṃsāra를 떠도는 puthujjana 세상 중생이 다섯 kāma라는 surā로 달콤함에 이르러 다섯 kāma에 취하고, 다섯 kāma에 느슨해지며, 다섯 kāma를 붙잡고 사는 것을 surāmeraya-majja-pamādaṭṭhāna라고 합니다. 다섯째 sikkhāpada로 우리에게 풀이된 깊은 dhamma의 뜻, 가려진 dhamma의 뜻이 바로 이것입니다.
menna mēka tamayi śāsanika daham arthaya. laukika daham arthaya mokakda? matvena pramādena dēval. ehenam matvæn valin mat venna pramāda venna yannē næha. matvayan pramādena mat pæn valin varakīma kiyana sīmā karagatta raukikatvayaṭa oya arthaya sīmā venavā.
이것이 sāsana의 dhamma 뜻입니다. 세간의 dhamma 뜻은 무엇입니까? 취하고 느슨하게 만드는 것들입니다. 곧 술로 취하거나 느슨해지지 않는 것, 취하고 느슨하게 만드는 술을 삼가는 것으로 한정한 세간적인 뜻에 머뭅니다.
ehenam apiṭa dæn mē karaganna tiyena vædagatma hariyak tamayi paṁcakāmaya næmati surāven, mērayen matvelā, pramāda velā mē paṁcakāma lōkaya allaganna balāporottuvak tiyenavā nam menna mēken ikmenna api mokakda karanna ōnē? mēka innakan rāga sahagatayi, dvēśa sahagatayi, mōha sahagatayi. baya venavā, tæṭi gannavā, palā yanavā. noyek eka ākāra vehe vin̆dinna siddha venavā asānakārī venavā. mānasikatvaya kāyikatvaya sæmeli asānakārītvayaṭa gōcara venavā. śānta bava praṇīta bava dækaganna puḷuvan kamak nǣ ōka inna eka. ehenam mūlikama baṇa ahapu hāhama api læbena pratiphalaya dakinna ōnē. mē tuḷa innakam mē dāhē enavā.
그러니 우리가 지금 해야 할 가장 중요한 일은 이것입니다. 다섯 kāma라는 surā와 meraya에 취하고 느슨해져 이 다섯 kāma의 세상을 붙잡으려는 바람이 있다면, 여기서 넘어서려면 무엇을 해야 합니까? 이것이 있는 동안은 rāga가 따르고 dosa가 따르고 moha가 따릅니다. 두려워하고, 떨고, 달아납니다. 여러 가지 시달림을 겪어야 하고 불안해집니다. 마음과 몸 모두 불안에 휩싸입니다. 그 안에 있는 동안은 고요함과 뛰어남을 볼 수 없습니다. 그러니 맨 처음 가르침을 들었을 때 얻는 결과를 보아야 합니다. 이 안에 있는 동안은 이 타오름이 옵니다.
oya paṁcakāmayen venvelā giyā nam oya dāhayen midenavā. paṁcakāmayak samaga dāhayen midicca sænak hoyanna bæ. paṁcakāmayat ekka gini hamba venavā. paṁcakāmayen bæhæralā giyāṭa passē nivana hamba venavā. anna nivana dænaganna issellāma krama. gini koheda tiyennē? nivana koheda tiyennē kiyalā issellā dækalā inna ōnē.
다섯 kāma에서 떨어져 나가면 그 타오름에서 벗어납니다. 다섯 kāma와 함께하면서 타오름에서 벗어난 순간은 찾을 수 없습니다. 다섯 kāma와 함께 불이 옵니다. 다섯 kāma 밖으로 나간 뒤에 nibbāna를 얻습니다. nibbāna를 알려면 맨 먼저, 불은 어디 있고 nibbāna는 어디 있는지를 먼저 보아 두어야 합니다.
mēka tamayi kiyannē karmasthāna vanda issellā hulappu vennē nætuva kalabala vennē nætuva pasutalaya dænaganna kiyalā. gini koheda tiyennē nivīma koheda tiyennē? oya deka dækalā tiyenna ōnē.
이것이 kammaṭṭhāna 전에 허둥대지 않고 서두르지 않고 바탕을 알라는 것입니다. 불은 어디 있고 꺼짐은 어디 있습니까? 그 둘을 보아 두어야 합니다.
paṁca kāmat ekka gini tiyenavā.
다섯 kāma와 함께 불이 있습니다.
īṭa passē paṁca kāmayanṭa patvena pudgalayā paṁcakāmaya mat venakoṭa pramāda venakoṭa alla gannakoṭa paṁcakāma bhuktiyaṭa avaśya karannā vū vastu kāmayak æsuru karanavā. paṁca kāma klēsa kāmayaṭa væṭenavā.
그 다음, 다섯 kāma에 이른 사람은 다섯 kāma에 취하고 느슨해지고 붙잡으면서, 다섯 kāma를 누리는 데 필요한 vatthu kāma를 가까이합니다. 다섯 kāma, 곧 kilesa kāma에 떨어집니다.
klēśa kāmaya nisā pudgalayā vastu kāmayaṭa væṭenam paṁca kāmayaṭa avaśya karana dēval upakaranæs karannada gihillā.
kilesa kāma 때문에 사람은 vatthu kāma에 떨어져, 다섯 kāma에 필요한 것들, 그 도구를 모으러 나섭니다.
lassanaṭa mulā vecca pudgalayā lassana nisā malgōvanavā, hæḍa væḍa karanavā, sundara lōkayak mavā gannavā. noyika ākārē vastu kāma ræs karanavā.
아름다움에 홀린 사람은 아름다움 때문에 꽃밭을 가꾸고, 꾸미고, 아름다운 세상을 지어냅니다. 여러 가지 vatthu kāma를 모읍니다.
ē vagē mana vaḍannā vū śabda kāmayaṭa kæmati kenā ē saṁgīta vāṇanda ēkaṭa avaśya karannā vū dēval okkoma vastu kāma vaśayen ræs karagannavā. gandha kāmayaṭa ōna kenā sanṭ varga, pavulaṭa varga, hon̆da suvan̆da gahana dēval krīm varga okkoma aragena ēvā pastukāmayen ræs karanavā. rasāvamayen mat vecca kenā rasa yēdannē mona mona jātiya āhārada ēvā ræs karalā tiyāgannavā. hon̆da rasavat āhāra vastu kāma pahasaṭa paṁca sparśa kāmayaṭa kæmættē yamkisi deyakda æn̆dapu koṭṭamaṭ yāna vāhana ādī paṭangena inna suva denna kāyika sukhaya denna ēvat is nam puruṣō purusō nam istrī ādī vaśayen istrī puruṣa vaśayen sambandhayak. mē siyaluma dēval vastu kāma vaśayen ræs karagannā.
마찬가지로 마음을 끄는 sadda kāma를 좋아하는 이는 음악과 악기, 그에 필요한 것들을 모두 vatthu kāma로 모읍니다. gandha kāma를 원하는 이는 향수, 분, 좋은 향이 나는 것들, 크림 같은 것을 모두 가져다 vatthu kāma로 모읍니다. 맛에 취한 이는 어떤 음식이 맛을 내는지 그것들을 모아 둡니다. 맛난 음식이라는 vatthu kāma입니다. 감촉, 곧 다섯째 phassa kāma를 좋아하는 이는 침대, 베개, 탈것 등 몸에 편안함을 주는 것들, 그리고 여자에게는 남자, 남자에게는 여자처럼 여자와 남자 사이의 관계까지, 이 모든 것을 vatthu kāma로 모읍니다.
vastu kāmaya atharaganna bæhæ. kāmaya mat velā inna ekak. ē nisā ginnaṭa tavat piduru dāgattā vāgē. ævilena ginnaṭa piduru dānavā vāgē. vastu kāmayanṭa avaśya karana dēval ræs karanna gihillā kāma vastu ræs karanna gihillā eyā mahā ginnak dalvāgena mahā dāhayaṭa pat velā dævenna paṭan gannavā.
vatthu kāma를 버릴 수 없습니다. kāma에 취해 있기 때문입니다. 그래서 불에 짚을 더 넣는 것과 같습니다. 타오르는 불에 짚을 넣는 것과 같습니다. vatthu kāma에 필요한 것들을 모으러, kāma vatthu를 모으러 가서 그는 큰 불을 지피고 큰 타오름에 빠져 타기 시작합니다.
menna gini væḍi venna hētu.
이것이 불이 커지는 원인입니다.
ehenam api kramā kramayen dænaganna ōnē gini aḍu karannē monavada? kavadā hari yamak nisā gini haṭagannavā nam ē dē apigē æsurē nætnam ē hētuven haṭaganna ginna nivuṇā. anna nivan dakina hæṭi.
그러니 차근차근 알아야 합니다. 불을 줄이는 것은 무엇입니까? 무엇 때문에 불이 일어난다면, 그것이 우리 곁에 없을 때 그 원인으로 일어나는 불은 꺼집니다. 이것이 nibbāna를 보는 방법입니다.
issellā gini dakinna ōnē. namut lōka tattvayak ginnak nemeyi oyā dakinnē sisilā.
먼저 불을 보아야 합니다. 그러나 세상 사람은 그것을 불이 아니라 시원함으로 봅니다.
kavadāva lassana deyak ginē kiyalā dakinnē nǣ. mana vaḍana yamkisi vastu kāmayak gena dena lassana rūpayak tibunot magē vāsanāva sasara pin karalā tibecca hin̆dayi maṭa mēka hamba vunē. mama koccara vāsanāva antida santōsa venavā misā. anē maṭa ginigoḍak ahunā kiyalā mēkē dænenavada? ēkē dævennē næ.
아름다운 것을 불이라고 보는 일은 결코 없습니다. 마음을 끄는 어떤 vatthu kāma를 가져다주는 아름다운 모습이 있으면 ‘내 복이다, saṃsāra에서 공덕을 지었기에 이것을 얻었다, 나는 얼마나 복이 많은가’ 하며 기뻐할 뿐, ‘아, 내게 불무더기가 걸렸구나’ 하고 느낍니까? 그것에 타고 있다고 느끼지 않습니다.
hon̆daṭa hon̆da mihiri nādiyak tamanṭa satu kara gænīmaṭa avaśya karana baḍu bhāṇḍayak ēkaṭa avaśya karanā vū saṁgīta bhāṇḍayak monavā hari kamak næhæ. ēkaṭa avaśya karana viśēṣa rūpa vāhinī yantrayak æsaṭa rēḍiyō yantrayak vuna kamak næhæ. san̆gītaya hon̆daṭa denavā nam bol han̆ḍa nætnam hari mihira hari santōsayen badāgena genak tiyāgannā vastukāmī śabda kāmayaṭa avaśya karannā vū vastuva vena ræs kaḷā. hæbæyi eyā santōsa venavā misak maṭa koccara vāsanāvada magē pera pinakda maṭa mēvā hamba venavā. uddāmī satuṭu venavā misak. eyā dakinavada mē vastu kāmastu kāma vastu gini kiyalā. eyā dakinnē nǣ.
좋은 달콤한 소리를 자기 것으로 만드는 데 필요한 물건, 악기든 무엇이든, 그것을 위한 텔레비전이든 라디오든 상관없습니다. 음악을 잘 들려준다면 낮은 소리든 높은 소리든 달콤하게, 기뻐하며 끌어안고 가져와 둡니다. vatthu kāma를 좇는 이가 sadda kāma에 필요한 vatthu를 모았습니다. 그러나 그는 ‘나는 얼마나 복이 많은가, 전생의 공덕인가, 이런 것을 얻다니’ 하며 들떠 기뻐할 뿐, 이 kāma vatthu가 불이라고 봅니까? 보지 않습니다.
ē vagēma mihiri suvan̆da denna. senṭ ekak, pavuḍar ekak avaśya karana suvan̆da malā monavā hari kamak nǣha. hamba vunahama magē hari vāsanāvak. mama pin karalā tiyenavā. saṁsāraya pin karalā æti mēvā læbenna. nætnam apiṭa mēvā læbenavada? api koccara vāsanāvantayada mehema ga kiya ga kiya satuṭu venavā misā. eyā kavadāvat dækalā nǣ. maṭa suvan̆dena gini goḍak hambavelā tiyenavā kiyalā. eyāgē ginnak dækalā nǣ.
또 달콤한 향을 주는 향수, 분, 향기로운 꽃, 무엇이든 얻으면 ‘나의 큰 복이다, 공덕을 지었다, saṃsāra에서 공덕을 지었기에 이것을 얻었다, 아니면 우리가 이것을 얻겠는가, 우리는 얼마나 복이 많은가’ 하고 말하며 기뻐할 뿐, ‘향기로운 불무더기를 얻었다’고는 결코 보지 않습니다. 그는 불을 보지 못했습니다.
ē vagēma hon̆da rasavat dēval. magē vāsanāvaṭa sasarak gan dīlā dīpu vāsanāva tamayi mē hambavennē kiyalā. bohōma uddāmayen rasavat dēval væḍiyen hambavenavā nam mama baubhōga sampat tiyenavā. maṭa hitu pætu sampat tiyenavā rasa āhāra tiyenavā kiyalā. santōsayen ēvā aragena satuṭu venavā misak. eyā ē vastu kāmayaṭa ayiti ē kāma vastu gini dena dēval kiyalā dækalā nǣ. maṭa gini goḍāk hambavunā kiyalā ehema hitana gatiyak nǣha. ehenam eyā sirak hæṭiyaṭa ganna.
또 좋은 맛난 것들도 그렇습니다. ‘내 복으로, saṃsāra에서 베푼 보시의 복으로 이것을 얻는다’ 하며 크게 들떠, 맛난 것을 많이 얻으면 ‘나는 재물이 있다, 바라던 재물이 있다, 맛난 음식이 있다’ 하며 기쁘게 받아 즐길 뿐, 그 vatthu kāma에 속한 kāma vatthu가 불을 주는 것들이라고 보지 않습니다. ‘내게 불무더기가 많이 왔다’고 생각하는 마음이 없습니다. 그러니 그는 시원함으로 받아들입니다.
hon̆da sparśayē dena hon̆da pahasa dena sukhāśvādayē tiyena yam yam bhānna hamba vunānam istrī puruṣa vaśayen hamba vuṇānam mē siyallama ohu ha mahā vāsanāvak pahaḷa vecca hæṭiyaṭa hitanavā misak. eyā poḍḍakvat dækalā næha. ēvayen gini haṭagannavā vagē.
좋은 감촉, 좋은 phassa를 주는 즐거움이 있는 물건들을 얻었거나, 여자·남자로서 짝을 얻었다면, 이 모든 것을 큰 복이 내린 것으로 생각할 뿐, 그것들에서 불이 일어난다는 것을 조금도 보지 못합니다.
ēvā gini vastu bava dækalā næ. ēvā sil vastu kiyalā dakinavā. ēvā suva hæṭiyaṭa dakinavā misak duk vastu kiyalā dakinna bæha. menna mē nisā anāryakuṭa kavadāvat dukkhārya satyaya dakinna bæ.
그것들이 불의 vatthu임을 보지 못하고 시원한 vatthu라고 봅니다. 즐거움으로 볼 뿐 괴로움의 vatthu로 보지 못합니다. 그래서 ariya가 아닌 이는 결코 dukkha ariya sacca를 볼 수 없습니다.
ehenam monavada dakinnē? jāti dukayi, jarā dukayi, vyādhiya dukayi, maraṇaya dukayi ādi vaśayen api laukika arthayakin vigraha karalā tiyennē jātipi dukkhā jarāpi dukkhā, vyādhipi dukkhō maraṇaṁpi dukkhaṁ ādi vaśayen api ōka dækalā ēvā dukayi kiyalā kiyanavā.
그러면 무엇을 봅니까? jāti는 dukkha, jarā는 dukkha, byādhi는 dukkha, maraṇa는 dukkha라는 식으로, 세간의 뜻으로 ‘jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, byādhipi dukkhā, maraṇampi dukkhaṃ’을 풀이하여 그것을 보고 괴롭다고 말합니다.
ehenam jarāvaṭa pat vena eka dukayi. væhærena eka dukayi. maraṇayaṭa pat vena eka dukayi kiyalā api otanat kiyanavā. hæbæyi anisaraya kiyanavā āryayō hærenna dukkhārya satyaya kāṭavat dakinna bæha kiyalā.
늙는 것은 괴롭다, 쇠약해지는 것은 괴롭다, 죽는 것은 괴롭다고 우리는 거기서도 말합니다. 그러나 ariya 말고는 아무도 dukkha ariya sacca를 볼 수 없다고 합니다.
itin kiyākanna dukāri hatiya āriyō danna eka kiyalā kivvot ehema bauddhayekuṭa abauddhayek ehema jarāva dukayi vyādhiya dukayi maraṇaya dukayi. ē kiyannē jarāvuyi oba duka kiyalā dannē. api jarāva kǣnot apiṭa duka vænnē næhæ kiyalā obē hiṭiyā. æhut mokak kiyanna dænṭa væranot uē kon̆dunot ut pē nætuva giya kam æhena giya dukayi kiyalā dakinavā kiyalā dā venavā. api yi dukārya dakinna api daki. apē æs kanda vunāt apiṭa duka nædda? apē kon̆du vunat apē æn̆ga æhæt apiṭa duka dæennē nædda. api sæpak kiyalā hitāgannada? æhut monavā kiyannē?
그러니 ‘dukkha ariya sacca는 ariya만 안다’고 하면, 붓다를 따르지 않는 이가 따르는 이에게 묻습니다. ‘늙음이 괴롭고 병이 괴롭고 죽음이 괴롭다 — 그것을 당신들만 괴롭다고 아는가? 우리는 늙어도 괴롭지 않다고 여기는 줄 아는가? 우리도 쇠약해지면, 등이 굽으면, 눈이 안 보이고 귀가 안 들리게 되면 괴롭다고 본다. 우리 눈이 멀어도 괴롭지 않겠는가? 등이 굽고 귀가 먹어도 괴롭지 않겠는가? 그것을 즐거움이라 여기겠는가?’ 이렇게 물으면 무엇이라 하겠습니까?
apē tarkaya harida etakoṭa bauddhayō vitarayi dukārya satya dakinnē. abauddhayanṭa anyāgamikaṭa dukkhārya satyaya dakinna bæha kiyalā api mūla nigamanayaka pihiṭalā itin jātiyē dukayi, jarāva dukayi, vyādē dukayi, maraṇaya dukayi kiyalā duka vigraha karanavā.
그러면 우리 논리가 맞습니까? 붓다를 따르는 이들만 dukkha ariya sacca를 보고, 따르지 않는 이들, 다른 가르침을 따르는 이들은 볼 수 없다는 기본 결론에 서서, jāti는 괴롭다, jarā는 괴롭다, byādhi는 괴롭다, maraṇa는 괴롭다고 dukkha를 풀이합니다.
ara manussaya bærilā hari æhuvot ehema næva væhærenakoṭa um̆balā itarak apiṭa værenakoṭa api sæpa gilā hitā innavā. apiṭa yanna nna bæm, nækiṭa ganna bæri nam um̆balaṭa itanat ēka duka kiyalā terenna næhuvot ehema ōka apiṭa terē næti huvot api monavā kiyanna mona hētuphalen oppu karannada moṭa vinda venavāda api?
그 사람이 혹시 ‘쇠약해질 때 너희만 그런가? 우리는 쇠약해질 때 즐겁다고 여기고 있겠는가? 걷지 못하고 일어나지 못하게 되면 우리가 너희처럼 그것이 괴로움인 줄 모르겠는가?’ 하고 묻는다면, 우리는 무엇이라 하겠으며 어떤 원인과 결과로 증명하겠습니까? 무엇으로 이기겠습니까?
ehenam anna dakinna næti deyak tiyenavā api anna api issellā kivvē jātiye paṁcakāma sampattiya sæpayi kiyalā dakinavā misak ēka dukayi kiyalā dakina mārgayak tiyenavā āryaṭa hæbæyi uḍini matten bæluvāṭa kāṭavat hitennē næha. kohomada paṁcakāma sampat duka vennē?
