dharma desanā 2
ධර්ම දේශනා 2
apriya jarāva dukayi.
싫은 jarā(늙음)는 괴로움입니다.
anika tamayi vyādhi. yam jātiyak priyada apriyada ē jāti dekama lōkē tiyenavā. ē dekamat jarāvaṭa pat venavā. ē dekamat vyādhiyaṭa pat venavā. væhærilā yanavā.
또 하나는 vyādhi(병)입니다. 좋아하는 jāti(태어난 것)든 싫어하는 jāti든, 그 두 가지가 다 세상에 있습니다. 그 둘 다 늙음에 이르고, 둘 다 병에 걸려 시들어 갑니다.
etakoṭa priya deyak væhærilā yanakoṭa apiṭa ēka dukayi. api ēkaṭa kæmati neme. anna apriya væhærīmak.
그러니 좋아하는 것이 시들어 갈 때 우리는 괴롭습니다. 우리는 그것을 바라지 않습니다. 그것이 바라지 않는 시듦입니다.
priyarīmak tiyenavā. yamak apiṭa aniṣṭhada apiṭa apriyada eban̆du jātiyak tuḷa væhærīmak pat venavā. ēka apiṭa satuṭak misak duk gæna dennē nǣ. ehenam monavada apiṭa yamkisi
반가운 시듦도 있습니다. 우리가 원치 않고 싫어하는 것에 시듦이 닥치면, 그것은 우리에게 기쁨을 줄 뿐 괴로움을 주지 않습니다.
dennē nǣ. ehenam monavada apiṭa yamkisi vyādhiyakin duka dennē? api priya nokarana vyādiyak apiṭa āvānam ara priya karana manāpa karana dēkaṭa vyādiyak ena ekayi apiṭa duka innē. ehenam vyādhi api dukkhā vyādhipi dukkhā apriya vyādhiyak ætda ēka dukayi.
그렇다면 어떤 병이 우리에게 괴로움을 줍니까? 우리가 싫어하는 것에 병이 온다면 몰라도, 우리가 좋아하고 마음에 들어 하는 것에 병이 오는 것이 우리에게 괴로움입니다. 그래서 'vyādhi api dukkhā', 'vyādhipi dukkhā'라 한 것입니다. 바라지 않는 vyādhi가 있다면 그것이 괴로움입니다.
menna yathārthaya. apriya vyādhayak tiyenavā nam anna ēkayi dunnē. ōka tamayi vyādhi api dukkhā kiyana ekayi vyādhipi dukkhā kiyana.
이것이 실상입니다. 바라지 않는 vyādhi가 있다면 바로 그것이 괴로움을 줍니다. 그것이 'vyādhi api dukkhā'라는 것이고 'vyādhipi dukkhā'라는 것입니다.
ē vagēma maraṇayaṭa pat venakoṭat yam jātiyak haṭagannakoṭama priyamanāpa jāti tiyenavā, apriyamanāpa jāti tiyenavā. maraṇayaṭa pat venakoṭa ē priyamanāpavaṭayi apriyamanāpa jātiyaṭayi okkoṭama murayi varaṇaya.
마찬가지로 죽음에 이를 때도, 어떤 jāti가 생겨날 때부터 좋고 마음에 드는 jāti가 있고 싫고 마음에 들지 않는 jāti가 있습니다. 죽음에 이를 때는 좋은 jāti에도 싫은 jāti에도 모두 죽음이 옵니다.
itin apiṭa duka dennē kovvāda duen? api priyamanāpa deyak mæṭilā giyot apiṭa duka denavā. api apriyamanāpa deyak mæṭalā giyot ēkat duka denavada?
그러면 우리에게 괴로움을 주는 것은 어느 쪽입니까? 좋아하는 것이 죽어 버리면 우리는 괴롭습니다. 싫어하는 것이 죽어 버리면 그것도 괴로움을 줍니까?
ēka dukak æti vennē næha apiṭa oppu karanna bæ. api apriya nam amanāpanam yam jātiyak monavā hō apriya amanāpa jātiyak næti velā giyot mærilā giyot api ēkaṭa kæmatiyi. apiṭa ēka dukak vennē næha. ehenam
그것이 괴로움을 일으킨다고 증명할 수 없습니다. 우리가 싫어하고 마음에 들지 않는 무언가가 사라지거나 죽어 버리면 우리는 그것을 반깁니다. 그것은 우리에게 괴로움이 되지 않습니다.
apiṭa ēka dukak vennē næha. ehenam yathārthayama duka dakinna ōnē boruven navattannē nætuva avaṁkama pēna duka dakinna ōna.
그러니 실상 그대로의 괴로움을 보아야 합니다. 거짓에 머물지 말고 정직하게, 보이는 그대로의 괴로움을 보아야 합니다.
næn apriya maraṇayak ætda yamak priya svabhāvayen yuttanam madhura svabhāvayen yuttanam mē maraṇayaṭa api priya karannē næha. menna mēvā apiṭa dukayi. ehenam maraṇaṁ aidukkhaṁ tamayi maraṇaṁpi dukkhaṁ kivvē. anna
이제 바라지 않는 죽음이 있다면 — 어떤 것이 좋은 성질, 달콤한 성질을 지녔다면 그것의 죽음을 우리는 바라지 않습니다. 바로 이런 것들이 우리에게 괴로움입니다. 그래서 'maraṇaṃ api dukkhaṃ', 그것을 'maraṇampi dukkhaṃ'이라 한 것입니다.
aidukkhaṁ tamayi maraṇaṁpi dukkhaṁ kivvē. anna pada niruptiyē maraṇaṁ api maraṇaṁpi api maraṇaṁ api kivvē apriya maraṇa apriya maraṇa dukayi. menna maraṇaṁpi dukaṁ kivvē.
낱말 풀이(nirutti)로 보면 'maraṇaṃ api', 'maraṇampi'입니다. 'maraṇaṃ api'라 한 것은 바라지 않는 죽음, 바라지 않는 죽음이 괴로움이라는 뜻입니다. 이것이 'maraṇampi dukkhaṃ'이라 한 것입니다.
anna oya maṁ api micceralā kivvā vacanē lassanaṭa tērum karalā denna īḷan̆ga avasthāvē vāk kiyanavā.
제가 앞서 말한 그 낱말(api)을 아름답게 풀어 주려는 듯, 다음 대목에서 이렇게 말합니다.
apiya ehi sampayōgō dukkō apriya karannā vū vēvā samaga ekatu venna enna ēka dukayi. anna api kiyana vacanayē arthaya hariyaṭa āvā.
'Appiyehi sampayogo dukkho' — 싫은 것들과 함께 묶이게 되는 것, 그것이 괴로움입니다. 우리가 말한 그 낱말의 뜻이 그대로 들어맞았습니다.
apiya ehi sampayōgō apriya vū ēvā samagayēda dīmak ætda ēka dukayi. priya ēhi vippayōgō dukkhō tamayi piyēhi vippayōgō dukkhō ki. priya karannā vū dēvayayen venvīma dukayi.
'Appiyehi sampayogo' — 싫은 것들과의 만남이 있다면 그것이 괴로움입니다. 'Piyehi vippayogo dukkho' — 좋아하는 것들과 헤어지는 것이 괴로움입니다.
en mē lōkē tiyennē monavada? anna ē apriyavā samagaya ekvenna vena eka lōka dharmatāvayak. anna ē priya svabhāvayangē ven vena eka lōka dharmatāvayak. ehenam mē
그러면 이 세상에 있는 것은 무엇입니까? 싫은 것들과 함께하게 되는 것은 세상의 dharmatā입니다. 좋은 것들과 떨어지게 되는 것도 세상의 dharmatā입니다.
ven vena eka lōka dharmatāvayak. ehenam mē lōkaya tuḷa ehema novana lōkayak yanna næti nisā menna mēka mehemayi duken pirennē. dukaṭa hētuva nisā koṭu venavā. dukaṭa pirilā hitaṭa væradaganna siddha venavā.
그러니 이 세상 안에서 그렇지 않은 세상으로 갈 길이 없기에, 이렇게 괴로움으로 가득 찹니다. 괴로움의 원인 때문에 갇힙니다. 괴로움에 가득 차 마음이 그르쳐지게 됩니다.
dæn duka duka hæṭiyaṭa dakinna ōnē. dukaṭa hētuva dukaṭa hētuva hæṭiyaṭa dakinna ōnē. dukaṭa hētuva priya svabhāvaya madhura svabhāvaya kiyalā dækkē nætnam. apiṭa siddha vennē mokakda? api duka dækalat næhæ dukaṭa hētuva dækalat næhæ. caturā arahatin dekak dækalā næ.
이제 괴로움을 괴로움으로 보아야 합니다. 괴로움의 원인을 괴로움의 원인으로 보아야 합니다. 괴로움의 원인이 좋은 성질, 달콤한 성질이라는 것을 보지 못하면 우리에게 어떤 일이 일어납니까? 괴로움도 보지 못했고 괴로움의 원인도 보지 못했습니다. cattāri ariyasaccāni 가운데 둘을 보지 못한 것입니다.
vacanaya kiyāgena kiyā yāyāyayā taṇhā pōnō bhavakā nadi rāga sahagatā tatra tarābhinandanī seya atidan kāma taṇhā bhava taṇhā vibhava taṇhā kiyalā dukkha samudāya satyaya tēruda tēruṇāda anna notērena.
그 구절을 외우며 'yāyaṃ taṇhā ponobbhavikā nandirāgasahagatā tatratatrābhinandinī, seyyathidaṃ kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā'라고 dukkha samudaya sacca를 말해도, 알아들었습니까? 바로 그것이 알아듣지 못하는 것입니다.
tōraganna dæn oya kramayaṭa dakinna ōnē hariyākārava dukayi dukaṭa hētuvayi.
이제 그런 식으로 가려내어 바르게 보아야 합니다. 괴로움과 괴로움의 원인을.
ehenam jātiyak tuḷa tiyenavā dukayi dukaṭa hētuvayi. jarāvak tuḷa tiyenavā duka saha dukaṭa hētuva vyādhiya tuḷak tiyenavā maraṇaya tuḷak tiyenavā. dukak saha dukaṭa hētuvā.
그러니 jāti 안에 괴로움과 괴로움의 원인이 있습니다. jarā 안에도 괴로움과 괴로움의 원인이 있습니다. vyādhi 안에도, maraṇa 안에도 괴로움과 괴로움의 원인이 있습니다.
api dēval mærenavā nam api ēka priya karanavā. priya karanna priya karanna mokada karannē? hena gahalā giya ekamayi hon̆da ōka hæn̆di gǣllama giya ekamayi hon̆da satuṭu venavā. mokakda velā
어떤 것들이 죽으면 우리는 그것을 반깁니다. 반기면서 어떻게 합니까? '벼락 맞아 가 버린 게 잘됐다, 그게 없어진 게 잘됐다' 하며 기뻐합니다.
giya ekamayi hon̆da satuṭu venavā. mokakda velā tiyennē? apiṭa dæn priya svabhāvayak hambavelā. mokada api aniṣṭha apriyaka vænasilā.
무슨 일이 일어난 것입니까? 우리에게 이제 반가운 상태가 생겼습니다. 우리가 원치 않던 싫은 것이 망했기 때문입니다.
ēkaṭa api satuṭu velā api uddāma venavā. uddāma vennaṭa mokada velā tiyennē? apē ātmalābhayaṭa apē vāsayaṭa api anikaṭa vælasīmak vecca eka anikaṭa dukak aradarayak vecca eka gæna satuṭu venavā.
그것에 우리는 기뻐 들뜹니다. 들뜨는 데 무슨 일이 있었습니까? 우리 자신의 이로움과 편안함을 위해, 남이 망한 것, 남에게 괴로움과 곤란이 생긴 것을 기뻐하는 것입니다.
api dannē mætuva koṭu vuṇā. dukaṭa hētuvak nisā dukaṭa apriya amanāpahu yamkisi pudgalayaṭa hiṁgiyak hiṁsāvak vana anē sādu sakaṭa vecca kamayi hari ohena gahanama kiyana paramparāva næti velā kiyanā hon̆daṭama hon̆dayi. gamaṭa manusseṭa hiṭiya ægē hon̆daṭa api uddāmaya kiyannē mokakda dvēśaya. dvēśa sahagata vacīkaraṇa. mēkē
우리는 모르는 사이에 갇혔습니다. 괴로움의 원인 때문에 괴로움에. 싫고 마음에 들지 않는 어떤 사람에게 해침과 괴롭힘이 닥치면 '아, sādhu, 잘됐다, 벼락을 맞아 그 집안 대가 끊겼다니 아주 잘됐다'고 합니다. 마을 사람에게 일어난 일에 우리가 들뜨는 것, 그것이 무엇입니까? dosa입니다. dosa가 섞인 말입니다.
mokakda dvēśaya. dvēśa sahagata vacīkaraṇa. mēkē pāpayak tiyenavā. hæbayi api hituvē nǣ. ehema deyak gænnē. anna ē pāpaya væhilā giyā apē priya svabhāvayen madhura svabhāvaya mokada api kæmatiyi sundara lōkayak tuḷa kāgenvā siṁghi hiṁsāna bava jīvat venna. ē
여기에는 pāpa가 있습니다. 그러나 우리는 그런 것을 생각하지 않았습니다. 그 pāpa가 우리의 좋아하는 성질, 달콤한 성질에 가려졌습니다. 우리는 아름다운 세상 안에서 누구에게서도 해침과 괴롭힘을 받지 않고 살기를 바라기 때문입니다.
kāgenvā siṁghi hiṁsāna bava jīvat venna. ē apē priya svabhāvaya. namut lōkaya tuḷa tiyennē ehema ekak nemeyi. ehema deyak lōkē næhæ. yam priya svabhāvayak matura svabhāvayak koccara hon̆da kiya allanna giyā nam apriya amadura dēval valin vaṭa velā tiyennē ehena taran̆gayakaṭa bahinna velā tiyenavā. mahā taran̆gayak karanna velā tiyenavā.
그것이 우리가 좋아하는 바입니다. 그러나 세상 안에 있는 것은 그런 것이 아닙니다. 그런 것은 세상에 없습니다. 어떤 좋은 성질, 달콤한 성질을 아무리 좋다고 붙잡으려 해도, 그것은 싫고 쓴 것들로 둘러싸여 있어서 다툼에 뛰어들어야 합니다. 큰 다툼을 벌여야 합니다.
api ē væḍē jaya gattayi kiyalā api satuuru venavā nam saturu velā tiyennē monavaṭada? tava eekuṭa karadarayak dukak āpuvahama api santōsa venavā. anikekuṭa anyekuṭa karadarayak hiṁgiyak hiṁsāvak enakoṭa santōsa venavā nam mēka pāpaya.
그 일에서 이겼다고 우리가 기뻐한다면 무엇에 기뻐한 것입니까? 다른 누군가에게 곤란과 괴로움이 닥치면 우리는 기뻐합니다. 남에게 곤란과 해침과 괴롭힘이 닥칠 때 기뻐한다면 이것이 pāpa입니다.
anna ē pāpayaṭa koṭu venavā sundara lōkayak śānta lōkayak hoyanna giyot api.
아름다운 세상, 평온한 세상을 찾으려 하면 우리는 바로 그 pāpa에 갇힙니다.
dæn budu dahama koccara væhienavada ehenam pævætma tuḷa yam sundaratvayak gæna balāporottu venavā nam yam kenek. ohu innē budu dahamen nemeyi.
이제 Buddha의 가르침이 얼마나 가려지는지 보십시오. 누군가 존재 안에서 어떤 아름다움을 바란다면 그는 Buddha의 가르침 안에 있는 것이 아닙니다.
pævætma tuḷa sundara lōkayaka hita pihiṭavā ganna deyak nǣha kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā karana dharmaya dækalā nætnam. api balāporottu venavā. hon̆da ahiṁsā sakata samādhiyak hadāganna æhennam. pæyat.
존재 안에는 아름다운 세상에 마음을 둘 만한 것이 없다고 Buddha께서 설하신 dharma를 보지 못했다면, 우리는 바랍니다. 해침 없는 좋은 사회를 만들 수 있기를.
dæn mokada karannē? dr̥ṣṭiyu api dr̥ṣṭi sparśayakin sparśa velā tiyenavā aihiṁsāgata samādhiya koheda tiyennē? kavada tibunē? koyi kālē ehema ekak tibunē.
이제 어떻게 합니까? 우리는 diṭṭhi에, diṭṭhi의 닿음에 닿아 있습니다. 해침 없는 사회가 어디에 있습니까? 언제 있었습니까? 어느 시대에 그런 것이 있었습니까?
abhihiṁsā sahagata samādhiyak lōkē bihi vecca davasak kāṭavak kiyanna puḷuvan. avihiṁsā sahagata samādhiyak nam lōkayak hædenavada?
해침 없는 사회가 세상에 생겨난 날을 누가 말할 수 있습니까? 해침 없는 사회라는 세상이 만들어집니까?
kalla sukkhaṁ kalla sukkha vipākaṁ kiyanusuudu saha kaḷusuudu vipāka valin haṭagatta mē lōkaya tuḷa nætnam pav vidiyi pin vin̆dinnayi dekaṭama haṭagatta lōkaya tuḷa dukayi sæpayi dekama vin̆dina lōkaya tuḷa sæpa vin̆dilak vin̆dina kānta vū praṇīta vū lōkayak mēkē mavanna hæduvot api yathārthayat tirilā tiyenavā. apē mānasikatvaya avidyāvalgē
'kaṇhasukkaṃ kaṇhasukkavipākaṃ' — 검고 흰 kamma와 검고 흰 vipāka로 생겨난 이 세상, 곧 pāpa의 열매도 puñña의 열매도 둘 다 누리려고 생겨난 세상, 괴로움과 즐거움을 둘 다 겪는 세상 안에서 즐거움만 누리는 평온하고 훌륭한 세상을 지어내려 한다면, 우리는 실상을 벗어난 것입니다. 우리 마음가짐이 avijjā에 빠진 것입니다.
hæbæyi lovturā budupiyāṇan vahansē allapu væṭa hiṭapu cunda sūrayin karanna bæluvē æti oya hētuva mokada hētu lōkayē śāntavarungen bihi vecca lōkayak karanna bæha. ehema hētu næha.
그런데 lokuttara Buddha께서는 바로 이웃에 살던 돼지 백정 Cunda를 바꾸려 하셨습니까? 그 까닭은 무엇이겠습니까? 원인으로 이루어진 이 세상을 성인들로만 이루어진 세상으로 만들 수 없기 때문입니다. 그런 원인이 없습니다.
duka sæpa karalā duk vipākayi sæpa vipākayi dekaṭama bhukti venna gōcara karata satvayāgē jīvita pævætmak geniyana vipāka pævætmak geniyana lōkayē api hitā gattot sæpa sahagatama lōkayak śānta lōkayak bihi karanna ōna kiyalā. mēka hētu næti katāvak.
괴로움과 즐거움을 지어 괴로움의 vipāka와 즐거움의 vipāka를 둘 다 누리도록, 중생이 삶을 이어 가고 vipāka의 존재를 이어 가는 세상에서, 가장 즐겁고 평온한 세상을 만들어야 한다고 우리가 생각한다면, 이것은 까닭 없는 이야기입니다.
dharmānukūla næti katāvak venavā. ehenam apē dr̥ṣṭiyak misak vanakat tibilā tiyenavā. avidyāva nisā apiṭa dr̥ṣṭiyak æti venna puḷuvan śāntuvarungen piricca lōkayak kapada hari api goḍa nagamu.
dharma에 맞지 않는 이야기가 됩니다. 그러니 그것은 우리의 diṭṭhi일 뿐입니다. avijjā 때문에 '언젠가는 성인들로 가득한 세상을 우리가 세우자'는 diṭṭhi가 생길 수 있습니다.
ehenam ēka avidyā sahagatta dr̥ṣṭiyak nisā ættaknē.
그러니 그것이 avijjā가 섞인 diṭṭhi 때문이라는 것은 사실이지요.
namut ē nisāda kī denek duk venavada?
그런데 그것 때문에 얼마나 많은 사람이 괴로워합니까?
kiyana kīna dēṭa kiyana dennaṭa bayinavada?
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
mēn̆duḍa karana aya, asādhāraṇaya karana aya ovunsenna ōnē. ovun næti velā yanna ōnē. raṭak hadanna bænvaya karalā. dæn sādhāraṇa raṭak hadana dr̥ṣṭiya apē hitaṭa ævidilā apiṭa vada denavā.
'나쁜 짓을 하는 자들, 불의를 저지르는 자들은 망해야 한다. 그들이 없어져야 한다. 그렇게 해서 나라를 세워야 한다.' 이제 바른 나라를 세우겠다는 diṭṭhi가 우리 마음에 들어와 우리를 괴롭힙니다.
api mokada karannē? ēka hadāgannakan apiṭa spak nætuva dan̆galanavā. hadanna bæri deyak vanna. ē hin nisā api spa nætuva mærenna siddha venavā nisā. asahanaya mærenna siddha venavā nisā hadalā mærennā hambavennē næha kavadāva
우리는 어떻게 합니까? 그것을 이룰 때까지 편안함 없이 몸부림칩니다. 이룰 수 없는 것인데도. 그래서 편안함 없이 죽게 됩니다. 불안 속에 죽게 되니, 이루고 죽는 일은 결코 없습니다.
lovturā budupiyāṇan vahansēṭat væḍiyi. mē lōkē hadanna tava kenek hiṭiyā kiyalā api kiyanna tiyenavā.
lokuttara Buddha보다도 더 나은, 이 세상을 고칠 다른 누군가가 있었다고 우리가 말해야 할 판입니다.
lōkē hiṭapu mahāma dhārśanika. mahāma vidyātyan siyalu hētuphala yathārthayan pennapu kenā yam sugatiyak labanna puḷuvan nam uparimīma pennapu uttamayan vahansē. unvahansēvat pennuvē nǣha. siyallō siyalu ākārayen sugatigāmī karana mārgayak.
세상에 있었던 가장 큰 철학자, 가장 큰 과학자로서 모든 원인과 결과의 실상을 보여 주신 분, 얻을 수 있는 좋은 곳(sugati)을 끝까지 보여 주신 그 거룩한 분조차도, 모두가 모든 면에서 sugati로 가는 길은 보이지 않으셨습니다.
siyallanṭa siyalu ākārayen saṁsunva śāntava jīvat venna puḷuvan mē slōkayak. ehema ekak hadanna bæri bava unvahansēlā yathārthayen danna nisā ōkaṭa ata gæhuvē næha.
모두가 모든 면에서 고요하고 평온하게 살 수 있는 이 세상 — 그런 것은 만들 수 없음을 그분들은 실상대로 아셨기에 거기에 손대지 않으셨습니다.
namut ada mokada velā tiyennē? lovturā budunṭa karanna bæri. væḍak karanna api ata gahanavā. davaṭa puḷuvanda? anna avidyāvē saṁkalpayak.
그런데 오늘은 어떻습니까? lokuttara Buddha께서도 하실 수 없는 일에 우리가 손을 댑니다. 그것이 될 수 있겠습니까? 그것이 avijjā의 생각입니다.
dæn ē yathārthaya dakinna ōnē.
이제 그 실상을 보아야 합니다.
itin mēka dækkā nam apiṭa tērum ganna puḷuvan vam issellama api yana maga mokakda ā maggāmaga gnāna darśana viśuddhiya apiṭa ōna.
이것을 보았다면 맨 먼저 우리가 가는 길이 무엇인지 알 수 있습니다. 우리에게는 maggāmagga-ñāṇadassana-visuddhi가 필요합니다.
mārgaya mēkayi amārgaya mēkayi kiyalā dækkē næti kenā. tērum gannē bæri nisā nānā prakāra dr̥ṣṭi valaṭa bæhælā. siyalu śāntavarungen piṭicca samādhiyak hadan̆ga hadanavā. siyalu dāmarikayangen tora samādhiyak hadan̆ga hadanavā.
'이것이 길이고 이것이 길 아닌 것이다'를 보지 못한 사람은 알 수가 없어서 온갖 diṭṭhi에 빠집니다. 모두 성인들로 가득한 사회를 만들겠다고 하고, 깡패 하나 없는 사회를 만들겠다고 합니다.
ehenam api etanadima dækalā tiyenna ōnē mārgaya ēka nemeyi. ehema mārgayak nǣ. ehenam ēka amārgayak.
그렇다면 바로 거기서 보았어야 합니다. 길은 그것이 아닙니다. 그런 길은 없습니다. 그러니 그것은 길 아닌 것입니다.
ehenam maggāmaga gnāna darśana viśuddhiya læbuṇā nam eyāṭa kampā nǣhænē. eyā dannavanē mēka hari maga mēka væradi maga mēka nivan maga mēka gini maga mārga deka dannavā. mēka kaḷa hækima mēka nokala hækima ēkat dannavā.
maggāmagga-ñāṇadassana-visuddhi를 얻었다면 그는 흔들리지 않지요. 그는 압니다. 이것이 바른 길, 이것이 그른 길, 이것이 nibbāna의 길, 이것이 불의 길 — 두 길을 압니다. 이것은 할 수 있는 것, 이것은 할 수 없는 것, 그것도 압니다.
ehenam anna api satva viśuddhiyen mūlika vaśayen dakinna ōna pættak. maggāmaga gnāna darśana viśuddhiyan dakinna ōnē. nivan san̆dahā maṭa yamak karagata hækida lōkayāṭa yamak kara hækida menna mē pamaṇakin ē kaḷa hæki. men ehāṭa bæ.
그러니 그것이 일곱 visuddhi 가운데 기본으로 보아야 할 면입니다. maggāmagga-ñāṇadassana-visuddhi를 보아야 합니다. nibbāna를 위해 내가 무엇을 할 수 있는지, 세상 사람들에게 무엇을 해 줄 수 있는지 — 이만큼까지는 할 수 있고 그 너머는 안 됩니다.
ēka dækkenek nam apiṭa maggāmaga gnāna dāśana viśuddhiyak nætnam paṭipadā gnāna darśanayak pahaḷa venna vidihak nǣha. pratipadāva kohomada gannē?
그것을 본 사람이 아니라면, maggāmagga-ñāṇadassana-visuddhi가 없다면, paṭipadā-ñāṇadassana가 나타날 길이 없습니다. paṭipadā를 어떻게 잡겠습니까?
anna dækagatta dæn mē ṭika api tērum ganna ōnē mūlikavaya dukkhārya satyaya gæna dænagænainna ōnē karmasthānayak ganna issellā tava ṭikakka api vigraha karagamu.
그렇게 보아 냈습니다. 이제 이것을 기본으로 알아야 합니다. dukkha ariya sacca에 대해 알고 있어야 합니다. kammaṭṭhāna를 잡기 전에 조금 더 풀어 봅시다.
apiyehi sampayōgō dukkhō īḷan̆gaṭa apriya vannā vū yamak ætda ēvā samuga ekatu vīma dukayi. priyehi vipayōgō dukkhō ehenam apriya sampayōgayak næti priya vipayōgayak næti lōkayak hoyanna nǣ. menna lōka dharmatāvayak. menna mē lōka dharmatāvaya ektarā nāyāmayak.
'Appiyehi sampayogo dukkho' — 다음으로 싫은 것이 있다면 그것과 함께 묶이는 것이 괴로움입니다. 'Piyehi vippayogo dukkho'. 그러니 싫은 것과의 만남이 없고 좋은 것과의 헤어짐이 없는 세상은 찾을 수 없습니다. 이것이 세상의 dharmatā입니다. 이 세상의 dharmatā는 하나의 niyāma입니다.
ēka ēka siddhānta. mē vidyānukūla siddhānta kiyannē mēvaṭa misak mēka mē buduhāmuduruvō dēśanā karapu venama padavalak nemeyi.
그것이 이치입니다. 과학적 이치라는 것은 바로 이런 것이지, 이것이 Buddha께서 설하신 따로 떨어진 말씀이 아닙니다.
budurajāṇan vahansē dēśanā kālā satyaya satya siddhānta mahā vidyātmayek vidyā siddhāntaya idiripat karalā tiyenavā. ē vacanayen ganna kiyalā mama nitarama kiyannē mokada nætnam budurajāṇan vahansē budu baṇa kiyā tiyenavā kivvot ehema minissu rævaṭa ēka bauddhayanṭa vitarayi apiṭa næhænē kiyalā ehema nigamanayaṭa bahinnavā. mahā
Buddha께서 설하신 sacca는 참된 이치로서, 큰 과학자가 과학 이치를 내놓은 것입니다. 제가 늘 그런 말로 받아들이라고 하는 까닭은, 'Buddha께서 불교 가르침을 말씀하셨다'고 하면 사람들이 속아서 '그건 불자들만의 것이지 우리 것이 아니다'라는 결론으로 빠지기 때문입니다.
næhænē kiyalā ehema nigamanayaṭa bahinnavā. mahā vidyāgnayek vidyā siddhāntaya idiripat karalā tiyenavā. ehenam kisima jāti kulamala āgamyēdiyaka katāvak ēkē næhæ. ehenam anna ē mahā vidyāgnā idiripat karapu vidyā siddhānta podu minis vargayāṭama ayiti. podu satvayāṭama himi.
큰 과학자가 과학 이치를 내놓았습니다. 그러면 거기에는 어떤 민족, 신분, 종교의 차별 이야기도 없습니다. 그러니 그 큰 과학자가 내놓은 과학 이치는 온 인류의 것입니다. 모든 중생의 것입니다.
ē nisā ēka dakinna ōnē. eham budurajāṇan vahansē āgamika nāyakayek nemeyi. āgam kaṭuvarayakut nemeyi. āgam hadapu kenek nemeyi. okkoma āgam pættaka dālā. ōvā
그러니 그것을 보아야 합니다. Buddha께서는 종교 지도자가 아닙니다. 종교를 세운 분도 아니고 종교를 만든 사람도 아닙니다.
nemeyi. okkoma āgam pættaka dālā. ōvā pattē gihilalāṭa hoyāganna bærinam satvaya mokakda kusalaya mokakda kiyalā mamma hoyāgannam kiyalā kiṁ satya gavēsī kiṁ kusala gavēsī kiyalā ē pasupata gavēṣaṇaya karalā hiṭan gihillā hoyā gattā misā. pætta
모든 종교를 한쪽에 밀어 두고, 그쪽에 가서 찾을 수 없다면 참이 무엇이고 kusala가 무엇인지 내가 직접 찾겠다며 'kiṃ sacca-gavesī, kiṃ kusala-gavesī' — 그 길을 몸소 탐구하여 직접 찾아내신 것입니다.
ēni ē nisā vidyāgnayek visin mahā vidyāgnaya tattvayaṭa patvelā anna ē vidyā siddhānta lōkeṭa kiyā dunnā menna āgamak jātiyak, kulayak bhēdayak karagannē nætuva menna mēka hitalā balanna monāva mē kivvā kamak nǣha sammatiya mēka ættada kiyalā hitalā balanna ætta kiyalā væṭahuṇānam piḷiganna nætnam tava hitalā balanna
그러니 한 과학자가 큰 과학자의 자리에 올라 그 과학 이치를 세상에 가르쳐 주셨습니다. '종교, 민족, 신분의 차별을 두지 말고 이것을 생각해 보라. 누가 말했든 상관없다. 이것이 참인지 생각해 보라. 참이라고 깨달으면 받아들이고, 아니면 더 생각해 보라.'
boruva kiyalā væṭahenna hētu næha. mokada mēka satya siddhāntayak nisā. menna mēka tamayi pennuvē menna mē ṭiken mē duka kiyannē mokakda kiyalā balāganna
거짓이라고 깨달을 까닭이 없습니다. 이것은 참된 이치이기 때문입니다. 바로 이것을 보여 주셨습니다. 이것으로 괴로움이 무엇인지 보라고.
yam piccaṁ nalabati tampi dukkhaṁ yampi iccaṁ kiyana ekayi yam piccaṁ kivvē. yamkisi icca deyak yam iccatvayak. kæmættak læbennē nædda? anna ēka dukayi. ehenam kæmætta mokakda?
'Yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ' — 'yampicchaṃ'은 'yam icchaṃ'이라는 말입니다. 어떤 바라는 것, 어떤 바람, 원함을 얻지 못합니까? 그것이 괴로움입니다. 그렇다면 원함이란 무엇입니까?
api balāporottu vena śānta sundara lōkayak kæmætta. priya svabhāvaya madhura svabhāvaya venas vennē nætnam. apriya amaduru dēkaṭa gōcara venna nætnam. ē priya svabhāvaya madhura svabhāvaya gehilā vænasilā yannē nætnam. api balāporottu venavā anna ehema ekak. anna ē icca vū kæmætta apiṭa labanna bæ.
우리가 바라는 평온하고 아름다운 세상이 원함입니다. 좋은 성질, 달콤한 성질이 바뀌지 않기를, 싫고 쓴 것에 닿지 않기를, 그 좋은 성질, 달콤한 성질이 닳아 없어지지 않기를 — 우리는 그런 것을 바랍니다. 그 바라는 원함을 우리는 얻을 수 없습니다.
yamkisi hiccaṁ hon̆dayitē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna ēka dukayi.
그것이 괴로움입니다.
saṁkittēna paṁca upādānakkhandā dukkhā kiyana eka tōranna gihillā koṭa kiyanavā nam paṁca upādānaskandhayama dukayi kiyalā tōranavā.
'Saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā'를 풀이하면서 '줄여 말하면 다섯 upādānakkhandha 자체가 괴로움이다'라고 풉니다.
dæn upādānaskandhaya dukayi kiyalā kiyanakoṭa upādāna kaḷē mokakda? taṇhā patyā upādāna upādānaya kaḷē taṇhāve. taṇhāva koyida
이제 upādānakkhandha가 괴로움이라고 할 때, 붙잡은 것은 무엇입니까? 'Taṇhā paccayā upādānaṃ' — 붙잡은 것은 taṇhā입니다.
upādānaya kaḷē taṇhāve. taṇhāva koyida haṭagannē? yaṁ lōkē piya rūpaṁ sāta rūpaṁ etvēsā taṇhā uppajjamānā uppajjati etta nivīsamāṇā nivisati lōkē yam priya svabhāvayak ætda madhura svabhāvayak ætda ē tr̥ṣṇāva ehi haṭagannavā æhi pavatinavā. ehenam upādāna karalā tiyennē lōkayē yam priya svabhāvayak æda madhura svabhāvayak æda upādāna kaḷē ēkanē.
taṇhā는 어디서 생겨납니까? 'Yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati' — 세상에 어떤 좋은 성질, 달콤한 성질이 있으면 taṇhā는 거기서 생겨나 거기에 머뭅니다. 그러니 붙잡은 것은 세상의 어떤 좋은 성질, 달콤한 성질입니다. 붙잡은 것은 그것이지요.
ehenam koṭa kiyanavā nam mē upādāna pahama dukayi kivvot upādānaya priyayi. ehenam upādānaya dukayi kiyalā koheda pennannē? upādānaya nam dukaṭa hētu dukaṭa hētuva piyayi. madhurayi.
