dharma desanā 1
ධර්ම දේශනා 1
ada apiṭa dharma sākacchā san̆dahā praśna samūhayak læbilā tiyenavā. api ekin eka apiṭa avaśya praśna aragena ē ākārayen visan̆daganna balamu.
오늘 우리에게 dharma 이야기를 나눌 질문이 여럿 들어왔습니다. 하나씩, 우리에게 필요한 질문을 골라 그렇게 풀어 보겠습니다.
ēka praśnayak læbilā tiyenavā mehema sita sthirava pavatā deyak novana bavat paṁcatvārayanṭa anuva ē ē tanhi gæṭena aramuṇu valaṭa anukūlava ē ē taṇha ætivæna bavat mā tērum kenettē. esēvat manōvāraya saha manōvāra sit piḷiban̆dava pæhædili madi ehayin ē piḷiban̆dava vistarayak karannē kiyalā. etan mēka kāṭat dænaganna ēka hon̆dayi.
이런 질문이 하나 들어왔습니다. "마음이 굳게 머무는 것이 아니라는 것, 다섯 문(pañcadvāra)에 따라 이곳저곳에 부딪히는 대상에 맞추어 그때그때 taṇhā가 일어난다는 것은 알겠습니다. 그런데 manodvāra와 manodvāra 마음들에 대해서는 잘 모르겠으니 그에 대해 풀어 주십시오." 이것은 누구나 알아 두면 좋은 것입니다.
æsa, kana, diva, nāsaya, śarīraya kiyana mē indriya pahaṭa rūpa, śabda, gandha, rasa, sparśa kiyana mātra aramuṇu venavā.
눈, 귀, 혀, 코, 몸이라는 이 다섯 indriya에는 rūpa, sadda, gandha, rasa, phoṭṭhabba라는 대상이 닿습니다.
oya indriya pahen dænena mātra pahaṭa ē avasthāvēdī ē ē dænena avasthā paha enakoṭa indriya pahaṭa dænena hita koccarayi. cakkhu viññāṇaya, sōta viññāṇaya, gāna viññāṇaya, jivhā viññāṇaya, kāya viññāṇaya kiyana viññāṇa pahak. ehenam paṁca viññāṇa pamaṇayi æhæ, kana diva, nāsaya śarīraya kiyana pahen labanna.
그 다섯 indriya로 느끼는 다섯 가지가, 그때그때 느끼는 다섯 경우로 올 때, 다섯 indriya로 느끼는 마음은 얼마나 될까요? cakkhuviññāṇa, sotaviññāṇa, ghānaviññāṇa, jivhāviññāṇa, kāyaviññāṇa라는 다섯 viññāṇa입니다. 그러니 눈, 귀, 혀, 코, 몸 다섯으로 얻는 것은 pañcaviññāṇa뿐입니다.
oyiṭa amatara labana hæma ekakma manōvāraya.
그 밖에 얻는 모든 것은 manodvāra입니다.
citta vītiyaka cittakṣaṇa 17kin 16k manōvāraya sambandhayi. ekak vitarak paṁcatra sambandhava nægena paṁcatvāraya sambandhava næguṇat ēkat manōvāraya.
한 cittavīthi의 cittakkhaṇa 열일곱 가운데 열여섯은 manodvāra와 이어집니다. 하나만 pañcadvāra와 이어져 일어나는데, pañcadvāra와 이어져 일어나더라도 그것 역시 manodvāra입니다.
ēka dēśanā karalā tiyenavā mehema dara valin kenek ginnak pattu karanavā. kenek piduru valin pattu karanavā, kenek tel valin pattu karanavā.
이렇게 설하셨습니다. 어떤 이는 장작으로 불을 피우고, 어떤 이는 짚으로 피우고, 어떤 이는 기름으로 피웁니다.
mē vidihaṭa eka jātiyen pattu karanakoṭa daravalin pattu karapu ginnaṭa daraginna kiyanavā. telen pattu karapu ginnaṭa tem ginna kiyanavā. piduru valin pattu karapu genaṭa piduru ginna kiyanavā. mē ādī paskāra varga pahakin pattu kaḷat ē naven kivvada ē okkoma ekama gini.
이렇게 저마다 한 가지로 피울 때, 장작으로 피운 불은 장작불이라 하고, 기름으로 피운 불은 기름불이라 하고, 짚으로 피운 불은 짚불이라 합니다. 이처럼 다섯 가지로 피워도, 이름을 무어라 부르든 모두 같은 불입니다.
mul vecca kāraṇaya mul karagena ēkaṭa ē nama tiyenavā. namut gini okkoma ēkayi.
바탕이 된 것을 따라 그 이름이 붙을 뿐, 불은 모두 하나입니다.
menna mē vagē hita kiyuvahama hitaṭa tamayi mē okkoma ahagunnē hita kiyana ekaṭayi agu vennē. manasē ræginnā vū dēma tamayi. namut manasaṭa aramuṇak æti karanna pradhāna vecca kāraṇaya yam dvārayak pradhāna vuṇāda ē dvārayē namin ēka han̆dunvanavā. ēkayi karannē.
이와 같이 마음이라 하면, 이 모든 것을 붙잡는 것은 마음이고 마음이라는 것에 걸립니다. mana가 받아들인 것 그대로입니다. 다만 mana에 대상을 일으키는 데 으뜸이 된 문(dvāra)이 어느 것이었는지, 그 문의 이름으로 부르는 것입니다. 그렇게 하는 것입니다.
dæn koḷam̆ba kaḍayak dālā tiyenna puḷuvan ben inna hon̆denet ēka ben kaḍiya kiyalā kiyannē koḷoma ben nemeyi.
콜롬보에 가게를 낼 수 있는데, 벤토타 사람이 냈다면 그 가게를 '벤토타 가게'라 부릅니다. 그렇다고 콜롬보가 벤토타는 아닙니다.
mātaren ehenam mudalāli kenek ævidilā kaḍayak dānavā koḷoba ēkaṭa mātara kaḍē kiyalā gahanavā bōḍ eka hæḍē tiyennē mātara nemeyi koḷam̆ba mul vecca ekkenāgē namen ēka hæn̆dinna ōnē.
마타라에서 장사꾼 한 사람이 와서 콜롬보에 가게를 내고 '마타라 가게'라는 간판을 답니다. 간판이 걸린 곳은 마타라가 아니라 콜롬보입니다. 바탕이 된 사람의 이름으로 그렇게 부르는 것으로 알아야 합니다.
mātara kaḍiyē māta tiyanna ōna ventara kē benta tiyenna ōna kiyalā api taraka karanna giyot ehema hariyannē næ.
마타라 가게는 마타라에 있어야 하고 벤토타 가게는 벤토타에 있어야 한다고 따지려 들면 맞지 않습니다.
menna mē vagē æhæ mul karagena haṭagatta hituvaṭa cakkhut dvāra hit tiyenavā. kana mul karagena haṭagattēṭa sōtavāra kiyanavā. mē vidihaṭa nāsaya mul karan ē hitā haṭaganna mul vuṇē ēkaṭa gahanat dvāra kiyanavā. diva mul karana nam haṭagattē jivhāra kiyanavā. kaya mul karana nam haṭagattē kāyā kiyanavā. mana mulka nam haṭagattēṭa manō dvāra kiyanavā. kovi davārayen āval haṭagatta hita ekama hitak. ē nām ekama citta paramparāvak.
이와 같이 눈을 바탕으로 일어난 마음을 cakkhudvāra 마음이라 합니다. 귀를 바탕으로 일어난 것을 sotadvāra라 합니다. 이렇게 코가 바탕이 되어 마음이 일어나면 ghānadvāra라 합니다. 혀를 바탕으로 일어난 것은 jivhādvāra, 몸을 바탕으로 일어난 것은 kāyadvāra, mana를 바탕으로 일어난 것은 manodvāra라 합니다. 어느 문으로 왔든 일어난 마음은 같은 마음입니다. 그것들은 한 줄기 citta의 이어짐입니다.
etakoṭa mēkedī venasak tiyenavā menna mehema æsa, kana, diva, nāsaya, śarīraya kiyana mē indriya pahaṭa ahuvena hitak haṭagannavā. ēka mul karagena ē hētuven haṭaganna hita tamayi cakkhu viññāṇa sōta viññāṇa ādī vaśayen kivvē. ēkaṭa tiyennē vartamāna mohota pamaṇayi ē mohota ikma gī gaman ēkaṭa avasthāva nǣ.
그런데 여기에 다른 점이 있습니다. 눈, 귀, 혀, 코, 몸이라는 이 다섯 indriya에 걸리는 마음이 일어납니다. 그것을 바탕으로, 그 까닭으로 일어나는 마음을 cakkhuviññāṇa, sotaviññāṇa 등으로 불렀습니다. 그것에게는 바로 지금 이 순간뿐이고, 그 순간이 지나가자마자 그것에게는 자리가 없습니다.
æhæṭa aramuṇak sparśa venakoṭama ē aramuṇak gevilā yanavā. sparśa karapu æhæt gevilā yanavā. īṭa passē avasthāvaka tiyannē tavat ākārayaṭa haṭagatta mōha mātrayak venas vecca æhæk mātrayak venas vecca aramuṇak. venas vecca næti vartamānayi kiyana mohotaka api sammata karagatta ēkat sammatayak misā paḷamarthayak vartamānayaṭa tiyanna bæhæ.
눈에 대상이 닿자마자 그 대상은 스러져 갑니다. 닿은 눈도 스러져 갑니다. 그 뒤에 남는 것은 다른 식으로 일어난, 조금 바뀐 순간, 조금 바뀐 눈, 조금 바뀐 대상입니다. 바뀌지 않은 '지금'이라는 순간을 우리가 정해 둔 것도 sammuti일 뿐, 지금에 paramattha가 있을 수는 없습니다.
menna mēkayi kiyalā kiyanna issellā gevilā ivarayi. bohoma vartamānaya kiyanna vartamāna kiyana vacanaya kiyanna issellā gevilā ivarayi vartamāna. ēnisā ēka lōkayā sambatta avasthāvak tiyenavā. atītayaṭa giya yamkisi kāṇḍayak bohoma pæhædiliva maga saṭahanak vaśayen vadina velāvala nam ēka vartamāna mohotē kiyalā sammatayak uṭagalā tiyenavā. mē pēna vartamāna mohota mē æhena vartamāna mohota oya ādī vaśayen gataṭa vartamāna mohotak nǣha. ē gatta eka sammatayak pamaṇayi.
'이것이다' 하고 말하기도 전에 이미 스러져 버립니다. '지금'이라는 말을 꺼내기도 전에 지금은 지나가 버립니다. 그러니 그것은 세상 사람들이 정해 둔 자리일 뿐입니다. 과거로 넘어간 어떤 덩어리가 아주 또렷한 기억 자국으로 닿을 때, 그것을 '지금 순간'이라 부르기로 약속한 것입니다. 이 보이는 지금 순간, 이 들리는 지금 순간 하는 식으로, 실제로는 붙잡을 지금 순간이 없습니다. 그렇게 받아들인 것은 sammuti일 뿐입니다.
ē okkoma manōvārayaṭa giyē āsanna mataka saṭahan pæhædiliva pēna nisā. ē mohotaṭa api ē āsanna mataka saṭahan koṭasa allagena kiyanavā vartamāna mohotaka pēnavā æhenavā. gan̆da suvaṇa dænenavā ādī vaśayen apigamanaya karanavā. namut oya dænenavā æhenavā kiyana okkoma mohotaka dænīm atītayaṭa giyahama manōvārayen ara matakayek nagāpuvavā.
그 모든 것이 manodvāra로 넘어간 것은 바로 앞선 기억 자국이 또렷하게 보이기 때문입니다. 그때 우리는 그 바로 앞선 기억 자국 부분을 붙잡고 '지금 보인다, 들린다, 냄새가 난다' 하며 지냅니다. 그러나 느껴진다, 들린다 하는 그 모든 순간의 앎은 과거로 넘어간 뒤 manodvāra에서 기억으로 떠올린 것입니다.
manasē tiyenavā svabhāvayak atīta anāgata vartamāna tun kālaya aramuṇu kirīmē śaktiya. ēkē tiyennē manasaṭa pamaṇayi. æhæṭa nǣ, kanaṭa nǣha, nāsayaṭa nǣ ehema śaktiyak. divaṭa kayaṭa nǣ.
mana에는 과거·미래·현재 세 때를 대상으로 삼는 힘이라는 성품이 있습니다. 그것은 mana에만 있습니다. 눈에도, 귀에도, 코에도 그런 힘이 없습니다. 혀와 몸에도 없습니다.
[ugura kǣrīma]
(헛기침)
manō davāraya kiyana koṭasē manasa kiyana koṭasa ætul vecca aha manasē tibennā vū svabhāvayak tiyenavā sataham atīta ēvā matak karanna puḷuvan śaktiyak. mataka ennāganna puḷuvan.
manodvāra라는 부분 안에 든 mana에는 지난 일들을 떠올릴 수 있는 힘이라는 성품이 있습니다. 기억을 불러올 수 있습니다.
gevillā atītayaṭa giyē ēvaya mataka saṭahana nāma gōtra nāmagottanna jījīrati nāma gōtaraya dirannē næ. dirāku næti nisāma atītayaṭa vecca eka matak karana matak venavā. ē ākārayen vecca ākārayen, kericca ākārayen, hædicca ākārayen manasaṭa gōcara vecca ākārayenma tamayi yali matak karanakoṭa ennē.
스러져 과거로 간 것들의 기억 자국이 nāmagotta입니다. 'nāmagottaṃ na jīrati', nāmagotta는 늙지 않습니다. 늙지 않기 때문에 과거에 일어난 일을 떠올리면 떠오릅니다. 일어난 그대로, 행해진 그대로, 만들어진 그대로, mana에 닿은 그대로 다시 떠올릴 때 옵니다.
puṁci kālē api oṁcilāva padinna gihillā nam oṁcilāva kaḍāgena væṭilā oluva pælanavā nam ehema dæn avurudu 50k 60k gihilat matakayi. matak karalā balapu hāmara puṁci kālē tibana mataka rūpayaṭa vayasa gihennē næha. ara
어릴 적 그네를 타러 갔다가 그네가 끊어져 떨어져서 머리가 깨졌다면, 이제 50년, 60년이 지나도 기억합니다. 떠올려 보면 어린 시절의 그 기억 모습은 나이를 먹지 않습니다.
tibicca puṁcilvas velā næha. ēka varṇa velā næha. hæbæyi ēvaya kǣli ekakvat lōkē næha. ē tibicca kayē svabhāvaya sampūrṇa venas velā. matakayakaṭa bæhægatta hitaṭa goṇu vecca yam koṭasak tiyenavānavā. ēkē puṁci ekā puṁci ekā vāgēmayi manasē avurudu 60 70 vagē taman gæna puḷuvanvat matak vennē. ara oṁcilāva kaḍā væṭicca hæṭi kǣ gahiyi aḍu hæṭi dam̆bapu hæṭi bēt giḍa ussagena giya hæṭi okkō ē ākārayamayi matak vennē. ēkaṭa vayasa gihannē nǣ. anna tirapu næti.
그때의 어린 모습은 늙지 않았고 빛이 바래지도 않았습니다. 그런데 그 몸의 조각 하나도 지금 세상에 남아 있지 않습니다. 그때 몸의 모습은 완전히 바뀌었습니다. 기억으로 내려앉아 마음에 쌓인 어떤 부분이 있는 것입니다. 그 안의 어린아이는 어린아이 그대로여서, 예순, 일흔 살이 되어서도 자신에 대해 그대로 떠오릅니다. 그네가 끊어져 떨어진 모습, 소리 지르며 울던 모습, 버둥거리던 모습, 약 상자를 들고 가던 모습 모두 그대로 떠오릅니다. 그것은 늙지 않습니다. 그것은 낡지 않았습니다.
ēkaṭa gōcara vecca bhautika lōkayē tibicca diralā kænasilā. hæbæyi ē anuva haṭagatta mataka saṭahanna diralat nǣha vænasilat næhæ. yaḷi yali hæbæyi āvarjanaya karalā matak karalā ganna ōnē. āvarjanā karanakoṭa atītayaṭa giya nāma gōtra aramuṇu venavā. anē ē nāma gōtarayaṭa vayasa giyānam. anē
그것에 닿았던 물질 세계의 것들은 낡고 무너졌습니다. 그러나 그에 따라 생긴 기억 자국은 낡지도 무너지지도 않았습니다. 다만 거듭거듭 āvajjana하여 떠올려야 합니다. āvajjana할 때 과거로 간 nāmagotta가 대상이 됩니다.
venavā. anē ē nāma gōtarayaṭa vayasa giyānam. anē dæn ara puṁci kālē væṭicca eka nam dæn matak karanaōna avurudu 60ka ekkenek. ehema ekak ennē næhæ.
아, 그 nāmagotta가 나이를 먹었다면, 어린 시절에 떨어진 일을 지금 떠올릴 때 예순 살 사람이 떠올라야 할 것입니다. 그런 것은 떠오르지 않습니다.
ē poḍi kālē hari koyi mohota hari hiṭapu kāleka tibuṇa ākāraya ē ākārayenma matak vennē. oya kramaya
어린 시절이든 어느 순간이든, 있었던 때의 모습 그대로 떠오릅니다.
vennē. oya kramaya sāra asaṁkhya kalpa lakṣayak gata velā sumayaṭa tāpasaya velā ivaraṇa gatta velāva matak karanakoṭa ē ākārayama matakaya nægilā tiyenavā misak ē vatakayaṭa sārāsaṁ kalpa lakṣayak gihilalāt vayasa giyat ēka dirilā nǣ. ēkanǣhæ. ēka tamayi nāmagottaham najīratiya kivvē. menna mē vagē
그런 식으로, 4 asaṅkhyeyya와 십만 kappa가 지나서 Sumedha tāpasa로서 vivaraṇa를 받은 때를 떠올리실 때도 그 기억은 그대로 일어난 것이지, 그 기억이 4 asaṅkhyeyya 십만 kappa를 지나며 나이를 먹어 낡은 것이 아닙니다. 그런 일은 없습니다. 그것을 'nāmagottaṃ na jīrati'라 한 것입니다.
nāmagottaham najīratiya kivvē. menna mē vagē api mataka saṭahanak vaśayen matakayaṭa gōcara venna matakayaṭa guṇa vennē yamak ætnam ēvā hīna bhavaya madhyama bhavaya praṇīta bhavaya kiyana mē bhava tunaka pihiṭanavā.
이와 같이 우리가 기억 자국으로서 기억에 닿고 기억에 쌓이는 무엇이 있다면, 그것들은 hīna bhava, majjhima bhava, paṇīta bhava라는 세 bhava에 자리 잡습니다.
menna mē pihiṭana ekaṭa kiyanavā abhisaṁkhāra viññāṇaya.
이렇게 자리 잡는 것을 abhisaṅkhāra viññāṇa라 합니다.
oya viññāṇa kiyana ekē krama dekak tiyenavā. paṭisandhiya gæna dena ekaṭa paṭisandhi viññāṇaya kiyanavā. ara mataka saṭahan pahala nam yamkisi bhavayē pihiṭanavā nam ēvaṭa abhisaṁkhāra viññāṇa kiyanavā. abhisaṁkhāra viññāṇayayi paṭisandhi viññāṇayayi dekak.
viññāṇa라는 것에는 두 가지 갈래가 있습니다. paṭisandhi를 주는 것을 paṭisandhi viññāṇa라 합니다. 그 기억 자국들이 어떤 bhava에 자리 잡는다면 그것을 abhisaṅkhāra viññāṇa라 합니다. abhisaṅkhāra viññāṇa와 paṭisandhi viññāṇa, 이렇게 둘입니다.
saṁkhāra paccayā viññāṇaṁ kiyanakoṭa hæmadenama tiyennē abhisaṁkhāra viññāṇaya kiyalā matak karannet næha. ē mohotē varahan ætivā paṭisandhi kiyalā. okkoma paṭisandhi viññāṇaya misak vena ekak nema. dharmaya pæhædili karalā vigraha karalā tiyena eka vigraha karaganna kramayak næti venavā ōken.
'saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ'이라 할 때, 모두들 그것이 abhisaṅkhāra viññāṇa라고는 떠올리지도 않습니다. 그 자리에 괄호를 치고 paṭisandhi라고 적어 넣습니다. 모두 paṭisandhi viññāṇa일 뿐 다른 것이 아니라고 합니다. 그 때문에 dharma에서 밝혀 풀어 놓은 것을 제대로 풀어낼 길이 없어집니다.
budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā viññāṇayē bījayayi. tr̥ṣṇāva jalayayi. avidyāven vaṭavuna tr̥ṣṇā jalayen teū viññāṇa nati bījaya abhisaṁkhāra vījaya tamayi pihinnē. bījaya abhisaṁkhāra dī ēka tamayi bhavaya. bhavaya pihidanavā.
붓다께서 설하십니다. viññāṇa는 씨앗이고, taṇhā는 물입니다. avijjā로 덮인 taṇhā의 물에 젖은 viññāṇa라는 씨앗, 곧 abhisaṅkhāra 씨앗이 자리 잡습니다. 씨앗인 abhisaṅkhāra, 그것이 바로 bhava입니다. bhava가 자리 잡습니다.
maraṇāsanna mokat kara nævata vārayak punarbhavayak haṭagannavā kiyannē. ēka nævatē matakaya matuvelā ævidilā. edā vecca siddhiya hā samāna kriyāvaliyak vipāka vaśayen.
죽음이 가까울 때 다시 한 번 punabbhava가 일어난다는 것은, 그 기억이 다시 떠올라 오는 것입니다. 그날 일어난 일과 같은 과정이 vipāka로서 오는 것입니다.
ē rūpakārayē, vēdanā ākāraya, saṁgnā ākārayē, saṁkhāra ākārayē, viññāṇa ākārayē vidyāmāna karamin ē ākārayen matuvehā pēna velāvak yaḷivā.
그 rūpa의 모습, vedanā의 모습, saññā의 모습, saṅkhāra의 모습, viññāṇa의 모습을 드러내며 그대로 떠올라 보이는 때가 다시 옵니다.
anna yaḷi æti vennā vū dē nisā haṭaganna bhavayaṭa kiyanavā punarbhavaya yaḷi bhavaya bhavayayi punarbhavayayi tōrāganna ōnē.
그렇게 다시 일어나는 것 때문에 생기는 bhava를 punabbhava, 곧 다시 오는 bhava라 합니다. bhava와 punabbhava를 가려 알아야 합니다.
mē ætivena venaskama eka hædenavā. menna mē bhavaya haṭaganna abhisaṁkhara, viññāṇa kiyana koṭasa tamayi.
여기서 생기는 차이가 하나 있습니다. 이 bhava를 일으키는 것이 바로 abhisaṅkhāra viññāṇa라는 부분입니다.
ara api passē kāleka rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa kiyana yam mohotaka aramuṇu karanaṭa, matak karanakoṭa kriyātmaka ven abhisaṁkhāra viññāṇa kiyana eka venayi.
우리가 나중에 어느 순간 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa를 대상으로 삼아 떠올릴 때 작동하는 abhisaṅkhāra viññāṇa라는 것은 따로입니다.
rūpaskandhaya, vēdanā skandhaya, saṁgnā skandhaya, saṁkhāra skandhaya, viññāṇa skandhaya venayi. rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa venas. skandhayayi ōkayi deka ekaṭa paṭalavā gattahama yathārthaya tōrāganna bæruva yanavā.
rūpakkhandha, vedanākkhandha, saññākkhandha, saṅkhārakkhandha, viññāṇakkhandha는 따로입니다. rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa와는 다릅니다. khandha와 이것 둘을 뒤섞어 버리면 참모습을 가려낼 수 없게 됩니다.
skandhayaṭa ayitiya atīta anāgata vartamāna siyum gana duraḷan̆ga hīna praṇīta yam tænaka rūpayak vīda yam tænaka vida matu yam tænaka vannēda siyalla kæṭi kaḷa viṭa rūpaskandhaya.
khandha에 드는 것은, 과거든 미래든 현재든, 미세하든 거칠든, 멀든 가깝든, 낮든 높든, 어디에 있는 rūpa든, 어디에 있었든, 앞으로 어디에 있을 것이든, 그 모두를 하나로 뭉친 것이 rūpakkhandha입니다.
rūpaskandhaya kiyana eka dæn ati purudu velā tiyennē ōkaṭa nemeyi. mē maslē kayatulē okkoma tiyena hariya vitarayi rūpaskandhaya. mē vidyāmāna vena eka vitarayi rūpaskandhaya. ōka mohoti mohota bidhi bin̆di yanavā. rūpaskandhaya bidi yanavā. mēkē haṭaganna ē sparśaya dænaṭa vēdanā mātraya tamayi vēdanā skandhaya kivē.
그런데 요즘 아주 익숙해진 rūpakkhandha라는 말은 그런 뜻이 아닙니다. 이 살덩이 몸 안에 있는 부분만이 rūpakkhandha, 지금 드러나는 이것만이 rūpakkhandha라고 합니다. 그것은 순간순간 부서져 간다, rūpakkhandha가 부서져 간다고 합니다. 여기서 일어나는 그 닿음을 지금 느끼는 vedanā 정도를 vedanākkhandha라 했습니다.
ēkat mēka ætulemayi. mē kayat ekka kayen piṭa paṁcaskandhayak nǣha kiyana ekaṭa ada dahama tōranna. hæbæyi budu dahamaṭa sampūrṇa viruddhayi.
그것도 이 안에만 있다고 합니다. 이 몸과 함께할 뿐 몸 밖에는 pañcakkhandha가 없다는 쪽으로 오늘날 dharma를 풀이합니다. 그러나 그것은 붓다의 dharma와 완전히 어긋납니다.
paṁcaskandhaya kiyanakoṭa paṁcaskandhayaṭa vayasa kiyanna bæ. sāra asaṁkhya kalpa lakṣayakaṭa issellā sumēda tāpasa velā hiṭapu rūpakāraya matakayat næuvada? ē atīta rūpaskandhayayi.
pañcakkhandha라 할 때 pañcakkhandha의 나이를 말할 수 없습니다. 4 asaṅkhyeyya 십만 kappa 전에 Sumedha tāpasa로 있던 모습, 그 기억이 없습니까? 그것이 과거 rūpakkhandha입니다.
edā vinda yamkisi vindanayak saturak læbuvada ē vivaraṇa ganna velāvēdī ē satuṭu sahagatava gattā vū vindanayak nætnam edā tibi vicayaṭa vēdanā skandhaya. ēkat vēdanā skandhayaṭayi.
그날 누린 어떤 느낌, 기쁨을 얻었다면, vivaraṇa를 받던 때 기쁨과 함께 누린 그 느낌, 곧 그날 있었던 그것이 vedanākkhandha입니다. 그것도 vedanākkhandha에 듭니다.
edā mē budurajāṇan vahansē nēda væḍiyē mē maḍavala nēda? mama mē vidihaṭa digā velā mē vidihaṭa ilā mē mē ivaraṇaya gannavā næhanam mē vidihaṭa mama magē jīvita parityā karanavā kiyalā sæta hiṭiyā nam. anna ē ākāraya hæn̆gīmak hæn̆dinīmak edā āvanavāgē mohotē. sāra asaṁkha kalpa lakṣayak gihillā matak karalā balanakoṭat ē hæn̆gīma ē ākārayen māva anna edā tibñā skandhaya hā sambandha atīta karaganna.
'그날 이 붓다께서 지나가실 길이 이 진흙탕이 아닌가? 내가 이렇게 엎드려 이렇게 누워 vivaraṇa를 받든지, 그렇지 않으면 이렇게 내 목숨을 내놓겠다' 하고 마음먹고 있었다면, 그런 느낌과 알아봄이 그날 그 순간에 왔습니다. 4 asaṅkhyeyya 십만 kappa가 지나 떠올려 볼 때도 그 느낌이 그대로, 그날 있었던 khandha와 이어진 과거의 것으로 붙잡힙니다.
etakoṭa mē hētu kararaṭa labanāvū śaktiya mē mē jīvita parityāgayen utsāhayen vīriyen magē balāporottuva iṣṭa karagena misak navatinnē nǣhæ kiyalā gattā saṁkhāra skandhaya lovturā buddhatvayaṭa saṁkhāra
그리고 이 까닭으로 얻는 힘, 목숨을 내놓는 애씀과 viriya로 내 바람을 이루기 전에는 멈추지 않겠다고 다진 것이 saṅkhārakkhandha, lokuttara buddhatta를 향한 saṅkhāra입니다.
etakoṭa ē ṭika goṇu velā pihiṭiyā nam yamkisi mānasikatvayak tuḷa dænīmak tuḷa pihilā hitam meheba puta deyak siddha vuṇā kiyannā vū mānasikatvayak gonnagalā dunnā ēka atīta viññāṇa skandhayaṭayi.
그리고 그 모든 것이 쌓여 어떤 마음가짐, 어떤 앎 속에 자리 잡아 '이렇게 좋은 일이 일어났다' 하는 마음가짐이 쌓였다면, 그것은 과거 viññāṇakkhandha에 듭니다.
en atīvara rūpatkandhaya, vēdanā skandhaya, saṁgnā skandhaya, saṁkhāra skandhaya, viññāṇa skandhaya kiyana eka anna atītayē nam ēka mātrayak oya kiv. sārā asaṁkhya kalpa lakṣayak tuḷa piricca apramāṇa skandhayangen aṁśuva mātra ekak vitarak eka avasthāvak vidyāmāna vecca hariyak vitarayi ē dīpakara pādamuliyēdī sumēda sāpata ivaraṇa gattā kivvā. ē ṭika ehenam oṭa issellā tavat væya.
그런데 과거 rūpakkhandha, vedanākkhandha, saññākkhandha, saṅkhārakkhandha, viññāṇakkhandha라 하면, 방금 말한 것은 과거의 것 가운데 한 조각일 뿐입니다. 4 asaṅkhyeyya 십만 kappa 동안 채운 헤아릴 수 없는 khandha 가운데 티끌 하나, 한 경우에 드러난 부분일 뿐인 것이 Dīpaṅkara 발아래서 Sumedha tāpasa가 vivaraṇa를 받았다는 그 일입니다. 그러니 그보다 앞에도 더 있습니다.
ehat rūpaskandha vala mataka saṭahan valin vēdanā skandha saṁgnā skandhayaṭat atītayē ēvā mataka saṭahan valin. visi asaṁkha kalpa lakṣayaṭa issellā mama ārambha karā kiyalā ehemat balahama ē kālaya dæk.
그 rūpakkhandha들의 기억 자국으로, vedanākkhandha와 saññākkhandha도 과거의 그 기억 자국으로 있습니다. 20 asaṅkhyeyya 십만 kappa 전에 내가 시작했다 하는 식으로 보면 그때를 봅니다.
ē hariyat ayiti paṁcaskandhayaṭa atītīta paṁcaskandhaya næn atītīta paṁcaskandhayaṭa āyuṣa koccarada kiyalā æhuvot ehema kavada paṭan gattē æhuvot api kiyanna dannē næha. anamataggōyambhikavē saṁsārō pubbā kōṭinna pañagnāyati kiyavataṭa væṭenavā. tava eha tava ehanna bæruvat ivarayak vennē næha.
그 부분도 pañcakkhandha, 과거 pañcakkhandha에 듭니다. 과거 pañcakkhandha의 수명이 얼마냐, 언제 시작했느냐 묻는다면 우리는 대답할 줄 모릅니다. 'anamataggoyaṃ bhikkhave saṃsāro, pubbā koṭi na paññāyati'라는 말씀에 이르게 됩니다. 더 저쪽, 더 저쪽으로 거슬러 가도 끝이 나지 않습니다.
anāgata paṁcaskandhaya dæn edā ivaraṇa denāvēdīṁkara budurajāṇan vahansē pennanavā min matu sāra asaṁkha kalpa lakṣayakaṭa matvehi oba menna mē namin menna mē vagē mē æsa tunanti vr̥kṣaya bōdhiya bavaṭa patvelā anna ē bōdhiyagadī menna mē ākārayen budu venavā. mahā bada næmita kalpayak lōkē pahaḷa venavā. dæn nemeyi. matu sāra asaṁkha kalpa lassana mattehi onna ōka siddha venavayi kiyalā. duna vivaraṇayak tiyenavā.
미래 pañcakkhandha. 그날 vivaraṇa를 주실 때 Dīpaṅkara 붓다께서 보여 주십니다. '이제부터 4 asaṅkhyeyya 십만 kappa 뒤에 그대는 이런 이름으로, 이런 assattha 나무가 bodhi가 되고 그 bodhi 아래에서 이렇게 붓다가 될 것이다. mahābhadda라는 kappa가 세상에 나타난다. 지금이 아니라 앞으로 4 asaṅkhyeyya 십만 kappa 뒤에 이 일이 이루어진다'고. 그렇게 주신 vivaraṇa가 있습니다.
suddhō namati piyakuru dāma mahāmāyānan dēviyakaṭa dāma ohu upadinavā en etakoṭa oya ādī vaśayen vigrahayak dunnā.
'Suddhodana라는 아버지와 Mahāmāyā라는 왕비에게서 그가 태어난다' 하는 식으로 그렇게 풀어 주셨습니다.
etakoṭa yasōdarānam kumariyaṭa dāva mēmē rāhul nam putāpanna davasē oba mahā vinikman karanavā kiyalā mē vagē loka vistarayak dunnā. vivaraṇa vistarayak. oya vivaraṇa vistaraya denna dakoṭa ēka venna tava sārāsaṁkhya karma lakṣayak idiri kālē ēkayi vennē. anna anāgata paṁcaskandhaya goḍanægilā.
또 'Yasodharā라는 공주에게서 Rāhula라는 아들이 태어나는 날 그대는 mahābhinikkhamana를 한다'고 이처럼 큰 설명을 주셨습니다. vivaraṇa 설명입니다. 그 vivaraṇa 설명을 주실 때, 그 일이 일어나기까지는 앞으로 4 asaṅkhyeyya 십만 kappa가 남아 있었습니다. 그렇게 미래 pañcakkhandha가 세워졌습니다.
edā ivaraṇa ganna velāvēdī utunvahansē udesā venna tiyena ēkānta siddhiyak vaśayen anāgata paṁcaskandhaya gonnægilā ivarayi. ehenam paṁcaskandhaya kayaṭa sīmā karanna puḷuvanda? ē ēkana mohotaṭa sīmā velā tiyenavada?
그날 vivaraṇa를 받으실 때 그분에게 반드시 일어날 일로서 미래 pañcakkhandha가 이미 쌓여 버렸습니다. 그렇다면 pañcakkhandha를 몸에 가둘 수 있습니까? 그 한 순간에 갇혀 있습니까?
ehenam atīta paṁcaskandhayen mē budurajāṇan vahansē gautama budurajāṇan vahansē sihi karalā pennavā menna mē kālet maṭa matakā. anna atīta paṁcaskandhaya tavat eya atarat tiyenavā.