그러니 보지 못한 것이 있습니다. 앞에서 말했듯 세상 사람은 다섯 kāma의 풍요를 즐거움으로 볼 뿐, 그것을 괴로움으로 보는 길은 ariya에게 있습니다. 그러나 겉으로 보아서는 아무도 그렇게 생각하지 않습니다. 다섯 kāma의 풍요가 어떻게 괴로움이 됩니까?
ehema dakina śaktiyak issellā næhæ. anna daham māla yathārthaya væṭahilā tibuṇanam anna etendi dænagannavā. ēka duka vennē kohomada menna mēka api issellā dænaganna ōnē. koccara bhāvanā karannē mama banda dakinna bæhæ menna mē mūla dharmaya dænagannaekak.
처음에는 그렇게 볼 힘이 없습니다. dhamma의 뿌리가 되는 실상을 깨달았다면 그때 압니다. 그것이 어떻게 괴로움이 되는지. 이것을 먼저 알아야 합니다. 이 뿌리 dhamma를 알지 못하면 아무리 bhāvanā를 해도 볼 수 없습니다.
ehenam caturārya satyaya piḷiban̆dava dukkhārya satyaya paḷamu dakinna ōnē. duka dakinavā kiyalā api dakinnē ada lōka sammataya kavurut dakina duka oya lōka sammataya kavurut dakina duka dækalā nivan dakinavā nam ehema lovturā buduvaru pahaḷa venna ōnē nǣhæ nivan dakinna.
그러니 cattāri ariya sacca에서 dukkha ariya sacca를 먼저 보아야 합니다. 그런데 dukkha를 본다고 할 때 우리가 보는 것은 오늘날 세상 관습대로 누구나 보는 괴로움입니다. 누구나 보는 그 괴로움을 보고 nibbāna를 본다면, nibbāna를 보게 하려고 lokuttara 붓다가 나타날 필요가 없습니다.
mokada budurajāṇan vahansē ehemama dēśanā karanavā dukkhārya satyaya yam kenek dækkā nam ohu dukkha samudārya satyayak dakī dukkha nirōdha ārya satyayak dakiya dukkha nirōdha gāmi pratipadārya satyayak dakiya. sukāraya satyak nam hon̆daṭa væ. anit tunak dakinavā. dharmaya hon̆daṭa pæhædiliva pelā tiyenavā.
붓다께서 바로 이렇게 설하시기 때문입니다. 누군가 dukkha ariya sacca를 보았다면 그는 dukkha samudaya ariya sacca를 보고, dukkha nirodha ariya sacca를 보고, dukkha nirodha gāminī paṭipadā ariya sacca를 본다. dukkha ariya sacca를 제대로 보면 나머지 셋도 봅니다. dhamma에 아주 분명히 나와 있습니다.
ehemanam ara vahaḷu vena eka, vayasaṭa yana eka, leḍa hædena eka, nækilāganna bæri vena eka, dukayi kiyana eka nam oya dukkhārya satyaya kiyannē. abuddhōtpāda kālet ōka dækgat eyā nivan dakinna epæ poḍḍak. ēka dukak kiyalā dak nam eyā dukaṭa hētu va væhilā tiyenna duka nirōdhaya væilā tiyenna ōna. dukkha nirōdha mārgaya væṭilā tiyennē. eha luta dura pahaḷa venna ōnē næ. ēka duka nam ōka nam dukārihattiya kiyannē.
그러니 쇠약해지는 것, 나이 드는 것, 병드는 것, 일어나지 못하게 되는 것이 괴롭다는 것이 dukkha ariya sacca라면, 붓다가 나지 않은 때에 그것을 본 이도 nibbāna를 조금은 보아야 하지 않겠습니까. 그것을 괴로움으로 보았다면 dukkha의 원인도 드러나고, dukkha의 nirodha도 드러나고, dukkha nirodha의 길도 드러났어야 합니다. 그렇다면 lokuttara 붓다가 나타날 필요가 없습니다. 그것이 dukkha ariya sacca라면 말입니다.
lovturādura pahala venna ōnē næ caturārya satya kiyā denna.
cattāri ariya sacca를 가르치러 lokuttara 붓다가 나타날 필요가 없을 것입니다.
mokada mēka hētuphala niyamayak tiyenavā. dharmayaṭa bahā balanna vinayaṭa bahā balanna sæsan̆denavā nam ganna menna budurajāṇan vahansē dēśanā kivvē satara mahā padēśak pelā tiyennē ōkayi.
여기에는 원인과 결과의 법칙이 있기 때문입니다. dhamma에 대어 보고 vinaya에 대어 보아 들어맞으면 받아들이라 — 붓다께서 설하신 네 mahāpadesa가 나타내는 것이 바로 이것입니다.
dæn bahā balanavā api vinayaṭa bahā balanavā. dæn balanakoṭa mē pēnnē lassanaṭa sæsan̆dennē næha kiyalā.
그러니 대어 봅니다. vinaya에 대어 봅니다. 대어 보니 잘 들어맞지 않는다는 것이 보입니다.
n jātiya dukayi, jarāva dukayi, vyādhiya dukayi, maraṇaya dukayi. itin ohoma kiyanavā. dæn itin ohoma kiya kiya kiya inna kenegen ahanavā.
jāti는 괴롭고, jarā는 괴롭고, byādhi는 괴롭고, maraṇa는 괴롭다 — 그렇게 말합니다. 그렇게 늘 말하는 사람에게 물어봅니다.
dæn ātciyāda kiyamukō dæn duvaṭa daruvek hambavenavā. eō putāgē nōnāṭa daruvek hambavelā. mokada kiyannē? kohomada daruva?
할머니라고 합시다. 딸에게 아이가 생깁니다. 아들의 아내에게 아이가 생겼습니다. 무엇이라 합니까? ‘아기는 어때?’
iradi satvayā balanna bæn āsāvē bōla giḍiyayi kollak.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
maṭa dækkāhama āsāvada āya jātiya dukayi kivvē kenā kiyannē nædda ōka
보면 사랑스럽습니까? jāti는 괴롭다고 말하던 그 사람이 그때는 그렇게 말하지 않습니까?
tamangē hari tamangē duvaṭa hari daruvek hambavelā innaṭa hon̆da bōlaka divāyagē kollek lassanaka ek ka hambavelā innavā kivvā aya santōsa velā kiyannē ko anēvan duk goḍak hambavelā kiyanavada kiyayi væṭahī ehe ēka dukak dækalā nǣ.
자신이나 딸에게 아이가 생겨 통통하고 예쁜 사내아이가 태어났다고 하면 그 사람은 기뻐하며 무엇이라 합니까? ‘아이고, 괴로움 덩어리가 생겼구나’ 하고 말합니까? 그것을 괴로움으로 보지 않았습니다.
etakoṭa kohomada eyā dakinnē etaka dækkē koheda? ovadukāraya satiya dækalā. eyā jātiya sæpayi kiyalā peni penī dakinavā. ana sænek mærilā.
그러면 그는 어떻게 봅니까? 어디서 보았습니까? dukkha ariya sacca를 보았습니까? 그는 jāti를 뻔히 즐거움으로 봅니다. 이번에는 다른 누군가가 죽었다고 합시다.
koheda giya kiyalā hoyannaṭa kāstara kiyana tænekka hari kamak næhæ. kavuruhariban śaktiyak tiyena kenek gupta śaktiyak tiyena kenek hari kamak nǣhæ gihillā ahalā hoyalā balanakoṭa anna divya lōkē papidāla. dæn hari santōsayi. apaya gihin kivvot ehema pati pirisan lōka kivvot ehema dukak.
어디로 갔는지 찾으려고 점쟁이든, 무슨 힘이 있는 이든, 신비한 힘이 있는 이든 찾아가 물어보니 ‘저 deva 세상에 태어났다’고 하면 아주 기뻐합니다. apāya에 갔다고, 축생이나 peta 세상에 갔다고 하면 괴로워합니다.
dæn eyā jāti duka dækna. itin anēk kocca ē vaḷamaku divya lōkē upanna ivarennē nætuva ehema kiyanavā. nǣ santōsa venavā.
이제 그는 jāti의 괴로움을 보았습니까? ‘아이고, 그 불쌍한 이가 deva 세상에 태어나다니’ 하고 말하지 않습니다. 아니, 기뻐합니다.
prētayek velā innavalu. pinak velā divya lōkeṭa yavanna bæyi puḷuvan nam ehema hari santōsayi divya lōkē kiyalā. ehenam api dæn metana okkoma jāti dukayi kiyalā dækalā tiyenavada?
peta가 되어 있다고 하면, 공덕을 지어 줘서 deva 세상으로 보낼 수 있다면 deva 세상이라니 아주 기뻐합니다. 그렇다면 우리는 여기서 모든 jāti를 괴롭다고 보았습니까?
tirisan jāti dukayi kiyanna puḷuvan. pirēta ēkāpanna pira jāti dukayi. apāya giyot apāgata jāti dukayi. ehema kiyanavā. deviyek vunot, brahmayek vunot ehema dukaṭa giyā kiyalā api piḷigannavā.
축생 jāti는 괴롭다고 말할 수 있습니다. peta로 태어나면 peta jāti는 괴롭습니다. apāya에 가면 apāya jāti는 괴롭다고 합니다. 그렇게 말합니다. 그런데 deva가 되거나 brahma가 되면 괴로움으로 갔다고 우리가 받아들입니까?
ehenam api ēka piḷigannē næha. dæn etakoṭa monavada mē apiṭa pennalā tiyennē? jātiya dukayi kivvot. api kavadā dæn ōkē tatvayen ikma gihillā ōka piḷiganna.
아니, 우리는 그것을 받아들이지 않습니다. 그러면 우리에게 보여 준 것은 무엇입니까? jāti는 괴롭다고 하면, 언제 우리가 그 처지를 넘어서서 그것을 받아들이겠습니까?
ehenam mūla dharmayak vaśayen api oteṭa ennē kohomada
그러면 뿌리 dhamma로서 우리는 어떻게 거기에 이릅니까?
ektarā isn vahansē namak araṇyaka væḍa innakoṭa ektarā manussayek ætinna svāmīni oba vahansēlā mē araṇya valaṭa elā mē kælǣvalu hudakalāva pālu diviyak gata karamin innē æyi monavā dækalada mona suvayak dækalada oya innē? mē lōkē okkoma dukayinē. mē lōkē duka nisā mēken ahak venna tamayi api mē utsāha karannē vīrya karannē mē vidihaṭa hon̆da vivēkī jīvitayak galakenna. mē mahanavā puduma mahana peni penī tiyena sæpaṭat dukayi kiyana ekak mokakda mēka amutu jātiya banak kiyalā yanna giyā. mē okkoma dukayi kiyanavā. mē peni penī sæpa tiyenavā. sæpa peni penī tiyeddi mēka dukayi kiyalā kiyannē mē mōḍayak kavuda kiyalā yanna.
어느 스님이 숲에 머물 때, 한 사람이 와서 말했습니다. ‘스님, 스님들은 이 숲에, 이 밀림에 와서 홀로 쓸쓸한 삶을 사시는데 왜입니까? 무엇을 보고, 어떤 즐거움을 보고 이렇게 계십니까?’ ‘이 세상은 모두 괴로움이지 않습니까. 이 세상이 괴롭기에 거기서 벗어나려고 우리는 이렇게 애쓰고 힘쓰며 고요한 삶을 보냅니다.’ 그러자 그는 ‘이 스님 참 이상하다. 뻔히 보이는 즐거움을 괴롭다고 하다니, 이게 무슨 이상한 가르침인가’ 하며 가 버렸습니다. ‘모두 괴롭다고 한다. 즐거움이 뻔히 있는데 이것을 괴롭다고 하는 이 바보는 누구인가’ 하며 갔습니다.
dæn budurajāṇan vahansēṭa mē kāraṇaya āraṁci vuṇā. āraṁci kṣuvaṭaraṭa enna kiyanna gi. mahana ē manussayā praśnayak ahanna oba kohomada sidu? svāmīn mē lōkema dukayi kiyalā mama kivvā. ē manasa mokada kivē? peni penī tiyena sæpa peni penī tiyeddi. mē lōkē dukayi kiyana mōḍayak ahavatilā yanna giyā.
붓다께서 이 일을 들으셨습니다. 듣고 그 bhikkhu를 오라 하셨습니다. ‘bhikkhu여, 그 사람이 물었을 때 너는 무엇이라 했느냐?’ ‘세존이시여, 이 세상은 모두 괴롭다고 했습니다.’ ‘그 사람은 무엇이라 했느냐?’ ‘즐거움이 뻔히 보이는데 이 세상이 괴롭다고 하는 바보라고 꾸짖으며 갔습니다.’
itin budurajāṇan vahansē ahanavā æyi mōḍē ehema kivvē? kavuda ehema baṇak kiyā tiyennē? mama dēśanā karalā tiyenavada mē lōkē okkoma dukayi kiyalā. kavuda ehema baṇak kiinnē?
붓다께서 물으셨습니다. ‘어리석은 이여, 왜 그렇게 말했느냐? 누가 그런 가르침을 폈느냐? 내가 이 세상이 모두 괴롭다고 설했느냐? 누가 그런 가르침을 폈느냐?’
itin mahaṇa mē lōkayē priya svabhāvayak, madhura svabhāvayak nætnam lōka satyayā mē særisaraṇavada ælenavada? priya svabhāvayak æti nisāma madhura svabhāvayak æti nisāma nēda mē lōka satyayā mēkē særi sarannē ælennē? sasara hon̆dayi kiyannē. nætnam kiyanavada mēkē yamkisi ādīnavayak tibilā mēka hæn̆gavicca ādīnavayak mēka eḷibæssē veē nætnam mē satyayā midenavada?
‘bhikkhu여, 이 세상에 사랑스러운 성질, 달콤한 성질이 없다면 세상 중생이 여기를 떠돌며 붙겠느냐? 사랑스러운 성질, 달콤한 성질이 있기에 세상 중생이 여기를 떠돌고 붙는 것이 아니냐? saṃsāra가 좋다고 하는 것이 아니냐? 또 여기에 숨은 ādīnava가 있어 그것이 드러나지 않는다면 중생이 벗어나겠느냐?’
ehenam mē lōkayē priya svabhāvayak, madhura svabhāvayak matuvelā tiyenavā lōka satyayā ōkaṭa ælenavā. ēka nǣha kiyanna bæhæ. ēka tamayi dukaṭa hētuva. dukaṭa hētuva duka nemeyi. dukaṭa hētuva priyayi madhurayi. ē priya madhura dē æsuru karanna gihillā dukaṭa væḍenavā.
그러니 이 세상에 사랑스러운 성질, 달콤한 성질이 드러나 있고 세상 중생은 거기에 붙습니다. 그것이 없다고 할 수 없습니다. 그것이 dukkha의 원인입니다. dukkha의 원인은 dukkha가 아닙니다. dukkha의 원인은 사랑스럽고 달콤한 것입니다. 그 사랑스럽고 달콤한 것을 가까이하다가 dukkha로 자라 갑니다.
anna ēkayi hæn̆gavicca ādīnava. hæn̆gavicca ādīnavaya matu karaganna ōnē. etakoṭa matuvelā tibennā vū ara māyā sahagata sukha svabhāvayen ara ādīnavaya āyayi yaṭapat karanna bæ.
그것이 숨은 ādīnava입니다. 숨은 ādīnava를 드러내야 합니다. 그러면 겉에 드러난 환영 같은 즐거움으로 다시는 그 ādīnava를 덮을 수 없습니다.
upamāvak vaśayen pennanavā. matvæn bīmaṭa sisi vecca manussayekuṭa, kæmati manussayekuṭa ē sirisi karana suvan̆dat, rasayat, ē mat svabhāvayat æti karalā mat pævæn viduruvak dīlā. hari santōsayen innakoṭa kiyanavā. kæmati nam bonna. hæbæyi obaṭa vaha dālā.
비유로 보여 줍니다. 술 마시기를 좋아하는 사람에게 군침 돌게 하는 향과 맛, 취하게 하는 성질을 갖춘 술 한 잔을 주었습니다. 그가 아주 기뻐하고 있을 때 말합니다. ‘마시고 싶으면 마셔라. 하지만 거기에 독을 탔다.’
dæn mokada karannē? ē suvan̆dat dænenavā. ē rahat dænenavā. vivahama veri vena ekat hari. matvena ekat hari. hæbæyi maraṇaya maraṇaya samahana duk pat venna puḷuvan mē vaha gæpunahama ēkē tiyenavā vaha vahak karalā bonna vihiyakut.
이제 어떻게 합니까? 그 향도 느껴지고 그 맛도 느껴집니다. 마시면 취하는 것도 맞습니다. 그러나 이 독이 퍼지면 죽거나 죽을 만큼 괴로울 수 있습니다.
dæn bonavat vahadālā tiyena bava dannavā nam koccara pariya vuṇat ara matvan ṭika bonnē næha. mokada āśvādaya eka guṇayak nam ādīnava oya dahas guṇayak. eyā dakinavā kāla eham āśvādaya āśvādaya hæṭiyaṭa dakinna ādīnavaya ādīnavaya hæṭiyaṭa dakinna anna edāṭa nisaraṇaya nissaraṇaya hæṭiyaṭa dakinna
이제 마시겠습니까? 독을 탔다는 것을 안다면 아무리 좋아해도 그 술을 마시지 않습니다. assāda가 한 배라면 ādīnava는 천 배이기 때문입니다. 그는 봅니다. assāda를 assāda로 보고, ādīnava를 ādīnava로 보는 그날, nissaraṇa를 nissaraṇa로 봅니다.
ehenam budurajāṇan vahansē dēśanā karapu dharma āśvādaya nǣha kiyalā amutu baṇa kiyanna giyāmayi mē praśnaya api. dæn mē nisā ada venakoṭa kiyanavā.
그러니 붓다께서 설하신 dhamma에 assāda가 없다고 이상한 가르침을 펴는 데서 이 문제가 생깁니다. 그래서 오늘날 이렇게 말합니다.
budu dahama kiyannē duka pennanagamak kiyalā hiṭam mē vagē aṁvaḍuvak gahanna yanavā. anyāgamikayavot mēka tiyennē. budu dahama kiyannē lōkeṭa duka pennana ekak.
‘붓다의 가르침은 괴로움을 보여 주는 가르침’이라며 이런 낙인을 찍으려 합니다. 다른 가르침을 따르는 이들에게 이런 생각이 있습니다. ‘붓다의 가르침은 세상에 괴로움만 보여 주는 것이다.’
mehema kiyanna yanavā. anna budu baṇa paṭani karalā budu baṇa viruddha karalā katā karanna giya aya karalā tiyena avalla mēken lōkeṭa matu velā tiyena adahasa mē siyalla dukayi siyalla dukayi kiyalā kiyanna paṭangena tiyenavā bohō koṭama. menna mē nisāma ara pahara kanna velā tiyenavā. mēka uttara denna bæruva ækilint velā tiyenavā.
그렇게 말하려 합니다. 붓다의 가르침을 깎아내리고 맞서 말하던 이들이 일으킨 소란 때문에 세상에 생긴 생각입니다. ‘이 모든 것이 괴롭다, 모든 것이 괴롭다’고 많은 이들이 말하기 시작했습니다. 바로 이 때문에 공격을 받게 되었습니다. 이에 답하지 못해 움츠러들게 되었습니다.
kavuru dēśanā karapu ekakda dēśanā kaḷē kiyalā budurajāṇan vahansē vanavā kavuda mōḍaya siyalla dukayi kiyalā kivē.
‘누가 설한 것이냐, 모든 것이 괴롭다고 말한 바보가 누구냐’ 하고 붓다께서 꾸짖으셨습니다.
siyalla duka nam lōka satvaya ælenavada? priya svabhāvayak madhura svabhāvayak lōkē nætnam mē lōka satvaya ælenavada?
모든 것이 괴롭다면 세상 중생이 붙겠습니까? 세상에 사랑스럽고 달콤한 성질이 없다면 세상 중생이 붙겠습니까?
ehenam budurajaṇan vahansē mē lōka satyayā rævæṭṭuvē næha. ætta æti ākārayen pennuvā. yathārthaya matu karaganna satyaya pennuvā. dæn pēnna tiyena dē pēnna tiyena ākāraya hariyaṭa pennavā.
