와하라까 코리아
CD024-12

CD024 · 12번째 · 1시간 16분 · 원문 녹음

dharma desanā 1: 참된 bauddha가 되는 길

ධර්ම දේශනා 1

ada api balāporottu vennē apē daham gæṭalu nirā karmaṇaya kara gænīmaṭayi.

오늘 우리는 dharma에 관한 우리의 물음들을 풀고자 합니다.

ada apē daham gæṭa nirākaraṇaya kirīmaṭa nirākaraṇaya kara gænīmaṭa balāporottu vena nisā api ēken praśna samudayak læbilā tiyenavā. api ē praśna ekin eka aragena sākacchāva bhājanaya karamu.

오늘 dharma에 관한 물음들을 풀고자 하기에, 그와 관련된 물음이 여럿 들어와 있습니다. 그 물음들을 하나씩 들어 함께 이야기해 봅시다.

[ugura kǣrīma] adina mē bohō praśna atarin hæbæyi vana ākārayō pahadā denna kiyana praśnayak idiripat karalā tiyenavā.

[목을 가다듬음] 오늘 들어온 많은 물음 가운데, bauddha가 되는 길을 풀어 달라는 물음이 하나 있습니다.

itin mēka hun̆gak pratyāva vaśayen dænaganna vanē siyaluma praśnaken venavā. hæbæyi avuruddayek vena ākāraya dænagattaṭa passē api kiyana praśna okkōma hak velāya yanavā ēka dænagat ōnē.

이것은 모든 물음의 바탕으로 꼭 알아야 할 것입니다. bauddha가 되는 길을 알고 나면 우리가 묻는 물음들이 모두 풀려 나갑니다. 그것을 알아야 합니다.

api oya tērum araganna ōna menna mēkayi. ada venakoṭa bauddhaya hadanna mē upakrama tiyenavā.

우리가 깨달아야 할 것은 바로 이것입니다. 요즘에는 bauddha를 만드는 여러 방식이 있습니다.

annaāgamikayekka hō kavuruhari kenek bauddha vela balāporot pūjana iddā pæmiṇilā svāmīn vahansē namak vuṇagætilā hari ē vidihaṭa yamkiṭi mūla tīraṇayaṭa vahinakoṭa ada nam karannē mokakda? ehenam itin bauddhayek kæmati nam. dæn mehema tæna gahalā væn̆dagena namaskāraya kiyanna gæha namat kāla paṭayak kiyavalā. itin isarmaya samādan karavalā pansil samādan karavalā dænakin hari kiyanavā.

다른 종교를 믿던 사람이나 누군가가 bauddha가 되고자 절에 오거나 스님 한 분을 찾아가 어떤 첫 결심을 하면, 요즘은 어떻게 합니까? '그럼 bauddha가 되고 싶다면' 하고는 여기 무릎 꿇고 절하게 하고 namaskāra를 외우게 하고 몇 구절을 읽게 한 다음, tisaraṇa를 받게 하고 pañcasīla를 받게 하고 무언가를 말해 줍니다.

dæn mēka tamayi ati tiyari namaskāraya kiyalā tisaraya samādan karalā vacana ṭika kiyalā pansituunāṭa passē sammata karanavā dæn itin bauddhayi. oya vidihaṭa tamayi bauddhatvaya pennannē. ē sæbǣva bauddhayek vuṇāda

이것이 바로 그 이론입니다. namaskāra를 외우고 tisaraṇa를 받고 몇 마디를 하고 pañcasīla를 받으면 '이제 당신은 bauddha입니다' 하고 인정해 줍니다. 그런 식으로 bauddha임을 보여 줍니다. 그러나 그 사람이 정말로 bauddha가 되었습니까?

dæn mēkedī api balanna ōnē lovturā budurajāṇan vahansē ḷan̆gaṭat gihillā bauddhaya vecca aya ōka

여기서 우리는 세상에서 가장 높으신 Buddha께 직접 가서 bauddha가 된 사람들을 살펴보아야 합니다.

budurajāṇan vahansē væḍa inna kālēdī vividhākāra 62k dr̥ṣṭiya vala hiṭapu noyek ākāra manussayō ē 62k dr̥ṣṭiya bauddhārgaya neveyi bāhara lōkaya hā sambandha dēval mina

Buddha께서 계시던 때, 갖가지 예순두 가지 diṭṭhi에 머물던 온갖 사람들이 있었습니다. 그 예순두 가지 diṭṭhi는 Buddha의 길이 아니라 바깥 세상과 얽힌 것들이었습니다.

itin monavākō ē ṭika dr̥ṣṭa vala inna ayaṭa bauddhayekmaṭa ōnæ vunahama budurajāṇan vahansēlā gihillā issellāma kivvahama budura vahansē væḍa kaḷē næha. namakya kiyanna īṭa passē onna saraṇāgammanaya yadenavā mēka kiyavanna pansillā tiyenavā. oya jātiya kramayak budurajāṇan vahansē vārtā karapu kisima tænak yuttē næha.

그런 diṭṭhi에 있던 사람들이 bauddha가 되고자 Buddha께 갔을 때, Buddha께서 먼저 namaskāra를 외우게 하고, 그다음 saraṇa에 들게 하고, pañcasīla를 읽게 하셨다는 그런 방식은 어디에도 기록되어 있지 않습니다.

budurajāṇan vahansēlāṭa yamek giyānam ahannē obaṭa tiyena praśnaya mokakda?

누군가 Buddha께 가면 그분은 '그대가 지닌 물음은 무엇인가?' 하고 물으셨습니다.

tama tamanṭa tiyenavā monavāhari praśnayak. mēka mē praśnayaṭa sādhāraṇava niyamākāra piḷitura læbunahama ē budurajāṇan vahansēgē dēśanāva avasāna vennē vimuktiya keḷavara karannā vū haravat dharma vadatiyak dēśanā kirīma

저마다 무언가 물음을 지니고 있습니다. 그 물음에 알맞고 올바른 답을 얻으면, Buddha의 desanā는 vimutti로 끝맺는 알찬 dharma의 말씀을 들려주는 것으로 마무리됩니다.

mona vidihaṭa praśnayak aragena āvat ē praśnayaṭa uttarayan divala balanakoṭa yathābōdhaya læbīmaṭa hētukāraka dharmayak venavā.

어떤 물음을 들고 오든, 그 물음에 답을 주고 보면 그것이 참된 깨달음(yathābodha)을 얻게 하는 dharma가 됩니다.

anna ē tuḷin yathahāvabōdhaya labalā yathārthaya tērum gattaṭa passē meccara kalavada evvē monavada kaḷē monavā passēda giyē? æyi mē yuṭē mokakda apiṭa avaśya velā tibuṇē mokakda api praśnē dannet nætuva piḷituru dannet nætuva nēda hiṭiyē?

그것을 통해 참된 깨달음을 얻고 있는 그대로를 알게 된 뒤에는 이렇게 생각합니다. '이토록 오랫동안 나는 무엇을 했고 무엇을 좇아다녔는가? 우리에게 정말 필요했던 것은 무엇이었나? 우리는 물음도 모르고 답도 모른 채 살지 않았던가?'

dæn tamayi praśnē dænaganna hæṭit piḷitura labāganna hæṭi dekama dænagatta kiyalā.

'이제야 물음을 아는 법과 답을 얻는 법, 둘 다 알게 되었구나.'

praśnayaṭa niyama pivala gattaṭa passē ehi antima tīraṇayat aragena kaḷa yudda mokakda nokaḷada mokakda yomu venna ōnē konṭada mē siyallama tērum aragena ivara velā anna ē velāvēdī kiyanavā.

물음에 올바른 답을 얻은 뒤 마지막 결정까지 내리고, 해야 할 것은 무엇이고 하지 말아야 할 것은 무엇이며 어디로 향해야 하는지를 모두 알고 나서, 바로 그때 말합니다.

[ugura kǣrīma] mama prīti vākya śakatikin prakāśa kirīmak tiyenavā siyallagēma adahak æti karalā bhāvitayē pahasuva san̆dahā terun vahansēlā dharma saṁgāyanā karana velāvēdī ēkaṭa vākyayak tib. etakoṭa hæma ekkenāṭama kiyana eka kiyanna git mēka pāḍam karalā tiyāganna bæha. dāga śaktiyaṭa ganna dahasak denā ælin āpu kāraṇā dahas ākārayakin vigraha karā nam mēka pālam karaganna bæhæ. hæbæyi adahasa gæbvenna vākyak hæduvā.