또 과거 pañcakkhandha로써 Gotama 붓다께서 떠올려 보여 주십니다. '이때의 일도 나는 기억한다.' 그것이 과거 pañcakkhandha이고, 그 사이사이에도 또 있습니다.
edā dīpaṁka budurajāṇan vahansē anāgata paṁcaskandhayak dēśanā kaḷā unvahansēṭa anāgataya obaṭa menna mehema ekak venavā. menna mē tattvayaṭa pat venna. ehenam anāgata paṁcāsakandhayat goḍanna nægi kiyalā ivarayi ēka venas karanna bæhæ buddha dēśanāva venas vennē. ehenam ēkāntayē siddha vena siddhiyak ēka goḍanna nægilā ivarayi. hæbæyi ēkē tibicca satara mahābhūtaya edā nǣha.
그날 Dīpaṅkara 붓다께서는 미래 pañcakkhandha를 설하셨습니다. 그분에게 '앞으로 그대에게 이런 일이 일어난다, 이런 자리에 이른다'고. 그러니 미래 pañcakkhandha도 세워져 끝났고 그것을 바꿀 수 없습니다. 붓다의 설하심은 바뀌지 않습니다. 그러니 반드시 일어날 일로서 그것은 이미 세워졌습니다. 그러나 그 안에 있을 네 mahābhūta는 그때 없었습니다.
ē ē rūpaskandhayaṭa anukūla satara mahābhūtayanga vidyāmāna skandhaya pahaḷin sārāsaṁkhya kalpassayak giyāṭa passē mē buddha śāsanayē.
그 rūpakkhandha에 맞는 네 mahābhūta로 드러나는 khandha는 4 asaṅkhyeyya kappa가 지난 뒤 이 붓다의 sāsana에서 나타났습니다.
etakoṭa edā tibicca satara mahābhūtayō ara somēsa sāpasayangē æn̆gē tibicca satara mahābhūtayō edā ē kalpēdī okkomat ivarayi ē kālē irā avurudu 6000 vara 80 aka hari mæranakoṭa edā venakoṭa ēka dilā giyā vænasilā giyā ē ākāraya rūpaskandhaya okkoma ē mohotē ivarayi.
그러면 그날 있던 네 mahābhūta, 곧 Sumedha tāpasa 몸에 있던 네 mahābhūta는 그 kappa에서 모두 끝났습니다. 그때 그 긴 수명을 다하고 죽을 때 그것은 낡아 무너져 갔고, 그 rūpakkhandha는 그 순간 모두 끝났습니다.
anna ēvā okkoma ivara vuṇā. apiṭa mataka tiyennē kohinda? anāgatayē mehema deyak venavā. atītayē mehema deyak vuṇā dæn mehema deyak venavā.
그것들은 모두 끝났습니다. 그러면 우리에게 기억은 어디에서 옵니까? 미래에 이런 일이 일어난다, 과거에 이런 일이 있었다, 지금 이런 일이 일어난다 하는 것은요.
ē nisā satvayek vidyāmāna venavā ē menna satvayā kiyalā matakayen nagāganna onna oya kiyana mataka saṭahan tuḷin [ugura kǣrīma] anāgata nirmāṇatmaka mataka saṭahan atītayē siddha vecca piḷiban̆da sidu vuṇē piḷiban̆da mataka saṭahan vartamānayē kriyākārī mohotaka mataka saṭahan mataka saṭahan tuḷin api yamak han̆dunāgannavā dænagannavā misak.
그러므로 중생(satta)이 드러나는 것, '이것이 중생이다' 하고 기억으로 떠올리는 것은 바로 그 기억 자국들을 통해서입니다. (헛기침) 미래를 짓는 기억 자국, 과거에 일어난 일에 관한 기억 자국, 지금 작동하는 순간의 기억 자국, 이 기억 자국들을 통해서만 우리는 무엇을 알아보고 압니다.
hita kiyalā yǣmak tiyenavā. hiten mēvā han̆duranna puḷuvan. hitaṭa mēvā væṭahenavā ādi vaśayen kiya siyaluma deyak kiyannē. onna oya kiyana manōvārayaṭa sambandhana manasa kiyana koṭasaṭa gæbba vecca. onna oya nāma gōtra valin. ōṭa kiyanavā nāma gōtra
마음이라는 것이 있다, 마음으로 이것들을 알아볼 수 있다, 마음에 이것들이 이해된다 하는 모든 말은, 그 manodvāra와 이어진 mana라는 부분에 담긴 바로 그 nāmagotta에서 나옵니다. 그것을 nāmagotta라 합니다.
menna mē nāma gōtrat ekka haṭaganna sambandhatāvaya nisā tamayi apiṭa yamak hitanna kiyanna karanna puḷuvankama siyalu hækiyāvalan læbennē. matakayak naganna puḷuvan vennē.
이 nāmagotta와 함께 생기는 이어짐 때문에 우리가 무엇을 생각하고 말하고 할 수 있는 모든 능력이 생깁니다. 기억을 떠올릴 수 있게 됩니다.
issara igena gatta eka matak vennē. īṭa anukūlava dæn karana kriyākalāpaya atīta atdækīm aragena īṭa anukūlava dæn goḍanagāganna vartamāna kriyākārītvaya siddha vennē anāgataya mataka sā tuḷin aḍitālama dāganna okkoma karannē onna oya kiyana sambandhatāvaya uda ehenam paṁcaskandha sambandhatāvaya udaham paṁcaskandhaya kiyalā kiyannē ara vagē eka mohotaka mē jīvitayakaṭa mē rūpayakaṭa sambandha velā manussa rūpayakaṭa satva rūpayakaṭa sambandha velā inna mohotaka jīvat venavā kiyalā vartamāna sammata mohotaka vana kriyākārītyaṭa sīmā karapu ekak nemeyi paṁcaskandhaya
예전에 배운 것이 떠오릅니다. 그에 맞추어 지금 하는 일, 과거 경험을 가져와 그에 맞추어 지금 세워 가는 현재의 작동이 일어나고, 기억을 통해 미래의 터를 닦는 것, 이 모두를 바로 그 이어짐으로 합니다. 그러니 pañcakkhandha의 이어짐으로 볼 때, pañcakkhandha란 앞서 말한 것처럼 이 삶에, 이 몸에, 사람의 몸이나 짐승의 몸에 이어져 산다고 하는 한 순간, 곧 현재라고 정해 둔 순간의 작동에 갇힌 것이 아닙니다.
a paṁcaskandha saṁkhyāta duka kiyanakoṭa atītaya matak karalā duk vin̆dina ēvāyi anāgataya matak karalā duk hiṭa vin̆din̆dina ēvayi dæn ē mohotē karana duk vin̆dina ēvāyi okkoma ayitiya paṁcaskandha dukkhaya
pañcakkhandha라는 dukkha라 할 때, 과거를 떠올려 괴로워하는 것, 미래를 떠올려 미리 괴로워하는 것, 지금 그 순간에 괴로워하는 것 모두가 pañcakkhandha dukkha에 듭니다.
ēka upādāna karagattot ēkē bæn̆dunot tamayi athæraganna bæri duka passē yannē.
그것을 upādāna하면, 그것에 묶이면, 놓을 수 없는 dukkha를 따라가게 됩니다.
ē paṁcaskandha saṁkata goḍanagapu eka næti karanna apiṭa bæhæ. ēka æti karanna apiṭa ōna kamakut næha duka næti karannē. duka haṭagannē ēvā tibunaṭa nemeyi. ē piḷiban̆dava bæn̆dīmen haṭagatta asāhanayak.
pañcakkhandha로 세워진 것을 우리는 없앨 수 없습니다. 그것을 일으키려는 것도 아니고, 우리가 없애려는 것은 dukkha입니다. dukkha는 그것들이 있어서 생기는 것이 아니라, 그에 대한 묶임에서 생긴 괴로움입니다.
duka næti karaganna apiṭa avaśya nam ēvara tiyena chanda rāgaya duru karagata yutu. paṁcaskandhaya duru karalā nemeyi duka næti karannē chanda rāgaya duru karalā. ē nisā metanadi api dakina mē manōvārayaṭa kiyannē manōvāraya kiyannē manasaṭa aramuṇu ekin eka dena tæna.
dukkha를 없애고 싶다면 그것들에 대한 chandarāga를 버려야 합니다. pañcakkhandha를 버려서가 아니라 chandarāga를 버려서 dukkha를 없앱니다. 그러므로 여기서 우리가 보는 manodvāra란, mana에 대상을 하나씩 건네주는 곳입니다.
manōvāraya kiyannē manasa nemeyi.
manodvāra는 mana가 아닙니다.
manasa sambandha velā tiyenakoṭa manasa kiyana dænīm saṭahan okkoma yam tænaka pihiṭiyada ēkaṭa kiyanavā bhavaya kāma dharmayan piḷiban̆da kāma lōkayē siyalu kaṭayutu pavatina eka kāma bhavaya nætnam hīna bhavaya kiyanavā.
mana와 이어져 있을 때 mana라는 앎의 자국들이 모두 자리 잡은 곳, 그것을 bhava라 합니다. kāma dharma에 관한, kāma 세계의 모든 일이 있는 것을 kāma bhava 또는 hīna bhava라 합니다.
rūpāvacara dharma piḷiban̆dava rūpāvacara dharmayan næhanam rūpāvacara dhyānulābhiyakaṭa prathama dhyānaya paṭan caturattānayaṭa yanakam ē kālaya tuḷa æti vennā vū rūpa vēdanā saṁgnā saṁkhāra viññāṇa yam tænaka pihiṭenavada ēka madhyama bhavaya hevat rūpa bhavaya kiyalā ekaṭa kiyanavā.
rūpāvacara dharma에 관해, 곧 rūpāvacara jhāna를 얻은 이에게 첫째 jhāna부터 넷째 jhāna에 이르기까지 그동안 일어나는 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa가 자리 잡는 곳, 그것을 majjhima bhava 곧 rūpa bhava라 합니다.
ēvā arūpa lōkayaṭa sambandha vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa piḷiban̆da mataka saṭahanak karapu kriyāvaliyak ē piḷiban̆dava goḍanægicca yamak ætnam manasē. ēka praṇīta bhavaya hevat arūpa bhavaya pihiṭanavā.
arūpa 세계와 이어진 vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa에 관한 기억 자국을 만든 과정, 그에 관해 세워진 무엇이 mana에 있다면, 그것은 paṇīta bhava 곧 arūpa bhava로 자리 잡습니다.
n lōka satyā ekkō hīna bhavē ekkō madhyama bhavē ē praṇīta bhavaya kiyana mē bhava tuḷaka saṁkalpanaya tuḷa ē gati rakṣaṇayen ē tænaṭa obana vidihaṭa parisaraya hadāgena ē bhavaya æsuru karanavā.
세상 중생은 hīna bhava든 majjhima bhava든 paṇīta bhava든, 이 세 bhava 가운데 생각 속에서 그 성향을 지켜 그 자리로 이끌리도록 둘레를 만들어 그 bhava에 기대어 삽니다.
kāma bhavayen dhyānulābhī nætuva kāma lōkayē paṁcakāmayan ætuḷa innakam. ohu veten gonnagāgata kāma bhavaya tuḷa æsuru karalā. ē kāma bhavaya hā sambandhava jīvat venavā.
jhāna를 얻지 못한 채 kāma 세계의 다섯 kāma 안에 있는 동안, 그는 스스로 쌓은 kāma bhava에 기대어 그 kāma bhava와 이어져 삽니다.
rūpāvacara dhyānayakaṭa patvelā etana innē. etek gonnagalā tibicca apramāṇa saṁsārayak tamayi gonnagalā tibicca rūpa bhavaya piḷiban̆da paṁcaskandhayan ætuḷu karalā ē tuḷin ennā vū atdækīm tuna kaṭayutu karamin ē tuna jīvat venavā. yam mohotaka arūpa bhavayaṭa hita væḍuvanam arūpaya parivartanaya vuṇā nam anna ara praṇīta bhavaya hevat arūpa bhavayaṭa sambandha yamkisi deyak ædda ēhā sambandha dē mataka saṭahan sahitava kaṭayutu karamin ē tuḷa jīvat venna.
rūpāvacara jhāna에 들어 거기 머문다면, 그때까지 헤아릴 수 없는 saṃsāra에서 쌓여 온 rūpa bhava의 pañcakkhandha를 들여와 거기서 오는 경험 속에서 일하며 그 안에서 삽니다. 어느 순간 arūpa bhava로 마음을 닦았다면, arūpa로 옮겨 갔다면, 그 paṇīta bhava 곧 arūpa bhava와 이어진 무엇이 있다면 그와 이어진 것들을 기억 자국과 함께 다루며 그 안에서 삽니다.
mē tun bhavaya tuḷa satvayā jīvat vennē tunvaya upādānaya karalā. oya tun bhavayē upādānaya athæriyot tun bhavayēma sambandha bhava ivarayi. upādāna nirōdhana bhava nirōdhayi.
이 세 bhava 안에서 중생은 세 bhava를 upādāna하여 삽니다. 세 bhava에 대한 upādāna를 놓으면 세 bhava 모두와 이어진 bhava가 끝납니다. upādāna가 nirodha하면 bhava도 nirodha합니다.
ehenam oya tun bhavayē sambantava yamkisi bæn̆dīmak nisā haṭagannē ēvaya æli æli yalinagana yamak tibuṇā. ehi goḍanaganna tibicca bhava ivaranavā. ehi upadinna tibicca pratiphalaya bhavayē pratiphalaya vana jātiya ivarayi. ehenam tuūn bhavayētma ivara nam asāhanayaṭa hētukāraya vecca sūn bava sambandhaya ivara nam edāṭa kiyanavā arihat tiriṇava pǣ. ōkayi kāraṇaya.
그러니 세 bhava와 이어진 어떤 묶임 때문에 생기는 것, 그것들에 거듭 달라붙어 다시 세우는 무엇이 있었습니다. 그것으로 세워질 bhava가 끝납니다. 그것으로 생겨날 결과, 곧 bhava의 결과인 jāti가 끝납니다. 이렇게 세 bhava 모두가 끝나면, 괴로움의 까닭이 된 세 bhava와의 이어짐이 끝나면, 그날을 두고 arahant가 nibbāna를 보았다고 합니다. 그것이 요점입니다.
manōrayaṭa hæmēma aramuṇu vennē. mokada æhæṭa rūpa aramuṇu venavā vagē śabda aramuṇu vennē nǣhæ. gandha rasa, sparśa aramuṇu vennet nǣha æhæṭa dharma vennat næhæ. kanaṭa śabda aramuṇu venavā misā rūpa gandha rasa, sparśa aramuṇu vennē næha. nāsayaṭa gandhāramuṇu venavā misak cakkhu sōta ādī næha penīma æhīma rasa dænīma sparśaya aramuṇu vennē næha. divaṭa rasa aramuṇu venavā misak suvan̆da. ē vagēma rūpa śabda gandha aramuṇu vennē nǣhæ, sparśa aramuṇu vennē nǣhæ. dharma aramuṇu vennē nǣ.
manodvāra에는 모든 것이 대상이 됩니다. 왜 그런가 하면, 눈에는 rūpa가 대상이 되듯 sadda가 대상이 되지는 않습니다. gandha, rasa, phoṭṭhabba도 대상이 되지 않고, 눈에 dharma가 대상이 되지도 않습니다. 귀에는 sadda가 대상이 될 뿐 rūpa, gandha, rasa, phoṭṭhabba가 대상이 되지 않습니다. 코에는 gandha가 대상이 될 뿐 봄, 들음, 맛, 닿음이 대상이 되지 않습니다. 혀에는 rasa가 대상이 될 뿐 냄새도, rūpa, sadda, gandha도 대상이 되지 않고, 닿음도 dharma도 대상이 되지 않습니다.
ē vagēma kayaṭa pahasa aramuṇu venavā misa. poṭṭhabak behevat kāyē sparśaya aramuṇu venavā misa. kayaṭa penīma aramuṇu vennē nǣhæ. æhīma aramuṇu vennē næha. gan̆da suvan̆da aramuṇu vennē nǣhæ, rasa aramuṇu vennē næ. ē vagēma dharma aramuṇu vennē næ.
또 몸에는 닿음, 곧 phoṭṭhabba라는 몸의 닿음이 대상이 될 뿐입니다. 몸에는 봄도, 들음도, 냄새도, 맛도 대상이 되지 않고, dharma도 대상이 되지 않습니다.
manasaṭa dharma venavā. dharma aramuṇu venavā manasaṭa æhen gatta ēvat aramuṇu venavā. kanen gattē ēvat aramuṇu venavā. nāsayen gattē ēvat aramuṇu venavā. diven gattē ēvat aramuṇu venavā. kayen gatta ēvat aramuṇa venavā. manasonam yavanna puḷuvan ōna pættakaṭa atītat aramuṇu venavā, vartamānat aramuṇu venavā. anāgatat aramuṇu venavā. okkoma aramuṇu karanna puḷuvan manasaṭa. anna manasē tiyena svabhāvaya ēkayi. itin
mana에는 dharma가 대상이 됩니다. dharma가 mana의 대상이 되고, 눈으로 받은 것도, 귀로 받은 것도, 코로 받은 것도, 혀로 받은 것도, 몸으로 받은 것도 대상이 됩니다. mana는 어느 쪽으로든 보낼 수 있어서 과거도, 현재도, 미래도 대상이 됩니다. mana는 모든 것을 대상으로 삼을 수 있습니다. 그것이 mana의 성품입니다.
anna manasē tiyena svabhāvaya ēkayi. itin manasen yamak aramuṇu karalā ganna hariya haraganna puḷuvan oya kramayaṭa manasen kriyātmaka karana koṭasa manō dvārayen karannē. cakkhutvārayen, sōtavārayen, gānatvārayen, jivhātvārayen, kāyātvārayen paṁcat dvārayen gatta eka manasaṭa æturu karannē manōvārayen.
그러니 mana로 무엇을 대상으로 삼아 붙잡는 부분, 그런 식으로 mana로 작동하는 부분은 manodvāra로 하는 것입니다. cakkhudvāra, sotadvāra, ghānadvāra, jivhādvāra, kāyadvāra, 곧 pañcadvāra로 받은 것을 mana에 들이는 것은 manodvāra입니다.
æhæ kana diva nāsaya śarīraya kiyana mē indriya pahaṭa gōcara vena hariya aragena manasaṭa aramuṇu karanavā manōvāraya kiyana eka.
눈, 귀, 혀, 코, 몸이라는 이 다섯 indriya에 닿는 것을 가져다 mana에 대상으로 삼게 하는 것이 manodvāra라는 것입니다.
ē manōvāraya kiyana eka pihiṭanakoṭa manōvāraya kiyana eka nāma dharmayak.
그 manodvāra라는 것이 자리 잡을 때, manodvāra는 nāma dharma입니다.
dænīm hæn̆dinam okkoma tiyennē nāma koṭa nāma lōkaya. apiṭa mē bhautika æhæka divanāsaya śarīrayaṭa ghōcara vennē rūpa bhautika lōkaya.
앎과 알아봄은 모두 nāma 쪽, nāma 세계에 있습니다. 우리의 이 물질인 눈, 혀, 코, 몸에 닿는 것은 rūpa, 곧 물질 세계입니다.
ehenam paṁcēndriya lōkaya paṁcandriya lōkaya tamayi lōka satvaya lōkaya kiyalā dakinnē. manēndriya lōkayak tiyena bavaṭa lōka satyayāṭa dænagænīmē hækiyāva āvarjanaya nokara nisā ēka hariyākāra vimarśanaya nokarapu nisā. ē nisā noyek ākāraya viparita darśana valaṭa lōka satyayā bahinavā.
그래서 세상 중생은 pañcindriya 세계를 세계라고 봅니다. manindriya 세계가 있다는 것을 세상 중생이 알 수 있는 능력을 āvajjana하지 않았기 때문에, 제대로 살펴보지 않았기 때문입니다. 그래서 세상 중생은 여러 가지 뒤집힌 견해에 빠집니다.
anna manōvārayaṭa aramuṇu vena tiyennē mataka saṭahan kiyalā api kivvē mataka saṭahan yam tænaka ædda ēka tamayi manōrōgaya.
manodvāra에 대상이 되는 것은 기억 자국이라고 우리가 말했는데, 그 기억 자국이 있는 곳, 그것이 mano 세계입니다.
mataka saṭahan pihiṭama tiyenavadara molē mataka saṭahan pihiṭanavā kiyalā apē pelaka sarka karanavā eka vidihē sarka kiyanavā. hæbæyi mēka sarkayakvat hariyā navannē nē mē pera bhavayēdī
기억 자국은 어디에 자리 잡을까요? 우리 쪽 사람들은 뇌에 기억 자국이 자리 잡는다고 따지며 한결같이 그렇게 말합니다. 그러나 이것은 따져 보아도 맞지 않습니다.
sarkayakvat hariyā navannē nē mē pera bhavayēdī kenek mē bhavayē vistara kiyanavā kivvot ē vistara bohōmakoṭa sārthaka velā 175k sārthaka velā tiyenavā.
전생의 일을 이번 생에서 누군가 말한다고 하면, 그 이야기들은 대부분 맞아떨어졌고 75퍼센트쯤 맞았다고 합니다.
ē balāpuvahama ē sārthakatvaya 100k karanna puḷuvan. mokada hētuva? dæn apen æhuvot pera bhavaya epā mē bhavayē ādī mataka saṭahanak kiyannakō. matakaya kiyannakō kivvā. apē matakaya goḷu ganlā api veṁca hæṭi kecca hæṭi okkoma kiyāgena yanavā.
살펴보면 그 맞음을 100퍼센트로도 만들 수 있습니다. 왜일까요? 지금 누가 우리에게 '전생 말고 이번 생의 어릴 적 기억을 말해 보라, 기억나는 것을 말해 보라' 하면, 우리 기억이 쌓인 대로 우리에게 일어난 일, 우리가 한 일을 죄다 말해 나갑니다.
dæn api geha vidyātmayek nena pariēṣakaya eyāgē puṁci kālē vicicca toraturu hoyanna ē kālē siddhiya danna karana aya hoyalā balalā ahanna giyot ehema ara manussayā peni penī dænagē manasaṭa gōcara vecca edā kivvē eka ē ākārayen gihillā oppu karayi. mama dannē næha næ ohoma ekak apiṭa matakat næhæ.
이제 우리가 과학자나 연구자가 되어, 그 사람이 어릴 적 겪은 일을 찾으려고 그 시절 일을 아는 사람들을 찾아가 묻는다면, 그 사람이 보고 느끼며 마음에 닿은 대로 말한 것을 그대로 가서 증명할 수 있을까요? '나는 모르겠어요, 그런 일은 우리 기억에 없어요' 합니다.
mē oya vidiha sellangē tibunē. apē daruvō sellam karanna mama dunnet næ. ariyen
그 놀이집이 이런 식으로 있었다고 해도, '우리 아이들에게 그런 놀이를 하라고 해 준 적도 없다'고 합니다.
sellam karanna mama dunnet næ. ariyen ātagen kiyavot ehema ḷamaya kiv atītaya ahalā ehanam eyāgē aha dænik
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kavuda maṭa ammā kenek hiṭiyā ē kālē ammāgē nāma mēkayi sārtāgē nama mēkayi maṭa sahōdariyek hiṭiyā e ayagē na eka mēkayi. itin sahōdariyō denna laṁgī kenek hiṭiyā eyāgē nama mēkayi. api okkoma eka velā sellangayak hadānna mehema sellam karanakoṭa maṭa sarapēkayā. maṭa matakayi. dæn ohoma ekak kiyanna puḷuvan. dæn oya mataka saṭahana oppu
'그때 내게 어머니가 있었는데 어머니 이름은 이것이고 아버지 이름은 이것이다. 누나가 있었는데 이름은 이것이다. 누나 둘에 여동생이 하나 있었는데 그 이름은 이것이다. 우리가 모두 함께 놀이집을 짓고 이렇게 놀다가 내가 뱀에 물렸다. 기억한다.' 지금 이런 식으로 말할 수 있습니다.
kiyanna puḷuvan. dæn oya mataka saṭahana oppu karanna sādhaka hoyanna. ē pudgelayā mē ātīta bhavayak nemeyi mē bhavaya mē vicca siddhiya. edā tibicca hētukāra hoyanna edā tibicca aya hoyanna yanavā. eyāgē ammā ada innavā oyāgē nama mokakda ē ahenagē ē kālē ammā hoyāla ohu mama tamā. matakada ḷamayā ara sarapēkkhāva
이제 그 기억 자국을 증명할 근거를 찾습니다. 그 사람의 일은 전생이 아니라 이번 생에 일어난 일입니다. 그때 있었던 까닭을 찾고 그때 있었던 사람들을 찾으러 갑니다. 그의 어머니는 오늘도 살아 있습니다. '당신 이름이 무엇입니까?' 하고 물어 그때의 어머니를 찾아내니 '내가 맞습니다' 합니다.
hoyāla ohu mama tamā. matakada ḷamayā ara sarapēkkhāva mē sellan karanna giya tenakadī ehema ekak ehema vuṇāda? anē manda maṭa nam ehema sarapayek nam kǣvā tamayi. bētut kaḷā. koccarayi sādhakayaṭa hamba vennē. kellangē koheda hadalā tiyena? anē kavuda dannē næhæ. maṭa nam dannē næhæ maṭa matakak næha. sahōdarayāgen ahanavā oyāṭa mataka sellam karalā maṭa mataka nǣha hiti matakayi kiyalā.
'기억하십니까? 아이가 놀러 간 곳에서 뱀에 물리는 그런 일이 있었습니까?' '글쎄요, 뱀에 물린 건 맞아요. 약도 썼고요.' 근거로 얻는 것이 고작 그만큼입니다. '놀이집은 어디에 지었습니까?' '누가 알겠어요, 나는 몰라요, 기억이 없어요.' 형제에게도 묻습니다. '같이 놀던 것 기억나요?' '기억 안 나요, 그런 것 같기는 한데.'
ehenam melavama penicca atīta mataka saṭahan parēṣayagē parīkṣā karalā oppu karanna giyot siha ekak vitara hamba veyi karuṇu matakaya oppu karanna. anik ayagē sādhaka mataka nǣ kāra vunāda danna inna.
이렇듯 이번 생에서 보인 과거 기억 자국을 연구자가 살펴 증명하려 해도, 그 기억을 증명할 사실은 백에 하나쯤 얻을 것입니다. 다른 사람들이 주는 근거는 '기억이 없다, 어떻게 됐는지 모른다'입니다.
hæbæyi oyi īṭa vaḍā balanakoṭa ara pera atda bæva gæna kivvahama mataka saṭahan hoyanna giyāṭa oīṭa vaḍā sādhaka hambavelā tiyenavā.
그런데 그보다, 전생에 대해 말했을 때 그 기억 자국을 찾으러 가 보면 오히려 그보다 더 많은 근거가 나왔습니다.
ehenam kavuru hari kivvot ehema 100kma ōka hari nǣha. kiyavilā nǣ kivvot oppu karanna. apiṭa melavadī oppu kaḷa hæki hæbēma atīta matakanā kiyahama ēka ēgahalla oppu karanna giyot ehema occarak karuṇu hoyā ganna hamba vennē næ. ehenam karuṇu hoyāganna lōka satvayāgē lōkayāgē ætivenna tr̥ṣṭiya ēka væradiyi kiyalā oppu karana taram sādhaka nemeyi.
그러니 누군가 '그것은 100퍼센트 맞지 않다, 말한 대로가 아니다'라고 한다면 증명해 보라는 것입니다. 이번 생에서 증명할 수 있는 진짜 과거 기억이라 해도 그것을 남들에게 가서 증명하려 하면 그만큼의 사실도 찾지 못합니다. 그러니 찾아낸 사실이 부족하다는 것은 세상 사람들 사이에 생긴 그 견해가 틀렸다고 증명할 만한 근거가 못 됩니다.
ōka api dharmānukūlava tērum gannavā āka ehenam ē kiyannē mē at bæva tuḷa apē jīvitayē puṁci kālē vecca siddhiyak oppu karanna anik ayagē karuṇu hoyanna giyot vena eka ehenam īṭa ehāt bævaka vecca siddhiyak oppu karanna anik ayagē karuṇu hoyanna kivṭa hamba veuvēda sati kiyalā.
그것을 우리는 dharma에 맞게 이해합니다. 곧 이번 생에서 우리 어린 시절에 일어난 일을 증명하려고 남들에게서 사실을 찾아도 그 정도라면, 그 너머의 생에서 일어난 일을 증명하려고 남들에게서 사실을 찾으라 하면 얼마나 얻겠느냐는 것입니다.
api ōken dakinna ōnē milava peni penītiya tiyena ætta dænaganna puḷuvan satvaya tuḷa apiṭa matakaya boruvak nemeyi kiyalā api kavurut dannavā. hæbæyi ōka oppu karanna edā tiyennē sādhaka hoyanna giyot ehema hamba vennē.
우리는 거기서 보아야 합니다. 이번 생에서 보이는 사실을 알 수 있는 중생으로서, 우리의 기억이 거짓이 아니라는 것은 우리 모두 압니다. 그러나 그것을 증명하려고 그때의 근거를 찾으러 가면 얻는 것은 그만큼뿐입니다.
ehenam sase īṭa issellā bavaka mataka saṭahana pennuvot ēka okpu karanna sādhaka hoyanna giya kenāṭa hambaveyida eccara lētiya tiyenavā. hæbæyi yamkisi taramak kiyāpu mūlika mūrika hayen ehema naṁgot tiyana eka nam ætta ehema gamaka namak tiyenavā ēkat ætta mehema geyak tibuṇā kiyanavā ēkat ætta oya vagē ṭikak nam mataka saṭahanaṭa [hāsyaya] ganna puḷuvan. ēkat hon̆daṭama æti ē atīta mataka saṭahana oppu karā.
그러니 그보다 앞선 생의 기억 자국을 보여 주었을 때, 그것을 증명할 근거를 찾으러 간 사람이 그만큼이라도 얻겠습니까? 그만큼 어려움이 있습니다. 그래도 어느 정도, 말한 기본적인 것들, 그런 이름이 있다는 것은 맞고, 그런 마을 이름이 있다는 것도 맞고, 이런 집이 있었다는 것도 맞고, 그 정도는 기억 자국으로 받아들일 수 있습니다. (웃음) 그것만으로도 그 과거 기억 자국을 증명하기에 넉넉합니다.
itin atīta mataka saṭahanṭa yanakoṭa edā tib mulayē tamayi oya mataka saṭahan tibenē kiyamanam ē edā hiṭa manussayā bæ. ē atdævamī hiṭava molē kuṇu velā diralā pahasa velā ivarayi. hæbæyi eyāgē mataka saṭahan anit molaṭa āvē ko passē balannayakagē moliyaṭa oyi innē. ehenam molē mataka saṭahan tiyenavā kiyana katāvak kivvot ēka etanama boru venavā.
과거 기억 자국을 두고, 그때 있던 뇌에 그 기억 자국이 있다고 한다면, 그때의 그 사람은 이제 없습니다. 그 경험을 한 사람의 뇌는 썩고 낡아 흙이 되어 끝났습니다. 그런데 그의 기억 자국이 어떻게 다른 뇌로 왔습니까? 나중에 태어난 어떤 아이의 뇌에 있습니다. 그러니 뇌에 기억 자국이 있다는 말은 거기서 바로 거짓이 됩니다.
anna nāma gōtraya pihiṭena mataka nāma gōtraya kiyannē molē nemeyi. mē saila paddhatiyen hædicca poli yamkisi pæḷam̆biya giriya ataram mē olu ætulē tiyenavā kiv molē nemeyi oya kiyannē.
nāmagotta가 자리 잡는 곳, 기억인 nāmagotta가 있는 곳은 뇌가 아닙니다. 세포 체계로 이루어진 어떤 덩어리, 머리 안에 있다는 뇌를 말하는 것이 아닙니다.
ēka mādhyayak vitarak. æhæ kana divanāsaya śarīrayēnē indriyangen aramuṇu aran gihillā hadā manōvāraya hā sambandha karanna gatta ektarā mādhyayaka atara mæḍiyek vitarayi mē molaya kiyana saila koṭas eka.
그것은 매개일 뿐입니다. 눈, 귀, 혀, 코, 몸의 indriya에서 대상을 받아 manodvāra와 잇는 데 쓰는 어떤 매개, 중간 역할을 하는 것일 뿐인 것이 뇌라는 이 세포 부분입니다.
ēka mataka saṭahan pavatina sthānaya nemeyi. hæbæyi ōkaṭa ābadhāvak vunot mokada vennē? etan paṭan mataka saṭahan ganna tiyenavā mādhyaya næti karalā dæmmot ēka bæri venna puḷuvan. vikr̥ti venna puḷuvan. etakoṭa niyama vidiṭa hita kriyātma karanna bæri venna puḷuvan. depena mānasayak.
그것은 기억 자국이 머무는 곳이 아닙니다. 하지만 거기에 탈이 나면 어떻게 될까요? 기억 자국을 받는 매개를 망가뜨려 버리면 그때부터 그것이 안 될 수 있고 일그러질 수 있습니다. 그러면 마음을 제대로 작동시킬 수 없게 될 수 있습니다. 흐트러진 마음 상태가 됩니다.
itin menna mē vidiyaṭa mē manōvāraya kiyana koṭasa kiyannē. anna ē ekatu vena manasaṭa nætnam manō lōkayaṭa tava tavat mataka saṭahan yavannē yamakinda ekatu karannē yam tænakinda anna ē ekatu karana mūlasthānayaṭa kiyanavā davārayaṭa kiyanavā manōvāraya
이렇게 manodvāra라는 부분은, 그 모이는 mana 곧 mano 세계에 더욱더 기억 자국을 무엇으로 보내는지, 어디로 모으는지, 그 모으는 근원 자리, 그 문을 manodvāra라 합니다.
ē manōvāraya kiyana eka vihidanna manasaṭa gōcara vennā vū ē manōvārayaṭa gōcara vennē mē bhautikagē dēka adahasa manōvārayaṭa yavanna næn dænum denna ē saṁgnāva æti karavanna avaśya karana mādhyayak tiyenavā ati sūkṣama rūpa dhātuvak. paramāṇuvak. vidyāgnayō kiyana paramāṇuvak isak nemeyi. budurajāṇan vahansē vana suddhāssaka naæti paramāṇuva.