그러니 붓다께서는 세상 중생을 속이지 않으셨습니다. 사실을 있는 그대로 보여 주셨습니다. 실상을 드러내 진리를 보여 주셨습니다. 보이는 것을 보이는 그대로 바르게 보여 주셨습니다.
dæn mē ṭika api dækkē nætuva api duka koheda tiyennē kiyalā dækkēt næhæ. siyalla dukayi kivvahama apiṭa hoyāganna ennē pæṭaḷumakaṭa giyā. api apē nuvaṇa mehe yavalā nǣ dæn. buddhiya mehe yavalā nǣ. kiyannannālē kiyanavā.
이것을 보지 않고서 우리는 괴로움이 어디 있는지도 보지 못했습니다. ‘모든 것이 괴롭다’고 하니 찾아내려다 헷갈림에 빠졌습니다. 우리는 지혜를 여기에 써 보지 않았습니다. 생각을 여기에 써 보지 않았습니다. 남이 말하는 대로 따라 말합니다.
etakoṭa budurajāṇan vahansē dēśanā karapu dharmayaṭa viruddha deyak kiyanavā.
그러면 붓다께서 설하신 dhamma에 어긋나는 것을 말하게 됩니다.
sabbē saṁkhārā dukkhātī kiyana mē vacanaya aragena æyi kiyā tiyennē neme siyalu saṁkhāraya dukayi kiyalā kiyannē næ. dæn ahanavā. mokada siyala duka næ kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā kālā næhæ kiyannē kohomada sabbē saṁkhārā dukkhā kiyalā næddē.
‘sabbe saṅkhārā dukkhā’라는 이 말을 가져와서, 모든 saṅkhāra가 괴롭다고 하지 않았느냐며 묻습니다. ‘모든 것이 괴롭다고 붓다께서 설하지 않으셨다니 어떻게 그렇게 말하는가? sabbe saṅkhārā dukkhā라고 하지 않았는가?’
dæn āpu api mokakda vennē uttara? anna apiṭa vædagat deyak tiyenavā o nirukti tōralā.
그러면 우리의 답은 무엇입니까? 여기에 우리에게 중요한 것이 있습니다. nirutti를 가려야 합니다.
ova veḷa dahamē ara veḷa dahama vāgēṭa nirupatiyak.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
saṁkhāra tōralā kō monavada saṁkhāra kiyalā? tōralā næha.
saṅkhāra를 가렸습니까? saṅkhāra가 무엇인지 가렸습니까? 가리지 않았습니다.
dæn mē ṭika mē pasutalaya denna venavā mē baṇa kiyanna issellā karmasthāna denna issellā mēvā dīlā inna venavā. mē pasutalaya hadanna venavā. ehenam api konavada karannē koheda duka dakina nætta kohomada in ehāṭa yannē. duka ven karaganna nætuva kohomada duken midennē? duken midena maga danna nætuva mokakda balannē?
이 바탕을 가르침을 펴기 전에, kammaṭṭhāna를 주기 전에 먼저 주어야 합니다. 이 바탕을 만들어야 합니다. 그러지 않으면 우리는 무엇을 합니까? 괴로움이 어디 있는지 보지 못하고 어떻게 그 너머로 갑니까? 괴로움을 가려내지 못하고 어떻게 괴로움에서 벗어납니까? 괴로움에서 벗어나는 길을 모르고 무엇을 봅니까?
anna tērum ganna ōnē. dæn mē ṭika api issellā hon̆daṭa dakinna ōnē. saṁkhāra kiyannē monavada?
그것을 알아야 합니다. 이것을 먼저 잘 보아야 합니다. saṅkhāra란 무엇입니까?
dæn saṁkhāra kiyanakoṭa dæn ada hitennē mē lōkē hæmatænama tiyennē saṁkhāra. dæn hitanavā mē vidiyahaṭa mē lōkē hæmatænama saṁkhāra nam budurajāṇan vahansē paṁcaskandhayak lōkē kiyalā dēśanā karanna ōnada? saṁkhāraskandhaya kiyanava ivarayi. ēkaskandhaya puḷuvan lōka pennna.
saṅkhāra라고 하면 오늘날 이 세상 어디에나 있는 것이 saṅkhāra라고 생각합니다. 이렇게 생각해 봅시다. 이 세상 모든 곳이 saṅkhāra라면 붓다께서 세상을 pañcakkhandha라고 설하실 필요가 있었겠습니까? saṅkhārakkhandha라고만 하면 끝입니다. 그 khandha 하나로 세상을 보일 수 있습니다.
anna dharmayaṭa dālā balana næha. dæn bahā hiṭanna ōnē hariyaṭa ehenavā. ehenam paṁcaskandhayak ven karanna ōna næ kiyalā. mē lōkema tiyennē saṁkhāra kivvā mē lōka saṁkhāra viññāṇa kiyana koṭas pahakin mē lōkē pelā tiyenavā.
dhamma에 넣어 보지 않습니다. 대어 보면 바로 드러납니다. 그렇다면 pañcakkhandha를 나눌 필요가 없다는 것이 됩니다. 이 세상 전체가 saṅkhāra라고 한다면 말입니다. 그러나 이 세상은 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa라는 다섯 부분으로 나와 있습니다.
saṁkhāra kiyannē eka koṭasak pamaṇayi. sabbayē saṁkhāra kiyannē ē saṁkhāra kiyana koṭasaṭa ayiti siyalla. muḷu lōkema kiyana eka nemeyi metana sabbē saṁkhāra kiyannē.
saṅkhāra는 그중 한 부분일 뿐입니다. sabbe saṅkhārā란 saṅkhāra라는 부분에 속한 모든 것입니다. 여기서 sabbe saṅkhārā는 온 세상을 말하는 것이 아닙니다.
dæn saṁkhāra kiyana ekē vacanē niruktiya dakinna ōnē. mē saṁ vacanayen pennannē muḷu lōkē haṭaganna dēval. yamak yamak ekatu velā yamak goḍanægenada menna mē ekatuvangen haṭaganna dēval valaṭa saṁvā.
saṅkhāra라는 낱말의 nirutti를 보아야 합니다. ‘saṃ’이라는 말로 보여 주는 것은 온 세상에서 생겨나는 것들입니다. 무엇과 무엇이 모여 무엇이 이루어진다면, 이 모임에서 생겨나는 것들을 ‘saṃ’이라 합니다.
āpō dhātu, tējō dhātu, vāyō dhātu, paṭhavi dhātu kiyana dhātu hatara ekatu velā haṭagatta dravya vastu dhātu hataren ekatu vecca saṁ.
āpo dhātu, tejo dhātu, vāyo dhātu, paṭhavī dhātu라는 네 dhātu가 모여 생겨난 물질, 네 dhātu로 모인 것이 ‘saṃ’입니다.
anna dhātu hatara ekaṭa yōga vunāma saṁyōga vuṇā. ekaṭa bæn̆dunahama sambandha vuṇā. ekaṭa piṭunahama saṁpiṇḍa vuṇā. anna lōkē haṭaganna hæ.
네 dhātu가 함께 이어지면 saṃyoga가 되었습니다. 함께 묶이면 sambandha가 되었습니다. 함께 뭉치면 saṃpiṇḍa가 되었습니다. 이것이 세상이 생겨나는 방식입니다.
vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa kiyana citta caitasika kiyan ekaṭa bæn̆dunahama ē ē jātiya hit haṭagannavā. anna saṁ haṭagattā.
vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa라는 citta와 cetasika가 함께 묶이면 그런저런 마음이 생겨납니다. 그렇게 ‘saṃ’이 생겨났습니다.
etakoṭa nāma dharma haṭagannet saṁ kiyannē ekatuven. vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa ekina ekaṭa saṁyōga velā sambandha velā, saṁpiṇḍa velā sakas vunahama haṭagannavā anna saṁval.
그러니 nāma dhamma가 생겨나는 것도 ‘saṃ’, 곧 모임으로입니다. vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa가 서로 이어지고 묶이고 뭉쳐 갖추어지면 ‘saṃ’들이 생겨납니다.
menna mēvā karannē yamakda? mēvā nikan haṭagannē nǣ. yamkisi kriyādhāmayakaṭa gōcara vecca nisayi mēvā ē ē ākārayen goḍanægennē.
이것들은 무엇이 만듭니까? 이것들은 그냥 생겨나지 않습니다. 어떤 작용의 흐름에 놓였기 때문에 이것들이 그런저런 모습으로 이루어집니다.
ehenam menna mē kriyādāma yamkisi balavēgayakin siddha venavada? mēka utsāhayak nisā, vīriyak nisā goḍanaganavā misak. utsāhayak, vīriyak nisā matu karapu śakti viśēṣayak kriyātmaka vīmē goḍanægenavā misā. kriyātmaka venavā misa.
그러면 이 작용의 흐름은 어떤 힘으로 일어납니까? 애씀과 viriya 때문에 이루어질 뿐입니다. 애씀과 viriya로 일으킨 특별한 힘이 작용하여 이루어질 뿐, 작용할 뿐입니다.
nætnam mē nāma dharmayak hō rūpa dharmayak nikan goḍanækennē nǣha kotanakavat ehenam mē saṁā vū kriyāvaliya yamakin karanavada menna mē karana væḍapilā tiyennē ennē kriyādāmayaṭa kiyanavā saṁkhāra
그렇지 않으면 nāma dhamma든 rūpa dhamma든 어디서도 그냥 이루어지지 않습니다. 그러면 이 ‘saṃ’이라는 과정을 무엇으로 합니까? 이 하는 일, 그 작용의 흐름을 saṅkhāra라고 합니다.
yamak apiṭa karaganna āsayi. ōnakamak tiyenavā. geyak hadāganna ōnē lassana geyak. āvā nigamanī.
우리가 무엇을 하고 싶어 합니다. 바람이 있습니다. 집을, 아름다운 집을 짓고 싶습니다. 그렇게 마음먹었습니다.
dæn lassana giya kiyannē gaḍol, væli, uḷu, lī okkoma ekaṭa eyā karapu eka karapu væṭenavā katē kr̥taya karapu eka saṁkhata saṁkhatayak hædunē mokenda ara attivāran dālā okkoma bittiyi bæn̆dalā okkoma karalā, gahalē gahalā okkoma karalā mahā vīrya utsāhayen vīryayen mahā væḍapilak kirīmē pratiphalaya tamayi. saṁkhāravala pratiphalaya tamayi saṁkhatayak goḍanægīma. ē nævati saṁkhataya goḍanæguṇē.
아름다운 집이란 벽돌, 모래, 기와, 나무를 모두 함께 엮어 그가 만든 것입니다. 만든 것, kata, 곧 만든 것이 saṅkhata입니다. 그 saṅkhata는 무엇으로 생겼습니까? 기초를 놓고, 벽을 쌓고, 지붕을 얹고, 큰 애씀과 viriya로 큰일을 해낸 결과입니다. saṅkhāra의 결과가 saṅkhata를 이루는 것입니다. 그렇게 saṅkhata가 이루어졌습니다.
ehenam gr̥haya kiyannē saṁkhārayak nemeyi saṁkhayak. gr̥haya goḍanæguṇē saṁkhāra nisā. ehenam anungē śramaya nisā. viśāla śramayak væya karalā ōnē ekin eka poḍi aganna.
그러니 집은 saṅkhāra가 아니라 saṅkhata입니다. 집은 saṅkhāra 때문에 이루어졌습니다. 곧 사람들의 수고 때문입니다. 큰 수고를 들여 하나하나 쌓아야 합니다.
menna mē saṁ ekatuva kriyātmaka karanna. api dhāriya mukuru dāgenat mahansi venavā. vehesa venavā. menna mē vehesa vena kriyādhāmaya kāra saṁ kaṁ næmati ekatuvak kriyātmaka karanna yam utsāhayak vihasak gannavada menna mēka duka nædda.
이 ‘saṃ’의 모임을 일으키려고 우리는 땀을 흘리며 애쓰고 지칩니다. 이 지치는 작용의 흐름 — ‘saṃ’이라는 모임을 일으키려고 쏟는 애씀과 수고 — 이것이 괴로움이 아닙니까?
dæn ōka sænasumadāraya muku karanna væḍa karana eka sæpada yamak goranāganna utsāha karanavā vīryiya karanavā. utsāha karana eka vīrya karana eka sæpada
그것이 편안함입니까? 땀 흘리며 일하는 것이 즐겁습니까? 무엇을 이루려고 애쓰고 힘씁니다. 애쓰고 힘쓰는 것이 즐겁습니까?
hæbæyi menna mēka væhilā tiyenavā eka dēkin. mokaṭada mē taram utsāha karannē? mokaṭada meccaraṭa vīrya karannē kumak nipadavannada? matu anāgatayēdī menna mē ban̆du phalayak suvadāyika phalayak balāporottu venavā. anna priya svabhāvayak tiyenavā madhura svabhāvayak tiyenavā onna ē priya svabhāvaya madhura svabhāvaya nisāma ē dē karā hita tiyāgena ē priya svabhāvaya madhura svabhāvaya yamakin vidyāmāna karanavada? menna mē ṭika balāporottu veyi mokada karannē lōka satvayā anna dukaṭa hētu etanayi tiyennē. ē nisā vehesenā pora vadanavā. kāra karanavā.
그러나 이것은 한 가지에 가려 있습니다. 왜 이렇게 애쓰고, 왜 이렇게 힘씁니까? 무엇을 만들려고? 앞날에 이런 결과, 즐거움을 주는 결과를 바랍니다. 사랑스러운 성질이 있고 달콤한 성질이 있습니다. 그 사랑스러운 성질, 달콤한 성질 때문에 마음을 그것에 두고, 그 사랑스럽고 달콤한 것이 무엇으로 나타날지 바라며 세상 중생은 움직입니다. 바로 거기에 괴로움의 원인이 있습니다. 그래서 지치고 몸부림치며 일합니다.
menna saṁkhāra in goḍanægena hadannē puṇya deyak. ē punya dē goṇaganna karana væda kuliyaṭa kenā puṇya saṁkhāra gonnagāgannē āśvāda labanna pāpa deyak nam. ē gonna karana utsāhaya irīriyaṭa kiyanavā pāpa saṁkhāra nam puṁca saṁkhāra etakoṭa goḍanagāganna balāporottu vennē eban̆du priya āśvādayak apriya deyak nēda madhyāsa deyak. nætnam edin nisā jīvat venna avaśya deyak. ōkaṭa kiyanavā āniṁjābhi saṁkhāra
이것이 saṅkhāra입니다. 그것으로 이루는 것이 공덕이 되는 일이라면, 그 공덕을 이루려고 하는 일을 puñña saṅkhāra라 합니다. 즐거움을 얻으려 이루는 것이 pāpa라면, 그것을 이루려는 애씀과 viriya를 pāpa saṅkhāra, 곧 apuñña saṅkhāra라 합니다. 이루려는 것이 사랑스럽지도 사랑스럽지 않지도 않은 가운데의 것, 곧 그저 살아가는 데 필요한 것이라면 그것을 āneñjābhi saṅkhāra라 합니다.
ōkaṭa hari utsāhayak vīryak hædenavā nam saṁkhāra kiyannē onna oya karana utsāhayaṭa vīrya saṁkhāra dravya vastu neveyi. yam dravya vastuvak nāma dharmayak hō rūpa dharmayak goḍanaganna yam utsāhayak vīriyakena utsāhayaka vīryaka yedenavada? menna mē karana utsāhaya vīrya ādhyātmikavena saṁkhāra
그것을 위해 애씀과 viriya가 생긴다면, saṅkhāra란 바로 그 애씀과 viriya입니다. saṅkhāra는 물질이 아닙니다. 어떤 물질, nāma dhamma나 rūpa dhamma를 이루려고 애씀과 viriya를 들인다면 — 그 들이는 애씀과 viriya가 안쪽의 saṅkhāra입니다.
dunna śakti viśēṣaya lōket kriyātmaka venavā. api ādhyātmika goḍanægalā śakti viśēṣayak bāhiriyaṭa bæhæra karapuvahama balavā śakti viśēṣayak goḍanagapu nisā. ēka vivara venakan. atanamaga kriyādāmayak hæṭiyaṭa kriyātmaka venavā ē śaktiya vivara venakan.
그것이 낸 특별한 힘이 바깥 세상에서도 작용합니다. 우리가 안에서 일으킨 특별한 힘을 밖으로 내보내면, 그 힘을 일으켰기에 그것이 다 풀릴 때까지 하나의 작용 흐름으로 작용합니다. 그 힘이 다할 때까지.
hæbæyi bāhira lōkaya kriyātmaka vena aṁśu mātra śaktiyak kriyātmaka venavā nam manasin goḍanagalā dunna ēvā nisā tamayi ē kriyāvaliya bāhira lōkē dakinna hambavennē. bāhira saṁkhārayak ipada vuṇā nam abhyantarayen nikadapu utsāhaya vīraya pratiphalayak tamayi bāhira kriyātmaka vennē.
바깥 세상에서 아주 작은 힘이라도 작용한다면, 마음으로 일으켜 준 것 때문에 그 과정이 바깥 세상에서 보이는 것입니다. 바깥 saṅkhāra가 생겼다면, 안에서 일으킨 애씀과 viriya의 결과가 밖에서 작용하는 것입니다.
apiṭa pēnnē nǣha nirukta bæ. bāhira lōkayē kriyātmaka kenehi apiṭa pēnavā. væhi vahenavā. kan̆du kaḍāgena yanavā. suḷusulan enavā. viśāla balavēga kriyātmaka venavā. mēvā okkoma pēnavā.
우리는 그것을 보지 못합니다. nirutti를 모릅니다. 바깥 세상의 작용은 우리에게 보입니다. 비가 내리고, 산이 무너지고, 회오리바람이 옵니다. 큰 힘들이 작용합니다. 이것들은 모두 보입니다.
oyavat yam kriyāvaliyak siddha velā tava tavat dēval nepada ōnē. anna ēvaṭa kriyā śaktiya koyinda kavadā hari manasakin goḍanagalā vihidō kivvā. vihidōyā deveni phalaya.
그것도 어떤 과정이 일어나 또 다른 것들을 낳아야 합니다. 그것들의 작용하는 힘은 어디서 옵니까? 언젠가 어떤 마음이 일으켜 내보냈다고 합니다. 내보낸 것의 둘째 결과입니다.
anna bihiduvona velāvēdī ādhyātmika vaśayen api saṁkhāra naipada ōna. menna mēka saṁkhārayak. ehenam utsāhayak, vīriyak. ē nadōbha saṁkhāraya bāhira dunna kālē tiyenakan bāhira kriyātmaka venavā. ehenam ēkat api duka sē goḍanagapu dēka pratiphalayak nisā sæpa sē gollanupu ekak nemeyi.
내보낼 때 안에서 우리는 saṅkhāra를 일으켜야 합니다. 이것이 saṅkhāra입니다. 곧 애씀이고 viriya입니다. 그 saṅkhāra를 밖으로 내보낸 힘이 남아 있는 동안 밖에서 작용합니다. 그러니 그것도 우리가 괴롭게 이룬 것의 결과이지 즐겁게 이룬 것이 아닙니다.
hæbæyi mē saṁkhāraṭa api priyayi. mokak nisāda? maṭu ara balāporottu vena priya svabhāvayak, madhura svabhāvayak yamakin janita karanavā nam yaṁ rūpayaka anna ēkaṭa priyayi. yam vēdanāvakin matu karanavā nam ēkaṭa priyayi. sæpa vēdanāvak ætnam ēkaṭa priyayi. menna mē nihayi priya svabhāvayaṭa hita tiyāgena koccara mahansi vanak kamak nǣhæ koccara utsāha kāk kamak nǣhæ mēkē pratiphalayak læbenavā mehema āśvāda yanavā. anna ē āśvāda māyāva tuḷin ara duka vahanavā. menna mē nisā lōka satyayāṭa mē saṁkhāra dukayi kiyalā pēnnē.