그러니 줄여 말해 이 다섯 upādāna가 다 괴로움이라고 하면, upādāna는 좋아하는 것입니다. 그렇다면 upādāna가 괴로움이라는 것은 어디서 보입니까? upādāna는 괴로움의 원인입니다. 괴로움의 원인은 좋고 달콤한 것입니다.
ehenam paṁca upādānaskandhaya kiyalā kiyannē lōka sammataya dukak nemeyi. paṁca upādānaskandhaya dukaṭa hētu velā tiyennē ōka tamayi.
그러니 pañcupādānakkhandha라는 것은 세상에서 흔히 말하는 괴로움이 아닙니다. pañcupādānakkhandha는 괴로움의 원인이 된 것, 바로 그것입니다.
priya svabhāvayen madhura svabhāvayen yutta nisā yam rūpayak upādānaya karanavā nam siyalu rūpa upādāna karannē næha. upādāna karannē monavada? priya nisā madhura nisā tiyena rūpa.
좋은 성질, 달콤한 성질을 지녔기 때문에 어떤 rūpa를 붙잡는다면, 모든 rūpa를 붙잡는 것이 아닙니다. 무엇을 붙잡습니까? 좋기 때문에, 달콤하기 때문에 있는 rūpa입니다.
yam vēdanāvak priya svabhāvayen madhura svabhāvayen yuttanā ēka upādāna karanavā. anna vēdanāva upādānaskandhayaṭa væṭennē ēka. yam yam saṁgnāvak priya nam madhura nam ēka upādāna karanavā. saṁgnāva upādānaskandhayaṭa ahuvennē ēka. apriya nam amaduna upādānaya karanna balanna næha ivat venna balanavā.
어떤 vedanā가 좋은 성질, 달콤한 성질을 지녔다면 그것을 붙잡습니다. vedanā가 upādānakkhandha에 드는 것은 그 때문입니다. 어떤 saññā가 좋고 달콤하면 그것을 붙잡습니다. saññā가 upādānakkhandha에 걸리는 것은 그 때문입니다. 싫고 쓰면 붙잡으려 하지 않고 떨어지려 합니다.
yam saṁkhārayak piyanam madura nam ēka upādānaya karanavā. yam viññāṇayak piyanam madura nam ēka upādānaya karanna balanavā. ehenam mokakda etana pennanē?
어떤 saṅkhāra가 좋고 달콤하면 그것을 붙잡습니다. 어떤 viññāṇa가 좋고 달콤하면 그것을 붙잡으려 합니다. 그렇다면 거기서 보여 주는 것은 무엇입니까?
saṁkhītta ēna paṁca upādānakkhandhā saṁkhr̥ttiya kiyannē onna ē paṁca upādānaskandhaya sakas kirīma san̆dahā karana kaṭayuttak ætda ēka dukayi.
'Saṅkhittena pañcupādānakkhandhā' — 여기서 'saṅkhitta'란, 그 pañcupādānakkhandha를 짓기 위해 하는 일이 있다면 그것이 괴로움이라는 뜻입니다.
saṁkhitta ēna ēna paṁca upādānaskandhā dukkhā kiyalā nisā saṁkhitna paṁca upādānaskandhā dukkhā kiyalā pada sambandha velā tiyennē. saṁkhitta yēna paṁca upādānaskandhaṁ yam paṁca upādānaskandhayak ætda? anna ēka sakas kirīmaṭa. karana kr̥ttiyak ætda? anna ēka dukayi.
'Saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā'이기에 그렇게 낱말이 이어져 있는 것입니다. 'saṅkhitta yena pañcupādānakkhandhaṃ' — 어떤 pañcupādānakkhandha가 있다면 그것을 짓기 위해 하는 일이 있습니까? 그것이 괴로움입니다.
anna sabbē saṁkhārā dukkhāti kivvata priya nisāma madhura nisāma ē priya svabhāvaya madhura svabhāvayen atavidenna bæruvot anna ē upādānaskandha paha labāganna kaṭayutu karanna darāganna yam kaṭayuttak karanavada api hitenavada menna mēka dukayi. koṭa kivvot paṁca upādānaskandhaya dukayi kiyalā tōrapuvahama apiṭa sampūrṇa arthaya gihillā væhilā giyā dukkhārya satyaya væhuṇā.
'Sabbe saṅkhārā dukkhā'라고 한 것도, 좋기 때문에, 달콤하기 때문에 그 좋은 성질, 달콤한 성질을 놓지 못하면, 그 다섯 upādānakkhandha를 얻으려고, 지니려고 무슨 일을 하거나 마음먹는다면 바로 이것이 괴로움이라는 것입니다. 줄여서 '다섯 upādānakkhandha가 괴로움'이라고만 풀이하니 온전한 뜻이 가려져 버렸습니다. dukkha ariya sacca가 가려졌습니다.
dæn pæhædiliva tiyennē duka. hon̆daṭa tērum ganna kisima kena vicanaya karanna bæri duka dæn otana kiyavuṇā.
이제 분명한 것은 괴로움입니다. 잘 알아들으십시오. 누구도 따질 수 없는 괴로움이 지금 거기서 말해졌습니다.
dæn menna mēkē hæn̆gavicca duka hæn̆givilā tiyena ākāraya mēkayi kiyalā kivvahama ēka ehema nemeyi kiyanna vidihak næhæ. hon̆daṭa pæhædili āśvādayan passē yanna veha vin̆dinavā. āśvādayak lōkaya passē yanna tibunē nætnam satvayāṭa veheta vin̆da vin̆da særiharanna deyak næha. ē nisāyi budurajāṇan
이제 여기서 드러난 괴로움, 그 드러난 모습이 이렇다고 하면 그렇지 않다고 말할 길이 없습니다. 아주 분명히, assāda를 좇아가느라 고생을 겪습니다. 세상에 좇아갈 assāda가 없었다면 중생이 고생을 겪고 또 겪으며 떠돌 까닭이 없습니다.
særiharanna deyak næha. ē nisāyi budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷē lōkayē yam priya svabhāvayak madhura svabhāvayak ætda ē nisāma lōka hatyava særi saranavā. ehema deyak notibuṇam særisaranna hētu næha. budurajāṇan vahansē hariyaṭama ætta pennuvā.
그래서 Buddha께서 '세상에 어떤 좋은 성질, 달콤한 성질이 있기에 그 때문에 중생이 떠돈다'고 설하셨습니다. 그런 것이 없었다면 떠돌 까닭이 없습니다. Buddha께서는 참을 정확히 보이셨습니다.
passē vigraha karanna gihillā bhāṣā rītiyaṭa yanavā apiṭa siṁha artha denna giyāma oya tæn siyum vidiṭa væhilā giyā. dukkhārya satyaya væhuṇā hoyāganna bæruva giyā. menna mēkayi siddha vuṇē. ehenam mokakda
나중에 풀이하면서 말의 규칙을 따라 싱할라 뜻을 붙이다 보니 그런 곳들이 미묘하게 가려졌습니다. dukkha ariya sacca가 가려져 찾을 수 없게 되었습니다. 바로 이것이 일어난 일입니다.
menna mēkayi siddha vuṇē. ehenam mokakda dæn api dakinnē? onna duka piḷiban̆dava vigraha karalā tibuṇā oya yathārthayen api ekak dakinavā. lōka dharmatāvayak.
그러면 이제 우리는 무엇을 봅니까? 괴로움에 대해 풀이해 놓았고, 그 실상에서 우리는 한 가지를 봅니다. 세상의 dharmatā입니다.
mē lōkaya oya dharmatāvaya ikmavāgena pavatvanna puḷuvan kisima samataya kisima tænak nǣha. lōkayayi yamak yam tænaka pavatinavā nam onna oyakin dharma katāvaṭa anuvayi pavatinnē.
이 세상을 그 dharmatā를 넘어서 이어 갈 수 있는 힘도, 그런 곳도 없습니다. 세상이든 무엇이든 어디에 있다면 그 dharmatā를 따라 있는 것입니다.
ehenam api ēkak dakinavā. yamak apiṭa priya svabhāvayen madhura svabhāvayen yutta nam yam rūpayak, saddayak, gandhayak, rasayak, sparśayak, dharmayak priya svabhāvayen madhura svabhāvayen yuttanam ōka hæmavelēma apriya ama dēval valin ōka vahagannavā. apriya amadu dēval oya karā ham̆bā venavā. ōka vaḷak bæhæ. onna dharmatāvaya. ehenam ēkaṭa api kæmati næha. namut siddha venavā. ē vagēma mē
그러니 우리는 한 가지를 봅니다. 어떤 것이 우리에게 좋은 성질, 달콤한 성질을 지녔다면, 어떤 rūpa, 소리, 냄새, 맛, 닿음, dhamma가 좋은 성질, 달콤한 성질을 지녔다면, 그것은 늘 싫고 쓴 것들로 덮입니다. 싫고 쓴 것들이 그리로 쫓아옵니다. 막을 수 없습니다. 그것이 dharmatā입니다. 우리는 그것을 바라지 않지만 일어납니다.
kæmati næha. namut siddha venavā. ē vagēma mē priya svabhāvaya madhura svabhāvaya gevilā yanavā. ēka ven karalā tiyāganna puḷuvan ekaknē. mokak nisāda? gevena daham æsuru karannē, mærena daham jarāvaṭa pat vena væhærena daham æsuru karannē tamayi ara priya svabhāvaya madhura svabhāvaya ē tuḷin yok nædda.
또한 이 좋은 성질, 달콤한 성질은 닳아 없어집니다. 그것을 따로 떼어 지닐 수 있겠습니까? 왜 그렇습니까? 그 좋은 성질, 달콤한 성질은 닳는 것, 죽는 것, 늙는 것, 시드는 것에 기대어 있기 때문이 아닙니까?
ē nisā mona vidihen api balāporottu vunāṭa mē priya svabhāvaya mē madhura svabhāvaya novænasēvā. nodiāvā, nomærēvā, vināśa novavā kiyalā balāporottu vunāṭa ēka karanna puḷuvan deyaknē. dæn sǣma siyalu priya svabhāvayak ætda? matura svabhāvayak ætda koccara kæmættanat devila yanavā. ænasilā yanavā. kæmati sē næhæ.
그러니 우리가 아무리 이 좋은 성질, 이 달콤한 성질이 망하지 않기를, 닳지 않기를, 죽지 않기를, 사라지지 않기를 바라도, 그것이 할 수 있는 일이겠습니까? 모든 좋은 성질, 달콤한 성질은 아무리 원해도 닳아 가고 망해 갑니다. 원하는 대로 되지 않습니다.
ēkaṭa viruddhava vena dahamavat enna epāma ēka rækenna ōnǣ kiyalā hituvā ara hariyannē næha. bāhira viruddha dahamala ekka vahaganna menna lōka dharmatāvaya menna dharmaya dækkā kiyannē tripiṭakaya kaḍa pāraṭan kālā nemeyi. onna ōka dakina ekayi. ōka dækkana eyā lōka dharmayama dækkā. menna mēka kiyenam lōkaya dharmaya nivan dakina dharmaya kiyannē onna ōkayi. nivan dakinna oya dharmaya dakinna ōnē.
그에 맞서는 다른 dhamma가 오지 말고 그것이 지켜져야 한다고 생각해도 그것은 되지 않습니다. 바깥의 맞서는 dhamma들로 덮입니다. 이것이 세상의 dharmatā입니다. dharma를 보았다는 것은 tipiṭaka를 줄줄 외운 것이 아닙니다. 바로 이것을 보는 것입니다. 이것을 보면 그는 세상의 dharma를 본 것입니다. nibbāna를 보는 dharma란 바로 이것입니다. nibbāna를 보려면 이 dharma를 보아야 합니다.
oya ṭika cakka nam api dænagannavā mēkada lōkē kiyannē? mēkada sārayi kiyalā hitāgena hiṭiyē? mēkada vaṭinavayi kiyalā hitāgena hiṭiyē?
이것을 보면 우리는 압니다. '이것이 세상이라는 것인가? 이것을 알맹이 있다고 여기고 있었나? 이것을 값지다고 여기고 있었나?'
ehenam mēka vaṭinna vidihak nǣnē. kæmati sē næti nisā mēka dukak vaenavā. ehenam mē duka svabhāvaya nemeyi api mē duka kiyannē. ē priyamanāpa svabhāvaya kæmati sē nǣha. oya kiyannā vū duk valin vahaganna. oya duk valin vahaganna æti priyamanāpayak, madhura svabhāvayak lōkaya vidyāmāna karanna kramayak nǣha. ehema tænak næha. yam tænaka lōkayē
그러니 이것은 값질 수가 없지요. 원하는 대로 되지 않으니 이것은 괴로움이 됩니다. 그러니 우리가 말하는 괴로움은 괴로운 성질 자체가 아닙니다. 그 좋고 마음에 드는 성질이 원하는 대로 되지 않는 것입니다. 그 말한 괴로움들로 덮입니다. 그 괴로움들로 덮이지 않은 좋음, 달콤함을 세상에 드러낼 방법은 없습니다. 그런 곳은 없습니다.
nǣha. ehema tænak næha. yam tænaka lōkayē priya svabhāvayak, madhura svabhāvayak vidyāmāna karagannavā nam onna oya kiyannā vū vā ādīnava paramparāven vahaganna ekak. ehenam kæmati tiyennē næhæ kavadāvat.
세상 어디에서든 좋은 성질, 달콤한 성질을 드러낸다면, 그것은 그 말한 ādīnava의 줄로 덮이는 것입니다. 그러니 원하는 대로 있는 일은 결코 없습니다.
ehenam priyamanāpa vū duka priyamanāpa vū sænasīma kæmati sē nætnam. ehema ekak goḍanaganna kramayakut nætnam. ī passē yanavā nam dukaṭama taman gōcara venna. yamā kæmati sē nædda anna ē kæmati sē nætikamamayi duka. yada aniccaṁ taṁ dukkhaṁ yamak kæmati sē
그러니 좋고 마음에 드는 편안함이 원하는 대로 되지 않고 그런 것을 세울 방법도 없다면, 그 뒤를 좇아가는 것은 괴로움에 닿으러 가는 것일 뿐입니다. 원하는 대로 되지 않는 것 — 바로 그 원하는 대로 되지 않음이 괴로움입니다.
duka. yada aniccaṁ taṁ dukkhaṁ yamak kæmati sē nædda ēka dukayi. dæn mēkaṭa karkavāda karanna bæhæ kisi keneku kæmati sē nætnam dukamayi. kæmati sē tiyena nam dukak nē. kæmati sē tiyena lōkayak mavanna hæduvaṭa goḍannaganna hæduvaṭa ehema lōka dharmatāvayak nǣha. anna lōka dharmatāvaya dækkadāṭa nigamanayak
'Yad aniccaṃ taṃ dukkhaṃ' — 원하는 대로 되지 않는 것은 괴로움입니다. 이것에 대해서는 누구도 따질 수 없습니다. 원하는 대로 되지 않으면 괴로움일 뿐입니다. 원하는 대로 된다면 괴로움이 아니지요. 원하는 대로 되는 세상을 지어내려, 세우려 해도 그런 세상의 dharmatā는 없습니다.
nǣha. anna lōka dharmatāvaya dækkadāṭa nigamanayak enavā. ehenam ehema dēval duklama misā ē āśvādaya passē giyot dukaṭa væṭiena siddha venavā misā kavadāvat duken tora karagatta āśvādaya ven karanna lōka dharmatāvayaknē.
세상의 dharmatā를 본 날 한 결론이 나옵니다. 그런 것들은 괴로움일 뿐이고, 그 assāda를 좇아가면 괴로움에 빠질 뿐이며, 괴로움 없는 assāda만 떼어 낼 수 있는 세상의 dharmatā는 없다는 것입니다.
ehenam koccara piya svabhāvayen madhura svabhāvayen tibuṇat passaven giyot væṭennē dukaṭa nam ganna nigamanaya mokakda yamkisi dukak enavā nam ē duk ena væḍapila anātha væḍapilak misak, anatta væḍalak misak allaganna yam dukkhan tada anattā yamak dukada ēka anattayi. anatta saṁhitō anna anātmayi
그러니 아무리 좋은 성질, 달콤한 성질을 지녔어도 좇아가면 빠지는 곳이 괴로움이라면, 얻을 결론은 무엇입니까? 어떤 괴로움이 온다면 그 괴로움이 오는 일은 기댈 데 없는 일, anatta의 일일 뿐, 붙잡을 것이 아닙니다. 'Yaṃ dukkhaṃ tad anattā' — 괴로운 것은 anatta입니다.
ēka anattayi. anatta saṁhitō anna anātmayi kiyalā ōkaṭa tōranna. ātma kiyannē æta. anātma kiyannē næta.
'anatthasaṃhito'인데, 그것을 'anātma'라고 풀이합니다. ātma는 '있다'이고 anātma는 '없다'입니다.
æta yanu ekāntayaka næta yanuva ekāntayaka tathāgatayan vahansē mē anta dekaṭama patmī mādhya tuḷin yathābōdhaya læbuvā.
'있다'는 한 극단이고 '없다'도 한 극단입니다. Tathāgata께서는 이 두 극단 어디에도 이르지 않고 가운데를 통해 있는 그대로의 깨달음(yathābodha)을 얻으셨습니다.
ē anātma katāvak apiṭa siṁhala dīlā tiyenavā. mona pāli padayakvat anattā kiyalā tiyenavā misak anātmā kiyana ekak nǣha. asāraṭṭēna anattā kiyalā aṭuvāvak vigraha karanavā.
그 anātma 이야기가 싱할라 뜻으로 우리에게 주어졌습니다. 빠알리 어디에도 'anattā'는 있어도 'anātmā'라는 말은 없습니다. aṭṭhakathā는 'asāraṭṭhena anattā'라고 풀이합니다.
hīnō dhammō pōtujanikō anariyō anatta saṁhitō kiyalā antaya vigraha karanavā anatta sahitayi. anatta sahitayi. anarthayi. ætēnāntayek nǣhæ, nætintayēt nǣhæ harayak nǣha kiyana eka asārayi.
'Hīno dhammo pothujjaniko anariyo anatthasaṃhito'라며 극단을 풀이합니다. anattha와 함께함, 이로움 없음입니다. '있다'는 극단도 아니고 '없다'는 극단도 아닌, 알맹이가 없다는 것 — 그것이 asāra입니다.
ehenam oya væḍapilaṭa tibuṇat ēkayi. nættat ekayi maṭa ē katāven væḍak næhæ. æti vuṇā hō næti vanā hoya væḍapilā asāra bavama dækkā. ehenam maṭa ōka ætdana æda hoyanna ōnet næhæ kavada paṭan gat ada doyanna ōnē næhæ kavadā kelavara venada hoyanna deyak næhæ. ōgē hæṭi mama dækganna maṭa ōkē væḍak næhæ. anna atralā ga athæriena ærimi midī giyā. anta dekaṭa nopatta yathābōdhaya tuḷin athæriya.
그러니 그 일이 있어도 마찬가지, 없어도 마찬가지, 나는 그 이야기에 볼일이 없습니다. 생겼든 없어졌든 그 일의 알맹이 없음을 보았습니다. 그러니 그것이 있는지 없는지 찾을 필요도, 언제 시작했는지 찾을 필요도, 언제 끝나는지 찾을 것도 없습니다. 그 모양을 내가 보았으니 나는 그것에 볼일이 없습니다. 그렇게 놓아 버리고 벗어났습니다. 두 극단에 이르지 않는 yathābodha로 놓아 버렸습니다.
anta dekaṭa bæhægannakan ætuva ekantayak, næta yanuvū ekāntayak æta deka yanakoṭa yathābōdhaya væhenavā.
두 극단에 빠져 있는 한, '있다'는 극단과 '없다'는 극단 둘로 가면 yathābodha가 가려집니다.
ehenam mokada yamak duka nam ēka mama nemeyi mama nemeyi magē nemeyi kiyalā mē disa atharinna gihillā ēka ma ganna giyahamada vennē? vemi yanu ekāntayak noyemi yanu ekāntayak. sasara gamanē anantayē paṭan inna satvaya āvē vemi noyemi kiyana dekaṭa væhægena.
그런데 왜 '괴로운 것은 나가 아니다, 내 것이 아니다'라며 놓으려다가 그것을 다시 붙잡게 됩니까? '나는 있다'는 한 극단, '나는 없다'는 한 극단입니다. 끝없는 saṃsāra 길에서 처음부터 중생은 '있다', '없다' 둘에 빠진 채 왔습니다.
āsānam piyanam mama kiyalā gannavā. āsanna næhanam pēnam ēka magē nemeyi. ayin karanavā. menna meban̆danu svabhāvayakin tamayi lōka satyayā dr̥ṣṭiyāvē vadilāma vemi noemi kiyana dekē yā. ē nisā bhāvanāvak karanna
마음에 들고 좋으면 '나'라고 붙잡습니다. 마음에 들지 않고 싫으면 '그건 내 것이 아니다' 하며 밀어냅니다. 이런 성질로 세상 중생은 diṭṭhi에 빠져 '있다', '없다' 둘로 갑니다.
kiyana dekē yā. ē nisā bhāvanāvak karanna giyāma mama nemeyi kiyana arthaya gannakoṭama saṁsāragatava āpu dr̥ṣṭiya nṭa vædilā hitaṭa. eyā væṭinā uccaya dr̥ṣṭiyaṭa dannema næ. yathārthaya inna nætuva yanavā. dæn mama nemeyi mama magē nemeyi kiyana vacanaya kiyanna kiyanna. onna ohoma eyā siddha venavā.
그래서 bhāvanā를 하면서 '나가 아니다'라는 뜻을 잡는 순간, saṃsāra를 지나오며 지녀 온 diṭṭhi가 마음에 박혀 있어서 그는 uccheda diṭṭhi에 빠진 줄도 모릅니다. 실상에 머물지 못하고 갑니다. '나가 아니다, 내 것이 아니다'라는 말을 되뇔수록 그렇게 됩니다.
ehenam mama ganna magē aya ganna sudusu nǣ. anna yathārthayaṭa āvā. etakoṭa ætta tērenavā. mama vemi mama nomi dekama nætuva magē aya ganna sudusu næha. nomi kivvet næhæ. vemi kivvet næ.
그러니 '나', '내 것'으로 잡기에 마땅하지 않다 — 이것이 실상에 이른 것입니다. 그러면 참이 보입니다. '나는 있다', '나는 없다' 둘 다 아니면서, '나', '내 것'으로 잡기에 마땅하지 않습니다. '없다'고 한 것도 아니고 '있다'고 한 것도 아닙니다.
kohomada sudusu næti bava dannē? mēka isra kæmē næhæ. is nǣhæ kiyana eka nemeyi sthira næti ka dharmatāvayak. ēka dharmatāvayen dænaganna ōnē. dharmatāvaya dænagattahama avabōdha gnānayak læbenavā kæmati sē nǣhænē mēka.
어떻게 마땅하지 않음을 압니까? 이것은 늘 그대로이지 않습니다. 늘 그대로이지 않다는 것은 '없다'는 말이 아니라 단단하지 않다는 dharmatā입니다. 그것은 dharmatā로 알아야 합니다. dharmatā를 알면 깨닫는 앎이 생깁니다. 이것은 원하는 대로 되지 않지요.
kæmati sē nætnam. ē hituven mokaṭa bahinna bahinna kæmati sē nætihaṭa bahinakoṭama bahina bahinaya kæmati sē nætnam. ē bahina bahinayen duka enavā misā kohoma sæpak ennē? anna vidyānukūlavama dharmānukūlavama āvā yathārthayen duka dakina tæna. kæmati sē
원하는 대로 되지 않는다면 그 마음으로 무엇에 빠지겠습니까? 원하는 대로 되지 않는 것에 빠지는 순간, 빠지고 빠지는 그것이 원하는 대로 되지 않는다면 그 빠짐에서 괴로움이 올 뿐 어떻게 즐거움이 오겠습니까? 그렇게 과학에 맞고 dharma에 맞게 실상대로 괴로움을 보는 자리에 왔습니다.
yathārthayen duka dakina tæna. kæmati sē nætnam mama koccara kæmati vunat ēka sæpa sē tiyāganna. kæmati sē nætiven vahanavā nam ē mama priyamanāpen allapu dē nisā maṭa duka enavā. kæmati sē næti nisāmayi.
원하는 대로 되지 않는다면, 내가 아무리 원해도 그것을 즐겁게 지닐 수 없습니다. 원하는 대로 되지 않음으로 덮인다면, 내가 좋다고 붙잡은 것 때문에 나에게 괴로움이 옵니다. 바로 원하는 대로 되지 않기 때문입니다.
anna apiṭa ganna ākāraya koccara priya vuṇat malāpa vuṇat ēka api kæmati sē pavatvanna puḷuvanda? bæyida? mēka api hitalā balanna ōnē. vigraha karalā balanna ōnē. balanakoṭa apiṭa pēnavā apiṭa duka dennē
그렇게 받아들여야 합니다. 아무리 좋고 마음에 들어도 우리가 그것을 원하는 대로 지닐 수 있습니까, 없습니까? 이것을 생각해 보고 풀어 보아야 합니다.
ōnē. balanakoṭa apiṭa pēnavā apiṭa duka dennē gini dennē monavænda? api yamak kæmatida ē kæmati dē āśrayama tamayi duka tibuṇē gini tibuṇē.
살펴보면 보입니다. 우리에게 괴로움을, 불을 주는 것은 무엇입니까? 우리가 원하는 것, 그 원하는 것에 기대는 데에 괴로움이 있었고 불이 있었습니다.
api yamak athara dæmmada ēken apiṭa duka geni denna vidihak nǣha kiyana eka dharmānukūlava dakinavā. itin api oya nikan kivvaṭa bæhæ. ōka api hētuvak aragena udāharaṇayak karā vigraha karalā balanna ōnē.
우리가 무언가를 놓아 버렸다면 그것이 우리에게 괴로움이나 불을 줄 길이 없다는 것을 dharma에 맞게 봅니다. 그런데 그냥 말로만 해서는 안 됩니다. 까닭을 들고 보기를 들어 풀어 보아야 합니다.
api hitamu mokak api anrādhapura poḷon aru pættayi vandanā gamanak hari vinōdha gamanak hari giyā kiyalā.
가령 우리가 Anurādhapura, Polonnaruwa 쪽으로 참배 길이나 놀이 길을 떠났다고 해 봅시다.
apē salli pavars ekak tiyenavā. apiṭa væsikiliyaṭa yannat ōnē. dæn kælē tamayi duvannē giyāhama maha kǣvala duvalā hiṭam pahalalā venavān sattu isā kanavā itin kisi jarā pēnnet næhæ mokut næhæ. api itin purudaṭa mokada karannē giyā koṭayakṭa væṭicca gaha koyakṭa gihillā apē væḍē karagena āvā.
우리에게 돈지갑이 있습니다. 볼일도 보러 가야 합니다. 그런데 숲으로 달려가야 합니다. 가서 큰 덤불 속에서 볼일을 보면 짐승들이 다 먹어 치우니 더러운 것이 보이지도 않습니다. 우리는 하던 대로 쓰러진 나무 둥치에 가서 일을 보고 왔습니다.
hæbæyi enakoṭa inē gaha ticca salli pars eka tibbā koṭē vunē. īḷan̆gam apē væḍē kira ṭak gālā hadisdī āvā passē ekē karāṭa nægalā ṭikak dura enakoṭa apiṭa matak vuṇā śā salli posaka ara mala paha karapu tiyenan koḍē uḍana. hari væḍē vuṇē. dæn api dævenavā.
그런데 올 때 허리에 차고 있던 돈지갑을 둥치 위에 두었습니다. 그러고는 일을 마치고 서둘러 와서 버스에 올라 조금 왔을 때 생각이 났습니다. '아, 돈지갑을 그 볼일 본 둥치 위에 두고 왔구나. 큰일 났다.' 이제 우리는 속이 탑니다.
komak 5000k vitara tiyenavā. 100000k vitara tiyenavā meccara salli tibuṇā. kavuruvat aragatta dannet næhæ. dæn mokada karannē? āpahu yanna velāvakut næhæ. nogehet bæha. hari praśna vunē maṭa dæn ætulē abhyantarayen dævenavā kampa āvā.
5000쯤, 100000쯤 들어 있었습니다. 이만큼 돈이 있었습니다. 누가 가져갔는지도 모릅니다. 이제 어떻게 합니까? 되돌아갈 시간도 없고, 안 가자니 그럴 수도 없습니다. 큰 문제가 되었습니다. 이제 속에서 타오르고 흔들립니다.
dæn apiṭa pallipassaya gæna api hitā hiṭiyē apiṭa sæpa dena eka ahaka dāpu eka apiṭa duk dena eka
우리는 돈지갑이 우리에게 즐거움을 주는 것이고, 내버린 것이 우리에게 괴로움을 주는 것이라고 생각하고 있었습니다.
dæn asūci pīla ahaka dāpu eka api allapu eka nemeyi. api hiṭāṭiyē duk denavāyi apiṭa duk dennē. priyamanāpavā sæpa denavā
그런데 지금 괴로움을 주는 것은 내버린 똥이 아니라 우리가 붙잡은 것입니다. 우리는 괴로운 것이 괴로움을 주고 좋은 것은 즐거움을 준다고 여겼습니다.
kiyalā. dæn bas eka enakoṭa asū jīvita pirada duk vennē pars ekaṭa dæn pars eka kan̆da vunē. kan̆da pallē asūci pirī dæn apiṭa hitenavada koyi lakā asūci ṭika hatayek kālā giyāt dannet næhæ. hari væḍiya. ehemat hitenavada apiṭa dukak enavā. sallu parśaka aran giyā dannet næhæ. hari væḍiyi. ē gæna mokē
이제 버스를 타고 오면서 괴로운 것이 똥 때문입니까? 지갑 때문에 괴롭습니다. 지갑은 둥치 위에 있고 둥치 아래엔 똥이 가득합니다. 그 똥을 어떤 짐승이 먹고 갔는지 모른다, 큰일이다 — 그런 생각에 괴로움이 옵니까? 돈지갑을 누가 가져갔는지 모른다, 큰일이다 — 그것 때문입니다.
priya karana manāpa karana dēma apiṭa duka denavā kiyana eka anna opuvena tæn.
좋아하고 마음에 드는 것이 바로 우리에게 괴로움을 준다는 것 — 그것이 증명되는 자리입니다.
api apriya karana amanāpa karana ahagena dāpu apiṭa duk dennē næhæ. ēka tibuṇat ekayi nætat ekayi aran giyat ekayi tiyāgena hiṭiyat ekayi monavā karalat apiṭa praśnaya yannē. namut api priyamanāpa vaśayen yamakaṭa
우리가 싫어하고 마음에 안 들어 내버린 것은 우리에게 괴로움을 주지 않습니다. 있어도 그만 없어도 그만, 가져가도 그만 두어도 그만, 무엇을 하든 우리에게는 문제가 없습니다.
yannē. namut api priyamanāpa vaśayen yamakaṭa hita tibbānam kæḍēyida vin̆deyida vināśa veyida kadayida van̆dīda vināśa karayida kæḍī bin̆dī vināśa vī yayida mona vidihen hari ē tattvaya venas veyida menna mē venna issellā duk vena avasthāvak tiyenavā. tava velā næhæ. venna issellāma oya dukē in̆dan gatta vihē in̆dalā priya manāpa dē allagatta viēdā kæḍena bidena vināśa vena deyakma allagatta nisā.
그러나 우리가 좋다고 무언가에 마음을 두었다면, '깨질까, 부서질까, 망가질까, 누가 깰까, 부술까, 망가뜨릴까, 깨지고 부서져 사라질까, 어떻게든 그 상태가 바뀔까' — 이런 일이 일어나기 전에 괴로운 때가 있습니다. 아직 일어나지도 않았습니다. 일어나기도 전에 그 괴로움이 시작됩니다. 좋은 것을 붙잡은 그때부터, 깨지고 부서지고 망가지는 것을 바로 붙잡았기 때문입니다.
api kæḍēda bin̆deda vināśa vīda kiyana mē sækayaṭa vacana venavā. kaḍana bin̆dina vināśa karana svabhāvaya æti deyakma priyayi manāpayi kiyalā allagatta nisā kaḍayida bin̆dīda vināśa karayida kiyana sækayaṭa bhājanaya velā vikṣi velā innavā.
'깨질까, 부서질까, 망가질까' 하는 의심에 휩싸입니다. 깨고 부수고 망가뜨리는 성질이 있는 것을 좋고 마음에 든다고 붙잡았기에, '깨질까, 부서질까, 망가뜨릴까' 하는 의심에 휩싸여 어지러운 채 지냅니다.
kæḍī yana va vidan̆dī yana vināśa vī yana deyakma alla gatta nisā piyayi manāpayi kiyalā kæḍī yayida vin̆dīyida vināśa vī yayida kiyannā vū sækayin kampita velā innavā.