그 manodvāra라는 것이 펼쳐질 때, mana에 닿는, manodvāra에 닿는 것은 이 물질의 일을 manodvāra로 보내 알리고 그 saññā를 일으키는 데 필요한 매개가 있습니다. 아주 미세한 rūpa dhātu, 하나의 원자입니다. 과학자들이 말하는 원자가 아니라 붓다께서 말씀하신 suddhaṭṭhaka라는 원자입니다.
menna mē suddhāsaken næmiti paramāṇuva hitamē balāporottuven ælicca nisā hitanna tava ōna nisā. ē lōka satyayaṭa hiṭīmaṭa karuṇu ekatu kara gænīmē upādānaya mul karagena ē san̆dahā ē manasahā sambandha karana madhyasthānayak venavā.
이 suddhaṭṭhaka라는 원자는 마음의 바람에 붙어 있기 때문에, 더 생각하고 싶어 하기 때문에, 세상 중생으로 머물 거리를 모으는 upādāna를 바탕으로 그를 위해 mana와 잇는 중심점이 됩니다.
anna ē sambandha vena madhyasthānayē manasē dvāraya hevat manōvāraya onna otana ætivena oya oya suddhāssakaya kampanaya venakoṭa ē kampanaya venna suddhāssakaya yamkisi manōtaliya gǣvilā tiyenavā.
그 잇는 중심점이 mana의 문, 곧 manodvāra입니다. 거기서 생기는 그 suddhaṭṭhaka가 떨릴 때, 떨리는 그 suddhaṭṭhaka는 어떤 mano 면에 닿아 있습니다.
ma mē lōka indriya ekak. ennam paṁcanda bhautika lōka talaya ekak. manō talaya tava ekak. anna manō talayaṭa sparśa vīmaṭa sambandha karapu itāmat kuḍā ēka tamayi vastu rūpaya kiyalā kivvē. næva kiyana suddhātmakaya. onna oya vastu rūpaya yamkisi mohotaka kampā venavada? kælenavada? calanaya venavada? calanaya venakoṭa ara kiyana manō talaya sparśa venavā.
이 세상의 indriya가 하나, 곧 pañcindriya의 물질 세계 면이 하나이고, mano 면이 또 하나입니다. mano 면에 닿도록 이어진 아주 작은 것, 그것을 vatthu rūpa라 했습니다. suddhaṭṭhaka라는 것입니다. 그 vatthu rūpa가 어느 순간 떨립니까? 흔들립니까? 움직입니까? 움직일 때 그 mano 면에 닿습니다.
ara vastu rūpaya manōtalaya ekavāyak sparśa venakoṭa sparśa mātra ekak dænenavā.
그 vatthu rūpa가 mano 면에 한 번 닿을 때, 닿음 정도의 하나가 느껴집니다.
ē sparśa vīmē yam dænīmak goḍanæguṇada sparśaya nisāma dænīm mātrayak ē samaganægenavā ēkaṭa vēdanā mātrayak tiyenavā. ē vēdanā mātraya piḷiban̆da hæn̆dinīm mātrayak piḷiban̆dāvak tiyenavā. anna ēka saṁgnā mātrayak ekatu venavā.
그 닿음에서 어떤 앎이 세워졌다면, 닿음 때문에 앎 정도가 함께 일어나는데 거기에 vedanā 정도가 있습니다. 그 vedanā 정도에 대한 알아봄 정도가 있습니다. 그것이 saññā 정도로 더해집니다.
etakoṭa ē mul karannē yamkisi priyamanāpayak hō apriya amanāpayak piḷiban̆dava mānasikatvayak æti karanna hētu mātrayak goḍa nædunā. ē piḷiban̆da saṁkhāra mātrayak matuvennē.
그것을 바탕으로 어떤 좋아함이나 싫어함에 관한 마음가짐을 일으킬 까닭 정도가 세워집니다. 그에 관한 saṅkhāra 정도가 떠오릅니다.
ē piḷiban̆da dænīmak yannā vū yamkisi ākārayē dænīma piḷiban̆da nigamanayak kaḷāda dænīma viññāṇa mātrayak haṭagannavā.
그에 관한 앎이 어떤 식의 앎으로 결론을 냈다면, 앎인 viññāṇa 정도가 생깁니다.
onna ōken rūpa mātrayaka svabhāvayak ē piḷiban̆dava dænena svabhāvayak sparśaya rūpa mātrayak vēdanāven dænena mātrayak, saṁgnāven han̆durana mātrayak, saṁkhārayen ē priya apriya hō ādīvati ē piḷiban̆da kriyātmaka vana mātrayak ēka goṇu vecca viññāṇa mātrayak tiyena mātara pahak hadalā paṁcaskandhayaṭa ætul karanavā.
그로써 rūpa 정도의 성품, 그에 대해 느끼는 성품, 곧 닿음인 rūpa 정도, vedanā로 느끼는 정도, saññā로 알아보는 정도, saṅkhāra로 좋음과 싫음 등에 관해 작동하는 정도, 그것이 모인 viññāṇa 정도, 이렇게 다섯 정도를 만들어 pañcakkhandha에 넣습니다.
anna vartamāna mohotak mohotakin atītayēṭa giyat nāma gōtrayā bavaṭa pat karalā æturu karapu eka manō talaya pihiṭanavā. mehema bihiṭana pihiṭanayaṭa manōlaya ohoma taram ila tiyenavā.
지금 순간이 한 순간 만에 과거로 넘어가도, nāmagotta로 만들어 들인 것은 mano 면에 자리 잡습니다. 이렇게 자리 잡을 만큼 mano 면에는 그만한 자리가 있습니다.
ēkē taram apiṭa hitāganna puḷuvan pættak ne manōraya svabhāvaya in̆dikaṭa tulat aran manōta pradēśaya viśāla satvayan kæpa karanna puḷuvan. sīmā karanna bæ.
그 크기는 우리가 헤아릴 수 있는 것이 아닙니다, mano의 성품이란. 바늘 끝만 한 곳 안에서도 mano 영역에 큰 중생들을 담을 수 있습니다. 한계를 정할 수 없습니다.
dæn mē manōtalayē oya nāmagōtara gæbbena manōtalaya pramāṇayen magē manō talaya anik kenāṭa miśra venna anik kenāgē manōtalaya maṭa miśra vennē yam yam lōka satyayek giya manōtalaya tava tavat kenekgē manō talayaṭa miśra velā bonnē næ.
이 mano 면에 nāmagotta가 담기는데, 그 mano 면의 크기로 보아도 내 mano 면이 남에게 섞이거나 남의 mano 면이 나에게 섞이지 않고, 어떤 세상 중생의 mano 면이 또 다른 이의 mano 면에 섞여 흐려지지 않습니다.
mēkat ektarā vidihaṭa lōka lakṣaṇaya. lōkesē atīntiyayi kivvē ēkayi. ōka hitalā vena karanna puḷuvan deyak nemeyi. lōkē svabhāvaya namut ē acitta lōka visi svabhāvayak tamayi ēkin eka miśra noya eka.
이것도 어떤 면에서 세상의 특성입니다. 'loka visaya acinteyya'라 한 것이 이것입니다. 그것은 생각으로 어찌할 수 있는 것이 아닙니다. 세상의 성품입니다. 그 acinteyya한 세상 성품이 바로 하나하나가 섞이지 않는다는 것입니다.
dæn ōka tērum gænīmaṭa apiṭa adat api mē navīna vidyāva hon̆da udāharaṇa deenavā. mē ekama viśva talaya tuḷa eka eka jātiya taraṁga bhātiya evanavā guvan idiriya.
이것을 이해하는 데 오늘날 현대 과학이 좋은 보기를 줍니다. 이 하나의 우주 공간 안에서 라디오 방송이 갖가지 파동을 보냅니다.
keṭi taraṁga kiyaka kiyayi, madhyama taraṁga kiyayi ati oya ādi vaśayen kiyā kilō sayikal meccara gāka taraṁgayak ē ādi vaśayen ganan vemu tiyalā evara kramayak tiyenavā.
단파니 중파니 하고, 몇 킬로사이클의 파동이니 하며 숫자를 매겨 보내는 방식이 있습니다.
dæn ēken anuva yam śabda kampanādī rūpa kampana sabda kampana valaṭa æti vennā vū yamkisi taraṁga pantiyak evanavā. ē guvan nidiliya yanakoṭa enavā vagē rūpa vāhina æturaṭa ē viśvayama tava ekak evanavā. dæn ō dæn lassa kīyak evalā ætta lassa gānak oya vidihaṭa śabda kampana taraṁganavā. hæbæyi ekin eka apiṭa ven karalā ganna puḷuvan kramayak tiyenavā. tava ekak hon̆da vennē næhæ.
그에 따라 소리 떨림이나 영상 떨림에 맞게 생기는 어떤 파동 줄기를 보냅니다. 라디오가 보내듯 텔레비전도 같은 우주 안에서 또 하나를 보냅니다. 지금 몇십만, 몇백만 개를 그렇게 떨림으로 보냅니다. 그러나 하나하나를 우리가 따로 받아 낼 방법이 있습니다. 다른 것과 엉키지 않습니다.
atara mædi hætækma sadahas gānak āvā. ekaka ṭikak kamis karanavā. ē okkoṭama iḍa salayak
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ṭikak kamis karanavā. ē okkoṭama iḍa salayak æti vuṇē. oya taraṁga pantiya apūrṇavaṭa visara novī. mē viṣaya tuḷama ekina ekaṭa bādhakayak novayi mē vissē tuḷama kriyātmaka venavā.
그 모두에게 자리가 생겼습니다. 그 파동 줄기들은 흩어지지 않고, 이 세계 안에서 서로 걸림 없이 이 우주 안에서 작동합니다.
menna mē vagē eka eka satvayāṭa tiyenavā taraṁga pantiyak. ē taraṁga pantiya eka satvayakē taraṁga pantiya anik kenāṭa sama nǣ.
이처럼 중생마다 저마다의 파동 줄기가 있습니다. 한 중생의 파동 줄기는 다른 이의 것과 같지 않습니다.
vividha ē kenek æn̆giri salakuṇak ara nam tava kenek æn̆gili salakuṇak samada kiyalā balanakoṭa kōṭiyak æn̆giri salakuṇa bæluvā samana.
갖가지입니다. 한 사람의 지문과 다른 사람의 지문이 같은지 보면, 천만 개의 지문을 보아도 같은 것이 있습니까?
mē dravvya mastumē kayīma eka koṭasa koccara asamana ati sūkṣama vannā vū cittaya koccara asama inna kohomavatma tava satyagē tibena taraṁga pantiyak citta san̆ga pantiyak tavat kiyana citta saṁka pantiyak hā sambandha karanna bæ.
이 물질 덩어리인 몸의 한 부분도 이렇게 서로 다른데, 아주 미세한 citta는 얼마나 다르겠습니까. 어떻게 해도 한 중생의 파동 줄기, 곧 citta 파동 줄기를 또 다른 이의 citta 파동 줄기와 이을 수 없습니다.
hæbæyi ekagē cittaṁgapat pattiya ovunm niṣpādanaya karagattā vū dænīma hæn̆dinīma ādīna rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa kiyana ara nāma gōtta saṭahan karanavā. ēkin ekaṭa sambandha samut pavatinavā.
그러나 저마다의 citta 파동 줄기는 스스로 만들어 낸 앎과 알아봄 같은 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa라는 nāmagotta를 새겨 둡니다. 하나하나 이어져 함께 있습니다.
ē ohugiyenma gati rakṣaṇayaṭa anukūla ena. hæma. gati venas vennet koṭat anurūpava ara ǣn̆dunu svabhāvaya venas novī. anurūpava venas velā hitanam ara rǣnaṭama sambandha pavatinavā. menna mē rǣṇa kāṭavat kaḍanna bæ. kāṭavat venas karanna bæ.
그 흐름 그대로 성향을 지키는 데 맞게 옵니다. 성향이 바뀌어도 그에 맞게, 그 이어진 성품은 바뀌지 않고, 맞게 바뀌더라도 그 줄에 이어져 있습니다. 이 줄은 누구도 끊을 수 없고 누구도 바꿀 수 없습니다.
tava kenekuṭa mēkaṭa æn̆gili gahanna bæ. hæbæyi onnam sparśa karalā ēkē aramuṇa dænagannat puḷuvan. aramuṇa dænagattaṭa ēkaṭa pahara gahanna bæ.
다른 사람이 여기에 손댈 수 없습니다. 다만 닿아서 그 대상을 알 수는 있습니다. 대상을 알았다고 해서 그것을 칠 수는 없습니다.
menna mehema hækiyāvak tiyenavā. manasē menna mē hækiyāva nisā eka satvaya tavat satvayakaṭa ven vennat onna paricitta vijāna gnānaya vani api cētōpariya gnānaya vana gnānayakin anika siddhiya illagena aragena balāganna ehema hækiyāvakut tiyena nava pahara gahanna ēka venas karanna ayitiyak nǣha puḷuvan kamak.
이런 능력이 있습니다. mana의 이 능력 때문에 한 중생이 다른 중생과 갈라지고, paracittavijānana ñāṇa 곧 cetopariya ñāṇa라는 앎으로 남의 일을 들여다볼 수 있는 능력도 있지만, 그것을 치거나 바꿀 권리나 능력은 없습니다.
mēka tamayi lōka viṣaya tuḷa satvaya atītayayi, lōka viṣaya atītayi, dharma viṣaya atītayayi kivvē. sāmānya kenekuṭa hitalā mēvā nivīraṇaya karanna bæhæ. ē taram ati sūkṣamayi.
이것이 '세상 영역 안에서 중생은 acinteyya, 세상 영역은 acinteyya, dharma 영역은 acinteyya'라 한 것입니다. 보통 사람이 생각으로 이것들을 결정할 수 없습니다. 그만큼 아주 미세합니다.
lovturā buddhagnānayaṭa tamayi mēka sambandhatāvaya æyi mehema novennē? æyi mehema vennē ādī vaśayen vigraha kirīmē aṁn̆ga sampūrṇa nyāya dharma ganna puḷuvan. namut ē gnānaya diyuṇu karagatta śrāvakayintak ōvā ektarāma haṭṭamaṭa vedāganna puḷuvan mē minissukeda tiyena praśna maṭṭama vehenna hon̆daṭama æti śrāvaka gnānayak.
이 이어짐은 lokuttara buddha ñāṇa에 속합니다. 왜 이렇게 되지 않는가, 왜 이렇게 되는가 하며 풀어내는 갖춘 이치(dharma)를 그 ñāṇa로 쥘 수 있습니다. 그러나 그 ñāṇa를 닦은 sāvaka들도 이것들을 어느 수준까지는 쥘 수 있습니다. 이 사람들이 가진 문제 수준을 푸는 데는 sāvaka ñāṇa로 충분합니다.
ēken miniha va praśnayakaṭa uttaraya śrāvakayan vahansē namakaṭa yānin viśva gōcara karalā.
그로써 sāvaka 한 분이 ñāṇa로 우주를 비추어 사람의 질문에 답할 수 있습니다.
itin menna mē śaktiya kramayak nisā tamayi kiyannē mē hæma satvayekuṭama ē vagē eka ekkenāṭa ven vecca citta saralaṁga pantiyak. ē ē pudgalayāgē niṣpādanaya hā sambandhava tiyenavā. ēken ohu nipadana nipadana hæma ekakma nāma gōtra vaśayen ara bhavaya tænpat venavā.
이런 힘의 방식 때문에 모든 중생에게 저마다 따로인 citta 파동 줄기가 있다고 하는 것입니다. 그것은 각 사람이 만들어 낸 것과 이어져 있습니다. 그로써 그가 만들어 내는 모든 것이 nāmagotta로서 그 bhava에 가라앉습니다.
bhavayē sīmāva meccarayi kiyalā nigamanaya karannat bæ. apiṭa apramāṇa dura hitanna puḷuvan. ēsāk ē bhavaya aha visillā tiyennē. bhavayaṭa sīmā tiyanna apiṭa bæhæ miccara usayi, meccara maha hatayi, miccara paḷalayi, meccara digayi kiyalā ehema sīmā panavanna bæ.
bhava의 한계가 이만큼이라고 결론 낼 수도 없습니다. 우리는 헤아릴 수 없이 먼 곳까지 생각할 수 있습니다. 그만큼 그 bhava는 펼쳐져 있습니다. bhava에는 한계를 둘 수 없습니다. 이만큼 높다, 이만큼 크다, 이만큼 넓다, 이만큼 길다 하는 한계를 둘 수 없습니다.
mē viññāṇayaṭa sīmāva panavanna bæhæ ananta viññāṇaya kiyalā. viññāṇaya anantayi kiyalā kivvā. ehenam viññāṇa lōkayaṭa pihiṭapu paṁcaskandhayaṭayi siyallama rūpa lōket anantayi, vēdanā lōket anantayi, saṁgnā lōket anantayi, saṁkhāra lōket anantayi viññāṇa lōket anantayi.
이 viññāṇa에는 한계를 둘 수 없어서 ananta viññāṇa라 합니다. viññāṇa는 끝이 없다고 하셨습니다. 그러니 viññāṇa 세계에 자리 잡은 pañcakkhandha 모두가 그러해서, rūpa 세계도 끝없고, vedanā 세계도 끝없고, saññā 세계도 끝없고, saṅkhāra 세계도 끝없고, viññāṇa 세계도 끝없습니다.
viññāṇaya yam tænakaṭa rūpayen torava, vēdanāven torō, saṁgnāven torava, saṁkhārayen viññāṇika gamanak hō hitaṭīmak hō pævætmak hō cutiyak hō nogiya ehenam pihidannet oya karamen
viññāṇa가 rūpa 없이, vedanā 없이, saññā 없이, saṅkhāra 없이 어디로 가거나 머물거나 이어가거나 cuti하는 일은 없으니, 자리 잡는 것도 그런 방식으로입니다.
ananta viññāṇayē koyi taram duraka hari vecca siddhiyak matakayek næguvot eban viññāṇaya pahaḷa vīmaṭa hētu vecca rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra etana gonnægilayi etanē viññāṇaya pahaḷa vunē.
끝없는 viññāṇa 가운데 아무리 먼 곳에서 일어난 일을 기억으로 떠올려도, 그 viññāṇa가 나타나게 한 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra가 거기 쌓여 있었기에 거기서 viññāṇa가 나타난 것입니다.
hari gæm̆buru mē hari tērum ganna hari amāruyi.
아주 깊어서 이해하기가 무척 어렵습니다.
namut mē anantava lōkayē api hitamu api venasak valaka ipadilā inna kālayak gæna hiṭiyā kiyalā. ada apiṭa matak karanna puḷuvan menna mē kālē menna mehema sakvalaka hiṭiyā kiyalā. ehenam ē viññāṇa nāma gōttaraya eccara sakvalaṭat ǣta ǣtaeka allaganna anna ēkayi kivvē sīmā karanna bæri ananta viññāṇayak gæna. viññāṇaya anantayi kivvē. aramuṇu kivvot ahuvenavā.
그러나 이 끝없는 세계에서 우리가 다른 cakkavāḷa에 태어나 살던 때가 있었다고 해 봅시다. 오늘 우리는 '이때 이런 cakkavāḷa에 있었다'고 떠올릴 수 있습니다. 그러면 그 viññāṇa의 nāmagotta는 그토록 먼 cakkavāḷa까지도 붙잡습니다. 그래서 한계를 정할 수 없는 끝없는 viññāṇa를 말한 것입니다. viññāṇa는 끝이 없다고 한 것입니다. 대상으로 삼으면 붙잡힙니다.
aramuṇu nokaḷot ehema viññāṇaya visuru vunot tamayi anantayaṭa nālā visuravanna puḷuvan. onnanam paṭukola antima biṁduvara bassan puḷuvan.
대상으로 삼지 않아 viññāṇa가 흩어지면 끝없음으로 퍼뜨릴 수 있습니다. 또 좁혀서 마지막 한 점까지 내려앉힐 수도 있습니다.
ē kiyannē tamā visin viññāṇaya pavatvāgena viññāṇaya aramuṇu karana āvarjanaya api sīmā karamu. ē maṭṭamaṭa hitanna ēhāṭa pēnnē næ.
곧 스스로 viññāṇa를 지니면서 viññāṇa를 대상으로 삼는 āvajjana를 우리가 좁혀 봅시다. 그 수준에서 생각하면 그 너머는 보이지 않습니다.
antimaṭa ākiṁjaññāyatana kiyana talayi diṣ nam aragattahama viññāṇaya bahinavā itāma tun mātayakaṭa. ēyin pin kisima mataka sambandhayak næhæ. bāhira lōkē aramuṇa ekakvat sambandha vennē. hæbæyi ēvā tiyenavā. nāma gōcaraṭa vaśayen visel anantava tiyenavā. hæbæyi api sambandha vunē næti nisā dænīmaṭa gōcara næha.
마지막에 ākiñcaññāyatana라는 단계에 들면 viññāṇa는 아주 작은 정도로 내려앉습니다. 그로부터는 어떤 기억과도 이어짐이 없습니다. 바깥 세계의 대상 하나와도 이어지지 않습니다. 그러나 그것들은 있습니다. nāmagotta로서 펼쳐져 끝없이 있습니다. 다만 우리가 이어지지 않았기에 앎에 닿지 않는 것입니다.
anna ehema dænīmen harayak nǣha væḍak nǣha kiyalā athærīgena athæriyena canta rāgayen duru karagena yanakoṭa viññāṇa mātrayaṭa væssot mokada vennē?
그런 앎에는 알맹이가 없고 쓸모가 없다며 놓아 버리고, 놓으면서 chandarāga를 버려 나아가 viññāṇa 정도로 내려앉히면 어떻게 될까요?
āsin canyāya atarana kiyana denna dekak mīṭanavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
tavat bæsvot ehema niva saṁgnā nāsaṁ tiyenavā mēka hin̆dennama yanavā. viññāṇaya āvarja nokaranama mātr̥āvot nirōdha samapattiya.
더 내려앉히면 nevasaññānāsaññāyatana가 있습니다. 이것은 거의 다 사라져 갑니다. viññāṇa를 āvajjana하지 않는 정도에 이르면 nirodha samāpatti입니다.
viññāṇaya viññāṇayat ekka sambandhīva. dæn viññāṇayat ekka sambandhava tiyena ekak. api vidyāpāmāna satvayāyayi vidyāmāna vena viññāṇaya ēkayi. anna api kara abhisaṁkhāra viññāṇaya kiyana ekaṭa gatta deyak tiyenavā. ēka api vidyāmāna vena viññāṇaya. ēkē satvayek vaśayen ē ē vartamāna mohotaka kriyātmaka viññāṇayak tiyenavānam. menna mē kriyātmaka vena viññāṇaya ēkakyi. ē kriyātmaka vena viññāṇaya tamayi satvayek panavanna puḷuvan.
viññāṇa는 viññāṇa와 이어져 있습니다. 지금 viññāṇa와 이어져 있는 것이 하나 있습니다. 우리가 드러나는 중생이고, 드러나는 viññāṇa가 그것입니다. 우리가 abhisaṅkhāra viññāṇa라고 한 것이 있는데, 그것이 우리로 드러나는 viññāṇa입니다. 그 안에 중생으로서 그때그때 지금 순간에 작동하는 viññāṇa가 있다면, 이 작동하는 viññāṇa는 하나입니다. 그 작동하는 viññāṇa로 중생을 가리킬 수 있습니다.
viññāṇiya kriyātmakayenma yam davasaka natara vuṇā. tavat viññāṇa sākacchē panavanna bæ.
viññāṇa의 작동 자체가 어느 날 멈추었다면, 더는 viññāṇa로 무엇을 가리킬 수 없습니다.
rūpayehi chandarāgayē vēdanāvehi canda rāgaya saṁgnāvehi, saṁkhārayehi, viññāṇaya kiyana paṁcaskandhayē chandara rāgaya duru karanna nam yam davasa canda rāgaya duru karana nisā ēvā samaga vidyāmānaya satva kriyākārītvaya keḷavara vuna nisā. satvayā yamakin pænnuvada ēka ivarayi.
rūpa에 대한 chandarāga, vedanā에 대한 chandarāga, saññā, saṅkhāra, viññāṇa라는 pañcakkhandha에 대한 chandarāga를 버린다면, 어느 날 chandarāga를 버렸기에 그것들과 함께 드러나던 중생의 작동이 끝났기 때문에, 중생이 무엇으로 가리켜졌든 그것은 끝납니다.
anna ēkaṭa gaha nivan dækka kenāgē nævata ipadumak nǣha. kriyātmaka vīmak nǣha kiyalā. hæbæyi paṁcaskandhaya vaśayen haṭagatta eka. ēka ēka kavuda næti karē?
그래서 nibbāna를 본 이에게는 다시 태어남이 없고 작동함이 없다고 합니다. 그런데 pañcakkhandha로 생겨난 것, 그것은 누가 없앴습니까?
ēka apiṭa mokada dæn satvayā æti vuṇāda næti vuṇāda ādī vaśayen praśna karanakoṭa arihatun vahansēgē svabhāvaya ahanna epā kivvā tērum ganna bæri nisā.
그것이 우리에게 무슨 상관입니까. 중생이 생겼느냐 없어졌느냐 하는 식으로 물을 때, arahant의 성품은 묻지 말라고 하셨습니다. 이해할 수 없기 때문입니다.
ōka kivva tōraganna ebæ lōkayaṭa ē atīta anāgata vartamāna goḍanagalā tibicca goḍanaganna læhæti vecca nirmāṇaya karapu ēka nædda æhuvot ē tiyenavā kivvot satvayā tava innavā kiyalā ehenam mulā dr̥ṣṭiyakaṭa binavā.
그것을 말해 주어도 세상은 가려내지 못합니다. 과거·미래·현재에 세워져 있던 것, 세워질 차례가 된 것, 지어진 그것이 없느냐고 물을 때 '있다'고 하면 중생이 아직 있다는 말이 되니, 그러면 미혹한 견해에 빠집니다.
ēkat nǣ kivvot ehema anisara kiyanavā mokavatma næti vena ekak neveyi kiyannē. satyayā kiyana ekak nædda? næta kiyana dr̥ṣṭiyaṭa bahinavā. ucchē dr̥ṣṭiyaṭa bahienavā.
그것마저 없다고 말하면, 아무것도 남김없이 사라져 버린다는 말이 아니라고들 합니다. 'satta 라는 것이 없느냐?' 하고 물어 '없다'고 하면 없다는 견해에 빠집니다. uccheda-diṭṭhi 에 빠지는 것입니다.
[ugura kǣrīma] mē śāsta dr̥ṣṭiyaṭayi ucchē dr̥ṣṭiyaṭayi lōka satyā bahinavā. piraṇavan payāpu kenā innavada nædda kiyana mē dekaṭa uttara denna kiyiyat oya karana
[목을 가다듬음] 세상 satta 들은 이 sassata-diṭṭhi 와 uccheda-diṭṭhi 에 빠집니다. parinibbāna 에 든 이가 있느냐 없느냐, 이 두 물음에 답하라고 하면 말입니다.
yam hētuvak nisā phalayak vaśayen kriyātmaka vecca kriyādhāmē tiyena tākkal satvayā vidyā māna.
어떤 까닭 때문에 그 열매로서 움직이게 된 작용이 남아 있는 동안은 satta 가 있는 것입니다.
ē kriyākārītvaya hētu nætnam phalaya nætivīma keravalakot satvayāya kriyātmakē nætnam etana satvaya panavanna bæ.
그 작용이, 까닭이 없어 열매도 없어지는 데에 이르러 끝나 버리면, satta 가 움직이고 있지 않다면, 거기에 satta 를 세워 부를 수 없습니다.
yam rūpayakin, yam vēdanāvakin, yam saṁgnāvakin, yam saṁkhārayakin, yam viññāṇayakin kriyātmaka vena yamak yam tænaka panavanna puḷuvan nam ētāṭa tāk satvaya pæne.
어떤 rūpa, 어떤 vedanā, 어떤 saññā, 어떤 saṅkhāra, 어떤 viññāṇa 로 움직이는 무엇인가를 어느 자리에 세워 부를 수 있다면, 그만큼까지 satta 라고 부를 수 있습니다.
anna satvayā kāmāvacara lōkē innavā rūpāvacara lōkē inna, arūpāvacarēka arūpāvacara bamaya kiyalā innavā.
그러니 satta 는 kāmāvacara 누리에 있고, rūpāvacara 누리에 있고, arūpāvacara 에서는 arūpāvacara brahma 라고 하여 있습니다.
dæn eyā ahavatni kriyātmakayi oyādi vaśayen kiyanna puḷuvan. ehenam satvayā kriyātmaka vennē oya ṭika kriyātmaka vuṇā. ehenam canda rāgaya duru kirīmē yam
이제 그는 아무 곳에서 움직이고 있다는 식으로 말할 수 있습니다. 그러니 satta 가 움직인다는 것은 바로 그것들이 움직였다는 것입니다.
vuṇā. ehenam canda rāgaya duru kirīmē yam tænakadī rūpaskandhaya kriyātmaka vuṇē nætnam vēdanā skandhaya, saṁgnāya skandhaya, saṁkhāra skandhaya, viññāṇa skandhaya kriyātmaka vunē nætnam ē satvayā dæn kavuru vuṇāda kiyalā hana kivvot vecca kenek panavanna bæha. kō satvayā kivva panavanna bæ.
그렇다면 chanda-rāga 를 걷어 낸 어느 자리에서 rūpakkhandha 가 움직이지 않고, vedanākkhandha, saññākkhandha, saṅkhārakkhandha, viññāṇakkhandha 가 움직이지 않는다면, '그 satta 는 이제 누가 되었느냐?' 하고 물어도 무엇이 된 누군가를 세워 부를 수 없습니다. 'satta 는 어디 있느냐?' 해도 세워 부를 수 없습니다.
anna keḷavara mē æti kalin mē vē anna mē æti kali vē.
그것이 끝입니다. '이것이 있을 때 이것이 있다.' 바로 이것이 있을 때 이것이 있는 것입니다.
imasmīṁ sati idan hōti imassa uppādā edan uppajja mē æti kalli mē vē mē upan mē upadimasmen asati idan nahōti imassa nirōdhā idan niruca mē næti kalli mē novē. meya nirōdha kalli mē nirōdha vē. niruca udā vennē næ. anna dharmaya tuḷin yathārthaya
imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati — 이것이 있을 때 이것이 있고, 이것이 일어나서 이것이 일어난다. imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassa nirodhā idaṃ nirujjhati — 이것이 없을 때 이것이 없고, 이것이 그칠 때 이것이 그친다. 그친 것은 다시 일어나지 않습니다.
vennē næ. anna dharmaya tuḷin yathārthaya dænaganna krama
바로 그것이 dhamma 를 통해 있는 그대로의 참모습을 아는 길입니다.
itin metana mē manōvāraya hā manōvārayē sit piḷiban̆dava dæn metanin dænagannavā manōvārayaṭa yana vala eka kramayak. manōvāraya kiyannē ōkayi.
그런데 여기서 manodvāra 와 manodvāra 의 citta 에 관해, 이제 여기서부터 알게 됩니다. manodvāra 로 들어가는 길 가운데 하나입니다. manodvāra 란 바로 그것입니다.
etakoṭa hiten hitanna puḷuvan. hitaṭa gattaēvā gæna hitanna puḷuvan. onnanam ēvayen hituvili goḍanagannat puḷuvan.
그러면 마음으로 생각할 수 있습니다. 마음에 받아들인 것들에 대해 생각할 수 있습니다. 그렇다면 그것들로 생각을 쌓아 올릴 수도 있습니다.
bāhirin nogena æhen nogena, kanen nogena, nāsayen nogena, diven nogena, kayen nogena ē hā sambandhayakin nogena ēvayen gatta ēvā piḷiban̆dava mul karagena etana ē āśraya pihiṭalā.
바깥에서 받지 않고, 눈으로도 귀로도 코로도 혀로도 몸으로도 받지 않고, 그것들과 이어지지 않고도, 그것들로 받았던 것들을 바탕으로 삼아 거기에 의지처가 자리 잡습니다.
hiten hitannat puḷuvan gattaēvā piḷiban̆dava ataka saṭahan aramuṇu karannat puḷuvan sihi karannat puḷuvan. ē piḷiban̆dava kaṭayutu karanna puḷuvan.
받아들인 것들에 대해 마음으로 생각할 수도 있고, 기억의 자국을 대상으로 삼을 수도 있고, 떠올릴 수도 있습니다. 그것에 관해 무엇인가 할 수 있습니다.
paṁcāra āvardhanaya paṁcāra āvarjanaya ōnē næha. manōra āvarjanaya kiyana ekayi kiyannē dekak.
pañcadvārāvajjana 는 필요 없습니다. manodvārāvajjana 라는 것, 이것이 두 가지입니다.
manōvāraya avaśya vena koṭas dekak tiyenavā. ēka manōvāraya avaśya vennē paṁcasvārayen gatta aramuṇu piḷiban̆dava ēvayen avaśya manōvāra vīti goḍanagalāgalā ē tuḷin yaḷi yaḷi ē rasa vidinna.
manodvāra 가 필요한 부분이 둘 있습니다. 하나는, 다섯 문으로 받은 대상에 관해 manodvāra 가 필요한 경우로, 그것들로 필요한 manodvāra vīthi 를 쌓아 올려 그것을 통해 그 맛을 거듭거듭 누리려는 것입니다.
æhen yamak gattaṭa passē æhen darśana aramuṇak aragena paḷaveni cakkutra cittavītiyak goranagalā ē aramuṇa āśvāda janakanam ēka dænaganna ōnakama lōka satyayāṭa dænagænīmē balāporottuva tiyena nisā. ēka mokakda kiyalā balanna tavat citta manōra citta vīti tunak ipadu venavā manōraya ætuḷu karagena.
눈으로 무엇을 받은 뒤, 눈으로 보이는 대상을 받아 첫 cakkhudvāra citta-vīthi 를 쌓습니다. 그 대상이 즐거움을 일으키는 것이라면 그것을 알고 싶어집니다. 세상 satta 에게는 알고자 하는 바람이 있기 때문입니다. 그것이 무엇인지 보려고 manodvāra 를 끌어들여 manodvāra citta-vīthi 가 세 번 더 일어납니다.
paṁcastrayen gattā aramuṇak manōvārayaṭa aragena ē manōvāraya æsuru karamuṇa hitama hiṭava yali yali citta vīṭi tunak nissādanaya kara tamayi paṁcatvārayan gatta ekak niścaya karagannē menna mehema ekak gattē kiyalā.
다섯 문으로 받은 대상을 manodvāra 로 가져와, 그 manodvāra 를 의지해 citta-vīthi 세 개를 거듭 일으키고 나서야, 다섯 문으로 받은 것을 '이러이러한 것을 받았다'고 확정합니다.
ati sūkṣama pælapiliyanak oya kiyannē.
아주 미묘한 흐름을 말하는 것입니다.
ōkaṭa kiyanavā anupadda ādhāraka citta vīti cittakṣaṇa 17k āyuṣa æti manōra citta vīti kiyalā.