그러나 우리는 이 saṅkhāra를 좋아합니다. 무엇 때문입니까? 앞날에 바라는 사랑스러운 성질, 달콤한 성질을 무엇이 낳는다면, 어떤 rūpa라면 그것을 좋아합니다. 어떤 vedanā로 드러낸다면 그것을 좋아합니다. 즐거운 vedanā가 있다면 그것을 좋아합니다. 이 때문에 사랑스러운 성질에 마음을 두고 ‘아무리 지쳐도 괜찮다, 아무리 애써도 괜찮다, 이것의 결과를 얻는다, 이런 즐거움이 온다’ 합니다. 그 즐거움의 환영으로 괴로움을 덮습니다. 이 때문에 세상 중생에게는 이 saṅkhāra가 괴롭다고 보이지 않습니다.
mihe kum̆burak væḍa karanavā. karasārava hædenavā. hædenavā dakinna dakinna pōra gahanavā, behet gahanavā. val pælelanavā. ēsn̆dan ban̆dinavā. vatura navattana navattanavā. bayinna ōna bassavanavā. okkoma karalā hadalā minihā karanavā mahansiyamayi vennē dāḍiyamaguru. hæbæyi davǣma dihā balalā satuṭu venavā. hon̆daṭa hædenavā. hæbæyi kohenma hon̆daṭa hædi ehanam koḷā vitarak āvā nam ehema nætui vuṇā pala dālā næha nam ehema ē vecca mahansiya.
어떤 사람이 논을 일굽니다. 벼가 무성하게 자랍니다. 자라는 것을 보며 거름을 주고, 약을 치고, 잡초를 뽑고, 둑을 쌓고, 물을 가두고, 빼야 할 때는 뺍니다. 모든 것을 다 해 기르느라 그 사람은 지치고 땀에 젖습니다. 그러나 날마다 그것을 바라보며 기뻐합니다. 잘 자란다고. 그런데 너무 잘 자라기만 해서 잎만 나고 이삭이 패지 않았다면 그동안의 수고는 헛것입니다.
ehenam eyā satuṭu vennē phalāva gæna hitalā. kohema hon̆daṭa hædena nemeyi satuṭu vennē. kiyana oya hon̆daṭa væḍipura hædiot ehema phaladāva næti venavā kiyalā hon̆daṭa hædiena satuṭu vennē næhæ. phaladāva ennē koyi kramen kiyā dækkomaṭa hædenavā tamayi ē hædīma dækalā satuṭu vennē. ehenam oyama sarasarava hædilā tiyenavā dæka satuṭu vennē phala dāva gæna hitāgena.
그러니 그가 기뻐하는 것은 거둘 것을 생각해서입니다. 그저 잘 자라서 기뻐하는 것이 아닙니다. 너무 무성하면 거둘 것이 없다는 것을 알면 잘 자라도 기뻐하지 않습니다. 거둘 것이 생기는 방식으로 자라는 것을 볼 때에야 그 자람을 보고 기뻐합니다. 그러니 벼가 무성히 자란 것을 보고 기뻐하는 것은 거둘 것을 생각하기 때문입니다.
menna mē vagē lōka satvayāmē āśvādayak balāporottuē. yamakin dena āśvādaya hita bæn̆dagena eban̆du āśvādayak labana balāporottuven ē dē ipadavanna utsāha gannavā, vīrya gannavā keḷavarak næ. menna mē saṁkhārayangē ಹೆæpīma dukayi kiyalā pēnnē ara āśvādaya vahana nisā. iv saṁkhāra sæpayi kiyalā hitāgannā.
이처럼 세상 중생은 즐거움을 바랍니다. 무엇이 주는 즐거움에 마음을 묶고, 그런 즐거움을 얻으리라는 바람으로 그것을 낳으려 끝없이 애쓰고 힘씁니다. 이 saṅkhāra의 고단함이 괴롭다고 보이지 않는 것은 그 즐거움이 덮기 때문입니다. 그래서 saṅkhāra를 즐겁다고 여깁니다.
okkoma hadalā karalā æhunāṭa passē ailā giyā hēnnē. æhunāṭa passē mokada karannē? balanakoṭa kædilā udē balanakoṭa okkoma ehena okkoma kumaṭa ali kālē. appocciyē vecca mahansiyak. koccara mahansi vuṇat koccara vehesa vunatda tamayi vehesa dakinnē. anna saṁkhāra dukkhaya dakinavā.
다 기르고 이삭이 팬 뒤에 코끼리가 왔다고 합시다. 아침에 일어나 보니 모두 코끼리가 먹어 치웠습니다. ‘아이고, 그 수고를!’ 아무리 지치고 아무리 애썼어도 그때에야 그 고단함을 봅니다. 그때 saṅkhāra dukkha를 봅니다.
pratiphalaya ganna bæri vuṇāna. pratiphalaya hamba vuṇā nam ara āśvādaya vahanavā saṁkhāra sæpayi kiyana dr̥ṣṭiyak æti karanavā. koccara mahansik kamanna pratiphalaya hon̆daṭa tiyenavā. mahansiya hari sārthakayi. ē mahansiya dukamayi. duk sahagata mahansiya anna ara pratiphalayaka tiyena āśvādayen vahanavā.
결과를 얻지 못했으니까요. 결과를 얻었다면 그 즐거움이 덮어 saṅkhāra가 즐겁다는 diṭṭhi를 일으킵니다. ‘아무리 지쳐도 괜찮다, 결과가 좋다, 수고가 아주 보람 있다.’ 그러나 그 수고는 괴로움 그 자체입니다. 괴로움에 찬 수고를 결과에 있는 즐거움이 덮습니다.
menna lōka satyayā nodækapu dukak. koyi duka sāmānya lōkayā dakinnē. yamak āśvāda janakada menna mē āśvādaya hita bæn̆da gænīma nisā. ē āśvādaya vaṭinavā kiyana tīraṇaya nisā. lōka satvayāṭa vidyāmāna vunat vidyāmāna vunē dukak kiyalā pēnnē. anna bāhira lōkayā nodakina dukak.
이것이 세상 중생이 보지 못한 괴로움입니다. 보통 세상 사람은 어떤 괴로움을 봅니까? 무엇이 즐거움을 일으킨다면 그 즐거움에 마음을 묶고 그 즐거움이 값지다고 정해 버리기 때문에, 세상 중생에게는 드러나 있어도 괴로움으로 보이지 않습니다. 이것이 바깥 세상 사람들이 보지 못하는 괴로움입니다.
oya duka bāhira lōkayā dakinnē næha. dæn āryō dakinnē kohomada? āryō kavadā hari dakinavā. mē priya svabhāvayayi madhura svabhāvayayi kiyana mēvā harayak nǣha. harayak nǣhæ kiyalā dakina dahama kramaya budurajāṇan vahansē tuḷa nættakmayi dunnē boruvak neme boruven hæṭi vennē. harayak næti nisāma harayak nǣha kiyalā balanna kramayak tibilā menna mē vidyā siddhāntayaṭa anuva balanna.
그 괴로움을 바깥 세상 사람은 보지 못합니다. 그러면 ariya는 어떻게 봅니까? ariya는 언젠가 봅니다. 이 사랑스러운 성질과 달콤한 성질에 알맹이가 없다는 것을. 알맹이가 없다고 보는 dhamma의 방법을 붓다께서 주셨는데, 없는 것을 꾸며 준 것이 아니고 거짓이 아닙니다. 알맹이가 없기에 알맹이가 없다고 보는 방법이 있으니, 이 이치에 따라 살펴보라는 것입니다.
āgam vēdayak mēkē næ. koḷamati vēdayakut nǣha. gihi pævidi vēdayakut nǣha. kāṭa hari nuvaṇa tiyenavā nam kalpanā karalā balannakō ættada kiyalā. ēka kalpanā karana mohotak vunā nam ohu gaman karannē ārya mārgayē lōka samata lēbalaya kōka vuṇā.
여기에는 종교의 구분이 없습니다. 이런저런 무리의 구분도 없습니다. 재가·출가 구분도 없습니다. 누구든 지혜가 있다면 이것이 참인지 생각해 보십시오. 그것을 생각하는 순간이 있다면, 세상 관습의 꼬리표가 무엇이든 그는 ariya magga를 걷고 있는 것입니다.
menna ārya ekkaveni hæri dænaganna ōnē. āryakin lōka samatayen bēbalavalin inna eke palliyē inna pāda lahati velā en kalpanā karanna nam oya kramaya ættada kiyalā pāda anugamanaya karannē ē velāvēdī sammatayen namut mārgaya ārya mārgaya ārya mārgaya yama karanavā. ēka lōkē ara pēnnē. bauddhayek kiyalā kenek innavā sivurudāgatta svāmīn vahansē namak innavā. tripiṭakariya velā inna puḷuvan. eyā āśvādena eyā ōva guṇē mama hon̆da lassana gayak hadāganna ō inna tæn hon̆daṭa tiyenna ōnē. mē okkoma hadalā mābala allā tiyenna ōnē mehemayi lassana tiyenna epæ. eyā etana nam innē. eyā dēvalayen bauddhayi ārya mārgayen piṭayi.
ariya가 어떻게 되는지 알아야 합니다. 세상 관습의 꼬리표로는 교회에 있는 신부라도, 그가 ‘이 방법이 참인가’ 하고 생각한다면, 그때 관습으로는 그 종교를 따르지만 길로는 ariya magga를 걷습니다. 세상에서는 이렇게 보입니다. 붓다를 따른다는 사람이 있고, 가사를 입은 스님이 있습니다. tipiṭaka를 지닌 분일 수도 있습니다. 그가 즐거움에 빠져 ‘나는 좋은 아름다운 집을 지어야 한다, 머무는 곳이 좋아야 한다, 모두 지어서 대리석을 깔아야 한다, 이렇게 아름다워야 하지 않겠는가’ 한다면, 그가 거기 머문다면, 그는 꼬리표로는 붓다를 따르는 이지만 ariya magga 밖에 있습니다.
menna mēka tērum ganna ōnē. a mē bauddha abauddhama innet ektara bhēda piṇḍālakaṭa bhēda karaganna tāṭa. mē nisā pakṣa bhēdayak hædenavā. āgam bhēdayak hædenavā. eka eka vidihē nirtala bhēdayak haṭagannavā. sīlavanta guṇavanta vēdayak haṭagannavā. mē lōka sammatayan asuru karalā hadāganna vēdaya.
이것을 알아야 합니다. 붓다를 따르는 이와 따르지 않는 이가 있는 것도 일종의 갈라 놓기 때문입니다. 이 때문에 편 가르기가 생깁니다. 종교의 갈라짐이 생깁니다. 여러 가지 갈라짐이 생깁니다. sīla를 지닌 이, 덕 있는 이라는 갈라짐이 생깁니다. 이것은 세상 관습에 기대어 만든 갈라짐입니다.
ē tuḷin apiṭa yanna bæhæ āryatyaya karā. oya sammataya pættakin tiyalā sammataya ikmavāgē paramārthayak dakinna ōnē. mē paramārthaya tuḷin tamayi niyama bauddhatvayaṭa pat vennē.
그것을 통해서는 ariya에게 갈 수 없습니다. 관습을 밀어 두고 관습을 넘어 paramattha를 보아야 합니다. 이 paramattha를 통해서만 참으로 붓다를 따르는 이가 됩니다.
tamangē buddhiya pubaduvāgannē satya kramaya darāgena hariyaṭa hitanavā nam mona āgamaka kiyalā lēbalē kohoma tibuṇat enna puḷuvankamak tiyenavā otenna.
자기 지혜를 깨워 참된 방법을 지니고 바르게 생각한다면, 어느 종교의 꼬리표가 어떻게 붙어 있든 거기에 올 수 있습니다.
dæn mē apiṭa ōna hæṭiyaṭa kiyanavā nē mē sākṣiya ætuva oppu karana.
우리가 그냥 마음대로 말하는 것이 아니라 증거를 들어 증명합니다.
budurajāṇan vahansē væḍa inna kālēdī bamuṇu āgama daranavā. ektarā bamuṇu pirisagē nāyakayek budurajāṇan vahansē hamuvenna kiyalā. budurajāṇan vahansēgen baṇa ahalā oya kiyana yathābōdha gnānaya labāgattā.
붓다께서 계시던 때 brāhmaṇa의 가르침을 따르는 이들이 있었습니다. 어느 brāhmaṇa 무리의 우두머리가 붓다를 뵈러 갔습니다. 붓다께 가르침을 듣고 있는 그대로 깨닫는 앎을 얻었습니다.
labāgattaṭa passē eyāṭa dæn tērenavā. śaktiya mēkayi. harayak næti lōka svabhāvaya hariyaṭama ætta kavurut mēka venas karannada? mēka tamayi yathahatya. mēken midunot nivana. oya ṭika tērum gatta. mē nivan maga genak dunna budupiyāṇan vahansē kaṭa viśāla gauravayak haṭagattā.
그것을 얻은 뒤 그는 알게 되었습니다. 이것이 힘이다. 알맹이 없는 세상의 성질, 그것이 바로 참이다. 누가 이것을 바꾸겠는가. 이것이 있는 그대로의 진실이다. 여기서 벗어나면 nibbāna다. 그것을 이해했습니다. 이 nibbāna의 길을 가져다주신 붓다께 큰 공경이 생겼습니다.
maṭa śāstr̥ dharmaya dunna unvahansē mama dæn kohoma atharinneda. mama anāta baven nidahas karagattē unvahansēgē dharmaya ahalānē mama nidahas vunē. ē dharmaya maṭa kiyā dunnā budupiyāṇan vahansēṭa maṭa garu karanna epæda.
‘스승의 dhamma를 주신 그분을 내가 이제 어찌 저버리겠는가. 의지할 데 없는 처지에서 내가 풀려난 것은 그분의 dhamma를 들어서다. 그 dhamma를 가르쳐 주신 붓다께 내가 공경해야 하지 않겠는가.’
hæbæyi maṭa dæn gihin jīvat venna tiyannē magē anit pirisa atara. dæn pirisa kavadāvak kæmati næha. budurajāṇan vahansēṭa garu karanavada? garu kaḷot ehema bayinavā. budurajāṇan vahansēṭa ados tiyenavā. garu karana pirisaṭa dos tiyenavā. hæbæyi dæn mē ēkē nāyakayā ara inna bæhæ. garu nokara
‘그러나 나는 돌아가 내 무리 사이에서 살아야 한다. 무리는 결코 좋아하지 않는다. 붓다를 공경하면 꾸짖는다. 붓다를 탓하고, 공경하는 이들도 탓한다.’ 그렇다고 이제 그 우두머리는 공경하지 않고는 견딜 수 없었습니다.
dæn eyā kalpanā dæn maṭa hari væḍiyi. dæn venudā vāgē magē pirisat ekkalā karatta bæn̆dagena mama mē vidihaṭa yanakoṭa magē væḍakaṭa bærilā hari budurajāṇan vahansē atara magadi mama dævot ehema piṇḍapāta vaḍana velāvaka hari cārikāva vaḍana velā unvahansē dækkot mama kohomada unvahansēṭa gaḍu kara yannē. ēka maṭa dæn sudusu nǣhæ. maṭa ēka karanna bæha. ē nisā maṭa garu karanna siddha venavā. oya mama garu kaḷot magē pirisa maṭat bayinavā. budurajāṇan vahansēlāt bayinavā.
그는 생각했습니다. ‘이제 아주 곤란하다. 예전처럼 내 무리와 함께 수레를 매고 가다가, 혹시 길에서 붓다를 만나면, 탁발하러 다니실 때나 유행하실 때 그분을 뵈면, 어찌 그분께 공경하지 않고 지나가겠는가. 그것은 이제 내게 맞지 않다. 그렇게 할 수 없다. 그러니 공경해야 한다. 그런데 공경하면 내 무리가 나를 꾸짖고 붓다도 꾸짖을 것이다.’
dæn mama mēkē upakramayak hoyanna ōnē kiyalā. eyā mokada karanna kiyanavā svāmīni menna mēkayi dæn siddhiyē. mē vidihaṭa oba vahansē vaḍanavā dækkot dæn maṭa kavadāvat oba vahansēṭa karuṇu kara bæhæ. magē hita viśāla prasādayak oba vahansē kenehi tiyennē. mama oba vahansēṭa væn̆dumak gæna kiyanavā. mama mehema væn̆duma tiyena oba vahansēṭa vadilā hataka piḷigannā. mokakda mē væn̆duma? magē kaṭṭiyaṭa ahuvenna ætivena væn̆dumak.
‘이제 방법을 찾아야 한다.’ 그는 이렇게 말씀드렸습니다. ‘세존이시여, 사정이 이렇습니다. 지나시는 모습을 뵈어도 저는 드러내 놓고 세존께 공경할 수 없습니다. 제 마음에는 세존께 큰 믿음이 있습니다. 세존께 드리는 절을 말씀드리겠습니다. 저는 이렇게 절하겠으니 세존께서 받아 주십시오. 이 절이 무엇인가 하면, 제 무리에게 들키지 않는 절입니다.’
mama oba vahansē dækka gāma magē talak māta gahalā bæn̆dagannavā. ē magē tiyena talakva gælavvā kiyalā oba vahansē piḷigannā. mama gælavannē næ. ēka hon̆daṭa hirakalā bæn̆dagannavā. īṭa passē tamayi hari gæhila ṭikak hon̆daṭa hæda gæhenavā. ē mama magē karatvayen bæsā kiyalā hitāgannā. oba vahansēṭa garut. mama mē harakaṭa kōṭuva digā karanavā. oba vahansē digā velā namaskāra kaḷā kiyalā hitāgannā.
‘세존을 뵙자마자 저는 머리에 두른 터번을 동여매겠습니다. 그것을 터번을 벗은 것으로 받아 주십시오. 저는 벗지 않고 오히려 단단히 동여매겠습니다. 그 다음 몸을 조금 흔들어 움직이겠습니다. 그것을 제가 수레에서 내려 세존께 공경한 것으로 여겨 주십시오. 저는 소에게 막대기를 내뻗겠습니다. 그것을 세존 앞에 엎드려 절한 것으로 여겨 주십시오.’
īṭa passē āyasarayak mama hari in̆dagannā. ēvanma āyut velā in̆dagattā kiyalā hitāgannā. mama āyusa harayā ara talak pāvaṭa ata tiyalā hada gahagannavā. ē vagēma nævata magē talak pāva bæn̆dagattā kiyalā hitāganna. mama jaklā harakara anna dīlā gamana yanna. ē mama oba matayaṭa garu karalā ganna giyā kiyalā mehema namaskārayak kiyalā ilāva hitāganna. mē namaskāraya magē pirisaṭa pēnnē. magē piṭasa tarahat nǣhæ mama iklā.
‘그 다음 저는 다시 제대로 앉겠습니다. 그것을 다시 일어나 앉은 것으로 여겨 주십시오. 저는 다시 터번에 손을 대어 고쳐 매겠습니다. 그것을 다시 터번을 맨 것으로 여겨 주십시오. 저는 소를 몰아 길을 가겠습니다. 그것을 세존을 공경하며 떠난 것으로, 이런 절로 여겨 주십시오. 제 무리에게는 이 모습만 보입니다. 그러면 무리의 미움도 사지 않고 넘어갑니다.’
mama mehema namaskārayen oba vahansē namaskāra karana budurajāṇan vahansē anumata kaḷā. dæn vædagat deyak.
‘이런 절로 세존께 절하겠습니다’ 하니 붓다께서 허락하셨습니다. 이것이 중요합니다.
dæn lōka samatayen ē bunā innē koheda aragena bamuṇu āgamaya. namut eyā in̆dalā tiyennē koheda budu dahama. anik ayauddhayō abauddhaya atara meyā bauddhaya dæn lōkē hadannavada?
세상 관습으로 그 brāhmaṇa는 어디에 있습니까? brāhmaṇa의 가르침에 있습니다. 그러나 그가 실제로 있는 곳은 어디입니까? 붓다의 가르침입니다. 따르지 않는 다른 이들 가운데서 그는 붓다를 따르는 이입니다. 세상이 이것을 알아봅니까?
menna mehema krama tiyenavā. ē nisā apiṭa bauddha abauddha mē lōkē ādammatin tōraganna bæ.