[목을 가다듬음] 기쁨의 말로 드러내는 표현이 있습니다. 모두가 같은 뜻을 지니고 쓰기 쉽도록, 장로 스님들이 dharma saṅgāyana를 할 때 그것을 위한 문장을 정해 두었습니다. 저마다 하고 싶은 말을 하면 이것을 외워 둘 수가 없습니다. 천 곳에서 온 천 명이 천 가지로 풀어 말하면 외울 수가 없습니다. 그래서 뜻을 담은 문장을 하나 만들었습니다.

abhikkhantaṁ bō gōtama abhikkhantaṁ bō gōtama seyayatābhi bōgōtama nikkhujitaṁvā utpujjeya paṭiccannaṁvā ivareya mūla saṁsavā maggaṁ ājikkheya andhakārē tēra pajjōtaṁ dhārīya cakkhumantō rūpāṁ ttīntē ēva mēvō bōgōtama anēka pariyāyana dhammō prakāśitō ēsāhaṁ bō gōtamaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammaṁca bhikkhu saṁghaṁ upāsakōmaṁ bhagavā dhārī ajjaggē pānupētaṁ saraṇaṁ gatatti kiyana menna mē śrīti vāsayen

'Abhikkantaṃ bho Gotama, abhikkantaṃ bho Gotama. Seyyathāpi bho Gotama nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya cakkhumanto rūpāni dakkhantīti. Evamevaṃ bhotā Gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ bhavantaṃ Gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ Gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gataṃ' 하는 바로 이 기쁨의 말로써,

dharmaya gammaya gænīmaṭa budurajāṇan vahansēṭa pennapu dharma vādayak tiyenavā. mē adahasa tamayi vividhākāra adahas valin kiyanna. namut eyā bhāvitā pahasuvaṭa mē gāthāven oya sæmatænakama pennuvā. yamkisi upāsaka kenek

dharma를 받아들이게 되었음을 Buddha께 드러낸 말씀이 있습니다. 이 뜻을 여러 가지 말로 할 수도 있지만, 쓰기 쉽도록 이 gāthā로 어디서나 보여 주었습니다.

sæmatænakama pennuvā. yamkisi upāsaka kenek baṇa ahalā pæhædilā budurajāṇan vahansē ḷan̆ga samāraṇa sahitavannā bauddhayek hæṭiyaṭa piḷiganna kiyalā samāvici budurajāṇan vahansēṭa kiyāpu avasthāva.

어떤 upāsaka가 법문을 듣고 마음이 맑아져, Buddha 앞에서 saraṇa에 든 bauddha로 받아 달라고 Buddha께 말씀드린 때입니다.

unvahansē dūtnen puvata ēka piḷigattā. hæbæyi nikan nemeyi.

그분은 그것을 받아들이셨습니다. 그러나 그냥 받아들이신 것은 아닙니다.

ē pennapu kāraṇaya tuḷin pēnavā budurajāṇan vahansē hariyaākāra dēśanā karapu dharmaya avabōdha karagattaṭa passē.

그 말에서 드러나듯, Buddha께서 설하신 dharma를 제대로 깨달은 뒤였습니다.

eyāṭa puduma hitu saturangē irapariyak. meccara kallagē korinda giya monavada hevē? apiṭa hariyaṭa heviyavit

그에게 놀라운 기쁨이 일었습니다. '이토록 오랫동안 어디를 헤매며 무엇을 찾았던가? 이분은 우리에게 무엇을 찾아야 하는지 바르게 보여 주셨구나.'

ē vagēma kiyā dunnā. lōkē svabhāvayak pennalā dunnā. asānayak ena hæṭiyat pennalā dunnā. asānayaṭa hētuvak pennalā dunnā. ē ana karaganna kramayek pelā dunnā ēkaṭa mārgayak kiyā dunnā.

그렇게 가르쳐 주셨습니다. 세상의 본바탕을 보여 주셨습니다. 괴로움이 어떻게 오는지 보여 주셨습니다. 괴로움의 까닭을 보여 주셨습니다. 그것을 없애는 법을 보여 주셨고, 그리로 가는 길(magga)을 일러 주셨습니다.

onna oya ṭika pelā dunnaṭa passē tamayi pudgalayāgē praśna okkoma ivarayi. hemeviṭa tērum aragena kaḷitta tērum aragena ara hara dharma paddhatiyaṭa væhægannā. kaḷa yutta dænagena īṭa passē eyā dænagattē dæn itin mama mē kaṭayutu karalā nivenna ōna sænasenna ōnē.

그것을 다 보여 주신 뒤에야 그 사람의 물음이 모두 끝납니다. 알아듣고, 해야 할 바를 알아듣고, 그 알찬 dharma의 길에 들어섭니다. 해야 할 바를 알고 나서 그는 '이제 나는 이대로 행하여 식어 가고(nibbuta) 편안해져야 한다'는 것을 알게 되었습니다.

nivīṭa sænasīmaṭa tiyena ekama mārgaya budupiyāṇan vahansē bohoma haravatta dēśanā karanā. ēka maṭa muduvenna nuvaṭa gōcara vuṇā. ēka hari kiyalā maṭa hon̆daṭama væḍak vuṇā. ē nisā maṭa kessē sækayak næ. dæn maṭa kavuruvak passē hoyanna yanna tænak næ. eka eka sāttuṭa passē mīṭa passē yanna ōnakamak næhæ. mē ṭika maṭa dæn hon̆daṭa tērenavā kiyalā. menna mē

'식어 가고 편안해지는 오직 하나의 길을 Buddha께서 참으로 알차게 설하셨다. 그것이 내 지혜에 또렷이 들어왔다. 그것이 옳다는 것이 나에게 크게 쓸모가 있었다. 그래서 나에게는 조금의 의심도 없다. 이제 누구를 좇아 찾아다닐 곳이 없다. 이 스승 저 스승을 더는 좇아갈 까닭이 없다. 이제 이것을 잘 알겠다'고 하는 것입니다.

maṭa dæn hon̆daṭa tērenavā kiyalā. menna mē adahasa āvaṭa passē ætivanu citta prahāyen āyes noma jīvitānak venasma nomena bauddhatvayaka samahara læbu bava ē kālē pratignāvak karapu gāthāvak ekak tamayi ara vākya velā tamayi kivvē.

바로 이런 생각이 든 뒤 일어난 마음의 맑음(citta pasāda)으로, 다시는 되돌아가지 않는, 삶을 아주 바꾸어 놓는 bauddha됨을 얻었다는 것을 그때 다짐으로 밝힌 gāthā가 바로 그 문장이라고 했습니다.

abhikkhantaṁ bō gōtama abhikkhantaṁ bōgōta abhikkhāntayi kiyannē mahatkāntayi manaharayi tira svāmīni mahatkāntayi manaharayi.

'Abhikkantaṃ bho Gotama, abhikkantaṃ bho Gotama.' abhikkanta란 참으로 아름답고 마음을 끈다는 뜻입니다. 스님이시여, 참으로 아름답고 마음을 끕니다.

dæn upamāva āvā kiyanavā. teyayatāpi bō gōtama nikkujjitaṁvā uttujē yamsē bhava gautamayan vahansa munin namalā tibbā uḍupuru kaḷolavā

이제 비유가 나옵니다. 'Seyyathāpi bho Gotama nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya' — Gotama 존자시여, 마치 엎어 놓은 것을 바로 세우듯이.

munin namalā tibba bhājanayak tiyenavā nam monavā dænma tirē næ. tirenna tænak næha muṇin namalā inna. hæbæyi uḍupurukuvahama dhātu dēva. ekatu karaganna deyak ēkē tiyenavā.

엎어 놓은 그릇이 있으면 그 안에 아무것도 머물지 못합니다. 엎어져 있는 동안은 담길 자리가 없습니다. 그러나 바로 세우면 그 안에 모아 담을 것이 생깁니다.

ehema nætnam tiyenavā galapiṭa kæn̆davak kaḷā kiyalā katāvak tiyenavā. galaṭa kæn̆denavaṭa kæn̆da gala urannē næ. tin gahagena yanavā vitara. eba kaṇḍak monavā æti ēvā kivvat ēka kāralā ennē næha. arthavat nætnam.

그렇지 않으면, 바위 위에 죽을 붓는 것과 같다는 말이 있습니다. 바위에 죽을 부어도 바위는 빨아들이지 않고 흘러내릴 뿐입니다. 그와 같이 무엇을 말해 주어도 뜻이 없다면 스며들어 오지 않습니다.

haravat næti nibdāmak nam niddayak nam pennuvē dharmayak hæṭiyaṭa. ēken ganna harayak nǣ. pihiṭanna deyak nǣhæ deyak næhæ. budurajāṇan vahansē dēśanā karapu dharmaya ehema nemeyi hon̆da haravak artha sahitayi.

알맹이 없는 헛된 말을 dharma라고 보여 주었다면, 거기서 얻을 알맹이가 없습니다. 기댈 것도, 붙잡을 것도 없습니다. Buddha께서 설하신 dharma는 그렇지 않습니다. 좋은 알맹이가 있고 뜻이 담겨 있습니다.

siyalu ākārayen paripūrṇa tamāgē praśnaya viruddhāganna avasē siyaluma passatiya dāna tiyennē. ēka vidyāukūlayi.

모든 면에서 온전하여, 자기 물음을 푸는 데 필요한 모든 것이 그 안에 담겨 있습니다. 그것은 이치에 맞습니다.

hētuphala dharmaya dekayi. menna mē nisā kāṭavat sæka nætuva ganna puḷuvan kāgevat īṭa passē ahanna ōnē næhæ. ēka ættakda? a ekkenā a eka vidihaṭa kiyanavā ēka ættada mēka ættada ættada ma dannē næhæ kiyalā oya mōlakaṭa væṭenna avaśya næhæ. dænnam maṭa tērenavā ætta hoyāganna hæṭi. æta tērum ganna hæṭi. mē ādī vaśayen vaṭahā tamayi kiyannē.

까닭과 열매의 dharma입니다. 그래서 누구든 의심 없이 받아들일 수 있고, 그 뒤로 누구에게 물을 까닭이 없습니다. '그게 참인가? 이 사람은 이렇게 말하고 저 사람은 저렇게 말하는데, 이게 참인가 저게 참인가, 모르겠다' 하는 헷갈림에 빠질 까닭이 없습니다. '이제 나는 참을 찾는 법, 참을 알아듣는 법을 알겠다.' 이렇게 알아들었다는 말입니다.

nikkucitaṁvā ukkhu mulin nævamu deyak uḍukuru kaḷā.

'Nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya' — 엎어 놓은 것을 바로 세웠습니다.

paṭiccannaṁ ovā vivaraya pēnnē nætiṭa paṭivalin bæn̆dalā vahalā tiyenaca deyak. ēka vivara karalā pennuvā āyet ata abhyantaraya dakinna. væhilā æti eka matu karalā dunnā.

'Paṭicchannaṃ vā vivareyya' — 속이 보이지 않게 천으로 싸서 덮어 놓은 것을 열어, 다시 그 속을 볼 수 있게 보여 주었습니다. 덮여 있던 것을 드러내 주었습니다.

etakoṭa ara mūlava magak āṁcittayē mulāvaṭa patvecca pudgalayekuṭa mārgaya hariyaṭa pennalā dunnā.

그리고 'mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya' — 길을 잃고 헤매는 사람에게 길을 바르게 보여 주었습니다.

andhakārayē tēra pajjōtaraya andhakārayehi tel pahanā daranavā cakkumantō rūpāni dakiddī. æs ættō rūpa dakitvāyi andhakārī del panak davanavā. vāvā. pana dæluvanam æs hæta ayaṭa pēnavā.

'Andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya, cakkhumanto rūpāni dakkhantīti' — 어둠 속에서 기름 등불을 들어, 눈 있는 이들이 모습을 보도록 어둠 속에 기름 등불을 밝힙니다. 등불을 켜면 눈 있는 사람들은 봅니다.

amutuven kiyanna deyak næhæ. æsti vuṇā nam pēnavā. næhanam karanna deyak næ. ēka æs tibuṇā kenāṭa nætnam tērum ganna puḷuvan nōna æsa tibuṇā kenāṭa daham pēnavā. æhæ tiyena kenāṭa pāniya pēnavā.

따로 할 말이 없습니다. 눈이 있으면 보입니다. 없으면 어찌할 수가 없습니다. 눈 있는 사람이라야 알아들을 수 있습니다. 눈 있는 사람에게 dharma가 보입니다. 눈 있는 사람에게 빛이 보입니다.

ēvā mēvā hō bohō bōdhama anēka pariyāya dhammava prakāśē. ē mē upamāra bavat gautamayan vahansē ē noyē pariyāyangiya maṭa dharmaya dēśanā karā. dæn ēka væḍuṇayi nisā.

'Evamevaṃ bhotā Gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito' — 이처럼 비유를 들어 Gotama 존자께서 여러 가지 방식으로 저에게 dharma를 설하셨습니다. 그래서 이제 그것이 저에게 분명해졌습니다.

ēsāhaṁ gōgō taman saraṇaṁ gattāē. anna ē taman bhavatgata gautamayan vahansē saraṇaya. dhammaṁca bhikkhu saṁgatta ē dharmayat ē dharmaya ætuḷu karana bhikṣū saṁghayat mama parisaraṇa karagannavā saraṇayak. aṭa saraṇiganna.

'Esāhaṃ bhavantaṃ Gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi' — 저는 Gotama 존자를 saraṇa로 삼습니다. 'Dhammañca bhikkhusaṅghañca' — 그 dharma와 그 dharma를 지니는 bhikkhu saṅgha도 저의 saraṇa로 삼습니다.

anna piru tuunruvan saraṇa giya bavaṭa ara pada kivvē næhæ. oya ṭiken tamāgē adahasa prakāśa karanavā. upāsakō mama bhagavādhāraya bhāgyavatun vahansē mama upāsakayek hæṭiya dharma sēkava.

그 말은 그저 형식으로 tiratana에 saraṇa를 든다는 말이 아닙니다. 그 말로 자기 뜻을 드러내는 것입니다. 'Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ dhāretu' — 존귀하신 분이시여, 저를 upāsaka로 받아 주소서.

ajjataṁgē ānupētaṁ saṇan gata ada paṭan kana tiyenakan saṇagiya kiyanek hæṭiyaṭa piḷigatta menna mē vidiṭa upasakā.

'Ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gataṃ' — 오늘부터 목숨이 다할 때까지 saraṇa에 든 사람으로 받아 주소서. 이렇게 upāsaka가 되었습니다.

śāsanayaṭa mul bæhæganna dæn issellāma bauddhayek guṇākāra

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ehenam oya bauddhayek vena ākāraya paṭan gannakoṭama kumakinda bauddhayek vennē?

그렇다면 bauddha가 되는 길을 시작할 때, 무엇으로 bauddha가 됩니까?

asāhanaya dakinna ōnē, asāhanayaṭa hētuva dakinna ōnē, asāhana nirōdhaya dakinna ōnē. asāhana nirōdha mārgaya dakinna ōnē.

괴로움을 보아야 하고, 괴로움의 까닭을 보아야 하고, 괴로움의 소멸(nirodha)을 보아야 하고, 괴로움의 소멸에 이르는 길을 보아야 합니다.

tava vidihakin kiyanavā duka dakinna ōnē. dukaṭa hētuva dakinna ōnē. dukkha nirōdhaya dakinna ōnē. dukkha nirōdhayaṭa mārgaya dakinna ōnē.

달리 말하면, dukkha를 보아야 하고, dukkha의 까닭을 보아야 하고, dukkha nirodha를 보아야 하고, dukkha nirodha에 이르는 길을 보아야 합니다.

etakoṭa tamayi ētā nnē avidyāva dakinna ōnē. avidyāvaṭa hētuva dakinna ōnē. avidyā nirōdhaya dakinna ōnē. avidyā nirōdhayaṭa māgaya dakinna ōnē.

그리고 avijjā를 보아야 하고, avijjā의 까닭을 보아야 하고, avijjā nirodha를 보아야 하고, avijjā nirodha에 이르는 길을 보아야 합니다.

onna oya kiyana kāraṇāvak dharma dēśanāven otennaṭa āvanavāda attē. etana paṭan gena ohu nokanna kalanna bæri mūlina niyama bauddhayek kradaṭa ennē nætuva ē bauddhatvaya nāma pātra pamaṇayi.

이런 점이 dharma 설법을 통해 그에게 들어왔다면, 그때부터 그는 흔들 수 없는, 뿌리부터 참된 bauddha가 됩니다. 거기까지 오지 못하면 그 bauddha됨은 이름뿐입니다.

ārya śrāvaka kiyana tattvayaṭa pat vena hētu kāraka vannā vū bauddhayek venavā nam oya ṭika dakinna ōnē.

ariya sāvaka의 자리에 이르게 하는 bauddha가 되려면 이것들을 보아야 합니다.

ehema nætnam saṁkhāra kiyannē monavada? saṁkhāra valaṭa hētuva mokakda? saṁkhāra nirōdhaya mokakda? ehi læbena phalaya mokakda? saṁkhāra nirōdha karā maga mokakda?

아니면, saṅkhāra란 무엇인가? saṅkhāra의 까닭은 무엇인가? saṅkhāra nirodha는 무엇인가? 거기서 얻는 열매는 무엇인가? saṅkhāra nirodha에 이르는 길은 무엇인가?

ehenam viññāṇa kiyannē monavada? viññāṇa valaṭa hētuva monavada? viññāṇa nirōdhaya mokakda? viññāṇa nirōdha mārgaya mokakda?

그리고 viññāṇa란 무엇인가? viññāṇa의 까닭은 무엇인가? viññāṇa nirodha는 무엇인가? viññāṇa nirodha의 길은 무엇인가?

nāma rūpa kiyannē monavada? nāma rūpa valaṭa hētuva monavada? nāma rūpa nirōdhaya mokakda? nāma rūpa nirōdhayaṭa mādhyaya mokakda?

nāmarūpa란 무엇인가? nāmarūpa의 까닭은 무엇인가? nāmarūpa nirodha는 무엇인가? nāmarūpa nirodha에 이르는 길은 무엇인가?

ehenam sarāyatana kiyannē monavada? sarāyatana valaṭa hētuva sarāyatana nirōdhaya sarayātana mārgaya oya ṭika dakinna ōnē. spaya [ugura kǣrīma] sparśayaṭa hētuva sparśa nirōdhaya sparśa nirōdha mārgaya dakinna ōnē. vēdanāva vēdanāvaṭa hētuva vēdanā nirōdhaya vēdanā nirōdha mārgaya on ekat dakinna kaha taṇhāva taṇhāvaṭa hētuva taṇhā nirōdhayō taṇhā nirōdha mārgaya pegata yutu. upādānaya upādānayaṭa hētu upādā nirōdhaya upādā nirōdha mārgaya eka dakinna ōnē. bhavaya bhavayaṭa hētuva bhava nirōdhaya bhava nirōdha mārgaya upa dakinna ōnē. jātiya jātiyaṭa hētuva jāti nirōdhaya jāti nirōdha mārgaya jarā maraṇaya jarā maraṇayaṭa hētuva jarāmara nirōdhaya jarāmara nirōdha mārgaya onna oya kiyana hari yamkisi kāraṇayak oya hatara ākārayen kōhagen hō dækko dæka kenā ēkāntayen gaman karanna nivana