깨지고 부서지고 망가지는 것을 좋고 마음에 든다고 붙잡았기에, '깨질까, 부서질까, 망가질까' 하는 의심으로 떨며 지냅니다.
ehenam venna issellāma api kampāvaka innē hæma mohotak pāsā. ehenam mana vaḍana deyak allagatta mohotē paṭan ohu ginivin̆dinavā kiyannē onna ōkayi. ōka ætta namut hæn̆gavilā tibunē. vaṭinā deyak
그러니 일어나기도 전에 우리는 매 순간 흔들림 속에 있습니다. 마음에 드는 것을 붙잡은 그 순간부터 그가 불을 겪는다는 것이 바로 이것입니다. 이것이 참이지만 가려져 있었습니다.
namut hæn̆gavilā tibunē. vaṭinā deyak vaṭinavayi kiyalā tamā śātu væḍi venavada vena taramaṭa gini enavā. namut api hitāgannē ē dē apiṭa priyamanāpaya denavā kiyalā. anē apiṭa
값진 것을 값지다고 여기며 바람이 커질수록 불이 옵니다. 그런데 우리는 그것이 우리에게 좋음을 준다고 여깁니다.
apiṭa priyamanāpaya denavā kiyalā. anē apiṭa hon̆da koḷu pæṭiya hiṭiyā nam vivāha velā dæn meccara kallena avurudu dekak enavā tunak enavā. anik ayana nam daruvō huratal karanavā. apiṭa daru sampatak nædda itin okkoma karana mahā sampattiyak ganna dēvālayak ganē pansalak gana hæma tænama gihillā paṇaḍu gæṭa gahalā aramayak karalā yāṭikak karalā okkoma karalā hari ka kohoma hari haṭagattā kiyamukō.
'아, 우리에게도 예쁜 아이가 있었으면. 결혼한 지 벌써 두 해, 세 해가 됩니다. 다른 이들은 아이를 어르는데, 우리에게는 아이 복이 없는가.' 그래서 큰 복을 얻겠다고 신당에도 가고 절에도 가고 곳곳에 가서 동전 꾸러미를 매달고 서원하고 빌고 다 해서, 어떻게든 아이가 생겼다고 합시다.
dæn api haṭagatta gama hariya santōsayi. apiṭat dæn darupaṭiya kiyanavā huratal kara kara inna. dæn meccara kal notibicca gindak api vaṭā kiyalā dækkē næha.
생기자마자 아주 기쁩니다. '이제 우리도 아이를 어르며 지낸다.' 이제껏 없던 불이 우리를 둘러쌌다는 것은 보지 못했습니다.
dæn otalā paṭan genavāma api balanna ōnē. priyamanāpa kīyak tibuṇada? ē api allagatta daruvā kiyana vastuvaṭa apriyamanāpa kīyak ēka vaṭa karalā tiyenavada? ekak priyamanāpa vin̆dinakoṭa apriyamanāpa kīyak apiṭa davilla denavada ē vastuva nisā.
바로 거기서부터 살펴보아야 합니다. 좋음이 몇 개나 있었습니까? 우리가 붙잡은 아이라는 대상을 싫음이 몇 개나 둘러싸고 있습니까? 좋음 하나를 누릴 때 그 대상 때문에 싫음 몇 개가 우리를 태웁니까?
putra senēhaya kiyana eka daru senēhiya kiyana eka daruvā dakinakoṭama ammaṭat pahaḷa venavā, tāttak pahaḷa venavā. daru senehata. hæbæyi hariya satuu deyak hæṭiyaṭa mahā vāsanāvak hæṭiyaṭa hitāgattaṭa mokakda hambavunē? bæri
아들 사랑, 아이 사랑이라는 것은 아이를 보자마자 어머니에게도 생기고 아버지에게도 생깁니다. 아이 사랑. 그런데 아주 기쁜 것, 큰 행운으로 여겼는데 무엇을 얻었습니까?
hæṭiyaṭa hitāgattaṭa mokakda hambavunē? bæri velā hari æṭigiriyen kǣ gahana valaṭa mokada dennē? bot velā duvagena enavā. darunitin allagatta vaṭinā valaṭa mokada velā tiyennē balanna.
어쩌다 아이가 목청껏 울어 대면 어떻게 합니까? 허둥지둥 달려옵니다. 아이 때문에 붙잡은 값진 것에 무슨 일이 생겼는지 보십시오.
aput giyē mama bhavaca saramak ekapāraṭa kǣ gahanakoṭa itin otanin paṭan gatta paṭan gænna. anē balanaku ṭika bonnē næhæ. kaṭahakaṭa gannavā. naḷan̆ga rat velā dæn mokada paṭan gannē etana hidilā mokakda paṭan gannē sæpada tiyannē? daruvaṭa karadarayakda dannē næhæ. anē ekmaṁkala ekka
우리도 그랬습니다. 갑자기 울어 대니 거기서부터 시작됩니다. '아이고, 젖도 안 먹네. 입에 물지도 않네. 이마가 뜨겁네.' 거기서 무엇이 시작됩니까? 즐거움입니까? 아이에게 무슨 탈인지 모릅니다.
karadarayakda dannē næhæ. anē ekmaṁkala ekka yanna vahama itālaek eka yanna kivvot ehema etana balayanna inakoṭa navatā gannā buduhamāru ē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
taram amāruyi. daruvaṭa karadarayak de. æyi dostara mahattayō hadissīda amāruvakda? væḍida amāruvada? dæn itin api innē koheda mataka nǣ kǣhena mahansiyak mahā ginnak vin̆dinavā.
아이에게 탈이 났습니다. '의사 선생님, 급한 병입니까? 위중합니까? 많이 아픈가요?' 이제 우리는 어디에 있는지도 모를 만큼 지쳐서 큰 불을 겪습니다.
mokakda api hitāgattē? sæpa sampat dena mahā puṇya vastuvak maṭa pahaḷa vuṇā mē daruvek. daru sampattiyē vaṭinākama eheen viṭin hitāgena hiṭiyaṭa ē daru sampattiyama dena ginna koccara
우리는 무엇이라 여겼습니까? '즐거움과 복을 주는 큰 puñña의 보물이 나에게 생겼다, 이 아이가.' 아이 복의 값어치를 그렇게 여기고 있었지만, 바로 그 아이 복이 주는 불이 얼마나 큰지.
daru sampattiya gini denavā kiyalā api hituvē næhæ. mokakda dharu sampattiya næmæti māyā āśvādayen ara ginna væhuvā. koccara kivvat ginna matu velā ennē nǣ. ginna ginna hæṭiyaṭa pēnnē næha. ehenam priya dē manāpa dē gini denavā kivvaṭa ætta pēnnē. namut dennē monavada? priyamanāpa dē gini denavā. apriya manāpa dē nemeyi gini dennē.
아이 복이 불을 준다고는 생각하지 않았습니다. 아이 복이라는 허깨비 assāda로 그 불이 가려졌습니다. 아무리 말해도 불이 드러나지 않습니다. 불이 불로 보이지 않습니다. 그러니 좋은 것, 마음에 드는 것이 불을 준다고 해야 참이 보입니다. 무엇이 줍니까? 좋고 마음에 드는 것이 불을 줍니다. 싫은 것이 불을 주는 것이 아닙니다.
ehema eka vastuvak. otana paṭangena api dæn balanavā kalpanā karalā koccara ēvā tiyenavā.
그런 대상 하나에서 시작해, 이제 곰곰이 살펴보면 그런 것이 얼마나 많습니까?
api gē puṁci nam ōgē tiyennē æda kabalakuyi. oya puṭu kabalakuyi. mona monavā hari balan kǣllekuyi aramayak tiyenavā nam ahalā dālā æralā dālāt oha yanavānam monavāgē yanna
우리 집이 작아서 낡은 침대, 낡은 의자, 무슨 깨진 조각 같은 것만 있다면, 문을 열어 둔 채 나가도 무엇이 없어지겠습니까?
apē gedara gānak ekatuva innavā. ova ṭika davasak in̆dalā magata karannē. poḍḍak hari giyahama
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
davasak in̆dalā magata karannē. poḍḍak hari giyahama puru sæṭ ekak gena halā, gē ṭikak loku karalā aṭīvī ekak gena halā ṭiken ṭika vaṭṭikak genak dālā dæn yanavā dovāralā dālā dæn puḷuvan deyak
형편이 조금 나아지면 의자 세트를 들이고, 집을 좀 늘리고, TV를 들이고, 조금씩 이것저것 들여놓고, 이제는 문을 걸어 잠그고 나갑니다. 할 수 있는 만큼.
æ lassana sundara lōkē mavanavā vāgēma yana mohotak pāsāma ṭī karayi ayida kuḍiṭa kalayi yayida ahat tiyena baḍamuṭ ganiyaṭa dæmmada doruva æhuvaṭa hayiya næhæ. tamanṭa kaḍāgena yayida? dæn itin api upakramaya yoda hæma mohotak pāsāma api dævenavā gamanak yanna bæhæ kavadāvat nidahas illā baṇak ahannat bæhæda oya ṭika karalā tibunē.
아름다운 세상을 지어내는 것과 똑같이, 나갈 때마다 'TV를 부수고 가져갈까, 위에 둔 짐을 자루에 담아 갈까, 문이 튼튼하지 않은데 부수고 들어갈까?' 하며 온갖 꾀를 쓰고 매 순간 속이 탑니다. 길을 떠날 수도 없고, 편히 dharma 이야기를 들을 수도 없습니다 — 그런 것들을 해 놓았기 때문에.
hæma velēma apiṭa kæḍena bidena vināśa vena kaḍana bidena vināśa karana kæḍī bin̆dī vināśa vevī yana horu pæhæraganna noyek ākārayen āpadāvalṭu goduru vena lōkayak allagena sænasenna hituvaṭa avidyāvē nigamanaya nisā sārayi kiyana dr̥ṣṭiya nisā sænasumak ætiya kiyalā api hitanavā misak hamba vennē gini.
늘 깨지고 부서지고 망가지는, 깨고 부수고 망가뜨리는, 깨지고 부서져 사라져 가는, 도둑이 훔쳐 가는, 온갖 재난의 먹이가 되는 세상을 붙잡고 편안하려 해도, avijjā의 결론 때문에, 알맹이가 있다는 diṭṭhi 때문에 편안함이 있다고 생각할 뿐 얻는 것은 불입니다.
namut ara āśvāda māyāven vahana nisā mē ginna væhilā yanavā. duka pēnnē nǣ. anna dukkha ārya satyaya væhilā.
그러나 그 assāda의 허깨비로 덮이기에 이 불이 가려집니다. 괴로움이 보이지 않습니다. 그렇게 dukkha ariya sacca가 가려졌습니다.
anna yam davasaka api dænagattot ara āśvāda gena dennā vū māyā lōkayē apiva ravattanavā apramāṇa saṁsāraya paṭan sævæṭuvā misak apiṭa sænasillak udā kaḷē næhæ. yam taramak apiṭa gini dunnā nam yam taramak pāpayaṭa api peḷam̆bevvā nam poḷovalā api varasā tiyennē. oya priyamanāpaya misak vena ekak nemeyi kiyalā dænagattā nam priyamanāpaya sarapayek vagē dakinna paṭan gannavā.
언젠가 우리가 알게 된다면 — assāda를 가져다주는 허깨비 세상이 우리를 속여 헤아릴 수 없는 saṃsāra부터 떠돌게 했을 뿐 편안함을 가져다준 적이 없다는 것, 우리에게 불을 준 만큼, 우리를 pāpa로 이끈 만큼 우리를 괴롭혀 온 것이 바로 그 좋음일 뿐 다른 것이 아니라는 것을 안다면, 좋음을 독사처럼 보기 시작합니다.
yam lōkayē priya svabhāvayak ada madhura svabhāvayak tamayi mē tamayi sarapayak. mē tamayi ugula mē tamayi māyāva. mēka tamayi api meccara kal koṭu kollē. anēka jāti saṁsāraṁ sandā
세상의 좋은 성질, 달콤한 성질 — 이것이 독사입니다. 이것이 덫입니다. 이것이 허깨비입니다. 이것이 우리를 이토록 오래 가두어 온 것입니다.
koṭu kollē. anēka jāti saṁsāraṁ sandā vissaṁ anibbaṁ gahakārakaṁ gavēsantō dukkhā jāti punak punā budurajāṇan vahansē udānayak udāna vannavā yathārthaya dækkaṭa passē. gahakāraka diṭṭhōsī pūṇagēṁ nakāhati sabbātē pāsukā bhaggā gaha kōṭaṁ vasaṁkhitaṁ visaṁkhāra gataṁ cittaṁ taṇhānaṁ kaya majjagāti
'Anekajātisaṃsāraṃ sandhāvissaṃ anibbisaṃ, gahakāraṃ gavesanto dukkhā jāti punappunaṃ' — Buddha께서 실상을 보신 뒤 udāna를 읊으셨습니다. 'Gahakāraka diṭṭhosi puna gehaṃ na kāhasi, sabbā te phāsukā bhaggā gahakūṭaṃ visaṅkhitaṃ, visaṅkhāragataṃ cittaṃ taṇhānaṃ khayam ajjhagā.'
anna taṇhāva næmati. menna mē vaḍuvā hoya hoyāma apramāṇa saṁsārē æviddā. hoyāganna bæruva. ada maṭa mēka hamba vuṇā. mēka tamayi mē duk genana denna gē hæduvē. mē duk pævætma hæduvē. mīṭa passē ē væḍuva oba māt ekka sambandhayak næha. āyē geval hædilā ivarayi. mama oba dækalā ivarayi kiyalā. mē udan kiyavænnavā. dæn namut api
'taṇhā라는 이 목수를 찾고 또 찾으며 헤아릴 수 없는 saṃsāra를 떠돌았으나 찾지 못했다. 오늘 나는 이것을 찾았다. 이것이 괴로움을 가져다주려 집을 지었다. 이 괴로운 존재를 지었다. 이제 목수여, 그대는 나와 아무 관계가 없다. 다시 집은 지어지지 않는다. 나는 그대를 보았다' — 이렇게 udāna를 읊으셨습니다.
mē udan kiyavænnavā. dæn namut api dakinnē oya taṇhāvama tamayi śānta sisil jarāsaya kiyalā api dakinnē. anna yathārthaya mokakda mēka tanikara kanapiṭa gæhillā. meccara kala hitā inna lōkayē api hitā innavā nam mēka sæpayi kiyalā ēka dukayi kiyalā dakina ekak. mēka sisil kiyalā dækka nam ēka ginnak kiyalā dakina ekak. ēka yathārthaya.
그런데 우리는 바로 그 taṇhā를 평온하고 시원한 쉼터로 봅니다. 실상은 무엇입니까? 이것을 완전히 뒤집는 것입니다. 이토록 오래 여겨 온 세상에서 우리가 즐겁다고 여긴 것을 괴로움으로 보는 것, 시원하다고 본 것을 불로 보는 것 — 그것이 실상입니다.
yathārthavat nuvaṇa kiyana eka siyallaṭa poduvē vidanna bæ. siyallaṭa poduvē baṇa kiyanna giyot mokada vennē? dharmayaṭa dos kiyanavā. yathārthaya ganna bæhæ pañagnāvantassa āyan dhammō nāyan dhamma duppaññassa kivvē kayi siyallaṭama manadinna bæha. anē yathārthaya danna
실상을 보는 지혜는 모두에게 똑같이 나누어 줄 수 없습니다. 모두에게 똑같이 dharma를 설하면 어떻게 됩니까? dharma를 탓합니다. 실상을 받아들이지 못합니다. 'Paññavantassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo duppaññassa'라고 한 것은 그 때문입니다. 모두에게 다 맞출 수는 없습니다.
siyallaṭama manadinna bæha. anē yathārthaya danna kenāṭa ætta vaśayen avaṁkava madhyasva eyā hitanna paṭan gannavā. mē kiyana kiyama vena ættada? mēka harayak tiyenavada? mēkada lōka dharmatāvaya vena ekakda? balanna mē dharmatāvaya ikma giya ekak nemeyi lōkē an mēka tamayi lōka dharmatāvayak dækka. ara dharmaya dakinavā.
실상을 아는 사람은 참으로 정직하게, 치우침 없이 생각하기 시작합니다. '이 말이 참인가? 알맹이가 있는가? 이것이 세상의 dharmatā인가, 다른 것인가? 보라, 이것은 dharmatā를 넘어선 것이 아니다.' 이것이 세상의 dharmatā임을 보았습니다. 그 dharma를 봅니다.
anna daham æsa pahaḷa vunat davasa dakinavā. yaṁ kiṁci samudaya dhammaṁ sabbantaṁ nirōdha dhammanti yam dharmayak haṭagatta ekka næti venasa kiyalada vigraha karannē. næti vena katāvak otana kivvē næhæ. æta næta deka anta deka. ehenam mokakda nirōdha kiyannē? rōdha kiyannē ravun gahanavā. særi saranavā. nirōdha kiyannē særisaranna vaṭina ekak nemeyi.
dharma의 눈이 열린 날 봅니다. 'Yaṃ kiñci samudayadhammaṃ sabbaṃ taṃ nirodhadhammaṃ' — 이것을 '생겨난 dhamma는 모두 사라진다'고 풀이합니까? 거기서 사라진다는 이야기를 한 것이 아닙니다. '있다', '없다'는 두 극단입니다. 그러면 nirodha란 무엇입니까? rodha란 돌아다닌다, 떠돈다는 뜻입니다. nirodha란 떠돌 만한 것이 아니라는 뜻입니다.
lōkayē yam dharmayak udā venavada ekakvat særisaranna vaṭina ēvā nemeyi. menna paḷamu daham nuvanaṭa væṭahena eka daham avabōdhayaṭa væṭahenavā.
세상에 생겨나는 어떤 dhamma도 하나같이 떠돌 만한 것이 아닙니다. 이것이 dharma의 지혜에 처음 드러나는 것, dharma의 깨달음에 드러나는 것입니다.
nirōdha dharma kiyannē ravun gahanna vaṭina dharma nemeyi. ravun gahannē næti dharma. ravun gahanna vaṭina dharmayak kiyavaya næhæ. kæḍi saranna ekak nǣha kiyana eka ravun gahanavā kiyana eka tamayi apē vacanayaṭa ahalā. koheda ravun gæhuvē? kōndē gahalā āvakdama eccaralā.
nirodha dhamma란 돌아다닐 만한 dhamma가 아니라는 것, 돌아다니지 않는 dhamma라는 것입니다. 돌아다닐 만한 dhamma는 없습니다. 떠돌 만한 것이 없다는 이 '돌아다닌다'는 말은 우리말에도 들어 있습니다. '어디를 쏘다녔니? 쏘다니다 왔구나' 하지요.
api ahanavā mokakda rōndē kiyannē? rō kiyannē oda dharma.
우리는 'rōnde'가 무엇이냐고 묻습니다. 'rō'란 rodha dhamma입니다.
rōda dharma giyot mokada vennē? avidyāva nisā andha vennavā.
rodha dhamma로 가면 어떻게 됩니까? avijjā 때문에 눈이 멉니다.
apē pæraṇi bauddhayō dænagena hiṭiyā. avidyāva nisā priya svabhāvayan, madhura svabhāvayan pataṭa ravun gahanna giyot andha venna venavā. andha bāla pr̥thagjanaya svabhāvaya ōkayi.
우리 옛 불자들은 알고 있었습니다. avijjā 때문에 좋은 성질, 달콤한 성질을 좇아 떠돌면 눈이 멀게 된다는 것을. 눈먼 어리석은 puthujjana의 모습이 바로 이것입니다.
ehenam ravun gahanna giyot andha vena nisā tamayi rō andha yanavada kiyalā kivvē. rō kiyannē særi saranavā. koheda andhabhāvaya ḷamayā æhema ænakoṭa ahanavā. koheda rōndē giyāda? koheda rōndē ahanna kiyalā. mokada vennē andha vena ravamē yanavada? andha vena ravamē særisaranāvaṭa kiyanavā hō andhē yanavā rōndē yanavā.
그러니 떠돌면 눈이 멀기 때문에 'rō-andha로 가느냐'고 한 것입니다. rō는 떠돈다는 뜻입니다. 아이가 쏘다니면 '어디 rōnde 갔었니? 어디 쏘다니러 갔니?' 하고 묻습니다. 무슨 뜻입니까? 눈먼 길로 가느냐는 것입니다. 눈먼 길로 떠도는 것을 'andhe yanavā, rōnde yanavā'라고 합니다.
sada nirukti. oyā koccara lassana harayak tiyenavā.
이것이 낱말 풀이(nirutti)입니다. 거기에 얼마나 아름다운 알맹이가 있습니까.
ā nirōdha karapuvahama mokada vennē? andha vana pættē yannē næhæ. dahama æhæ pahaḷa velā tiyennē. dharma cakṣuya pahaḷa vunā nam andha pættē gaman karannē nǣ. andha væḍavala yannē nǣ. hōdē nǣ. nirōdhayi.
nirodha하면 어떻게 됩니까? 눈먼 쪽으로 가지 않습니다. dharma의 눈이 열린 것입니다. dhamma-cakkhu가 열렸다면 눈먼 쪽으로 가지 않습니다. 눈먼 일로 가지 않습니다. 떠돌지 않습니다. nirodha입니다.
yaṁ kicci samudaya dhammaṁ sabbantaṁ nirōdha dhamman monavada mē lōkē udā vennē? saṁ udaya samudaya saṁ kiyannē ekatuvak udā venavā. ekatuva goḍanægenavā nam ēvā samudaya. anna samudaya dharmavala særisaraṇa vaṭana āhārayak næha. onna ōka dakinavā. dækkaṭa passē paḷaveni yathābōdhanē dharmagnānaya pahaḷa vuṇā. menna mēka
'Yaṃ kiñci samudayadhammaṃ sabbaṃ taṃ nirodhadhammaṃ' — 이 세상에 생겨나는 것은 무엇입니까? saṃ-udaya, samudaya — 'saṃ'은 모임이 생겨난다는 뜻입니다. 모임이 쌓여 올라간다면 그것이 samudaya입니다. samudaya dhamma에는 떠돌 만한 먹이(āhāra)가 없습니다. 바로 그것을 봅니다. 본 뒤에 처음으로 yathābodha의 dharma 지혜가 생겼습니다.
yathābōdhanē dharmagnānaya pahaḷa vuṇā. menna mēka pahaḷunāṭa passē dakinavā. yam lōkayē priya rūpaṁ sāta rūpaṁ kiyalā kiya lōkē yam priya svabhāvayak, madhura svabhāvayak yama ædda mana vaḍana rūpa mana vaḍana śabda mana vaḍana gan̆dandha mana vaḍana rasa mana vaḍana poṭṭabba mana vaḍana dharma kiyana yamak ætnam mēvā ekakvat særi saranna vaṭina ēvā neme harayak næti asāraya ēvā. onna ōka dækka dāṭa mokada karannē? ōka tamayi api vahalā tibenē apē duka vahalā tibunē. dæn pēnna paṭan gannavā asāra deyak passē goḍanaganna mama beheta vidiha nam anna saṁkhāra dukkhē ismatu vuṇā. anna meccara kal dakinna bæriva tibi
이것이 생긴 뒤에 봅니다. 'yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ' — 세상에 어떤 좋은 성질, 달콤한 성질이 있다면, 마음에 드는 rūpa, 마음에 드는 소리, 냄새, 맛, 닿음, dhamma라는 것이 있다면 그 어느 하나도 떠돌 만한 것이 아니고 알맹이 없는 asāra라는 것. 그것을 본 날 어떻게 됩니까? 그것이 우리가 가려 두었던 것, 우리의 괴로움을 가려 두었던 것입니다. 이제 보이기 시작합니다 — 알맹이 없는 것을 좇아 쌓아 올리느라 내가 고생하는 꼴이. 그렇게 saṅkhāra dukkha가 드러났습니다.
vuṇā. anna meccara kal dakinna bæriva tibi vecca āryaṁ dakinna dukkha satyaya matu vunā. dukārya satyaya matu vuṇā. saṁkhāra piḷiban̆dava māyāven væhilā hiṭiyā sārayi kiyana māyāven væhilā inna tākkal ē san̆dahā karana utsāhaya vehesa vīrya suvayi kiyalā dævuṇā misā dukak kiyalā abaṁkaya kiṭipicca yathārthaya dækkennē. dæn pēnavā utsāha
이토록 오래 보지 못했던, ariya가 보는 dukkha sacca가 드러났습니다. dukkha ariya sacca가 드러났습니다. saṅkhāra에 대해 허깨비로 덮여 있었습니다. 알맹이가 있다는 허깨비에 덮여 있는 동안에는, 그것을 위한 애씀과 고생과 힘씀을 즐거움이라 여기며 탔을 뿐, 그것이 괴로움이라는 실상을 보지 못했습니다.
yathārthaya dækkennē. dæn pēnavā utsāha karannē vīrya karannē harayak næti dē karana nam ē utsāhaya vīryaya vehesak nisā venavā mokakda ehenam anna api dakinavā eta praśnē saṁkhāra dukkhaya eccara kal væhilā tibi vecca eka āryatvayaṭa pat venakoṭa duka dakinna paṭan gattā kiyanna ōkayi. saṁkhāra dukkhaya dakina.
이제 보입니다. 애쓰고 힘쓰는 것이 알맹이 없는 일을 하는 것이라면 그 애씀과 힘씀은 고생일 뿐입니다. 그렇다면 무엇입니까? 그렇게 우리는 봅니다. 그토록 오래 가려져 있던 saṅkhāra dukkha를, ariya의 자리에 이르면서 괴로움을 보기 시작했다는 것이 바로 이것입니다. saṅkhāra dukkha를 보는 것.
anna ēka dakinakoṭama dæn dakina dukaṭa hētuva mokakda mēka meccara kalanna væṭaha hidivicca kena dukkha nirōdhaya mokakda mē tr̥ṣṇāven allaganna ṭiccā harayak næti ēka hariyannē nǣhæ kiyalā dænagattahama saṁkhāra dukkhaya etanama nirōdhayi ēka karanna hiteena
그것을 보는 순간, 이제 보이는 괴로움의 원인은 무엇입니까? 이토록 오래 가려져 있던 것입니다. dukkha nirodha란 무엇입니까? taṇhā로 붙잡고 있던 그 알맹이 없는 것이 쓸모없다고 알게 되면, saṅkhāra dukkha는 바로 거기서 nirodha입니다. 그것을 하려는 마음이 없어집니다.
dæn ēkaṭa bæn̆denava ē veheta vin̆dinava maṭa monavā karannada maṭa karanna deyak nǣ maṭa monavā hadāgannada maṭa monavā goḍanagannada innakan mē kālaṭa kanna deyak tibunahama æti tænak tibunahama æti. leḍakaṭa behedak innakan tibunahama æti. innakan kohari hiṭapuhamahama maṭa hon̆daṭama æti.
'이제 거기에 묶여 그 고생을 겪어서 무엇을 하겠는가. 나에게 할 일은 없다. 무엇을 만들고 무엇을 쌓아 올리겠는가. 사는 동안 그때그때 먹을 것이 있고 머물 곳이 있으면 된다. 병들면 약이 있으면 된다. 사는 동안 어떻게든 지내면 나에게는 넉넉하다.'
kan āhārayak inna ta denak, leṭara vastayak, inna behedak maṭa hon̆daṭama æti. maṭa oya vihavaṭa konna deyak næhæ. kavada hari oya tænaṭa enavā enna enna ekapārama ennē næha. oya yathābōdhaya væḍenna væḍena antivot pihirannē mokakda jīvat velā innakan maṭa oya poḍḍak tiyenavā nisā koheṭa ehama maṭa deyā ekit. anna sīmā vuṇā. anna lōkaya athæriyā. saṁkhāra dukkhayenut midunā.
'먹을 음식, 머물 곳, 입을 옷, 약이 있으면 나에게는 넉넉하다. 그 이상 나에게 할 것은 없다.' 언젠가 그 자리에 옵니다. 한꺼번에 오지는 않습니다. yathābodha가 자라고 자라 마지막에 남는 것은 무엇입니까? '살아 있는 동안 이만큼 있으니 어디서든 나는 됐다.' 그렇게 한정되었습니다. 세상을 놓았습니다. saṅkhāra dukkha에서도 벗어났습니다.
duka dukaya tibunē mokakda? oya mata tamayi. ehenam melōdī api goḍanagāgattaṭa 0k dukkha duka ivarayi. mē vipāka dukkhayak vaśayen kaya pavatinakan baḍi kinalaṭa kanna denna ōnē. pipāsayaṭada yama bonna denna ōnē. hīta uṣaṇa nisā an̆dinna ōnē. avu væsi piena nisā yam sataka inna ōnē. oya ṭika tava ituru dukkha
괴로움이 괴로움이었던 것은 무엇 때문입니까? 바로 그 생각 때문입니다. 그러니 이 세상에서 우리가 쌓아 올리던 괴로움은 끝났습니다. 이제 vipāka dukkha로서 몸이 있는 동안 배고프면 먹여야 하고, 목마르면 마시게 해야 하고, 추위와 더위 때문에 입혀야 하고, 볕과 비 때문에 어딘가에 머물러야 합니다.
sataka inna ōnē. oya ṭika tava ituru dukkha dukayak tiyenavā. vipāka dukkhaya vaśayen. kera bhavin mē bhaya kaya hadapu nisā. ē dukkha kālaya mæ mærana ekan idilā tiyennē kiyalā dannavā. ehenam ēn ehāṭa mama goḍa nagana dukkhayak næhæ. vipāka dukē 10k vitaralā tiyena eka ēka maraṇayen ivarayi. ehenam antima maraṇaya davasēdī siyalu duken nidahas venavā.
그만큼의 괴로움이 아직 남아 있습니다. vipāka dukkha로서. 지난 bhava에서 이 몸을 지었기 때문입니다. 그 괴로움의 때는 죽음으로 끝난다는 것을 압니다. 그러니 그 너머로 내가 쌓아 올리는 괴로움은 없습니다. 조금 남은 vipāka 괴로움은 죽음으로 끝납니다. 그러니 마지막 죽음의 날 모든 괴로움에서 풀려납니다.
anna anupasaya nidura. ehenam kaḷa yutu siyalla karalā ivarayi matu karanna deyak næhæ kiyalā dænagattā. gramacarayā hāpūravalā ivarayi yathārthaya tērum gattā. ehenam itin maṭa vena ekak va karannē næhæ. nakan hilā keḷavara karana ekayi tiyenna kiyalā arihatun vahansē ṭikama nē karanavā.
그것이 anupādisesa nibbāna입니다. 해야 할 것을 다 했고 더 할 것이 없음을 알았습니다. brahmacariya를 다 채웠고 실상을 알아들었습니다. '그러니 나는 다른 것을 하지 않는다. 사는 동안 지내다 끝마치는 일만 남았다' — arahant께서는 그만큼만 하십니다.
etakoṭa apiṭa dæn koccara lassa pahasu mārgayakda
그러니 이제 우리에게 이것이 얼마나 아름답고 쉬운 길입니까.
itin ē nisā mul paṭan gannakoṭa eka pārakama okkoma attara æralā yanavā kiyana ekaṭa pat vennē næhæ. issellama dænagannavā væḍak næti duṣcarita valin maṭa væḍak næha. sīmāva ikmavā giya āśvādayan passē yāmin maṭa væḍak næhæ. ehemayi atharinna paṭan gannē ārambhaya.
그래서 처음 시작할 때 단번에 모두 놓아 버리는 데 이르는 것은 아닙니다. 먼저 압니다. '쓸모없는 나쁜 짓은 나에게 필요 없다. 한계를 넘은 assāda를 좇는 것은 나에게 필요 없다.' 그렇게 놓기 시작하는 것이 시작입니다.
ehenam sōtāpanna kiyana ārya śrāvakayā paṭan gattahama asīmita balāporottuvakælā dānavā. siyalu balāporottuvakiyē næha. kāmarāgaya tava paṭigha tiyenavā. ēvā vitara ivara velā næhæ. hæbæyi namut kāma rāgaya navattot ēka gini maga bava dannavā. kavadā hari atharadātayi sahamulin sænasīma kiyalat dannavā. dænagena ē maga anugamanaya karana gaman yathābutaya væḍenna væḍenna sakr̥dāgāmīt venavā anāgāmīt venavā arihatyaṭa pat venavā kramānukūla antima tamayi sahamulin keḷavara vennē. itin
그래서 sotāpanna라는 ariya-sāvaka는 시작하면서 끝없는 바람을 내려놓습니다. 모든 바람을 놓은 것은 아닙니다. kāmarāga와 paṭigha가 아직 있습니다. 그것들은 아직 끝나지 않았습니다. 그러나 kāmarāga를 이어 가면 그것이 불의 길임을 압니다. 언젠가 놓아 버리면 그것이 온전한 편안함이라는 것도 압니다. 알고서 그 길을 따라가면서 yathābhūta가 자라고 자라 sakadāgāmī도 되고 anāgāmī도 되고 arahant에 이릅니다. 차례대로. 마지막에 가서야 완전히 끝납니다.
antima tamayi sahamulin keḷavara vennē. itin mēkekinna deyakvat amutuven karanna deyak næhæ. mē davannē vadak sakalamaya karanna deyak næhæ kiyalā dænagannavā. yathābōdhaya tuḷin tamayi mē athærimidī yannē. ēka tamayi daham auṣadhaya vena kramayak nǣhæ kiyalā dænagattāhama anna ē kramaya anugamanaya karanavā. dæn metanṭa
그러니 여기에 새로 따로 할 일은 하나도 없습니다. 애써 꾸며 낼 일이 없다는 것을 압니다. yathābodha로 이렇게 놓아 버리고 벗어납니다. 그것이 dharma의 약이고 다른 방법은 없다는 것을 알면, 그 방법을 따릅니다.
anna ē kramaya anugamanaya karanavā. dæn metanṭa oya ṭika tērum gattā nam dæn mē ṭikat api dækalā tiyenavā eka deyak. ehenam lōkayē mē priyayi svabhāvayi kiyalā api monavāhari allanna giyā nam dæn apiṭa ektaraha vaṭinākama bæhælā ivarayi. ara edāṭa vecca
이제 여기까지 그것을 알아들었다면 우리는 한 가지를 보았습니다. 그러니 세상에서 '이것이 좋은 성질이다' 하고 무언가를 붙잡으려 했다면, 이제 우리에게 그 값어치는 이미 꺾였습니다.
vaṭinākama bæhælā ivarayi. ara edāṭa vecca pr̥thagjana mānasikatvaya dannē næhæ. dharmaya śravaṇaya karalā tiyenavā. dharmaya tērum aragattā. ehenam mē velāvē venakoṭat ananta saṁsārayē ahanna nolæbicca vaṭinā dharmayak buddha dharmayak æhuṇā. ē dharmayē tīraṇayak āvā mēka ætta. ehenam allanna harayak nǣha kiyana eka boru nemeyi. sāra dharma nǣha lōkē.