이런 방법이 있습니다. 그러니 우리는 붓다를 따르는 이와 따르지 않는 이를 이 세상의 종교로 가려낼 수 없습니다.
api hitā inna mahā dæḍi naraka āgama kiyana ekē sammatiya inna puḷuvan bauddhayek api hitā inna mahā bauddhayi kiyalā hitā inna sammataya duka inna puḷuvan abauddhaya dæn bauddha abauddha kiyana vacanayen gannakoṭa mē sammata bauddha abauddha deken mēka tōranna bæ. anna ārya bauddha ārya abauddha tōraganna āryayanṭa gælapena vidihaṭa abauddha bauddha tōraganna kramaya
우리가 아주 나쁜 종교라고 여기는 관습 속에도 붓다를 따르는 이가 있을 수 있습니다. 우리가 대단히 붓다를 따른다고 여기는 관습 속에도 따르지 않는 이가 있을 수 있습니다. 붓다를 따르는 이·따르지 않는 이라는 말을 쓸 때, 관습상의 이 두 가지로는 가려낼 수 없습니다. ariya로서 따르는 이와 따르지 않는 이를 가려야 합니다. ariya에게 맞게 따르는 이와 따르지 않는 이를 가리는 방법입니다.
dæn mēka api dakinna ōnē. menna mēka api tamayi api dakinnē.
이것을 우리는 보아야 합니다. 이것을 우리가 봅니다.
menna saṁkhāra sæpayi kiyalā hitā innē menna mē avidyāvak uḍa. avidyāva nisā nigamanayak dahalā innavā. lōkayē yam priya svabhāvayak ætda madhura svabhāvayak ætda mēvā hari sārayi. ēvā asāra nǣ. menna avidyāvē tērena.
saṅkhāra를 즐겁다고 여기는 것은 바로 avijjā 위에서입니다. avijjā 때문에 결론을 내려 두고 있습니다. 세상에 있는 사랑스러운 성질, 달콤한 성질, 이것들은 아주 알맹이가 있다, 알맹이 없지 않다. 이것이 avijjā에서 드러나는 것입니다.
avidyāva nisā mē saṁ ekatu hita piḷiban̆da vēvā, gata piḷiban̆davā mē tiyena ekatu lōkaya piḷiban̆davā. ōvā sārayiken nigamanaya inna tākkal kiyanavā avidyā patyā saṁkhārā avidyā nisā sārayi kiyana nigamanayak enavā. yamak sārayi kiyalā nigamanaya inna tākal ohuṭa koccara vehesa vunat mahansi vuṇat ē vehesa mahansaya tērennē næha. ēka sæpak kiyalā hitāgena saṁsāra sæpak kiyalā hitāgena kāra karanna paṭan gannavā. sāratvaya kiyana priyamanāpadī sæpayi kiyana dr̥ṣṭiya nisā hiten kayen vacanayen īḷan̆ga kaṭayutu karanna paṭan gattahama kiyanavā avidyā patta karena saṁkhāra haṭaganna. dæn avidyā paṭcā saṁkhāra kiyana vacana kivvaṭa oya dharmaya tērennē næha.
avijjā 때문에 이 ‘saṃ’의 모임이 — 마음에 대해서든 몸에 대해서든 이 모인 세상에 대해서든 — 알맹이 있다는 결론에 있는 동안을 avijjā paccayā saṅkhārā라고 합니다. avijjā 때문에 알맹이 있다는 결론이 옵니다. 무엇이 알맹이 있다는 결론에 있는 동안 그는 아무리 지치고 수고해도 그 수고를 알아차리지 못합니다. 그것을 즐거움으로 여기고 saṅkhāra를 즐거움으로 여기며 일하기 시작합니다. 알맹이 있음, 곧 사랑스럽고 마음에 드는 것이 즐겁다는 diṭṭhi 때문에 마음과 몸과 말로 다음 일들을 하기 시작하면, 그것을 avijjā paccayā saṅkhārā가 생긴다고 합니다. ‘avijjā paccayā saṅkhārā’라는 말을 했다고 그 dhamma가 이해되지는 않습니다.
dæn tērenavā. avidyā pattaṭ saṁkhāra vennē mona raṭāvala anuva avidyāva nisā mē lōkē sārayi kiyana nigamanayak dr̥ṣṭiyakaṭa bæhæganna. mē saṁsārayi kiyana dr̥ṣṭiya innavā. ohu etana saṁsāraya. onna saṁsāraya tiyennē. oya sārayi kiyana dr̥ṣṭiyen sārayi kivva koṭasē yathārthaya dakinavā anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen. oya sārayi kiyana ēvā aniccayi kiyalā dakinavā, dukkhayi kiyalā dakinavā anattayi kiyalā dakinavā.
이제 이해됩니다. avijjā paccayā saṅkhārā가 어떤 틀로 일어나는지. avijjā 때문에 이 세상이 알맹이 있다는 결론, diṭṭhi에 빠집니다. ‘saṃ이 sāra(알맹이)다’라는 diṭṭhi에 있습니다. 그가 거기 있는 것이 saṃsāra입니다. 거기에 saṃsāra가 있습니다. 그 알맹이 있다는 diṭṭhi로 알맹이 있다고 한 부분의 실상을 anicca로, dukkha로, anatta로 봅니다. 알맹이 있다던 그것들을 anicca라고 보고, dukkha라고 보고, anatta라고 봅니다.
menna mēka tōrāganna ōnē daham auṣadhaya ganna. akārayō nemeyi balanna. sārayi kiyana yathārthaya dakinna ōna.
dhamma의 약을 먹으려면 이것을 가려야 합니다. 겉모습을 보지 말고, 알맹이 있다는 것의 실상을 보아야 합니다.
yaṁ lōkē piya rūpaṁ sata rūpaṁ etēsāhā uppajjamāṇā uppajjati eta nivīsavānā nivīsati. lōkē yam priya svabhāvayak ætda madhura svabhāvayak ætda mē tr̥ṣṇāva ehi upadinavā æhi pavatinavā. ehenam apiṭa tiyennē mē tr̥ṣṇāva upadina tæna pavatina tæna dækalā. ē tr̥ṣṇāva upadinna hētuva dækalā tr̥ṣṇāva upadinna tiyena hētuva nirōdha kaḷot tr̥ṣṇāva næti phalaya nirōdha vunāma taṇhakyō sabba dukkhaṁ jinātaya kiyana yathārthayaṭa enna.
‘yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati ettha nivisamānā nivisati.’ 세상에 사랑스러운 성질, 달콤한 성질이 있다면 이 taṇhā는 거기서 생기고 거기에 머뭅니다. 그러니 우리는 이 taṇhā가 생기는 곳, 머무는 곳을 보고, taṇhā가 생기는 원인을 보아, 그 원인을 nirodha하면 taṇhā 없음이라는 결과로 nirodha되어 ‘taṇhakkhayo sabbadukkhaṃ jināti’라는 실상에 이릅니다.
eham taṇhāvayi kṣaya karanna ōnē. taṇhāva kṣē karanna nam taṇhāva bæilā tiyennē koheda mona væyada mana vaḍana rūpavala mana vaḍana śabda mana vaḍana gaṇadha mana vaḍana rasa mana vaḍana sparśa mana vaḍana dharma menna mē mana vaḍannā vū hayakārayan aramuṇu tuḷa ē aya tamayi mē priya svabhāvayen madhura svabhāvayen hita bæn̆dennē. menna dukaṭa hētuva tiyena tæn. tr̥ṣṇāva haṭaganna tæn.
그러니 taṇhā를 없애야 합니다. taṇhā를 없애려면 taṇhā가 어디에, 무엇에 묶여 있는지 보아야 합니다. 마음을 끄는 rūpa, 마음을 끄는 sadda, 마음을 끄는 gandha, 마음을 끄는 rasa, 마음을 끄는 phassa, 마음을 끄는 dhamma, 이 마음을 끄는 여섯 가지 대상 안에서 사랑스러운 성질, 달콤한 성질에 마음이 묶입니다. 여기가 dukkha의 원인이 있는 곳, taṇhā가 생기는 곳입니다.
menna mēka dakinna ōnē. kavadā hari menna mēka asāra kiyalā dækka nam. kisima pudgalayekuṭa mē daham auṣadhaya nævæṭina pudgalayekuṭa tamanṭa hō ṭikak sāmānya hituvilli ekan hitalā hō priyayi manāpayi kiyana ēvā asārayi kiyalā dakinna bæha. menna mēsā ārya bhārgaya anugamanaya nokarana kenekuṭa priyamanāpayō vasārayi kiyalā dakina kramayak næti nisā ārya mārgayak væḍenna vidihak nǣha ē ayaṭa.
이것을 보아야 합니다. 언젠가 이것이 알맹이 없다고 보았다면 말입니다. 이 dhamma의 약이 닿지 않은 사람은 누구도, 스스로든 보통 생각으로 헤아려서든, 사랑스럽고 마음에 드는 것들이 알맹이 없다고 볼 수 없습니다. ariya magga를 따르지 않는 이에게는 사랑스럽고 마음에 드는 것이 알맹이 없다고 보는 방법이 없으므로, 그들에게는 ariya magga가 자랄 길이 없습니다.
priyamanāpaya vasārayi kiyana ekama kramayak tiyenavā mokakda oya priyayi manāpayi yahapatayi kiyalā hitā innavā aniccada niccada balanna yamak anicca nam ēka dukada sæpada kiyalā balanna yamak anicca nam duka nam ēka attada anattada kiyalā nigamanaya karanna onna vigrahaya
사랑스럽고 마음에 드는 것이 알맹이 없다고 보는 유일한 방법이 있습니다. 무엇입니까? 사랑스럽고 마음에 들고 좋다고 여기는 것이 anicca인지 nicca인지 보십시오. 무엇이 anicca라면 그것이 dukkha인지 sukha인지 보십시오. 무엇이 anicca이고 dukkha라면 그것이 atta인지 anatta인지 결론 내리십시오. 이것이 풀이입니다.
dæn api balāgena yanna ōnē. yada aniccaṁ taṁdukkhaṁ kiyalā vigraha karalā tiyenavā mē dahama auṣadha yamak anitya nam ēka dukayi kiyalā siṁhala uttara denavā. bhāriti yanavā. yamak sthira nætnam ēka dukayi. ohoma uttarayak denavā.
이제 우리는 살펴 가야 합니다. 이 dhamma의 약에 ‘yad aniccaṃ taṃ dukkhaṃ’이라고 풀이되어 있는데, 싱할라어로는 ‘무엇이 anicca라면 그것은 괴롭다’, ‘무엇이 영원하지 않다면 그것은 괴롭다’고 답합니다. 그렇게 답합니다.
yamak kivvahama mē lōkē ara priya svabhāvaya madhura svabhāvaya vitarayak nemeyi atriya amadura svabhāvaya ahuvelā næ. priya svabhāva madhura svabhāva ekak nam. ē vatā gætilā tiyennē. akriya amadura svabhāvada gānak. dahas gāṇak apē amara svabhāvayangen vaṭa karapu ekak tamayi priya madhura eka
‘무엇’이라고 하면 이 세상의 사랑스러운 성질, 달콤한 성질만이 아니라 사랑스럽지 않고 달지 않은 성질도 걸리지 않습니까? 사랑스럽고 달콤한 것이 하나라면, 그것을 둘러싼 사랑스럽지 않고 달지 않은 것은 몇 개입니까? 수천의 달지 않은 것들이 둘러싼 것이 사랑스럽고 달콤한 하나입니다.
mana vaḍana rūpayak hadāganna eyā ē san̆dahā vena siyaluma mahansiya apriyayi amaturayi. hæbæyi manavadana rūpaya kiyalā tibena māyāvaṭa væṭīma vasan̆ga vīma nisā ara vehesa dukak hirennē næti ekamayi tiyennē. namut videlā tiyennē. apriya amadura dukak vo.
마음을 끄는 모습 하나를 만들려면, 그것을 위해 드는 모든 수고는 사랑스럽지 않고 달지 않습니다. 그러나 마음을 끄는 모습이라는 환영에 빠져 휘둘리기 때문에 그 수고가 괴롭게 느껴지지 않을 뿐입니다. 그러나 겪은 것은 사랑스럽지 않고 달지 않은 괴로움입니다.
etakoṭa api dakinavā. mokakda? ehenam mē priyayi madhurayi kiyana yamak æṭanam. api anna ēkē yadārthaya dakinna ōnē. ē priya madhura nǣha kiyalā kivvot ehema dharmayaṭa viruddhayi. ē pēna nisā kiyanavā āśvādaya āśvādaya hæṭiyaṭama dakinna. nætuva ēka aha karalā balanna bæhæ. pævæṭada venavā etakoṭa lōka satyayaṭa boru kivvā venavā. boruven ætta karaganna bæha. ættoma pennanna ōnē. ēkē yathārthayama dakvanna ōnē.
그러면 우리는 봅니다. 무엇입니까? 사랑스럽고 달콤하다는 것이 있다면 우리는 그 실상을 보아야 합니다. 그 사랑스럽고 달콤한 것이 없다고 하면 dhamma에 어긋납니다. 그것이 보이니 assāda를 assāda 그대로 보라고 합니다. 그것을 빼 놓고 볼 수 없습니다. 그러면 세상 중생에게 거짓을 말하는 것이 됩니다. 거짓으로 참을 이룰 수 없습니다. 사실 그대로 보여야 합니다. 그 실상 그대로 드러내야 합니다.
ehenam priya madhura ekak hadāganna apriyā amudura kīyak parivāhāra karamin tiyenavada priya madhura ekamat mædi karaganna anna api dakina tiyennē. priya madhuraka nǣhæ kiyalā api nigamanaya kaḷē næha.
그러니 사랑스럽고 달콤한 것 하나를 만들려고 사랑스럽지 않고 달지 않은 것을 얼마나 거느리며 그 하나를 가운데 두는지, 그것을 우리는 보아야 합니다. 사랑스럽고 달콤한 것이 없다고 결론 내린 것이 아닙니다.
lassæna kiyana priya madhura ekak hadāganna. mihiri han̆ḍa kiyana ekak hadāganna. mihiri gandhaya næmati ekak hadāganna. mihiri rasaya næmati ekak hadāganna. mihiri sparśaya nævati ekak hadāganna. api koccara duk vin̆dinavada? anna eka pættak dakinna ōnē. ēvā nikan læbennē nǣ. ahamben pahaḷa vennē nǣ.
아름다움이라는 사랑스럽고 달콤한 것 하나를 만들려고, 달콤한 소리 하나를, 달콤한 향 하나를, 달콤한 맛 하나를, 달콤한 감촉 하나를 만들려고 우리는 얼마나 괴로움을 겪습니까? 그 한 면을 보아야 합니다. 그것들은 그냥 얻어지지 않습니다. 우연히 나타나지 않습니다.
mokak nisāda? oya lassana kiyana, suvan̆da kiyana, rasa kiyana ē vagēma mē rūpa, śabda, gandha, rasa, poṭṭhabba dharma kiyana mē mana varanna yamak hætanam oya tuḷa kiyanavā nam oya mana vaḍana svabhāvaya kumaka bæn̆dilada? tævarilada tiyennē? menna mē dharmānukūlava balanna ōnē.
무엇 때문입니까? 그 아름다움이라는, 향기라는, 맛이라는, 또 rūpa, sadda, gandha, rasa, phoṭṭhabba, dhamma라는 마음을 끄는 것이 있다면, 그 마음 끄는 성질은 무엇에 묶이고 무엇에 발려 있습니까? 이것을 dhamma에 맞게 보아야 합니다.
dæn kaya lassanayi kiyanavā. lassana kayak hadāganna utsāha karanavā. dæn lassanayi kiyana eka bæn̆dilā tibunē. monavayada kiyalā balanna anna budurajāṇan vahansē kramayak dunnā. hoyāganna.
몸이 아름답다고 합니다. 아름다운 몸을 만들려고 애씁니다. 그 아름다움이 무엇에 묶여 있었는지 보라고 붓다께서 찾는 방법을 주셨습니다.
dæn hita bæn̆dena ekak tiyenavā lassana lassana kayak. dæn ōkē ætta nætta balanna lassana nǣha kiyalā kivvē næhæ budurajāṇan vahansē. ehema ekak tiyenavā. ehema ekak vidyāmānavā. vidyāmānaya vena nisā tamayi lōka sattvaya piya badula vaśayen kiya bæn̆dennē. ēka nægivot ehema boruvak. anna ēka tamayi dukaṭa hētuva. lassana rūpayak dukaṭa hētuvak karagattā.
마음이 묶이는 것, 아름다운 몸이 있습니다. 그것의 참과 거짓을 볼 때 붓다께서는 아름다움이 없다고 하지 않으셨습니다. 그런 것이 있습니다. 그런 것이 드러납니다. 드러나기에 세상 중생이 사랑스럽고 달콤한 것으로 여겨 묶입니다. 그것을 없다고 하면 거짓입니다. 그것이 dukkha의 원인입니다. 아름다운 모습을 dukkha의 원인으로 삼은 것입니다.
dæn lassana rūpaya vigraha karalā balanna etakoṭa ætta peniya. kohomada balannē? oya hon̆daṭa lassana kiyana pudgalayek aragena koccara hita bæn̆denavada kiyalā balanna koccara sundara koccara lassanada koccara āśvā janakada æsuru karanna læbuṇāma koccara hon̆dada nānā prakāra adahas bæn̆denavā.
아름다운 모습을 풀어 보십시오. 그러면 사실이 보입니다. 어떻게 봅니까? 아주 아름답다는 사람을 하나 두고, 마음이 얼마나 묶이는지 보십시오. 얼마나 고운지, 얼마나 아름다운지, 얼마나 즐거움을 일으키는지, 가까이할 수 있다면 얼마나 좋을지, 온갖 생각이 묶입니다.
etakoṭa lassana kivvē mokakda giyā poḍḍak balanna koheda tiyennē kiyalā balanna galavanna kes ṭikat ayin karanna lom ṭikat ayin karanna niyapatu ṭikat ayin karanna bæ ṭikat ayin karanna kanat ayin karanna naharat ayin karanna ætat ayin karanna æṭa vidut ayin karanna kǣli 32kaṭa ayin karalā tava ekak tibunē lassana kiyigat ayin karanna balanna tiyenavada kiyalā
그러면 아름답다는 것이 무엇이었는지, 어디 있는지 좀 보십시오. 떼어 내 보십시오. 머리털도 떼어 내고, 몸털도 떼어 내고, 손발톱도 떼어 내고, 이도 떼어 내고, 살갗도 떼어 내고, 힘줄도 떼어 내고, 살도 떼어 내고, 뼈와 골수도 떼어 내어 서른두 조각으로 나눈 뒤, 아름다움이라는 또 하나가 있었는지 그것도 떼어 내 보십시오.
lassana eka vedalā belā kǣli 3kaṭa ayin kaḷā. dæn lassana kiya ekak tibuṇā api veniya ēka ēkat ayin karanna bælu hæma kō ēka kohe tiyennē? dæn 33 veni eka ayin karanna vidihak næhæ. 32 ayin karanaṭa ivarayi. passana kiyana vidinnē ara 32ē subha asubha 32ka ekatuvakin lassana kiyana ekak matu vuṇā.
아름다운 것을 갈라 서른두 조각으로 떼어 냈습니다. 아름다움이라는 것이 있었으니 그것도 떼어 내려 하면, 그것은 어디 있습니까? 서른셋째를 떼어 낼 길이 없습니다. 서른둘을 떼어 내면 끝입니다. 아름다움이라고 느낀 것은 그 서른둘의, subha·asubha 서른둘의 모임에서 드러난 것입니다.
ehenam lassana kiyā davvayak vastuvak lōkē venama tibunē næha. monavā æti vunē. ara asubhigama api navalā ē asubhama tamā eka vidihaṭa pihiṭiyē. ēkenma upamaṭṭama tamayi lassana kivvē. ē aya hæḍiya tamayi hæḍa talē kivvē. ehenam kuṇu koṭas tīṭṭhayaka hæḍa talē dækalā enam hari hæḍayi. hari hæḍa puruṣayā hari hæḍa istraya kiv. ara kǣli tī ekamayi eka vetē hæḍa gahalā tibi. ēkenma upamaṭṭama tamayi hari pāṭayi. hari penumayi. ē kǣllikamayi.