이것을 anubandhaka citta-vīthi, 곧 cittakkhaṇa 17개의 수명을 지닌 manodvāra citta-vīthi 라고 합니다.
mēka ōnævennē paṁcavāraya hā sambandha væḍapila karana kenekuṭa.
이것은 다섯 문과 이어진 과정을 거치는 사람에게 필요합니다.
dhyānalābhiyavara dhyāna samāpattiya innakoṭa ōka avaśya næ. eyā paṁcasvāraya sambandhava nemeyi yannē pūrṇa manōvādaya siddha vīti. ē siddha vītayaṭa cittakṣana sīmāvak nǣ. samahara lakṣa kōṭi prakōṭi gānak gihi kenavara karannat puḷuvan.
jhāna 를 얻은 이가 jhāna-samāpatti 에 들어 있을 때는 그것이 필요 없습니다. 그는 다섯 문과 이어져 가는 것이 아니라 온전히 manodvāra vīthi 로 갑니다. 그 vīthi 에는 cittakkhaṇa 의 한계가 없습니다. 어떤 것은 십만, koṭi, pakoṭi 수만큼 이어지다 끝날 수도 있습니다.
hataki sīmā vennat puḷuvan. ēkaṭa 17ka sīmāvaka sambandhayak næ.
일곱에서 그칠 수도 있습니다. 거기에는 17이라는 한계와 아무 상관이 없습니다.
ēka hari gæm̆buru pættak oya kiyannē. vigraha karagattā hari amāraguvama tōrāganna.
이것은 매우 깊은 쪽 이야기입니다. 풀어 놓아도 알아듣기가 아주 어렵습니다.
itin mehema manasaṭa gatta dēval tamayi api nitarama nævata nævata matak karannē. īyē dækapu dē ada matak karannē manōvārayen. ē mataka saṭahana api gannavā manōvārayen. manōvārayaṭa ganna issellā manasen gannavā. manasen matak karanavā.
이렇게 마음에 받아들인 것들을 우리는 늘 거듭거듭 떠올립니다. 어제 본 것을 오늘 떠올리는 것은 manodvāra 로 합니다. 그 기억의 자국을 우리는 manodvāra 로 받습니다. manodvāra 로 받기 전에 마음으로 받습니다. 마음으로 떠올립니다.
ōkaṭa kiyanavā davāra mukta kiyalā. dvāra mukta citta. dvāra mutayi kiyalā vacanayak apē a api a api dharmayē tiyenavā.
이것을 dvāravimutta, 곧 dvāravimutta citta 라고 합니다. 우리 dhamma 에는 dvāravimutta 라는 낱말이 있습니다.
dæn dvāra mukta sit haṭagannē kohomada? dvāra sit monavada? dvāra mukta sit monavada kiyalā hoyāganna ōnē.
그러면 dvāravimutta citta 는 어떻게 일어납니까? 문에 매인 citta 는 무엇이고 dvāravimutta citta 는 무엇인지 찾아내야 합니다.
dæn paṭisandhiyaṭa hētu venakoṭa dvāra mukta cittayak kiyalā kiyanavā. paṭisandhi cittaya haṭagannakoṭa davāra mumukta.
paṭisandhi 의 까닭이 될 때 그것을 dvāravimutta citta 라고 합니다. paṭisandhi citta 가 일어날 때는 dvāravimutta 입니다.
paṁcārayen issellā ganna eka manōvārayaṭa gihillā manōvārayen ehāṭa gatiha hita kiyana ekak tiyenavā.
다섯 문으로 먼저 받은 것이 manodvāra 로 가고, manodvāra 너머에 gati 마음이라는 것이 있습니다.
dæn api hitamu yamkisi aramuṇak dækalā kenek baya ganna bhayānaka aramuṇak pennana æhæ kana divanāsaya śarīrayaga mēvaṭa gōcara velā bhayānaka aramuṇak āpuhama ē aramuṇa nisā haṭagannavā baya hitā.
이렇게 생각해 봅시다. 어떤 사람이 무서운 대상, 겁을 먹게 하는 대상을 봅니다. 눈·귀·혀·코·몸 같은 것에 닿아 무서운 대상이 들어오면, 그 대상 때문에 겁먹은 마음이 일어납니다.
dæn āpu aramuṇa gevilā giyā. æta bayat gevuṇā. aramuṇa gevanāṭa baya gevut næ.
이제 들어온 대상은 지나가 버렸습니다. 그러면 겁도 지나갔습니까? 대상은 지나갔어도 겁은 지나가지 않았습니다.
ehenam baya mokenda hapattē? mona hitenda? paṁcavārayat nemeyi manō dvārayat neveyi.
그러면 그 겁은 무엇으로 생긴 것입니까, 여러분? 어떤 마음으로 생긴 것입니까? 다섯 문도 아니고 manodvāra 도 아닙니다.
ehenam bayavama matuvevi yaḷi yali bayak venavā. bayama hæn̆gīmaṭa nægenavā. yaḷi yaḷi baya nægenavā. anna gati baya gatiyak āvā. gati laknavā.
그러면 겁이 저절로 솟아올라 거듭거듭 겁이 납니다. 겁이 느낌으로 솟아오릅니다. 거듭거듭 겁이 솟습니다. 바로 거기서 gati, 겁먹은 gati 가 생긴 것입니다. gati 가 자리 잡습니다.
menna mē vagē gatiya tamayi kenekgē upata hētu vennē.
바로 이런 gati 가 어떤 이의 태어남의 까닭이 됩니다.
mul vecca kāraṇaya paṁcanvārayen ganna puḷuvan. ara gatiyak æti karaguṇā.
뿌리가 된 일은 다섯 문으로 받은 것일 수 있습니다. 그것이 저 gati 를 만들어 낸 것입니다.
mē gatiya kiyannē æhen gatta ekakvat, kanen gatta ekakvat, nāsayen gatta ekakvat, diven gatta ekakvat, kayen gatta ekakvat hitanna ekakvat nemeyi. ōvā nætuva pahala vecca eka ehekut nemeyi.
이 gati 라는 것은 눈으로 받은 것도, 귀로 받은 것도, 코로 받은 것도, 혀로 받은 것도, 몸으로 받은 것도, 생각한 것도 아닙니다. 그렇다고 그것들 없이 나타난 것도 아닙니다.
gati nimi anna gati nimitta kivvet anna ēkayi. ēvā nisāma mulin allā dīlā sakas karalā dunnaṭa passē.
gati-nimi… 그래서 gati-nimitta 라고 한 것이 바로 그것입니다. 그것들 때문에 처음에 붙잡아 다듬어 준 뒤에 생기는 것입니다.
ehenam gatiya tuḷa innavā. ē gatiya ænavena eka.
그러면 그 gati 안에 머물게 됩니다. 그 gati 가 이어지는 것입니다.
ḷamayekuṭa allagena gæhuvā. ææluvā. ū dæn an̆ḍanavā pævanna.
어떤 아이를 붙잡고 때렸습니다. 이제 그 아이는 한참을 웁니다.
ē passē anna etara gahana vēdanāva nǣ. ēkedī æti vuna sōkākula bhāvayak tiyenavā. sōkākula bhāvaya gatiyak vuṇā. dæn
그 뒤로는 맞은 아픔은 없습니다. 그러나 그때 생긴 슬픔에 잠긴 마음이 남아 있습니다. 슬픔에 잠긴 마음이 gati 가 된 것입니다.
tiyenavā. sōkākula bhāvaya gatiyak vuṇā. dæn oya gati lakṣaṇaya ohugē manasē yamtāk velā kriyātmaka venavā ē tākkal ē gatiya kriyātmaka karalā hanam bāhira ipada vunā yamki kriyāpalāvaya.
이제 그 gati 의 모습이 그의 마음에서 움직이는 동안은, 그 gati 를 움직여서 밖으로도 어떤 작용의 열매가 생겨납니다.
gatiya sōkākula nam ē gatiya matu karagena denā sōkākula svabhāvayak bāhiraṭa.
gati 가 슬픔이라면 그 gati 를 끌어올려 밖으로도 슬픔에 잠긴 모습을 드러냅니다.
anna kenek maraṇāsanna mokada karannē? gatiyak æti kaḷāṭa passē. manasa maranna apiṭa bæ. æsa mæriya hæki, kaya mæriya hæki, kana mærihæ, nāsaya mærihæ, diva mærihæ, kaya mærihæ. gatiya maranna apiṭa gatiya maranna vena ekak nemeyi.
그러면 죽음에 가까운 사람은 무엇을 합니까? gati 를 만든 뒤에 말입니다. 우리는 마음을 죽일 수 없습니다. 눈은 죽을 수 있고, 몸도, 귀도, 코도, 혀도, 몸도 죽을 수 있습니다. 그러나 gati 를 죽인다는 것은 우리가 할 수 있는 일이 아닙니다.
æhæ kana divanāsaya śarīrayē bōmbayak ahalā pukuralā giyā. gatiyaṭa bōmba vadinnē næ. misayila gahanna bæ. ēkma bhautika lōkē tiyena ēvā
폭탄이 터져 눈·귀·혀·코·몸이 산산이 부서졌다고 합시다. 그래도 gati 에는 폭탄이 맞지 않습니다. 미사일로 칠 수도 없습니다. 그런 것은 모두 물질 누리에 있는 것들입니다.
menna ē nisā kenek mærenakoṭa pahaḷa karalā viciyam gatiyak tiyenavā nam gati cittaya kiyana ekanē manōvāraya manasa hā sambandha dvāra mukta cittaya
그러므로 사람이 죽을 때 드러나 있는 어떤 gati 가 있다면, gati citta 라는 것은 manodvāra, 곧 마음과 이어진 dvāravimutta citta 입니다.
onna oya cittaya tamayi īḷan̆ga uppattiyaka ravasa kiyalā pasubaraya hadannē.
바로 그 citta 가 다음 태어남의 바탕을 마련합니다.
æhen pēna ekavat kanen æhena ekavat nemeyi. āpu gati lakṣaṇaya ē nisā tamayi apiṭa ēka bhavayakin īḷan̆ga bhavayaṭa uppattiya āvaṭa passē gatiya nisā upāvaṭa passē. anit bhavaya æhiccā piniccā ekakvat matagena
눈으로 보이는 것도 귀로 들리는 것도 아닙니다. 들어온 것은 gati 의 모습입니다. 그래서 gati 때문에 한 bhava 에서 다음 bhava 로 태어난 뒤에는, 앞 bhava 에서 듣고 본 것을 하나도 기억해 오지 못합니다.
īṭa issellā bhavaya ticca æhicca ēvā pinicca ēvā matagena næta. ēka gannavānam ara gatiya āśrayen gihillā ē gatiya pahaḷa vunē monehakinda kiyalā balanakoṭa anna gatiya pahaḷa venna mula balapuvahama pēnavā paṁcandriya gōcara vecca mūla siddhiya. anna ēhā bhavaya dakinavā.
그 앞 bhava 에서 듣고 본 것들을 기억해 오지 못합니다. 그것을 얻으려면 저 gati 를 따라가서 그 gati 가 무엇으로 나타났는지를 살펴야 합니다. gati 가 나타난 뿌리를 살피면, 다섯 감관에 닿았던 뿌리 사건이 보입니다. 거기서 저쪽 bhava 를 봅니다.
bhavaya nodakinna hētuva onna oya sūkṣama dena tērum gæna apiṭa yanna bæri nisā.
우리가 bhava 를 보지 못하는 까닭은 그 미묘한 것들을 알아차리는 데까지 갈 수 없기 때문입니다.
yam gatiyakaṭa giyāma api gatiyehi gatiyē gati svabhāvayaṭa ælenavā. ēkaṭa vahal venavā.
어떤 gati 에 들어가면 우리는 그 gati 의 성질에 달라붙습니다. 그것의 종이 됩니다.
ēka madhyastha bavaṭa pat vunot kohomada mē gatiya āvē kiyalā. ēka noægena giyahama menna mē aramuṇē neveyi mē gatiya āvē kiyalā dænagatta hæki. anna edā ara īḷan̆ga bhavayaṭa yanavā. bhavaya āvartanaya karanna puḷuvan. peravisu kan̆dapilu āvartanaya karanna puḷuvan vennē ohomak.
그것이 치우치지 않는 데에 이르면 '이 gati 는 어떻게 왔는가' 하고 살필 수 있습니다. 거기에 달라붙지 않고 나아가면 '이 gati 는 이 대상에서 온 것이 아니구나' 하고 알 수 있습니다. 그때 다음 bhava 로 넘어갑니다. bhava 를 거슬러 떠올릴 수 있습니다. pubbenivāsa 를 떠올릴 수 있게 되는 것은 그렇게 해서입니다.
itin kāma lōkaya kāma adahasayen in̆dagena bhavaya ælumat arinna bæri nisā. ara gatiya piḷiban̆da ælīma vahal bava aharinna bæri nisā ē gatiyen igama gihillā ehā pætta balanna bæ.
그런데 kāma 누리에서 kāma 의 뜻을 품고 지내며 bhava 에 대한 달라붙음을 놓지 못하기 때문에, 그 gati 에 대한 달라붙음과 종살이를 놓지 못하기 때문에, 그 gati 를 넘어 저쪽을 볼 수 없습니다.
ōkayi hētu.
그것이 까닭입니다.
dæn ēka æti vennē. gatiyak nisā parivartanayak cuti paṭisandhiya avasthāvakayi.
이제 그런 일이 생기는 것은 gati 때문에 바뀜이 일어나는 cuti-paṭisandhi 의 때입니다.
dæn lōka satyayā cuta vunē cuta vuṇē nætnam paṭisandhi vaśayen avatanak nætuva sasara gamana āvā nam anna ē ena kaṭṭiya tamayi hun̆ga denek pera bava gæna jāti samādha gnānayen ehema kiyannē.
세상 satta 가 cuti 할 때, paṭisandhi 로서 큰 바뀜 없이 saṃsāra 길을 왔다면, 바로 그렇게 온 이들이 대개 jātissara-ñāṇa 로 지난 삶을 이야기하는 사람들입니다.
maraṇa vitarak cuta næha. ā cuta næ. maraṇaya kivvat jutiya nemeyi hitana. śarīraya mæralā giyā. ara kiyana mānasikatvaya læbū atdævasu bhavaya mæralā giyē næha. ehema nam cuti parisandi vunot ehema kiyanna bæru venavā. ehema kiyanna puḷuvan
죽음만으로 cuti 가 되는 것이 아닙니다. 죽음이라고 해서 곧 cuti 라고 생각하면 안 됩니다. 몸은 죽어 사라졌지만, 겪어 온 그 마음가짐의 bhava 는 죽지 않았습니다. 그러니 cuti-paṭisandhi 에서 바뀜이 일어나면 그렇게 말할 수 없게 됩니다.
kiyanna bæru venavā. ehema kiyanna puḷuvan nam divasak pahaḷa karapu kenekuṭa kiyanna puḷuvan ehema næti anit kenekuṭa ē ṭika kiyāganna hæbæyi.
그렇게 말할 수 있다면, dibba-cakkhu 를 일으킨 사람이라야 말할 수 있습니다. 그렇지 않은 다른 사람은 그것을 다 말해 내지 못합니다.
ēka hoyāganna bæruva yanavā. ehema nætnam ēkaṭa hētukāraka vannāvū divesak læbenna ōnē. puṇya itiyen hari karma vipāka idiyakin hari ehema nætnam dhyāna iradhiyakin hari. ēkaṭa gælapena iradiyak læbuvot ehema kiyanna puḷuvan. ēka sāmānya manasakaṭa gōcara næhæ. ē
그것을 찾아내지 못합니다. 아니면 그 까닭이 되는 dibba-cakkhu 를 얻어야 합니다. puñña-iddhi 로든, kamma-vipāka iddhi 로든, jhāna iddhi 로든 말입니다. 거기에 맞는 iddhi 를 얻으면 그렇게 말할 수 있습니다.
puḷuvan. ēka sāmānya manasakaṭa gōcara næhæ. ē nisā hun̆gā pera bava kiyana aya mama issellāt bævē mehema hiṭiyā mehema hiṭiyā mehema tænaka hiṭiyā manussayek nam manussayō gænama katā karana
그것은 보통 마음이 닿을 수 있는 것이 아닙니다. 그래서 지난 삶을 말하는 사람들은 대개 '나는 앞 생에 이러했다, 이러이러한 곳에 있었다' 하는데, 사람이었다면 사람 이야기만 합니다.
dæn atdæv gaṇanāva kiyāgenat yanavā. oya mōhanaya karalā ādi vaśayen gannat ehema krama tiyenavā. hæbæyi giya mama balēka velā hiṭiyā īṭa passē vihak velā hiṭiyā kiyalā kiyanna tāvaeka ahu velāvē næ.
요즘은 여러 생을 줄줄이 말하기도 합니다. 최면 같은 것으로 알아내는 방법도 있습니다. 그러나 '나는 고양이였다가 그다음에 다른 짐승이었다'고 말하는 경우는 아직 한 번도 잡힌 적이 없습니다.
balalēk velā in̆dalā minihek venna nam cuti paṭisanta atara gati venas vīmak venna ōnē. balal gatiya minis gatiyaṭa hærenna minis kayapadanavā. anna cuṭipaṭisandhiya atara gatiyak vunātnam nam gatiya mādhyak velā haṭan gatiyen tamayi īḷan̆ga bavaṭa parivartanaya kaḷē. ē
고양이였다가 사람이 되려면 cuti 와 paṭisandhi 사이에 gati 의 바뀜이 일어나야 합니다. 고양이의 gati 가 사람의 gati 로 바뀌어 사람 몸을 얻습니다. cuti 와 paṭisandhi 사이에 gati 가 생겼다면, 그 gati 가 다리가 되어 그 gati 로 다음 bhava 로 넘어간 것입니다.
gatiyen tamayi īḷan̆ga bavaṭa parivartanaya kaḷē. ē nisā yamkisi kenekgē atīta pera bava gæna mōhaṇaya karalā balāgena giyā. jātis maraṇa gnānaya vennē ēkē ḷamayi oya kiyana katā aragena bæluma pera bava kiyana ḷamayi. ē ḷamayiṭa kāṭavat kiyalā næhæ meccara kālekada balayek velā hiṭiyā, ballek velā hiṭiyā, īṭa passē minihek velā hiṭiyā kiyalā ehema ekak kiyalā.
그래서 어떤 사람의 지난 삶을 최면으로 살펴 왔습니다. jātissara-ñāṇa 라는 것도, 지난 삶을 말하는 아이들의 이야기를 모아 살펴보면, 그 아이들 가운데 누구도 '얼마 동안 고양이였고, 개였고, 그다음에 사람이었다'고 말한 적이 없습니다.
dæn ēket hon̆da pæhædili deyak tiyenavā. ḷamayi manōvikāra kiyanavā nam ōvā kiyanna ōnē. ḷamayi oya siddhi dannē næha. gati parivartanaya vena hæti sasara gamanak hædena hæti dannē næhæ. hæbæyi ballu balallut dækalā
여기에도 아주 뚜렷한 점이 하나 있습니다. 아이들이 마음의 탈로 지어내는 것이라면 그런 말도 해야 할 것입니다. 아이들은 그런 일들을 모릅니다. gati 가 어떻게 바뀌는지, saṃsāra 길이 어떻게 만들어지는지 모릅니다.
dannē næhæ. hæbæyi ballu balallut dækalā tiyenavā īṭa isselalā minissu velā dækalā tiyenavā. ahalā tiyenavā. ballek velā hiṭiyā minihelā hiṭiyā tissa kiyalā ohomat ē ahalā tiyenavā. ahagatta mānasika vikr̥tiyakin ḷamayi katā karanavā nam oya vidihaṭa eka ekkenāgen ahagatten.
그러나 개도 고양이도 본 적이 있고, 그 전에 사람들도 본 적이 있고, 들은 적도 있습니다. '개였다가 사람이었던 Tissa' 같은 이야기도 들어 봤습니다. 들은 것으로 생긴 마음의 뒤틀림 때문에 아이들이 말하는 것이라면, 이 사람 저 사람에게서 들은 대로 그렇게 말할 것입니다.
oya ḷamayiṭa papūrvaṭa kiyanna puḷuvan mama ballek velā ahaval gedara hiṭiya. ballek velā ahaval gedara hiṭiyā īṭa isselā hiṭiyā mama minihek velā ahaval gedara halanavā ē jātiyak kiyanna ōnē. hæbæyi
그런 아이라면 '나는 개였을 때 아무개 집에 있었다, 그 전에는 사람이었을 때 아무개 집에 있었다' 같은 말을 할 수 있어야 합니다.
gedara halanavā ē jātiyak kiyanna ōnē. hæbæyi ahamavā bæri velāvat ehema ekak oya mōha vidyātmaya mōhaya ekaṭa kaṭṭiyaṭavat ahuvelā næha. ḷamayagē pera bava mōhanayen ahagena kivvā. atītē ē jātiya ekak kiyanavā.
그러나 그런 것은 최면을 다루는 사람들에게도 한 번도 잡힌 적이 없습니다. 아이의 지난 삶을 최면으로 들어서 말한 것도, 지나간 생 하나를 말할 뿐입니다.
ehema kiyanna bæruva yanavā. kiyanna kiyat ēka tōrāganna bæri satvayaṭa pat venavā. eyāgē manasaṭa gōcana æti vena āvarjanaya karanna bæha.
그렇게 말하지 못하게 됩니다. 말하라고 해도 그것을 가려내지 못하는 satta 가 됩니다. 그의 마음에 닿아 떠오르는 것을 거슬러 떠올리지 못합니다.
mē bhavayaṭa issellā issellā bhavayak gæna ahapu tænaki eka ḷamaya. ē vagē yamkisiddhiyakin aragena mōha vidyātmaya kramayakin virayātmaya aragatta kramayakin. īṭa issellā bhavaya kiyanavā æya ḷamaṭa katā karanna bæ.
이 bhava 바로 앞의 bhava 에 대해 들은 아이가 있다고 합시다. 그렇게 어떤 일을 계기로, 최면 같은 방법으로 알아낸다 해도, 그 아이는 그보다 더 앞의 bhava 에 대해서는 말하지 못합니다.
monavat kiyannē ē bhavaya tuḷa kriyātmaka vanaṭa praticāra denna. ēken hari geniyat.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ē tamayi æda kara passē ē bhava gamaæti lakṣana tibbaṭa passē at dekayi kakul dekayi bema tiyāgena æm̆bari æm̆bara ehāṭa yanavā mehāṭa yanavā.
그런 bhava 의 자국이 남아 있으면, 두 손과 두 발을 땅에 짚고 기어서 이리저리 다닙니다.
ahapara uttara denna. īṭa passē mokada karannē? eka ekkenā æn̆gē æti vennē. gnā kivvā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna balavēgē atvak labalā tibicca mē bavaṭa issellā balat bavak labā tibena ḷamayekgē svabhāvaya gatiya pennanna puḷuvan gati lakṣaṇaya eyāgē karana dennē. ēttara gattahama ē gatiya kriyātmakā.
바로 이 bhava 바로 앞에 고양이로 살았던 아이의 모습입니다. 그 gati 를 드러낼 수 있습니다. 그 gati 의 모습이 제 할 일을 합니다. 계기가 생기면 그 gati 가 움직입니다.
itin ē gati lakkhaṇaya dænut ē ḷamayāgē kriyātmakava tibunavā. poḍi ḷamayā kālēdī mona vidihenvat bæhæ karavala muṭṭiya pēnna tiyā. okkoṭa horen kiyalā pæna karavala kæhalā kālayak yanavā.
그 gati 의 모습이 지금도 그 아이에게서 움직이고 있었습니다. 아주 어렸을 때는 마른 생선 단지를 눈에 띄는 데 둘 수가 없었습니다. 모두 몰래 뛰어들어 마른 생선을 꺼내 먹곤 했습니다.
ara gati lakṣaṇaya balalā velā hiṭapu gæti lakṣaṇaya minissu velā hiṭapu matbævili kriyātmaka vama karava ḷamayi kanna.
고양이였을 때의 그 gati 모습이 사람이 된 지금도 움직여서, 아이가 마른 생선을 먹는 것입니다.
ē ḷamayā kæmatina luṇu viri dālā ilā kanna. okkoṭama horen an læjjā hindā vaṭavilā kavuruvanna nætihama horama muṭiyalā karuralakalā karanna bæ.
그 아이는 그것을 소금과 고춧가루를 쳐서 먹기를 좋아합니다. 부끄러우니 모두 몰래, 둘러보다가 아무도 없으면 몰래 단지에서 꺼내 먹습니다. 그러지 않고는 못 배깁니다.
ara gati lakṣaṇaya [hāsyaya] ena hæṭi.
그 gati 의 모습이 이렇게 나옵니다. [웃음]
itin oya vagē yamkisi bhavayen bhavayaṭa parivartanaya venakoṭa cutipat atara hatarak tiyena bhavayaka parivartanayak āvat ōka kiyanna nam.
그러니 이렇게 어떤 bhava 에서 bhava 로 넘어갈 때, cuti-paṭisandhi 사이에 gati 가 있어 bhava 의 바뀜이 왔다 해도, 이것을 말하려면,
ēken ehāṭa kiyanna nam. ēvaya novælena nobæn̆dena diva tattvayaṭa dhyāna labana ēken divæsak pahaḷa karalā ē divæsaṭa gōcara kara gattot ē hara kīkinna mama harakayek ekkalā hiṭiyā, ballek velā hiṭiyā īṭa passē velā menna mehema kenek velā hiṭiyā. ehema vigraha karagena yanna puḷuvan. ēka harāvagē jāti paraṇa gnānaya kiyana ekavat ehema kiyanna bæha. itin mē okkoma pennanna mē
그 너머까지 말하려면, 그런 것에 달라붙지도 묶이지도 않는 하늘 같은 경지의 jhāna 를 얻고 그것으로 dibba-cakkhu 를 일으켜 그 dibba-cakkhu 에 닿게 해야, '나는 소였다, 개였다, 그다음에 이러이러한 사람이었다' 하고 말할 수 있습니다. 그렇게 풀어 나갈 수 있습니다. 그것 없이는 jātissara-ñāṇa 라는 것으로도 그렇게 말할 수 없습니다.
kiyanna bæha. itin mē okkoma pennanna mē obaṭa pennuvē manōvāraya saha mē manasa kriyātmaka vena ākāraya pennanna
이 모든 것을 여러분에게 보여 드린 것은 manodvāra 와 이 마음이 움직이는 모습을 보여 드리려는 것이었습니다.
mataka saṭahan ennē yayi novennē yayi. samahara aya matak vennē æyi matak novennē yayi. viśēṣa karuṇat matak venna novenna hētu monavada ēkaṭa pennapuma kāraṇaya itin manōvāraya kiyana ekē svabhāvaya ēkayi. itin manōvārayet manōvāra citta vīti haṭaganna ōnē.
기억의 자국이 왜 떠오르고 왜 떠오르지 않는지, 어떤 사람은 왜 기억하고 왜 기억하지 못하는지, 특별한 일이 떠오르거나 떠오르지 않는 까닭이 무엇인지 — 그것을 보여 드린 것입니다. manodvāra 라는 것의 성질이 그렇습니다. 그러니 manodvāra 에서도 manodvāra citta-vīthi 가 일어나야 합니다.
manōvāra krama dekak tiyenavā dvāra mukta sit ekak. anna dvāra muta sit valin tamayi api ara gati lassana valaṭa patvelā innē.
manodvāra 의 길은 두 가지가 있는데, 하나는 dvāravimutta citta 입니다. 바로 그 dvāravimutta citta 들 때문에 우리는 저 gati 의 모습에 사로잡혀 있습니다.
kenek varṇāsanna mohotaka dvāra mukta cittayē tamayi hētu vennē. īḷan̆ga atyavak goḍanagīmaṭa avaśya karana parisaraya śaktiya udā karanna.
사람이 죽음에 가까운 때에는 dvāravimutta citta 가 까닭이 됩니다. 다음 삶을 쌓는 데 필요한 둘레와 힘을 마련하는 것입니다.
dæn cakkutjāra dhad dārika maraṇāsanna citta vītiya kiyalā gannavā maraṇa āsanna citta vītiya.
이제 cakkhudvārika 니 하는 maraṇāsanna citta-vīthi, 곧 죽음에 가까운 citta-vīthi 라는 것을 말합니다.
āsanna citta vītiya æyi tiyennē. ēka kiyannē cuta velā paṭisandhi labanakoṭa cutiya cittaja nemeyi paṭisandhi cittaja nemeyi. karmaja pūrṇa karmajayi. ehenam citta vītaya cittakṣana 17k atara dānna puḷuvanda karma kriyāvaliya.
āsanna citta-vīthi 는 왜 있습니까? cuti 하고 paṭisandhi 를 얻을 때 cuti 는 cittaja 가 아니고 paṭisandhi 도 cittaja 가 아닙니다. kammaja, 온전히 kammaja 입니다. 그렇다면 kamma 의 흐름을 citta-vīthi 의 cittakkhaṇa 17개 사이에 넣을 수 있겠습니까?
ehenam cuti cittayi paṭisandhi cittiyayi kiyalā cittakṣana dekak dānna puḷuvanda citta vitaya cittakṣana deka paṭalavāgena tiyennē.
그렇다면 cuti citta 와 paṭisandhi citta 라는 cittakkhaṇa 둘을 넣을 수 있겠습니까? citta-vīthi 와 cittakkhaṇa 둘을 뒤섞어 놓은 것입니다.
śuti cittiya kiyalā æ cittakṣaṇayak paṭisandhi cittakṣaṇa tava cittakṣaṇayak cittakṣaṇa citta mitti cittakṣaṇa vala dæn motē cuti paṭisannam mūla dharmayaṭa viruddhayi. śutiyayi paṭisandhiyayi bhavāṁgayayi
cuti citta 를 cittakkhaṇa 하나로, paṭisandhi 를 또 다른 cittakkhaṇa 하나로 놓고 cittakkhaṇa 들 사이에 cuti-paṭisandhi 를 넣는 것은 뿌리 dhamma 에 어긋납니다.
viruddhayi. śutiyayi paṭisandhiyayi bhavāṁgayayi pūrṇa karmajayi. citta jiganna vik ēkaṭa nǣha kiyalā. citta avaśya næha. hæbæyi hitin nibalā mula denna ōnē. dunnaṭa passē karma cakra kriyākāraṭa bæssaṭa passē dāramitayi.
cuti 와 paṭisandhi 와 bhavaṅga 는 온전히 kammaja 입니다. 거기에는 citta 가 필요 없습니다. 다만 마음이 처음에 뿌리를 주어야 합니다. 그것을 주고 나서 kamma 바퀴의 움직임에 들어간 뒤에는 문에서 벗어난 것입니다.
ēka dārayen ganna citta vitihā sambandha næhæ. āsanna citta
그것은 문으로 받는 citta-vīthi 와 이어져 있지 않습니다. āsanna citta 는—
ov āsannanē maraṇa āsanna citta vī vidiyanē.
네, āsanna, 곧 죽음에 가까운 citta-vīthi 말입니다.
itin āsanna hita vidiyaṭa antimaṭa karma kriyākārīccaya nævatilā nævata ārambha karannā vū sthānaya tamayi cuti cittakṣaṇaya ḷan̆gadī karmaja kriyākārītvaya genāpa eka ivarayi. ē bhavayē śaktiya ivarayi. paṭisandhiya velādī nævata karma kriyākārītvayak ārambhava haṭagannavā. ē nisā karma venas vīmak tamayi etana siddha vennē. hari gæm̆buru
그러니 가까운 마음으로서, 마지막에 kamma 의 움직임이 멈추고 다시 시작되는 자리가 cuti cittakkhaṇa 입니다. 그 가까이에서 그 kammaja 움직임이 가져온 것은 끝납니다. 그 bhava 의 힘이 끝납니다. paṭisandhi 때 다시 kamma 의 움직임이 시작되어 일어납니다. 그래서 거기서 일어나는 것은 kamma 의 바뀜입니다.
tamayi etana siddha vennē. hari gæm̆buru pættak abhidharmaya kiya dannē nætuva tama ara dannāyaka kiya padena nisā api ṭa vigraha kaḷē. anik ayaṭa oba tōrāganna hari amāruyi. nætnam itirisiyē dakinnē nætuva oya ehā hiṭagena katā karannat bæ.
아주 깊은 쪽 이야기입니다. abhidhamma 를 모르고서는 힘들지만, 알아듣는 분들이 계시기에 우리가 풀어 드린 것입니다. 다른 사람들에게는 알아듣기 아주 어렵습니다. 그렇지 않으면 속속들이 보지 않고서는 그 앞에 서서 말할 수도 없습니다.
dala vaśayen yamak dænagannavā hæra. ē manōra sit kiyannē anna ēvayi.
대강 무엇인가를 아는 것 말고는요. manodvāra citta 라는 것은 바로 그런 것들입니다.
mē piḷiban̆dava tērum ganna bæri hariyak ehema tibuṇā nævata ahanna.
이에 대해 알아듣지 못한 부분이 있으면 다시 물어보십시오.
dæn mē tava praśnayak ehemavā tiyenavā mē haṭagat siyallen nidahas vēvā vedvā mē piḷiban̆dava daham vigrahayak karā denna kiyalā illīmak karanavā.
이제 또 물음이 하나 있습니다. '일어난 모든 것에서 벗어나기를' — 이것에 대해 dhamma 풀이를 해 달라는 부탁입니다.
dæn haṭagatta siyallen nidahas venavayi kiyalā kiyanakoṭa api dakinna nidahas vena krama dekak tiyenavā.
일어난 모든 것에서 벗어난다고 할 때, 우리가 보기에 벗어나는 길은 두 가지가 있습니다.
apiṭa karanna puḷuvan ekak tiyenavā. siddha karanna puḷuvan ekak tiyenavā. siddha venakan balā ainna ekak tiyenavā.
우리가 할 수 있는 것, 이루어 낼 수 있는 것이 하나 있고, 이루어질 때까지 기다려야 하는 것이 하나 있습니다.
haṭagatta siyallen nidahas vīma krama dekakin siddha vennē.
일어난 모든 것에서 벗어나는 일은 두 가지 길로 이루어집니다.
ekak tamayi haṭagat siyallehi chanda rāgaya nidahas ve. ēka apiṭa ārya mārgayalā karaganna puḷuvan deyak.
하나는 일어난 모든 것에 대한 chanda-rāga 에서 벗어나는 것입니다. 그것은 우리가 ariya-magga 로 해낼 수 있는 일입니다.
haṭagatta siyallehi āsāven yam bæn̆dīmak tibuṇā. ē āsāven ælena pædena bava bhavaya nidahas vīma candāgen nidahas vīma ēka ārya mārgaya balalā lōkē anicca vaśayen, dukkha vaśayen dækalā anatta vaśayen dækalā asārayi kiyalā dækalā. asāratvayak tiyena mama monavaṭa bæn̆dennada kiyalā. yathābhōdhaya tuḷin anna ē bæn̆dīmen nidahas venavā. menna mē nidahas vīma tamayi arihat phalaya kiyannē.