예전의 puthujjana 마음가짐이 아닙니다. dharma를 들었습니다. dharma를 알아들었습니다. 그러니 지금 이때에 끝없는 saṃsāra에서 듣지 못했던 값진 dharma, Buddha의 dharma를 들었습니다. 그 dharma에서 결론이 나왔습니다. '이것이 참이다.' 그러니 붙잡을 알맹이가 없다는 것은 거짓이 아닙니다. 세상에 알맹이 있는 dhamma는 없습니다.
sārayi kiyalā pennalā māyāvakin væhilā tiyena asāra dharmayangen pirilā tiyennē. asāra dharmayak tuḷa mama monavāgē sāratvayak hoyāgannada ē sāratvayak nǣhæ kiyalā tērum aragatta gama dharmāta pahaḷa velā ivarayi. dahama æsa pahaḷa vuṇā kiyannē sōtāpanna vuṇā. ehenam
알맹이 있는 듯 보이게 하는 허깨비에 덮인, 알맹이 없는 dhamma들로 가득합니다. '알맹이 없는 dhamma 안에서 내가 무슨 알맹이를 찾겠는가' — 그런 알맹이가 없다고 알아들은 순간 dharma의 눈이 열렸습니다. dharma의 눈이 열렸다는 것은 sotāpanna가 되었다는 것입니다.
pahaḷa vuṇā kiyannē sōtāpanna vuṇā. ehenam īṭa passē kavadāvat eyāṭa hatara apāṭa gata venna hētu vennē dæḍi pāpa karmayak kerenna balavat cētanā pihinna kramayak næhæ. mokada asīmitava tibicca sāra dharmayan piḷiban̆da adahasa gælavilā gihin ivarayi. dæn tiyennē sīmā sahita ektaraha tamā ætuḷu karana paṁcakāma lōkayakaṭa sīmāviccayā koṭasak vidihaṭa ituru velā tiyennē. īṭa vaḍā vaṭinā hariyak tibunā kiyalā asīmita balāporottu ivaranavā. īṭa
그러니 그 뒤로는 결코 그에게 네 apāya로 갈 까닭이 되는 무거운 pāpa kamma를 짓게 할 강한 cetanā가 일어날 길이 없습니다. 끝없이 있던, 알맹이 있는 dhamma에 대한 생각이 떨어져 나갔기 때문입니다. 이제 남은 것은 자신을 포함한, 한정된 pañcakāma 세상에 한정된 한 부분일 뿐입니다. 그보다 더 값진 알맹이가 있다는 끝없는 바람은 끝납니다.
kiyalā asīmita balāporottu ivaranavā. īṭa passē eyāgē ē ṭikat allalā næhæ. ektarā bihil tatvakin tamayi ēket tiyennē. ē nisā eyāṭa kavadāva paṁcakāmayan nisā satara apā gata vīmaṭa hētukāraka vana pāpa dharmayak karana yam kriyāvaliyā karanna puḷuvan dæn ē kriyāvala hētu næhæ. anna anusaya vin̆dilā
그 뒤로는 그만큼마저도 꽉 붙잡지 않습니다. 느슨한 상태로 그것도 있습니다. 그래서 그에게는 pañcakāma 때문에 네 apāya로 갈 까닭이 되는 pāpa를 짓는 일을 할 까닭이 이제 없습니다.
kriyāvala hētu næhæ. anna anusaya vin̆dilā gihillā. dæn satara apāgata vena prāṇaghātayak, adattā ādānayak kāma vitcārayak karanavā kiyana ēsā satara apāgata vena maṭṭama ekak eyāṭa næhæ. siyallen tora vuṇā kiyana eka nemeyi kiyannē. satara apāgata vīmaṭa hitu vena dūsayanda mēka akirennē næ.
그렇게 anusaya가 깨져 나갔습니다. 이제 네 apāya로 갈 만한 pāṇātipāta, adinnādāna, kāmesu micchācāra를 저지를 수준이 그에게 없습니다. 모든 것에서 벗어났다는 말이 아닙니다. 네 apāya로 갈 까닭이 되는 더러움이 그에게 일어나지 않는다는 것입니다.
anna ēka tamayi paḷamu avaṁkatvaya. kriyākalāpaya avaṁka velā. mokak nisāda? mē dharmāvabōdhaya nisā. anna samahara avaṁkayak dæn vidyāmānaya sihi karalā balanakoṭa vacana pirisidu issara boru valin kavaṭṭanavā kēlamen anu bidavanavā. paru vacanayen sævaṭa pat venavā. klāpayen anulāvaṭa pat karanavā. mehema ekak issara tibuṇā. dæn katā karalā katā karannē baṇa
그것이 첫 정직함입니다. 행동이 정직해졌습니다. 무엇 때문입니까? 이 dharma 깨달음 때문입니다. 이제 드러나는 정직함을 돌아보면, 말이 깨끗합니다. 예전에는 거짓으로 속이고, 이간질로 남을 갈라놓고, 거친 말로 상처를 주고, 쓸데없는 말로 홀렸습니다. 예전에는 그런 것이 있었습니다.
tibuṇā. dæn katā karalā katā karannē baṇa padayak. vena monavā katā karannada? boruvak hitennē næhæ. hēla meba bin̆davanna kæmati næhæ. kæmættak æti vennē næhæ. paruvāna sæṭa bavaṭa pat karalā lōkayā dūṣaya karanna kæmati næhæ. polapaya mulāvaṭa pat karana katā kiyiyi lōkayā mulā karanna kæmati næhæ. ēvā nemeyi harayak æti dahamak tiyenavā. menna mēka ahapallā. menna mēka viṭalā vaṭina væḍak næti katā atra pallā. menna mēka hita balalā mē harayak tiyenavā kiyalā tamā dækapu hariya tiyena nisā ē ē darśanā gnānaya gōcaraya dharmayi passanna vavādan tava kinaṭa labā denna. ehenam
이제 말을 하면 dharma 구절을 말합니다. 달리 무엇을 말하겠습니까? 거짓이 떠오르지 않습니다. 이간질로 갈라놓고 싶지 않습니다. 그런 마음이 생기지 않습니다. 거친 말로 상처를 주어 사람들을 더럽히고 싶지 않습니다. 쓸데없는 말로 세상을 홀리고 싶지 않습니다. '그런 것이 아니라 알맹이 있는 dharma가 있다. 이것을 들어라. 값어치 없는 쓸데없는 이야기는 버려라. 이것을 생각해 보라, 여기 알맹이가 있다' — 자신이 본 알맹이가 있기에 그 보는 지혜의 영역인 dharma를 남에게도 가르쳐 줍니다.
passanna vavādan tava kinaṭa labā denna. ehenam boru nǣhæ, kēlan næhæ, parisanǣhæ palāpa nǣha. sammā vācatna sammā kammanta prāṇaghātattāna kāmitat yam venmak vunā sammā kammanta mārga an̆gaya pirilā. boru kēnam parisajana palapanam sammā vācā mārga aṁgaya pirilā. anna ēkin eka sakas velāyi
그러니 거짓도 없고, 이간질도 없고, 거친 말도 없고, 쓸데없는 말도 없습니다. sammā vācā, sammā kammanta — pāṇātipāta, adinnādāna, kāmesu micchācāra에서 떠났다면 sammā kammanta라는 magga의 갈래가 채워졌습니다. 거짓, 이간질, 거친 말, 쓸데없는 말에서 떠났다면 sammā vācā라는 magga의 갈래가 채워졌습니다.
aṁgaya pirilā. anna ēkin eka sakas velāyi næhæ hæṭi. maṭa dæn nodæhæma vidihaṭa jīvat venna maṭa ōna kamak næhæ. monavā labāgannada maṭa yantam monavā hari jīvat venanna kramayak vunā hon̆daṭama æti. ōkaṭa ayiutukam karalā asādhāraṇakam karalā anun kavaṭṭa velā boru kiyalā itin koraṭa bænalā, koraṭa kiralā boru væḍa karalā anun kavaṭalā anun idē kaḍā vadāgena maṭa ehema jīvat venna ōnē næhæ.
그렇게 하나씩 갖추어집니다. '이제 나는 dharma에 어긋나게 살 필요가 없다. 무엇을 얻겠다고? 겨우 살아갈 방법만 있으면 넉넉하다. 그것을 위해 부정을 저지르고, 불의를 하고, 남을 속이고, 거짓말하고, 저울을 속이고, 거짓된 짓을 하고, 남을 속이고 남의 것을 빼앗으며 살고 싶지 않다.'
ehema harayak næhænē. mokada ehema mona mona vaṭinākamaṭa ehemayak gata karannē. magē jīvitaya mama gata karanna dæn pradhāna kāraṇayak tiyenavā. meccara kal mē lōkē allanna tamayi mama mē mī ṭika issedahas karagena hiṭiyē. namut dæn mama innē yathābōdhaya pūrṇa kara gænīmē vaṭinākama dækalā ē san̆dahā mehema metanæyi magē jīvitē. ehenam magē jīvitayē nivan san̆dahā venehaṭa nemeyi kiyana adahasin ivarayi otanaṭa enakoṭa. ehenam eyāgē jīvitē
'그런 데에는 알맹이가 없다. 무슨 값어치를 위해 그렇게 살겠는가. 이제 내 삶을 보내는 데에는 중요한 까닭이 있다. 이제껏 나는 이 세상을 붙잡으려고 애써 왔다. 그러나 이제 나는 yathābodha를 온전히 이루는 값어치를 보았고, 그것을 위해 여기 있는 것이 내 삶이다.' 그러니 '내 삶은 nibbāna를 위한 것이지 다른 것을 위한 것이 아니다'라는 생각에 이르러 끝납니다.
ivarayi otanaṭa enakoṭa. ehenam eyāgē jīvitē sammājīvanaya yuttayi. anna mārga ahaṁgi eka vædena hæri. ehenam menna metana sammā vācā sammā kammata sammā ājīva kiyana ēvā ādhyātmika guṇaya tuḷin matu vunā nam menna mēkaṭa kiyanavā mē śāsanayē sīla śāsanaya matu vuṇā.
그러니 그의 삶은 sammā ājīva를 갖춥니다. 그렇게 magga의 갈래들이 맞물립니다. 그러니 여기서 sammā vācā, sammā kammanta, sammā ājīva가 안의 덕으로부터 드러났다면, 이를 두고 이 sāsana에서 sīla sāsana가 드러났다고 합니다.
menna meyāṭa kiyanavā akhaṇḍa, acidra, asamala akalmāsa vū menna mē kiyana sīla guṇayen yukta vuṇā vū ārya kānta sīlayen yukta vuṇā kiyalā. ārya dharmaya dækalā læbuṇā vū dīpattiya kāntiya yutuyin mē dharmaya avabōdha karanavā. menna āryayangē sīlaya ārya sīta sapasa hatara pārā gate nna hitu nætuva giyā. mula paṭan gannaka. dæn eyāṭa tiyennē mokakda?
이런 이를 두고 'akhaṇḍa, acchidda, asabala, akammāsa — 끊어지지 않고 구멍 나지 않고 얼룩지지 않고 더럽혀지지 않은 sīla의 덕을 갖춘 이, ariyakanta sīla를 갖춘 이'라고 합니다. ariya dharma를 보고 얻은 빛남과 아름다움을 지니고 이 dharma를 깨닫습니다. 이것이 ariya들의 sīla입니다. ariya sīla로 네 apāya로 갈 마음이 처음부터 없어졌습니다.
paṭan gannaka. dæn eyāṭa tiyennē mokakda? duham āvarjanā karana ekayi. tava dahamak dakinna næha. dækiya yutu niyama dahama dækalā ivarayi. nivana karā keḷavalana ekayi yana dahama tērum aran ivarayi. amutuven tērum ganna dahamak tāva ituru velā næhæ nivan dakinna. ē nisā
이제 그에게 있는 것은 무엇입니까? dharma를 거듭 되새기는 것뿐입니다. 더 볼 dharma는 없습니다. 보아야 할 참된 dharma를 이미 보았습니다. nibbāna로 끝나는 그 dharma를 이미 알아들었습니다. nibbāna를 보기 위해 새로 알아야 할 dharma는 남아 있지 않습니다.
ituru velā næhæ nivan dakinna. ē nisā parapattaya rahitayi ādhāra ōnē næhæ. vungē ādhārayak īṭa patya ōnē næhæ. ehenam mokada karanna ōnē? dækka ætta yaḷi yaḷi āvarjanā karanna pragnā matu velā enna paṭan gannavā prabala velā. anna mokakda karagannē? dæn api dakinavā yana kramayak tiyenavā. anna
그러니 남에게 기댈 필요가 없습니다. 도움이 필요 없습니다. 남의 도움이 필요 없습니다. 그러면 무엇을 해야 합니까? 본 참을 거듭 되새기면 paññā가 드러나 힘차게 자라기 시작합니다. 그렇게 무엇을 이룹니까? 이제 우리는 가는 방법이 있음을 봅니다.
api dakinavā yana kramayak tiyenavā. anna budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷā sīla sampanna sil vatnaṭa abhipratisārayē ipadīvayi cētanāven kaṭayuttak næta læbīma dharmatāvayaka ēka læbenavā. mokakda? dæn sīla sampanna velā ivarayi.
Buddha께서 설하셨습니다. 'sīla를 갖춘 이에게 avippaṭisāra가 생겨나라고 cetanā로 애쓸 일이 없다. 그것을 얻는 것은 dhammatā이다.' 그것이 생깁니다. 왜입니까? 이제 이미 sīla를 갖추었기 때문입니다.
yathābōdhaya læbenakoṭama dharmāvabōdhaya læbenakoṭama anna sīla guṇayak samādan vecca vaṭak nemeyi mē kiyannē. yathābōdhaya tuḷin asāra lōkaya mokaṭa prāṇaghāta karannada mokaṭa hora mæravaṁcā karannada mokaṭa surudu durāsāra karannada mokaṭa boruven ravaṭṭannada monavaṭa kiyalāmē bidavannada monavaṭa parasatiya sæla bavaṭa pat karannada monavaṭa mē lōka eā palāpayaṭa pat valā mulā karannada monavaṭa lōbhakam karannada monavaṭa taraha innada monavaṭa mōdakam karannada maṭa mē 10ma væḍak nǣhæ kiyalā tamanṭa væṭahilā ivarayi yathābhōdhaya menna sīla śāsanaya onna sīla sampanna
yathābodha를 얻는 순간, dharma 깨달음을 얻는 순간 — 여기서 말하는 것은 sīla를 받아 지니는 의식이 아닙니다. yathābodha로써 '알맹이 없는 세상을 위해 무엇하러 살생하겠는가, 무엇하러 훔치고 속이겠는가, 무엇하러 술과 삿된 짓을 하겠는가, 무엇하러 거짓으로 속이겠는가, 무엇하러 이간질로 갈라놓겠는가, 무엇하러 남을 거친 말로 상처 입히겠는가, 무엇하러 이 세상을 쓸데없는 말로 홀리겠는가, 무엇하러 욕심을 부리겠는가, 무엇하러 성내겠는가, 무엇하러 어리석겠는가. 이 열 가지 모두 나에게 쓸모없다'라고 스스로 깨달아 끝났습니다. 이것이 yathābodha의 sīla sāsana입니다.
yathābhōdhaya menna sīla śāsanaya onna sīla sampanna sil vatnaṭa ayiupatisāraya havat vipirisara bava nætnam hitē visirena bava ayiupati venvīma tamayi avit patisārayāva visirena bava næti tamayi aipratisāraya kivē. vipratisāraya kiyannē viparisara bava. ēken ahak vesārī venavā kiyannē viparisara novana tattvayaṭa hita tænpat vuṇā. menna mēkaṭa amutuven karanna
sīla를 갖춘 이에게 avippaṭisāra, 곧 흩어지지 않음 — 마음이 흩어지는 데서 떠나는 것이 avippaṭisāra입니다. 흩어짐이 없는 것을 avippaṭisāra라고 합니다. vippaṭisāra란 흩어짐입니다. 거기서 벗어난다는 것은 흩어지지 않는 상태로 마음이 가라앉았다는 것입니다.
tænpat vuṇā. menna mēkaṭa amutuven karanna deyak næhæ. sīla sampanna silvat aupatiraya upadīva cētanāven kaṭayuttak næta læbīma dharmatāvaya. menna āryayanṭa dharmatāvayakinma læbena api pirisarāvak nætika.
이것을 위해 새로 할 일은 없습니다. 'sīla를 갖춘 이에게 avippaṭisāra가 생겨나라고 cetanā로 애쓸 일이 없다, 얻는 것은 dhammatā이다.' 이것이 ariya에게 dhammatā로 얻어지는 흩어짐 없음입니다.
ayipratisārī bava ayiipratisāraya ættaṭa pramōdaya upadīvayi cētanāven kaṭayuttak karada læbīma dharmatāvaya. citta prabōdhaya læbilā tiyennē. āya amuten upadavanna. monavada ituru velā næha. ara mula dharmaya enakoṭama yathārthaya væṭahenakoṭama ē cittaya nidahas velā prabōdha velā ivarayi. āyē kammæli gati æn̆ga mæli karana gati ituru vennē næhæ.
avippaṭisāra를 지닌 이에게 'pāmojja가 생겨나라고 cetanā로 애쓸 일이 없다, 얻는 것은 dhammatā이다.' 마음의 깨어남을 이미 얻었습니다. 다시 새로 일으킬 것이 남아 있지 않습니다. 처음 dharma가 올 때, 실상을 깨닫는 순간 그 마음은 풀려나 깨어났습니다. 다시는 게으른 버릇, 몸을 늘어지게 하는 버릇이 남지 않습니다.
yathārthayen hæma velēma dharmaya dækka daham prabōdhaya hæma velēma kriyātmaka venavā. pramuduyāṭa passa upadīvāya cētanāven kaṭayuttak næta. læbiyama dharmatāgana. sihitakayi sæhælluvē.
실상대로 언제나 dharma를 본 그 dharma의 깨어남이 언제나 움직입니다. pāmojja를 지닌 이에게 'passaddhi가 생겨나라고 cetanā로 애쓸 일이 없다, 얻는 것은 dhammatā이다.'
læbiyama dharmatāgana. sihitakayi sæhælluvē. hon̆dada sæhællu jīvitayak gata karanna. ē sæhælluvaṭa amutuven karanna deyak næha. oya mula paṭan gattā kenāṭa ē sæhælluva dharmatāvaya āśayema læbenavā.
마음과 몸이 가벼워집니다. 가벼운 삶을 사는 것이 좋지요. 그 가벼움을 위해 새로 할 일은 없습니다. 그 처음을 시작한 사람에게 그 가벼움은 dhammatā로 저절로 얻어집니다.
etakoṭa praśddhiyaṭa pat vūva ohuṭa prītiya upadīvāya cētanāven kaṭayuttak hædīma dharmatāvaya menna nidahasa prītiya. daham dækīma nisā dakina prītiyak enavā. ēka paṁcakāma prītiya vagē nemeyi. īṭa viśāla sænasumak sahagat sahitayi. mama koccara nidahasda? dæn ma koccara sænasillē innavada anna prītiya matuvilā enavā. etakoṭa
그러면 passaddhi에 이른 이에게 'pīti가 생겨나라고 cetanā로 애쓸 일이 없다, 얻는 것은 dhammatā이다.' 이것이 풀려남의 pīti입니다. dharma를 보았기에 오는 pīti가 옵니다. 그것은 pañcakāma의 pīti와 같지 않습니다. 그보다 훨씬 큰 편안함을 지닙니다. '나는 얼마나 자유로운가, 이제 나는 얼마나 편안한가' — 그렇게 pīti가 솟아오릅니다.
anna prītiya matuvilā enavā. etakoṭa prītiya manasak ættāhaṭa passa mē sukhaya upadīvavāyi cētanāven kaṭayuttak næta læbīma dharmatāvayadī prīti māsa kāyō passadati passada kāyō sukhandayati. anna prītiya nisā passa dihā sæhælluva æti venavā. sæhælluva nisā mokada vennē? subhayaṭa patvenavā. kāyika mānasika suvayen innē. nidahas vū hæmelliyam balapānavā.
그러면 pīti의 마음을 지닌 이에게 'passaddhi와 sukha가 생겨나라고 cetanā로 애쓸 일이 없다, 얻는 것은 dhammatā이다.' 'Pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedayati.' pīti 때문에 passaddhi, 곧 가벼움이 생깁니다. 가벼움 때문에 어떻게 됩니까? sukha에 이릅니다. 몸과 마음의 편안함 속에 지냅니다. 풀려난 그 상태가 온통 미칩니다.
sukhitayā haṭa samādhiyaṭa patvemī cētanāven kaṭayuttak næta læbīma dharmatāvayaganna bægattē. dæn samādhiyaṭa mokakda karanna tiyenavā kivva budurajāṇan vahansē mokakda dēśanā karannē sukhita sit ættāhaṭa samādhiyaṭa patvemi cētanāven kaṭayuttak nætta læbīma dharmatāvaya ehenam samādhiya dharmatāvayak.
'sukha를 지닌 이에게 samādhi에 들라고 cetanā로 애쓸 일이 없다, 얻는 것은 dhammatā이다.' 이제 samādhi를 위해 무엇을 해야 한다고 하셨습니까? Buddha께서 무엇을 설하십니까? 'sukha의 마음을 지닌 이에게 samādhi에 들라고 cetanā로 애쓸 일이 없다, 얻는 것은 dhammatā이다.' 그러니 samādhi는 dhammatā입니다.
samādhi sit ættāhaṭa yathābhūtō danimī dakimī cētanāven kaṭayuttakta læbīma dharmatāvaya ehema pragnāva ahala venavānē hitaṭa samāja jīvitayaṭa amutin kiyanna deyak nē amati igena ganna deyaknē. yathābhūtō dannāhara daknā virāgayaṭa patvemī cētanāven kaṭayuttak næta virāgika vīma dharmatāvaya.
'samādhi의 마음을 지닌 이에게 yathābhūta를 알고 보리라고 cetanā로 애쓸 일이 없다, 얻는 것은 dhammatā이다.' 그렇게 paññā가 마음에 드러나지요. 따로 말할 것도, 새로 배울 것도 없지요. 'yathābhūta를 알고 보는 이에게 virāga에 이르라고 cetanā로 애쓸 일이 없다, virāga에 드는 것은 dhammatā이다.'
etakoṭa virāgayāṭa vimukti gnāna darśanaya pasak karamī cētanāven kaṭayuttak næta læbīma dharmatāvaya hariyat phaliyaṭa pat venakama dharmatāvayak.
그러면 virāga에 이른 이에게 'vimutti-ñāṇadassana를 실현하리라고 cetanā로 애쓸 일이 없다, 얻는 것은 dhammatā이다.' arahatta phala에 이르기까지가 dhammatā입니다.
mesē kusala sīlaya ayiupa pratisāriyat, ayut pratisāraya pramōdiyat, pramōdaya passabdiyat, praśabdaya prītiyat, prītiya sukhayat, sukhaya samādhiyat samādhiyē yathābhūtat gnāna darśanayat, yathābhūtat gnāna darśanaya nirvēdayat, nirvēdayē virāgayat, virāgaya, vimuktiyat, vimuktiya, vimukti gnāna darśanayak labā dī. mēsē dharmayōma dharmaya pavatvayi nirvāṇa parataraṭa yāma san̆dahā dharmayōma dharmayavayi na cētanā karaṇa sūtraya arthaya.
이렇게 kusala sīla는 avippaṭisāra를, avippaṭisāra는 pāmojja를, pāmojja는 passaddhi를, passaddhi는 pīti를, pīti는 sukha를, sukha는 samādhi를, samādhi는 yathābhūta-ñāṇadassana를, yathābhūta-ñāṇadassana는 nibbidā를, nibbidā는 virāga를, virāga는 vimutti를, vimutti는 vimutti-ñāṇadassana를 가져다줍니다. 이렇게 dhamma가 dhamma를 이어 가게 하고, nibbāna의 저편으로 가기 위해 dhamma가 dhamma를 채웁니다 — 이것이 Cetanākaraṇīya sutta의 뜻입니다.
itin apiṭa monavada karanna? tiyennē nivan dakinna sīla sampanna vena vidi hariyaṭa yathārthaya dænna. sīla sampanna kiyana vata nemeyi. baṇa ahalā hiṭan yathārthayen śikṣaṇayaṭa pat venna ōnē dharmaya avabōdha karana eka velā ivarayi. ehenam dharmaya avabōdha kara gænīma vitara karanna tiyennē ārya mārgaya amutivarandha deyak ituru vennē næhæ. īṭa passē mokada ahagatta tērum gatta dharmaya yali ali āvarjanā karanakoṭa anna væḍilā enavā iṭiya okkoma anna kusala sīlaya.
그러니 nibbāna를 보기 위해 우리가 할 일은 무엇입니까? sīla를 갖추는 방법은 실상을 바르게 아는 것입니다. sīla를 갖춘다는 의식이 아닙니다. dharma를 듣고 실상대로 길들어야 합니다. dharma를 깨닫는 일이 이미 되었습니다. 그러니 할 일은 dharma를 깨닫는 것뿐이고, ariya magga에 따로 남은 것은 없습니다. 그 뒤로는 듣고 알아들은 dharma를 거듭 되새기면 나머지가 모두 자라납니다. 그것이 kusala sīla입니다.
kōsāni vicaya kēvalānī diṁ mānusa kaṁca brahma kōsaṁ sabba kōṣa mūla bandhanā pamuttō kusalōtādī paviccatō tattā divya kōṣa, manussa kōsa, brahma kōṣa, sakala vida karma kōsa mē upadina tæn. ēvāyi ipætmaṭa hē tiyena avidyā tr̥ṣṭina mūla bandhanayangē paha kirīmak ætda kusalyi kiyavu læbē. menna kusal. pin kiyana eka venayi. ēka sasara pætmaṭa hētu vena ekak. kusal kiyannē āryaṣṭhāṁgika mārgaya nivanaṭa hētu vena eka.
'Kosāni viceyya kevalāni, dibbaṃ mānusakañca brahmakosaṃ, sabbakosamūlabandhanā pamutto, kusalo tādi pavuccate tathattā.' 하늘의 kosa, 사람의 kosa, brahmā의 kosa — 온갖 kamma의 kosa, 이것들이 태어나는 곳입니다. 그것들이 존재로 이어지게 하는 avijjā, taṇhā 같은 뿌리 묶임을 없앰이 있다면 그것을 kusala라고 합니다. 이것이 kusala입니다. puñña라는 것은 다릅니다. 그것은 saṃsāra의 존재로 이어지는 원인이 됩니다. kusala란 nibbāna로 이끄는 ariya aṭṭhaṅgika magga입니다.
ehenam kotana hari upadinnada avidyā tr̥ṣṇādika paha kirīmak tiyenavada? anna kusala. anna vaḍanaya. ehenam avidyā tr̥ṣṇādaka pahavenna nam duṭu ætta yaḷili āvarjanā karanna ōnē. anna araka yathārthaya. dæn krama
그러면 어디에든 태어나게 하는 avijjā, taṇhā 같은 것을 없앰이 있습니까? 그것이 kusala입니다. 그것이 닦음입니다. avijjā, taṇhā 같은 것이 없어지려면 본 참을 거듭 되새겨야 합니다. 그것이 실상입니다.
karanna ōnē. anna araka yathārthaya. dæn krama dekak tiyenavā. ēkat sīla viśuddhiya sihi karanna ōna. pahasuma kramayak. dæn api ḷan̆ga
이제 두 가지 방법이 있습니다. sīla visuddhi도 되새겨야 합니다. 가장 쉬운 방법입니다.
karanna ōna. pahasuma kramayak. dæn api ḷan̆ga tiyena mokakda? ttak nǣ.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ē vagēma boruvaṭa kæmættak næha. kēlamaṭa kæmættak næhæ. menna meyā karin kæmætten toravelā yanavā etakoṭa paṭan
또한 거짓말을 하고 싶은 마음이 없습니다. 이간질하고 싶은 마음도 없습니다. 이렇게 이 사람은 그런 바람에서 벗어나 갑니다.
kæmætten toravelā yanavā etakoṭa paṭan gattahama anna kæmættak nætikama nisā mokada velā tiyennē? anna lōkayaṭa ælum kirīmaṭa tiyena yam cētanāvak tiburunam ēka apen at ææralā gihillā. dæn mokakda velā
그렇게 시작되고 나면, 바라는 마음이 없어졌기 때문에 무슨 일이 일어났습니까? 세상에 들러붙게 하는 어떤 cetanā가 있었다면 그것이 우리에게서 떨어져 나갔습니다.
at ææralā gihillā. dæn mokakda velā tiyennē? prāṇaghātattādāna kāmityācāra kiyana kæmættak nætnam apē kriyākalāpaya avaṁkayi api tama pēnavā. dæn pera kriyākalāpaya vaṁkayayi. yathābōdhaya læbenna
이제 무엇이 되었습니까? pāṇātipāta, adinnādāna, kāmesu micchācāra를 하려는 바람이 없으니 우리의 행동이 곧다는 것이 스스로 보입니다. 예전의 행동은 굽어 있었습니다.
kriyākalāpaya vaṁkayayi. yathābōdhaya læbenna issellā mē baṇa ahanna issellā lōkē asārayi kiyalā tērum ganna issellā lōkē sārayi kiyalā hitā inna kālē maralā hari kamak nǣhæ horagam karalā hari kamak næhæ mona vidihen hari kakmak næhæ magē bala valā gattot marana adahasa tibunē. dæn ē adahasa
yathābodha를 얻기 전, 이 dharma를 듣기 전, 세상이 알맹이 없다는 것을 알기 전, 세상에 알맹이가 있다고 여기던 때에는 죽여서라도 괜찮고, 훔쳐서라도 괜찮고, 어떤 식으로든 괜찮다, 내 힘이 닿기만 하면 죽이겠다는 생각이 있었습니다.
gattot marana adahasa tibunē. dæn ē adahasa gælavilā ivarayi. ehenam dæn prāṇagha gāta karalā maṭa asādhāraṇa karalā harihama kiyalā væḍak næhæ. horava væravaṁcā karalā surāsū durācāradī hadāganna kiyalā maṭa æti væḍak næhæ. anna yathārthaya dækkā. ehenam mokada vennē? ohu
이제 그 생각은 떨어져 나가 끝났습니다. 그러니 이제 생명을 죽이고 남에게 부당하게 해서 무엇을 얻겠다는 것은 소용없습니다. 훔치고 속이고 술과 삿된 짓 따위로 무엇을 마련하겠다는 것도 나에게는 아무 쓸모가 없습니다. 바로 있는 그대로의 진실을 본 것입니다.
yathārthaya dækkā. ehenam mokada vennē? ohu ḷan̆ga yathābhōdhaya læbīmen avaṁkattayaṭa patvelā tiyenavā. dæn æda næha. kriyākalāpaya avaṁkayi. anna yathābōdhayen taman læbicca sīla viśuddhiya viśēṣa suddhiyak hambavelā tiyenavā. avaṁkattaya kiyannē vatak nemeyi.
그러면 어떻게 됩니까? 그는 yathābodha를 얻어 곧음에 이르렀습니다. 이제 굽은 데가 없습니다. 행동이 곧습니다. 바로 yathābodha로 스스로 얻은 sīla-visuddhi, 남다른 깨끗함을 얻은 것입니다.
tiyenavā. avaṁkattaya kiyannē vatak nemeyi. avaṁkattayak kiyannē saṁvaraṭēna sīlaṁ abhyantaralā saṁvarattaya tuḷin læbuṇā vū sīlaya saṁruvā. saṁ kiyannē ekatuva saṁ kara gatiya
곧음은 vata(지켜야 할 규칙)가 아닙니다. 곧음이란 'saṃvaraṭṭhena sīlaṃ', 곧 안에서 saṃvara를 통해 얻은 sīla입니다.
sīlaya saṁruvā. saṁ kiyannē ekatuva saṁ kara gatiya api hiṭiyē. saṁ karā illā dæn saṁ varalā. varanavā kiyannē atæralā dæmmā. karana eka atra. anna saṁ karā nætuva giyāma saṁvara vuṇā.
'saṃ'은 모음을 말합니다. 우리는 모아들이는 성품으로 살았습니다. 모으고 바라다가 이제 그것을 내려놓았습니다(saṃ-vara). '내려놓는다'는 것은 놓아 버렸다는 것입니다. 하던 일을 놓은 것입니다. 모으는 일이 없어지자 saṃvara가 된 것입니다.
saṁvaraṭa ehenna saṁvara arthayen kiyanavā sīlayi kiyalā. saṁvaraya arthayen tamayi sīla kiyannē. saṁvaralā tiyennē. anna saṁvaruvahama dænagannē
그래서 saṃvara의 뜻으로 sīla라고 합니다. saṃvara라는 뜻에서 sīla라고 부릅니다. 단속되어 있는 것입니다.
saṁvaralā tiyennē. anna saṁvaruvahama dænagannē kohomada pera mamma prāṇagha gāta kaḷā adattādāna kāyamityācara kaḷā ēvæn āśvādayak balāporottu vunā. dæn maṭa ehama ganna deyak vaṭanā denavā. īṭa vaḍā āśvādayak ma læbalā tiyena nāmisa āśvādaya ēka īṭa passē diyadahas genak lokuyi. araka mokakda
saṃvara가 되면 그것을 어떻게 압니까? 예전에 나는 pāṇātipāta를 했고 adinnādāna와 kāmesu micchācāra를 했으며 그것에서 즐거움(assāda)을 바랐습니다. 이제 나에게는 그렇게 얻을 만한 값진 것이 없습니다. 그보다 더한 즐거움, 이미 얻은 nirāmisa 즐거움이 그보다 만 배는 큽니다.
diyadahas genak lokuyi. araka mokakda aparādhayannē? dūsiyayinē, duccaritayinē, pāpatarayinē. væḍak nǣnē. harayak nǣna. okkoma dækalā ivarayi. ehenam anna avaṁkattē vidyāmānunā dharmaya tuḷa anna sīla viśuddhiya koṭasak.