그러니 아름다움이라는 물질이 세상에 따로 있지 않았습니다. 무엇이 생겼습니까? 그 asubha를 접어 그 asubha가 한 모양으로 자리 잡았을 뿐입니다. 그것의 겉면을 아름답다고 했습니다. 그 모양을 맵시라고 했습니다. 썩는 조각 서른둘의 맵시를 보고 ‘아주 곱다, 아주 고운 남자, 아주 고운 여자’라고 했습니다. 그 서른두 조각이 한 덩어리로 모양을 이룬 것입니다. 그것의 겉면이 ‘빛깔이 좋다, 보기 좋다’는 것입니다. 그 조각들뿐입니다.
oya kǣl ṭika ærenna tava lassana kiyalā ekak lōkē tibunē næhæ menna ættak. boruven hædæṭi næha. ætta æti ākārayen balanna dunnā. menna balanakoṭa pennavā lassana kiyannē ādīnava mædden ādīnava tuḷin opanænvelā tibicca māyā darśanayak ærenna tava deyak lassana kiyalā apiṭa allanna ekak tibunē næ. lassana allaganna giyot allaganna siddha vennē ara kǣli 32
그 조각들 말고 아름다움이라는 다른 것은 세상에 없었습니다. 이것이 사실입니다. 거짓으로 만든 것이 아닙니다. 있는 그대로 보게 해 주셨습니다. 보면 보입니다. 아름다움이란 ādīnava 한가운데서, ādīnava를 통해 윤이 나 있던 환영일 뿐, 아름다움이라고 잡을 만한 다른 것은 없었습니다. 아름다움을 잡으려 하면 잡게 되는 것은 그 서른두 조각입니다.
anna api dakinna ōnē ekak.
이것이 우리가 보아야 할 것입니다.
mē tænættā læbunē nætnam mē tænættē læbunē nætnam magē jīvitayat paṭa pāka ekē inna taruṇayakuṭa hō taruṇekuṭa kiyanavā. dæn ōnǣmada ōnǣmayi nætnam vahavanavā. mærenavā. maṭa epāna næha jīvat velā væḍakut næhæ. poḍḍak hiṭapankō. ova mokakda lānē balanakoṭa ran kan̆dak oyāgē ara manussayā ara pēmiya ara veccariyet ohoma uttarayak denavā. oya ran kan̆dama um̆balāṭa āpuva denavā. mama puḷa suḷu deyak karanavā issellā barakillā balapa.
‘이 사람을 얻지 못하면 내 삶은 끝장이다’ 하는 젊은 남자나 젊은 여자에게 묻습니다. ‘그렇게 원하는가?’ ‘원합니다. 아니면 독을 먹고 죽겠습니다. 살 이유가 없습니다.’ ‘잠깐 기다려 봐라. 그래, 네 그 사람이 무슨 금덩이라도 되느냐?’ 사랑에 빠진 이는 그렇다고 대답합니다. ‘그 금덩이를 너에게 그대로 돌려주겠다. 내가 작은 일 하나만 하겠다. 먼저 무게를 달아 보아라.’
kilō 4yi kilō 50yi miccarayi gāna kiyalā gāna tiyenavā. eka kilō bātrayakvat ayin karanna dennē. gattā æsiṭ ṭikak hiccena amlayak ætilavā mūṇi aturalā ōha aran palayak
‘몇 킬로, 50킬로, 이만큼이다’ 하고 무게가 나옵니다. ‘1킬로그램도 덜어 내지 않겠다.’ 그리고 타는 듯한 산을 조금 가져와 얼굴에 바르고 ‘이제 가져가라’ 합니다.
dæn kaninka dæn muṇan dihā bala malayak āvā vagē malayak vama pidalā. dæn mokada karannē?
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ilā balapāma saṁkan̆da bælu baruvō nēda saṁkhāra ehema tiyenē arama palayanna dæn genaniyayi.
‘달아 보면 무게는 그대로가 아니냐, 그대로 있으니 이제 데려가라.’
dæn meccara kāra saṁkīra nigamanē dunnē mokak nisāda? ara haṁkaḍē tibicca mūṇē haṁkaḍē tibcca opaṭla pæhayak nisā. ehenam ēka mokēda tibunē? ara haṁkaḍēmayi.
그토록 굳은 결심을 한 것은 무엇 때문이었습니까? 얼굴 살갗에 있던 윤기 때문입니다. 그러면 그것은 어디에 있었습니까? 바로 그 살갗에.
anna budurajāṇan vahansē pennā dunnē menna mē kramayaṭa balanna. mē minihā rævaṭilada nædda innē? mē lassana kiyannē rævaṭīma karē ættakaṭada? menna mēka balanna. oya lassana kiyana eken kavaṭalā vaṭa karalā tibunē kuṇugorakda? hon̆da ekakda? hon̆dē ekak kiyalā hæn̆givvē mokakda? onna māyā darśanayaṭa mat vunahama pudgalayāṭa pēna hæṭi.
붓다께서 보여 주신 것은 이 방법으로 보라는 것입니다. 이 사람은 속고 있지 않습니까? 이 아름다움이라는 것이 사실을 속인 것이 아닙니까? 이것을 보십시오. 그 아름다움으로 감싸 둘러 둔 것이 썩은 덩어리입니까, 좋은 것입니까? 좋은 것이라고 느끼게 한 것은 무엇입니까? 환영에 취하면 사람에게 이렇게 보입니다.
ehenam ē pudgalayālā īṭa passē ussagena gihillā mokakda balāporottu vennē? eyāṭa monavā kivvat dannē næhæ. ē lassana kiyana māyāven ara tivaca ādīna okkoma vahala gena tiyennē mokakda udē ināṭa rǣ vanakan kuṇu piṭa karana kuṇu kan̆dā. dæn mokada karannē? nānda uddha vennada menna saban denavā. udē in̆dan rǣpiṭa nam gan̆da piṭa karana kuṇu kan̆dā. hōdā ganna ā mē suvan̆daṭa ulāganna ēkat gihin tiyenavā amatara ulā gattaṭama ebalabalā oyā hari suvan̆dayi.
그러면 그 사람은 그 뒤 데려가서 무엇을 바랍니까? 그에게 무슨 말을 해도 알아듣지 못합니다. 그 아름다움이라는 환영으로 그 ādīnava를 모두 덮어 둔 것은 무엇입니까? 아침부터 밤까지 더러운 것을 내보내는 썩은 몸뚱이입니다. 이제 어떻게 합니까? 씻어 깨끗해지라고 비누를 줍니다. 아침부터 밤까지 냄새를 내보내는 썩은 몸뚱이를 씻게 하고, 향을 바르라고 줍니다. 그것도 다른 데서 가져온 것을 덧바른 것인데, 바르자마자 ‘아주 향기롭다’고 합니다.
dæn api uḍa mayāgē koccara havaṭṭāgenada piṁka gāpu sudē pæṭa ulā bæ ulā bæluvana nam e ē suvan̆dak dennē. mē sænanṭ eka hari suvan̆da dayinē kiyanna nætuva ēka æn̆gē gālā balalā oyā sōn tayinē kiyalā. ætta mokakda
우리는 그 위에서 얼마나 속고 있습니까? 분을 발라 보면 향기가 나니까요. ‘이 향수가 아주 향기롭다’고 하지 않고, 몸에 발라 보고 ‘너 아주 향기롭다’고 합니다. 사실은 무엇입니까?
anna kalpanā karalā ganna mē ætta æti ākārayen balanna budu gaṇa kiyannē potē tiyena eka nemeyi vigraha karaganna ōna. vigraha karalā ætta dakinna ōnē. menna mehema dakinakoṭa apiṭa pena koccara mālayāvakaṭa kævaṭilada mē innē.
생각해서 이 사실을 있는 그대로 보십시오. 붓다의 가르침은 책에 있는 것이 아니라 풀어 보아야 하는 것입니다. 풀어서 사실을 보아야 합니다. 이렇게 보면 우리가 얼마나 큰 환영에 속아 있는지 보입니다.
ædatiya æn̆gi æn̆gaṭa nam mēka hariyannē næhæ. menna mē æn̆du nam magēṭa hon̆daṭa mæcvā. ehema kiyalā mokada karannē? æn̆gaṭa gælapena æn̆duma kiyalā æn̆dumak araganna ara æn̆duruva ṭika æn̆duma væhilā giyāṭa passē dæn an̆duṭa nam oyāṭa lakvanavā. dæn æma æn̆dumē lassanada bæluvē pudgalayāṭa ārōpaṇaya velā pudgalayā lassana hitāgattā. anna æn̆duven opanam gattā kanarāpara valin opa nam gattā, suvada gahagattā, vagnaya gāgattā, æḍa gahagattā piṭiin vala lavul aragatta ēkaṭa dæn itin api rævaṭilā meyā hari lassanayi kiyalā bæsikigamanayaka.
‘이 옷은 내 몸에 맞지 않는다. 이 옷이 나에게 잘 어울린다.’ 그렇게 말하며 어떻게 합니까? 몸에 맞는 옷을 사서 그 흉한 곳들을 옷으로 가리고 나면, 이제 그 옷 덕에 사람이 돋보입니다. 옷의 아름다움을 보았는데 그것이 사람에게 덧입혀져 사람이 아름답다고 여겼습니다. 옷으로 윤을 내고, 장신구로 윤을 내고, 향을 뿌리고, 화장을 하고, 맵시를 내고, 분을 발랐습니다. 그것에 우리는 속아 ‘이 사람 아주 아름답다’는 결론에 빠졌습니다.
dæn mē api itin api ravaṭṭā gattā. ætta otana næha. menna lassana kiyana māyāva māyāvak hæṭiyaṭa balanna. indrālayak vāgē lōka satvayā ravaṭṭanavā.
이렇게 우리는 스스로를 속였습니다. 사실은 거기 없습니다. 아름다움이라는 환영을 환영으로 보십시오. 그것은 마술처럼 세상 중생을 속입니다.
monavada lōka satyayā allā dānnē mokēṭa oya kuṇugoḍaṭa ē kuṇugola gatta tæn paṭan lassana muvā vela lassanaṭa rævaṭilā ēka gatta tæn paṭan ohu mokakda karannē? aran tiyennē mokakda? gan̆da gahana ekak ē nisā hōdanna ōnē. jarāva vena ekak ē nisā suddha karanna ōnē dilā pat vena ekak kanna dunna næha nam pōṣaṇaya karana ē nisā avaśyama dīlā pōṣaṇaya karanna ōnē. leḍa hædena ekak ē nisā behet denna ōnē. okkoma karalā dunnā sadāgena hiṭiyat ara māyāva gevilā yanavā. kuṇugoḍa īṭa passē karagahaganna ōnē. dæn nītiyaṭa ahu velā. ǣyanṭa ahuvelā. vena bāhira hiṭavatkamaṭa ahuvelā. monavā karannada lassana hindā ē kālē gattā mama giyā. dæn balapu avuru pahada giyē dæn ēka agē hæṭi mēka hæṭi. anē vecca deyak. dæn monavā karannada nītiya ara pætten hira karalā tiyenavā hon̆daṭa yukti dharmaya kiyalā ekak ē pætten hira karalā hon̆daṭa śiṣṭhācāraya kiyalā ekak ē pætten hira karalā hon̆daṭa dæn śiṣṭhācāraya nisā nītiya nisā arakan dharmaya nisā innavā misā lassana hindā innavada næn lassana tamayi koṭu karalā dunnē. koṭu karagannakan lassana tibuṇā. koṭu karalā dunnaṭa passē ēka giyā.
세상 중생을 어디에 붙잡아 넣습니까? 그 썩은 덩어리에. 그 썩은 덩어리를 받아들인 때부터, 아름다움에 가려 아름다움에 속아 그것을 받아들인 때부터 그는 무엇을 합니까? 받아들인 것은 무엇입니까? 냄새 나는 것이니 씻어 주어야 합니다. 늙어 가는 것이니 손질해야 합니다. 배고파하는 것이니 먹을 것을 주어 길러야 합니다. 병드는 것이니 약을 주어야 합니다. 모든 것을 다 해 주며 가꾸어도 그 환영은 닳아 없어집니다. 그 뒤로는 그 썩은 덩어리를 짊어지고 가야 합니다. 이제 법에 걸렸습니다. 친척들에게 걸렸습니다. 바깥의 체면에 걸렸습니다. ‘어쩌겠는가, 아름다워서 그때 받아들였는데, 다섯 해쯤 지나니 이 꼴이다. 아이고, 일이 이렇게 되었다.’ 이제 어쩌겠습니까? 법이 저쪽에서 꽉 묶고 있고, 도리라는 것이 이쪽에서 꽉 묶고, 예절이라는 것이 또 꽉 묶고 있습니다. 이제 예절 때문에, 법 때문에, 도리 때문에 함께 사는 것이지 아름다움 때문에 사는 것이 아닙니다. 가둔 것은 아름다움이었습니다. 가둘 때까지는 아름다움이 있었습니다. 가두고 나니 그것은 사라졌습니다.
ehenam lassana kiyannē hīnen gǣ suvan̆dak oyāgē dakinna kivvē ōkayi. anna mē lōka api māyāva dakinna ōna. menna dukaṭa hētuva dukaṭa hētuva sārada asārada kiyalā balanna dukaṭa hētuva kiyana priya svabhāvaya madhura svabhāvaya api monavada koṭu karannē āhāra vū dukgoḍakaṭa koṭu karalā labanavā priya svabhāvaya madhura svabhāvaya næti māyāva
그러니 아름다움이란 꿈속에서 바른 향과 같다는 것, 보라고 한 것이 이것입니다. 이 세상의 환영을 보아야 합니다. 이것이 dukkha의 원인입니다. dukkha의 원인이 알맹이 있는지 없는지 보십시오. dukkha의 원인인 사랑스러운 성질, 달콤한 성질로 우리는 무엇에 갇힙니까? 사랑스럽지 않은 괴로움 덩어리에 갇히고, 얻는 것은 사랑스럽고 달콤한 성질 없는 환영입니다.
ehenam māyāvē tibena svabhāvaya ekak nam āśvāda ekak nam ādīnavadak vaṭa karalā tiyenavā. oya ādīnavada sihi karanna paṭan gattā nam anna vahadāpu mattan bīduru vagē dakinna. mettanna valā āvādaya tiyenavā vahadāpaka bonna. āśvāda māyāva tiyenavā. āvāda māyāvaṭa kævaṭilā aya duka aragahannē næha. anna gnānavataka.
그러니 환영의 성질이 하나라면, assāda가 하나라면, 그것을 둘러싼 ādīnava는 수천입니다. 그 ādīnava를 떠올리기 시작하면 독을 탄 술잔처럼 보입니다. 술에는 즐거움이 있지만 독을 탄 것을 마십니까? 즐거움의 환영은 있습니다. 그러나 즐거움의 환영에 속아 괴로움을 붙잡지 않는 이, 그가 지혜로운 이입니다.
eha kavuruvat kivvē næhæ mēka epā kiyalā dæn. dæn buduhama nigaru karalā hari yanavada? buddhahama duka pennavā āgamak kiyalā næ buddha dahama dukaṭa hētuvak pennapu āgamak. duka vitarak pennuvennē. duka nirōdha karana ekat pennapu ekak. duka nirōdha mārgayak pennapu ekak. ehenam budu dahama koccara sansā budu dahama duka pennāgamak kivvot yathāpaya danna næti aya kiyana katāvak venavā.
아무도 ‘이것을 버려라’고 억지로 말하지 않았습니다. 그런데 붓다의 가르침을 깎아내리며 가겠습니까? 붓다의 가르침은 괴로움을 보여 주는 가르침이 아닙니다. 괴로움의 원인을 보여 준 가르침입니다. 괴로움만 보여 준 것이 아닙니다. 괴로움의 nirodha도 보여 주었습니다. 괴로움의 nirodha에 이르는 길도 보여 주었습니다. 그러니 붓다의 가르침이 괴로움을 보여 주는 가르침이라고 하면, 실상을 모르는 이들의 이야기가 됩니다.
menna api dakinna ōna tæna. ehenam mē eka deyak mē aragattā. harima suvan̆dayi. hari praṇīta suvan̆dak dena pat ven gāna. apiṭa genak denavā. dæn genak dunāṭa passē api kiyanavā. ā poḍḍak ōka kæralā tiyakō. hun̆gak suvada hun̆gak vaṭinavada kīyak dīlā kǣvak gānna eba ahaval hōṭa harima rahayi harima suvan̆dayi kǣma ehenam ēken kǣna ekak arā varenka tibbā. varuvak tiyalā ara innē næhæ galinka balanna araka
여기가 우리가 보아야 할 곳입니다. 그러니 한 가지를 들어 봅시다. 아주 향기롭고 아주 맛난 향을 내는 밥 한 접시를 가져다줍니다. 그러면 우리는 말합니다. ‘아, 그것을 잠깐 덮어 두게. 아주 향기롭고 아주 값지네. 얼마 주었나? 어느 식당 것인가? 아주 맛있고 향기로운 음식이군.’ 그래서 먹지 않고 반나절 두었습니다. 반나절 두었다가 열어 보십시오.
priya svabhāvaya madhura svabhāvayō apa pā pillu karada gahanavā mēkata pillu velā. ehenam ara bat gāna tibicca roḍa dæn epā velā. ehena pillu gahava bat gāna kirilā bæluvot ehema kilō ekak næti vena kivva ekama tiyenavā. hæbæyi priya svabhāvaya madhura svabhāvaya ēka aturu dahan velā.
사랑스러운 성질, 달콤한 성질은 사라지고 구더기가 꿇어 있습니다. 그러니 그 밥 접시가 이제 싫어졌습니다. 구더기 낀 밥 접시를 달아 보면 무게는 그대로입니다. 그러나 사랑스러운 성질, 달콤한 성질은 사라져 버렸습니다.
ehenam gǣvilā tibicca priya svabhāvayak madhura svabhāvayak tibuṇā ē tuḷa ēka allagannakan ēka bukti in̆dinakan vitarayi ē māti. allagattaṭa passē bukti in̆danaṭa passē priya svabhāvayen madhura svabhāvayen allagena tiyennē mokakda? væḍa karana næti nissāra goḍak. a nisvāra goḍakaṭa koṭu karanna dālāṭa tibavicca mārāva tamayi ara suvan̆da kivvē.
그러니 발려 있던 사랑스러운 성질, 달콤한 성질이 그 안에 있었습니다. 그것을 붙잡을 때까지, 누릴 때까지만 그 환영입니다. 붙잡은 뒤, 누린 뒤에 사랑스러운 성질, 달콤한 성질로 붙잡고 있는 것은 무엇입니까? 쓸모없는 알맹이 없는 덩어리입니다. 그 알맹이 없는 덩어리에 가두려고 발라 둔 환영이 그 향기라는 것이었습니다.
anu lassanaya hæṭi suvaya hæṭi. rasaya hæṭi. dæn menna mē ākārayen mē hitaṭa dukaṭa hētuva priyē svabhāvaya madhura svabhāvaya hæma velāvema bæn̆dilā tiyennē, sæn̆dilā tiyennē satvayāṭu karanna. koṭu karā velāvē mokada velā tiyennē? ē svabhāvaya madhura svabhāvaya gilihilā yanavā. hæbæyi koṭu vecca eken midenna bæhæ. mē nisāma tamayi lōka satvayā pavaṭa koṭu karannē.
아름다움도 그렇고, 향기도 그렇고, 맛도 그렇습니다. 이렇게 dukkha의 원인인 사랑스러운 성질, 달콤한 성질은 언제나 중생을 가두려고 묶여 있고 발려 있습니다. 가두었을 때 어떻게 됩니까? 사랑스러운 성질, 달콤한 성질은 벗겨져 나갑니다. 그러나 갇힌 것에서 벗어날 수 없습니다. 바로 이 때문에 세상 중생이 pāpa에 갇힙니다.
ara priya svabhāvaya madhura svabhāvaya nisāma mona kālen hari mama ayiti karagannavā magē karagannavā. mama karagannavā. ē tattvayaṭa mama pat venavā. ēka magē karagannavā. anna māyā darśanaya saha tava mulāvakin ehāṭa kiyana nisā mat kaḷā. mat karalā mokada karannē? ayiutukamakaṭa asādhāraṇika satvayā peḷam̆buvā. ayiutukamen asādhāraṇaya vakada vennē mahā pāpayaṭa karagahagattā. tatvarayak tuḷa æti karaganna pāpaya gevanna avurudu kalpa gānak yanavā.