일어난 모든 것에 바람으로 맺은 어떤 묶임이 있었습니다. 그 바람으로 달라붙고 묶이는 bhava 에서 벗어나는 것, chanda 에서 벗어나는 것입니다. 그것은 ariya-magga 로 살펴 세상을 anicca 로, dukkha 로, anatta 로 보고, 알맹이가 없다고 보아, '알맹이 없는 것에 내가 왜 묶이겠는가' 하는 것입니다. 있는 그대로의 깨달음으로 그 묶임에서 벗어납니다. 바로 이 벗어남을 arahatta-phala 라고 합니다.
siyalla piḷiban̆davama chanda rāgayen nidahas vīma ārya mārgaya væḍīmē ihaḷama pratiphalaya arihat veḷa ākārayenma chandara rāgaya nidahas venavā.
모든 것에 대한 chanda-rāga 에서 벗어나는 것, ariya-magga 를 닦은 가장 높은 열매인 arahant 가 되는 길로 chanda-rāga 에서 벗어납니다.
hæbæyi haṭagatta siyallen nidahas venna unvahansē piraṇavā pānakan inna ōnē. etakan haṭagatta siyallema kayat haṭagatta siyallaṭayi.
그러나 일어난 모든 것에서 벗어나려면 그분은 parinibbāna 에 들 때까지 기다려야 합니다. 그때까지는 몸도 일어난 모든 것에 속합니다.
æn̆dumak pæḷan̆dupat velā haṭagatta ēvaṭa ayitiyi. sakas vecca atarayi tiyennē. sakas vecca eka nidahas venna bæhæ satyayaṭa pat vunā.
옷이며 쓰는 물건도 일어난 것에 속합니다. 지어진 것들 가운데 있는 것입니다. 지어진 것에서는 벗어날 수 없다는 것이 참입니다.
matu sakas karanna tibena hētuvak vaśayen tiyena chanda rāgayak tibuṇāda? ēken nidahas vuna hæ.
앞으로 지어 낼 까닭으로 있는 chanda-rāga 가 있었습니까? 그것에서는 벗어났습니다.
ehenam haṭagatta siyallen nidahas venna avaśya venavā. avasthā dekakin siddha vennē.
그러니 일어난 모든 것에서 벗어나야 합니다. 그것은 두 단계로 이루어집니다.
haṭagatta siyallen nidahas venna avaśya kenā ē vahal bhaven nidahas velā chanda rāgayen nidahas venna ōnē paḷamu. ēken arihat pat venna ōnē.
일어난 모든 것에서 벗어나고자 하는 이는 먼저 그 종살이 bhava 에서 벗어나 chanda-rāga 에서 벗어나야 합니다. 그것으로 arahant 가 되어야 합니다.
īṭa passē hadahā aṭagatta siyallen nidahas venna avasthāva venakan balā inna ōnē. mokakda avasthāva? kavadā hari jīvitē avasānaya. ē jīvitayē avasāna mohota dena ekak inna venavā.
그 뒤에 일어난 모든 것에서 벗어날 때가 올 때까지 기다려야 합니다. 그때가 언제입니까? 언젠가 오는 삶의 끝입니다. 그 삶의 마지막 순간을 기다려야 합니다.
haṭagatta siyallayen nidahas venna.
일어난 모든 것에서 벗어나려면 말입니다.
itin api ōka dækaganna ōnē haṭagatta siyallen nidahas vettā kiyana kal tiyā nidahas venna giyot ehema hariyannē
그러니 우리는 이것을 알아야 합니다. 일어난 모든 것에서 벗어난다고 하면서 때가 되기도 전에 벗어나려 들면 제대로 되지 않습니다.
næhæmpi goḍē tampi ruvā vagē. mokada hat gavvat dihā hambi am̆buḍa gahanē pīnanna paṭan gattā kiyalā apē hāsa katāvak tiyenavā. prasthāpatitu
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna ē vagē læhæenavā.
바로 그런 꼴이 됩니다.
api aya haṭagatta siyallen nidahas vennē. væḍa karannet næhæ gedara væḍa karannet næhæ. mokut næhæ okkoma dālalā haṭagatta siyalla nidahas venna ya.
우리 가운데 어떤 이들은 일어난 모든 것에서 벗어나겠다며 일도 하지 않고 집안일도 하지 않고 아무것도 하지 않은 채 모두 내던집니다. 일어난 모든 것에서 벗어나겠다고요.
ēka daham virōdhī væḍak nisā. yathābhōdhaya væḍak nemeyi.
그것은 dhamma 에 어긋나는 짓이기 때문입니다. 있는 그대로 깨닫는 일이 아닙니다.
haṭagata siyalla chandara rāgayen nidahata velā apē væḍa kaṭariyaṭa karagena inna ōnē.
일어난 모든 것에 대한 chanda-rāga 에서 벗어나면서도 우리 할 일은 제대로 해 나가야 합니다.
ēdin hindā apaṭa yamak karanna nætnam ē yutukama salakanna yutukama karanna ōnē. kaḷa yutu yamak ætnam mē jīvitaya nisā nopasu vaṭava nopækilava ēka karagena yanna ōnē.
그러니 우리가 해야 할 무엇이 있다면 그 도리를 살펴 도리를 해야 합니다. 이 삶 때문에 해야 할 일이 있다면 물러서지 않고 망설이지 않고 해 나가야 합니다.
ēka chanda rāgaya nemeyi.
그것은 chanda-rāga 가 아닙니다.
ē ē dē piḷiban̆da yam ælīmak bæn̆dīmakkin hæn̆denavā anna ēkē candāvaya.
이것저것에 어떤 달라붙음과 묶임으로 엮이는 것, 바로 그것이 chanda 입니다.
dæn kasāya piḷiban̆da apē ælīmak nǣha, bæn̆dīmak nǣha. hæbæyi kasāyē prayōjana dækalā api kes gaha ṭika hariyaṭa karagena yanavā. bohoma sælakillen karanavā kasā hin̆dina eka tehaṭa hin̆dagannavā kasāye hadāgannavā.
이제 달인 약물(kasāya)에 대해 우리에게는 달라붙음도 묶임도 없습니다. 그러나 약물의 쓸모를 알기에 우리는 그 차례를 제대로 밟아 갑니다. 아주 정성껏 합니다. 약물을 졸이는 일도 알맞게 졸이고 약물을 만듭니다.
hæbæyi ēka tel valaṭavat behet valaṭavat kisima priyabhāvayak næhæ. priya karalā ælenna deyak næhæ. hæbæyi dannavā mēka mē leḍēṭa mēka karagata yutu.
그러나 기름이나 약에 대해 아무런 좋아함도 없습니다. 좋아해서 달라붙을 것이 없습니다. 다만 이 병에는 이것을 해야 한다는 것을 압니다.
ē leḍayaṭa pratikāraya pratya vaśayen mēka diya yutuyi. ēgē baḍiginnat mahā rōgayak. baḍiginnaṭa kanna diya yutuyi. pipāsa rōgayak. pipāsayaṭa bonna tiyeyi.
그 병의 다스림으로서 이것을 주어야 합니다. 배고픔도 큰 병입니다. 배고픔에는 먹을 것을 주어야 합니다. 목마름도 병입니다. 목마름에는 마실 것이 있어야 합니다.
cachandara rāgaya nisā canda rāgaya haṭaganna kramayat avidyāven haṭaganna rōgaya ṭika bin̆dagatta ya avidyā pratiphalayen haṭaganna rōgaya ṭika bin̆dena inna ōnē.
chanda-rāga 때문에 chanda-rāga 가 일어나는 길과, avijjā 로 생기는 병들을 부수어야 합니다. avijjā 의 열매로 생기는 병들을 부수며 지내야 합니다.
baḍiginna avidyāvē rōgayak nemeyi.
배고픔은 avijjā 의 병이 아닙니다.
baḍiginna avidyāven haṭagatta pævætmē deveni pratiphalaya rōgayak. phalaya hētu phalaya rōgayak ēka.
배고픔은 avijjā 로 생긴 있음의 두 번째 열매로서의 병입니다. 까닭과 열매에서 열매 쪽의 병입니다.
avidyāvē hētuven kaya næmati phalaya haṭagattā. kaya næmæti dæn phalaya hētuvē phalayayi. phalayaṭa enavā bigini vēdanā pipāsa okkoma enavā. kækkuma vēdanāva dāhē enavā.
avijjā 라는 까닭으로 몸이라는 열매가 생겼습니다. 몸이라는 것은 이제 까닭의 열매입니다. 그 열매에 배고픔의 아픔, 목마름이 모두 찾아옵니다. 쑤심과 아픔, 화끈거림이 찾아옵니다.
itin ēvā avidyāvē rōga nemeyi. avidyāvē rōga monavada?
그러니 그것들은 avijjā 의 병이 아닙니다. 그러면 avijjā 의 병은 무엇입니까?
anicca, dukkha vū, anatta vū lōkaya niccayi, sukhayi, ātmayi kiyana dr̥ṣṭiyē pihiṭalā mana vaḍana rūpa passē, śabda passē, gandha passē rasa passē sparśaya gihillā ē tuḷin goḍanagāganna lōkayak tiyenavā.
anicca 이고 dukkha 이고 anatta 인 세상을 nicca 이고 sukha 이고 atta 라고 보는 견해에 자리 잡고, 마음을 끄는 형색을 좇고 소리를 좇고 냄새를 좇고 맛을 좇고 닿음을 좇아가서 그것으로 쌓아 올리는 세상이 있습니다.
menna mē nisā asahanayaṭa pat venavā. pera notibū asahanayaṭa obaṭa muhuṇa denna venavā. anna avidyāven haṭagatta.
바로 이것 때문에 괴로운 들끓음에 빠집니다. 전에 없던 들끓음을 맞닥뜨려야 합니다. 그것이 avijjā 로 생긴 것입니다.
hitē haṭagannavā gannā monavā hari yamkisi gati lassanak ṭikak. goḍanaganna kāmaya mul karagatta paṁcakāmaya mul karagatta nætnam mānaya īrṣiyāva krōdhaya vairaya mānaya phalagænīma ē jātiyakak mul karagena obavayi yamak goḍanagāgattahama
마음에 어떤 gati 의 모습들이 생겨납니다. kāma 를 뿌리로 한, pañca-kāma 를 뿌리로 한, 아니면 māna, 시샘, 성냄, 미움, 앙갚음 같은 것을 뿌리로 하여 여러분이 무엇인가를 쌓아 올리면,
menna mē nisā asahanayaṭa pat venavā. menna mē asāhana rōgaya kiyanavā goḍa nagāgatta avidyāvē rōgaya
바로 이것 때문에 들끓음에 빠집니다. 이 들끓음의 병을 쌓아 올린 avijjā 의 병이라고 합니다.
baḍiginna pipāsayādiya avidyāven goḍanagapu rōga nemeyi. avidyāven goḍanagapu dēka deveni pratiphala ēkayi ōkē tiyennē venakoṭa
배고픔과 목마름 같은 것은 avijjā 가 쌓아 올린 병이 아닙니다. avijjā 가 쌓아 올린 것의 두 번째 열매입니다. 거기에 있는 것은 그것입니다.
avyāpr̥ta karma kivvet onna ota puññāpi etakoṭa kusala akusala avyāpisa kusala akusala dekama dānna bæha ēka vipāka vaśayen læbenī itin anna ē nisā
avyākata kamma 라고 한 것도 바로 그것입니다. kusala, akusala, avyākata 가운데, kusala 로도 akusala 로도 넣을 수 없는 것으로, vipāka 로 받는 것입니다.
vipāka vaśayen læbenī itin anna ē nisā mokada vennē metandi api dænaganna ōnē siyallen nidahas venna avaśyamayi. avyākr̥tiyanut nidahas novanot.
그러니 여기서 무슨 일이 일어나는지 우리는 알아야 합니다. 모든 것에서 벗어나는 것이 꼭 필요합니다. avyākata 에서도 벗어나지 못하면,
ehema nætnam kusal akusal novena yam vipākayakin haṭagatta yamak ættana nam ēkin nidahas novunot. ē nisā vennē duka vin̆dinna venavā. arihatyaṭa pat venavā baḍiginasanna venavā. baḍikinnē duka vin̆dinna venavā. āhāra nokatta baḍigini.
아니면 kusala 도 akusala 도 아닌 어떤 vipāka 로 생긴 무엇이 있어 그것에서 벗어나지 못하면, 그 때문에 괴로움을 겪어야 합니다. arahant 가 되어도 배가 고파집니다. 배고픔의 괴로움을 겪어야 합니다. 먹지 않으면 배가 고픕니다.
pipāsa venavā jalaya nunna. ānanda vipāsāvē
물을 마시지 않으면 목이 마릅니다. 'Ānanda, 목이 마르다'—
vatura ṭikak denna lotara avabadalā pura vunada verennē?
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
tun vatāvak ānanda ipāsaya vatura ṭikak denna.
세 번이나 'Ānanda, 목이 마르다, 물을 좀 다오' 하셨습니다.
budurajāṇan vahansē tilīmak karanavā. pipāsaya dukak. ēka asahanaya hæbæyi lōtarā buduvelāvak ēken midenna bæruva kiyalā.
Buddha 께서 보여 주시는 것입니다. 목마름은 dukkha 입니다. 그것은 들끓음입니다. 그러나 세상을 넘어선 Buddha 가 되어서도 그것에서 벗어날 수 없다는 것입니다.
kavada piraṇavan pānnē īṭa passē nam vipāsaya kiyalā kevat ānanda kiyalā kenek han̆dunannavat ēkakma sambandhayak næhæ.
parinibbāna 에 드신 뒤에는 목마름이라는 것도, Ānanda 라는 사람을 알아보는 일도 아무 상관이 없습니다.
pipāsat eka ticca siyalu sīla sambandha ivarayi baḍiginna eka ticca sīla sambandha ivarayi. īta uṣṇa eka tiicca siyalu sambandha ivarayi. kaya tarāganna yanna enna æpenna honna pirisudu gan tibicca siyalu sambandha ivarayi. hita piḷiban̆dava yam tisakin goḍanægenna hitē vēdanāva tibicca siyalu sambandha hita piḷiban̆da ivarayi. næ gata hita piḷiban̆dava tibunē nāma rūpa dharma piḷiban̆da siyalu sambandhaya keḷavara vecca dhārāva.
목마름과 맺었던 모든 끈이 끝납니다. 배고픔과 맺었던 모든 끈이 끝납니다. 추위와 더위와 맺었던 모든 끈이 끝납니다. 몸을 지탱하고, 오가고, 씻고, 눕고, 깨끗이 하던 모든 끈이 끝납니다. 마음에 어떤 까닭으로 쌓이던 마음의 아픔과 맺었던 모든 끈도 끝납니다. 마음에 대해 남아 있던, nāma-rūpa dhamma 와의 모든 끈이 끝난 흐름입니다.
anna edāṭa tamayi balāporottu vennē siyalu duken nidahas.
그날이 바로 우리가 바라는 모든 dukkha 에서 벗어나는 날입니다.
itin ēka api balāporottu venavā nam apiṭa ayin karanna ekak tiyenavā. ayin venakan inna ekak tiyenavā.
그러니 그것을 바란다면, 우리가 걷어 내야 할 것이 하나 있고, 걷힐 때까지 기다려야 할 것이 하나 있습니다.
anna avidyāvē vipāka vaśayen goḍægalā dunna yam jātiyak ædda ē goḍanægalā dunna jātiya tuḷa apiṭa ayin karanna bæri ara kiyana avyākr̥ta dharmayak goḍanagalā dunna nam ēka gevenakan inna ōnē.
avijjā 의 vipāka 로 쌓여 주어진 어떤 태어남이 있다면, 그렇게 주어진 태어남 안에서 우리가 걷어 낼 수 없는 avyākata dhamma 가 쌓여 주어졌다면, 그것이 다할 때까지 기다려야 합니다.
ēvā goḍanagamin yamkisi mānasika adhānayak vinna pættak tiyenavānam ēka yathārthaya avabōdha karagena ēka vidharanna kalandarāgaya vidarīmen nidahas venna ōnē anna ē vagē api siyallen nidahas vennē ehemayi.
그것들을 쌓아 가며 어떤 마음의 붙듦을 겪는 쪽이 있다면, 그것은 참모습을 깨달아 chanda-rāga 를 부수어 그것에서 벗어나야 합니다. 우리가 모든 것에서 벗어나는 것은 그렇게 해서입니다.
haṭagat siyallen nidahas vennē deākārayaṭa haṭagatta siyalla piḷiban̆da chandara rāgayen nidahas velā koṭasaken nidahas velā. sōpadiśēṣa nirvāṇaya kiyalā ēkaṭa kivvā.
일어난 모든 것에서 벗어나는 것은 두 가지로입니다. 일어난 모든 것에 대한 chanda-rāga 에서 벗어나 한 부분에서 벗어나는 것, 그것을 sopādisesa-nibbāna 라고 했습니다.
īṭa passē haṭagatta siyalla vipākaya givilā gihillā keḷavaracca dharmaya ēken nidahas vunē. anupati śēṣa nirvāṇaya ki. ē anupati śēṣa nirvāṇaya labanna bækami ōna. sōpadiśēṣa nirvāṇaya keles nirvāṇaya keles nivāhærīmē matu karaganna ōkā
그 뒤에 일어난 모든 것의 vipāka 가 다하여 끝난 dhamma, 그것에서 벗어나는 것을 anupādisesa-nibbāna 라고 합니다. 그 anupādisesa-nibbāna 를 얻으려면 기다려야 합니다. sopādisesa-nibbāna 는 kilesa 의 nibbāna, kilesa 를 꺼 버리는 것으로, 그것은 우리가 이루어 내야 합니다.
dæn bella kapāgena mærina kiyalā kiyannē bella kapāgena mæravīmē siddha vennē kaya sambandha vennā vū ara vipākayen goḍanagāganna gata upakramaya
이제 목을 그어 죽었다고 할 때, 목을 그어 죽는 일에서 일어나는 것은 몸과 이어진 저 vipāka 로 쌓아 올린 꾀입니다.
dæn ē upakramaya hariyana ayat tiyenavā varadina ayat tiyenavā.
그 꾀가 맞아떨어지는 사람도 있고 빗나가는 사람도 있습니다.
ēka sampūrṇiyam karanna puḷuvan sasara chanda rāgaya duru kirīmaṭa hētukāraya ætuva yam kenek hiṭiyot. ē avasāna pratiphalaya labalā tibuṇa nam chanda rāgaya vidaralā tibuṇa nam nævata matu haṭaganna
그것을 온전히 이룰 수 있는 것은, saṃsāra 의 chanda-rāga 를 걷어 낼 까닭을 갖춘 사람이 있을 때입니다. 그 마지막 열매를 얻었다면, chanda-rāga 를 부수었다면, 앞으로 다시 일어나지 않습니다.
rahat venna nǣ rahat vunē karāgattaṭa passēnē.
그 전에 arahant 가 된 것이 아닙니다. arahant 가 된 것은 목을 그은 뒤입니다.
bella kapāgena væradi isselalā arihat vena bella kapanāvagē arihat næha. bella kapāgatta kapāgattaṭa passē mærenna issellā harit vennē.
목을 긋기 전에 arahant 가 된 것이 아닙니다. 목을 긋는 이는 arahant 가 아닙니다. 목을 그은 뒤, 죽기 전에 arahant 가 되는 것입니다.
dæn o venasak otana tiyennē. dæn api dakinnē mokakda? etakoṭa æn̆gē tibena vēdanāva okkoma dævuṇā bella kapā gattaṭa passē mokada vunē?
거기에 있는 다름은 그것입니다. 그러면 우리가 보는 것은 무엇입니까? 몸에 있던 아픔이 다 타 버린 듯한데, 목을 그은 뒤 무슨 일이 일어났습니까?
dæn api dakinavā mehema deyak. samasirisī venavā kiyalā vacanayak tiyenavā. yamkisi sthānayakin jīvitayē idira sidena mohotē arihatvayak læbunot. jīvitayē san̆dīmayi arihatya phalayayi deka ekaṭa labanavā. ēkaṭa kiyanavā samasīma venavā.
이제 우리는 이런 것을 봅니다. samasīsī 가 된다는 말이 있습니다. 어떤 자리에서 삶이 끊기는 바로 그 순간에 arahant 됨을 얻는 것입니다. 삶이 끊기는 것과 arahatta-phala 둘을 함께 얻는 것입니다. 그것을 samasīsī 가 된다고 합니다.
ē kiyannē maraṇāsanna mohotedī cuta vena mohotaṭa enakoṭa ē mohotēdī arihat labalā cita venavā avasānaya
곧 죽음에 가까운 순간, cuti 하는 순간에 이르러 그 순간에 arahant 됨을 얻고 cuti 하는 것, 그것이 끝입니다.
atdækī atdækīma labāganna bæ atdækīma kiyannē mehemayi. arihatyaṭa læbuṇu bava āvarjanā karanna velāvak nǣ. āvartanā kaḷot nǣhæ. ma arihatyaṭa pat vuṇā kiyalā dakinna. ehema sidanna velāvak nǣ.
그 겪음을 맛볼 수는 없습니다. 그 겪음이란 이렇습니다. arahant 됨을 얻었다는 것을 돌이켜 볼 겨를이 없습니다. 돌이켜 보아 '내가 arahant 가 되었다'고 볼 겨를이 없습니다. 그렇게 할 시간이 없습니다.
hæbæyi arihatyaṭa patvuṇā. hētu rōdanam phala nirōdha. matu pævætmaṭa tibena hētu okkoma nirōdha karagannavā.
그러나 arahant 가 되었습니다. 까닭이 그치고 열매가 그쳤습니다. 앞으로 있게 할 까닭들을 모두 그치게 합니다.
kaya nisā pavatina yam dukak tiyenavā nam mē dukayi ivasanna bæri. ē duka ivasanna bærikamin ē duka hāragattē kaya nisāna.
몸 때문에 있는 어떤 괴로움이 있다면, 이 괴로움을 견딜 수 없는 것입니다. 그 괴로움을 견디지 못해 그 괴로움을 짊어진 것도 몸 때문입니다.
matu æhæk balana balāporottu keḷavara nam. ahana balāporottu keḷavara nam. gan̆da suva dænaganna balāporottuva keḷavara nam. rasa dænaganna balāporottuva keḷavara nam. pahasa læbena balāporottuva keḷavara nam. eyāṭa hitana balāporottuvak nætnam. dæn eyāṭa tava ayin karanna balāporottuvak næha. hæbæyi ē ṭika okkoma ahak velā.
앞으로 눈으로 보려는 바람이 끝났다면, 들으려는 바람이 끝났다면, 냄새를 맡으려는 바람이 끝났다면, 맛을 알려는 바람이 끝났다면, 닿음을 얻으려는 바람이 끝났다면, 그에게 생각하려는 바람도 없다면, 이제 그에게는 더 걷어 낼 바람이 없습니다. 그것들은 모두 치워졌습니다.
ara vipāka kaya læbunaṭa passē kaya nisā haṭagannē yama tuvāleka vēdanāvak, geḍiyaka vēdanāvak hari dævillak piccilak hari ehema dænenavā. ēka vipāka vēdanāva.
저 vipāka 의 몸을 얻은 뒤에는 몸 때문에 상처의 아픔이나 종기의 아픔, 화끈거림이나 데인 아픔 같은 것을 느낍니다. 그것이 vipāka vedanā 입니다.
dæn eyāṭa aḍumā tiyannē duken nidahas vennē ē vipāka vēdanāven nidahas vena eka vitarayi. balāporottu okkoma næti vunā kiyannē
이제 그에게 남은 모자람은, 괴로움에서 벗어난다는 것이 그 vipāka vedanā 에서 벗어나는 것뿐이라는 점입니다. 바람이 모두 없어졌다는 것은,
dæn balāporottu tuniya okkoma næti vuṇat dæn meyā eka deyak tiyenavā. vipāka vēdanā pinavada upēkṣāvaṭa pat vunēnē. ē nisā eyaṭa vikṣi sittatāvayak tiyena.
이제 바람이 모두 없어졌어도 그에게는 한 가지가 남아 있습니다. vipāka vedanā 에 대해 upekkhā 에 이르렀습니까? 그렇지 못하니 그에게는 흐트러진 마음이 있습니다.
dæn vipākaya enakoṭa kayē svabhāvaya mēkayi kiyalā dænagattana. anna ē ṭikat ayin karanna ōnē.
이제 vipāka 가 올 때 '몸의 성질이 이렇다'고 알게 됩니다. 그 남은 것마저 걷어 내야 합니다.
kāmarāgat nǣha, rūpa rāgat nǣha, arūpa rāgat nǣha. namut māna, uddacca, avidyā kiyana poḍē poḍḍak hituva tiyenavā.
kāma-rāga 도 없고, rūpa-rāga 도 없고, arūpa-rāga 도 없습니다. 그러나 māna, uddhacca, avijjā 라는 것이 마음에 아주 조금 남아 있습니다.
anna ē poḍḍa ivara karanna bæri nisā. tamāṭa ætivena vēdanā piḷiban̆dava asānī uddaccayak æti venavā. udahas bavak visuruṇa bavak æti venavā.
그 조금을 끝내지 못했기 때문에, 자기에게 생기는 아픔에 대해 편치 않은 uddhacca 가 생깁니다. 성난 마음, 흩어진 마음이 생깁니다.
avidyāva nisā ēka tōraganna bæ ēka hæṭinē.
avijjā 때문에 '그건 원래 그런 것이다'라고 가려내지 못합니다.
haṭagatta dēka hæṭiyamayi monavā karannada? gevena niekan innavā. ara kampā vena deyak næha. onna oya poḍḍa hatana næha.
일어난 것은 그저 그런 것인데 무엇을 하겠습니까? 다할 때까지 지냅니다. 흔들릴 것이 없습니다. 그 조금이 없는 것입니다.
anna māna uddacca avidyāvatin ayin karanna tiyennē onna oya ponṭa
māna, uddhacca, avijjā 로서 걷어 내야 할 것이 바로 그 점입니다.
yam dukaṭa karadarayakaṭa pat venakoṭa ēka itin lōka svabhāvaya ōka tamayi mēka tiyena
어떤 괴로움이나 어려움을 만날 때 '그것이 세상의 성질이다, 이것이 있는 동안은'—
kanna n ēkak veccā ēvala dāgē veccā maṭa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ēkē praśnaya anna ē ṭikat pūrṇa veccahamayi arihatvaya pūrṇa vena
'그것이 내 문제다' 하는 것, 그 부분까지 온전해질 때 arahant 됨이 온전해집니다.
koyi tænak gæm̆buruda ē anna ē ṭika pūṇa næti nisā tamayi bella kapā gannē ē venakoṭa anāganna
어디가 깊은 곳입니까? 바로 그 부분이 온전하지 않기 때문에 목을 긋는 것입니다.
kapā gannē ē venakoṭa anāganna ē venakoṭa anāganna ananmit ēka antē tiyenavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
arihat mā arihat mārgaya balalā tiyennē. kāma rāgat nǣhæ, rūpa rāgat næhæ, arūpa rāgat næhæ. bin̆dalāyi ṭika
arahant ma— arahant-magga 를 닦아 놓았습니다. kāma-rāga 도 없고, rūpa-rāga 도 없고, arūpa-rāga 도 없습니다. 그것들은 부수었습니다.
māna uddacca vidyā kiyana eka oya poḍḍa tamayi antimaṭa ituru vunē. mānaya nisā allagatta poḍḍak tibuṇā at mē mānaya.
māna, uddhacca, avijjā 라는 그 조금이 마지막에 남았습니다. māna 때문에 붙잡은 조금이 있었습니다. 바로 이 māna 입니다.
dæn maṭa mē duka enavanē. maṭa tavama hitenavanē. anē maṭa kiyana ekat ekka sambandha vennē anna oya poḍḍa tibuṇā.
'이제 나에게 이 괴로움이 오는구나.' '나는 아직도 이렇게 느끼는구나.' '아이고 나야' 하는 것과 이어지는 그 조금이 있었습니다.
mē mama kiyalā hadāgattā avidyāva kuṇugoḍa nemeyi duka dennē.
'나'라고 지어 놓은 이 avijjā 의 쓰레기 더미가 괴로움을 주는 것이 아니겠습니까?
ēka væḍikālu pavatinnē næha koyi mohotaṭa gevilā yana gevilla gevi.
그것은 오래 가지 않습니다. 어느 순간에든 다해 갑니다. 다해 가는 것은 다해 버립니다.
svāmīn vahansa ēka prāṇaghātayen ē prāṇaghātaya kiyalā kiyannē anit kenavaṭa hiṁsā kirīma.
"스님, 그것은 pāṇātipāta 에 드는 것입니까?" — pāṇātipāta 라는 것은 남을 해치는 것입니다.
yam kenekuṭa hiṁsāvak pīḍāvak karapu prāṇaghāta pāpayaṭa ahuvennē. tamā tamāṭa siduva gænīma nemeyi.
누군가를 해치거나 괴롭혀야 pāṇātipāta 의 pāpa 에 걸립니다. 자기가 자기에게 하는 것은 아닙니다.
taman tava pirōni hididdī.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
taman anunṭa yamma avaḍak karot tamayi prāṇaghātayaṭa asu vennē. tamāgē jīvitaya samāna æti karagænīma prāṇaghātayaṭa asu vena ekak nemeyi.
자기가 남에게 어떤 해를 끼쳐야 pāṇātipāta 에 걸립니다. 자기 목숨을 끝내는 것은 pāṇātipāta 에 걸리는 일이 아닙니다.
ēka hæbæyi hētu phalayak tiyenavā. mokaṭada næti karagattē? etanayi ēka balapānnē. tamangē jīvitaya næti karagattē mona hētuvada? samahara kenek anungen phala gannat ōka karanavā.
그러나 거기에도 까닭과 열매가 있습니다. 무엇 때문에 끝냈느냐, 거기서 영향을 줍니다. 무슨 까닭으로 자기 목숨을 끊었습니까? 어떤 이는 남에게 앙갚음하려고 그렇게 하기도 합니다.
mama inna kannē okkoma karanna hiṭapu pirin̆davalak karanna. ov kanaṭi balanna ov vahagilā mærenavā mat ov etako balāgena
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
mata oraganna phala gænīmē mānasikatvayak tuḷin tamagē jīvitaya næti karaganna puḷuvan kenek
앙갚음하려는 마음가짐으로 제 목숨을 끊을 수 있는 사람도 있습니다.
palak tamanṭa taman gahagannē taraha giyahama anuragahana tamangē taman gahagannē
화가 나면 앙갚음으로 자기가 자기를 때립니다. 남을 때리는 대신 제 자신을 때리는 것입니다.
ē anuvamayi ē yannē. anuga pagana karanavā væḍa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
etakoṭa pāpa ǣ etakoṭa pāpaya mi
"그러면 pāpa 는…?" "네?" "그러면 pāpa 는요?"
æyi nættē pāpayak tiyenavā ē prāṇaghāta pāpaya nemeyi. ēkana tiyennē vena prāṇaghāta cētanāven haṭaganna pāpaya nemeyi etana tiyennē.
왜 없겠습니까, pāpa 는 있습니다. 다만 pāṇātipāta 의 pāpa 는 아닙니다. 거기 있는 것은 pāṇātipāta cetanā 로 생기는 pāpa 가 아닙니다.
etana tiyennē dvēśaya mul karagatta dvēśa sahagata pāpayak.
거기 있는 것은 dosa 를 뿌리로 한, dosa 가 함께하는 pāpa 입니다.
hitē haṭaganna avidyā vyāpāda vyāpādaya mul karagatta pāpaya
마음에 생기는 abhijjhā, byāpāda — byāpāda 를 뿌리로 한 pāpa 입니다.
manasa mul karagattā kayen haṭaganna pāpa tuna eka prāṇaghāthā adattā ada dāna kāma mityācatā kaya nisā haṭaganna pavatunā.
마음을 뿌리로 하여 몸으로 생기는 pāpa 셋은 pāṇātipāta, adinnādāna, kāmesu micchācāra 로, 몸 때문에 생기는 pāpa 입니다.
musāvāda pisunāvāta pasāvāda sampa kaḷama vacana nisā hadaganna pavatinavā.
musāvāda, pisuṇāvācā, pharusāvācā, samphappalāpa 는 말 때문에 생기는 pāpa 입니다.
avijjā vyāpāda vicchā diṭṭannē dæḍi lōbhaya saha vairaya næ vyāpādaya mityā dr̥ṣṭiya
abhijjhā, byāpāda, micchādiṭṭhi — 거센 lobha 와 미움, byāpāda, micchādiṭṭhi 입니다.
vyāpāda kiyannē taman væhærena pættaṭa væṭena taman vināśa vena pættaṭa
byāpāda 란 자기가 시들어 가는 쪽으로, 자기가 무너지는 쪽으로 떨어지는 것입니다.
ara ēka manussayōgē mē kaḍēka api dækka sil
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
30k. ē veni ehē kaḍē tibenavā mē kanuvak. eḷiyanavara mē issaraha tiyena lǣli vahana kanuvak.
저쪽 가게에 기둥이 하나 있습니다. 가게 앞에 널빤지 지붕을 받치는 기둥입니다.
vena in̆dalā inna ekapa nægiṭa vædena panava onna ammō ūvi kiyalā alla gattat gahagena gahagena
거기 앉아 있다가 일어나면서 머리를 부딪치자 '아이고!' 하며 그 기둥을 붙잡고 치고 또 칩니다.
gālā alu pana hatara vadāvak tava gamana hætenata tæna geḍigærunavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kavuru tiyena paḷigāna tamanṭa vecca tamā visinma paḷi gatā tamanṭa dæn mēkaṭa kanuva satik nemeyi.
누구에게 앙갚음하는 것입니까? 자기에게 일어난 일을 자기 스스로 앙갚음하는 것입니다. 이 기둥은 살아 있는 것도 아닌데 말입니다.
mēkaṭa kiyanavā dasa vidha āgrōsa vastu. oyin navayak āgāda vastu. navadha āgāda vastu namayak. dasaveni eka tamayi asthāna rūpaya.
이것을 열 가지 āghātavatthu 라고 합니다. 그 가운데 아홉이 āghātavatthu, 아홉 가지 āghātavatthu 입니다. 열 번째가 aṭṭhāna-kopa 입니다.
asthāna pīḍanaya hētuvak næti taraha yā. kenek pudgalayek arun nokarana taraha.
aṭṭhāna, 자리가 아닌 데서 나는 성, 까닭 없는 성냄입니다. 어떤 사람이 일으키지도 않은 성냄입니다.
samahara ayaṭa pudgalayō væḍak karanna gihillā væḍa karanna bæriuvahama dam̆balā gahalā kalā poḍi kara visi karanavā ēka
어떤 사람들은 무슨 일을 하려다 잘 안 되면 내던지고 두들기고 부수어 집어던집니다.