그것은 무엇입니까? 범죄가 아닙니까? 더러운 것, duccarita, 무거운 pāpa가 아닙니까? 쓸모없지요. 알맹이가 없지요. 모두 보고 끝났습니다. 그러니 곧음이 드러나 있는 dharma 안에서, 그것이 sīla-visuddhi의 한 부분입니다.
etakoṭa mokakda īḷan̆gaṭa magē vacana issara boru næhæ. anu kavaṭṭanna kiyana vacana næhæ. anu bidavanna kiyana vacana næhæ. anu sæla bavaṭa pat karana vacana næhæ. anulāvaṭa pat karana vacana næhæ. dharmayaṭa anukūla daham vacanayak guṇa vacanayak piṭennē dæn. nitarama piṭennē eccarayi.
그러면 다음은 무엇입니까? 이제 내 말에는 예전 같은 거짓이 없습니다. 남을 속이는 말이 없습니다. 남을 갈라놓는 말이 없습니다. 남을 흔들리게 하는 말이 없습니다. 남을 혼란에 빠뜨리는 말이 없습니다. 이제는 dharma에 맞는 dharma의 말, 덕스러운 말만 나옵니다. 늘 그것만 나옵니다.
ehenam magē vacana tuḷa dæn pirisidu bavak pēnavada? pera vacana apirisiduyi. kiriṭiyi dæn magē vacanaya pirisiduyi. maṭama vidyāmānayi. enna tava sīla viśuddhiyak.
그러면 이제 내 말 속에서 깨끗함이 보입니까? 예전의 말은 깨끗하지 않았습니다. 이제 내 말은 깨끗합니다. 나 스스로에게 분명합니다. 여기 또 하나의 sīla-visuddhi가 있습니다.
sīluvē tava guṇayak. dæn hitivili. issara lōbhayi, tarahayi, gæṭenavā. mōhayi, mulāvaṭa pat venavā. dæn ē ekakvat næhæ. mata pæhædiliva pēnavā lōbha gatinē alōbha gati maṭa dæn
sīla의 또 다른 덕입니다. 이제 생각입니다. 예전에는 lobha가 있었고, 성내고 부딪쳤으며, moha가 있어 미혹에 빠졌습니다. 이제는 그 어느 것도 없습니다. 분명히 보입니다.
pēnavā lōbha gatinē alōbha gati maṭa dæn tiyennē. maṭa lōbhakin issara allāganna magē kiyanna mama kiyanna matu kamiṭa tiyā gatta eyā maṭa dænnē næhæ. lōbha gatiya ennē næhæ. taraha gati yanakoṭa gahanna ōnǣhæ bayinna ōnē hiṁga karanna ōnē paḷiganna ōnē ēvā ennē næhæ. dvēśa næha. itin mulāvaṭa pat velā mē lōkē
이제 나에게는 lobha의 성품이 아니라 alobha의 성품이 있습니다. 예전에 탐욕으로 움켜쥐고 '내 것', '나'라고 내세우던 그것이 이제는 느껴지지 않습니다. 탐욕의 성품이 오지 않습니다. 성냄이 일 때 때리고 싶고, 욕하고 싶고, 해치고 싶고, 앙갚음하고 싶던 것들이 오지 않습니다. dosa가 없습니다.
dvēśa næha. itin mulāvaṭa pat velā mē lōkē passē yanna gati næhæ. dharmaya avabōdha karana daham nuvaṇin kaṭayutu karanna. ehenam magē lōbha nætnam, taraha nætnam, mōḍa nætnam magē hita pavitrayi.
미혹에 빠져 이 세상을 쫓아가는 성품도 없습니다. dharma를 깨닫는 dharma의 지혜로 행동합니다. 그러니 나에게 탐욕이 없고 성냄이 없고 어리석음이 없으면 내 마음은 맑습니다.
anna tava ekak dækkā. samaharangē tiyena sīla, viśuddhiyā. anieka magē dr̥ṣṭiya
바로 또 하나를 보았습니다. 어떤 이들에게 있는 sīla-visuddhi입니다.
viśuddhiyā. anieka magē dr̥ṣṭiya pirisiduyi. prabhā assarayi. prabhā kiyannē nævata pahaḷa venavā. nævata bhavayaṭa yanavā. asrayi kiyannē saraṇa balāporottuvak innavā. nævata nævatat bhavayē saraṇa balāporottuvak magē dr̥ṣṭiya tuḷa dænnē næhæ. bhavaya monava hoyannada? kavuru vennada? maṭa
다른 하나는 나의 diṭṭhi가 깨끗하다는 것입니다. pabhassara입니다. 'pabhā'란 다시 나타난다, 다시 bhava로 간다는 뜻입니다. 'assara'란 의지처를 바라는 것입니다. bhava에서 거듭거듭 의지처를 바라는 것이 이제 나의 diṭṭhi 안에는 없습니다.
næhæ. bhavaya monava hoyannada? kavuru vennada? maṭa kavuruvat venna ōnē næha. velāva væḍakut næ. ehenam mokakda karannē? kohevat upadina
bhava에서 무엇을 찾겠습니까? 무엇이 되겠습니까? 나는 아무것도 될 필요가 없습니다. 그럴 일도 없습니다.
næ. ehenam mokakda karannē? kohevat upadina tænak ætnam etana atharinna vælī midī gæna labana nivana misak maṭa bhavayē koyi atbævakvat hon̆dayi kiyannē nigamanē karanna ekak nætnam maṭa atbæva patāgena bhavayan dr̥ṣṭiyak næhæ.
그러면 무엇을 합니까? 어디든 태어날 곳이 있다면 그곳을 놓아 버리고 들러붙지 않고 벗어나 얻는 nibbāna 말고는, bhava의 어느 attabhāva도 좋다고 결론 내릴 것이 없으니, 나에게는 attabhāva를 바라는 bhava의 diṭṭhi가 없습니다.
prabhā atsarayi. prabhā sarayi kiyannē saranavā. asrayi kiyannē nævata bhavayē sarannē næha. anna pravāsara kiyana vacanē nirupti
pabhassara입니다. 'pabhā sara'란 떠도는 것이고, 'assara'란 다시는 bhava에서 떠돌지 않는 것입니다. 이것이 pabhassara라는 말의 nirutti(말뜻 풀이)입니다.
dæn oya vacana hataṭa tērum gattā. ehenam api dava avaṁkattayē tiyenavā, pirisidu bava tiyenavā, pavitra bava tiyenavā, prabhāsalatvaya tiyenavā. mēka kāgenvat gata
이제 이 네 마디를 이해했습니다. 그러면 우리에게 곧음이 있고, 깨끗함이 있고, 맑음이 있고, 빛남이 있습니다.
prabhāsalatvaya tiyenavā. mēka kāgenvat gata karmasthānayak neveyi. mē baṇa ahalā tamagē yathābōdhaya lamā ḷan̆ga matu vecca sīla guṇaya tiyennē. anna sīla, viśuddhiya dæn sīla, viśuddhiya anugillā gatta ekak nemeyi.
이것은 누구에게서 받은 kammaṭṭhāna가 아닙니다. 이 dharma를 듣고 자기의 yathābodha로 자기에게 드러난 sīla의 덕입니다. 바로 sīla-visuddhi입니다. 이제 sīla-visuddhi는 남에게서 받아들인 것이 아닙니다.
ehenam oya karmasthāna dæn kāgeda? dharmaya ayitiyi. dharmaya anugamanaya karalā dharmaya guru karagena dharmaya læbicca dāyādayak tiyenavā tamā ḷan̆ga matuvecca guṇaya dharmaya tuḷin. ē nisā mama kivvā nemeyi ōka kalyāṇa mitra vaśayen prakāśa kaḷā vitarayi. tamā avabōdha karagatta
그러면 그 kammaṭṭhāna는 이제 누구의 것입니까? dharma의 것입니다. dharma를 따르고 dharma를 스승으로 삼아 dharma에서 얻은 유산(dāyāda)이 있습니다. 자기에게 드러난 덕은 dharma를 통해 온 것입니다. 그러니 내가 말한 것이 아닙니다. 나는 kalyāṇamitta로서 드러내 말했을 뿐입니다.
prakāśa kaḷā vitarayi. tamā avabōdha karagatta dharmaya tuḷa vini avaṁkattayaṭa pat vunē. vacana pirisidu vuṇē. ē vagē situvili pavitra vunē, dr̥ṣṭiya prabhāsara vunē. ē dharmaya guru karena dharmaya śāstr̥ karina dharmaya tuḷin āpu dahama dharmayādaya. eham dharmāyādaya vaśayen
자기가 깨달은 dharma 안에서 곧음에 이르렀고, 말이 깨끗해졌고, 그처럼 생각이 맑아졌고, diṭṭhi가 빛나게 되었습니다. dharma를 스승으로, dharma를 satthā로 삼아 dharma를 통해 온 것이 dhammadāyāda입니다.
āpu dahama dharmayādaya. eham dharmāyādaya vaśayen maṭa kiyanna puḷuvan mama avabaṁka vunē dharma dāyādaya labalā. mama pirisidu kiyannē dharma dāyādaya labalā kāgavatvaṭa vatara ahagenavat potē ciyanek aragenavat paramparāven kiyā apika aragenavat nemeyi. ehenam mokenda mama mē
그러니 dhammadāyāda로서 나는 말할 수 있습니다. 내가 곧아진 것은 dhammadāyāda를 얻어서입니다. 내가 깨끗하다는 것도 dhammadāyāda를 얻어서이지, 누구의 말을 들어서도, 책에서 문장을 가져와서도, 대대로 전해진 것을 가져와서도 아닙니다.
aragenavat nemeyi. ehenam mokenda mama mē kiyannē? dharmadāyādaya vaśayen dharmaya yathārthaya maṭa mē ṭika āvā. ēken magē avanta kaṭṭaya æti vuṇē dharmayādaya tuḷin. ē tuḷin maṭa matu
그러면 나는 무엇으로 이렇게 말합니까? dhammadāyāda로서 dharma의 진실이 나에게 이만큼 왔습니다. 그것으로 나의 곧음이 생긴 것은 dhammadāyāda를 통해서입니다.
vuṇē dharmayādaya tuḷin. ē tuḷin maṭa matu vuṇā dharmaya guru karagena inna puḷuvan dharmayaṭa namaskāra karalā dharmayaṭa pudu satkāra karagena mama ē dharmaya tuḷa læbuṇā vū dēṭa mama dæn mē mē ākārayen mallangē sīla guṇin mama dakinavā. anna tamāgē karmasthānayē
그것을 통해 나에게 드러났습니다. dharma를 스승으로 삼아 지낼 수 있고, dharma에 예경하고 dharma에 공양하며, 그 dharma 안에서 얻은 것을 나는 이제 이렇게 sīla의 덕으로 봅니다.
mama dakinavā. anna tamāgē karmasthānayē dharmāyāsen tamanṭa læbuṇā kāgenvat gattā nemeyi. mē kivvayin gattat nemeyi.
바로 자기의 kammaṭṭhāna는 dhammadāyāda로 자기에게 얻어진 것이지 누구에게서 받은 것이 아닙니다. 내가 말해 주어서 받은 것도 아닙니다.
ehenam kāgenvat karmasthānaya illa gattot kisi davasaka vaḍan dekak hambavelā næha.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ehenam mokakda karmasthānaya kiyannē? mē baṇa ahalā mē tuḷin tamanṭa avaṁkattē mēkayi kiyalā tamanṭama matu vuṇānam. maṭa mē lōkē allannā sāratvayak næhæ asārayi kiyalā maṭa væṭahuṇā mē dharmaya tuḷin. ehenam maṭa ē
그러면 kammaṭṭhāna란 무엇입니까? 이 dharma를 듣고 이를 통해 '곧음이란 이것이다'라는 것이 자기 안에 스스로 드러났다면 그것입니다. 이 세상에는 붙잡을 알맹이가 없고 알맹이가 없다는 것을 나는 이 dharma를 통해 알게 되었습니다.
væṭahuṇā mē dharmaya tuḷin. ehenam maṭa ē tuḷin maṭa væṭahuṇā. maṭa prāṇagha gāthā adattā adālana kāmamityācāra pasē harayak allanna deyak næhæ kiyana eka hariyaṭa væṭahuṇā. ē nisā ēvayen magē hitē athærī giyā kriyākalāpa athærī giyā.
그러니 그것을 통해 나는 알았습니다. pāṇātipāta, adinnādāna, kāmesu micchācāra 뒤에는 알맹이도 붙잡을 것도 없다는 것을 제대로 알았습니다. 그래서 그것들이 내 마음에서 놓아졌고 행동도 놓아졌습니다.
kriyāpāva maṭa matuvenna hētu næha. æm karanna hētu næha. ehenam mama tuḷa yam taramak ē ākārayen athærīmak nam mata ēka atdækīmak. ē atdækīma kāgen vaggatta
그런 행동이 나에게 일어날 원인이 없습니다. 그것을 할 원인이 없습니다. 그러니 내 안에 어느 만큼이라도 그렇게 놓음이 있다면 그것은 체험입니다.
atdækīmak. ē atdækīma kāgen vaggatta ekak nemeyi. sækagatta yamkisi vidiyaka hadāgatta vaṭak nemeyi. mē dharmāvabōdhaya nisā āvā nam anusaya vaśayenma magē bidilā gihin ivarayi dharmāvabōdhaya venas vena vidihak næhæ.
그 체험은 누구에게서 빌려 온 것이 아닙니다. 의심스러운 어떤 방식으로 만들어 낸 것도 아닙니다. 이 dharma의 깨달음 때문에 왔다면 anusaya째로 나에게서 부서져 끝났습니다. dharma의 깨달음은 바뀔 길이 없습니다.
mokada mama avabōdha kaḷē satyayak tuḷin gatta dharmayak nam dharmaya adharmaya vennē næha kavadāvat ehenam tunhi atīta anāgata vartamāna koyi kālekavat mē dharmaya mehema nemeyi mēka mehema venas venna puḷuvan ahaval kālē kiyalā ehema sammata karanna puḷuvan ekak nemeyi satya dharmaya. ehenam dharmaya asatyaya
왜냐하면 내가 깨달은 것이 진리를 통해 얻은 dharma라면, dharma는 결코 adharma가 되지 않습니다. 그러니 과거·미래·현재 세 때 어느 때에도 '이 dharma는 이렇지 않다, 이것은 어느 때에 이렇게 바뀔 수 있다'고 정할 수 있는 것이 아닙니다. 그것이 참된 dharma입니다.
nemeyi satya dharmaya. ehenam dharmaya asatyaya novenna nam asatya dharmayak nam avabōdha kaḷē. ē dharmayē tīraṇaya nam maṭa āvē. ē tīraṇaya paridi nam magē yamkisi kriyākalāpayak atæralā giyē. kavadāvat ēka nævata maṭa enna viḍiyahak nætnam dannavā. matu metæn paṭan keḷavara karana tākkal maṭa mē pāpayē gælavilā giya hariya nævatenna hētu næhæ. eyān
그러니 dharma가 거짓이 되지 않는다면, 그런 참된 dharma를 깨달았다면, 그 dharma의 결론이 나에게 왔다면, 그 결론에 따라 나의 어떤 행동이 놓아졌다면, 그것이 다시 나에게 올 길이 결코 없다는 것을 압니다. 앞으로 이제부터 끝날 때까지 내가 이 pāpa에서 벗어난 부분이 되돌아올 원인이 없습니다.
giya hariya nævatenna hētu næhæ. eyān samucchēda prahāṇaya vuṇā kiyalā mama oppu karagannavā kiyalā tavāgē nivin taman dænagannavā. anna samucchēda prahāṇaya dænaganna.
그것이 samucchedappahāna가 되었다고 스스로 증명하고, 자기 지혜로 스스로 압니다. 바로 그것이 samucchedappahāna임을 아십시오.
ē diya āyuṣayak kiyaṭa hitaṭa patu venna vidihak. patu venna nam kavada hari yathābōdhaya
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
vidihak. patu venna nam kavada hari yathābōdhaya næti venna ōnē. yathābōdhaya næti venna vidihak næhæ kisi davasaka yamak satvayak avabōdha karā nam depārak avabōdha karanna deyak ituru vennē næhæ. ē avabōdhaya sthiramayi.
다시 돌아오려면 언젠가 yathābodha가 사라져야 합니다. yathābodha가 사라질 길은 결코 없습니다. 어떤 존재가 무언가를 깨달았다면 두 번 깨달을 것이 남지 않습니다. 그 깨달음은 확고합니다.
dænagattā nam dænagattā. āyasayak ēka nodænīmak venna hētuvak næhæ. hētu pratya anuvamayi dænagattē. ēka venas venna hētuvak næhæ. kāṭavat venas karanna gatda
알았다면 안 것입니다. 그것이 다시 모름이 될 원인이 없습니다. 원인과 조건에 따라 안 것입니다. 그것이 바뀔 원인이 없습니다. 누가 그것을 바꿀 수 있겠습니까?
ehenam tamā yam sīla guṇayaka pihiṭiyā nam tava tavat suddha venavā misak in ehāṭa asuddha venavā kiyana eka hētu næhæ. ehenam dænaganna
그러니 자기가 어떤 sīla의 덕에 자리 잡았다면 점점 더 깨끗해질 뿐, 그 뒤로 더러워질 원인은 없습니다.
venavā kiyana eka hētu næhæ. ehenam dænaganna yamkisi ākārayen magē hiten prāṇaghā adattā dāna kāmitatyāsārayangē satara apaha gatana dr̥ṣṭiyak pahavelā giyā nam paha vunāmayi maṭa kavadāvat enna vidihak nǣha. āya isarayak . maṭa pahāṇa sīlayak tiyenavā. anna pansil
그러면 아십시오. 어떤 방식으로든 내 마음에서 pāṇātipāta, adinnādāna, kāmesu micchācāra로 네 apāya에 떨어지게 하는 diṭṭhi가 사라졌다면, 사라진 것은 사라진 것이라 다시는 나에게 올 길이 없습니다. 나에게는 pahāna-sīla가 있습니다.
maṭa pahāṇa sīlayak tiyenavā. anna pansil valin ekak. pahāna sīla. satara apā gata vīmaṭa hētu vena yam pāpa karmayak paha vunā nam paha vuṇāvayi nævata vārayak enna vidihak nǣha mē yathābōdhaya tiyena hitaṭa anna akhaṇḍa acidra asabala akal māsa vū paḷaveni sīlaya mokakda śikṣā pada nemeyivā pahāṇa sīla pahanā paha vunāmayi nævatannē.
바로 pañcasīla 가운데 하나, pahāna-sīla입니다. 네 apāya로 갈 원인이 되는 어떤 pāpa kamma가 사라졌다면, 사라진 것은 사라진 것이라 이 yathābodha가 있는 마음에 다시 올 길이 없습니다. 바로 akhaṇḍa, acchidda, asabala, akammāsa인 첫째 sīla는 무엇입니까? sikkhāpada가 아니라 pahāna-sīla입니다. 사라진 것은 사라진 채로 머뭅니다.
satara apā gata vīmaṭa hētu vennā vū yam pāpa karmayak śramaṇaya karamin hiṭiyada mē yathābōdhayen passē śramaṇaya natara vuṇā. anna kavadāvak. vēramaṇī sīla satara apā gata vīmaṭa hētu
네 apāya로 갈 원인이 되는 어떤 pāpa kamma를 해 오고 있었더라도, 이 yathābodha 뒤로는 그 일이 멈추었습니다. 바로 영원히요. veramaṇī-sīla입니다.
kavadāvak. vēramaṇī sīla satara apā gata vīmaṭa hētu vena yam pāpa cētanāvak pera haṭagattada? mē yathābōdhayen passē kavadāvat satara apā gatīmaṭa hit vena maṭṭa mē pāpa cētanāva hitava pahaḷa vennē næha. ana cētanāśīlaya
네 apāya로 갈 원인이 되는 어떤 pāpa cetanā가 예전에 일어났더라도, 이 yathābodha 뒤로는 네 apāya로 갈 원인이 되는 그런 pāpa cetanā가 결코 마음에 일어나지 않습니다. 바로 cetanā-sīla입니다.
satara apā gata vīmaṭa hitu vena yam asaṁvaratāvayak yam ākārayen pera tibuṇada mē dharmāvabōdhayen passē læbuṇa saṁvaratvaya tuḷa satara apā gata vīmaṭa hitina asaṁvaratāvaya sampūrṇa evat velā giyā saṁvarattaya penat saṁvara sīlaya. kavadā hari
네 apāya로 갈 원인이 되는 어떤 단속 없음이 어떤 식으로 예전에 있었더라도, 이 dharma의 깨달음 뒤에 얻은 saṃvara 안에서 네 apāya로 이끄는 단속 없음은 완전히 사라졌습니다. 단속됨입니다. 바로 saṃvara-sīla입니다.
saṁvarattaya penat saṁvara sīlaya. kavadā hari yathābōdhaya pūrṇa karanatā tākal mē saṁvarat ehema væḍenavā mē guṇaya væḍenavā misak mēka bihin̆di yanna hētu næhæ. avikma sīla kavadāvak kæḍennē. onna oya sil paha tiyena nisā
언젠가 yathābodha를 완성할 때까지 이 saṃvara는 그렇게 자라고 이 덕은 자랄 뿐, 깨질 원인이 없습니다. avītikkama-sīla입니다. 언제 깨지겠습니까?
kæḍennē. onna oya sil paha tiyena nisā pansil tiyenavā sōtāpanna vecca tænpan nætnam oya dharmaya avabōdha karagattænpaṭā. pahāṇa vēramaṇī cētanā saṁvara avi ekkakma kiyana menna mē pansil pihiṭanavā. mēvā akhaṇḍalayi acidrayi asabalayi akal māsayi kisima davasaka kæḍennē næhæ. kæḍenna hētu nættē mokada
이렇게 이 다섯 sīla가 있기에, sotāpanna가 된 이, 곧 dharma를 깨달은 이에게는 pañcasīla가 있습니다. pahāna, veramaṇī, cetanā, saṃvara, avītikkama라는 이 pañcasīla가 자리 잡습니다. 이것들은 akhaṇḍa, acchidda, asabala, akammāsa라 결코 깨지지 않습니다.
kæḍennē næhæ. kæḍenna hētu nættē mokada onna oya hētuva vata kæḍenavā. mama ēkayi kiyē at deka tiyenakan tiyena atdeken śrī buddhiyen in̆dalā væḍē nokara inna puḷuvan. at deka kapalā dæmmaṭa passē āye dænagena hiṭiyannē nætat at næti nisā allanavā kiyana eka vennē nætuva oyāgē. yathābōdhaya
깨질 원인이 없는 까닭은 무엇입니까? 바로 그 원인이 끊어졌기 때문입니다. 그래서 내가 말했습니다. 두 손이 있는 동안에는 있는 두 손으로 슬기롭게 그 일을 하지 않고 지낼 수 있습니다. 두 손을 잘라 버린 뒤에는 따로 마음 쓰고 지내지 않아도 손이 없으니 붙잡는 일이 생기지 않습니다.
kiyana eka vennē nætuva oyāgē. yathābōdhaya tuḷin kæpilā giyā nam samucchēta prahāṇayama onna oya mūla dr̥ṣṭiya etanin passē satara apāgata vennaṭa hētu vena ekakvat kerenna vidihak nætnam akhanḍayi aciddayi asabalayi kal māsa eyā hitanna ōnet næhæ. mama atin ēvā kereyida kiyalā. kerenna hētu næha. anna suddhatāvaya dæn onna āvā tamanṭa
yathābodha를 통해 잘려 나갔다면, 그 뿌리 diṭṭhi가 samucchedappahāna되었다면, 그 뒤로는 네 apāya로 갈 원인이 되는 어떤 것도 행해질 길이 없으니 akhaṇḍa, acchidda, asabala, akammāsa입니다. 그는 '내 손으로 그런 것을 하게 될까' 하고 생각할 필요도 없습니다. 행해질 원인이 없습니다.
næha. anna suddhatāvaya dæn onna āvā tamanṭa sīla viśuddhiya karmasthānaya dæn citta viśuddhiya nægenna ōnē. sīla viśuddhiya
이렇게 이제 자기에게 깨끗함이 왔습니다. sīla-visuddhi kammaṭṭhāna입니다. 이제 citta-visuddhi가 일어나야 합니다.
viśuddhiya nægenna ōnē. sīla viśuddhiya sihi karanakoṭa tamayi anna kusala sīlaya avitisārayak, abhavipatiraya pramōdhayak, pramōdaya praśabdiyat, praśabdaya prītiyat miya ādī vaśayen ekin eka anuḷavalin geniyanavā dharmatāvayak ēka. ehenam
sīla-visuddhi를 떠올릴 때 바로 kusala sīla가 avippaṭisāra로, avippaṭisāra가 pāmojja로, pāmojja가 passaddhi로, passaddhi가 pīti로 하는 식으로 하나씩 차례로 이끌어 갑니다. 그것은 dhammatā입니다.
anuḷavalin geniyanavā dharmatāvayak ēka. ehenam apiṭa tiyennē anik ayaganna hoyanna ōnē næhæ. mokakda vennē? samādhi læbennē kohomada kiyalā. læbunahama dænagattāgē samādhiya hæṭi. samādhi labāganna ōnē mokala ōnē. api
그러니 우리는 다른 이에게서 찾을 필요가 없습니다. 무엇이 일어납니까? samādhi를 어떻게 얻는지, 얻고 나면 samādhi가 어떤 것인지 알게 됩니다.
hæṭi. samādhi labāganna ōnē mokala ōnē. api gannavā taman ḷan̆ga tiyena guṇaya mokakda avaṁkayi. avaṁka vemi piri sidu vemi pivituru vemi pabasara vemi. dæn saṁsin̆da vannayi apiṭa ōnē. apē paramāttaya sahamulin pāpa saṁsin̆da vadannē.
samādhi를 얻으려면 무엇이 필요합니까? 우리는 자기에게 있는 덕을 가져옵니다. 무엇입니까? 곧음입니다. '곧아지리라, 깨끗해지리라, 맑아지리라, 빛나리라.' 이제 우리가 바라는 것은 가라앉히는 것입니다. 우리의 가장 높은 목표는 pāpa를 뿌리째 가라앉히는 것입니다.
saṁduvami saṁsin̆duvami saṁduvami saṁsin̆duvami avaṁka vemi pirisidu vemi pivituru vemi pabasara vemi saṁsin̆duvami saṁsin̆duvami saṁsin̆duvami saṁsin̆duvami āntava ōna varasīma adinnet nætuva
'가라앉히리라, 가라앉히리라, 가라앉히리라, 가라앉히리라. 곧아지리라, 깨끗해지리라, 맑아지리라, 빛나리라. 가라앉히리라, 가라앉히리라, 가라앉히리라, 가라앉히리라.'
saṁsin̆duvami āntava ōna varasīma adinnet nætuva ē kramānukūlavannā vū daham arthaya gælapenna hon̆daṭa mihiri vacanayen kiyanna puḷuvan kenek vidihaṭa aragena ekkenek kiyanavā. anik kaṭṭiya bhāvanāvē ahagena
고요히, 억지로 애쓰지 않고, 그 차례에 맞는 dharma의 뜻에 걸맞게 부드러운 말로 잘 말할 수 있는 한 사람이 맡아 말합니다. 다른 이들은 bhāvanā 속에서 듣고 있습니다.
innavā. etakoṭa anik ahagena inna kenāṭat samādhiya læbenavā. kiyana kenāṭat læbenavā. mē dekama oya vidihayi. itin ēkaṭa taniyen karanna taniyen karanna puḷuvan. onna kaṭṭiyak
그러면 듣고 있는 사람에게도 samādhi가 생기고 말하는 사람에게도 생깁니다. 둘 다 그렇습니다. 그리고 혼자서도 할 수 있습니다.
taniyen karanna puḷuvan. onna kaṭṭiyak innavā nam kaṭṭiyak kiyalā kamalā karmasthānaṭa vāḍiyanavā. ēka kenek karmasthānayen kiyāgena yanavā. ara vidihaṭa ani kaṭṭiya ahagena innavā. o ekaṭamat kiyanavā. kohomat kiyanna puḷuvan. dæn ōka eka raṭāva āvā. dæn etakoṭa anit kāraṇaya
여러 사람이 있다면 함께 모여 kammaṭṭhāna에 앉습니다. 한 사람이 kammaṭṭhāna를 말해 나가고 다른 이들은 그렇게 듣고 있습니다. 또는 함께 말해도 됩니다. 어떻게든 말할 수 있습니다. 이제 이것이 하나의 방식입니다.
eka raṭāva āvā. dæn etakoṭa anit kāraṇaya mokakda? dæn api tavat ehāṭa yanavā. dæn oya oya tiyennē otanin giyahāma læbennē divya viharaṇaya ōkaṭa kiyannē. divya viharaṇa kiyannē budurajāṇan vahansē visin pennapu divyamen viharaṇaya tamayi caturyānaṭa enakan ōken nægennē. brahma viharaṇaya kiyana eka
그러면 다른 것은 무엇입니까? 이제 더 나아가겠습니다. 이것으로 나아가면 얻는 것을 dibbavihāra라고 합니다. dibbavihāra란 붓다께서 보이신 천신의 머묾으로, 이것으로 넷째 jhāna까지 올라갑니다.
ōken nægennē. brahma viharaṇaya kiyana eka īḷan̆ga budurajāṇan vahansē lōkayaṭa pennā dunna viharaṇaya. ē kiyannē lōka satvayāṭa paturavanavā oya maitriyen. anna vaitriya patura tænak otanē
brahmavihāra는 붓다께서 세상에 보여 주신 다음 머묾입니다. 곧 세상 존재들에게 mettā를 펼치는 것입니다. 바로 거기가 mettā를 펼치는 자리입니다.
mamada siyalu lōka siyalu satvayō avaṁka vetvā pirisidu vetvā pivituru vetvā pabasara vetvā.
'나와 모든 세상, 모든 존재가 곧아지기를, 깨끗해지기를, 맑아지기를, 빛나기를.'
hari ayit gannavā. mamada siyalu lōka siyalu satvayō avaṁka vetvā pirisidu vetvā, pivituru vetvā, pabara vetvā. modē nivanama mul karagenavāyi dæn karmasthānaya yannē. siyalu lōka satvayanṭa patannē ēkāntayen siddha vunot sadātanika yahavatak.
좋습니다, 이렇게 받아 지닙니다. '나와 모든 세상, 모든 존재가 곧아지기를, 깨끗해지기를, 맑아지기를, 빛나기를.' 이제 kammaṭṭhāna는 nibbāna를 뿌리로 삼아 나아갑니다. 모든 세상 존재들에게 비는 것은, 이루어지기만 하면 반드시 영원한 행복이 되는 것입니다.
namut apiṭa venna tiyennē mokakda? siyalu satvayō niduk vetvā, nirōgī vetvā suvapat etvā duken midetvā kiyalā. dæn apiṭa mokakda vennē kiyalā api kivvē meccara kal dæn api dakinna ōnē. otanaṭa
그런데 우리가 하는 것은 무엇입니까? '모든 존재가 괴로움 없기를, 병 없기를, 행복하기를, 괴로움에서 벗어나기를'이라고 합니다. 지금까지 우리가 무엇을 말해 왔는지 이제 보아야 합니다.
meccara kal dæn api dakinna ōnē. otanaṭa kiyannē mokakda? dæn ōka karmasthānayak aśi mē kālē vākyayak vaśayen vidyāhana tibunē næha kamaṭahanak. dæn oya tamāgē matu vecca dharmaya adahasayi oya kivvē. mama dunna ekak nemeyi. dæn tamā tuḷama tērum ganna ōnē tamanṭa mē dharmahasanṭa ævidin tiyennē?
거기서 말하는 것은 무엇입니까? 이것은 이 시대에 정해진 문장으로 된 kammaṭṭhāna로 있던 것이 아닙니다. 이것은 자기에게 드러난 dharma의 뜻을 말한 것입니다. 내가 준 것이 아닙니다. 이제 스스로 자기 안에서 이 dharma로 무엇이 왔는지 이해해야 합니다.
avaṁkattē āvā. ē vagē magē pætuva mokakda? anē ē vagē lōka satyayat avaṁka vuṇā nam ē lōka satvayāṭa avaṁkattayaṭa ē ayat tānagātattāna kāmamityācārayaṭa væṭena tattvaya midenavā nēda? mē avaṁkaya læbuṇā nam mē
곧음이 왔습니다. 그처럼 나의 바람은 무엇입니까? '아, 이 세상 존재들도 그처럼 곧아진다면, 그 존재들도 곧음으로 pāṇātipāta, adinnādāna, kāmesu micchācāra에 빠지는 처지에서 벗어나지 않겠는가?'
nēda? mē avaṁkaya læbuṇā nam mē dharmāvabōdhayen læbenavā misak mē avaṁkaya venin læbenna vidiyahak næhæ. ehenam kavada hari mē lōka satyanṭa vimuktiyak læbennē menna mē dharmayen læbena avaṁkatvaya læbicca 18ṭayi. anna ē harenna lōka satyayaṭama monavā
이 곧음을 얻는다면 이 dharma의 깨달음으로 얻는 것이지, 다른 데서 이 곧음을 얻을 길은 없습니다. 그러니 언젠가 이 세상 존재들에게 vimutti가 오는 것은 이 dharma에서 얻는 곧음을 얻는 날입니다.
18ṭayi. anna ē harenna lōka satyayaṭama monavā patannada? anna budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā deyak. tapō guṇaya hæra bojjhaṁga dharma hæra. tapō guṇaya hæra nivana hæra lō satunṭa tavat suvayak mama nodakimi.
그 밖에 세상 존재들에게 무엇을 빌겠습니까? 바로 붓다께서 설하신 것이 있습니다. 'tapo와 bojjhaṅga dharma를 떠나, tapo를 떠나, nibbāna를 떠나서는 세상 존재들에게 다른 행복을 나는 보지 않는다.'
ehenam suvapattiva kiyaṭada? dakvā anna lōkayāṭa patana suvaya. oyin mehā suvayak patana denak ituru velā nǣha lōkayālaṭa ehenam
그러면 '행복하기를'은 어디까지입니까? 바로 그것이 세상에 비는 행복입니다. 그 아래로는 세상 사람들에게 빌 만한 행복이 남아 있지 않습니다.
denak ituru velā nǣha lōkayālaṭa ehenam anya suvayak tiyenavā laukikayi. keles sahitayi. sasara gamanṭa hētu venavā. oya ārya mārgayē suvayak tiyenavā lōkōttarayi nivanaṭa hētu venavā. ehenam ārya mārgaya ekak anārya mārgaya tava ekak. anna ārya mārgaya met væḍīma. dæn vigraha karalā ganna ōnē.