그 사랑스러운 성질, 달콤한 성질 때문에 ‘언젠가 나는 이것을 가지겠다, 내 것으로 하겠다, 그 처지에 이르겠다’ 합니다. 환영과 또 다른 미혹으로 취하게 했습니다. 취하게 하여 어떻게 합니까? 중생을 부당함과 불의로 몰아갔습니다. 부당함과 불의 때문에 큰 pāpa를 짊어졌습니다. 1초 사이에 지은 pāpa를 갚는 데 kappa를 몇 번이나 지나야 합니다.
maṭa viruddhayi magē sēvalāpayaṭa viruddha ekak. mēkaṭa viruddha saṭan karana ekak. maṭa jīvat venna denna hon̆da næha. ahuveenavā kamaranavā. gattā nigamana. mama bhārya āvā genāvā. mama svāmīrakya kiyalā giyā. mē tænatta hō mē tænatta eka pæhæraganna hadanavā. hæbæyi hon̆da væḍak karannaka ahuveccā koyi il denavākaṭa vaha ṭikak denavākaṭa vaha ṭikak. kanavā pollakin mærennē. basa bæsā nigamana. nigamanē dæḍi vuṇā nam mokada vennē?
‘나를 거스르는 것, 내 바람을 거스르는 것이 있다. 이것에 맞서 싸우는 것이 있다. 나를 살게 두지 않는다. 걸리면 죽이겠다.’ 이렇게 결론을 냈습니다. ‘나는 아내를 데려왔다, 나는 남편이라고 갔다. 이 사람 또는 저 사람이 그것을 빼앗으려 한다. 걸리기만 하면 독이라도 주든지 몽둥이로 쳐 죽이겠다.’ 화가 나서 결론을 냈습니다. 결론이 굳어지면 어떻게 됩니까?
satvarayayi giyē pollen gahalā maranna praṇagāta pāpa karmaya gevanna koccara kal tiyada karagatta pāpayen haṭagatta dūsitāvaya gevanna hatara apāgata velā kalpa kālāntarayak yanna.
1초 사이에 몽둥이로 쳐 죽이러 갔습니다. pāṇātipāta라는 pāpa kamma를 갚는 데 얼마나 걸립니까? 지은 pāpa로 생긴 더러움을 갚으려면 네 apāya에 떨어져 kappa의 세월을 지나야 합니다.
ehenam tattvayak tuḷa māyāva ahu kaḷē mokak nisāda? ara priya svabhāvayaṭa madhura svabhāvayaṭa viruddhavāṭa mama iḍa dennē næha. bæsa panagena mat velā anit asādhāraṇayak kaḷā. eyā priya svabhāvaya matura svabhāvaya hitē bæn̆dilā hæn̆dilā tibunē nætnam ōka vacin ara prāṇaghāta kerenavada? kerenna hētuvak.
그러니 한순간에 환영이 붙잡은 것은 무엇 때문입니까? 그 사랑스러운 성질, 달콤한 성질을 거스르는 것에 ‘나는 자리를 내주지 않겠다’ 하고 화가 나 취해서 다른 불의를 저질렀습니다. 그에게 사랑스러운 성질, 달콤한 성질이 마음에 묶이고 발려 있지 않았다면 그 pāṇātipāta가 저질러지겠습니까? 저질러질 원인이 있겠습니까?
horakamak keṭenavada? surāvak sūduvak durācārayak boruven hævaṭīmak kella mē midavīmak karanna hētu tiyenavada daśa akusalayanma karanna tiyena hētu okkoma hædilā tiyennē mokakda onna oya priya svabhāvaya madhura svabhāvaya nisā karana mat vīma
도둑질이 저질러지겠습니까? 술, 노름, 그릇된 짓, 거짓으로 속이기, 이간질을 할 원인이 있겠습니까? dasa akusala를 저지를 원인은 모두 무엇으로 생겼습니까? 바로 그 사랑스러운 성질, 달콤한 성질 때문에 생기는 취함입니다.
menna priya svabhāvaya madhura svabhāvaya priya nǣ madhura nǣ kiyannē nætuva ē priya svabhāvaya madhura svabhāvaya nisā apiṭa koyi taram ādīnava æti karanavada ēka apiṭa koccara avæla æti karanavada apiṭa yahapatak vennada oya penī siṭinnē ehenam api ravaṭana māyāva menna mēka dakinna ōnē æma gahalā bilī kuda æmaṭa passē māḷuvā æma nisā gilinavā bilīkō. bilī ko vitarak dæmanam kavadāva ēgaval gahannē næhæ. bilī koka vahalā piṭin gahapu æma nisā hæmaṭā āsa āvē ēkaṭa gahapu māḷuvanṭa bilivaka pæṭalenna venavā.
사랑스러운 성질, 달콤한 성질을 두고, 사랑스럽지 않다거나 달지 않다고 말하지 않고, 그 사랑스러운 성질, 달콤한 성질 때문에 우리에게 얼마나 ādīnava가 생기는지, 얼마나 해가 생기는지, 우리에게 좋은 것처럼 보이는 것인지, 곧 우리를 속이는 환영을 보아야 합니다. 미끼를 꿴 낚싯바늘을 물고기는 미끼 때문에 삼킵니다. 낚싯바늘만 넣으면 결코 물지 않습니다. 낚싯바늘을 덮고 밖에 꿴 미끼 때문에 탐이 나서 문 물고기들은 낚싯바늘에 걸리게 됩니다.
bæri velāva hari māḷuvek dannavā nam ehema māva koṭu karana bilī kokka ahalayi mē æma tiyennē kiyalā ehema maḷuvā kavadāvat ara æma kanna yannē næha. menna mē vagē lōkayē biḷibāna hæma pahak tamayi mana vaḍana rūpa mana vaḍana śabda mana vaḍana gandha mana vaḍana hada mana vaḍana sparśa kiyannē kiyalā. onna o yana ænagaha dātina biḷikutāva mē lōkē hæmatama tiyennē.
혹시 물고기가 ‘나를 가두는 낚싯바늘에 이 미끼가 꿰어 있다’는 것을 안다면, 그 물고기는 결코 그 미끼를 먹으러 가지 않습니다. 이처럼 세상에 미끼 다섯 가지가 있습니다. 마음을 끄는 rūpa, 마음을 끄는 sadda, 마음을 끄는 gandha, 마음을 끄는 rasa, 마음을 끄는 phassa입니다. 그 미끼를 꿴 낚싯바늘이 이 세상 모든 곳에 있습니다.
ahunahama koṭu venavā. menna mēka nuvaṇin vimasālā tērum gattāṭa eyā dakinavā lōkayē priya svabhāvayak ætda? madhura svabhāvayak ætda? asārayi.
걸리면 갇힙니다. 이것을 지혜로 살펴 이해한 이는 봅니다. 세상에 사랑스러운 성질, 달콤한 성질이 있다면 그것은 알맹이가 없다고.
kæmati sē nǣ. ē priya svabhāvayaṭa madhura svabhāvayaṭa kæmatiyi. hæbæyi kæmati vennē mokaṭada? nirupattiva karadarayak nætuva bhukti vin̆dinna. namut lōkaya tuḷa priya svabhāvaya, madhura svabhāvaya kiyannē mokakda? ava koṭu karanna tiyena æmak nam. koheda api kæmætta eka hiṭu vennē? api icca vaśayen kæmati vaśayen yamkisi deyak balāporottu vunā nam anna ē piya svabhāvaya madhura svabhāvayadena yamak ætta nam kæmati sē næha. icca sē næti nisā aniccayi kivvē. isthira næti nisā
뜻대로 되지 않습니다. 우리는 그 사랑스러운 성질, 달콤한 성질을 좋아합니다. 그런데 무엇을 위해 좋아합니까? 아무 탈 없이 누리려고 좋아합니다. 그러나 세상에서 사랑스러운 성질, 달콤한 성질이란 무엇입니까? 우리를 가두는 미끼라면, 우리의 바람이 어디서 이루어지겠습니까? 우리가 바라는 대로(icchā) 무엇을 바랐다면, 그 사랑스럽고 달콤한 것이 있다 해도 바라는 대로 되지 않습니다. 바라는 대로 되지 않기에 anicca라고 한 것입니다.
nisā aniccayi kivvē. isthira næti nisā gatta gama mokada vennē? apiṭa yadārthaya væṭahilā næha. ēkē ādī neveyi ēkenma dakinna ōnē. dæn priya svabhāvayē madhura svabhāvayē ādī neveyi ēkenma dakinna ōnē. priya svabhāvaya madhura svabhāvaya sthira næti hindayi maṭa epā vennē kivvā nam ehema priya svabhāvaya madhura svabhāvaya yathārthaya dækalā nemeyi nigama nitara. ēka sthira næti nisā.
‘영원하지 않기 때문’이라고 받아들이면 어떻게 됩니까? 우리는 실상을 깨닫지 못합니다. 그것의 ādīnava를 바로 그것 자체로 보아야 합니다. 사랑스러운 성질, 달콤한 성질의 ādīnava를 바로 그것으로 보아야 합니다. ‘사랑스럽고 달콤한 것이 영원하지 않아서 싫어진다’고 했다면, 그것은 사랑스럽고 달콤한 것의 실상을 보고 내린 결론이 아닙니다. 그저 영원하지 않기 때문일 뿐입니다.
isthira nǣha kiyalā gattahama yamkisi dēka priya svabhāvaya madhura svabhāvaya yathārthaya væṭinnē næti nisā. ēka istaram tava ekak passē yanavā. dannavā nigamanayaṭa ēka istara næti hindā tava ekak passē yanna. ōken tamayi sasara gamana hædiದಿlā tiyennē. islā næti hindā tava ekak hoyana hindā. ehenam sthira nǣha kiyana eka priya svabhāvaya madhura svabhāvaya atharavanna balanna puḷuvan vacanayak nemeyi. ehenam mokakda vennē? kæmati sēna. kæmati sē nætnam tava ekak allanna kiyannē næha kæmati sē tiyana ekak ahuve næti nisā. istara nætnam istara nætinaṭa āśvādaya ærennē næti nisā ohu vena eka passē yanavā.
‘영원하지 않다’고 받아들이면, 어떤 것의 사랑스럽고 달콤한 성질의 실상을 깨닫지 못하기 때문에, 그것이 영원하지 않으니 또 다른 것을 좇습니다. 영원하지 않다는 결론으로 또 다른 것을 좇습니다. 그것으로 saṃsāra의 여정이 만들어졌습니다. 영원하지 않으니 또 다른 것을 찾기 때문입니다. 그러니 ‘영원하지 않다’는 말은 사랑스럽고 달콤한 것을 버리게 하는 말이 아닙니다. 그러면 무엇입니까? ‘뜻대로 되지 않는다’는 것입니다. 뜻대로 되지 않는다면 또 다른 것을 잡으라고 하지 않습니다. 뜻대로 되는 것은 어디에도 걸리지 않으니까요. 영원하지 않다고만 하면, 영원하지 않아도 즐거움은 사라지지 않으니 그는 다른 것을 좇습니다.
yana eka kæmati sē næha kiyalā dænagattot ēkenma ēkē yathārthaya dænagannavā. anna væhilā tiyena tæna. yamak kæmati sē nædda ēka dukayi. yamak sthira nædda ēka dukayi kivvā.
가는 곳마다 뜻대로 되지 않는다는 것을 알면 바로 그것으로 그 실상을 압니다. 그곳이 가려져 있던 곳입니다. ‘무엇이 뜻대로 되지 않는다면 그것은 괴롭다’여야 하는데, ‘무엇이 영원하지 않다면 그것은 괴롭다’고 했습니다.
lōkayē koccara sthira næti vuṇat priya svabhāvaya madhura svabhāvaya tiyena avidyāmāna venavā. apriya amadura dēval lōkē vidyāmāna venavā. yamak isthira nætnam ēka dukayi kivvot ara apriya amadura svabhāvaya ēvā isra næhanam ēkat dukada?
세상에서 아무리 영원하지 않아도 사랑스럽고 달콤한 성질은 드러납니다. 사랑스럽지 않고 달지 않은 것들도 세상에 드러납니다. ‘무엇이 영원하지 않으면 괴롭다’고 하면, 그 사랑스럽지 않고 달지 않은 것들이 영원하지 않을 때 그것도 괴롭습니까?
aṁśa bhāga hædenavā pirikāva hædenavā ēkat yamak kiyanayi. yamak sthira nætnam ēka dukayi kivvā. pansabhāgē piḷiikāva sthira nætnam ēkat duka.
반신불수가 생기고 암이 생깁니다. 그것도 ‘무엇’에 듭니다. ‘무엇이 영원하지 않으면 괴롭다’고 했으니, 반신불수나 암이 영원하지 않다면 그것도 괴롭습니까?
hō dharmayaṭa gælapenna. dharmayaṭa bahā hinnē. hō vinayaṭa bahāyi hinnē kohomada dharmayaṭa bahā hiṭiya nætnam kohomada vinayaṭa passavā gannē? dharmayaṭa bahā hiṭiyot kāraṇā akāraṇā hariyaṭa tērum aragena īṭa piripadenavā. etakoṭa videna ehenam vinaya ganna nam dharmaya dækalā tiyenna ōnē. dharmaya dækena tākkal vinaya ganna vidihak nǣha.
dhamma에 들어맞아야 합니다. dhamma에 대어 보아야 합니다. vinaya에 대어 보아야 합니다. dhamma에 대어 보지 않고 어떻게 vinaya에 대어 보겠습니까? dhamma에 대어 보면 옳은 까닭과 그른 까닭을 바르게 알고 그에 따라 실천합니다. 그러니 vinaya를 지니려면 dhamma를 보았어야 합니다. dhamma를 보지 못하는 동안은 vinaya를 지닐 길이 없습니다.
karmaya dakinna ōnē. ē nisā kiyanavā yō dhammaṁ passati sōmaṁ passati yō vinayan passati sasōmaṁ passavati dēśanā kaḷē nǣ. dhammō havē rakka æti dhammacāri dhammōca yathā dhammō yathātō tathā paṭipajjītabbayi. hæma velēma dharmayayi mul kaḷē. vinaya mul karalā katā kaḷē næha. oya hæmatænaka pennalā tiyennē dharmaya dakinna ōna.
dhamma를 보아야 합니다. 그래서 ‘yo dhammaṃ passati so maṃ passati’라고 하셨지, ‘yo vinayaṃ passati so maṃ passati’라고 설하지 않으셨습니다. ‘dhammo have rakkhati dhammacāriṃ’, 그리고 dhamma를 그대로 실천해야 한다고 하셨습니다. 늘 dhamma를 앞세우셨습니다. vinaya를 앞세워 말씀하지 않으셨습니다. 어디서나 보여 준 것은 dhamma를 보아야 한다는 것입니다.
dharmaya dækkē nætnam obaṭa vinayak kōlaganna bæha. dharmaya dækkā nam, dharmayen dækka nam mēka væḍa sahitayi mēka avaḍa sahitayi. mēka darannē menna mē badu væḍa sahita deyak. mēka menna avelat darana ekak. menna mēka dakinavā. dækkaṭa passē api nigamanayā karanavā yamak nisā avæla nam ēka nokaḷa yutu. yamak væḍa sahakatana kaḷa yutu. nokaḷa yutta nokaḷa yutta hæṭiya dænaginavā. kaḷa yutta kaḷa yuttē hæṭiya tæna kriyātmaka venavā. anna vinaya.
dhamma를 보지 못하면 vinaya를 지닐 수 없습니다. dhamma를 보았다면, dhamma로 보았다면, ‘이것은 이롭다, 이것은 해롭다, 이것을 지니면 이런 이로움이 있다, 이것은 해를 지닌다’ 하고 봅니다. 본 뒤에 결론을 내립니다. 무엇 때문에 해롭다면 그것은 하지 말아야 할 것, 이롭다면 해야 할 것. 하지 말아야 할 것을 하지 말아야 할 것으로 알고, 해야 할 것을 해야 할 것으로 행합니다. 그것이 vinaya입니다.
dæn oya kiyana vinaya misā hadāpu vinayak api dannē kohoma ēka vinayakda nædda kiyalā. vinaya vinaya hæṭiyaṭa dakinna nam dharmaya dharmaya hæṭiyaṭa dakinna ōnē. dharmaya dharmaya hæṭiyaṭa dækkahama vinaya etanama matu venavā. menna mēkē kiyanavā abhi vinaya
이 vinaya 말고 만들어 낸 vinaya가 vinaya인지 아닌지 우리가 어떻게 압니까? vinaya를 vinaya로 보려면 dhamma를 dhamma로 보아야 합니다. dhamma를 dhamma로 보면 vinaya가 바로 거기서 드러납니다. 이것을 abhivinaya라고 합니다.
oya hæn̆givilā tiyena dharmaya tamayi api dakinnē abhidharmaya hæn̆gavilā tiyena hindā vacinna bæhæ. hæn̆givilā tiyena dharmaya mokakda? dahasak ādīnava hæn̆gavilā. hæn̆gicca dahasak ādīnava matu karaganna puḷuvan vunānam dharmaya tuḷin dharmayen abhidharmayaṭa āvā.
그 숨은 dhamma를 우리가 보는 것이 abhidhamma입니다. 숨어 있으니 쉽게 보이지 않습니다. 숨은 dhamma는 무엇입니까? 수천의 ādīnava가 숨어 있습니다. 숨은 수천의 ādīnava를 드러낼 수 있다면, dhamma를 통해 dhamma에서 abhidhamma에 이른 것입니다.
etakoṭa dakinna hambavenavā meccara kal sammata karagatta padayaka hiṭiyaṭa vinayak kiyalā hadāgattaka hiṭiyā misak abhiya tibunē. abhidharmaya vatuvilāṭa passē abhidharmaya tuḷin dakinavā. abhyantaraya tibicca dharmaya tuḷin menna dahasak ādīnavā. abhidharmayen dækkā. ehenam mama dannē tīraṇaya mokakda piḷipanē mokaṭada ē passē tava tavat giya mama anātayi. ēka athæriyot nātayi. anātha dækkā anāta hæṭiyaṭa nāta dækkā nāta hæṭiyaṭa anna anātha nāta dækkā nam kiyanavā budun dækkā.
그러면 보게 됩니다. 이토록 오래 관습으로 정한 낱말에 머물고 vinaya라고 만든 것에 머물렀을 뿐, 깊음(abhi)은 없었다는 것을. abhidhamma가 드러난 뒤에는 abhidhamma를 통해 봅니다. 안에 있던 dhamma를 통해 수천의 ādīnava를 abhidhamma로 보았습니다. 그러면 ‘내가 내린 결정은 무엇이었나, 왜 그것을 붙잡고 더욱 좇았나. 나는 의지할 데가 없다(anātha). 그것을 버리면 의지처가 있다(nātha).’ anātha를 anātha로, nātha를 nātha로 보았습니다. anātha와 nātha를 보았다면 붓다를 보았다고 합니다.
kodada anāta nāsata kiyannē? appaṭima budu. anāta nātha pratimāvak nǣ. budunṭa pratimāvak næha. budun kiyannē anāta nāta. anātha anātha hæṭiyaṭa dækka nam nāta nāta hæṭiyaṭa dækkanam ohu anātha dækalā tiyenavā nā dækalā tiyenavā anāta nā dækka nam budun dækkā. budu dækkanam dharmaya dækkā. dharmaya dækkā nam pudun dækkā. menna pudun dakina hæ.
anātha와 nātha란 무엇입니까? appaṭima 붓다. anātha·nātha에는 견줄 모습(paṭimā)이 없습니다. 붓다께는 견줄 모습이 없습니다. 붓다란 anātha·nātha입니다. anātha를 anātha로, nātha를 nātha로 보았다면 그는 anātha를 보고 nātha를 보았습니다. anātha·nātha를 보았다면 붓다를 보았습니다. 붓다를 보았다면 dhamma를 보았습니다. dhamma를 보았다면 붓다를 보았습니다. 이것이 붓다를 보는 방법입니다.
ehenam dharmaya tuḷin api dakinna ōnē menna anātha deyak anāthayaṭa pat karana ādīnava dahasak ādīnava āśvāda næmæti māyāvakin vahalā apiṭanavā. menna hæn̆gē abhyantarayē hæn̆givilā tiyena dharmaya. menna mēka matu karaganna puḷuvan vunā nam edāṭa kivvā abhidharma dharmassan hiṭiyā kiyalā budurajāṇan vahansē væḍa inna ekak. ehenam abhi abhidharmaya kiyannē vinē sūtra abhidharmaya kiyannē. ē tripiṭakaya ēka dharmayamayi.