ēkana hæti. ov tamā tamāṭa vēdanā dīrva.
바로 그런 것입니다. 네, 자기가 자기에게 아픔을 주는 것입니다.
asthāna gōpaya kivvē. ēkat dvēśa sahagata pavalaṭa væṭennē manasē haṭagannā vū manasa mul karagatta pavvalaṭa bāhira pudgalat eyak etana mul vuṇēnē.
그것을 aṭṭhāna-kopa 라고 했습니다. 그것도 dosa 가 함께하는 pāpa, 마음에서 생기는, 마음을 뿌리로 한 pāpa 에 듭니다. 바깥 사람이 거기서 뿌리가 된 것이 아니니까요.
itin ēka pāpayak tamayi. itin ehema haṭagattā bhāvayagen yamkisi tamagē sēdīvahani karaganna puḷuvan.
그러니 그것은 분명 pāpa 입니다. 그렇게 일어난 마음 때문에 자기 목숨을 해칠 수도 있습니다.
hæbæyi ē nisā tamanṭa siddha venavā. kālāntarayā yanakan ēkē vipākaya vidennē. etakoṭa vipāka denavā kiyanavā mida vamayi kiyannē.
그러나 그 때문에 자기에게 일이 생깁니다. 오랜 세월이 지나도록 그 vipāka 를 겪습니다. 그러면 vipāka 를 준다는 말은,
itin ēka tamayi kiyannē. itin eyā gatta vipākaya dæn samahara velāṭa eyā ē lōkē ipadilā. ē karagatta vipākaya anuva eyāṭa vipāka denavā kiyannē eyāma manasin goḍanægāgatakō ekak ēka. manasē dūṣitatāvaya æti karena manasē dūṣitatāvayen kenek nisā hō eyā pirihīmaṭa pat venavā. kenekuṭa oya pahara gahannē nætuva
바로 그것을 말하는 것입니다. 그가 받은 vipāka 로 때로는 그런 누리에 태어납니다. 그 지은 것에 따라 vipāka 를 준다는 것은 그 자신이 마음으로 쌓아 올린 것입니다. 마음의 더러움이 생기고, 그 마음의 더러움 때문에 그는 무너져 갑니다.
pat venavā. kenekuṭa oya pahara gahannē nætuva īṭa passē eyāṭa hæma illēma pēnna paṭan gannavā ē mānasikatvayama udā venavā. īṭa passē mævilalāma pennanna paṭan gannavā e ayaṭa ē jātiyama karadara karanna enavā.
누가 그를 때리지 않아도, 그 뒤로 그에게는 곳곳에서 무엇인가 보이기 시작합니다. 그 마음가짐 그대로가 되살아납니다. 그 뒤로 그런 것들이 지어져 보이기 시작하고, 그런 무리가 그들을 괴롭히러 옵니다.
īṭa passē eyā karannē ē lōkē vaha honavā. mæricca lōket vahalā hoyanavā.
그 뒤에 그가 하는 일은 그 누리에서도 독을 마시는 것입니다. 죽은 뒤의 누리에서도 독을 찾습니다.
ē vagē krama tiyenavā. dæn gedara anit aya taraha velā dennā kæmætten galak ganna pænalā mæranot ehema oya taruṇa taruṇa itin ē ē kriyāvaliya otanama siddha venavā ē gandhabba lōkavala
그런 일들이 있습니다. 이제 집안 사람들이 반대해서 둘이 함께 바위에서 뛰어내려 죽는 젊은이들이 있다면, 그 일이 바로 거기 gandhabba 누리에서 그대로 일어납니다.
atanin pænnā mærunā anit pætten kærakilā āyati innavā dækā amærilanē arainnē dennā ekatu vunā api mæremuda mæremu apiṭa ōnē nǣ jīvat venavā. atla
저쪽에서 뛰어내려 죽었는데, 다른 쪽으로 돌아 나와 보니 다시 살아 있습니다. '죽지 않았네' 하고 둘이 다시 만나 '우리 죽을까?' '죽자, 우리는 살고 싶지 않아' 합니다.
mæremu apiṭa ōnē nǣ jīvat venavā. atla pædakin giya kigava hædilā sinduvak kiya saman ehema ara santōṣayen ā kiyalā aya ara perema gandhāpada lōkē dennā atta væra pættenadi sinduvak kiyalā pahinavā galapannaṭa ara vagēma ævillā pēnavā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kǣli kæḍalā visivuṇā giyā. āya panakoṭa gahagula dennat depættē.
몸이 조각조각 부서져 흩어져 버렸습니다. 다시 뛰어내리니 둘이 또 양쪽에 있습니다.
āyeṣa āyu mæremuda apiṭa væḍak næhæ mē vidi hon̆dayi āyet tatvala bæn̆dagena ara sinduva kiyannē āyu mayinna ōka keravarak ennē næha dahas kōṭiyā kiyalā. samahara velāṭa karma hatiya gevennē kakda edā venakan oya siddhiya oya vidihaṭa oyagollōka yanavā.
다시 '우리 죽을까? 이렇게 사는 건 쓸데없어' 하고 다시 서로 묶고 그 노래를 부릅니다. 이것은 천만 번이 되어도 끝나지 않습니다. 때로는 kamma 의 힘이 다하는 그날까지 그 일이 그렇게 그들에게 되풀이됩니다.
ada ok tiyenavā. adat ōka dakinna tiyenavā. ō ōgē avasthāva dækapu aya tiyennē. ē kiyannē sāmānya ara manasa kriyātmaka vena anukūla vena velāvaṭa oya vagē vecca siddhiya oya vidihaṭama dakinavā. næ kenek gahakin vællā kǣ gæhuvot galakin pallaṭa vællā sē dīhāni karē ohoma deyak vunot samahara velāvaṭa oya siddhiya anik ayaṭa mē adr̥ṣyamāna han̆ḍakin vāgē æhena avasthāval tiyenavā.
오늘도 그런 일이 있습니다. 오늘도 그것을 볼 수 있습니다. 그런 장면을 본 사람들이 있습니다. 곧 보통 마음이 거기에 맞게 움직이는 때에 그렇게 일어난 일을 그대로 봅니다. 또 누가 나무에서 떨어지며 소리쳤거나, 바위에서 떨어져 목숨을 해친 일이 있으면, 때로는 그 일이 다른 사람들에게 보이지 않는 목소리처럼 들리는 때가 있습니다.
mokada vennē gandhabba lōkē ohu ē kriyāvaliya tava yannē.
왜 그러냐 하면, 그가 gandhabba 누리에서 그 일을 계속 이어 가기 때문입니다.
ēkayi hētu. itin asthānānaya hiṭiyā vipākaya næti vennē næha. ēvaṭat vipākayak tiyenavā. ēvaya æti vipākaya tamayi pravr̥ti vipāka.
그것이 까닭입니다. 그러니 aṭṭhāna 라 해도 vipāka 가 없어지지는 않습니다. 그것들에도 vipāka 가 있습니다. 그것들의 vipāka 가 pavatti-vipāka 입니다.
ē karmayak misā karma phadayak karaganna bæri vuṇā. karma patayak novana nisā karmayak patina pravr̥ti bhāgen yam yam bhavayaka upannot um upattannē kriyātmakamaka vibhāgayak bavaṭa
그 kamma 를 kamma-patha 로 만들지는 못했습니다. kamma-patha 가 아니기 때문에, 그 kamma 가 pavatti 쪽으로 작용하여 어떤 bhava 에 태어나면 그때 움직이는 vipāka 가 됩니다.
pat venavā. hæbæyi dellan væḍak nemeyi ēka ǣ
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kavadā hari ē manat vennē mēka væḍak næti ekak kiyalā dænennē kavakda edā venakan ivarayaknē.
언젠가 그 마음이 '이것은 쓸데없는 짓이다'라고 느끼게 될 때, 그날이 올 때까지는 끝이 없습니다.
ē karmanu karmānurūpa ēka śaktiya apiṭa kiyanna bæhæ koccarada kiyalā.
그 kamma 를 따르는, kammānurūpa 의 그 힘이 얼마나 되는지 우리는 말할 수 없습니다.
dæn budun kerehi citta prahādayak haṭagattā kiyannē budurajāṇan vahansēṭa karapu amuttak nǣha. apiṭa haṭagattē apē manasē alōbha addēśa mē citta prasādayak.
이제 Buddha 께 citta-pasāda 가 일어났다는 것은 Buddha 께 무슨 별다른 일을 해 드린 것이 아닙니다. 우리에게 일어난 것은 우리 마음의 alobha, adosa 의 citta-pasāda 입니다.
hæbæyi ē prasādayat ara pravr̥tiya pama gena denavā.
그러나 그 pasāda 도 pavatti 의 열매를 가져다줍니다.
matak venavā matak ena kālē śāntiya matuvenavā. ka
떠올릴 때마다, 떠오르는 때마다 고요함이 솟아오릅니다.
matuvenavā. ka pinva paṭan de pin pin keruvot venna bæ
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
næ dæn yamkisi pudgalayekuṭa puḷuvan ē pudgalayāgē śaktiyaṭa gæp karanna puḷuvan puṇya śaktiyak. pin dīmen.
아닙니다, 이제 어떤 사람은 그 사람의 힘에 보탤 수 있는 puñña 의 힘을 줄 수 있습니다. puñña 를 나누어 줌으로써입니다.
pin dīma ekak anumōdan vīma tava ekak. dasa pin kriyāvala valin dekak ēkayi. dena eka anumōdan viya yutumayi læbenna kiyalā ehema ekak nǣha. pidīma eka puṇyakiyāvak. ēka ēka raṭāvak. anumōdan vīma tava raṭāvak.
puñña 를 나누어 주는 것이 하나이고, anumodanā 가 또 하나입니다. 열 가지 puñña-kiriya 가운데 둘이 이것입니다. 주는 것을 꼭 anumodanā 해야만 받는다는 것은 없습니다. 바치는 것이 하나의 puñña-kiriya 입니다. 그것이 한 갈래이고, anumodanā 는 또 다른 갈래입니다.
onnam pin anumōdan venna denna ōnē nǣ. api kiyanna ōnē innē.
그러니 puñña 를 anumodanā 하는 데에는 꼭 우리가 주어야 할 필요가 없습니다. 우리가 이름을 불러 줄 필요도 없습니다.
dæn gedaraka dānayak denavā. sahaka dānayak denakoṭa api dæn apē ācciyaṭa ātara hari mæcca ekkenā mul karalā kivvā.
이제 어떤 집에서 dāna 를 올립니다. saṅgha-dāna 를 올릴 때 우리는 우리 할머니나 할아버지, 돌아가신 분을 앞세워 이름을 부릅니다.
hæbæyi oya velāvē tava inna puḷuvan kāta mutta natā panattā tava issellā hiṭapu aya. ēgalangē nam gorat danna ennē næhæ api kivvē ennē næhæ.
그러나 그때 증조할아버지, 고조할아버지, 그보다 더 앞선 분들도 있을 수 있습니다. 우리는 그분들의 이름조차 모르고, 부르지도 않았습니다.
ēgaran satuuru venna puḷuvan onnanam ē vidihillā anuva saturanot eyāṭa api denna ōnē næ panak læbenavā. anna pin anumōdan vīmē puṇyāva
그분들이 기뻐할 수 있습니다. 그렇게 기뻐한다면 우리가 주지 않아도 그분은 puñña 를 얻습니다. 그것이 anumodanā 의 puñña 입니다.
pin anumōdan venna nam api dennaṭa avaśya næhæ. api rudunnā kiyalā praśnayak næhæ. dīpu dē anumōdan venavā nam apiṭa dīpu panayi anubōdan vecca panayi vina dekak enavā. eka pine koṭas dekak. ehemayi sakas vennē. sīna karanna hētu phalayak.
puñña 를 anumodanā 하는 데에는 우리가 줄 필요가 없습니다. 우리가 주었느냐 아니냐는 문제가 되지 않습니다. 주어진 것을 anumodanā 하면 주어서 얻은 puñña 와 anumodanā 해서 얻은 puñña, 두 puñña 가 옵니다. 한 puñña 의 두 갈래입니다. 그렇게 이루어집니다. 까닭과 열매입니다.
itin ēkat hētuvaka phalayak itin. ē kiyannē asthāna asthāna kupittatāvayat ēkat mōhaya mul karagannē. kāṭahari karapu dē ē bala karapu dēkama nemeyi.
그러니 그것도 하나의 까닭과 열매입니다. 곧 aṭṭhāna 의 성냄도 moha 를 뿌리로 합니다. 누구에게 해 준 일이나 억지로 시킨 일 때문이 아닙니다.
dæn taman visin yamkisi vidihakin asthāna mōhaya mul karagena mulā mul karagena æti karagannā vū ektarā mulā dr̥ṣṭiyak tiyenavā. ē mulā vr̥ṭṭiyen haṭaganna eka tamayi ē kiyannā vū asthāna kōpaya.
이제 자기 스스로 어떤 식으로 aṭṭhāna 의 moha, 어리석음을 뿌리로 하여 만들어 낸 어리석은 견해가 하나 있습니다. 그 어리석은 견해에서 생기는 것이 바로 aṭṭhāna-kopa 입니다.
asthānakōpayak matu karanavā. ēkaṭa hētuva mōhaya. guṇa mōhikayayi. mōha mūlikayi. asthānakōpaya
aṭṭhāna-kopa 를 일으킵니다. 그 까닭은 moha 입니다. moha 를 뿌리로 합니다. 그것이 aṭṭhāna-kopa 입니다.
vitikijjā sampiṭṭa hitayi uddactta sampiṭṭa hitayi.
vicikicchā-sampayutta citta 와 uddhacca-sampayutta citta 입니다.
sækaya ekak. anun karapu varasak nǣ. ē vunāṭa sækayi.
의심이 하나입니다. 남이 잘못한 것은 없습니다. 그런데도 의심합니다.
dæn sækayaṭa pātra venakoṭa anya pudgalayekuṭa gælu bænnet næha. anya pudgalayek kohu sæka karavanna væḍak kaḷet næ. tanāgayama manasē mōhaya mul karagena ohu sækayak hadāgannavā.
이제 의심에 사로잡힐 때, 다른 사람이 그를 꾸짖은 것도 아닙니다. 다른 사람이 의심하게 할 무슨 일을 한 것도 아닙니다. 혼자서 마음의 moha 를 뿌리로 하여 그는 의심을 만들어 냅니다.
sæken duk vin̆dinavā.
의심으로 괴로움을 겪습니다.
ē ohugē avidyāva tamayi. ēka væḍak næti asāra deyak bava his deyak bava dækkē næti ēka.
그것이 바로 그의 avijjā 입니다. 그것이 쓸데없고 알맹이 없고 빈 것임을 보지 못한 것입니다.
ē nisā ē sækaya mul keneku duk vin̆dinavā.
그래서 그 의심을 뿌리로 하여 사람이 괴로움을 겪습니다.
ekkō uddacca venavā. ekkō vidignā ekkō uddacca uddaccana udahasa bavaṭa pat venavā. anemā asthāna gōpaya kivvē.
아니면 uddhacca 에 빠집니다. vicikicchā 이든 uddhacca 이든, uddhacca 는 성냄으로 바뀝니다. 그것을 aṭṭhāna-kopa 라고 했습니다.
mē uddacca saha vidhikiccā kiyannē mē hita mōha mūlika haṭaganna.
이 uddhacca 와 vicikicchā 라는 것은 moha 를 뿌리로 생기는 마음입니다.
mē abhijjā vyāpāda mityā diṭṭhiya kiyannē mēvayen yuddha velā anya pudgalayaṭa paharagena anya pudgalayaṭa avaḍak vunot ēka karma patayak venavā.
이 abhijjhā, byāpāda, micchādiṭṭhi 라는 것은, 이것들로 싸우고 다른 사람을 때려 다른 사람에게 해가 가면 kamma-patha 가 됩니다.
karma patayak vunot jana karmayak śaktiyak upadda venavā. apāgata venna hari ēka hētu venavā. ara asthānukōpaya kiyana eka vecca tænaka
kamma-patha 가 되면 janaka-kamma 의 힘이 생깁니다. 그것이 apāya 에 떨어지는 까닭이 되기도 합니다.
venavā. ara asthānukōpaya kiyana eka vecca tænaka mona vena janaka hētuvakin siddha vecca tænaka etanidi gevallā siddha venavā. pravr̥tti bhāga vata anna ēkayi pravr̥tipāga vaśayen
저 aṭṭhāna-kopa 라는 것이 일어난 자리, 다른 janaka 까닭 없이 일어난 자리에서는, 거기서 pavatti 쪽으로 다해 갑니다. 그래서 pavatti-bhāga 로서라고 하는 것입니다.
itin haṭagat siyallen nidahas vennē ē kramayaṭayi. issellā chandarāgayen nidahas venna ōna vipākayen nidahas vena avasthā venakan inna ōnē.
그러니 일어난 모든 것에서 벗어나는 것은 그런 방식입니다. 먼저 chanda-rāga 에서 벗어나야 하고, vipāka 에서 벗어날 때가 올 때까지 기다려야 합니다.
tavat ē vagē praśnayak tiyenavā mokakda mē daham pāsal guruvarayek vaśayen gannakoṭa mē niværadi budu dahama ahagena ē vidihaṭa dæn tōrāgatta dēṭa daham pāsalaya uganna bæhæ kiyana ekayi mē kiyannē. itin eka ehema tamā daham
그런 물음이 또 하나 있습니다. 무엇이냐 하면, dharma 학교 선생으로서 이 바른 Buddha의 dharma를 듣고 이제 그렇게 가려 뽑은 것을 dharma 학교에서는 가르칠 수 없다는 것입니다.
ekayi mē kiyannē. itin eka ehema tamā daham pāsalē illā dena eka monavada ēka api kiyā denna ōnē koccara ætta vunā nam sanikava kiyā denna bæhæ. dæn mēkēdisi
그러니 그건 그렇습니다. dharma 학교에서 요구하는 것, 그것을 우리가 가르쳐야 합니다. 아무리 참되더라도 그대로 가르칠 수는 없습니다.
kiyā denna bæhæ. dæn mēkēdisi praśnayak tiyenavā mē saṁgamēda sūtrayaṭa tanukūla mē dharmaya adharmaya kirīma buddha bhāṣitiyak abhāsik kirīma dæn mēvā saṁghēṭa ayat venavā. dæn mēka ayat vena kramayak
이제 여기서 물음이 하나 있습니다. saṅghabheda에 관한 sutta에 따르면, dharma를 adharma로 만들고 Buddha의 말씀을 Buddha의 말씀이 아닌 것으로 만드는 일, 이런 것들은 saṅgha에 속하는 일입니다.
ayat venavā. dæn mēka ayat vena kramayak tiyenavā. mokada mēket tiyenavā api ara karmayayi karma patayayi goḍægenavā vāgē. mē
이것이 거기에 해당하는 방식이 있습니다. 왜냐하면 여기에도, 우리가 kamma와 kammapatha가 쌓인다고 말하는 것과 같은 것이 있기 때문입니다.
karmayayi karma patayayi goḍægenavā vāgē. mē kānantara pāpa karmayā bavaṭa pat venna nam mē saṁgha bhēdaya kiyana eka sampūrṇa venna ara upasampadā bhikṣūn vahansē navā pōya karana pōya sīmāvat valadī mē yamkisi ka dharmaya adharmaya hæṭiyaṭa adharmaya dharmaya hæṭiyaṭa karapu prakāśayak karalā ēka yathārthaya kiyanakoṭa piḷigattē nætuva korasak ven karenna gihillā tamayi venama saṁgha karmayak kaḷā nam.
이것이 ānantarika pāpa kamma가 되려면, saṅghabheda가 온전히 이루어지려면, upasampadā를 받은 bhikkhu들이 uposatha를 하는 uposatha sīmā 안에서 dharma를 adharma로, adharma를 dharma로 내세우는 말을 하고, 참된 것을 일러 주어도 받아들이지 않은 채 한 무리를 갈라 나가 따로 saṅghakamma를 했다면,
anna ē velāvēdī saṁgha bēla pāpa karmaya kiyana ānanra pāpa karmaya siddha vennē.
바로 그때 saṅghabheda라는 ānantarika pāpa kamma가 이루어집니다.
etakoṭa anik anik kivā mahā pāpa karma tamayi. dharmaya adharmaya karana eka, adharmaya dharmaya karana eka, saṁgha bhēda pāpa tiyena ānanda pāpa karmayaṭa væṭennē næ. hæbæyi mahā balavat pāpa apāgat venna hitu venna pāpa tamayi ēvā.
그러면 나머지 것들도 큰 pāpa kamma입니다. dharma를 adharma로 만들고 adharma를 dharma로 만드는 것은 saṅghabheda라는 ānantarika pāpa kamma에 들지는 않습니다. 하지만 apāya에 떨어지게 하는 매우 힘센 pāpa가 바로 그것들입니다.
itin mē mædi api dakinna navā menna mehema deyak. etakoṭa dæn bhāsiyakmē
그러니 여기서 우리는 이런 것을 봅니다.
deyak. etakoṭa dæn bhāsiyakmē buddha bhāṣitaya novana deyak buddha bhāṣitayakṭa apiṭa ugannanna siddha vunot mēka apē rækiyā bapanā nam api ē naḷamaṭa kiyā denna ōnē. menna iskōlē praśna valaṭa uttara
그러면 이제, Buddha의 말씀이 아닌 것을 Buddha의 말씀으로 우리가 가르쳐야 하게 되었을 때, 이것이 우리 생업이라면 우리는 아이에게 이렇게 가르쳐야 합니다.
ōnē. menna iskōlē praśna valaṭa uttara liyana mē kramaya
‘자, 이것이 학교 시험 문제에 답을 쓰는 방법이다.’
menna mē uttaraya liyavvot mōna ugam
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
boḍuvak vunak kamak næhæ. mēka hari dannē mē dæn inna kaṭṭiya menna mēkaṭa mehema uttarayak dunnā. hæbæyi ōkē yathārthaya mēkayi. ōka mataka tiyāganna ōka liyanna
‘상관없다. 이것을 옳다고 아는 지금 사람들은 이 물음에 이런 답을 내놓았다. 하지만 그 참모습은 이것이다. 그것을 기억해 두고, 시험에는 그 답을 써라.’
api nidahas vennē ehemayi. menna saddaya menna nivan malvala ēka dænaganam tamangē væḍē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
karaganna onna oya paṇḍitaya illannē ōkaṭa menna mē uttaraya. hæbæyi ōkē gælapena uttaraya nemeyi nævata illannē ōka vibhāgayen lakuṇu gannaōna nam ēkanē ēka liyanna. liyanna lakuṇu karanna illannē ēkanē
‘자기 일은 자기가 해 나가라. 저 학자들이 이 물음에 요구하는 것은 이 답이다. 하지만 그들이 요구하는 것은 알맞은 답이 아니다. 시험에서 점수를 받고 싶다면 그것을 써라. 점수를 매기려고 요구하는 것이 그것이니까.’
ætta kiv piḷigannē næhænē. ættaṭa mataka tiyanna tamangē mārgaya valāganna.
참된 것을 말해도 받아들이지 않지요. 참된 것은 기억해 두고 자기 길은 자기가 지키십시오.
oya ṭika illana kenāṭa illana dē kiyalā denna.
그것을 요구하는 사람에게는 요구하는 것을 가르쳐 주십시오.
ēgollō illannē udda
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ara siṁhayā ḷan̆gaṭa yanna sattuva allaganna upakramayak hedu. ḷan̆gaṭa giyāṭa passē varadak tiyenna vala rajjuruvan vahansē anikanna nikan bæhæ. dan̆ḍuva mat denna.
저 사자 이야기처럼, 짐승들을 곁으로 오게 해서 잡는 꾀를 썼습니다. 곁에 온 뒤에도 잘못이 있어야지, 왕이라도 그냥 아무 까닭 없이 벌을 줄 수는 없었습니다.
sē api mayi kaṭa gan̆dada suvan̆dada kiyana gan̆dayi kivvahama rajjuluvanṭa apahada kiyalā eka maranavā. suvan̆dayi kivvāot kohomada makṭa suvan̆da vennē tō boru kivvā kiyalā maranavā.
그래서 ‘내 입 냄새가 고약하냐, 향기로우냐?’ 하고 묻습니다. 고약하다고 하면 왕을 모욕했다고 죽입니다. 향기롭다고 하면 ‘어떻게 내 입이 향기로울 수 있느냐, 네가 거짓말을 했다’ 하고 죽입니다.
hæbæyi dekēma maraṇa ganna hæbæyi nariyakagē avasthāvat āvot yanalu ehāṭa pibenavalu mehāṭa pipinavaluṭa gihillā innavalu kan̆di gānavalu mokada etakoṭa velā tiyennē. kiyā api mara kaṭuva davas gānakena hāmuduruvō nē hindi gan̆da tērennē næhæ suva tirennē næha kiyalā.
어느 쪽이든 죽음을 맞습니다. 그런데 여우 차례가 오자, 이쪽으로 가서 재채기를 하고 저쪽으로 가서 재채기를 하고, 가서 기침을 해 댔답니다. ‘그래 어찌 된 것이냐?’ 하니, ‘임금님, 제가 며칠째 감기에 걸려서 고약한 냄새도 향기도 맡을 수가 없습니다’ 하고 말했습니다.
tōnam kapaḍiyama tamayi tō pala bēnnē. tō vitarayi binna kivvā. ū marāgana kǣvē næhæ.
‘너는 정말 꾀 많은 녀석이로구나. 너만 살아남는구나’ 하고 말했습니다. 사자는 여우를 죽여 잡아먹지 않았습니다.
dæn apiṭat siddha vennavā oya vædi onna ohoma mēvā parā
이제 우리에게도 바로 그런 일이 생깁니다.
dæn api ætta kiyanna giyot apiṭa ē praśnayak tiyenavā. anit pætten gahanna boru kiyanna kivvot apāgatena pāpayak siddha venavā. oya dekama ganna nætuva kiyanavā
지금 우리가 참된 것을 말하려 들면 그런 곤란을 겪습니다. 다른 쪽으로, 거짓말을 하라고 하면 apāya에 떨어질 pāpa가 생깁니다.
siddha venavā. oya dekama ganna nætuva kiyanavā menna mēken um̆balā mēka ehema liyalā ætta mēkē tōra. illana eka ōka nam illapu eka dī bali
그 둘 어느 쪽도 택하지 않고 이렇게 말합니다. ‘여기서 너희는 이것을 이렇게 써라. 참된 것은 이것이니 가려 알아라. 요구하는 것이 그것이라면 요구한 것을 내주어라.’
pāpē itin pāpēṭa api yannē un illannē ēkana itin vena mokakda dennē api dakinavā nam ē ḷamayaṭa kiyā dennē api vina ayaṭa kivvē næhæ ḷamanē kiyā dennē. ḷamiyaṭa kiyā dennē adharmaya
그러면 그것이 pāpa일까요? 우리가 pāpa로 가는 것일까요? 저들이 요구하는 것이 그것인데, 달리 무엇을 주겠습니까. 우리가 보기에, 우리가 그 아이에게 가르치는 것은 다른 사람들에게 말한 것이 아니라 아이에게 가르치는 것입니다.
kiyā dennē. ḷamiyaṭa kiyā dennē adharmaya adharmaya hæṭiyaṭa dharmaya dharmaya hæṭiyaṭa kiyā dīlā menna mēka anugamanaya karanna ōgē ættayi. namut illannē boruva menna mē ekayi.
아이에게는 adharma를 adharma로, dharma를 dharma로 가르쳐 주고, ‘이것을 따르거라, 이것이 너에게 참된 것이다. 하지만 저들이 요구하는 것은 거짓, 바로 이것이다’ 하고 말해 줍니다.
boruvak nam illannē. ēgollō ēka nam ēkē piḷituru hæṭiyaṭa bhāra gannē. vivāha gepillā jayaganna tiyennē ēkanam.
요구하는 것이 거짓이라면, 저들은 그것을 답으로 받아들입니다. 시험에서 이기려면 그것이 필요하다면 말입니다.
dæn ē ḷamæṭa yam davasa yamak kiyā denavā. mokada obalā yam dāsaka oya kiyana tænaṭa yayi. oya boruva tuḷinma tamayi yannē. onna otenṭa giya davasvaṭa obaṭa hækiyāvak obalayi kāṭa hari hamba vunot edāṭa oya kiyannā vū oya pāḍam mālāvē yathārthaya denna menna mēkayi ætta kiyalā.
이제 그 아이에게 언젠가 무언가를 가르쳐 줍니다. ‘너희는 언젠가 그들이 말하는 그 자리에 오를 것이다. 바로 그 거짓을 거쳐서 오르게 된다. 그 자리에 오른 날, 너희에게 힘이 있어 누군가를 만나게 되면, 그날에는 그 교과 과정의 참모습을 ‘이것이 참된 것이다’ 하고 내주어라.’
ēka denna puḷuvan davasak enavā.
그것을 내줄 수 있는 날이 옵니다.
kana mædiriyā eḷiya karannē ira pāyanakam. ira pǣvaṭa passē kalamædinnaṭa taraha karanna bæha.
반딧불이는 해가 뜰 때까지만 빛을 냅니다. 해가 뜬 뒤에는 반딧불이가 나설 수 없습니다.
ē vagē apiṭa tiyennē mokakda? ætta æti ākārayen dænagena mēkē vihaḷa pratiphalaya matu karaganna. ehema matu velā næti nisā tamayi kalæn̆di kara innē. mokada hara pāvilā næti nisā. ira væhilā giya nisā. dæn tiyennē væhicca ālōkaya nævata matu karanna api ē karaganna.
그처럼 우리에게 있는 일은 무엇입니까? 참된 것을 있는 그대로 알고 그 너른 열매를 드러내는 것입니다. 그것이 드러나지 않았기 때문에 반딧불이들이 판을 치는 것입니다. 해가 뜨지 않았기 때문에, 해가 가려졌기 때문입니다. 이제 할 일은 가려진 빛을 다시 드러내는 것, 우리가 그것을 해내는 것입니다.
upakrama sīlīva karanna ōnotēdī upakramaya araganna ōna.
슬기롭게 해야 할 때는 upāya를 써야 합니다.
pāpiyā siddha vennē yam kenek sævæṭṭuva
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
api ē ḷamayāṭa ætta æti ākārayen pelā dīlā mēka anugamanaya karanna. gihilla praśnaya ōkanavā.
우리는 그 아이에게 참된 것을 있는 그대로 풀어 주고 ‘이것을 따르거라, 가서 시험 문제는 그렇게 치러라’ 하고 말합니다.
ēka hada api inam mē koḷē iruva oyā rupiyā 10k denavā kiyalā. itin mama kulēṭa dā rupada venavā. maṭa ēken eihā haṭa avaśya næhæ. rupayak dahana næ mama ē væṭiya karanavā. hæbæyi mēka pavuṇā mama karannē næhæ.
그것은 이런 것과 같습니다. 누가 ‘이 종이를 찢으면 10루피를 주겠다’ 하면, 나는 품삯으로 10루피를 받습니다. 그 이상은 바라지 않습니다. 10루피 받고 그 일을 합니다. 하지만 그것이 pāpa라면 나는 하지 않습니다.
itin aragollan mahācāravaru illannē. ǣ mahācāra illannē menna mēkaṭa mē piḷitura siyallā. dæn eyāgē potē tiyennē ēkanē.
그러니 저 교수들이 요구하는 것, 교수가 요구하는 것은 ‘이 물음에는 이 답’입니다. 그 사람 책에 있는 것이 그것이니까요.
sātan vahansē kiyannuvot tēranē. ē tēranē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ē uttarē liyanna kivut pene karanna deyak næhæ.
그 답을 쓰라고 하면 달리 할 수 있는 것이 없습니다.
itin mēka samprayōgiyā iskōlē igena gannavāya kiyana eka samyāpra prayōgayak misak ēka pinak pavataṭa dānna puḷuvan ekak nemeyi. pāsa velā igenagænīma kiyannē ārya mārgayak nemeyi. ēka samprayōgayak.
그러니 학교에서 배운다는 것은 하나의 요령(samprayoga)일 뿐이지, puñña나 pāpa에 넣을 수 있는 것이 아닙니다. 시험에 붙어 배우는 것은 ariya magga가 아닙니다. 그것은 요령입니다.
dæn okkoma igena upādhiya pās karalā āvaṭa passē yamki kenekuṭa ahanavā. dæn mokaṭada āvē rassāvak karanna. monavada kiyalā dæn upādhīrana ekayi igena gattā. dæn metana tiyennē mēsanna væḍa vaḍu væḍa. itin oyā mēsana væḍa dannavada? aḍu væḍa dannavada? monavada dannē?
이제 다 배우고 학위를 따고 나온 뒤에 누가 묻습니다. ‘무엇 하러 왔소?’ ‘일자리를 얻으러요.’ ‘무엇을 할 줄 아오?’ ‘학위 공부만 했습니다.’ ‘여기 있는 일은 미장 일, 목수 일이오. 미장 일을 아오? 목수 일을 아오? 무엇을 아오?’
ē nisā jīvat venna gæṭayak gahagannavat dannē næhæ. aḍuganna paḷaṁciyak bæn̆dagannavat dannē næha. itin oyā oyāṭa ubænnuve monavada
그러니 먹고살려고 매듭 하나 묶을 줄도 모르고, 하다못해 비계 하나 묶을 줄도 모릅니다. 그러면 당신에게 무엇을 가르쳤단 말입니까?
anna etana tiyenavā upakramayak lā
바로 거기에 꾀가 하나 있습니다.
rassāval atnam nombara adinavā vagē hari narannada
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
rassāval tiyennē sīmāvak nam ēken ehaṭa kiyalā num̆barayak numbara adivā. boru num̆bar ṭikak dālā hæbǣ num̆bara dālā kalavalā ganila. nobæra hædicca ekaṭa rassāva anna ē jātikak tamayi rassāva hā sambandhava jīvana pāya hā sambandhava væḍak novana deyakkin pudgalayāṭa gæm̆buru gæm̆buru deyak dīlā oya tuḷin koṭasak ven karagena ēka igena gatta koṭasa rasthāvakaṭa sūsō kiyana eka
일자리에 한도가 있으면 그 너머로는 번호를 뽑습니다. 가짜 번호 몇 개를 넣고 진짜 번호를 넣어 뒤섞습니다. 뽑힌 번호에 일자리를 주는 그런 식입니다. 일자리나 살림살이와는 아무 상관 없는 깊고 깊은 것을 사람에게 가르쳐 놓고, 그 가운데 한 부분을 떼어 그 배운 부분을 일자리에 알맞다고 하는 것입니다.
itin balapuvahama ara væḍoḷaṭa ganna giya nāyakayek dæn gannavāsa kiyalā rājigē pena mēka maṭa kanna maṭa ōnē metana væḍak hariyaṭa karanna puḷuvan minihennē ē væḍak karanna oba igena gattē næhanam oba maṭa sudusu næhæ ōka kiyannē nædda
그러니 일꾼을 뽑으러 간 우두머리가 이제 뽑겠다고 하면서 ‘나에게 필요한 것은 여기 일을 제대로 할 수 있는 사람이오. 그 일을 할 줄 배우지 않았다면 당신은 나에게 맞지 않소’ 하고 말하지 않겠습니까?
namut ē vagē adamen tiyena kramaya onna ohoma ekak. dhamangē kāli vana mokada adhyāpanaya kiyana eka edā dunnē ohoma nemeyi. edā dunnē avaśya dē gænnuvā. jīvat vennaṭa avaśya dē galā dunnā. ēka viśāla sārthakatvayak læbuvā. eyā igena gattē yamak tiyenavā. monavada igenaganna tiyenavā. ma ahaval vivanda igena gattā. ē visē piḷiban̆dava sasara dænumak læbuvā. ehenam ē visē piva rasā karanaṭu susaye ēka gannavā.