그렇다면 다른 행복이 있습니다. lokiya이고, kilesa가 섞여 있고, saṃsāra의 길로 이끕니다. 이 ariya magga의 행복이 있습니다. lokuttara이고 nibbāna로 이끕니다. 그러니 ariya magga가 하나요, anariya magga가 또 하나입니다. 바로 ariya magga의 mettā 닦음입니다. 이제 풀어 보아야 합니다.
api meccara kal karalā tiyennē mona met væḍiyenda? apiṭa met væḍi harida meccara kal karapu? siyalu satvayō niduk vetvā. ē kiyannē dukak nætuva kisi satvayen kāgīvā hiṁgiyak, hiṁsāvak nætuva inna læbetvā. hon̆daṭa sænasillē jīvat venna læbetvā.
지금까지 우리가 해 온 것은 어떤 mettā 닦음입니까? 지금까지 해 온 것이 제대로 된 mettā 닦음입니까? '모든 존재가 괴로움 없기를' — 곧 괴로움 없이, 어떤 존재에게서도 해침과 괴롭힘 없이 지내기를, 편안하게 살기를.
nirōgī vetvā. kotta malli grama taranvat legayak nætuva tatvayen hon̆daktuva inda læbetvā. suvapat vetvā. magul gedaraka vagē santōsayen hinā velā oḍa pænna santōsayen inna læbetvā. itin duken midetvā
'병 없기를' — 고수 씨 한 알만큼의 병도 없이 좋은 몸으로 지내기를. '행복하기를' — 혼인 잔칫집처럼 기뻐 웃고 펄쩍 뛸 만큼 즐겁게 지내기를.
inna læbetvā. itin duken midetvā kiyalā oya dukkhaya nætuva sænasilē inna hambetvā kiyana nikan parāgena yanna.
그리고 '괴로움에서 벗어나기를' — 그 괴로움 없이 편안히 지내기를 하며 그냥 흘려 말해 갑니다.
dæn etakoṭa balamu mokakda mēka kalpanā karalā api kaḷē. hon̆dayi magul gedaraka dæn api hon̆daṭa ōka pæhædili karalā tiyenavā mudu tā guṇaya pennanna kiyalā magul gedara vāgē anu santōsa venavā dækalā ēke apiṭa santōsa venna kiyalā. dæn upamā mokakda magul gedaraka
이제 우리가 무엇을 생각하며 이렇게 했는지 봅시다. 좋습니다, 혼인 잔칫집입니다. 우리는 muditā의 덕을 보인다며 이것을 잘 설명해 왔습니다. 혼인 잔칫집처럼 남이 기뻐하는 것을 보고 우리도 기뻐하라고요.
kiyalā. dæn upamā mokakda magul gedaraka satuṭu vena eka dæn magul gedara satura venna hæṭi api dannē nædda eka ekkenāgen illa gattā kana karā baranayi aramayā tiyāgena
이제 그 비유는 무엇입니까? 혼인 잔칫집에서 기뻐하는 것 — 혼인 잔칫집이 어떻게 기뻐하는지 우리가 모릅니까? 이 사람 저 사람에게 귀걸이며 목걸이를 빌려 걸고,
rōgōlḍ ekak vatura dāgena aramē pāṭa karana tram kiyalā minivaṭṭagena anungē ællapu gedara in̆dagena sāriya hari æn̆dumāri aragena æn̆dagena ganat gihillā loku viśēṣayak gihillā peilā ara bōtalet tiyāgena bayi ekak gāgena dun vigurā karalā ē. api amutu santōsayakna raṭāvak tiyenavā. poḍi un tælā eka pættakalā kan̆ga pāranā tava pættakin. hari
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
pættakalā kan̆ga pāranā tava pættakin. hari santōsayen apiṭa kiyanavā anik aya satuṭu venavāda kiyalā apiṭa satuṭu venavā nam ēka mudutā guṇaya. dæn otana tiyennē lōbha,
아주 기뻐하며, 다른 이들이 기뻐하는 것을 보고 우리가 기뻐한다면 그것이 muditā의 덕이라고 우리에게 말합니다.
mudutā guṇaya. dæn otana tiyennē lōbha, dvēśa, mōha rāga, dvēśa, mōha saha alōbha, addēśa, amōha kiyana mē hētu hayen. api karana hiti pav valaṭa hō pinvalaṭa haya hētuvak yedenavā. tunak lōbha, dvēśa, mōha. ituru tuna alōbha, advēśa amōha oya magul gecara santōsaya lōbha, dvēśa, mōha alōbha, advēśa, amōha kiyana eken kōkaṭa ayitida?
그런데 거기에는 lobha, dosa, moha와 alobha, adosa, amoha라는 여섯 원인이 있습니다. 우리가 짓는 pāpa나 puñña에는 이 여섯 원인 가운데 하나가 들어갑니다. 셋은 lobha, dosa, moha이고 나머지 셋은 alobha, adosa, amoha입니다. 저 혼인 잔칫집의 기쁨은 lobha, dosa, moha, alobha, adosa, amoha 가운데 어느 것에 속합니까?
lōbhayayi mōhayayi. hon̆daṭa pæhædiliyi. en lōbhayen mōhayen pudgalayekuṭa dev lōkavaṭa hō minis lōkaṭa hō sugatiyaṭa hē tiyena pinak siddha venavada? nætnam lōbha moho pāpa mūlada puṇya mūlada?
lobha와 moha입니다. 아주 분명합니다. 그러면 lobha와 moha로 어떤 사람에게 천신 세계나 사람 세계, sugati로 이끄는 puñña가 생깁니까? 아니면 lobha와 moha는 pāpa의 뿌리입니까, puñña의 뿌리입니까?
pāpa mūla. ehenam pāpa mūlaya siddha vennē satara apāgata vīmaṭa hō hētu vena pavak hærennada? ēken pinak siddha venavada? ehenam ē santōsayen pav karagena satara apāgata venna pav karagena santōsa venavin dækalā santōsa venavā nam api.
pāpa의 뿌리입니다. 그러면 pāpa의 뿌리에서 생기는 것이 네 apāya로 갈 원인이 되는 pāpa 말고 무엇이겠습니까? 그것으로 puñña가 생깁니까? 그러면 그 기쁨으로 pāpa를 지으며, 네 apāya로 갈 pāpa를 지으며 기뻐하는 것을 보고 우리가 기뻐한다면,
ēka mokakda ēka? bauddha bhāvanāvakda?
그것은 무엇입니까? 불교의 bhāvanā입니까?
kenek kenek ugulaka væṭenna laṁ velā. tērum ganna bæri molē næti avidyāvayi mōhayayi nisā. rāga mōhayen yutta velā bæn̆dilā santōsavaya innavā. tērumak nætuva ovun dækalā ungē santōsa dækalā api santōsa vena eka mudu tāguṇaya kiyalā gattot apit santōsa vunot oya ungē pav væḍu vināśa vennē ēkaṭa en apiṭa mudu tāguṇayak tiyenavada?
어떤 사람이 덫에 걸리려고 다가가 있습니다. 알아보지 못하는, 생각 없는 avijjā와 moha 때문입니다. rāga와 moha에 묶여 기뻐하고 있습니다. 까닭도 모른 채 그들을 보고, 그들의 기쁨을 보고 우리가 기뻐하는 것을 muditā의 덕이라 여긴다면, 그래서 우리도 기뻐한다면 그들의 pāpa가 자라 망하는 것인데, 거기에 우리에게 muditā의 덕이 있습니까?
pava kerehi santōsa vecca kenā anuva satuṭu vennē anumōdanā vennē pavada? pinada? etakoṭa pav anumōdan vena eka kenāṭa pavak misa pinak tiyenavada anutar pinakvat tiyenavada
pāpa에 기뻐하는 사람을 따라 기뻐하고 anumodanā하는 것은 pāpa입니까, puñña입니까? 그러면 pāpa를 anumodanā하는 사람에게 pāpa 말고 puñña가 있습니까? 아주 작은 puñña라도 있습니까?
brahma viharaṇa kiyā mē divya viharaṇa vaśayen ganna tiyannē pallehāna ekakvat tiyenavada ehenam api santōsaya vilā hiṭena
brahmavihāra라고, dibbavihāra라고 할 만한 것이 가장 낮은 것이라도 하나 있습니까?
tiyenavada ehenam api santōsaya vilā hiṭena api mokakda karalā tiyennē meccara kav karannē nemeyida pin kiyalā hitanna pav karalā nædda anu saturu venna nam oyā satuṭu vena eka mudusā guṇaya kiyalā apiṭa mē aṭuvā valin mē mǣtakadī pennanna giya ācārvādin oyā pennanna giyāhama apit nuvaṇin menehi karanna nætuva mēka dakinna ganna giyahama dæn apiṭa hambavelā tiyennē aḍu taramen pinakvat hambavenavāda santōsaya
그러면 우리가 기뻐하며 지내면서 무엇을 해 온 것입니까? 지금까지 puñña라고 여기며 pāpa를 짓지 않았습니까? 남을 따라 기뻐하라, 그대가 기뻐하는 것이 muditā의 덕이라고, 최근에 aṭṭhakathā를 근거로 보이려 한 스승들이 그렇게 보였을 때 우리도 지혜롭게 숙고하지 않고 이것을 받아들이려 했으니, 이제 우리가 얻은 것이 적어도 puñña라도 됩니까? 기쁨이요?
ehenam saṁvēga upaddanna ōna tæna satuṭu velā hariyanavada? anē mē mōḍa manussayō avidyāven koṭu velā ætta hoyāganna bæruva mulāvaṭa patvelā sundara lōkayak mavāgena mēkē han̆gapānavā. pen kihilinavā. mulāvaṭa patvenavā. mulā sāvatæna satuṭu venavā. munṭa vena mokakda kiyā dannē næha.
그러면 saṃvega를 일으켜야 할 자리에서 기뻐하는 것이 옳습니까? '아, 이 어리석은 사람들이 avijjā에 갇혀 진실을 찾지 못하고 미혹에 빠져 아름다운 세상을 지어내고 그 속에서 들떠 날뜁니다. 미혹에 빠집니다. 미혹된 자리에서 기뻐합니다. 이들에게 무슨 일이 닥칠지 모릅니다.'
itin anna budurajāṇan vahansē dēśanā karapu dahama anuva dakinna ōnē.
그러니 바로 붓다께서 설하신 dharma에 따라 보아야 합니다.
jātiya svabhāvayakaṭa æti satvayā. jāti duka svabhāvaya karagena næti satvayā jāti dukaṭa hētu vena dēval patanavā ē passē dan̆galanavā. ē passē balāporottu ve yanavā. jarāva svabhāvaya karagena næti lōka satyayō jarāvaṭa hētukārakalā daham kirehi patamin ē passē ham̆bā yanavā. vyādhiya svabhāvaya karagena næti satvayō vyādhiyaṭa pat vena daham hoya hoyā ē passē ham̆bā yanavā. maraṇaya svabhāvayaka næti satvayō maraṇayaṭa hētu vena daham hoya hoyā tattē ham̆bā yanavā. mē mulāvē hæṭi balanna kiyalā. budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā. dæn apiṭa oya ṭika dakinna ōna ævatani
jāti를 성품으로 지닌 존재들, jāti의 괴로움을 성품으로 지닌 존재들이 jāti 괴로움의 원인이 되는 것들을 바라고 그 뒤를 좇아 몸부림치며 기대해 갑니다. jarā를 성품으로 지닌 세상 존재들이 jarā의 원인이 되는 dharma들을 바라며 그 뒤를 좇습니다. vyādhi를 성품으로 지닌 존재들이 vyādhi에 이르는 dharma들을 찾고 찾아 그 뒤를 좇습니다. maraṇa를 성품으로 지닌 존재들이 maraṇa의 원인이 되는 dharma들을 찾고 찾아 그 뒤를 좇습니다. 이 미혹의 모습을 보라고 붓다께서 설하십니다.
karanavā. dæn apiṭa oya ṭika dakinna ōna ævatani dæn api kotanada sundara lōkayak mavannē. ehenam api dæn apiṭa koyinda apiṭa suvapat vēvā kiyannē mokakda? mona suvēda kivvē? dæn anna api dakinnē næti ēvā. dakinna næti pættaka hæṭa
이제 여러분, 우리는 이것을 보아야 합니다. 이제 우리는 어디에 아름다운 세상을 지어냅니까? 그러면 우리가 '행복하기를' 하는 것은 무엇입니까? 어떤 행복을 말한 것입니까? 바로 우리가 보지 못하는 것들, 보지 못하는 쪽의 모습입니다.
dæn api dakinna ōnē mokakda suvaya?
이제 우리는 무엇이 행복인지 보아야 합니다.
ēka avasthāvaka apē bhikṣūn vahansē namak raja kenek, rajakumāriyek mahaṇa vuṇā. kakamat atæralā gihillā. mē mahaṇallā innakama mokada karannē? ahō sukam ahō sukam ahō sukam kiya nitarama innavā. ē velāvēdī anit kiyapu
한때 우리 bhikkhu 한 분, 왕족이었던 분이 출가했습니다. 왕위를 버리고서요. 이 bhikkhu는 지내는 내내 무엇을 했습니까? '아, 행복하다(aho sukhaṃ), 아, 행복하다, 아, 행복하다' 하고 늘 말하며 지냈습니다.
kiya nitarama innavā. ē velāvēdī anit kiyapu hāmuduruvanṭa dænagattā mē rajeknē vāhana velā innē. mē rajjuruvanṭa issara kālē vin̆dapu sundara lōkē matak velā dæn itin mē anātha velā in̆dagena ahō sukam kiya ēka matak kara kara mē hitanavā æti. mehema hitāgena budurajāṇan vahansēṭagihin kivvā ahal hāmuduruvō ēka rājakālaya puruvā matak velā ē suviyē gæna hitalā hiṭan dæn itin karanna deyak nætikamaṭa ahō sukam ahō sukam kiya yanavā kiyalā. ē varaka mānnē ē vistaruvaṭa
그때 다른 bhikkhu들이 생각했습니다. '이분은 왕이었다가 출가한 분이다. 이 왕이 예전에 누리던 아름다운 세상이 떠올라, 이제 의지할 데 없이 앉아 aho sukhaṃ 하며 그것을 떠올리고 또 떠올리는 것이리라.' 이렇게 생각하고 붓다께 가서 말씀드렸습니다. '아무개 bhikkhu가 왕이던 시절을 떠올리고 그 행복을 생각하다가, 이제 할 일이 없으니 aho sukhaṃ, aho sukhaṃ 하고 다닙니다.'
yanavā kiyalā. ē varaka mānnē ē vistaruvaṭa enna kiyanna. æhuvā mokada mehema kiyannē mokakda ēka ætta svāmīni ē ayin tērum ganna puḷuvan kamak næti nisā ēgollō kiyannē. mama rajakam karana kālē. ē kālē maṭa
그러자 그 bhikkhu를 불러오라 하시고는 물으셨습니다. '왜 이렇게 말하는가? 그것이 무엇인가?' '참으로 그렇습니다, bhante. 그들이 이해하지 못하기 때문에 그렇게 말하는 것입니다.
kiyannē. mama rajakam karana kālē. ē kālē maṭa tibuṇa duk karadara enakoṭa pragnā oluvaṭa enakoṭa maṭa æti vecca dāhaya gæna hitalā dæn mama koccara nidahasda ē nidahasa dækalā magē nidahasa maṭa vaeenavā kiyana eka ahōsukam ahōsukan kiyalā dæn mē nidahas jīvitaya gæna maṭa suva væṭahenavā. ē nidahas suvē. ē suvē āvarjanāva vena kālē maṭa hari satuṭuyi mama ahu sukam kiyannē anna ēkaṭa mahaṇeni anāgāmī kenekuṭa
제가 왕 노릇 하던 때, 그때 저에게 닥친 괴로움과 걱정, 근심거리가 머리에 몰려올 때 생기던 열기를 생각하면, 이제 저는 얼마나 자유로운지, 그 자유를 보면 저의 자유가 느껴져 aho sukhaṃ, aho sukhaṃ 하고 말합니다. 이 자유로운 삶에서 행복을 느낍니다. 그 자유의 행복, 그 행복을 떠올릴 때 무척 기뻐서 aho sukhaṃ이라고 말하는 것입니다.'
kiyannē anna ēkaṭa mahaṇeni anāgāmī kenekuṭa æti vennā vū suvaya kohomada obalā dannē? mē anāgāmī pudgalayāgē sukha svabhāvaya viṣa sihi karalā balanna kāma lōkaya alla gattāma dāhē giyā dækalā attaṇahāva matak vennā vū attarē mē sænasilla dækalā nitara matak venavā ahō sukan ahō sukam kiyalā sukhaye menna suvapat bava menna sukhaya tērum ganna anna budurajāṇan vahansē suvapat vēvā kiyana ekē arthaya pennapu tænak dæn api suvapat vēvā
바로 그것을 두고 '비구들이여(bhikkhave), anāgāmī에게 생기는 행복이 어떤지 그대들은 아는가? 이 anāgāmī의 행복한 성품을 떠올려 보라. kāma 세계를 붙잡았을 때의 열기가 사라진 것을 보고, 그것을 놓았음이 떠오를 때의 이 평안을 보고 늘 aho sukhaṃ, aho sukhaṃ 하고 떠올린다. 이것이 sukha요, 이것이 행복함이다'라고 하셨습니다. sukha를 이해하십시오. 바로 붓다께서 '행복하기를'의 뜻을 보이신 곳입니다.
arthaya pennapu tænak dæn api suvapat vēvā kiyannē kohoma dækalada ara kāma lōkē pav karaganna pavpadiya dækalā suvapat vēvā kiyalā apiṭa artha pennanavā. budurajāṇan vahansē
이제 우리는 무엇을 보고 '행복하기를'이라고 합니까? kāma 세계에서 pāpa를 짓는 모습을 보며 '행복하기를'이라는 뜻을 우리에게 보입니다.
apiṭa artha pennanavā. budurajāṇan vahansē suvapat vayā pinvata kāma lōkaya athæralā nikkammīṭa bæhælā. nikkamma śāntiyen yukta velā yam kenek nidahas suven satuṭu vena avasthāvak dækka nam anna ē nidahas suvaya dækalā ahōsukaṁ ahōsukam kiyana kenāṭayi suvapat velā æturuva dakinna ōnē.
붓다께서는 '행복하기를'을 이렇게 보이십니다. 존귀한 이여, kāma 세계를 놓고 nekkhamma로 내려서서 nekkhamma의 고요를 갖추어 어떤 이가 자유의 행복으로 기뻐하는 때를 보았다면, 바로 그 자유의 행복을 보고 aho sukhaṃ, aho sukhaṃ 하는 이에게서 행복해졌음을 보아야 합니다.
anē ē mat hitenṭa yanna ōnē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
unvahansēlāt mē lōkayē nissara vannā vū asāra lōkaya atæralā nidahat suven nivan suven suvapat velā innavā. ē suvē mak koccara sænasilada lōkayā arat onna oya suvē læbiccāṭa kavadāvat kæḍi nætuva suvayak hambavenavā. menna mē suvē yahapata karā geniyanavā. kavadāvat sasara kāmīṭat nævata elā
그분들도 이 세상의 nissaraṇa로서, 알맹이 없는 세상을 놓고 자유의 행복, nibbāna의 행복으로 행복하게 지냅니다. 그 행복이 얼마나 평안합니까. 세상 사람들도 바로 그 행복을 얻는다면 결코 깨지지 않는 행복을 얻습니다. 이 행복은 좋은 쪽으로 이끕니다. 다시는 saṃsāra의 kāma로 돌아오는 일이 없습니다.
yamak næhæ. metanin giyā nam metanin cuta vunā nam tava tuḷaṭat arihat vennaṭa pat vaśuddhāvāsaya ipadī sasara gamana keḷavara vī saṁsāra duken nidahas venna jātiya suvayak tamayi oya vidinnē kiyalā anna sukhaya dakinavā. menna suvapat vēvā kiyana apiṭa ennakaṭa suvaya menna ārya suvaya. dæn iti gannē mokakda suvapat
여기서 떠났다면, 여기서 cuta했다면, 그곳에서 arahant가 되려고 suddhāvāsa에 태어나 saṃsāra의 길이 끝나고 saṃsāra의 괴로움에서 벗어나는 행복을 바로 누리는 것이라고, 그렇게 sukha를 봅니다. 이것이 우리에게 오는 '행복하기를'의 행복, ariya의 행복입니다.
ārya suvaya. dæn iti gannē mokakda suvapat vēvā vagē? itin api dæn bauddha bhāvanāva apiṭa tiyenavat pada tiyenavā. padaya arthayakō anna arthaya væhilā gihillā. itin yathārthayen dakinna ōnē. api ada vadā
그러면 '행복하기를' 같은 말에서 무엇을 받아들입니까? 우리에게는 불교 bhāvanā의 낱말들이 있습니다. 낱말은 있는데 뜻은요? 뜻은 가려져 버렸습니다. 그러니 있는 그대로 보아야 합니다.
yathārthayen dakinna ōnē. api ada vadā maitrī bhāvanāva budurajāṇan vahansē dēśanā karapu eka. budurajāṇan vahansē væḍa inna kālē bhikṣūn vahansēlā pirisak dānaṭa udē kal væḍi kāla vēlā væḍi nisā anya paribrājaka ārāmayakaṭa giyā. ē velāvēdī anya paribrājaka nāyakayō ahanavā. ævætni bhavat gautamayan vahansē maitrī bhāvanāva denavada obalaṭa svāmīni denavā. ē kiyannē mehemanē. avai
오늘 말한 mettā bhāvanā는 붓다께서 설하신 것입니다. 붓다께서 계시던 때, bhikkhu 몇 분이 아침 탁발(dāna)에 나섰다가 시간이 너무 일러 다른 paribbājaka들의 ārāma에 들렀습니다. 그때 paribbājaka의 우두머리들이 물었습니다. '벗들이여(āvuso), 존자 Gotama께서 그대들에게 mettā bhāvanā를 줍니까?' '줍니다, 벗이여.'
svāmīni denavā. ē kiyannē mehemanē. avai vū, apramāṇa vū, maitrī sahagata cittayē mahatgata cittayē eka diśāvakaṭa vadanna. esēma deveni diśāvaṭat tunveni diśāvaṭat hataraveni diśāvaṭat uḍa yaṭa ādī vaśayen dasa diśāvehi siyalu tæn aturak sidurak nætuva apramāṇa satvayāṭa mē maitriya vanna. mē vidihaṭē dennē. æyat ehema tamā. oya vidihaṭama tamayi dennē.
'그것은 이런 것 아닙니까? 원한 없고 한량없는, mettā와 함께하는 마음, 크게 된 마음을 한 방향으로 펼치라. 그처럼 둘째 방향, 셋째 방향, 넷째 방향으로, 위아래 등 열 방향의 모든 곳에 빈틈없이 한량없는 존재들에게 이 mettā를 펼치라. 이렇게 줍니까?' '그렇습니다. 바로 그렇게 줍니다.'
itin ēka ehema giyān apē bhikṣūn vahansēlā kiyanakoṭa kiyanavā. anna paribrājikava itin ævætni api apē śrāvakayinṭa apē gōdhanṭat api denna ē maitrī bhāvanāva dæn ōkama dæn obalaṭa bhavat gautamayan vahansē dennē. itin bhavat gautamayan vahansē obalaṭa dena bhāvanāvē api apē śrāvakayanṭa dena bhāvanāvē tiyenē venasa mokakda dekama ekayi nēda?
그렇게 이야기가 되자 paribbājaka들이 우리 bhikkhu들에게 말합니다. '그런데 벗들이여, 우리도 우리 제자들에게 바로 그 mettā bhāvanā를 줍니다. 존자 Gotama께서 그대들에게 주는 것도 바로 그것입니다. 그러니 존자 Gotama께서 그대들에게 주는 bhāvanā와 우리가 우리 제자들에게 주는 bhāvanā 사이에 무슨 차이가 있습니까? 둘 다 같지 않습니까?'
a onna praśnayak æhuvot. dæn ada æhuvot ehema api dæn oya maitrī bhāvanāva adina eka nemeyida? mē anik aya vaḍannē anya paribrājakaya vaḍannē. anna ē śāstr̥ṭa maitrī bhāvanā apē maitrī bhāvanā tiya venasa mokakda æhuvot api mokak kiyanna ōkamanē api karannē.
자, 이런 물음을 받는다면, 오늘 누가 묻는다면 어떻습니까? 우리가 닦는 이 mettā bhāvanā도 바로 그것 아닙니까? 다른 이들, 다른 paribbājaka들이 닦는 것 말입니다. 그 스승의 mettā bhāvanā와 우리 mettā bhāvanā의 차이가 무엇이냐고 묻는다면 우리는 무엇이라 답하겠습니까? 우리가 하는 것도 바로 그것인데요.
siyalu satvaya niduk vo, nirōgī vo, suvapat vo duken midetvā kiyalā meccara kal api kogena giyē oya anya karanakoṭa karana bhāvanāva dæn æhuvot ē ara budurajāṇan vahansēgē mēkē venasa mokakda kiyalā monavā kiyannē?
'모든 존재가 괴로움 없기를, 병 없기를, 행복하기를, 괴로움에서 벗어나기를' 하고 지금까지 우리가 해 온 것은 다른 이들이 하는 그 bhāvanā입니다. 이제 저 붓다의 것과 이것의 차이가 무엇이냐고 묻는다면 무엇이라 하겠습니까?
dæn ara bhikṣūn vahansēlā ē anna paribrāja kiyalā uttara dennet nætuva ohu nǣ kiyannet nætuva nihan̆ḍava nækillā gilā budurajāṇan vahansēṭa oya kāraṇaya kivvā.
그때 그 bhikkhu들은 paribbājaka들에게 답하지도 않고 아니라고 하지도 않고 조용히 일어나 와서 붓다께 그 일을 말씀드렸습니다.
budurajāṇan vahansēṭa kiyanavā svāmīni api menna mehema dānayaṭa issellā velāvata hindā anna ē paribrājika ārāmaya kara giyā. ē velāvadī apen æhuvā bat gautamayan vahansē maitrī karmasthāna obalaṭa denavada kiyalā. api kivvā denavā kiyalā. ē kiyannē mehema nēda kiyalā. ēgollō ahanavā. apramāṇa vū, avai
붓다께 말씀드립니다. 'bhante, 저희가 이러이러하게 탁발 전에 시간이 일러 그 paribbājaka들의 ārāma에 갔습니다. 그때 저희에게 존자 Gotama께서 mettā kammaṭṭhāna를 주느냐고 물었습니다. 저희는 준다고 했습니다. 그러자 그것은 이런 것 아니냐고 그들이 물었습니다.
kiyalā. ēgollō ahanavā. apramāṇa vū, avai vū maitrī sahagata cittaya eka diśāvakaṭa balanna. ēma deveni diśāvaṭat, tunveni diśāvaṭat, hataraveni disāvaṭat uḍa yaṭādī vaśayen siyalu disāvē aparamāṇava balanna. mahat gatava balanna menna mē vidihaṭa kiyanavā. itin ehemada apiṭa
"한량없고 원한 없는 mettā와 함께하는 마음을 한 방향으로 펼치라. 그처럼 둘째 방향, 셋째 방향, 넷째 방향으로, 위아래 등 모든 방향에 한량없이, 크게 펼치라" 하고 이렇게 말합니다. "그렇게 가르칩니까?"
kiyannē? apit tiyavā api ehema tamayi kiyannē apiṭa kiyā dīlā tiyennē. etakoṭa ēgollō kiyanavā itin hitin ævætni. api apē śrāvakayaṭa denna maitrī bhāvanāvat ōkanē. itin bhavat gautamayan vahansē obagollalāṭet ēka nam. in apē dena bhāvanāvē bhavat gautamayan vahansē obagalaṭa tiyena bhāvanāva tiyena venasa mokakda dekama ekayi nēda? menna mehema praśnayak aten æhuvā.
저희도 그렇다고, 저희가 배운 것이 그렇다고 했습니다. 그러자 그들이 말했습니다. "그런데 벗들이여, 우리가 우리 제자들에게 주는 mettā bhāvanā도 그것입니다. 존자 Gotama께서 그대들에게 주는 것도 그것이라면, 우리가 주는 bhāvanā와 존자 Gotama께서 그대들에게 주는 bhāvanā의 차이가 무엇입니까? 둘 다 같지 않습니까?" 이런 물음을 저희에게 했습니다.'
kiyalā budurajāṇan vahansēṭa budurajāṇan vahansēṭa kiyanakoṭa unvahansē ahanavā mahaṇani oya anya paribrājakayō vacana vælak aran enavā. vacana kælalā kiyanavā. ē piḷiban̆dava hasala dænumak næti oya paribrājakīnta menna mē ṭika ahanna. magē bhāvanāva venasa dænaganna ōnē.
그렇게 붓다께 말씀드리자 붓다께서 말씀하십니다. '비구들이여, 저 paribbājaka들은 말의 줄을 가져와 말 조각들을 늘어놓는다. 그에 대해 깊은 앎이 없는 그 paribbājaka들에게 이것들을 물어보라. 나의 bhāvanā의 차이를 알아야 한다.
melova keban̆du viharaṇayak mul karagena tiyenavada obalāgē maitrī bhāvanāva paralovan̆du viharaṇayak mul karagena tiyenavada? avasānaya kohomada melō vaḍana karuṇā bhāvanāva melavadī pratiphalayak mul karagena tiyenavada? paralō keban̆du pratiphalayak mul karagena tiyenavada? ehi avasānaya kohomada?
이 세상에서 어떤 머묾을 바탕으로 그대들의 mettā bhāvanā가 있는가? 다음 세상에서 어떤 머묾을 바탕으로 하는가? 그 끝은 어떠한가? 이 세상에서 닦는 karuṇā bhāvanā는 이 세상에서 어떤 결과를 바탕으로 하는가? 다음 세상에서 어떤 결과를 바탕으로 하는가? 그 끝은 어떠한가?
melova kesē vaḍannā vū mudutā bhāvanāva meloveban̆du giharaṇayak mul karagena tiyenavada? paralova keban̆du viharaṇayak mul karagena tiyenada ehi avasānaya kohomada kesē vaḍana lada upēkṣā bhāvanāva melava keban̆du viharaṇayak mul karagena tiyenavada paralōka ban̆du svabhāvayak mulmē tiyenavada labā tiyenavada ehi avasānaya kohomada
어떻게 닦는 muditā bhāvanā가 이 세상에서 어떤 머묾을 바탕으로 하는가? 다음 세상에서 어떤 머묾을 바탕으로 하는가? 그 끝은 어떠한가? 어떻게 닦은 upekkhā bhāvanā가 이 세상에서 어떤 머묾을 바탕으로 하는가? 다음 세상에서 어떤 성품을 바탕으로 하며 무엇을 얻는가? 그 끝은 어떠한가?
menna mē praṇa hatara æhuvot oya ṭika æhuvot karuṇu yathārthayen dænagena nokena padavælak pamaṇak genenna oya oya anya paribrājikayō oya ṭikaṭa uttara dennē kohomada māgin ahagatta kenek ærenna mama pennapu maitrī bhāvanāva mēkayi kiyalā kiyanavā nam deviyan sahita marun sahita bam̆bun sahita śramaṇa bamuṇan sahita tun lōkehi tava kisi kenek nǣ. mā hō magin ahara atagena kara dannē næha. ehema baitriya bhāvanā madenna puḷuvan nam o uttaraya ganna kiyanna. ahalā balanna onna oya ṭika ahanna.
이 네 물음을 묻는다면, 이것들을 묻는다면, 실상을 알지 못한 채 말의 줄만 가져오는 저 paribbājaka들이 이것에 어떻게 답하겠는가? 나나 나에게서 들은 이 말고는, 내가 보인 mettā bhāvanā가 이것이라고 말할 수 있는 이는 천신과 māra와 brahmā와 사문과 바라문을 포함한 세 세상에 아무도 없다. 나나 나에게서 들은 이 말고는 아무도 알지 못한다. 그런 mettā bhāvanā를 줄 수 있다면 그 답을 가져와 말해 보라고 물어보라. 이것들을 물어보라.
āpuvahama hasala dænumak næti, nikuṇattayak næti padavalak karan ena oya anya paribrājakayiya kohomakuṭa uttara denna. balā gani vena kiyanna deyak næhæ. ōgoṭa uttara denna kenek næhæ. mā hō man̆gen ahagatta kenek æna uttara denna kenek næha.
그러면 깊은 앎도 지혜도 없이 말의 줄을 가져오는 저 paribbājaka들이 어떻게 답하겠는가. 보아라, 할 말이 없을 것이다. 그들에게 답할 이가 없다. 나나 나에게서 들은 이 말고는 답할 이가 없다.'
ehenam kō budurajāṇan vahansē budurajāṇan vahansēgen ahagatta kenek hærenna danna æti ārya maitrī bhāvanāva nāda denavada ehenam apiṭa kiyanna puḷuvan venna ōnē æya apē pudgalika vaśayen api dænagatta ekak neveyi. saravat gōcara dharmayak unvahansē hō unvahansēgen ahagatta kenekgen āvē dæk ē bhāvanāvē venasa pennanna puḷuvan kamak nǣha. ehenam ārya maitrī bhāvanāva mokakda
그러면 붓다나 붓다께 들은 이 말고 ariya mettā bhāvanā를 아는 이가 있습니까? 그러니 우리는 이렇게 말할 수 있어야 합니다. 이것은 우리가 개인적으로 알아낸 것이 아닙니다. sabbaññu의 영역에 속한 dharma로, 그분이나 그분께 들은 이에게서 온 것이 아니라면 그 bhāvanā의 차이를 보일 수 없습니다.
nǣha. ehenam ārya maitrī bhāvanāva mokakda kiyalā æhuvahama ada mahā paṇḍitāyat ahanavā mokakda ē maitrī bhāvanāva dekak tiyenavada ehema kiyannē. ē vacanaya api ahanavā. itin
그런데 ariya mettā bhāvanā가 무엇이냐고 물으면, 오늘날 큰 학자들도 '그 mettā bhāvanā가 무엇이냐, mettā bhāvanā가 두 가지라도 있다는 말이냐'고 묻습니다. 우리는 그런 말을 듣습니다.
kāṭa kiyanna budurajāṇan vahansē dēśanā karalā tiyennē kaena tiyenavā kiyalā api ēka nemeyi
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kiyannē. bæluvaṭa passē apiṭa hon̆daṭa pæhædiliva pēnavā anārya mātrī bhāvanāvē svabhāvaya mēkayi. ārya maitrī bhāvanāvē svabhāvaya mēkayi kiyalā hon̆da lassanaṭa vigraha karaganna puḷuvan.