그리고 saḷāyatana란 무엇인가? saḷāyatana의 까닭, saḷāyatana nirodha, 그 길 — 이것들을 보아야 합니다. [목을 가다듬음] phassa, phassa의 까닭, phassa nirodha, phassa nirodha의 길을 보아야 합니다. vedanā, vedanā의 까닭, vedanā nirodha, vedanā nirodha의 길도 보아야 합니다. taṇhā, taṇhā의 까닭, taṇhā nirodha, taṇhā nirodha의 길을 보아야 합니다. upādāna, upādāna의 까닭, upādāna nirodha, upādāna nirodha의 길을 보아야 합니다. bhava, bhava의 까닭, bhava nirodha, bhava nirodha의 길도 보아야 합니다. jāti, jāti의 까닭, jāti nirodha, jāti nirodha의 길; jarāmaraṇa, jarāmaraṇa의 까닭, jarāmaraṇa nirodha, jarāmaraṇa nirodha의 길 — 이 가운데 어느 하나라도 이 네 가지로 본 사람은 반드시 nibbāna로 나아갑니다.

avidyāva avidyāvaṭa hētuva avidyā nirōdhaya avidyā nirōdha mārgaya dænagattā kenāda ē mārgaya anugamanaya kirīmen avidyāva nirōdha avidyātya vaśēṣa velā vināga nirōdhā saṁkhāra nirōdhō, saṁkhāra nirōdhā viññāṇa nirōdhō, viññāṇa nirōdhā nāma rūpa nirōdhō dæn mē cakrayaṭa væṭenavā. ehenam ekin eka nirōdha karagena yanavamayi mulaya nætnam īya ani kramaya. nāmanna nam saralāyata nirōdhayi sarāyatana nirōdhanā sparśa nirōdhayi sparśanā vēdanā nirōdhayi vēdanā paṇhā nirōdhayi. taṇhā nirōdhanam upādāna nirōdhayi. upādāya nirōdhanam bhava nirōdhayi. bhava nirōdhanam jāti nirōdhayi. jāti nirōdha nam jarā maraṇa sōka paridēvama duk dunnam upāya siyallama nirōdhaya avasānaya yataya nivana pratiphala.

avijjā, avijjā의 까닭, avijjā nirodha, avijjā nirodha의 길을 안 사람은 그 길을 따름으로써 avijjā가 소멸합니다. avijjā가 남김없이 바래어 소멸하면 saṅkhāra가 소멸하고, saṅkhāra가 소멸하면 viññāṇa가 소멸하고, viññāṇa가 소멸하면 nāmarūpa가 소멸합니다. 이제 이 고리에 들어섭니다. 이렇게 하나씩 소멸해 가는 것이 바로 그 뿌리이고, 아니면 다른 방식도 있습니다. nāmarūpa가 소멸하면 saḷāyatana가 소멸하고, saḷāyatana가 소멸하면 phassa가 소멸하고, phassa가 소멸하면 vedanā가 소멸하고, vedanā가 소멸하면 taṇhā가 소멸하고, taṇhā가 소멸하면 upādāna가 소멸하고, upādāna가 소멸하면 bhava가 소멸하고, bhava가 소멸하면 jāti가 소멸하고, jāti가 소멸하면 늙음·죽음·슬픔·비탄·괴로움·근심·절망이 모두 소멸합니다. 그 끝, 그 열매가 nibbāna입니다.

anna avidyāva piḷiban̆dava hatara ākāraya dakkanna nam eyāgē nivana tiyenavā. nivana dakinavā. nivana karā gamak karanna hētuva etaninma tiyenavā.

avijjā를 네 가지로 본다면 그에게 nibbāna가 있습니다. nibbāna를 봅니다. nibbāna로 나아갈 까닭이 바로 거기에 있습니다.

saṁkhāra saṁkhāra valaṭa hētuva saṁkhāra nōdhaya saṁkhāra nōdha mārgaya dækkā. ē māgaya anugamanaya karana saṁkhāra nirōdha vennē. saṁkhāra nirōdhana viññāṇa nirōdhayi nāma rūpa nirōdhayi, parāyata nirōdhayi, sparśa nirōdhayi vēdanā nirōdhayi baraṇā nirōdhayi. upādāna nirōdhayi bhava nirōdhayi jāti nirōdhayi jarāmara sōka paridēvaya dukmanat upāda nirōdhayi. eyat yanavā nivara atara manna vennē næha.

saṅkhāra, saṅkhāra의 까닭, saṅkhāra nirodha, saṅkhāra nirodha의 길을 보았습니다. 그 길을 따르는 이에게 saṅkhāra가 소멸합니다. saṅkhāra가 소멸하면 viññāṇa가 소멸하고, nāmarūpa, saḷāyatana, phassa, vedanā, taṇhā, upādāna, bhava, jāti가 소멸하고, 늙음·죽음·슬픔·비탄·괴로움·근심·절망이 소멸합니다. 그 사람도 nibbāna로 갑니다. 중간에 멈추지 않습니다.

viññāṇa dænagattā nam viññāṇa valaṭa hētuva viññāṇa nirōdhaya nirōdha karana mārgaya dænagattā nam ē mādhaya anugamanaya karapu kenāṭa viññāṇa nirōdha venavā. viññā nirōdha nam nāma rūpa nirōdhayi, salāyata nirōdhayi, sparśa nirōdhayi, vēdanā nirōdhayi, saṁgnā nirōdhayi, upādāna nirōdhayi, bhava nirōdhayi jāti nirōdhayi. ehenam jarāmaraṇa lōka vacalaya okkoma nirōdhayi ēt pratiphalaya ēvayi.

viññāṇa를 알고, viññāṇa의 까닭, viññāṇa nirodha, 그것을 소멸시키는 길을 알았다면, 그 길을 따른 이에게 viññāṇa가 소멸합니다. viññāṇa가 소멸하면 nāmarūpa, saḷāyatana, phassa, vedanā, taṇhā, upādāna, bhava, jāti가 소멸합니다. 그러면 늙음·죽음과 세상의 괴로움이 모두 소멸합니다. 그 열매도 같습니다.

yam kenek nāma rūpa dænagannavā. nāma rūpaṭa hētuva nāma rūpa nirōdhaya nāma rūpa nirōdha mārgaya ē mārgaya anugamanaya kirīmen nāma rūpa nirōdha vunāda? nāma puṭa sarāyata nirōdhayi, nirōdhayi, vēdanā nirōdhayi, taṇhā nirōdhayi upādā nirōdhayi, bhava nirōdhayi dā nirōdhayi jarāmā nirōdhayi etā

누군가 nāmarūpa를 알고, nāmarūpa의 까닭, nāmarūpa nirodha, nāmarūpa nirodha의 길을 알아 그 길을 따름으로써 nāmarūpa가 소멸했다면, nāmarūpa가 소멸하므로 saḷāyatana, phassa, vedanā, taṇhā, upādāna, bhava, jāti, 늙음·죽음이 소멸합니다.

yam kenek salāyatana saha salāyatanaṭa hētu salāyatana rōdhaya saha ēkaṭa mādhiya dækganna ē mādhya anugamanaya kirīmē salāyatana nirōdha karagattā etakoṭa sparśa nirōdhayi, vēdanā nirōdhayi taṇhā nirōdhayi, upādā nirōdhayi bhava nirōdhayi jāti nirōdhayi jarā mara nirōdhayi kiyana tattvaya dæn oya nemeyida eken ekaṭa yanna.

누군가 saḷāyatana와 saḷāyatana의 까닭, saḷāyatana nirodha와 그 길을 보고 그 길을 따라 saḷāyatana를 소멸시켰다면, phassa, vedanā, taṇhā, upādāna, bhava, jāti, 늙음·죽음이 소멸하는 자리에 이릅니다. 이렇게 하나에서 다음으로 이어지는 것 아닙니까?

sparśa dænagattā nam, vēdanāva dænagattā nam, taṇhā dænagattā nam hæma ekaṭama taṇhāva dænagattā nam, taṇhāvaṭa dænagattā nam, taṇhā nirōdhaya dænagattā nam, taṇhā nirōdhaya nivana kiyalā dækkanna. taṇhā nirōdhayaṭa māgaya dænaga māgaya anugamanaya karana namut taṇhā nirōdha venavā. taṇhā nirōdhanayi upādā nirōdhayi ehenam bhava nirōdhayi ehenam jāti nirōdhayi ehenam jaralā matada lōkē dukmanak ivara ēt ehema

phassa를 알았다면, vedanā를 알았다면, taṇhā를 알았다면 — taṇhā를 알고, taṇhā의 까닭을 알고, taṇhā nirodha를 알았다면, taṇhā nirodha가 곧 nibbāna임을 보십시오. taṇhā nirodha에 이르는 길을 알아 그 길을 따르면 taṇhā가 소멸합니다. taṇhā가 소멸하면 upādāna가 소멸하고, 그러면 bhava가, 그러면 jāti가, 그러면 늙음·죽음과 슬픔·괴로움·근심이 끝납니다. 마찬가지입니다.

ōka hari ekak dænagattā nam oya vidiha atara hatarin dænagattā nam avasāna nivanasak yana mārgayak uḍaham

그 가운데 어느 하나라도 이렇게 네 가지로 알았다면, 마지막 nibbāna로 가는 길에 오른 것입니다.

bhavaya dænagattā nam bhavayaṭa hētuva dænagattā nam bhava nirōdhaya dænagattā nam bhava nirōdha mārgaya dænagattā nam ē mārgaya anugamanaya karanakoṭa bhava nirōdha karagatta ēka bhava nirōdhanam jāti nirōdhayi jāti nirōdhanam jaralāra nirōdhayi sōka paridēma dudma manasa upāsa okkoma nirōdha

bhava를 알고, bhava의 까닭을 알고, bhava nirodha를 알고, bhava nirodha의 길을 알았다면, 그 길을 따를 때 bhava가 소멸합니다. bhava가 소멸하면 jāti가 소멸하고, jāti가 소멸하면 늙음·죽음이 소멸하고, 슬픔·비탄·괴로움·근심·절망이 모두 소멸합니다.

yamkisi jāti dænagattā, jāti valaṭa hētuva dænagattā nam, jāti nirōdhaya dænagattā nam jāti nirōdha vena maga tēruṇu maremak anugamanaya karanakoṭa jāti nirōdha venavā. jāti nirōdhanam jarā maraṇa ōka paridē dugamanam sakāna siyallama nirōdha.