그러니 dhamma를 통해 우리가 보아야 할 것은, 의지할 데 없게 만드는 것, 의지할 데 없음에 빠뜨리는 수천의 ādīnava를 assāda라는 환영으로 덮어 우리를 속인다는 것입니다. 이것이 안에 숨은 dhamma입니다. 이것을 드러낼 수 있다면, 붓다께서 계시던 때 abhidhamma를 아는 이들이 있었다고 한 것이 바로 그것입니다. 흔히 abhidhamma라고 하면 vinaya, sutta, abhidhamma의 abhidhamma를 말하는데, 그 tipiṭaka는 모두 dhamma입니다.
ēka dharmaya tuḷa tiyena viśēṣa koṭasa nisā ēkaṭa abhidharmaya kivē. avabōdha karaganna abhidharmaya ekak oya dharmaya tiyēṣa koṭa abhi dharmaya kivē tava ekak. budurajāṇan vahansē væḍa inna kālu abhi dharma dēśanā karana viśaṣan vahansēlā hiṭiyā mokakda onna oya hæn̆gavīlā tiyena ādīnava matu karalā pennanna puḷuvan dakṣatāvaya stē hiṭiyē. ē aya ṭikē abhitara bhikṣūn vahansēlā.
그것은 dhamma 안의 특별한 부분이라서 abhidhamma라고 했습니다. 깨달아야 할 abhidhamma가 하나이고, dhamma의 특별한 부분을 abhidhamma라 한 것이 또 하나입니다. 붓다께서 계시던 때 abhidhamma를 가르치는 뛰어난 스님들이 있었습니다. 그분들은 무엇을 지녔습니까? 그 숨은 ādīnava를 드러내 보여 주는 솜씨를 지녔습니다. 그분들이 abhidhamma의 bhikkhu들이었습니다.
menna jātiya menna jātiyaṭa hētuva menna jātiya nirōdhaya menna jāti nirōdha mārgaya. hari ākārayava vigraha karalā denavā. abhyantarayē hæn̆gavalā tiyena ādīnava peilā jātiya hæṭi pennenavā.
‘이것이 jāti, 이것이 jāti의 원인, 이것이 jāti의 nirodha, 이것이 jāti nirodha의 길’ 하고 바르게 풀어 줍니다. 안에 숨은 ādīnava를 보여 jāti의 실상을 보여 줍니다.
namut ēkaṭa mokada kiyannē? jātiyada dukayi kiyalā jātiyi dukkhā kiyalā tēruvāda jātiyada dukayi. pāsā nirukti anuva jātiya da dukayi kiyalā tēruvā jātiyi dukkhā kiyalā.
그런데 그것을 무엇이라 합니까? ‘jātipi dukkhā’를 ‘jāti도 괴롭다’고 풀었습니다. 말의 nirutti대로 ‘jāti도 괴롭다’고, jātipi dukkhā를 그렇게 풀었습니다.
dæn ætta balāpuvahama nivanaṭa gōcara venavada? ara priyamanāpaka svabhāvayak æti jāti tiyenavā nam ē priyamanāpa svabhāvaya duka. ēka duka nǣ. ēka nisā tamayi satvaya ælennē.
사실을 보면 그것으로 nibbāna에 닿습니까? 사랑스럽고 마음에 드는 성질이 있는 jāti가 있다면, 그 사랑스럽고 마음에 드는 성질이 괴로움입니까? 그것은 괴로움이 아닙니다. 그것 때문에 중생이 붙는 것입니다.
ehenam mokakda pin jāti api dukkhā jātipi dukkhā. api jāti dukayi. jāti api kiyana ekayi vadinnē jāti pigiyā. jātiya dartaya neme bhāṣā nirr̥ttiya pada niruktiyak tiyenavā pada niruktiya dakinakan dharmaya tōrannada?
그러면 ‘jātipi dukkhā’란 무엇입니까? jāti api dukkhā입니다. jāti와 api라는 말이 붙어 ‘jātipi’가 된 것입니다. jāti의 실상이 아닙니다. 말의 nirutti, 낱말의 nirutti가 있습니다. 낱말의 nirutti를 보지 않고 dhamma를 가리겠습니까?
jāti api dukkhā jātipi dukkhā. api kiyannē api iriyāven api hoyāganna ōnē. prī iriyāva priyāva api iriyāva apriyāva anna api kiyana vacanaya pennavē mokakda apriya sahagata bava jāti api kiyannē apriya jāti api jāti apriya jāti rūpayi.
jāti api dukkhā, jātipi dukkhā. ‘api’라는 것을 우리는 piya에서 찾아야 합니다. piya는 사랑스러움, appiya는 사랑스럽지 않음입니다. ‘api’라는 말이 보여 주는 것은 무엇입니까? 사랑스럽지 않음입니다. ‘jāti api’란 사랑스럽지 않은 jāti입니다. 사랑스럽지 않은 jāti의 모습입니다.
dæn mēkaṭa kisima tarkavādayak gēnna bæha. apiṭa duka dennē apriya jāti. priya jāti duka dennē næhænē. jāti kiyana podunama gattahama mēkē priya jāti tiyenavā ēvaṭa hita ælenavā. apriya jāti tiyenavā ēvaṭa gæṭenavā.
여기에는 어떤 논쟁도 끌어올 수 없습니다. 우리에게 괴로움을 주는 것은 사랑스럽지 않은 jāti입니다. 사랑스러운 jāti는 괴로움을 주지 않지 않습니까. jāti라는 공통 이름으로 보면, 사랑스러운 jāti가 있어 마음이 거기에 붙고, 사랑스럽지 않은 jāti가 있어 거기에 부딪힙니다.
jāti deākārayi. kosa priya jāti koṭasak apriya jāti. ē siyaluma jāti dukayi kivvot ehema lōkayā gaṇan gannē næ. apriya jāti dukayi. jātiyala apriya jāti tiyenavā. eha jāti kiyannē mavkusen ubihi venavā vitarak nemeyi jāti kiyannē. jāti vividhākārayak pramāṇayi. lōkē haṭagatta hæma ekakma haṭagattaṭa passē haṭagatta ēvā jāti.
jāti는 두 가지입니다. 사랑스러운 jāti와 사랑스럽지 않은 jāti입니다. 그 모든 jāti가 괴롭다고 하면 세상 사람은 귀담아듣지 않습니다. 사랑스럽지 않은 jāti가 괴롭습니다. jāti 가운데 사랑스럽지 않은 jāti가 있습니다. jāti란 어머니 배에서 태어나는 것만이 아닙니다. jāti는 여러 가지입니다. 세상에서 생겨난 모든 것, 생겨난 뒤의 그것들이 jāti입니다.
menna jāti tōraganna ōnē. jāti kuḍā jāti tiyenavā mahā jāti tiyenavā. kuḍā kuḍā hædilā haṭagatta maha jāti tiyenavā. loku loku goḍaval valaṭa ē sammata tiyāgannavā. puṁci puṁci goḍaval valaṭa ē maṭṭamē sammata tiyāgannavā. kes jāti, lom jāti, niyapotu jāti, dat jāti, haṁjāti, nahara jāti, æṭa jāti oya jāti vacanaya adat api ḷan̆ga bhāvitā venavā. oya okkoma jāti gas jāti, gal jāti, gal jāti, pas jāti oya jāti tamayi okkoma ajīvī velā ēvā tiyenavā ajīvī ēvā tiyenavā. okkoma jāti.
jāti를 가려야 합니다. 작은 jāti가 있고 큰 jāti가 있습니다. 작은 것들이 모여 생긴 큰 jāti가 있습니다. 큰 덩어리에는 그에 맞는 관습적 이름을 붙이고, 작은 덩어리에는 그 수준의 관습적 이름을 붙입니다. 머리털 jāti, 몸털 jāti, 손발톱 jāti, 이 jāti, 살갗 jāti, 힘줄 jāti, 뼈 jāti — 이 jāti라는 말은 오늘도 우리 사이에서 쓰입니다. 모두 jāti입니다. 나무 jāti, 돌 jāti, 흙 jāti — 생명 없는 것들도 있습니다. 모두 jāti입니다.
mē jātiya atara priya jāti tiyenavā apriya jāti tiyenavā. oya jātiya priya jātiyak āvot mihasuvayi kiyalā gannavā. apriya jātiyak āpuhama dukayi kiyalā gā.
이 jāti 가운데 사랑스러운 jāti가 있고 사랑스럽지 않은 jāti가 있습니다. 사랑스러운 jāti가 오면 즐겁다고 받아들입니다. 사랑스럽지 않은 jāti가 오면 괴롭다고 받아들입니다.
menna api dakinna ōnē issellāma mēkak jātiyala venasak tiyenavā. siyaluma jāti dukayi kivvot ehema lōkē dukayi kivvahama budurajāṇan vahansē æyi mōḍē ehema kivvē kiyalā budurajāṇan vahansē æha kivvanē lōkē priya svabhāvayak madhura svabhāvayak nætnam lōka satyaya ælenavada apriya ama svabhāvayak nætnam lōkē midenavada? mē dekama vidyāmānayi.
우리가 맨 먼저 보아야 할 것은 jāti에 차이가 있다는 것입니다. 모든 jāti가 괴롭다고 하면 — 세상이 괴롭다고 했을 때 붓다께서 ‘어리석은 이여, 왜 그렇게 말했느냐’ 하고 물으셨지 않습니까. ‘세상에 사랑스럽고 달콤한 성질이 없다면 세상 중생이 붙겠느냐, 사랑스럽지 않고 달지 않은 성질이 없다면 세상에서 벗어나겠느냐.’ 이 둘 모두 드러나 있습니다.
ehenam jātiya lō dekama vidyāmānayi. priya jāti tiyenavā apriya jāti tiyenavā. dæn priya jāti dukayi kivvot piḷiganna hētu næ. apriya jāti dukayi. priya jāti dukaṭa hētuvayi. anna dukayi dukaṭa hētuvayi jāti valinma dakinna ōna.
그러니 jāti에도 둘 다 드러나 있습니다. 사랑스러운 jāti가 있고 사랑스럽지 않은 jāti가 있습니다. 사랑스러운 jāti가 괴롭다고 하면 받아들일 까닭이 없습니다. 사랑스럽지 않은 jāti가 괴롭습니다. 사랑스러운 jāti는 괴로움의 원인입니다. 괴로움과 괴로움의 원인을 바로 jāti에서 보아야 합니다.
priya jāti dukaṭa hētuva priya jāti nisā allanna giyāhama ahuvennē apriya jāti. priya jātiya ekak allanna giyāma dahasak apriya jātiyala koṭu venavā. ehenam apriya jātiya atarin mayi priya jātiyak matuvelā pēnnē. ē priya jātiya sæpa sahagata nisā, priya svabhāvayen madhura svabhāvayen yutta nisāma tamayi lōkē satvayā allaganna giyāma apriya jāti valaṭa koṭu vennē.
사랑스러운 jāti가 괴로움의 원인입니다. 사랑스러운 jāti 때문에 붙잡으러 가면 걸리는 것은 사랑스럽지 않은 jāti입니다. 사랑스러운 jāti 하나를 붙잡으러 가면 천의 사랑스럽지 않은 jāti에 갇힙니다. 그러니 사랑스럽지 않은 jāti 사이에서 사랑스러운 jāti 하나가 드러나 보입니다. 그 사랑스러운 jāti가 즐거움을 지니고 사랑스럽고 달콤한 성질을 지녔기에, 세상 중생은 그것을 붙잡으러 가서 사랑스럽지 않은 jāti에 갇힙니다.
hæma gahanna giyāma biḷi kohokaṭa koṭu venavā vāgē. priya jātiya allanna gihillā apriya jāti valaṭa koṭu venavā. apriya jāti dukayi. priya jāti duka nǣha. prēyayik dukaṭa hētuva. ehenam jāti tuḷama vidyāmānaya venavā duka saha dukaṭa hētuva.
미끼를 물러 가면 낚싯바늘에 갇히는 것처럼, 사랑스러운 jāti를 붙잡으러 가서 사랑스럽지 않은 jāti에 갇힙니다. 사랑스럽지 않은 jāti가 괴롭습니다. 사랑스러운 jāti는 괴로움이 아닙니다. 사랑스러운 것은 괴로움의 원인입니다. 그러니 jāti 안에 괴로움과 괴로움의 원인이 함께 드러납니다.
anna api dekama dakinna ōnē. ēka dækkē nætnam api boruvaṭa rævaṭenavā. yathārthavat ætta ganna dannē nǣ. eham boruvaṭa rævaṭina eka budu dahama nemeyi. budu dahama kiyannē hæma dēkama hari ætta dakinna ōnē.
그 둘을 모두 보아야 합니다. 그것을 보지 못하면 거짓에 속습니다. 있는 그대로의 사실을 잡을 줄 모릅니다. 거짓에 속는 것은 붓다의 가르침이 아닙니다. 붓다의 가르침이란 모든 것에서 바른 사실을 보아야 하는 것입니다.
ehenam priya jāti dukaṭa hētuvayi apriya jāti dukayi. anna jāti api dukkhā. apriya jāti dukayi.
그러니 사랑스러운 jāti는 괴로움의 원인이고, 사랑스럽지 않은 jāti가 괴로움입니다. 그것이 jāti api dukkhā, 곧 사랑스럽지 않은 jāti는 괴롭다는 뜻입니다.
jarāpi dukkhā. jarā kiyanakoṭa dirā yana okkoma jarā. ehenam mē lōkē priya svabhāvayen madhura svabhāvayen yuttak ēvat dihā yanavā. apriya amaduravat diā yanavā. ē sæma jāti valaṭama dirā yāma urumayi.
jarāpi dukkhā. jarā라 하면 낡아 가는 모든 것이 jarā입니다. 이 세상에서 사랑스럽고 달콤한 것도 낡아 갑니다. 사랑스럽지 않고 달지 않은 것도 낡아 갑니다. 모든 jāti에 낡아 감이 따릅니다.
lōkē yam jātiyak haṭagattada priya jāti, madhura jāti vēvā. apē amadhura jāti vēvā mē okkomat jarāvaṭa patvenavā. etakoṭa priya jāti jarāvaṭa pat venavā nam api ēkaṭa duk venavā. apriya jātiyak jarāvaṭa pat venavā. birā yanavā. ēkanat duka.
세상에 어떤 jāti가 생겼든, 사랑스러운 jāti든 달콤한 jāti든 사랑스럽지 않고 달지 않은 jāti든, 이 모두 jarā에 이릅니다. 사랑스러운 jāti가 jarā에 이르면 우리는 슬퍼합니다. 사랑스럽지 않은 jāti가 jarā에 이르러 낡아 갑니다. 그것도 괴롭습니까?
yamkisi jāti vaśayen api upamāvak vaśayen gannavā. gamaka innavā mahā dāmarika sallālayek bēbaddhaya gamaṭama epā karapu eke. mēka hon̆daṭa hayahat ætuva innavānam. dhamē minihedara duraṭa pāṭa yanna bæhæ doṭa bæhalā yanna bæ. gahanavā, bayinavā, hiṁ karanavā, kaḍāva vadā gannavā. noyek hin̆gi hiṁsā karanavā. dæn mē dāmarika jātiyak api dækkā. api priya jātiyak nemeyi ēka apriya jātiyak. apiṭa duka gena denavā. dæn oya oya dāmarikayā dinanna paṭan gannavā hærenna paṭan gannavā. edak hædilā hari asanīkak mokak hari velā hari vayasa gihin hari. dæn mēka væhælā mēkaṭa dæn hæramiṭiyē yanna velā.
어떤 jāti를 비유로 들겠습니다. 마을에 큰 깡패, 건달, 술꾼이 있어 온 마을이 질려 합니다. 그가 힘이 넘칠 때는 사람들이 그 집 근처로 지나가지도, 그 앞길로 내려가지도 못합니다. 때리고, 욕하고, 괴롭히고, 빼앗습니다. 온갖 괴롭힘을 합니다. 우리는 이런 깡패 jāti를 보았습니다. 그것은 사랑스러운 jāti가 아니라 사랑스럽지 않은 jāti입니다. 우리에게 괴로움을 줍니다. 그런데 그 깡패가 낡기 시작하고 시들기 시작합니다. 병이 났든, 무슨 탈이 났든, 늙었든. 이제 쇠약해져 지팡이를 짚고 다녀야 합니다.
dæn ara gamē hiṭisila dukada anē ara apiṭa dāmarikam karapu apēṭa yanakoṭa pāra innaṭa maga rækalā gahapu anē balannakō hæramiṭiyak arann̆dayi yannē apiṭa hari dukayi kiyanavada? tantaṁ æti deyiyō bæluvā vāgē ōkaṭa leḍak hædilā api pætta væṭalā giyakan api vērunā. paturu venavānē?
그러면 그 마을 사람들이 슬퍼합니까? ‘아이고, 우리에게 깡패 짓을 하던, 우리가 지나갈 때 길을 막고 때리던 그 사람이, 보라, 지팡이를 짚고 다니니 우리가 너무 슬프다’고 합니까? ‘신이 굽어보셨는지 저놈이 병이 나서 쓰러지기까지 우리가 얼마나 시달렸던가’ 하며 속이 후련해하지 않습니까?
ehenam siyalu jarā lōka satyayāṭa dukada. ehenam mē jarāvala tiyenavā priya jarāvak tiyenavā apriya jarāvak tiyenavā. priya jarāvalahat eyāṭa priya dē jarāvaṭa pat venava nam dukayi. apriya dēval jarāvaṭa pat venakoṭa ēka duka næ.
그러니 모든 jarā가 세상 중생에게 괴롭습니까? 이 jarā에는 사랑스러운 jarā가 있고 사랑스럽지 않은 jarā가 있습니다. 사랑스러운 것이 jarā에 이르면 괴롭습니다. 사랑스럽지 않은 것이 jarā에 이를 때는 괴롭지 않습니다.
ehenam api apriya karannē mona jarāvaka priya dēval jarāvaṭa pat venna nam api ēka priya karannē næha. mē jarā api dukkhā jarā api dukkhā apriya jarāvak tiyenavā apiṭa yamak priya nam matura nam ēka jarāvaṭa pat venanṭa api kæmati næhæ. menna apriya jarā ōkē priya jarāvak tiyenavā. apiṭa avæḍa karanavā nam, apiṭa hiṁ hiṁsā karanavā nam ēka jarāvaṭa pat venakoṭa apiṭa ēka duka næha.
그러면 우리가 싫어하는 것은 어떤 jarā입니까? 사랑스러운 것들이 jarā에 이르는 것을 우리는 좋아하지 않습니다. 이것이 jarā api dukkhā입니다. 사랑스럽지 않은 jarā가 있습니다. 우리에게 사랑스럽고 달콤한 것이 jarā에 이르는 것을 우리는 원하지 않습니다. 이것이 사랑스럽지 않은 jarā입니다. 사랑스러운 jarā도 있습니다. 우리에게 해를 끼치고 우리를 괴롭히던 것이 jarā에 이를 때는 우리에게 괴롭지 않습니다.
ehenam apiṭa duka dennē monavayada api
그러면 우리에게 괴로움을 주는 것은 무엇입니까?
apriya karana deyak jarā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)