하지만 오늘날 있는 방식이 그렇습니다. Buddha 때에는 배움을 그렇게 주지 않았습니다. 그때는 필요한 것을 가르쳤습니다. 살아가는 데 필요한 것을 이어 주었습니다. 그것은 큰 성과를 거두었습니다. 그는 배운 것이 있었습니다. 무엇을 배웠느냐 하면, 이런저런 독에 관한 앎을 배웠고, 독에 관한 온전한 앎을 얻었습니다. 그러면 독을 다루는 일에 알맞다고 그를 받아들입니다.
itin ara kaḍāsayaka asaṁ kara pin karalā kōṭayak æda gatta jāyayā rūpayakut ekka tiyāsiyak adi karama upāya tiyalā ōkaṭa monavada tiyā dæka maliham karada mahanavaṭa denna nemeyi væḍak palak karanna puḷuvan danna kiyalā kiyannē etayi tigāla
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kolēkaṭa salli dennē næha malla hæc eka ōkaṭa gihillā nam ē jātiya salli denna tænakema
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
gannē. itin eyā ē jātiyama hadāgatta kūḍaka vyāpārayak tiyenavā. upādhi jobba kiyalā
그래서 그런 식으로 꾸며 낸 가짜 사업 같은 것이 있습니다. ‘학위 일자리’라는 것 말입니다.
ekak rajayen diyalā ṭam minissungē salliya ekatu karalā hanam væḍiyen igena gatalā denna eka. itin ēkaṭa ginna phalaya. ēkana ekatu karagannayi kiyalā yavannavā. hæbæyi danna gēl malak næhæna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
itin ehema kaṭṭiyenma gihillā itin oya tavadan valin ācārya mahācārya oya ati vignayanayaṭa gihillā antimaṭa krikaṭ gahana ekak pin giyā budu dahamaṭa liyanavā. tamunu saturu vena anu saturu venavā api. upamāva śrīgaṭ gæṭa. dæn mē vagē ēvā liyana kālē
그렇게 그런 무리를 거쳐 박사, 교수 같은 드높은 앎에 이르러서는, 마침내 크리켓을 하는 것이 puñña라고 불교에 대해 써 댑니다. 내가 즐거우면 남도 즐거워진다, 그 비유가 크리켓이라는 식입니다.
śrīgaṭ gæṭa. dæn mē vagē ēvā liyana kālē æyi tiyenavā. mē kālē venakoṭa dæn korannaṭa deyak nǣhæ. itin apiṭa ōkaṭa anna ē dæn
이제 이런 것을 쓰는 시대가 와 있습니다. 이 시대에 이르러서는 어찌할 도리가 없습니다.
deyak nǣhæ. itin apiṭa ōkaṭa anna ē dæn oya illana ēvaṭa pratiphalaya illannē oya jātiya væḍapilak. itin ōka yavanā apiṭa nigamanaya karanna vennē. ōka igenaganna nam ḷamayi iskōlē yavanna ōnē næhæ kiyana eka. ehema
그러니 지금 저들이 요구하는 것, 바라는 결과는 그런 종류의 일입니다. 그렇다면 우리가 내릴 수밖에 없는 결론은, 그것을 배우게 하려면 아이들을 학교에 보낼 필요가 없다는 것입니다.
iskōlē yavanna ōnē næhæ kiyana eka. ehema karanna kivvot hadāgena tiyena mē rāmuvak tiyenavā mahā prayōga rāmuvak. jīvat velā tiyennē oya ramuva tuḷa. ē nisā ḷamayāṭa jīvitaya gata karanna venavā. ē tuḷa hētalla dænagenavā.
그렇게 하라고 하면, 짜 놓은 틀이 있습니다. 거대한 요령의 틀입니다. 우리는 그 틀 안에서 살고 있습니다. 그러니 아이는 그 안에서 삶을 꾸려 가야 합니다. 그 안에서 까닭들을 알아 가면서 말입니다.
dænagena yamkisi deenek kaṭayutu karana pudgalayayi. ēka dr̥ṣṭiyen ēka dr̥ṣṭa velā kaṭayutu karana pudgalayayi dennē.
알고서 행동하는 사람이 있고, diṭṭhi와 하나가 되어 행동하는 사람이 있습니다. 이 둘입니다.
dænagena kaṭayutu karana pudgalayāṭa diṭṭhi vippaviddha hit nisā diṭṭhi sampita hit haṭagannē nǣ.
알고서 행동하는 사람에게는 diṭṭhi-vippayutta citta가 있으므로 diṭṭhi-sampayutta citta가 일어나지 않습니다.
satara apā gata vīmaṭa hētu vennē diṭṭhi sampukta hita. diṭṭhi vipaviṭta hiten gata karana kenā samprayōgayen tamangē væḍaya kena taman vami midenavā.
네 apāya에 떨어지게 하는 것은 diṭṭhi-sampayutta citta입니다. diṭṭhi-vippayutta citta로 살아가는 사람은 요령으로 자기 일을 해 나가면서 스스로 벗어납니다.
lōkeṭa gæṭenna yannē næ. ēkayi hētu.
세상과 부딪치러 가지 않습니다. 그것이 까닭입니다.
budu dahama tiyennē yamaki yamaki nivan maga ævilenavānam ē æviena eka ayin karanna. nivan mana bādhaka nætnam yamek. ē passē yannē nætuva nivan maga hadāganna apramādava.
불교는, 무엇이 nibbāna의 길에 걸리면 그 걸리는 것을 치우라고 있는 것입니다. nibbāna의 길에 걸림돌이 아니라면 그것을 쫓아가지 말고 appamāda로 nibbāna의 길을 닦으라는 것입니다.
dæn api hadannē lōkayē tibenna siyaluma væradi daham væradi pætta hari hari gassanna talan karalā ē tuḷin goḍa nagāganna lōkayak hadanna api in̆dan karanna. dæn mēka rōge karanna bæri deyak.
그런데 지금 우리는 세상에 있는 온갖 그릇된 가르침을 옳은 쪽으로 흔들어 바로잡고 두들겨서, 그것으로 세상을 새로 세우려고 앉아서 애씁니다. 이것은 할 수 없는 일입니다.
api api tiyena aḍupāḍuva sakas karenna api sakas vena gaman. kenekuṭa avavādayak anuśāsanāvak karanavā nam ē velāvēdī karanna ōnē hari pætta.
우리는 우리에게 있는 모자람을 고치면서 스스로 다듬어져 가야 합니다. 누군가에게 충고하고 가르침을 줄 때는 그때 옳은 쪽을 말해 주어야 합니다.
eriya karalā kæmati nam eriya karaganna oba epāna nam oba karaganna. ēka obē væḍak. api etana inna ōnē. ē tattvaya ikmaga api gæṭīmaṭa pātara venavā misak yathārthaya karā enna bæruva yanavā.
밝게 드러내 주고, 원하면 받아들이고 원하지 않으면 마음대로 하라, 그것은 당신 일이다 — 우리는 거기에 머물러야 합니다. 그 선을 넘어서면 우리는 부딪침에 빠질 뿐, 참모습에 이르지 못하게 됩니다.
itin mēkadi api bhāvitā karanna tiyennē eccarayi. ḷamīṭa pennavā denakoṭa ḷamaṭa kiyannē menna mēkē yathārthayak tiyenavā menna mehema
그러니 여기서 우리가 쓸 것은 그것뿐입니다. 아이에게 보여 줄 때 아이에게 ‘여기 이것의 참모습이 있다, 이렇다’ 하고 말해 줍니다.
dæn eyā boruvakda kiyā dunnē ḷamanṭa eyāṭa pavatidda eyā boruvak kiyā dunnē næhæ. menna eyā tahasē menna boruvin boruva tuḷa tamayi mē lōkē yannē. ætta tuḷa yannē nǣ lōkē.
그러면 그 사람이 아이들에게 거짓을 가르친 것입니까? 그에게 pāpa가 됩니까? 그는 거짓을 가르치지 않았습니다. 이 세상은 거짓 속에서 굴러갑니다. 세상은 참된 것 속에서 굴러가지 않습니다.
dæn itin etana ē boruva tuḷa boruva goḍanægena tana apiṭa inna puḷuvan krama dekakaṭa. ēkat diṭṭhi vipavittava inna puḷuvan ēkat diṭṭhi sampittava inna puḷuvan. dr̥ṣṭiya saman̆ga dunot ohu mityā dr̥ṣṭiyi. ohuṭa pāpayak nægenavā.
이제 거짓 위에 거짓이 쌓이는 그곳에서 우리는 두 가지로 있을 수 있습니다. diṭṭhi-vippayutta로 있을 수도 있고 diṭṭhi-sampayutta로 있을 수도 있습니다. diṭṭhi와 함께 간다면 그는 micchā diṭṭhi입니다. 그에게 pāpa가 생깁니다.
dr̥ṣṭiyen toravahu tuḷa æsuru karanna puḷuvan. etakoṭa ōkin æt vena pættaṭa vædenavā. kavadat etana hita bæn̆dennē næhæ. upādānayak yedennē næha. hatara apāgata upādānayak yedennē næha.
diṭṭhi 없이 그 안에서 지낼 수 있습니다. 그러면 그는 그것에서 멀어지는 쪽으로 갑니다. 거기에 마음이 묶이는 일이 결코 없습니다. upādāna가 생기지 않습니다. 네 apāya로 이끄는 upādāna가 생기지 않습니다.
etakoṭa ē tuḷin ōnē lōkaya tuḷa apē væḍiya karaganna.
그러면 그렇게 해서 이 세상 안에서 우리 일을 해 나갑니다.
siyaluma pav karana ākārayen gihillaṭa lōkera pav kara ārya mārgaya pūrṇaya pættaṭa yanna bæ.
온갖 pāpa를 저지르는 식으로 세상에서 pāpa를 지으면서 ariya magga를 채우는 쪽으로 갈 수는 없습니다.
ēka arihatyaṭa patvuṇa kenā. antima tīraṇayak venavā jīvitāvet antima kenavalaṭa ivara karapu kenā. mona hētuvak nisā maṭa aṁśa mātra avak asādhāraṇayak karanna avaśya næha kiyalā.
그것은 arahant가 된 사람입니다. 마지막 결단이 서는 것이지요. 삶의 끝에 이르기까지 다 끝마친 사람으로서, 어떤 까닭으로도 나는 털끝만 한 잘못도, 부당한 일도 할 까닭이 없다는 것입니다.
eyāgē jīvitaya īṭa passē mivakam pūrṇa suddhatāvayakin gata venavā. ē arihatun vahansēgēriyā svabhāvaya īṭa mehā ganna bæha kenekuṭa.
그 뒤로 그의 삶은 죽을 때까지 온전한 깨끗함 속에서 흘러갑니다. 그 arahant의 됨됨이를 그보다 아래 있는 사람이 가져다 쓸 수는 없습니다.
mahannē arihatyaṭa patvuna arihattun vahansēgen balāporottu vennā vū citta svabhāvaya kriyā svabhāvaya api mama obalayak balāporottu vennē næhæ. budurajāṇan vahansē pæhædiliva dēśanā karalā tiyenavā. obalaṭa karanna puḷuvan hariyak tiyenavā. tērum ganna puḷuvan hariyak tiyenavā. ē maṭṭamayi oba balāporottu vennē. arihatun vahansēgē svabhāvayat obalayak balāporottu vennē nǣha kiyana eka pennanavā.
arahant가 된 arahant에게서 바라는 마음의 됨됨이와 행동의 됨됨이를 우리는, 나는 여러분에게서 바라지 않습니다. Buddha께서 분명히 가르치셨습니다. 여러분이 할 수 있는 몫이 있고 알아들을 수 있는 몫이 있으며, 여러분에게 바라는 것은 그 수준이라고요. arahant의 됨됨이를 여러분에게 바라지 않는다는 것을 보여 주신 것입니다.
itin ē nisā api dænaganna ōnē api inna maṭṭamēdī apiṭa maga væḍenna bādhakana ārya māgī yathābōdhaya labāganna yamak bādhakana ēken ēken midenna ōnē issellāma
그러니 우리가 알아야 할 것은, 우리가 있는 수준에서 길이 자라는 데 걸림돌이 되는 것, ariya의 참된 깨달음을 얻는 데 걸림돌이 되는 것이 있다면 먼저 그것 하나하나에서 벗어나야 한다는 것입니다.
ēken yathābōdhaya pūrṇa vecca maṭṭamaṭa apē hita nirāyāsayenma koccara lōkē ātmalābhaya labanna monavā tibuṇat ēken ǣt velā yayi. īṭa passē eyāṭa tēre. ara ḷamayāṭa hari tērennē.
그렇게 해서 참된 깨달음이 온전해진 수준에 이르면, 세상에서 제 이득을 얻을 거리가 아무리 많아도 우리 마음은 저절로 그것에서 멀어집니다. 그때 그에게 알게 됩니다. 저 아이라도 알게 됩니다.
maṭa væḍak nǣha mē asādhāraṇa væṭaha rasthāval karā monavara jīvat vennada maṭa mē geval doraval hadāgena mē lōkayā sundarayā kiyana lōkē monavaraṭa jīvat vennada maṭa oya væḍak næhæ. maṭa vaḍā hon̆dayi mē jīvitayen ǣt velā pæviddaṭa yana eka ēka
‘부당한 품삯과 일자리로 어떻게든 살아갈 까닭이 나에게는 없다. 집을 짓고, 아름답다고들 하는 이 세상에서 어떻게든 살아갈 까닭이 없다. 이 삶에서 떠나 pabbajjā로 가는 것이 나에게 더 낫다.’
etan hari tava tava suddha vena eka ē ḷamayāgē avabōdhaya maṭṭamaṭa ē ṭika hitē.
아니면 적어도 더욱더 깨끗해지는 길로 — 그 아이의 깨달음 수준에 따라 그렇게 마음먹게 됩니다.
dæn api edā innavā nǣ mēkema hiṭagena ara pava ṭikak nokarana kramayak hadāganna ōnē kiyalā.
그런데 지금 우리는 거기에 있지 않고, 바로 여기 서서 저 pāpa 몇 가지를 짓지 않는 방법을 만들어야 한다고 합니다.
dæn asūcanayat ōnē mæs pallagannat ōna asūca miṭa baḷavā kiyana mæsva panna kramō venavā vagē onna ōkaṭa
이것은 똥도 갖고 싶고 파리도 쫓고 싶어서, 똥 무더기를 둔 채 파리 쫓는 방법을 찾는 것과 같습니다.
ē vagē paṁcakāmē næmati maḍa paṁcakāmē næmati asūcaya miḍoḷa vaōken ahaka vū buddha jīvita hadanna hadanavā.
그처럼 pañca kāma라는 진흙, pañca kāma라는 똥 무더기 속에서, 그것과 동떨어진 Buddha의 삶을 만들려고 애씁니다.
vena monavā kiyalā hariyannē næhæ ēka ayin karanna. ēka ayin karanakoṭa apē mē balāporottu dænṭa mē gatakaṭa gihi jīvitaya kiyana eka sampūrṇa duras velā yanavā. anukramī siddha venavā. ē velāvaṭa mokada kiyannē yannē?
그것을 치우는 것 말고는 아무것도 들어맞지 않습니다. 그것을 치우면 지금 우리가 바라는 이 집안 살림, gihi의 삶이라는 것이 아주 멀어져 갑니다. 차츰차츰 그렇게 됩니다. 그때 무엇이라고 할까요?
dæn api pav nætuva mēken jīvat vena eka hadanavā kivvē paṁcakāmaya ghōjana velā ēkē bhuktiyaṭa hadāgena ēkē væḍa piḷivatura in̆dagena sādhāraṇa jīvita hoyanavā. sādhāraṇa krama hoyenavā.
지금 우리가 pāpa 없이 이 안에서 살 길을 만든다는 것은, pañca kāma에 붙어 그것을 누리도록 꾸려 놓고 그 짜임새 안에 앉아서 올바른 삶을 찾고 올바른 방법을 찾는 것입니다.
dæn apē kramayakayi balāporottu vennē. hæbæyi sādhāraṇa kramayaṭa ḷamayā ǣ æn̆dalā hædiunot mokada kiyannē mama yana ahanna nika denna.
지금 우리가 바라는 것은 그런 방법입니다. 하지만 그 올바른 방법으로 자란 아이가 ‘저 떠나게 허락해 주세요’ 하면 무엇이라고 할까요?
ē velāvaṭa æhuvot ehema æyi ammē pavuda amaṭa pinda mama yanna hadana vana natara.
그때 아이가 ‘어머니, 제가 가려는 것이 pāpa입니까, puñña입니까?’ 하고 묻는다면,
anatta saṁsāraya duk vennē nælā læbicca minissu satdayagayin apramātava nivan dakinna balāporottu mama yanna hadannē kiyavot ehema ammā mokada ēkaṭa kiyanna kiv dæn mokada kiyannē
‘끝없는 saṃsāra에서 괴로워하지 않으려고, 얻기 어려운 사람 몸을 얻은 김에 appamāda로 nibbāna를 보기를 바라며 가려 합니다’ 하고 말하면, 어머니는 그것에 대해 뭐라고 할까요? 이제 무엇이라고 할까요?
ēka nam iḍa denna bæha putē monavā kivvada api koheda tiyennē balanna
‘그건 허락할 수 없다, 얘야. 무슨 소리를 하는 거니. 우리가 어디에 있는지 좀 봐라.’
anna ēka tamayi kiyannē paṁcakāma næmæti maḍa gōharuvē in̆dagena maḍa hōdanna hæduva ē karanna bæha. hæbæyi budurajāṇan vahansē
바로 그것을 두고, pañca kāma라는 진흙 구덩이에 앉아서 진흙을 씻으려 한다고 하는 것입니다. 그렇게는 할 수 없습니다.
ē karanna bæha. hæbæyi budurajāṇan vahansē anupūrava śikṣā anupūrava mē sīla krama dunnā. anukūrava mārgaya anupūrava yanna
하지만 Buddha께서는 anupubba sikkhā, 차례를 따르는 sīla의 방법을 주셨습니다. 차례를 따르는 길, 차례대로 가라는 것입니다.
anukūrava yanakoṭa eten etana patvenakoṭa etanin etanin ikma yanna magak bæhæ. ē velāvēdī ēken ikma yanna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
samahara aya innavā pav nokaragena innakoṭa antintayaṭa balanakoṭa eyāṭa dæn poḷova koḍanna hinnē næ. pavu nisānē mē sattu kæpenavanē. aparādhayan ehema hitenavā. poḷova pūj jāla hinnē næ. etakoṭa dæn mama kovi tæn karagannē kohomada innē kohomada?
어떤 사람들은 pāpa를 짓지 않으며 지내다가 끝까지 살펴보니, 이제 땅을 팔 마음이 나지 않습니다. pāpa 때문에, 그러면 생명들이 잘려 나가니까요. 죄를 짓는다는 생각이 듭니다. 땅을 갈 마음이 나지 않습니다. 그러면 나는 어떻게 농사를 짓고 어떻게 살아갈까요?
dæn mē jīvitaya katā karanna bæ. ehenam mama dæn parivartanaya venna ōnē ēvā nokaranna tæna. eham liyavu sat geḍiyakvanna nidahas ahasakvanna pævidda mēvayen ahak velā inna ekama tænayi kiyā hitā. ahak velā itin kaṭayutu karatiya tiyanna tiyena eka kiyalā. eyā etenṭa vahinnavā. anna etenṭa hita vælicca kenā anukūrava yana kramen etanadī eyā ēkaṭa yannē.
이제 이 삶을 이어 갈 수 없습니다. 그렇다면 나는 이제 그런 일을 하지 않는 자리로 옮겨 가야 합니다. 자유로운 하늘처럼, pabbajjā만이 이런 것들에서 떨어져 지낼 수 있는 단 하나의 자리라고 생각합니다. 떨어져서 지낼 곳은 거기라고 여기고 그는 그리로 기웁니다. 그리로 마음이 기운 사람은 차례를 따르는 방법으로 그때 거기로 가게 됩니다.
itin īṭa mehā inna pallehāmida kenek ōvā karanna hon̆da nǣhæ oyā karanna hon̆da nǣhæ kiya navattanna giyot ēka mē deyak vitarayi hitana yamak yamak nisā hita nova væḍenavānam ēkāntayen ayin karanna ōnē. hita væḍenavā nam dænagannē kohomada yamakaṭa yamakaṭa bæn̆dilā tibenē yam chandara rāgayak bæn̆dīmak ætda āsāvayen ælīmak, dæḍi ælīmak ætda kramakramayen duru venavā peni.
그런데 그보다 아래 수준에 있는 사람을 두고 ‘그런 일 하면 안 된다, 당신이 하면 안 된다’ 하며 막으려 든다면, 그것은 한쪽만 생각하는 것입니다. 무엇 때문에 마음이 자라지 않는다면 그것은 반드시 치워야 합니다. 마음이 자라는지 어떻게 압니까? 이것저것에 묶여 있던 chanda-rāga, 묶임, 갈망으로 들러붙음, 단단히 들러붙음이 있었다면 그것이 차츰차츰 떨어져 나가는 것이 보입니다.
dēpoḷavalaṭa tibicca āsāva ira kaḍan valaṭa tibicca āsāva miladal valaṭa tibicca āsāva geval doravala hadanna tibicca āsāva amu daruvan pōsanaya karagena nikan ē bæn̆di dīlā tibicca āsāva mē vagē keḷavarak næti āsāvan ēken eka midi midī yanavā nam penennē maṭa dæn giya avurudda venakoṭa menna meccara mehema āsāvan ælīn tibuṇā.
재산에 대한 갈망, 땅에 대한 갈망, 돈에 대한 갈망, 집을 지으려는 갈망, 자식을 기르며 묶여 있던 갈망, 이렇게 끝없는 갈망들에서 하나씩 하나씩 벗어나고 있다면 보입니다. ‘지난해까지 나에게는 이만큼의 갈망과 들러붙음이 있었다.
mē avuruddaṭa menna mē dharmāvabōdhaya tuḷin asāratvaya væṭalā menna meccara at ææralā giyā. dæn maṭara tama meccarayi tiyennē. ehenam magē hita væḍenavāna.
올해는 이 dharma를 깨달은 덕에 덧없음을 알아보고 이만큼 내려놓았다. 이제 나에게는 이만큼만 남았다. 그렇다면 내 마음이 자라고 있구나.’
ehenam bādhakayaknē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
oya kramayaṭa taman dænaganna ōnē tamā hita nivana karā yanavada kiyalā. dæka dæka yana nivana budurajāṇan vahansē pennanē. mātrayak atdækkana mātraya væṭahenavā. mama mecca duraṭa nivan dækalā.
그런 식으로 자기 마음이 nibbāna로 가고 있는지 스스로 알아야 합니다. Buddha께서 보여 주신 nibbāna는 보면서 보면서 가는 nibbāna입니다. 겪어 본 만큼 그만큼이 알아집니다. ‘나는 이만큼 nibbāna를 보았다.’
ēka dakinna. nivan dækalā kiyannē mokakda? rāgaya nisā pera magē meccara satvīmak āvā. dæn ē rāga satvīma meccara aḍuyi. dvēśaya nisā maṭa meccara dævīmak issara āvā. dæn ē dvēśayen nisā ena dævīma meccara aḍu velā. mulāva nisā mē lōkē karuṇu tērum ganna bæruva mama mē eka tæna hira velā bæsi bæn̆dī hidilā tērum ganna bæruvē dæn ē tattvaya midilā maṭa meccaramak tērenavā. ehenam giya māsēṭa vaḍā mē māsē kohomada væḍilāda aḍuvelāda? væḍilā ehenam magē māgaya hari. maṭa væḍenavā. anē væḍena eka hoyāgannē otanin
그것을 보십시오. nibbāna를 보았다는 것이 무엇입니까? ‘전에는 rāga 때문에 이만큼 애가 탔다. 이제 그 rāga로 애타는 것이 이만큼 줄었다. 전에는 dosa 때문에 이만큼 타들어 갔다. 이제 dosa에서 오는 타들어 감이 이만큼 줄었다. 어리석음 때문에 세상일을 알아듣지 못하고 한곳에 갇혀 얽매여 알아듣지 못했는데, 이제 그 상태에서 벗어나 이만큼 알게 되었다.’ 그렇다면 지난달보다 이번 달은 어떻습니까? 늘었습니까, 줄었습니까? 늘었다면 내 길이 옳습니다. 나는 자라고 있습니다. 자라는 것은 거기서 찾아내는 것입니다.
nivan dakinavā kiyannē mē dhyāna samāpattiya sambanna maṭa bǣænē kiyinnē eka nemeyi. ēka venantayayi. ēka cētō vimuktiya. nivan dækīma pragnāven muktiya rāgakṣa sēvaya venavā nam, dvēśak sēvenavā nam, mōhak sakṣē venavā nam yathābōdhaya tuḷin ohuṭa nivan maga væḍenavā. ohu ē tuḷin nivan maga tērum ganna ōnē. ōka ahak velā hitē dæn hoyannē nemeyi eka ē kenāgē tiyena sahatika denna kǣli ōma mē apiṭa allagena uḍa giya vāgē dækkā hīniyak dækkā mehemayi æn̆ga piṭlā yanavā dækkā alu velā yanavā dækkā dæn ara rahat phalaya oya jātiyāva denna hadanavā.
nibbāna를 본다는 것은 ‘jhāna samāpatti를 이루지 못해서 나는 안 된다’ 하는 것이 아닙니다. 그것은 다른 갈래입니다. 그것은 ceto-vimutti입니다. nibbāna를 보는 것은 paññā-vimutti입니다. rāga가 다하고, dosa가 다하고, moha가 다한다면 참된 깨달음을 통해 그에게 nibbāna의 길이 자랍니다. 그는 그것을 통해 nibbāna의 길을 알아들어야 합니다. 그것과 동떨어진 데서 찾는 것이 아닙니다. 어떤 사람들이 주는 증명서 쪼가리들, ‘들어 올려져 하늘로 올라가는 것 같았다, 꿈을 보았다, 몸이 빠져나가는 것을 보았다, 재가 되는 것을 보았다’ 하는 그런 것으로 지금 arahant의 열매를 주려고 합니다.
ōvan nemeyi tamanma tērāganna ōnē. tamangē atdækīm sahita mē lōkē jīvat vena mana vaḍana rūpa mana vaḍana śabda tamā karā enavā. mana vaḍana gandha rasapada tamā karā enavā. dēpolava iḍa karan yāna vāhana sæpa sampat tamā karā ædilā enavā. ē velāvēdī mama ganna tīraṇa monavada anna etanayi hoyāganna vunē nivilada nædda kiyalā.
그런 것이 아니라 스스로 가려내야 합니다. 자기 겪음과 함께 이 세상을 살아갈 때, 마음을 끄는 형색, 마음을 끄는 소리가 자기에게 옵니다. 마음을 끄는 냄새와 맛과 닿음이 자기에게 옵니다. 재산, 땅, 탈것, 호사가 자기에게 끌려옵니다. 그때 내가 내리는 결정이 무엇인가, 바로 거기서 식었는지(nibbuta) 아닌지를 찾아내야 합니다.
rāgak kṣē velāda rāgayaṭa bæn̆dilāda? anik kenāṭa yamak hamba venavā. maṭa enna diyunnae anika aran giyā. maṭa dvēśayen enavada nædda? dvēśak kṣēda kṣēṇa nam ennē nǣhæ. ēkē praśnayak nǣ.
rāga가 다했는가, rāga에 묶였는가? 다른 사람이 무언가를 얻습니다. 나에게 올 것을 다른 사람이 가져갔습니다. 나에게 dosa가 일어나는가, 아닌가? dosa가 다했다면 일어나지 않습니다. 거기에 아무 문제가 없습니다.
anna etanin hoyāganna bæha taman nivan dækapu maṭṭama oya maṭṭama ælā eka ekkenāgē sādīken nivan dakinna bæha. ē maṭṭamēen taman koccara tura nivan dækalā kiyalā taman dænaganna. ēka tamangē atdækīma ēka sākkhātayi.
바로 거기서 자기가 nibbāna를 본 수준을 찾아내야 합니다. 그 수준을 저마다 다른 사람의 증언으로 nibbāna를 볼 수는 없습니다. 그 수준에서 자기가 얼마나 nibbāna를 보았는지 스스로 알아야 합니다. 그것은 자기 겪음이고, 그것이 sakkhāt, 몸소 겪는 것입니다.
ē dharmaya dharmānukūlavamayi ē tattvaya læbivē. sandiṭṭhikayina tana tamanṭama pēnavanē. akālikayi passē labana ehekut nemeyi. kālaya hā sambandha dharmayangē ven nivanat dækalā tiyennē. etanat ēkē pratiphala dakinavā. ē ētanama pratyakṣa karā. ehi passē ēkayi.
그 상태는 dharma에 맞게, 바로 dharma 그대로 얻어진 것입니다. sandiṭṭhika, 스스로에게 보이지요. akālika, 나중에 얻는 것도 아닙니다. 때와 얽히지 않은 nibbāna를 본 것입니다. 거기서 그 열매를 봅니다. 바로 그 자리에서 몸소 확인합니다. 그것뿐입니다.
itin mēka haṭagannē mē nyāyen kiyalā dakinavā obana eka gnānavantava pratyakṣa karalā gnānavantava caturārya satya dakinna nuvanin oya pratyakṣa karaga dannanavā. paccattābba vennē ōka otanama tiyenavā misak rāgayenvat vahana ekak nemeyi dharmaya pratiphalayan tamanma dakinna ōnē.
그러니 이것은 이런 이치로 일어난다고 보는 것, opanayika입니다. 슬기롭게 몸소 확인하고, 슬기롭게 cattāri ariyasaccāni를 보도록 지혜로 확인하며 압니다. paccattaṃ veditabbo, 그것은 바로 거기 있는 것이지 rāga 같은 것으로 덮이는 것이 아닙니다. dharma의 열매는 스스로 보아야 합니다.
itin ē nisā oya velāvēdī api dakinna ōnē mē vagē yakkisi deyak kiyanakoṭa menna mēkē yathārthaya menna meccarayi. karaganna kæpiṭi nam karaganna bæri henam mama monavā karanna onna kiyanna ōna. menna mēkaṭa kiya menna mēkaṭa apiṭa kiyanna giyā tiyarilā tiyennē boruva menna iskōla ugannavada kiyalā tiyennē menna mē boruvayi. ēkama innē. oya daruvō nigamanayak karaganna oya tarava yana gamanaka ēkaṭa adhikāraya ēgolloma magē hariyama mama karanavā. mama anungīva balanna giyā maṭa amāruka væṭenna enavā.
그러니 그때 우리가 보아야 할 것은, 이런 무언가를 말할 때 ‘여기 이것의 참모습은 이만큼이다. 할 수 있으면 하고, 할 수 없으면 내가 어떻게 해야 하는지 말해라’ 하는 것입니다. 이것에 대해 우리가 말하려 했던 것은, 이론에 있는 것은 거짓이고 학교에서 가르치는 것은 이 거짓이라는 것입니다. 그것뿐입니다. 아이들은 그 길을 가면서 스스로 결론을 내립니다. 그에 대한 권한은 그들 자신에게 있습니다. 나는 내 몫을 제대로 합니다. 남의 일을 들여다보려 하면 나에게 곤란이 닥칩니다.
budu dahama tiyennē ætta nætta lōkayaṭa kiyā deyak taman taman væḍi karagannē. oya sīmāva ikmapu vū budu dahamak tuḷa tamayi ada api nan̆ga yannē. anika hadanna anik lōkē hadanna sīmā ikma yanavā. ēka atidānayak.
불교는 세상에 참과 거짓을 일러 주고 저마다 스스로를 키워 가게 하는 것입니다. 그 선을 넘어선 불교 속에서 오늘 우리가 가고 있습니다. 남을 고치려, 다른 세상을 고치려 하면서 선을 넘어갑니다. 그것은 지나친 것입니다.
itin api ōka dakinna ōna adhidāveṭa giyot ehema api gæṭenavā. ē dūṣatāvayatnam apiṭa mārgayaṭa bādhā pæmiṇenavā. anit pudgalayō hadanna giyot ehema siddha vennē ēkayi. eka pættaka væṭe
그러니 우리는 그것을 보아야 합니다. 지나치게 나아가면 우리는 부딪칩니다. 그 거슬림 때문에 우리 길에 걸림돌이 생깁니다. 남을 고치려 들면 일어나는 일이 바로 그것입니다.
ehema siddha vennē ēkayi. eka pættaka væṭe nigænaṭa vēlu anārāmī anit pættē cunda lōka duka ēka ekka hadanna kiyana budurajāṇan vahansē ratma
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ēgollan væḍi ēgollō karaganna. nikan ani pætten kǣ gahanavā. anit pætten hari tda sūtra ūrava maranavā. ūru koṭa suddha karanna kiyat næhæ. eyā panna kiyatna. nikan ē panna giyet næhæ. obalā obala kæḍiyi karaganna.
그들 일은 그들이 하게 두라는 것입니다. 괜히 다른 쪽에서 소리만 지릅니다. 다른 쪽에서는 Cunda sūkarika가 돼지를 잡습니다. 돼지우리를 깨끗이 하라고 하지도 않았고, 그를 쫓아내라고 하지도 않았습니다. 쫓아내러 가지도 않았습니다. ‘너희는 너희 일을 해라.’
anna budurajāṇan vahansē dunna tiyana kenāṭa kiyā denna nopiḷigana kenāṭa kiyanna diyanna ebalā ōgollagē væḍē karaganna. etana kampāvat tibunē næ.