누군가 jāti를 알고, jāti의 까닭을 알고, jāti nirodha를 알고, jāti가 소멸하는 길을 알아 따르면 jāti가 소멸합니다. jāti가 소멸하면 늙음·죽음·슬픔·비탄·괴로움·근심·절망이 모두 소멸합니다.

yam kenek jarāmaraṇa dænagattā nam jarāmaraṇa valaṭa hētuva dænagattā nam, jarāmaraṇa nirōdhaya dænagattā nam jarāmaraṇa nirōdha mārgaya dænagattā nam ehema anugamanaya karanna jarāmaraṇa śōka paridē buddhōpamana sana siyallama ekema iga.

누군가 jarāmaraṇa를 알고, jarāmaraṇa의 까닭을 알고, jarāmaraṇa nirodha를 알고, jarāmaraṇa nirodha의 길을 알아 그렇게 따르면, 늙음·죽음·슬픔·비탄·괴로움·근심·절망이 모두 함께 끝납니다.

mē siyallema pennannē avasānitak ayana paṭicca samuppāda dharmatāvayak kaḍāgattot etana paṭan gena tiyalama ivarayi. oyi eka hadāgattāda kæḍennē avidyāva bin̆dennē avidyāva

이 모든 것이 보여 주는 것은, 결국 paṭiccasamuppāda라는 dharma의 이치를 끊어 내면 거기서부터 모든 것이 끝난다는 것입니다. 그 하나를 이루면, 끊어지는 것은 avijjā이고 부서지는 것은 avijjā입니다.

jāti dænagattā nam, jātiṭa hētuva dænagattā nam, jāti nirōdhaya dænagattā nam, jāti nirōdha mārgaya dænagattā nam jāti nirōdha mārgaya anugamanaya kirīmē siddha vennē pævætmaṭa hētu vecca avidyāva duru venavā.

jāti를 알고, jāti의 까닭을 알고, jāti nirodha를 알고, jāti nirodha의 길을 알아 그 길을 따르면 일어나는 일은, 존재의 까닭이 되었던 avijjā가 떨어져 나가는 것입니다.

ehenam paṭicca samuppādaya mædenam karuṇu bēluvana. ē avabōdhayat ekka siddha vennē avidyāven. dæn avidyāya saṁkhāra nirōdhayi saṁkhāraya viññādhayayi ocaraya mayi.

그러니 paṭiccasamuppāda의 중간 고리를 보더라도, 그 깨달음과 함께 일어나는 것은 avijjā가 끊어지는 것입니다. 이제 avijjā가 소멸하면 saṅkhāra가 소멸하고, saṅkhāra가 소멸하면 viññāṇa가 소멸하고, 이렇게 끝까지 이어집니다.

jarāmāraṇa dænagattā jarāmāraṇa valaṭa hiṭuvot jarāmaraṇa rōdhaya jarāmara tuna māgaya dænagattā siddha vennē avidyā. ehenam īṭa paṭicca samapaya mula in̆dalama avidyā nirōdhaya saṁkhāra nirōdhayi, viññāṇa nirōdhayi nāma rūpa nirōdhayi salāāya nirōdhayi mē cæmparayak kæpilā gihillā avasānayē niyavara phalaya kelavara karana.

jarāmaraṇa를 알고, jarāmaraṇa의 까닭, jarāmaraṇa nirodha, jarāmaraṇa nirodha의 길을 알았을 때 일어나는 것도 avijjā의 소멸입니다. 그러면 paṭiccasamuppāda의 처음부터 avijjā nirodha, saṅkhāra nirodha, viññāṇa nirodha, nāmarūpa nirodha, saḷāyatana nirodha — 이 사슬이 끊어져 나가 마침내 nibbāna라는 열매로 끝납니다.

itin menna mē dēṭa ahuvena ekak mē dē dækkē nætuva vena monavā dænagattāda vena kramayakin puḷuvan karamak næhæ. nivan avabōdha karanna sudu bauddhayek vennē.

그러니 이것을 붙잡지 않고, 이것을 보지 않은 채 다른 무엇을 안다 해도, 다른 방식으로는 될 수가 없습니다. nibbāna를 깨닫는 것이 참된 bauddha가 되는 것입니다.

bauddhaya kiyannē vadaka pihiṭalā neveyi. pansila atara bauddhiyek vennē nǣ. bauddhiyek venna pragnāven caturārya satyaya dakinna ōna. pragnāven caturārya satyaya dakinna tiyena vividha ākārama asuha nisā tamayi asuha000 dharmaskandhaya.

bauddha란 어떤 의식(vata)을 세우는 것이 아닙니다. pañcasīla로 bauddha가 되는 것도 아닙니다. bauddha가 되려면 paññā로 네 가지 ariya sacca를 보아야 합니다. paññā로 네 가지 ariya sacca를 보는 갖가지 방식이 팔만 사천 가지이기에 팔만 사천 dharmaskandha라고 합니다.

caturārya satyayama dakina avidyāva nirōdha karana ēkaṭa bæliya yutu dænagata yutu krama aharuhak tiyena nisā ēka kiya suvāsa daha dharmasthāna

네 가지 ariya sacca를 보고 avijjā를 소멸시키기 위해 살피고 알아야 할 방식이 팔만 사천 가지이므로 그것을 팔만 사천 dharma 무더기라 합니다.

ōkē kōkahaya koṭasak āda duru vennē mokakda avidyāva avidyāva duranot ara dharmatāvaya kriyātmakalā hitanna saṁkhāra viññāṇa nāmarūpa salāyat sparśa vēdanā taṇhā upādāna bava bhava jāti jarāmaraṇa upama nirōdha venavā. menna metanṭa pat kenāṭa ara kiyanavā bauddhayek vuṇā.

그 가운데 어느 부분으로든 떨어져 나가는 것은 무엇입니까? avijjā입니다. avijjā가 떨어져 나가면 그 dharma의 이치가 움직이는 것을 생각해 보십시오. saṅkhāra, viññāṇa, nāmarūpa, saḷāyatana, phassa, vedanā, taṇhā, upādāna, bhava, jāti, jarāmaraṇa 등이 소멸합니다. 바로 여기에 이른 사람을 두고 bauddha가 되었다고 합니다.

dæn bauddhaya hari īṭa passē parapattaya rahitayi kiyalā anukē ādhārayak ōnē næ. anun giyā ōnē næ.

이제 bauddha가 되면 그 뒤로는 남에게 기대지 않습니다(aparappaccaya). 남의 도움이 필요 없습니다. 남을 찾아갈 필요가 없습니다.

pragnāva tuḷin nigamanaya denavā. kaḷa yutta nokaḷa yutta mokakda? atahægē yutta mokakda anugamanaya kaḷa yutta mokakda

paññā로 스스로 판단합니다. 해야 할 것과 하지 말아야 할 것은 무엇인가? 놓아야 할 것은 무엇이고 따라야 할 것은 무엇인가?

ekama pratiphala katāvakin pragnā muhurā gihillā buddhiya muhurā venna paṭan gannavā. buddhiya muhu karāgin avasānayē avidyāven sahabalin ikaragat vīma nirōdha vīma ēkē māgaya ārambhaka vīma oya vidiyet oya kiyana parihama upādaya kāraṇāven ekak dænagattot oya hatara ohu etan taman bauddhayi.

그렇게 열매가 이어지면서 paññā가 무르익고 이해가 무르익기 시작합니다. 이해가 무르익으면 마침내 avijjā의 힘으로 쌓아 올린 것이 소멸하고 그 길이 시작됩니다. 그렇게 앞서 말한 고리 가운데 하나라도 네 가지로 알면, 그는 그때부터 bauddha입니다.

ēka dharmayak śravaṇaya karalā oya aturu hasā krama valin oya ṭikayi pennavā. mūla dharmaya otek tiyenna ōnē.

dharma를 듣고 그 여러 갈래의 방식으로 보여 주는 것은 바로 이것입니다. 뿌리가 되는 dharma는 거기에 있어야 합니다.

vateṭa āvukṣaya karanna deyak nǣ sākacchavā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dvēśakya karanna deyak nǣhæ dvēśakya venavā. mōhassaya karanna deyak nǣhæ mōhasē venavā. ēka siddha venavā. siddha karanavā nema atnavā nemeyi at ærenavā. atrinna deyak næ.

dosakkhaya는 하는 것이 아닙니다. dosakkhaya가 되는 것입니다. mohakkhaya는 하는 것이 아닙니다. mohakkhaya가 되는 것입니다. 그것은 일어나는 것이지 일으키는 것이 아닙니다. 놓는 것이 아니라 놓아지는 것입니다. 놓을 것이 없습니다.

at hari arinavā kiyalā kakmak karanavā nam ēka magē utsāhayen vivē karana ektarā avasak vitara. atæralā inna. at æralā hiṭiya at ærennē næ.