살펴보면 anariya mettā bhāvanā의 성품은 이것이고 ariya mettā bhāvanā의 성품은 이것이라는 것이 아주 분명히 보여, 깔끔하게 풀어낼 수 있습니다.
budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā mama pennapu maitrī bhāvanāva menna mēkayi. mokakda? vivēka niśarita, virāga niśarita, nirōdha niśarita ossagga pariṇāmī kiyana kāraṇā hataren yukta vana maitrī sahagata sati sambujhaṁgaya vadanna. eban̆duma dhamma vica samti sambujjhaṁgē, passaddhi sambujjhaṁ, viriya sambujjhaṁ, samādhi sambujjhē, upēkṣā sambujjhaṁgaya vayanna menna mama dunna maitrī bhāvanāva ekak. vigraha karalā denā dæn oba passē kiyalā. īḷan̆gaṭa deveni eka mokakda? vivēka
붓다께서 설하십니다. '내가 보인 mettā bhāvanā는 이것이다. 무엇인가? viveka-nissita, virāga-nissita, nirodha-nissita, vossagga-pariṇāmī라는 네 가지를 갖춘, mettā와 함께하는 sati sambojjhaṅga를 닦으라. 그처럼 dhammavicaya sambojjhaṅga, passaddhi sambojjhaṅga, vīriya sambojjhaṅga, samādhi sambojjhaṅga, upekkhā sambojjhaṅga를 닦으라. 이것이 내가 준 mettā bhāvanā 하나다.' 풀이는 뒤에 하겠습니다.
kiyalā. īḷan̆gaṭa deveni eka mokakda? vivēka niśarita virāga niśarita nirōdha niśarita vassagga pariṇāmī karuṇā sahagata sati sambujjhaṁgaya vanna dhamma vicēya sambujjhaṁgaya vanna prīti sambujjhaṁgaya vanna passaddhi sambujjhaṁgaya vanna viriya sambujjhaṁgaya vanna samādhi sambujjhaṁgaya vanna upēkṣā sambujjhaṁgaya vanna menna mama dunna karuṇā bhāvanāva
다음 둘째는 무엇입니까? 'viveka-nissita, virāga-nissita, nirodha-nissita, vossagga-pariṇāmī인, karuṇā와 함께하는 sati sambojjhaṅga를 닦으라, dhammavicaya sambojjhaṅga를 닦으라, pīti sambojjhaṅga를 닦으라, passaddhi sambojjhaṅga를 닦으라, vīriya sambojjhaṅga를 닦으라, samādhi sambojjhaṅga를 닦으라, upekkhā sambojjhaṅga를 닦으라. 이것이 내가 준 karuṇā bhāvanā다.'
vivēka niśarita virāga niśarita nirōdha niśarita vassagga pariṇāmī mudutā sahagata sati sambujjhaṁgaya varanna dhamma vicaya sambujjhaṁgaya vanna prīti sambujjhaṁgaya vanna passava sambujjhaṁgaya vanna viriya sambujjhaṁgaya vanna upēkṣā sambujjhaṁgaya vanna samāja sambujjhaṁgaya vaḍanna upēkṣā sambujjhaṁgaya vanna menna mama dunna mudutā sahagata bhāvanāva
'viveka-nissita, virāga-nissita, nirodha-nissita, vossagga-pariṇāmī인, muditā와 함께하는 sati sambojjhaṅga를 닦으라, dhammavicaya sambojjhaṅga를 닦으라, pīti sambojjhaṅga를 닦으라, passaddhi sambojjhaṅga를 닦으라, vīriya sambojjhaṅga를 닦으라, upekkhā sambojjhaṅga를 닦으라, samādhi sambojjhaṅga를 닦으라, upekkhā sambojjhaṅga를 닦으라. 이것이 내가 준 muditā와 함께하는 bhāvanā다.'
vivēka niśarita virāga niśarita nirōdha niśarita sssagga pariṇāmī upēkṣā sahagata sati sambujjhaṁgaya vanna dhamma vicaya sambujjhaṁgaya vanna prīti sambujjhaṁgaya vanna pasśabdi sambujjhaṁgaya vanna viriya sambujjhaṁgaya vanna ē vagēma samādhi sambujjhaṁgaya vanna upēkṣā sambujjhaṁgaya vanna menna mama dunna upēkṣā sahagata a vanna bhāvanāva onna ōkayi.
'viveka-nissita, virāga-nissita, nirodha-nissita, vossagga-pariṇāmī인, upekkhā와 함께하는 sati sambojjhaṅga를 닦으라, dhammavicaya sambojjhaṅga를 닦으라, pīti sambojjhaṅga를 닦으라, passaddhi sambojjhaṅga를 닦으라, vīriya sambojjhaṅga를 닦으라, 또한 samādhi sambojjhaṅga를 닦으라, upekkhā sambojjhaṅga를 닦으라. 이것이 내가 준 upekkhā와 함께하는 bhāvanā다.' 바로 이것입니다.
dæn mē ākārayen mettā, karuṇā, muditā, upēkṣā kiyanavā. menna mē satara brahma viharaṇayan vaḍana hæṭi oya ākārayen pennalā pennanavā. dæn ōka passē vigraha karalā gatta hæki tava visara nætuva mesē vaḍannā vū
이렇게 mettā, karuṇā, muditā, upekkhā라고 합니다. 이 네 brahmavihāra를 닦는 법을 이렇게 보여 주십니다. 이것은 뒤에 풀어 볼 수 있습니다.
gatta hæki tava visara nætuva mesē vaḍannā vū yamkisi kenekuṭa maitrī sahagata mē bhāvanāva væḍīmēdī melova pratiphala vaśayen maitrī sahagata cētō vimuktiya næmati apramāṇa dhamma viharaṇaya læbenavā. menna dhyānayak.
더 길게 말할 것 없이, 이렇게 닦는 어떤 이가 이 mettā와 함께하는 bhāvanā를 닦을 때, 이 세상의 결과로 mettā와 함께하는 cetovimutti라는 한량없는 dhamma-vihāra를 얻습니다. 이것이 jhāna입니다.
mēka tamayi dhamma viharaṇaya. cētō vimuktiyak. maitrī sahagata næham mittā sahagata cētō vimuktiya melōdī læbenavā. dhyānayak vaśayen. mehi pratiphalaya vaśayen mē yathābōdhaya
이것이 바로 dhamma-vihāra, cetovimutti입니다. mettā와 함께하는 cetovimutti를 이 세상에서 jhāna로서 얻습니다.
vaśayen. mehi pratiphalaya vaśayen mē yathābōdhaya pūrṇaya karana arihattayaṭa pat novunot. mehi pratiphalaya vaśayen subha kiyana deviyangē lōkaya upadinavā. subhakinna kiyana deviyan atara upadinavā. rūpāvacara brahma lōkayak. mehi upadinnā ohuṭa ē kālayē avasāna nikan mehi in̆dalā. ehidīma keḷavara karalā piraṇavam pānāmasak nævata vārayak mē lōkeṭa ennē nǣha hētu nǣ. menna mē bhāvanāvē avasāna pratiphalaya ōkayi.
그 결과로서, 이 yathābodha를 완성하는 arahant에 이르지 못한다면, 그 결과로 Subha라는 천신의 세계, Subhakiṇha 천신들 가운데 태어납니다. rūpāvacara brahmā 세계입니다. 거기 태어나면 그는 그 수명이 다할 때까지 거기 머물다가 거기서 끝내고 parinibbāna에 들 뿐, 다시는 이 세상에 오지 않습니다. 그럴 원인이 없습니다. 이 bhāvanā의 마지막 결과가 이것입니다.
mæda pratiphalaya subhakinka babalava melovō pratiphalaya mittā sahagata cētō vimuktiya.
중간 결과는 Subhakiṇha brahmā 세계, 이 세상의 결과는 mettā와 함께하는 cetovimutti입니다.
karuṇā sahagata bhāvanāva væḍunot melavadī karuṇā sahagata cētō vimuktiyen melō viharaṇayen gata karanavā. śānta vū praṇita vū viharaṇayak. meyin dī arihatyaṭa pat novunot meyi cuta velā gihillā ākāśānaṁcāyatanakaṭa bam̆balava eyā upadinavā.
karuṇā와 함께하는 bhāvanā를 닦으면 이 세상에서 karuṇā와 함께하는 cetovimutti, 이 세상의 머묾으로 지냅니다. 고요하고 뛰어난 머묾입니다. 여기서 arahant에 이르지 못하면 여기서 cuta하여 Ākāsānañcāyatana brahmā 세계에 태어납니다.
ē ākāśānaṁcāyatana brahma lōkayē yamtā āyu kālayak ædda ē āyu kālaya gevalā ehaṭīma keḷavara karanavā piraṇavam pānāmisak nævata ohugē sasara gamanak nǣha. menna deveni brahma viharaṇaya pratiphalaya
그 Ākāsānañcāyatana brahmā 세계에 있는 수명을 다 살고 거기서 끝내 parinibbāna에 들 뿐, 그에게 다시 saṃsāra의 길은 없습니다. 이것이 둘째 brahmavihāra의 결과입니다.
melavadī mudu sāgata brahma viharaṇaya væḍū kenek ætnam mudu tā sahagata cētō vimuktiyen melō supaharaṇayen jīvat venavā. mehidī arihatyaṭa patna vunot meyi cuta velā gihillā ākiṁcaññāyatana næmati bava upadinavā.
이 세상에서 muditā와 함께하는 brahmavihāra를 닦은 이가 있다면, muditā와 함께하는 cetovimutti, 이 세상의 좋은 머묾으로 삽니다. 여기서 arahant에 이르지 못하면 여기서 cuta하여 Ākiñcaññāyatana라는 세계에 태어납니다.
viññāṇaṁcāyatana bam̆bala upadinavā. ē viññāṇa antayatana bam̆balava yam āyu kālayak ædda ē āyu kālaya gelā ivaralā eyinma piraṇavam pānavā misak nævata vārayak sasara gamanṭa eyā innē nǣ. menna mudusā bhāvanāvē pratiphalaya.
[아니,] Viññāṇañcāyatana brahmā 세계에 태어납니다. 그 Viññāṇañcāyatana brahmā 세계의 수명을 다 살고 거기서 parinibbāna에 들 뿐, 다시는 saṃsāra의 길에 머물지 않습니다. 이것이 muditā bhāvanā의 결과입니다.
upēkṣā sahagata bhāvanāva væḍū kenāṭa upēkṣā sahagata cētō vimuktiya melova viharaṇayak vaśayen læbenavā. brahma viharaṇayak vaśayen. ē śānta praṇīta viharaṇayen gata karalā eyin keḷēdī arihat pat novanam metanin gihillā ohu ākiṁcaññāyatanakaṭa bama salaya upadinavā. ehē tiyena āyudha sampūrṇaya kālaya gelā ævaralā ehidī piruvam pānāmitak sasara gamanṭa ohu nævata ennē næha. menna mama
upekkhā와 함께하는 bhāvanā를 닦은 이는 upekkhā와 함께하는 cetovimutti를 이 세상의 머묾으로, brahmavihāra로 얻습니다. 그 고요하고 뛰어난 머묾으로 지내다가 거기서 arahant에 이르지 못하면 여기서 떠나 Ākiñcaññāyatana brahmā 세계에 태어납니다. 거기 있는 수명을 다 살고 거기서 parinibbāna에 들 뿐, 다시 saṃsāra의 길에 오지 않습니다.
gamanṭa ohu nævata ennē næha. menna mama pennapu ārya maitrī bhāvanāva væḍū kenāṭa læbena pratiphala katāva kiyalā budurajāṇan vahansē pelā kiyanavā. onnam ahalā balanna oya kiyana anya prabbādhika mokakda dannē kiyalā. oya vacana væla ikmapu kisima deyak dannē næha. nodannā viṣayan piḷiban̆dava sarakavāda karanna yana mōlayayinṭa monavā kiyannada? anna budurajāṇan vahansē pelā dunnā mē bhāvanāva venasa.
'이것이 내가 보인 ariya mettā bhāvanā를 닦은 이가 얻는 결과 이야기다'라고 붓다께서 pāḷi에서 말씀하십니다. '가서 물어보라, 저 paribbājaka들이 무엇을 아는지.' 그들은 그 말의 줄을 넘어서는 것은 아무것도 모릅니다. 모르는 주제로 논쟁하려 드는 어리석은 이들에게 무슨 말을 하겠습니까. 바로 붓다께서 pāḷi에서 이 bhāvanā의 차이를 보여 주셨습니다.
[ugura kǣrīma] dæn api balanna ōnē mokakda vivēka niśarita vennē? virāga niśarita vennē kohomada? nirōdha niśarita vennē kohomada? kossagga pariṇāmī kiyannē mokakda? eta kāraṇā hatara vigraha karaganna ōnē.
(헛기침) 이제 우리는 보아야 합니다. viveka-nissita가 되는 것은 무엇입니까? virāga-nissita가 되는 것은 어떻게입니까? nirodha-nissita가 되는 것은 어떻게입니까? vossagga-pariṇāmī란 무엇입니까? 이 네 가지를 풀어야 합니다.
dæn api yamkisi denakadī yamkisi adahasak hitaṭa gattahama ē adahasa nisā apiṭa avikayak æti venavada? vivēkayak æti venavada?
우리가 어떤 일에서 어떤 생각을 마음에 품을 때, 그 생각 때문에 우리에게 고요하지 못함이 생깁니까, 고요함(viveka)이 생깁니까?
kohomada avivēkayak vennē? api ōka dakinna ōnē. apē balāporottu tuḷa mē lōkayē pævætmak nam pævætmak tuḷa balāporottuvak læbū apiṭa kæḍena bin̆denasena pævætmakmayi aramuṇu karanna hamba vennē. kaḍana bin̆dina vināśa karana kæḍī bidī vināśa vīma yana pævætmakmayi kæmati sē nopatina pævætmakmayi aramuṇu karanna hambennē mē pævætmak aramuṇu kaḷot. ehenam ē
어떻게 고요하지 못하게 됩니까? 우리는 이것을 보아야 합니다. 우리의 바람 속에 이 세상의 존속이 있다면, 존속 안에 바람을 둔 우리가 대상으로 삼게 되는 것은 깨지고 부서지는 존속뿐입니다. 깨고 부수고 망가뜨리며 깨지고 부서지고 망가져 가는 존속, 뜻대로 되지 않는 존속만을 대상으로 삼게 됩니다. 이 존속을 대상으로 삼는다면요.
pævætmak aramuṇu kaḷot. ehenam ē pævætmak api kæmati sē pavativā yana adahasak æti karagattā nam ēkesē siddha novenakoṭa ēkāntayen apiṭa vivēkī venna bæhæ. aivēkī bavaṭa pat vennavā. apē manasaṭa abhivēkaya anna vivēkayana siṭa næti vena ākāraya. ēkānti
그러니 그 존속이 우리 뜻대로 이어지기를 바라는 생각을 품었다면, 그렇게 되지 않을 때 우리는 반드시 고요할 수 없습니다. 고요하지 못하게 됩니다. 우리 마음의 고요하지 못함, 바로 그것이 viveka가 없어지는 방식입니다.
anna vivēkayana siṭa næti vena ākāraya. ēkānti mē lōkayē pævætmak san̆dahā api ælmak æti karagattot ekkō kāma rāga ekkō rūpa rāga ekkō arūpa rāga rāga niśirita bavaṭa pat venavā. rāga niśirita nam virāga nisi nǣha.
이 세상의 존속을 위해 집착을 일으키면 반드시 kāma-rāga든, rūpa-rāga든, arūpa-rāga든 rāga-nissita가 됩니다. rāga-nissita라면 virāga-nissita가 아닙니다.
rāga niśira kiyannē lōkaya dæn nivanaṭa pihiṭava hitak vitarayi virāga niśarita vennē. nivana aramuṇu karagatta hitak vitarayi vivēga niśarita vennē. lōkayē sæma tænama tiyena rōdha niśarita
rāga-nissita란 세상을 말합니다. nibbāna에 자리 잡은 마음만이 virāga-nissita가 됩니다. nibbāna를 대상으로 삼은 마음만이 viveka-nissita가 됩니다.
vennē. lōkayē sæma tænama tiyena rōdha niśarita daham særi saranna hētu vena yam tænak ælluvot etana ælenavā. allagatta yam tænak nætnam ēvā nirōdha niśarita nemeyi rōdha niśaritayi. næ ekama nirōdha niśaritaya vennē nivana. athærīmak ætda novælmak ætda
세상 어디에나 있는 rodha-nissita dharma들, 곧 떠돌게 하는 원인이 되는 어떤 곳을 붙잡으면 거기에 들러붙습니다. 붙잡은 곳이라면 그것은 nirodha-nissita가 아니라 rodha-nissita입니다. 유일하게 nirodha-nissita가 되는 것은 nibbāna입니다.
nivana. athærīmak ætda novælmak ætda midīmak ætda ē ē tattvaya aramuṇu karagattā nam hambavennē nirōdha nisarita tattvaya lōkayē kotana hō allagattā nam pævætma saṁsāraga pariṇāmaya ekatu venna athærīmak ætda noyalmak ætda midīmak ætda nivanak ætda anna ē araṇuṇa kaḷā nam etanaṭa hita tibbā nam ē sihiya tibbā nam mokada dennē vossagga paraṇāmī saṁsāragaya ven karana pættaṭa yanavā. menna mē kāraṇā atarin vivēka
놓음이 있는 곳, 들러붙지 않음이 있는 곳, 벗어남이 있는 곳, 그 상태를 대상으로 삼으면 얻는 것이 nirodha-nissita 상태입니다. 세상 어디든 붙잡았다면 존속, 곧 saṃsāra로의 전개에 보태집니다. 놓음이 있는, 들러붙지 않음이 있는, 벗어남이 있는, nibbāna가 있는 그것을 대상으로 삼았다면, 거기에 마음을 두었다면, 그 sati를 두었다면 무엇이 됩니까? vossagga-pariṇāmī, 곧 saṃsāra를 떼어 내는 쪽으로 갑니다.
pættaṭa yanavā. menna mē kāraṇā atarin vivēka nisarita virāga nisita nirōdha niśirita utsaga paraṇāmī kiyannē nivanaṭa pihiṭa vū hita tiyenna ōnē. nivana dækalā tiyenna ōnē. athærīma hæra noyalma hæra midīma hara nivana hæra lō satunṭa tava suvayak nodakinnē. menna
이 가운데 viveka-nissita, virāga-nissita, nirodha-nissita, vossagga-pariṇāmī란 nibbāna에 자리 잡은 마음이 있어야 한다는 것입니다. nibbāna를 보았어야 합니다. 놓음, 들러붙지 않음, 벗어남, nibbāna 말고는 세상 존재들에게 다른 행복을 보지 않는 것입니다.
hæra lō satunṭa tava suvayak nodakinnē. menna mēka dækkam kavadā hari lōka tattvayinṭa yamkisi dukak āvā nam mē duken nidahas vīmak āvā nam mona dukenda nidahas vennē? ehenam ēkaṭa kramayak tiyenavada? mē lōka
이것을 보았다면, 언젠가 세상 존재들에게 어떤 괴로움이 왔을 때 이 괴로움에서 벗어남이 온다면 어떤 괴로움에서 벗어나는 것입니까? 그러면 그것에 방법이 있습니까?
ehenam ēkaṭa kramayak tiyenavada? mē lōka sattu vidina duk valin karmayaṭa vipāka vin̆dina lōka satyayō karma kammassa kōmī kammadāyādō kamma yōni, kamma bandu kamma paṭisaraṇō yaṁ kammaṁ parissāmīti kalyāṇaṁvā pāpakaṁvā tassadāyōdō bhisvāmīti. mē vidiyahaṭa mē lōka satya karmaya mul karenmaya nǣyā karenmaya dāyāta karana yamkisi karmayak karana lakddi tiyenavā yahapat nam yahapat pratiphala hō ayahapat nam ayahapat pratiphala hō dāyāda karenna mē sasara pævætma gena yanavā kiyana mē buddha dēśanāvēdī api dænaganna ōnē.
이 세상 존재들이 겪는 괴로움 가운데, kamma의 vipāka를 겪는 세상 존재들 — 'kammassakomhi kammadāyādo kammayoni kammabandhu kammapaṭisaraṇo, yaṃ kammaṃ karissāmi kalyāṇaṃ vā pāpakaṃ vā tassa dāyādo bhavissāmi' — 이렇게 세상 존재들은 kamma를 뿌리로, 친족으로, 유산으로 삼아, 지은 어떤 kamma가 좋으면 좋은 결과를, 나쁘면 나쁜 결과를 유산으로 받아 이 saṃsāra의 존속을 이어 간다는 이 붓다의 가르침에서 우리는 알아야 합니다.
lōka satyayō nikan duk vin̆dinavā nemeyi. lōkaya ara karana lalada pāpa karmayanṭa vipāka vaśayen lōka satyayō duk vin̆dinavā. ungē duka dæka dæka api æḍuvaṭa ungē duka dækalānē apaha kivvaṭa monavā karannada? apiṭa karanna deyak ēkē nǣ. ē lōka satvayā tamāgē
세상 존재들은 까닭 없이 괴로움을 겪는 것이 아닙니다. 지은 pāpa kamma의 vipāka로 세상 존재들은 괴로움을 겪습니다. 그들의 괴로움을 보고 또 보며 우리가 운다고, 그들의 괴로움을 보고 '아이고' 한다고 무엇을 하겠습니까? 우리가 거기서 할 수 있는 일은 없습니다.
deyak ēkē nǣ. ē lōka satvayā tamāgē avidyāva nisā, tamāgē nodanuvatkama nisā, lōkayaṭa bæhægatta mulāva nisā, lōbha sahagata, dvēśa sahagata, mōha sahagata pāpa karma karalā, lōkayāṭa karalā satungē lōkaṭa satvayinṭa beli kapalā, maṁka kolla kālā, gahalā bænalā, kapalā koḍalā noyek dēval kaḍā vadāgena sō kāpuvāṭa vipāka gevanna ūra velā eha gevanavā. harak velā gevanavā. tirisannu velā gevanavā. kukulō velā gevanavā. monavā karannada? anna
그 세상 존재는 자기의 avijjā 때문에, 자기의 모름 때문에, 세상에 빠져든 미혹 때문에, lobha와 함께, dosa와 함께, moha와 함께 pāpa kamma를 지었습니다. 세상에 해를 끼치고, 짐승들의 목을 베고, 길에서 빼앗고, 때리고 욕하고, 자르고 쪼개고, 갖가지를 부수고 빼앗아 먹은 vipāka를 갚으려고 돼지가 되어 갚고, 소가 되어 갚고, 짐승이 되어 갚고, 닭이 되어 갚습니다.
kukulō velā gevanavā. monavā karannada? anna api dakinnē næti pættak. api mokada karannē? pav karana velāva gæna dakinnē næhæ. ya vipāka vin̆dilāṭa api muku gahanna yanavā. puḷuvanda karannē?
무엇을 하겠습니까? 바로 우리가 보지 못하는 쪽입니다. 우리는 무엇을 합니까? pāpa를 짓는 때는 보지 못합니다. vipāka를 겪을 때에야 버팀목을 대러 갑니다. 그렇게 할 수 있습니까?
karaganna pav valaṭa vipāka vidiṭa muku gahannē kavuda? puḷuvanda muku gahanna apiṭa gihillā? ōka balanna epā. ōkaṭa hiṁ karanna epā. kivvaṭa
지은 pāpa의 vipāka를 겪을 때 누가 버팀목을 댑니까? 우리가 가서 버팀목을 댈 수 있습니까? 그것을 보지 마라, 그것을 해치지 마라 하고 말해도,
harina apiṭa bæri velāvē apāya dak nam yama palava duk denam pæhilā mænavanē mē mē satika maranakoṭa æti vena duka meccara pennalā apiṭa avillā ganna bærinam. api nolakka ættak tiyenavā īṭa apramāṇa dukak.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kǣli kapanakoṭa mara an̆ḍa dimin apramāṇa duk denakoṭa eban̆du lōkayaka mona varadak velāvaṭa yama pallu araekaye allagena mehema duk dennē kiyalā api ahē. dannavā nam pēnavānam. ē ē dina duka dækka nam ada mē sategē bella kapana vana vinduvaka ēken aṁśu mātrayak. ē ananta apramāṇa dukak vin̆din̆dinavā.
토막 내 자를 때 죽어 가며 울부짖게 하는 한없는 괴로움을 줄 때, 그런 세상에서 무슨 잘못 때문에 yama의 옥졸들이 붙잡아 이렇게 괴롭히는지 우리가 압니까? 알았다면, 보였다면, 그날그날의 괴로움을 보았다면 — 오늘 이 짐승의 목을 벨 때 겪는 것은 그것의 티끌 하나에 지나지 않습니다. 그곳에서는 끝없고 한없는 괴로움을 겪습니다.
monavā karannada? kivva dē æhuvē nætnam. otuman kivva dē piḷigattē nætnam manussayek velā ipadilā piḷigattē nætnam. ē lōka satyaya ē duk vivinnē tamāgēma tiyena ātma dr̥ṣṭiya nisā. tamāgēma tiyena ātma lābhayaṭa kǣda velā. asādhāraṇa pavkam karapu ekē vipākaya vin̆dinavā. lōkayaṭa karapu pāḍuvaṭa vandigevanavā. monavā karannada ē
무엇을 하겠습니까? 말씀하신 것을 듣지 않았다면, 그분이 말씀하신 것을 받아들이지 않았다면, 사람으로 태어나서도 받아들이지 않았다면. 그 세상 존재가 그 괴로움을 겪는 것은 자기 안의 atta-diṭṭhi 때문입니다. 자기 이익에 눈이 멀어 부당한 pāpa를 지은 vipāka를 겪습니다. 세상에 끼친 손해를 배상하는 것입니다.
karapu pāḍuvaṭa vandigevanavā. monavā karannada ē lōkē pævætlā api gihillā. apiṭa ēka æn̆gili gahana deyak næha. ehenam lōka satvayāṭa mokakda api pavatvanna ōnē? anē mē lōka
그 세상의 존속에 우리가 가서 무엇을 하겠습니까? 우리가 끼어들 일이 아닙니다. 그러면 세상 존재에게 우리는 무엇을 펼쳐야 합니까?
mokakda api pavatvanna ōnē? anē mē lōka satvayā mē avidyāva nisā, tr̥ṣṇāva nisā, lōbhayen, dvēśaya, mōhayen pav karagena yanaka bhava gamanak tiyenavā. mē bhava gamana tuḷa lōkayā sæpa duk vidinnē hun karagatta pimpav anuva. mēkenma apiṭa mukku gahalā lōkayā bēranna bæha. ehenam mē sasara gamana anātha gamanak. kavadā hari mē lōka satyayaṭa maṭa paṭan tiyenavā nam sadātanika satara apāyen nidahas venna yamak kara gata yutuda anna ēka læbuṇā nam māgē pætuma. anna ē pætuma śrēyi.
'아, 이 세상 존재가 avijjā 때문에, taṇhā 때문에, lobha와 dosa와 moha로 pāpa를 지으며 가는 bhava의 길이 있다. 이 bhava의 길에서 세상은 자기가 지은 puñña와 pāpa에 따라 즐거움과 괴로움을 겪는다. 이것으로는 우리가 버팀목을 대어 세상을 구할 수 없다. 그러니 이 saṃsāra의 길은 의지할 데 없는 길이다. 언젠가 이 세상 존재가 영원히 네 apāya에서 벗어나기 위해 해야 할 것이 있다면, 그것을 얻기를' — 그것이 나의 바람입니다. 그 바람이 으뜸입니다.
mokada hētuva? ēken nidahas vuṇā nam nidahas vuṇāyi nævata vārayak satara apāgatena dukaṭa ohu væṭennē næhæ. ehenam magē pæīmē śrēṣṭhatvayak tiyenavā. viśēṣatvayak tiyenavā. ehenam mokakda vennē? satara
왜냐하면 그것으로 벗어났다면 벗어난 것이라, 그는 다시는 네 apāya의 괴로움에 떨어지지 않습니다. 그러니 나의 바람에는 으뜸됨이 있습니다. 남다름이 있습니다.
tiyenavā. ehenam mokakda vennē? satara apāyen lōka satvayek nidahas karanna ōnanam ehenam mahā duka vin̆dinnē satara apāya. ehenam mē lōka satvayō satara apā duken nidahas vennē kohomada? kavadā hō mē ārya dharmaya ahalā sōtāpanna phalayaṭa pat vunā nam dharma śravaṇaya tuḷin etanṭa pat vuṇā nam sadahaṭama satara apāyen nidahas. ehenam anna mē lōka
그러면 무엇이 됩니까? 세상 존재를 네 apāya에서 벗어나게 하고 싶다면 — 큰 괴로움을 겪는 곳이 네 apāya이니까요 — 이 세상 존재들은 네 apāya의 괴로움에서 어떻게 벗어납니까? 언젠가 이 ariya dharma를 듣고 sotāpatti-phala에 이르렀다면, dharma를 들음으로써 거기에 이르렀다면 영원히 네 apāya에서 벗어납니다.
satara apāyen nidahas. ehenam anna mē lōka satyaya tuḷa maṭa karanna puḷuvan pætumak ætnam paḷaveni duken nidahas kirīma han niduk kirīma [goravanavā] ehenam siyalu satvayan kirīma niduk kirīmak patanavā menna anupūrava nivan maga ehenam mē siyalu lōka satyayan phalin nivan suvaya læbetvā. nætnam paḷaveni nivan suven baha duken nidahas vetvā kiyana eka tamayi niduk vetvā kiyannē satara apā duken nidahas vetvā kiyana adahasa vena siyalu satten kaṭanna tiyennē.
그러니 이 세상 존재에게 내가 빌 수 있는 바람이 있다면, 첫째는 괴로움에서 벗어나게 하는 것, 괴로움 없게 하는 것입니다. (천둥소리) 그래서 모든 존재가 괴로움 없기를 빕니다. 이것이 차례대로 가는 nibbāna의 길입니다. 그러니 '이 모든 세상 존재들이 phala로 nibbāna의 행복을 얻기를', 곧 '첫째 nibbāna의 행복으로 큰 괴로움에서 벗어나기를'이라는 것이 '괴로움 없기를'입니다. 네 apāya의 괴로움에서 벗어나기를이라는 이 뜻을 모든 존재에게 빌어야 합니다.
mē særi sarāgena yana anātha lōkē mokku gahana eka pirisaraṇak nemeyi. ēka nikan mulāvak vitarayi. lōka sattunṭa pav karalā duk vin̆dinakoṭa ū duken nidahas karannē koda adhyayama api nidahas karanna ē pratimen unṭa æti væḍak tiyenavada anāthatvayen midīmak tiyenavada? ehenam āryō dakinavā
이 떠도는 의지할 데 없는 세상에 버팀목을 대는 것은 의지처(paṭisaraṇa)가 아닙니다. 그것은 그저 미혹일 뿐입니다. 세상 존재들이 pāpa를 지어 괴로움을 겪을 때 그를 괴로움에서 벗어나게 하겠다는 우리의 그런 바람이 그들에게 무슨 소용이 있습니까? 의지할 데 없음에서 벗어남이 있습니까?
midīmak tiyenavada? ehenam āryō dakinavā anāthatvayen midena yamak ætnam lōka satyayāṭa yahapat diya hæṭiyaṭa patana vædagat yannē ēkayi. dæn kumakin anāthatvayen
그러니 ariya들은 봅니다. 의지할 데 없음에서 벗어나는 것이 있다면, 세상 존재에게 좋은 것으로 빌 가치가 있는 것은 그것입니다.
yannē ēkayi. dæn kumakin anāthatvayen san̆dahaṭa midenavada? lōka satvayō paḷamu yathābōdhayen satara apāyen nidahas venavā. anna niduk vetvā kiyalā issellāma gattē mokakda? mē siyalu lōka satvayō dharmāvabōdhaya hētu karena satara apāyen nidahas vena kramayak tiyenavā. menna mē avabōdhaya lōka sattvayāṭa læbilā satara apāyē duken nidahas vetvā kiyana eka tamayi paḷaveni niduk vetvā kiyana ārya adahasa.
이제 무엇으로 의지할 데 없음에서 영원히 벗어납니까? 세상 존재들은 첫 yathābodha로 네 apāya에서 벗어납니다. 그래서 '괴로움 없기를'에서 맨 먼저 담은 것이 무엇입니까? 이 모든 세상 존재들이 dharma의 깨달음을 원인으로 네 apāya에서 벗어나는 길이 있습니다. 이 깨달음을 세상 존재가 얻어 네 apāya의 괴로움에서 벗어나기를 하는 것이 첫째 '괴로움 없기를'이라는 ariya의 뜻입니다.
onna ōka vivēka niśaritayi. kampāvak nǣ. virāga niśaritayi, nirōdha niśaritayi, ossagga pariṇāmī nivanaṭa næmi hiṭinnē. adahata hitanna hitanna apē hiṭiyannē nivanaṭa lōkayāṭa āśirvādayak nivanaṭa.
이것이 viveka-nissita입니다. 흔들림이 없습니다. virāga-nissita, nirodha-nissita, vossagga-pariṇāmī로 nibbāna를 향해 기울어 있습니다. 생각하고 또 생각할 때 우리의 마음은 nibbāna에 있고, 세상에 대한 축복도 nibbāna를 향합니다.