바로 그렇게 Buddha께서는 받아들이는 사람에게는 가르쳐 주고, 받아들이지 않는 사람에게는 ‘너희 일은 너희가 하라’고 하셨습니다. 거기에 흔들림이 없었습니다.
dæn apē pansalē anit pættaṭa uruṭuk ehama dæmmo mokak harida sacaraya okkoma genallā okkoma karalā pātāli haya bāra denavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
oya væṭiya tamangē tattvaya hæṭiyaṭa ē kramaya venas. ēka ada tiyena krama. tōsarā budurajāṇan vahansē ehema kramayak anugamanaya kaḷē nǣ.
그 일은 저마다 처지에 따라 하는 것입니다. 그 방법은 다릅니다. 그것은 오늘날 있는 방법이지, Buddha께서는 그런 방법을 따르지 않으셨습니다.
itin api hadannē lōkē prāṇaghātaya ven karaōna nītimanavada saṁvidhāna pihituvanavā.
그런데 우리는 세상에서 pāṇātipāta를 떼어 내려고 법을 만들고 단체를 세웁니다.
ē vagē dēṭa apē kālaya væya karalā hitanna api mokada karannē hæmadēma davasa gāna bælot vikṣitta manasin kālayakavalā tiyenavā.
그런 일에 우리 시간을 들여 궁리하면서 우리가 무엇을 하고 있습니까? 날마다 날을 세어 보면, 흐트러진 마음으로 시간이 흘러가 버렸습니다.
ūraṭa poccara kivvat ōva hadanna bǣnē. mulin mudalāṭa koccara kivvat bæhæ harak maralā pēranna balanna. kanna aparādhaya. api ō gæna kiya innavā api væḍē karaganna. ēnē aya ē væḍē nata karannet næhæ. ūra maraṇakā ūrava maraga nata karannet næhæ. api væḍē karagannet næhæ. api unna bænna. unna kiyava kiyava inna.
돼지 잡는 이에게 아무리 말해도 그것을 고칠 수 없습니다. 처음부터 아무리 말해도 소를 잡는 것을 막을 수 없습니다. 먹는 것이 죄라고 우리는 그 이야기만 하고 앉아 있지, 우리 일은 하지 않습니다. 그 사람들은 그 일을 그만두지도 않습니다. 돼지 잡는 이는 돼지 잡기를 그만두지 않습니다. 우리는 우리 일도 하지 않습니다. 우리는 그들을 꾸짖고, 계속 떠들고만 있습니다.
ēka isūn vahansē namak aḍipārak digē yanavā dækalā ēka dēvatāvayek ahanavalu oba vahansē koheda hæmadāma yannē. mē dharma dēśanāvak karanavā kārya ara væḍiāyakayek innavā ē pættē
bhikkhu 한 분이 오솔길을 따라 가는 것을 보고 한 devatā가 물었답니다. ‘스님, 날마다 어디로 가십니까?’ ‘저쪽에 사냥꾼이 하나 사는데, 그에게 dharma를 설하러 갑니다.’
obat væḍak karaganna nǣha vædena aya næ dennama apā katena rakna karaganna kiyalā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
mē dharmayaṭa agaurava karana pudgalayā passē gihin gihin oba dharmaya kiyanna yanavā piḷiganna eka nemeyi. obagē kālē nikan vissittēvi gāya karanavā obagē væḍa karagannet næ. læbicca avasthāva dekenma dennaṭama prayōjanayak nǣha kiyalā. epætta ara baṇa kiyannada oba vahansē obaṭa evalāganna kiyalā.
‘이 dharma를 업신여기는 사람 뒤를 따라가 dharma를 설하러 가시지만, 그는 받아들이지 않습니다. 스님 시간은 그냥 흐트러진 채 흘러가고, 스님 일도 하지 못합니다. 얻은 기회가 두 분 모두에게 아무 쓸모가 없습니다. 저쪽에 가서 설하실 것이 아니라 스님 자신을 돌보십시오.’
itin ada væddaṭa baṇa kiyannē eha tamayi mē minissun karagena yannē.
그런데 오늘날 사람들이 하고 있는 것이 바로 사냥꾼에게 dharma를 설하는 그 일입니다.
mē budurajāṇan vahansē ek tarahā bamuṇa ekkanin ahanavā. svāmīni oba vahansē mē epā kiyana pættaṭama naraka dēval epā kiyana pættaṭama baṇa kiyanavā. vena kramayak næhænē. nā.
어떤 brāhmaṇa가 Buddha께 여쭈었습니다. ‘세존이시여, 당신께서는 ‘하지 말라’는 쪽으로만, 나쁜 것을 하지 말라는 쪽으로만 dharma를 설하십니다. 다른 방법은 없습니까?’
bamuṇa ehema ekak tiyenavā. maṭa ēkē ekak kiyannē. bamaṭa obaṭa ōna taram prāṇagha gāta karapa. sat hiṁsā karanavā. ehema karana ēkaṭa dr̥ṣṭiya ævillā ēka hon̆dayi kiyalā inna obaṭa. niraya hō tirisaṁōniya hō mē dek panavanna puḷuvan.
‘brāhmaṇa여, 그런 것이 있습니다. 그 하나를 말해 주겠습니다. brāhmaṇa여, 당신이 원하는 만큼 생명을 죽이십시오. 생명을 해치십시오. 그렇게 하면서 그것이 좋다는 diṭṭhi를 품고 지내는 당신에게는 niraya나 tiracchāna yoni, 이 둘 가운데 하나를 정해 줄 수 있습니다.
maraṇayen passē ēkātyaya osavāgatta palak bima tiyenavā vagē obagē hin diraya upata tiyenavā.
죽은 뒤에는 들고 온 짐을 땅에 내려놓듯이 반드시 당신은 niraya에 태어납니다.
obaṭa onnam karapa. balamanē obaṭa ōna taram hora mæravaṁcā karapa. ēvā karā. ehema jīvat. ē dr̥ṣṭiya hon̆dayi kiyalā inna obaṭa ē hētaya metanin mærilā gihillā. nirayaṭa hō siri saṁyōnayaṭa hō gihima upadinna siddha venavā. kæmati nam karanavā. oya jātiya dēśanāvak karalā
원한다면 하십시오. 보자, 원하는 만큼 훔치고 속이십시오. 그렇게 하며 사십시오. 그 diṭṭhi가 좋다고 여기며 지내는 당신은 그 까닭으로 여기서 죽어 niraya나 tiracchāna yoni에 가서 태어나야 합니다. 원한다면 하십시오.’
kæmati nam karanavā. oya jātiya dēśanāvak karalā dasak hoyala gæna svāmīni oba vahansē karanna kiyā dēśanā kaḷat matak ena valā tan̆ga hirivannā hite midena pættama māla venavā misak koccaragavat yannē næha mē pættaṭa oba vahansē niyama vidiṭa hētuphala dharmaya dēśanā karanavā kiyana uttaramayek vennē maṭa hon̆daṭa pæhædiliva pē vanavā kiyalā ara pamaṇa praśaṁsāvak karalā giyā. ē dharmaya ahalā pæhædili.
이런 식의 가르침을 듣고 brāhmaṇa는 말했습니다. ‘세존이시여, 당신께서 하라고 설하셨지만, 마음은 벗어나는 쪽으로만 기울 뿐, 조금도 이쪽으로 가지 않습니다. 당신께서는 원인과 결과의 dharma를 제대로 설하시니 참으로 훌륭하십니다. 저에게 아주 또렷이 보입니다.’ 그렇게 크게 기리고 떠났습니다. 그 dharma를 듣고 맑은 믿음을 얻은 것입니다.
dæn karanna kivvat karanna vidihak nǣha. mokada mehema balapan vanna nam kaḷot mēkayi siddha vennē. kæmatak karana kaḷot siddha vennē mēkayi. anna ēka tamayi budurajāṇan vahansē etuna daham.
이제는 하라고 해도 할 수가 없습니다. 왜냐하면 이렇게 하면 이렇게 되고, 그 반대로 하면 저렇게 된다는 것을 보기 때문입니다. 그것이 바로 Buddha께서 거기서 보이신 dharma입니다.
api ada ē krama dekama api lan̆gē nætuva karanna. satun maranna epā, harakam karanna epā, kāmē varadavāha karenna epā boru kiyanna epā. æyi epā kivvē ēkaṭa uttaraya dennē næha. koccara epāda kivat karanavā. eka ekvat hadāganna bæri vuṇā.
오늘날 우리는 그 방법을 다 놓아 버리고 합니다. 생명을 죽이지 마라, 훔치지 마라, 삿된 음행을 하지 마라, 거짓말을 하지 마라. 왜 하지 말라는지 그 답은 주지 않습니다. 아무리 하지 말라고 해도 합니다. 하나도 고치지 못했습니다.
prāṇaghāta kaḷot menna mē vināśaya. prāṇaghāhata nokaḷot śānta guniyen hiṭiyot menna mē yahapa. horava væravaṁcāk kaḷot menna mē vināśaya hētuva menna mēkayi vennē. ēken ven vunot menna mē yahapatayi. onna oya śravaṇayen menna mēkayi dharmaya oba kæmætta karanavā. dæn mokak kiyanna? oya dharmaya yam kenaṭa avabōdha vunot ehemayida? karana tanṭa api anubala dunnada?
생명을 죽이면 이런 망가짐이 옵니다. 생명을 죽이지 않고 고요한 성품으로 지내면 이런 좋은 일이 옵니다. 훔치고 속이면 이런 망가짐이 오고, 그 까닭은 이것입니다. 그것에서 떨어지면 이런 좋은 일이 옵니다. 그렇게 들려주고 나서, ‘이것이 dharma이니 원하는 대로 하라’ 합니다. 자, 무엇을 말하는 것입니까? 그 dharma를 누군가가 깨닫는다면, 그렇게 하는 것에 우리가 힘을 보탠 것입니까?
anubalayak etana næhæ. anna budurajāṇan vahansē dahama dēśanā karapu kramaya ē hētu pennana kramaya pættakin tiyalā hētu hētu haṁgalā api yamkisi vidhānayakaṭa bæhælā innē. ara karanna epā, mēka karanna epā, mehema karapan ara ehema karapan pav karanna epā karapan. ohoma dænagenalayi api ohoma upadinnē.
거기에는 부추김이 없습니다. 그것이 Buddha께서 dharma를 설하신 방법입니다. 그 까닭을 보여 주는 방법은 한쪽에 치워 두고 까닭들을 감춘 채, 우리는 명령에 빠져 있습니다. 저것 하지 마라, 이것 하지 마라, 이렇게 해라, 저렇게 해라, pāpa 짓지 마라. 그런 식으로 알고서 우리는 그렇게 태어나 자랍니다.
itin ēkē kenekuṭa yathābōdhayak læbennē nætuva ganna nigamanaya karanna kramayak næhæ. budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷē tamāgē nuvaṇaṭa gōcara velā taman ēka atharinna. ē tamama tērum ganna
그러니 누군가가 참된 깨달음을 얻지 않고서는 결론을 내릴 길이 없습니다. Buddha께서 설하신 것은, 자기 지혜에 들어오게 해서 스스로 그것을 내려놓으라는 것, 스스로 알아들으라는 것이었습니다.
ehenam mē diyavi usasma dē mokakda ē tamanṭa avabōdhaya læbena vidihaṭa karuṇu kiyā denna yathābōdhaya læbena vidihaṭa dharmaya pennavā denna kaḷa yutu udav upakāraya vitarayi.
그렇다면 세상에서 가장 높은 것은 무엇입니까? 스스로 깨달을 수 있도록 일들을 가르쳐 주고, 참되게 깨달을 수 있도록 dharma를 보여 주는 도움, 오직 그것뿐입니다.
api vidhānaya karanna niyōga karanna giyot ehema vikṣiddhatāvaya vidilē pahuvenavā nisā apiṭa ē avaśya dennaṭa enna bæruva yanavā. hariyaṭa oya kramaya karenna kiyalā nam balā idadi mē viśāla yahapatak siddha venavā.
우리가 명령하고 지시하려 들면 흐트러짐 속에 시간이 번개처럼 지나가 버려 필요한 것을 주지 못하게 됩니다. 그 방법대로 제대로 해 나가면 큰 좋은 일이 일어나는 것을 보게 됩니다.
tava mē tadaṁga vimuktiya yanna pahadalā dennē. dæn tadaṁga vimukti, viskambha vimukti, samucchēda vimukti, paṭipassaddhi vimukti nissaraṇa vimuktiya mē vimuktiyat koṭas ākāra pahak tiyenavā.
이어서 tadaṅga vimutti를 풀어 드리겠습니다. tadaṅga vimutti, vikkhambhana vimutti, samuccheda vimutti, paṭippassaddhi vimutti, nissaraṇa vimutti, 이렇게 vimutti에는 다섯 갈래가 있습니다.
mē tadaṁga vimuktiya kiyalā kiyannē api tuḷa tiyenna ōnē. ē ē mohotēdī yamkisi kaṭak karanakoṭa rāgayaṭa hētu venavada dvēśayaṭa hētu venavada mōhayaṭa hētu venavada ē mohotē dakina tīkṣaṇa nuvaṇin dænagena ē mohotedīma mēkaṭa hētu vena bava dækalā ēken athæravā nam læbenna sænasidena mēkayi tadaṁga vimuktiya kiyannē.
tadaṅga vimutti라는 것은 우리 안에 있어야 하는 것입니다. 그때그때 무슨 일을 할 때, 그것이 rāga로 이끄는지, dosa로 이끄는지, moha로 이끄는지를 그 순간 보는 날카로운 지혜로 알아차리고, 바로 그 순간 이것이 그리로 이끈다는 것을 보고 그것을 내려놓으면 얻게 되는 가라앉음, 이것을 tadaṅga vimutti라고 합니다.
tat aṁga kiyannē tadaṁga ē mohota ē ē avasthāvē
tat aṅga, 곧 tadaṅga란 그 순간, 그때그때의 자리를 뜻합니다.
ē ē dæn api hitamu kenek bani enavā. dæn apiṭa ē mohotema enna ōnē. bænnaṭa bayinna kivvot gæhuvaṭa gahanna kivvot gæṭenavaṭa gæṭenna kivvot maṭa mē mohotema ē magē hituvili kriyāvatan rāgayaṭa dvēśayaṭa mōhayaṭayi væṭennē kōkaṭa væṭennē. dvēśa sahagata situvili. dvēśa mōha sahagata hita, dvēśa mōha sahagata kriyā, dvēśa mōha sahagata katā ēka nēda? mē mohotē mama mesē kriyā kaḷot væṭennē.
예를 들어 누가 욕을 하며 온다고 합시다. 우리는 바로 그 순간에 깨어 있어야 합니다. 욕하니 맞받아 욕하라, 때리니 맞받아 때리라, 부딪쳐 오니 맞받아 부딪치라 한다면, ‘바로 이 순간 내 생각과 행동이 rāga, dosa, moha 가운데 어디로 떨어지는가? dosa가 섞인 생각, dosa와 moha가 섞인 마음, dosa와 moha가 섞인 행동, dosa와 moha가 섞인 말, 그렇지 않은가? 이 순간 내가 이렇게 하면 거기로 떨어진다.’
ehenam ē mohotē vimuktiya labannā metanama rāga akṣē nam, dvēśa akṣē nam, mōhakē nam maṭa metana vimuktiya tiyenavā. ehenam mama gatēdī kiyave mokakda mama metana maṭa koccara bænnat mama mēkaṭa gupita novī. kupita sahagata mānasikatvayak gonnagannē nætnam. ē mohotē ohu vimuktiya labalā.
그렇다면 그 순간 vimutti를 얻는 사람은, 바로 여기서 rāga가 다하고 dosa가 다하고 moha가 다한다면 ‘나에게 여기서 vimutti가 있다’고 합니다. 그렇다면 무엇을 말하는가 하면, 여기서 아무리 욕을 먹어도 나는 성내지 않는 것, 성난 마음을 쌓지 않는 것입니다. 그렇다면 그 순간 그는 vimutti를 얻은 것입니다.
ohuṭa etana mēkē pratiphalaya pēnavā. bænalā bælalā yahanē.
그는 거기서 그 열매를 봅니다. 상대는 욕을 하고 쳐다보다가 가 버립니다.
hæbæyi vacanayak hari kivvā nam mama oya das haganna balāgena giyē.
하지만 내가 한마디라도 했다면, 그는 때리려고 벼르고 있었던 것입니다.
kaṭaviyāgē saddayaṭa bimbalāgena gonāva vāgē hiṭiyā urāva vagē hiṭiyā. bil vāgē hiṭiyā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ēka taman innāhama. maṭa hiṭiyā duka hitunā vaira hæṭiya ohomat ahanna hambavenavānē kiyana ekak.
그렇게 가만히 있으니, 나에게는 오히려 안타까운 마음이 들었습니다. ‘이런 미움도 다 있구나, 이런 소리도 듣게 되는구나’ 하는 정도입니다.
hæbæyi kaṭa denna gihillā uṭikanē koccara innavada. væḍi hariyak guṭi gālā tiyennē væḍi hariyak tamant vēdagena tiyennē.
하지만 말대꾸하러 갔다가 얻어맞은 사람이 얼마나 많습니까. 대부분 얻어맞았고, 대부분 스스로도 고통을 겪었습니다.
bæri vuṇā hari vunā hari ēkaṭa eka ṭika karagena apiṭa yana nisā. eham budurajāṇan vahansē pennapu dharmaya tuḷa tiyennē yamak yamak nisā rāgaya, dvēśaya, mōhaya haṭagannavānam lōbhaya, dvēśaya, mōhaya enavā nam ēken ēken valakinna. itin ēka api dænaganna ōnē api nikan e nisā ē mohota tuḷa api karā ena dē tuḷin. anna ē mohotēdī apit dakṣa vunot
못하든 해내든, 그 몫을 해 가며 가는 것이니까요. 그러니 Buddha께서 보이신 dharma 안에 있는 것은, 무엇 때문에 rāga, dosa, moha가 일어난다면, lobha, dosa, moha가 온다면 그것 하나하나에서 물러서라는 것입니다. 그러니 우리는 그것을 알아야 합니다. 그 순간 우리에게 다가오는 것을 통해서 말입니다. 그 순간 우리가 능숙하다면,
rāgakṣayaṭa, dvēśa akṣayaṭa, mōha akṣayaṭa næm̆buru vena vidihaṭa api kaṭayutu an̆duruvaganna ēbē vimuktiya evelinma pēnavā. menna mēkayi tadaṁga vimuktiya kiyannē.
rāga가 다하는 쪽, dosa가 다하는 쪽, moha가 다하는 쪽으로 기울도록 행동을 익혀 가면 그 vimutti가 곧바로 보입니다. 이것이 tadaṅga vimutti입니다.
tadaṁga vimuktiya atyāvaśya avaśyayi.
tadaṅga vimutti는 꼭 있어야 합니다.
dæn mē vagēma tamayi kṣaṇika samādhiya. ēkat tasaṁga samādhiya.
그와 마찬가지로 khaṇika samādhi가 있습니다. 그것도 tadaṅga samādhi입니다.
ē ē mohotē samādhiya tiyenna ōnē. rāgayaṭa væṭenavā nam samādhiyak nǣha. ārya samādhiyak næha. dvēśayen mōhayaṭa væṭanavā nam ārya samādhiyak nǣha. mēkē paṭan gannē lōbha, dvēśa, mōha valin. rāga rāga duru karanna īḷan̆gaṭa issellāma lōbhayaṭa, dvēśayaṭa, mōhayaṭa væṭenavānam taman karanavā kiyana hitana dēval æhæṭa rūpayak gæṭena velāva, kannaṭa śabdayak æhena velāva ē vagēma nāsayaṭa gandhayak dæyena divaṭa rasayak dæyana, kayaṭa pahasak dænena hitaṭa dharmayak ædilā enavā. oya kiyana mohotedī ælīmaṭa hētu vena, gæṭīmaṭa hētu vena mulāvaṭa hētukāraka vena jātiya aramuṇu venna puḷuvan.
그때그때 samādhi가 있어야 합니다. rāga에 떨어진다면 samādhi가 없습니다. ariya samādhi가 없습니다. dosa나 moha에 떨어진다면 ariya samādhi가 없습니다. 이것은 lobha, dosa, moha에서 시작합니다. rāga를 떨쳐 내려면, 먼저 lobha, dosa, moha에 떨어지는지를 봅니다. 자기가 하려고 생각하는 일들, 눈에 형색이 부딪칠 때, 귀에 소리가 들릴 때, 그리고 코에 냄새가, 혀에 맛이, 몸에 닿음이 느껴질 때, 마음에 dhamma가 끌려올 때, 그 순간에 들러붙게 하고 거슬리게 하고 어리석게 만드는 그런 대상들이 올 수 있습니다.
manā sihiyen in̆dagena ē mohotēdī ēkaṭa ælennē nætuva gæṭennē nætuva mulāvaṭa pat vennē nætuva ē mohota dharmānukūlava sihi karalā in̆dan ēken rāgayen, dvēśayen, mōhayen saṁsidenna puḷuvan nam kænasenna puḷuvan nam menna mē maṭṭamaṭa sadaṁga vimuktiya læbenavā.
바른 sati로 머물며 그 순간 그것에 들러붙지 않고, 거슬려하지 않고, 어리석음에 빠지지 않고, 그 순간을 dharma에 맞게 떠올리며 머물러서 rāga, dosa, moha에서 가라앉을 수 있다면, 편안해질 수 있다면, 바로 그 수준만큼 tadaṅga vimutti를 얻습니다.
kṣaṇika samādhiya etana tiyenavā. ē nisā ēka atyāvaśyamiyayi.
khaṇika samādhi가 거기에 있습니다. 그러니 그것은 꼭 있어야 합니다.
ē mohotakadī læbuvaṭa passē upacāra samādhi kiyannē yamkisi væḍapiḷak eka digaṭa apiṭa karagena yanna venavā. ēka eka ēka vidiya væḍa piḷivelava.
그 순간에 그것을 얻은 뒤, upacāra samādhi라는 것은 어떤 일을 줄곧 이어서 해 나가야 하는 것입니다. 그것은 하나의 짜임새 있는 일입니다.
dæn vāhanayak vāhanayak padavana upacāra samādhiyakin vāhanaya padavanna ōnē. ē ē mohota tuḷa? eyā dakinna ōnē. ēkaṭa yomu venna.
예를 들어 차를 모는 사람은 upacāra samādhi로 차를 몰아야 합니다. 그때그때 그는 보아야 합니다. 거기에 마음을 쏟아야 합니다.
mama mē karana væḍē mokakda? vāhanaya padavanavā. jīvita kīyak magē sækavannē dæn tiyennē. mama poḍḍakta venas karamu. jīvita viśāla gaṇaktunī. mahā vināśayak venavā. mama vena innē deva kalpanā karannayi ma vena eka katā karannayi hit mokada vennē. koyi mohotē ara antarya avasthāvē īda dannē. e mama hæma mohotakama manā sihiyanna nuvanin in̆dalā. ēka haduruvanna ōnē. ehæ ohu yamkata pæyak ohu gamana kiyanna ohu pæyak tuḷa upacāra samādhiyen inna ōnē. upacāra samādhiya kiyannē ē tamā karana væḍē dænagena ēken tamanṭat anunṭat avæḍak novena vidihaṭa kaḷa yutu yahapat kramānukūlava nuvaṇin yuktava kaṭayutu karalā. ē væḍē hari ākāraya karanna puḷuvan pudgalayek venna ōnē.
‘내가 지금 하는 일이 무엇인가? 차를 몰고 있다. 지금 내 손에 목숨이 몇이나 맡겨져 있는가. 내가 조금만 어긋나도 많은 목숨이 사라지고 큰 망가짐이 생긴다. 내가 딴생각을 하고 딴 이야기를 하고 있으면 마음이 어떻게 되겠는가. 어느 순간에 위험한 때가 올지 누가 아는가.’ 그러니 그는 순간순간 바른 sati와 지혜로 머물도록 익혀야 합니다. 한 시간을 간다면 그 한 시간 동안 upacāra samādhi로 있어야 합니다. upacāra samādhi란, 자기가 하는 일을 알고 자기에게도 남에게도 해가 되지 않도록 해야 할 좋은 일을 차례에 맞게 지혜롭게 해 나가는 것입니다. 그 일을 제대로 해낼 수 있는 사람이 되어야 합니다.
ōka væradīmen tamayi upacāra samādhiya væradīmen tamayi hun̆gā kæksinnaṭa vennē.
그것이 어긋나서, upacāra samādhi가 어긋나서 많은 탈이 생깁니다.
anna etakoṭa arpanā samādhi kiyana eka oyaṭa harahā sat vaśayen venas dekak.
그러면 appanā samādhi라는 것은 그 둘과 바탕부터 다릅니다.
ēka yamkisi denaṭalā in̆dagena eraminiyekutāgena hari pahasu ākārayen in̆dagena bāhira væṭa karasa okkoma ayin karalā dālā citta abhyantarayan visati næti vena hita tiyalā tava hiten ayitina bāhira karana krama dēval ayin karalā gatta karmasthānayaka nitara sihi karamin ē tibennāvū yahapat gati lakṣayan danakūla hita paturavalā ē tuḷin dhyānalābhī venavā nam anna ē tiyenavā arpanā samādhiya
어딘가에 가부좌를 틀고 앉거나 편한 자세로 앉아, 바깥일을 모두 치워 두고, 안으로 흐트러지지 않는 마음을 두고, 마음을 바깥으로 끌고 가는 것들을 치운 뒤, 붙잡은 kammaṭṭhāna를 줄곧 떠올리며 그 좋은 성품에 맞게 마음을 퍼뜨려서 그렇게 jhāna를 얻는다면, 바로 거기에 appanā samādhi가 있습니다.
tadaṁga ē vagēma tadaṁga viskambha samucca paṭipassaddhi nissaraṇa kiyalā. keles prahāṇaya karana ōna paṭan gannē ara kiyannē kṣaṇika samādhi ākāraya.
tadaṅga — 그와 마찬가지로 tadaṅga, vikkhambhana, samuccheda, paṭippassaddhi, nissaraṇa가 있습니다. kilesa를 버리는 일은 앞서 말한 khaṇika samādhi의 방식에서 시작합니다.
anna etan sadaṁga prahāṇaya venavā.
바로 거기서 tadaṅga pahāna가 일어납니다.
itin ē ē mohotēdī api sihiyenma hiṭiyā nam tadaṁga prahāṇaya digin digaṭama nægilā enavā. etakoṭa mokada vennē? yam pāpa viññāṇayakaṭa pāpa saṁkhāra āhārayak velā tibuṇā. dæn ē āhāra nirōdha venavā. āhāra nǣ etana anna hari māgiya væḍena hæṭi.
그러니 그때그때 우리가 sati를 지니고 있었다면 tadaṅga pahāna가 줄곧 자라 올라옵니다. 그러면 어떻게 됩니까? 어떤 pāpa viññāṇa에 pāpa saṅkhāra가 āhāra가 되어 있었습니다. 이제 그 āhāra가 멈춥니다. 거기에 āhāra가 없습니다. 바로 그렇게 바른 길이 자랍니다.
āhāra nirōdhayen viññāṇa nirōdha vīma. dæn mona āhāra nirōdha vennē? lōbha āhāra nirōdhayen lōbha viññā nirōdha venavā. mokada hētuva? api tasaṁga vimuktiya tuḷin lōbhaya ādīnava dækalā lōbhak sē ānisaṁsa dækalā ē mohotedī api lōbhayaṭa ena væḍapilak hiten kaya vacanaya karannē. anna sadaṁga vimuktiya etana læbenavā. ē sadaṁga vimuktiya īḷan̆gaṭa mokada vennē?
āhāra가 멈추어 viññāṇa가 멈춥니다. 어떤 āhāra가 멈추는가? lobha의 āhāra가 멈추어 lobha viññāṇa가 멈춥니다. 왜 그런가? 우리가 tadaṅga vimutti를 통해 lobha의 허물을 보고, lobha가 다함의 이로움을 보고, 그 순간 lobha로 이끄는 일을 마음과 몸과 말로 하지 않기 때문입니다. 거기서 tadaṅga vimutti를 얻습니다. 그다음 그 tadaṅga vimutti는 어떻게 됩니까?
āyasarayak ē yahapat aramuṇa sihinnagena innakan vitarayi apiṭa mē vimuktiya tiyennē. anit velāvaṭa āyasarayak āpahu ara pæraṇi mānasikatvayaṭa goduru venna puḷuvan. mokak nisāda? lōbha, viññāṇa, dvēśa, viññāṇa, mōha viññāṇa api balavatnam.
그 좋은 대상을 떠올리고 있는 동안만 우리에게 이 vimutti가 있습니다. 다른 때에는 다시 저 예전 마음가짐의 먹이가 될 수 있습니다. 무엇 때문입니까? 우리 안에 lobha viññāṇa, dosa viññāṇa, moha viññāṇa가 힘세다면 그렇습니다.
ē nisāma tamayi ara mē alōbha, advēśa, amōhayaṭa hētuven daham situvillakaṭa hita tiyāgena inna eka atvicca gaman vayasanayak vikṣa siddha vennē. ehenam viskambha velā nættē.
바로 그 때문에, alobha, adosa, amoha로 이끄는 dharma 생각에 마음을 두고 있던 것을 놓는 순간 흐트러짐(vikkhepa)이 일어납니다. 그렇다면 아직 눌러지지(vikkhambhita) 않은 것입니다.
eham tadaṁga prahāṇayen nirutta ōna. dæm mē tadaṁga vimuktiyen vimuktiya praguṇa yanakoṭa lōbha viññāṇayaṭa dvēśa viññāṇayaṭa mōha viññāṇayaṭa yamak āhāra venavada ē saṁkhāraya dæn inna vidihak nætiva. konna nægenna vidihak næ. anna saṁkhāra nirōdhayen viññāṇa nirōdha venavā.
그러니 tadaṅga pahāna로 이어 가야 합니다. 이제 tadaṅga vimutti로 vimutti가 익어 가면, lobha viññāṇa, dosa viññāṇa, moha viññāṇa에 āhāra가 되던 saṅkhāra가 이제 머물 길이 없어지고 일어날 길이 없어집니다. 그러면 saṅkhāra가 멈추어 viññāṇa가 멈춥니다.
ē kiyannē lōbha saṁkhāra nirōdhayen lōbha viññāṇa nirōdhayi. dvēśa saṁkhāra nirōdhayen dvēśa viññā nirōdhayi. mōha saṁkhāra nirōdhayen mōha viññāṇa nirōdhayi. anna viññā nirōdha vunāṭa passē mokada vennē?
곧 lobha saṅkhāra가 멈추어 lobha viññāṇa가 멈추고, dosa saṅkhāra가 멈추어 dosa viññāṇa가 멈추고, moha saṅkhāra가 멈추어 moha viññāṇa가 멈춥니다. viññāṇa가 멈춘 뒤에는 어떻게 됩니까?
dæn ara aramuṇa hita hitā inna ōnē næ yahapat ataramaṭama nægena vidihak næhæ. mokada kiyannē viññā nirōdha nāma rūpa nirōdhayi. biddha tenak nǣ. ehenam vissit mānasikatvayak enna vidihak næ anna viskamnā prahāṇaya venavā. hadāṁga prahāṇaya læbiṭa deveni pratiphala
이제는 그 좋은 대상을 줄곧 떠올리고 있지 않아도 됩니다. 일어날 길이 없습니다. 왜냐하면 viññāṇa가 멈추면 nāmarūpa가 멈추기 때문입니다. 일어날 자리가 없습니다. 그렇다면 흐트러진 마음가짐이 올 길이 없습니다. 바로 vikkhambhana pahāna가 일어납니다. tadaṅga pahāna를 얻은 뒤의 두 번째 열매입니다.
dæn viskandhanaya vunāṭa passē mokada vennē? lōbha viññāṇaya nisā dvēśa mōha viññāṇayan nisā yathārthaya vahagena hiṭiyā. ēvā āvarṇa nīvarṇa lōbha dvēśa mōha ē ṭika næti velā giyaṭa passē etek kal ahalā tibicca yathā dharmaya piḷiban̆dava manā pæhædiliva pēnna paṭan gannavā.
이제 vikkhambhana가 된 뒤에는 어떻게 됩니까? lobha viññāṇa 때문에, dosa와 moha viññāṇa 때문에 참모습이 가려져 있었습니다. 그것들은 덮개, nīvaraṇa입니다. lobha, dosa, moha 그것들이 사라진 뒤에는 그때까지 들어 왔던 참된 dharma가 아주 또렷하게 보이기 시작합니다.
ōgollaṭat taruṇa vidarśanāva prabala phalayet nægilā. nægilā āvaṭa passē mokada vennē? tīkṣaṇa vidarśanāva næginna paṭan gāna. anna etennē samucchēdā prahāṇaya venavā. saharalinma piḷidi āya hæharak ē avabōdhaya āvaṭa passē venas vennē.
여러분에게도 taruṇa vipassanā가 힘찬 열매와 함께 자라 오릅니다. 자라 오른 뒤에는 어떻게 됩니까? tikkha vipassanā가 자라 오르기 시작합니다. 바로 거기서 samuccheda pahāna가 일어납니다. 뿌리째, 그 깨달음이 온 뒤에는 다시 돌아가지 않습니다.
īṭa passē niyama sudusu tænakadī mokada vennē? sampūrṇa hitat gatat okkoma nidahas karalā parivartana avasthāvak enavā mārga phalayan anna mārga phala avabōdhaya illā paṭipassaddhi nisā paṭipassa kiyana mē vimuktiya mārga avasthāva sampūrṇaya venna mohotē læbilā paṭipasden etakoṭa ē vagēma nissaraṇa vimuktiya dalā phalaya labanavā. phalaya læbuvanaṭa passē mārga phalaya purudu vuṇā.
그 뒤 알맞은 자리에서 어떻게 됩니까? 마음도 몸도 모두 풀려나는 뒤바뀜의 순간이 옵니다. magga-phala입니다. magga-phala의 깨달음, paṭippassaddhi로 말미암아 paṭippassaddhi라는 이 vimutti를 magga가 완성되는 순간에 얻습니다. 그러면 paṭippassaddhi에 이어 마찬가지로 nissaraṇa vimutti를 얻어 phala를 얻습니다. phala를 얻은 뒤에는 magga-phala가 몸에 익습니다.
tadaṁga vikkambana samucchēda paṭipassaddhi nisaraṇa kiyalā oya kramayaṭa vimukti labanavā. nisāmaya mūtiyaṭa pat vunāṭa passē ēkārthayen sthirayi mārgaphala lābhī
tadaṅga, vikkhambhana, samuccheda, paṭippassaddhi, nissaraṇa, 이런 차례로 vimutti를 얻습니다. 흔들림 없는 벗어남에 이른 뒤에는 한마디로 굳건한 magga-phala를 얻은 사람입니다.