'놓아 버린다'고 애를 쓴다면, 그것은 내 노력으로 만든 어떤 상태일 뿐입니다. 놓아 버린 채 있으려 해도, 그렇게 있는다고 놓아지지 않습니다.

satva nomara inna puḷuvan. jīvitayē hētuva mama satika marannē nǣha kiyalā. hæbæyi sadek mæravīmaṭa tibicca mūla hētuva hiten atvigannavā. utsāhaya viriya nokara hinna puḷuvan jīvita hētuva venavā karannē næha kiyalā. ēka adhiṣṭhānaya

'목숨을 걸고 산 것을 죽이지 않겠다'며 죽이지 않고 지낼 수는 있습니다. 그러나 참된 것은 산 것을 죽이게 하던 뿌리 원인을 마음에서 놓아 버리는 것입니다. 애쓰고 힘써서 '목숨을 걸고 하지 않겠다'며 지낼 수는 있습니다. 그것은 adhiṭṭhāna입니다.

prāṇaghātayak karanna yam hētuvak ōkē manasa tibuṇā hētuven midunnē nǣ. adhiṣṭhānayak paṭabuna ata velā kiyannē. ōka vatā. vatakin nivan dakinna bæhæ kivvē. yanisīla vasaṁ

살생을 하게 하는 어떤 까닭이 마음에 있었다면, 그 까닭에서 벗어난 것이 아닙니다. adhiṭṭhāna는 묶어 두는 것일 뿐이고, 그것은 vata입니다. vata로는 nibbāna를 볼 수 없다고 하셨습니다.

kohomata uppaccaṁ tathāgata. tathāgatayan vahansē mevan̆du vadaka pihiṭavalā lōka satyayak mulā karavanna ravaṭlā tiyanna pahaḷa vuṇē næhæ.

Tathāgata께서는 이런 의식을 세워 세상 사람들을 헷갈리게 하고 속여 두려고 오신 것이 아닙니다.

accak kararā tīnipadā sambuddhayana menna buduvaru pahalē akuru vaṭak pada tunak pennavā denna. mokakda anitya dukkha anatta menna mē ṭika vigraha karalā tērum karalā tiyayi lūrā budurē pahaḷa va.

Buddha들께서는 여덟 글자, 세 마디를 보여 주시려고 오십니다. 그것은 무엇입니까? anicca, dukkha, anatta입니다. 바로 이것을 풀어 알게 하시려고 세상에서 가장 높으신 Buddha께서 오셨습니다.

en anicca dē anicca hæṭiyaṭa dukkha dē dukkha hæṭiyaṭa anatta dē anatta hæṭiyaṭa yamek tērum gattā nam monatara ohuṭa amutu guruvarayek kavasē næha.

anicca인 것을 anicca로, dukkha인 것을 dukkha로, anatta인 것을 anatta로 누군가 알아들었다면, 그에게는 따로 스승이 필요 없습니다.

obaṭa pragnāva væḍenavā. væḍena pragnāvaṭa guruvarayā maga pennanavā. ē pragnāvaṭa anukūlava ohu atin yamak siddha viya yutuda pragnāvaṭa anukūlava siddha vena dē venavā.

그대의 paññā가 자랍니다. 스승은 자라는 paññā에 길을 보여 줄 뿐입니다. 그 paññā에 맞게 그의 손으로 일어나야 할 것, paññā에 맞게 일어날 것이 일어납니다.

yamkisi deyak upadānakoṭa upadāpu vacamana vividenavā. upadāva ivaralā dida karanna deyak næhæ. oba dālā ivarenakoṭama obē maṭṭamaṭa vidinna paṭan gānavā. menna mē pragnāva væḍicca maṭṭamaṭa duka venna paṭan gāna.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ēkayi buddhatāvaya. pragnāvē antarama tuḷaṭa varṇaya vuṇāda ē ē mohotē ē taramaṭa sīyayi samādhiyayi vargaya venavā.

그것이 buddha다움입니다. paññā 안으로 들어간 만큼, 그때그때 그만큼 sīla와 samādhi가 자랍니다.

dæn hæmadiyama pragnā mūlikayi. āryaṣṭhāka mārgaya mulakama tiyena pragnāva kivvē ēkayi.

이제 언제나 paññā가 앞섭니다. ariya aṭṭhaṅgika magga의 맨 앞에 paññā가 있다고 하신 까닭이 그것입니다.

sammā diṭṭhiya sammā saṁkalpa pragnāvē hari sīla samādhi pragnā kiyalā kiyannē pragnāven paṭan gatta gamana sampūrṇa venavā sīla samādhi pragnā kiyana ārya śīliyen ārya samādhiyen ārya pragnāven pūrṇabhāvayaṭa patvenavā. hæmāva bonna novana kenāṭa ārya

sammā diṭṭhi와 sammā saṅkappa가 paññā의 몫입니다. sīla, samādhi, paññā라고 하는 것은, paññā로 시작한 길이 ariya sīla, ariya samādhi, ariya paññā로 온전함에 이른다는 뜻입니다.

patvenavā. hæmāva bonna novana kenāṭa ārya sīliyē nǣ.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ōna kenekuṭa puḷuvan ebu pragnāvak ōnē nǣ. adhiṣṭhānayak karagena utsāhayak vītin jīvita hētula mama sattu varannē næhæ. jīvita hētu vana mama horakam karannē næhæ. jīvita hitulā mama kāmityācāryak karana jīvita hētu velā borun giyak næhæ mehema inna puḷuvan.

누구라도 할 수 있습니다. 그런 paññā가 필요 없습니다. adhiṭṭhāna를 하고 애써서 '목숨을 걸고 산 것을 죽이지 않겠다, 목숨을 걸고 훔치지 않겠다, 목숨을 걸고 삿된 음행을 하지 않겠다, 목숨을 걸고 거짓말하지 않겠다' 하며 그렇게 지낼 수 있습니다.

hæbæyi ēka adhiṣṭhāna karenna ekak. mūla hētuva kæpīma nisā athærīma giyē nǣ. ē pāpa hamīma pāpayaṭa hētu pāḍagaya athæruvē nǣ. ehenam anusaya bin̆dunē nǣ kivvē ēkayi. ehenam anusaya bin̆denna nam hētuva atrenna ōna. yam varan̆dak yam pāpayak karanna yam hētuvak tirunam ē hētuva athærahama ē phalaya etana næ.

그러나 그것은 adhiṭṭhāna로 하는 것입니다. 뿌리 원인을 끊은 것이 아니므로 놓아 버림이 일어나지 않았습니다. 나쁜 짓의 까닭을 놓아 버리지 않았습니다. anusaya가 부서지지 않았다고 한 까닭이 그것입니다. anusaya가 부서지려면 까닭이 놓아져야 합니다. 어떤 잘못이나 나쁜 짓을 하게 하는 까닭이 있었다면, 그 까닭이 놓아지면 그 열매는 거기에 없습니다.

gedara innavā pudu dahena. pudu daha denā etakoṭa tāttā genahat velā monavāhari han̆dāgena tibuṇā. gāthāva balannaṭa passē puṭatu dahasenā kiyalā ōka aragena balanakoṭa kiḷōhaya vitara sassanam kuṭṭiya velā. dæn hena porayak otana tiyenavā. koṭasa karanna

집에 아들 열이 있습니다. 아버지가 무언가를 숨겨 두었습니다. 열 아들이 그것을 꺼내 보니 6킬로그램쯤 되는 덩어리입니다. 그러자 큰 다툼이 벌어집니다.

allagatta ekā kiyanavā dopaṭa poḍak dennē kohomada deken paduvak akaṭa vunē mā hoyāganna ēvā hari næhæ kālā sammō denna etakoṭa tava kin tak. ekekut denna næha mahā araganna vagē bhavayakin tiyenavā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

oya ani viśāla kālayak otana æti venavā.

그렇게 한참 동안 다툼이 이어집니다.

māyaka pasa mama gattahama maṭa koccara væḍa karaganna puḷuvanda ē kiyiyē rāsariyan bohoma pin denavā. yāgna pindenavā nemeyi tamanṭa ovā alāpenavā. ara dunna hin dæn oya vagē ēvā giya giya innakoṭa

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn itin mēgalaṭa kiyanavā kola venna epā. ōka rōgayak tiyena balāporottu ahasarinna. ōkaṭa horakānna epā. ōkaṭa ælanna epā hærīma ē kavuru monavāgavat ēvā hariyannē næhæ.

이제 그들에게 '다투지 마라, 그것을 바라는 마음을 내려놓아라, 그것을 훔치려 하지 마라, 그것에 들러붙지 마라' 하고 말합니다. 그러나 누가 무슨 말을 해도 소용이 없습니다.

eellā hari nam mātyakā. maya koṭa mataka.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn viśāla porayak [ugura kǣrīma] oya daha denāma innakō. mokakda ēkā bæluvada? mē sattammada? sattan inna. api hitannē sattaṁgan kiyalā. balanakoṭa ahanakoṭa rattanamma kiyalā dannavada etakoṭa tamayi poḍḍak matu velā satvan tamayi ēka api hitā innavā. anna hitāyanna neme kiyanavā. satarana api balamukō

큰 다툼입니다. [목을 가다듬음] 열 명이 다 있다고 해 봅시다. 그게 무엇인지 누가 살펴보았습니까? 이게 진짜입니까? 우리는 금이라고 생각합니다. 그런데 정말 금인지 아는 사람이 있습니까? 그때 한 사람이 나서서 '우리는 금이라고 생각하지만, 그렇게 생각하지 말고 한번 살펴보자'고 합니다.