īṭa passē ēken nidahas vuṇat kāma sugatiya tava itura. mēkat avidyā tr̥ṣṇā gamanema tamayi kāma sugatiya tiyennē. hæbæyi dæn īḷan̆gaṭa api nidahas venna ōnē mahā duken nidahas vunāṭa deveni duka mokakda? mē kāma kāya rōgayak vāgē. mēka hæmatænama ōjas galanavā. hæmatænama geḍiyak vāgē, ekama leḍak vāgē. ekama kuṇuvodak vāgē. menna mēka tamayi lōka satvayāṭa ituilā tiyennē rōgaya īḷan̆gaṭa kaya næmati rōgaya.
그 뒤 그것에서 벗어나도 kāma sugati가 아직 남습니다. kāma sugati도 avijjā와 taṇhā의 길 위에 있습니다. 그러니 다음으로 우리는 벗어나야 합니다. 큰 괴로움에서 벗어났어도 둘째 괴로움은 무엇입니까? 이 kāma의 몸은 병과 같습니다. 곳곳에서 진물이 흐릅니다. 곳곳이 종기 같고, 하나의 병 같고, 하나의 썩은 덩어리 같습니다. 이것이 바로 세상 존재에게 남은 병, 다음으로 몸이라는 병입니다.
budurajāṇan vahansēma dēśanā karanavā mē ārya viṇi rōgaya kiyannē kayaṭayi.
붓다께서도 이 ariya vinaya에서 병이란 몸을 말한다고 설하십니다.
menna mē maslē ka yam tænakka nædda ēkayi nirōgittē. namut meyā hæn̆gavilā tiyena dahama hædena mē uṇa gænnaṭa, himbirisāva hædunaṭa, baḍa amāruva hædunaṭa ē rōga lōka sammata rōgaya mē ārya vinaya rōgaya kiyannē mē maslē kuṇu kayak aragena særisara tākkal vū rōgī rōgiya ehenam mē rōgaya mokak nisāda næti vennē?
이 살과 피의 몸이 어디에도 없는 것, 그것이 병 없음입니다. 그런데 열이 나고, 감기가 들고, 배앓이가 드는 그런 병은 세상에서 말하는 병입니다. 이 ariya vinaya에서 병이란 이 살과 피의 썩은 몸을 지니고 떠도는 동안의 병듦입니다.
ehenam mē rōgaya mokak nisāda næti vennē? sakr̥dāgāmī phalayaṭa patveena kāma rāga paṭigha tunī karalā dabanakoṭa īṭa passē ara kuṇu kayak labanna hētu nætuva yanavā. menna mē kuṇu kayen nidahas venavā avasthāva læbuṇā kiyannē kaya næmati rōgayen nidahas vīma avasthāva læbenavā. anā sakr̥dāgāmī phalayaṭa læbenakoṭa menna mē yama sakr̥dāgāmī phalayaṭa yathābōdhaya pūrṇa vuṇā nam kaya næmati mē kuṇu rōgayen nidahas velā nam eyāṭa læbenavā īṭa passē nidahas bava rōgayen nidahas bava eyā nirōgī bava ehenam
그러면 이 병은 무엇 때문에 사라집니까? sakadāgāmī-phala에 이르러 kāma-rāga와 paṭigha를 엷게 하여 누를 때, 그 뒤로는 그 썩은 몸을 받을 원인이 없어집니다. 이 썩은 몸에서 벗어날 기회를 얻었다는 것은 몸이라는 병에서 벗어날 기회를 얻는다는 것입니다. sakadāgāmī-phala를 얻을 때, 이 sakadāgāmī-phala로 yathābodha가 완성되었다면, 몸이라는 이 썩은 병에서 벗어났다면, 그 뒤로 그는 자유로움, 병에서 벗어남, 병 없음을 얻습니다.
rōgayen nidahas bava eyā nirōgī bava ehenam kāma sugatiyaṭa yanakoṭa kuṇu kaya atvalā kāma sugatiyaṭa pat vecca kenā nirōgī avasthāvaṭa pat vunā hæṭiyaṭa salakanavā. nævata vārayak eyāṭa kāma rōgī hærana kāma kaya hambuvennē næha. ē vagēma satara apā duka hamba vennē næhæ. ēka niduk vuṇā, niduk vunāmayi, nirōgī vuṇā, nirōgī vuṇāmayi. hæbæyi tava kāma dāhayangen peḷenavā. kāma sugatiya nisā. suvaya tava dækkē næha. ehenam īḷan̆gaṭa podennē
그러니 kāma sugati로 갈 때 썩은 몸을 놓고 kāma sugati에 이른 이는 병 없는 상태에 이른 것으로 여깁니다. 다시는 그에게 kāma의 병, kāma의 몸이 생기지 않습니다. 또한 네 apāya의 괴로움도 생기지 않습니다. 그것으로 괴로움 없어졌고 괴로움 없어진 채입니다. 병 없어졌고 병 없어진 채입니다. 그러나 아직 kāma의 열기에 시달립니다. kāma sugati 때문입니다. 아직 행복은 보지 못했습니다.
suvaya tava dækkē næha. ehenam īḷan̆gaṭa podennē kāma rāga paṭigha duru velā anāgāmī phalayaṭa pat vunā nam samādhi suvaya dakinavā. anna nidāmisa suvayaṭa pat vecca kenā. menna mē suvayaṭa lōka yā pat vunā nam eyā bhavayek velā upadinavā misak nævata kāma lōkeṭa ennē næhæ. tava gamana ituru tiyenavā brahmaya kiyalā upadinaka suddhāvāsa vala upadinavā. menna suvayaṭa pat vecca aya inna tæna suddhāvāsaya anna suvapat vīma. hæbæyi ota gihillā obat
그러면 다음으로, kāma-rāga와 paṭigha가 없어져 anāgāmī-phala에 이르렀다면 samādhi의 행복을 봅니다. 바로 nirāmisa 행복에 이른 이입니다. 세상 사람이 이 행복에 이르렀다면 그는 brahmā가 되어 태어날 뿐 다시 kāma 세계에 오지 않습니다. 아직 길이 남아 있어 brahmā로 태어나되 suddhāvāsa에 태어납니다. 이것이 행복에 이른 이들이 머무는 곳, suddhāvāsa입니다. 바로 행복해짐입니다.
anna suvapat vīma. hæbæyi ota gihillā obat rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa kiyana skandha paṁcakaya tavama tiyenavā. paṁcaskandha duken tava nidahas velā. antima duken nidahas venna nam paṁcaskandha duken nidahas vecca vudaṭa mama kiyana saṁgnāvat atlā arihat pivam pānna ōnē. ehenam etanṭa giya dāṭa tamayi siyalu duken nidahas vennē. anna ē
그러나 거기 가서도 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa라는 다섯 khandha가 아직 있습니다. pañcakkhandha의 괴로움에서는 아직 벗어나야 합니다. 마지막 괴로움에서 벗어나려면 pañcakkhandha의 괴로움에서 벗어나 '나'라는 saññā마저 놓고 arahant로 parinibbāna에 들어야 합니다. 그러니 거기에 이른 날 비로소 모든 괴로움에서 벗어납니다.
tamayi siyalu duken nidahas vennē. anna ē balāporotuven arihattayen labannā vūsi duken nidahas vīma sihi karalā duken midecca kiyalā hata vena tavaṭa kiyalā. onna vatā hatara ehenam mokakda okan pennuvē? siyalu
그 바람으로, arahant로 얻는 모든 괴로움에서 벗어남을 떠올려 '괴로움에서 벗어나기를'이라고 합니다. 이렇게 네 마디입니다.
hatara ehenam mokakda okan pennuvē? siyalu satvayō sōtāpanna vetvā, sakr̥dāgāmī vetvā, anāgāmī vetvā, arihat vetvā kiyana adahasama tamayi siyalu satvayō niduk vetvā, nirōgī vetvā, suvapat vetvā, duken midetvā kiyana eken vistara karalā tiyennē. onna ārya bhāvanāvak.
그러면 그것으로 무엇을 보였습니까? '모든 존재가 sotāpanna가 되기를, sakadāgāmī가 되기를, anāgāmī가 되기를, arahant가 되기를'이라는 바로 그 뜻을 '모든 존재가 괴로움 없기를, 병 없기를, 행복하기를, 괴로움에서 벗어나기를'로 풀어 놓은 것입니다. 바로 ariya bhāvanā입니다.
api ē ārya bhāvanāva laukika arthaya aragena mokada karannē? dukak nætuva inda kālā babīlā hon̆daṭa inna, han̆ḍuvak nætuva mavul gedaraka vāgē in̆da mehema santōsayen inna kiyalā mehema met vaḍa valā innavā. dæn apiṭa ārya dharmayak avabōdhayak pihiṭinavada lōkē ādīnavayak dakinavada nivanē ānisaṁsayak pēnavada? anna lōkayē ādīnava ādīnava hæṭiyaṭa dakinna nivanē ānisaṁsaya ānisaṁsaya hæṭiyaṭa dakinna menna mēkayi nivan maga kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷā.
우리는 그 ariya bhāvanā에 lokiya 뜻을 붙여 무엇을 합니까? 괴로움 없이 먹고 마시며 잘 지내라, 울 일 없이 혼인 잔칫집처럼 기뻐하며 지내라 하고 그렇게 mettā를 닦고 있습니다. 이제 우리에게 ariya dharma의 깨달음이 자리 잡습니까? 세상의 ādīnava를 봅니까? nibbāna의 ānisaṃsa가 보입니까? 세상의 ādīnava를 ādīnava로 보고 nibbāna의 ānisaṃsa를 ānisaṃsa로 보는 것, 이것이 nibbāna의 길이라고 붓다께서 설하셨습니다.
dæn otana ēka vise sirenavā. dæn tamanṭa nivan vaga væḍenavā. lōka sattvayāṭa āśirvāda pætenavā. lōkayāṭa siyalu ākārayen pūrṇa vū śāntiyak pætirenavā. menna mēka apramāṇayi. mē maitriya sīmā karanna bæha vaṭinākama mē āśirvādaya apramāṇa vaṭinākamak hæṭiya ekak. apramāṇa maitriyak væḍenavā
이제 거기서 그것이 남다르게 드러납니다. 이제 자기에게 nibbāna의 길이 자랍니다. 세상 존재에게 축복을 빕니다. 세상에 모든 면에서 온전한 고요가 퍼집니다. 이것은 한량없습니다. 이 mettā는 한계 지을 수 없습니다. 이 축복의 가치는 한량없는 가치입니다.
hæṭiya ekak. apramāṇa maitriyak væḍenavā nam tamanṭa læbena maitrī kusalaya nisā apramāṇayi. ehenam budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā itiri vena pāpayak kiyanna puḷuvankut næhæ. karma vipākayak ituru venna tiyana nam ēkat gevillā yanavā okkoma metek ituru venavā kiyalā kiyanna tarāvak deyak ituru vennē næhæ. oya bhāvanāva vaṭina kenāṭa kiyalā pennanavā.
한량없는 mettā가 자란다면 자기가 얻는 mettā의 kusala도 그 때문에 한량없습니다. 그래서 붓다께서 설하십니다. 남는 pāpa라 할 것이 없다. 남을 kamma vipāka가 있다면 그것도 다 갚아져 간다. 남는다고 말할 만한 것이 아무것도 남지 않는다. 그 bhāvanā를 닦는 이에게 그렇다고 보이십니다.
anna pāpa kapāganna bhāvanāva lōka satvayāṭa api itin monavāhari karalā pāpayak karalā tibuṇa nam lōka satyayāṭa avadæk karalamayi pāpaya karagena tiyennē. ehenam api dæn midenavā nam midenna ōnē pāpayen midenna mokē. avæḍak karalā lōka satyayaṭa vandigevanna ōnē. vadigevannē pramāṇavat sīmā sahita dēkin nam apiṭa vandigelā ivara karaganna amāruyi. vandigevannē apramāṇa yahapatakin nam api ananta saṁsāraya karapuvaṭa ē siyalu satvayakaṭa yomu velā ivarayi. ehenam oya yomu venakoṭa ē
바로 pāpa를 끊어 내는 bhāvanā입니다. 우리가 무언가 pāpa를 지었다면 세상 존재에게 해를 끼쳐서 pāpa를 지은 것입니다. 그러니 이제 우리가 벗어나려면 pāpa에서 벗어나야 합니다. 해를 끼쳤으니 세상 존재에게 배상해야 합니다. 한정된 것으로 배상한다면 배상을 다 끝내기 어렵습니다. 한량없는 좋음으로 배상한다면, 우리가 끝없는 saṃsāra에서 지은 것에 대해 그 모든 존재에게 향해져 끝납니다.
velā ivarayi. ehenam oya yomu venakoṭa ē satvayaṭa yamkisi vaḍak karalā tibunam api dīlā tiyena apramāṇayi. ehenam pramāṇavat vannā vū pāpayanṭa nægīya enna ituru vennē næhæ. apramāṇa yahapatak karapuma vandigevilā ivarayi. ehenam api nikanma pāpen nidahanavā. ehenam apiṭa enna icca hiṁ hiṁsā tibuṇā onna aḍu vena hæṭi. duk karadara enna
그러니 그렇게 향할 때 그 존재에게 어떤 해를 끼쳤더라도 우리가 준 것은 한량없습니다. 그러니 한정된 pāpa에 대해 갚아야 할 것이 남지 않습니다. 한량없는 좋음을 지음으로써 배상이 끝났습니다. 그러면 우리는 저절로 pāpa에서 벗어납니다. 그래서 우리에게 올 수 있었던 해침과 괴롭힘이 이렇게 줄어듭니다.
onna aḍu vena hæṭi. duk karadara enna tibuṇatnam aḍuvelā yana hæṭi. nikanma lōken duk haradalā apiṭa ennē næha. karma vipāka mūlika venavā. kammassa komi kammadāyādō otana sambandha venavā. ehenam
올 수 있었던 괴로움과 걱정도 줄어 갑니다. 세상에서 괴로움이 까닭 없이 우리에게 오지 않습니다. kamma vipāka가 바탕입니다. kammassakomhi kammadāyādo가 거기에 이어집니다.
kammadāyādō otana sambandha venavā. ehenam karmayaṭa vipākayaṭa api vipākaṭa gevvaṭa passē mokada vennē? ē lōka satvayanṭa apiṭa bǣhæ bæna hiṭiyānam yam lōka satvayek ē karmayaṭa vipāka velā ivarayi api ohuṭat met vallalā ivarayi. hariyaṭa meta væḍam ohuṭa bahinna næ. gahanna āvā nam gahanna hitennē næhæ. anna ē tattvāpu nisā tamayi kiyannē sukaṁ supati
그러면 kamma에 대한 vipāka를 다 갚은 뒤에는 어떻게 됩니까? 어떤 세상 존재가 우리를 욕하고 있었다면, 그 kamma의 vipāka가 끝났고 우리도 그에게 mettā를 펼쳐 끝났으니, 제대로 mettā를 닦으면 그는 욕하지 않게 됩니다. 때리러 왔더라도 때리고 싶은 마음이 들지 않습니다.
ē tattvāpu nisā tamayi kiyannē sukaṁ supati sukaṁ paṭipūjjati eyāṭa su suvasē dæn nidayi, suvasē pibideyi kiyalā tamayi ōka kiyannē. nidīma kiyannē lōka sammatiyaka nidīmak tiyenavā. pibidīma lōka sammatiya pibidīmak tiyenavā. mē kāraṇāda eka dekak.
그런 상태 때문에 'sukhaṃ supati, sukhaṃ paṭibujjhati', 곧 그는 편히 잠들고 편히 깨어난다고 말하는 것입니다. 잠듦에는 세상에서 말하는 잠듦이 있고, 깨어남에도 세상에서 말하는 깨어남이 있습니다. 이 둘은 다른 것입니다.
rāgayen dævennē næti, dvēśayen dævennē næti, mōhayen dæveti kenāṭa suva nindak tiyenavā. ēka nindā. ēka tamayi āryayangē ninda. rāga gini, dvēśa gini, mōha gini næti kenāṭa suva nindak tiyenavā. menna mē ninda āryayangē ninda.
rāga로 타지 않고, dosa로 타지 않고, moha로 타지 않는 이에게 편한 잠이 있습니다. 그것이 잠입니다. 그것이 ariya들의 잠입니다. rāga의 불, dosa의 불, moha의 불이 없는 이에게 편한 잠이 있습니다. 이 잠이 ariya들의 잠입니다.
svāmīni īyē hon̆daṭa ninda giyā. kiyalā budurajāṇan vahansēgen ahanavā samahara velāṭa ævidilā eka eka bamuṇa udē ævidillā. itin lōkayē suvasē nidāgannā tiyena mamat kenek. budurajāṇan vahansē uttara denavā. vistara karalā denavā. rāga ginna næti, dvēśa ginna næti, mōha ginna næti yam kenek ætnam ohu lōkayē suvasē nidanayi. anna ēka nitāmat kiyalā uttara dunnā.
'bhante, 어젯밤 잘 주무셨습니까?' 하고 어떤 brāhmaṇa가 아침에 찾아와 붓다께 묻기도 합니다. 그러면 '세상에서 편히 잠드는 이 가운데 나도 하나다'라고 붓다께서 답하십니다. 풀어서 말씀하십니다. 'rāga의 불이 없고 dosa의 불이 없고 moha의 불이 없는 이가 있다면 그는 세상에서 편히 잔다.' 바로 그것이 늘 그렇다고 답하셨습니다.
suvasē nidayi kiyannē hon̆daṭa gorō gorō uṇaḍi velā budiyāganna venavā kiyana eka ēka nemeyi mē kiyannē. ohugē ninda dāhayen tōrayi. ohu suva nindak tiyenavā kiyalā mokakda rāga gini, dvēśa gini, mōha gini mettvana kenā perannē nǣ. suvindak tiyenavā kivvē ēkayi. suvasē pivideyi.
편히 잔다는 것은 코를 골며 푹 늘어져 잔다는 뜻이 아닙니다. 그의 잠에는 열기가 없습니다. 그에게 편한 잠이 있다는 것은, rāga의 불, dosa의 불, moha의 불이 mettā를 닦는 그 사람을 태우지 않는다는 것입니다. 편한 잠이 있다고 한 것은 그 때문입니다. 그리고 편히 깨어납니다.
dæn api hitannē hon̆daṭa buddhājina haṭan eyanu varanna næt ekapāra æhæralā enavā vagē ehema ma ehekut tiyenavā. ēka nætuva nemeyi.
우리는 푹 자고 방해받지 않고 한 번에 개운하게 깨어나는 것쯤으로 생각합니다. 그런 것도 있습니다. 그것이 없다는 것은 아닙니다.
suvasē pibidenavā kiyannē eyāgē prabōdhaya labāganna anik ayanak pubapudavannaṭa monavāhari kiyanna ōnē. monavāhari iṣṭiya aramuṇak matu karalā denna ōnē. matu kara vidiya vana pudgalayā prabōdhavat pudgalayek karalā tiyanna. meyā ehema næha. meyā hæma velēma nirantarantara prabōdhayen innē. apramāṇa vaitriya lōkayaṭa vaḍanna kenāgē svabhāvaya ēkayi. eyāgē
편히 깨어난다는 것은 이렇습니다. 보통은 깨어 있음을 얻으려면 다른 이들이 일깨우려고 무언가를 말해 주어야 하고, 무언가 바라는 대상을 드러내 주어야 합니다. 드러내 주어 그 사람을 깨어 있는 사람으로 만들어 두어야 합니다. 이 사람은 그렇지 않습니다. 이 사람은 언제나 끊임없이 깨어 있음 속에 있습니다. 세상에 한량없는 mettā를 닦는 이의 성품이 그렇습니다.
hitē 10āhayaṭa pat vennē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
suvasē nidīmayi, suvasē pividīmayi kiyana vidin yuttayi ārya dharmaya tuḷin yuttayi. ē pudgalayā menna mēka ati viśālani saṁsayak. namut laukika arthayak tiyanavā budiyā gannavā karadarayak nætuva værenavā kiyalā. ēka venayi mē arthaya īṭa vaḍā gæm̆burē.
편히 잠듦과 편히 깨어남이라는 이 두 가지를 ariya dharma를 통해 갖춥니다. 그 사람에게 이것은 아주 큰 ānisaṃsa입니다. 그러나 lokiya 뜻도 있습니다. 걱정 없이 자고 깨어난다는 것입니다. 그것은 다른 것이고, 이 뜻은 그보다 깊습니다.
napuru sihina nodakīm dæn napuru sihina kivvahamat krama dekak tiyenavā. ēkat tamayi
나쁜 꿈을 꾸지 않음입니다. 나쁜 꿈이라 해도 두 가지 방식이 있습니다.
nidhāna hīna dakina ekē aya pannanavā. avavā yakyak kiyalā bhayānaka hīna kiyanavā. ēvā daki
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
yakyak kiyalā bhayānaka hīna kiyanavā. ēvā daki næta itin kumāriya kumāriya he pēnam sundara hī pēna nam auru hin nemeyi ēvā kiyalā. ehema balana nigamanayak lōka sammataya tiyenavā. dæn mē sihina kiyana ēvā
그런 것을 보지 않고 공주를 보거나 아름다운 꿈을 꾸면 그것은 나쁜 꿈이 아니라고 합니다. 그렇게 보는 세상의 통념이 있습니다. 그런데 이 꿈이라는 것들이 있습니다.
tiyennē. dæn api kiyanavā sihina mava mavā innavā. api katāvaṭa kiyanavā. meyā koccarayi hīna mava mava innavā. anna napuru hīna kiyannē api napu api sihi karana dēval tiyenavā. sihi karana citta rūpa tiyenavā. sāmānyayen rāga sahagata, dvēśa sahagata, mōha sahagata pudgalayā rāga, dvēśa, mōha sahagata citra mavannē manasin. eyā sihina dakinavāda? davalu. manasin sihina dakinavā. sihi karannē ǣya kiyana eka sihina kiyannē. dæn napuruva ēvā dakinnē næhæ.
우리는 '꿈을 지어내고 지어내며 있다'고 말합니다. 말할 때 '이 사람은 얼마나 꿈을 지어내며 사는지' 하고요. 나쁜 꿈이란, 우리가 떠올리는 것들이 있습니다. 떠올리는 마음의 그림이 있습니다. 보통 rāga와 함께, dosa와 함께, moha와 함께하는 사람은 rāga, dosa, moha와 함께하는 그림을 마음으로 지어냅니다. 그가 꿈을 꿉니까? 낮에도요. 마음으로 꿈을 꿉니다. 떠올리는 것을 꿈이라고 합니다.
kiyannē. dæn napuruva ēvā dakinnē næhæ. mokada mevanna kenā yahapat satmē ārya maitriya vaḍanna kenāṭa apramāṇa lōka satyanṭa apramāṇa maitriyak væḍennē koyi velāvakavat lōkayāṭa pīḍanayaṭa pat karana dvēśa sahagata dævili sahagata bayiṭa kōdha sahagata sitīli pahaḷa vennē næ. hon̆da yahapat sihinama dakinavā kiyannē lōkayāṭa yahapatakma hitanavā. yahapat ganama enavā nirantarayen svabhāvaya ēkayi.
이제 [이 사람은] 나쁜 것을 보지 않습니다. 왜냐하면 이런 좋은 사람, 이 ariya mettā를 닦는 이에게는 한량없는 세상 존재들에게 한량없는 mettā가 자라므로, 어느 때에도 세상을 짓누르는 dosa와 함께한, 타오르는, kodha와 함께한 생각이 일어나지 않습니다. 좋은 꿈만 꾼다는 것은 세상에 좋은 것만 생각한다는 것입니다. 늘 좋은 생각만 옵니다. 그것이 그의 성품입니다.
anna manussayō priya karayi. manussānaṁ piyava hōti mē manussa manussa dharmayenma ohu priya venavā. manussayanṭa apriya karanna hitennē nǣ. ē vagēma amanussānam amanussīnṭa piyavenavā. dēvatā rakkhanti deviyō ārakṣā karanavā. vaṭinā vastuvak mæṇikak hæṭiyaṭa salakanavā deviyō ē pudgalayō
그래서 사람들이 좋아합니다. 'manussānaṃ piyo hoti' — 이 사람다움의 dharma로 그는 사랑받습니다. 사람들에게 미움받을 짓을 하고 싶어지지 않습니다. 또한 'amanussānaṃ piyo hoti' — 사람 아닌 존재들에게도 사랑받습니다. 'devatā rakkhanti' — 천신들이 지켜 줍니다. 천신들은 그 사람을 값진 보물, 보석처럼 여깁니다.
etakoṭa ē vagēma mē nāsa aggiṁvā, visaṁvā, sattaṁvā kamati mē yamkisi mē gindara vāgēma visa sæt paharaval mēvā vadinnē næhæ. vædilā ēvā karadarayak vennē næhæ. mokada ēvaṭa vadinna tibicca apakarma gevilā ivarayi. kāṭavat karanna hitennet næha. ehema
그리고 또 'nāssa aggi vā visaṃ vā satthaṃ vā kamati' — 불이나 독이나 칼의 공격이 그에게 닿지 않습니다. 닿더라도 해가 되지 않습니다. 왜냐하면 그것들에 맞게 할 나쁜 kamma가 다 갚아졌기 때문입니다. 누구도 그에게 그런 짓을 하고 싶어 하지 않습니다.
kāṭavat karanna hitennet næha. ehema āpadāvak enna tibivicca hētu vena ēvā næti velā yanavā. sækavarṇa sælasenavā. eyāṭa ætivena
그런 재난이 올 원인이 되는 것들이 사라져 갑니다.
velā yanavā. sækavarṇa sælasenavā. eyāṭa ætivena svabhāvika dēval. ē vāgē melavadī innakoṭa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
svabhāvika dēval. ē vāgē melavadī innakoṭa dæn ē pudgalayānē vahuvaṭaṁ cittaṁ samādhiyati citta samādhiya mohotakin enavā. mahansi venna vīra karanna mahansi venna deyak næha.
그처럼 이 세상에 있을 때 그 사람은 'tuvaṭaṃ cittaṃ samādhiyati' — 마음의 samādhi가 금세 옵니다. 애쓰고 힘쓸 것이 없습니다.
etakoṭa ē vagēma numulāva kaḷu karanavā. etakoṭa mulāvaṭa pat vennē næ kaḷuṭiya karana velāvaṭa baya venna sæṭi ganna mokut næhæ. prabōdhayen ālōka mata tamayi mē lōken cuta venavā acuta vennē. itin uttarin appaṭi
그리고 또, 미혹 없이 죽음을 맞습니다(asammūḷho kālaṃ karoti). 미혹에 빠지지 않습니다. 죽음을 맞을 때 두려워하거나 떨 것이 없습니다. 깨어 있음과 빛 속에서 이 세상에서 cuta합니다.
venavā acuta vennē. itin uttarin appaṭi vijjhantō brahma lōkūpagatō hōti uttarītara phalaya kivvē arihat phalaya arihat phalayaṭa pat vunē nætnam ē pudgalayā gihillā uddhāvasa bhavala upadinavā. ilā eyin sasara gamana keḷavara karagannavā misā āyasarayā saṁsārayaṭa væṭennē næha. kiraṇavan pǣma hiri siddha karagannavā. dæn meban̆da guṇǣ æti venavā kiyalā pennanavā
그리고 'uttariṃ appaṭivijjhanto brahmalokūpago hoti' — 더 높은 phala, 곧 arahant-phala에 이르지 못했다면 그 사람은 가서 suddhāvāsa bhava에 태어납니다. 거기서 saṃsāra의 길을 끝낼 뿐 다시 saṃsāra에 떨어지지 않습니다. parinibbāna를 이룹니다.
dæn meban̆da guṇǣ æti venavā kiyalā pennanavā oya kiyannā vū mārgaya anugamanaya karana kenāṭa itin etakoṭa api dakinna ōnē onna ē bhāvanāva mit væḍīmak vaśayen gannavā nam ōkama dæn apiṭa ganna puḷuvan arahatāvaṭa
이 길을 따르는 이에게 이런 덕이 생긴다고 보이십니다. 그러니 우리가 보아야 할 것은, 그 bhāvanā를 mettā 닦음으로 받아들인다면 바로 이것을 arahant에 이르기까지 가져갈 수 있다는 것입니다.
api ara avaṁka vetvā, pirisidu vetvā, piyuturu vetvā, pabasara vetvā ehema gannat puḷuvan. oya kramaya adahasa dænagattaṭa pas vennam puḷuvan mamada siyalu lōka siyalu satvayō niduk vetvā, nirōgī vetvā, suvapat vetvā, dukin midetvā. anna api ē vacanama gattā. adahasa venas vuṇā. dæn api ē amatuven hitanna deyak næha. baṇa ahana
우리는 '곧아지기를, 깨끗해지기를, 맑아지기를, 빛나기를'처럼 받아들일 수도 있습니다. 이 방식의 뜻을 안 뒤에는 '나와 모든 세상, 모든 존재가 괴로움 없기를, 병 없기를, 행복하기를, 괴로움에서 벗어나기를'로 할 수도 있습니다. 바로 우리는 같은 말을 썼지만 뜻이 바뀌었습니다. 이제 우리는 따로 생각할 것이 없습니다.
ē amatuven hitanna deyak næha. baṇa ahana velāvēdī hariyaṭa tērum gattā nam mēka adahasa hariyi kiyalā. ēka passē nægilā enavā. adahasa nitarama āvarjanaya karanna avaśya næhæ dæn.
dharma를 들을 때 이 뜻이 옳다고 제대로 이해했다면 그것이 나중에 떠오릅니다. 이제는 그 뜻을 늘 되새길 필요가 없습니다.
nikan illaṭa gannavā. karmasthāna vākyā vaḍanaṭa behetaṭa pat venavā. ēka hita hitāganna giyot nirantarayen galā inna paṭan gannavā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
yathārthaya pahuva venakoṭa yathārthaya dænagena dæn vacana hatara vaḍanavā. itin mamada siyalu lōka siyalu satvayō æyi ehema kiyannē?
진실을 알고 나서 이제 네 마디를 닦습니다. 그런데 '나와 모든 세상, 모든 존재'는 왜 그렇게 말합니까?
mamada siyalu satvayō siyalu lōka kiyalā kǣllat dæmma. dæn ēka apiṭa dænaganna bohoma aḍuva ē kǣllō mokakda kiyalā. mē siyalu lōka kiyanakoṭa mē lōkayaṭama api hæma pættenma dævena tænavena krama dekak tiyenavā. ekak
'나와 모든 존재, 모든 세상'이라는 조각도 넣었습니다. 그 조각이 무엇인지 우리는 아는 것이 아주 부족합니다. '모든 세상'이라고 할 때, 이 세상에서 우리가 모든 쪽에서 타는 데에는 두 가지 방식이 있습니다.
dævena tænavena krama dekak tiyenavā. ekak tamayi abhyantara lōkaya. æsa, kana, diva, nāsaya, śarīraya, mana kiyana abhyantara lōkayaṭa ahuvenavā koṭasak. rūpa, sadda gandha, rasa, poṭṭhabba dhamma kiyana bāhira lōkayaṭa ahuvenavā koṭasak. mē depættema karma vipāka væḍa karanavā. ekak ādhyātmikayi ekak bāhirayi. bāhirin
하나는 안의 세상입니다. 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음이라는 안의 세상에 걸리는 부분이 있습니다. rūpa, sadda, gandha, rasa, phoṭṭhabba, dhamma라는 밖의 세상에 걸리는 부분이 있습니다. 이 두 쪽 모두에서 kamma vipāka가 작동합니다. 하나는 ajjhattika, 하나는 bāhira입니다.
ādhyātmikayi ekak bāhirayi. bāhirin aniṣṭha apriya aramuṇu api karā enavā. mē tuḷa aniṣṭa apriya venna kriyākalāpayak indriyangē haṭagannavā. menna mē kāraṇā dekama apiṭa bādhā venavā api karana væḍa piḷivelaṭa. āyuṣa varṇaya, sæpayē balaya nuvaṇa
밖에서는 바라지 않는 싫은 대상들이 우리에게 옵니다. 안에서는 바라지 않는 싫은 일이 되게 하는 작용이 indriya들에서 일어납니다. 이 두 가지 모두 우리가 하는 일을 차례대로 해 나가는 데 방해가 됩니다.
piḷivelaṭa. āyuṣa varṇaya, sæpayē balaya nuvaṇa kiyana mēvā avaśyayi bhāvanāva karana kenāṭa mēvā mēvā niduk velā tiyenavā nam ēvat dukak gena dennē nættatvayaṭa yamkisi ākārayen parivartanayak venavā nam śraddhā sīla suta tyāga pragnā kiyana kāraṇā pahakin patana pætumak tiyenavā iṣṭa siddha venavā kiyalā pennanavā. ehenam api mē kisima lābhagī
āyu, vaṇṇa, sukha, bala, paññā라는 이것들이 bhāvanā를 하는 이에게 필요합니다. 이것들이 괴로움 없이 있다면, 그것들도 괴로움을 가져오지 않는 상태로 어떤 식으로든 바뀐다면 — saddhā, sīla, suta, cāga, paññā라는 다섯 가지로 비는 바람이 있으면 이루어진다고 보이십니다.
pennanavā. ehenam api mē kisima lābhagī prahaṁsāvak sakā ganna ekak nemeyi hon̆da dayānukampa amul karana karana pætumak nam mēka śraddhā sīla suta tyāga pragnā gæna kāraṇā pahiin yuttayi. eban̆du pæmakin yutta vana prārthanāvak ætda iṣṭa siddha venna bala pihiṭinavā kāraṇā hētu tiyenavā kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā.
그러니 이것은 어떤 이익이나 칭찬을 얻으려는 것이 아닙니다. 좋은 연민을 뿌리로 한 바람이라면 이것은 saddhā, sīla, suta, cāga, paññā라는 다섯 가지를 갖춘 것입니다. 그런 바람을 갖춘 기원이 있다면 이루어질 힘이 자리 잡는다, 그럴 원인과 까닭이 있다고 붓다께서 설하십니다.