ōka poḍḍak hura gālā balanavā. menna mehemayi rattaran hoyāganna. menna rattaṁgala bæhæna hæda menna lōbhayak hattara kiyalā balana hæṭa. dæn tēruṇāda balana hæda tēruṇā ehenam ōkak dura gālā balamu dura gālā balapuvanāma ara eka dannavā sitilā gena balapu rat

조금 문질러 봅니다. '금은 이렇게 알아보는 것이다. 금인지 다른 쇠붙이인지 이렇게 살펴보는 것이다. 살펴보는 법을 알겠느냐?' '알겠습니다.' '그럼 문질러 보자.' 문질러 보니 금이라고 생각했던 것의 정체가 드러납니다.

dæn mokada karannē? daharayānam hētu giyānam avaṁkama ēka rattalan gilā higa hattalak nemeyi kiyalā.

이제 어떻게 됩니까? 솔직히 그것은 금이 아니라 놋쇠라는 것입니다.

ibada kiyana eka umana kiyalā manaṭa koḷo pā karana maya nættana ǣ dæn ara mahā dæḍi āyāsayenka tibicca adahana dæn bihivara okmā æyiṭa deken pada vaganē kivvā nēda vænna kivvā dæn eyāṭa værada kiyapu ekat

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

anna ekak æti venavā venas æti veccada tæna urālā balalā hattan tiya kiyalā hitā hita rattan nemeyi kiyalā dænagattaṭa passē dæn itin mēkaṭa āsā karanna epā rækiyā gatta da mēkaṭa olalā horaganna epā. mēkaṭa ælenna epā. dæn ehema kiyanna gatta dæn īṭa passē jīvitaya dakvat mama mēkaṭa han̆du vennē nǣha kiyalā enakam porunduvak kiyanna ehema kiyanna bæ. mona porundu vennada? mona kasā karannē mēka væḍak æti ekak nemeyi. ōgana hoyā vædagat næhæ. gannavā nam ganna eka bona eka gæna mara epā daha denā ti

그러자 무언가 바뀝니다. 바뀐 자리에서, 문질러 보고 금이라고 여겼던 것이 금이 아님을 안 뒤에는, 이제 '이것을 탐내지 마라, 이것을 훔치려 다투지 마라, 이것에 들러붙지 마라' 하고 말할 필요가 없습니다. '죽을 때까지 이것에 손대지 않겠다'고 다짐할 필요도 없습니다. 무슨 다짐을 하고 무슨 다툼을 하겠습니까? 이것은 쓸모 있는 것이 아닙니다. 찾을 만큼 값진 것도 아닙니다. 가지려면 가져라, 먹고 마시는 일로 다투지 마라, 열 명 모두.

anna loku venasak venavā manasē ætta dækkaṭa passē menna ætta dækkaṭa passē venasa mokakda ælīmayi, gæṭīmayi, mulāvayi yam tænakaṭa nam oya tuna ivara venavā.

참을 본 뒤에는 마음에 큰 바뀜이 일어납니다. 참을 본 뒤의 바뀜은 무엇입니까? 들러붙음과 부딪침과 헷갈림, 이 셋이 어느 자리에서 끝납니다.

rāga akṣayayi, dvēśa akṣayāyayi, mōha akṣayāyi kiyavanna ōka ætta dæka.

그것을 rāgakkhaya, dosakkhaya, mohakkhaya라고 합니다. 참을 본 것입니다.

ehenam ara ælīmaṭa, gæṭīmaṭa mulāvaṭa hētu vena yam taramak asādhāraṇa siddha vunā. ælīma nisāma, gæṭīma nisāma, mulāva nisāma siddha vuṇā nisā venakin siddha velā næha. næ æyi ælīmayi gæṭīmayi mulāvayi yāda mē lōkaya vaṭinavāyi kiyana dr̥ṣṭiya tiyena hindā rattan vala kiyalā hitāgattā.

그러니 들러붙음과 부딪침과 헷갈림의 까닭이 되는 어떤 그릇됨이 있었습니다. 들러붙음과 부딪침과 헷갈림 때문에 일어난 것이지 다른 것 때문이 아닙니다. 왜 들러붙고 부딪치고 헷갈렸습니까? 이 세상이 값지다는 diṭṭhi가 있었기에 그것을 금이라고 여긴 것입니다.

anna lōkaya vaḍinavada nædda kiyalā en manāsaya menehi kara balalā balalā menna kramaya kiyalā budun vahansē kramayak tiyana. avidyāven, saṁkhārayen, viññāṇayen, nāma rūpayen mē ādī vaśayen balanna kramayak dunā menna mē hædi balanna.

세상이 값진지 아닌지를 마음으로 곰곰이 살펴보라며, '이것이 그 방식이다' 하고 Buddha께서 방식을 남기셨습니다. avijjā, saṅkhāra, viññāṇa, nāmarūpa 같은 것으로 살펴보는 방식을 주셨습니다. 이렇게 살펴보라고.

hariyaṭa nobalaka hindā ōgollan hæmavaṭilā innavā. ōka kiyannē hariyaṭa dækka davasaṭa oya nævatama ivaranna. oya vaṭinākama ivaratama ivaranna. inna vaṭinākama utak kiyalā vætahenavā. anna edāṭa um̆balaṭa vimuktiyaṭa patvuṇā nam āyē pradala deyak næ.

제대로 살펴보지 않기에 여러분이 얽매여 있는 것입니다. 제대로 보는 날 그것이 끝납니다. 그 값어치가 끝납니다. 값어치가 아무것도 아니라는 것을 깨닫습니다. 그날, 여러분이 vimutti에 이르렀다면 더 지켜야 할 것이 없습니다.

āyē rakinna deyak næha. sanvara veda amuten karanna deyak nǣha. pav nokaragena palakayan nirōganavala rajina deyak nǣha. ehesi kīka nǣ. næti venna hētuva mokada mulakæpuvē anusaya bidunā. menna anusaya vin̆dunā kiyannē onna naona

더 지킬 것이 없습니다. 따로 saṃvara를 할 것도 없습니다. 나쁜 짓을 안 하려고 애쓸 것도 없습니다. 그것이 사라지는 까닭은 무엇입니까? 뿌리를 잘랐기 때문입니다. anusaya가 부서졌습니다. anusaya가 부서졌다는 것이 바로 이것입니다.

itin menna metanṭa ena mārgayak budupiyāṇan vahansē dēśanā kaḷā ē nisā saddharma śravaṇaya karalā vitara sampattiyak læbilā ē saddharma śravaṇaya læbunāṭa passē dhammārgamūla pratipattiya idagena nætnam ē ahana velāva ohu innē dasa akusalayen torava cittā prahādayen mē dharma avabōdhaya ma labāganna vana kiyalā mānasikatvayakin etana hiṭiyānam oya vannē dhammānudharma pratipattiya

Buddha께서 여기에 이르는 길을 설하셨습니다. 그러니 saddhamma를 듣는 복을 얻고, 그 saddhamma를 들은 뒤 dhammānudhamma paṭipatti를 지니거나, 아니면 듣는 그 순간 열 가지 akusala 없이 맑은 마음으로 '나는 이 dharma를 깨달아야 한다'는 마음가짐으로 거기 있었다면, 그것이 dhammānudhamma paṭipatti입니다.

nuvaṇin menehi karaganna. yōnisō manasikāraya kiyalā obaṭa kiyannē yōnisō manasikāraya kiyana eka nuvaṇin menehi kirīma kiyalā kiyana tartha vuduva ardayak tiyenavā nuvaṇin menehi karanavā manā nuvanin menehi kā nam [ugura kǣrīma] menehi karalā tiyennē yōnisō manasatikāraya

슬기롭게 곰곰이 살피십시오. yoniso manasikāra라고 하면 흔히 '슬기롭게 곰곰이 살핀다'는 뜻이라고 합니다. 그런 뜻도 있습니다. 슬기롭게 곰곰이 살핀다면 — [목을 가다듬음] — 그렇게 살핀 것이 yoniso manasikāra입니다.

sva kiyana mamatvaya yam yam tæna allanavada ēkaṭa manasa kriyātmaka venavada? anna ēka dænagannavā yōnisō mantikārayō

'나'라는 생각이 어느 자리를 붙잡는지, 마음이 그쪽으로 움직이는지, 바로 그것을 아는 것이 yoniso manasikāra입니다.

yōni kiyannē upadina sthānaya sō kiyannē tamā tamā upadinnē kotanada anna ēkana manasikāra karana hæma mana kriyātmaka karana hæn̆ga

yoni는 태어나는 자리, so는 자기 자신을 뜻합니다. 자기는 어디서 태어나는가? 바로 그것에 마음을 기울이고 마음이 어떻게 움직이는지를 살피는 것입니다.

yam yam svabhāvayakinnē ipætmakaṭa manasa kriyātmaka vennē kohomada menna mehe mesē kriyātmaka vunot menna mevan̆du mevan̆du karā hambavenavā. mehema kriyātmaka vē nætnam evan̆du upatak nǣ. onna ōka dænagattā nam baṇa ahara jōnisō

어떤 성품으로 마음이 존재를 향해 움직이는가? 마음이 이렇게 움직이면 이러이러한 태어남에 이르고, 이렇게 움직이지 않으면 그런 태어남이 없다.

nǣ. onna ōka dænagattā nam baṇa ahara jōnisō manasikarayen bana æhuluva hon̆daṭa manā ōna nuvaṇin tī karara menehi karanna kivvana ēka api sāmānyayen uḍin matten kivva vacanayak arthaya matu nēda? dæn yōnisō maṁcakāraya kiyannē lōkayi.

이것을 안다면, yoniso manasikāra로 법문을 들은 것입니다. '잘 듣고 슬기롭게 곰곰이 살펴라'는 말을 우리는 흔히 겉으로만 하지만, 그 뜻은 더 깊지 않습니까? 이제 yoniso manasikāra란 이런 것입니다.

tamā yam yam tænaka upadæna hētu venavā nam anna ēkaṭa hētu vennē humak vunotda? kuma ākārayakin kriyātmaka vunotda mē hæḍagænnotda menna mesē metē hæḍagænnot metē mesē upatakaṭa yanavā. yanavā. mehema mē tattvayaṭa pat venavā. menna mēka dænagattā nam oba

자기가 어디어디에 태어나는 까닭이 된다면, 무엇이 일어나서 그렇게 되는가? 어떤 식으로 움직이고 어떻게 모양을 갖추어서인가? 이렇게 모양을 갖추면 이러한 태어남으로 가고, 이렇게 이런 처지에 이릅니다.

venavā. menna mēka dænagattā nam oba dænagannavā. itin ē tattva ekakvat maṭa vipānavā. ē datta harayak nætnam asāra maṭa ēvā ekakvat ōnē næhæ. ehenam mama mokada karanna ōnē? manasa ē tattvayaṭa pat karannā vū balāporottuvak tibuṇā ē balāporottuven bidunāṭa patvenavā. ē ē tæna epāna epā kima ekē pratiphalaya val nætuvagē pratiphalaya henavā.

이것을 알면 그대는 압니다. '그 어느 처지도 나에게 맞지 않는다. 알맹이가 없고 헛되다. 나는 그 어느 것도 바라지 않는다. 그렇다면 나는 무엇을 해야 하는가?' 마음을 그 처지로 끌고 가던 바람이 있었는데, 그 바람이 부서집니다. 이곳저곳을 바라지 않게 된 열매가 나타납니다.

ehenam ē tattvaya avabōdha karāṭa passē nævata vārayak kisima upadagena hētu næ. sambandha venna hētu næha.

그 처지를 깨달은 뒤에는 다시는 태어날 까닭이 없습니다. 이어질 까닭이 없습니다.

anna divī giyā jarāmaraṇa yam tænaka tibuṇāda? yam tænaka jātiyak haṭagattā nam jarārṇa tiyenavā. jātiyak haṭagattē nætta tæna jarāmaraṇa nǣha. jarāvaraṇa yam tænakaṭa sōka paridi duk domanat okkoma metana ehenam ē deka næti tæna sōka paridēna duk domanat upāsana kirinma venna sampūrṇayenma nidahas vuṇā.

늙음·죽음은 어디에 있었습니까? jāti가 일어난 곳에 늙음·죽음이 있습니다. jāti가 일어나지 않은 곳에는 늙음·죽음이 없습니다. 늙음·죽음이 있는 곳에 슬픔·비탄·괴로움·근심이 다 있습니다. 그러니 그 둘이 없는 곳에서는 슬픔·비탄·괴로움·근심·절망에서 아주 벗어난 것입니다.

menna bauddhayek venna nam issellā karanna ōnē onna oya ṭika. ara vāciva bauddhayek vennē næhæ. ēvada moka sammata

bauddha가 되려면 먼저 해야 할 것이 바로 이것입니다. 말로만 bauddha가 되는 것이 아닙니다. 그것이 무슨 인정입니까?

ehenam api koyien kramen hari dænaganna ōnē. onna oya avidyāva, saṁkhāra, viññāṇa nāmarūkha, salāyatana, sparśa, vēdanā, taṇhā, upādāna bava, jāti, jarā marana kiyalā kivvē mē lōkaya æti kriyādāyak. mē muḷu lōkema idiruvena siyalu biddhiya doḷot ākārayaṭa kæṭi karalā pennapu eka kramayak.

그러니 우리는 어떤 방식으로든 알아야 합니다. avijjā, saṅkhāra, viññāṇa, nāmarūpa, saḷāyatana, phassa, vedanā, taṇhā, upādāna, bhava, jāti, jarāmaraṇa라고 한 것은 이 세상에 있는 하나의 흐름입니다. 온 세상에서 일어나는 모든 일을 열두 가지로 묶어 보여 준 한 방식입니다.

mēkē tiyenavā paṭicca samuppāda kramaya kiyalā. menna mē kramaya tunin yathābhōdhaya læbena mārgaya tērum gatda dharmaya ahavā. ohu bauddhayek.

이것을 paṭiccasamuppāda의 방식이라고 합니다. 이 방식을 통해 참된 깨달음에 이르는 길을 알아들은 이, dharma를 들은 이, 그가 bauddha입니다.

oya kramayama mē lōkaya gæna oya kivvā nikama. tavat kramayaṭa sampindrana karanavā skandha vatu. rūpaskandhaya, vēdanā skandhaya, saṁgnā skandhaya, saṁkhāra skandhaya, viññāṇa skandhaya kiyalā. muḷu lōkema maṭa dorahæ kivveka oya vidihaṭa pennanavā pas ākāraya ven karalā. ē kivvē takigama. ara lōkeṭa ayiti hariyamayi paṁcaskandhaya kiyalā tiyenavā.

그 방식으로 이 세상을 말했습니다. 또 다른 방식으로 묶으면 khandha입니다. rūpakkhandha, vedanākkhandha, saññākkhandha, saṅkhārakkhandha, viññāṇakkhandha라고 합니다. 온 세상을 이렇게 다섯으로 나누어 보여 줍니다. 세상에 속한 것이 바로 pañcakkhandha입니다.

tavat kramayakin kiyanavā. 18 kramayakin penavā dhātu. cakkhu dhātu, rūpa dhātu, cakkhu viññāṇa dhātu, sōta dhātu, sabda dhātu, sōta viññāṇa dhātu, gāna dhātu, gandha dhātu, gāna viññāṇa dhātu, niva dhātu, rasa dhātu nūhā viññāṇa dhātu kāya dhātu, poṭṭhab dhātu, kāya viññāṇa dhātu, manō dhātu, dharma dhātu, manō viññāṇa dhātulā dhātu 18kin penna muḷu lōkaya. oya lōke mænna tava kramayak.

또 다른 방식으로 말합니다. 열여덟 가지로 보여 주니 dhātu입니다. cakkhu dhātu, rūpa dhātu, cakkhuviññāṇa dhātu, sota dhātu, sadda dhātu, sotaviññāṇa dhātu, ghāna dhātu, gandha dhātu, ghānaviññāṇa dhātu, jivhā dhātu, rasa dhātu, jivhāviññāṇa dhātu, kāya dhātu, phoṭṭhabba dhātu, kāyaviññāṇa dhātu, mano dhātu, dhamma dhātu, manoviññāṇa dhātu — 열여덟 dhātu로 온 세상을 보여 줍니다. 이것이 세상을 재는 또 하나의 방식입니다.

paṭicca samahara kramen mænnam, eknda kramen mænnam, dhātu kramen mænnā. tava kramayak ætienavā āyatana kramayak. cakkāyatana rūpāyatana sōtāyatana saddhāyatana gānāyatana gandhāyatana dihāyatana rasāyatana kāyāyatana poṭṭhabbāyatana manāyatana dharmayatana doḷos āyatanayakin lōkē vigraha kaḷā. mē tava

paṭiccasamuppāda의 방식으로 재고, khandha의 방식으로 재고, dhātu의 방식으로 쟀습니다. 또 하나의 방식이 있으니 āyatana의 방식입니다. cakkhāyatana, rūpāyatana, sotāyatana, saddāyatana, ghānāyatana, gandhāyatana, jivhāyatana, rasāyatana, kāyāyatana, phoṭṭhabbāyatana, manāyatana, dhammāyatana — 열두 āyatana로 세상을 풀어 보였습니다.

doḷos āyatanayakin lōkē vigraha kaḷā. mē tava karuṇak. skandha vaśayen, dhātu vaśayen, āyatana vaśayen, paṭicca samuppāda vaśayen. mē koyi kramen hari. lōkaya kiyannē menna mē ṭikē ayitikayi.

또 한 가지: khandha로, dhātu로, āyatana로, paṭiccasamuppāda로 — 이 가운데 어느 방식으로든, 세상이란 바로 이것들에 속한 것입니다.

lōkeṭa ayiti menna mē ṭika haṭagattanam. kavadāvat iccarayō pavatina ekak istira pævætmak tuḷin mē ekakvat haṭagannē nǣ. mē haṭagannē yam taramak dēval rūpa vaśayen, vēdanā vaśayen, saṁgnāva vaśayen, saṁkhāra vaśayen, viññāṇa vaśayen haṭagāla pahara bæn̆dalā bæluvat lōkaya oya pahē ekakvat istira ekak hamba vennē næ.

세상에 속한 이것들이 일어났다면, 결코 늘 그대로 있는 단단한 존재로 일어나는 것은 하나도 없습니다. 일어나는 것은 무엇이든 rūpa로, vedanā로, saññā로, saṅkhāra로, viññāṇa로 일어나는데, 다섯으로 나누어 보아도 그 다섯 가운데 단단한 것은 하나도 찾을 수 없습니다.

ē vagēma istrirō ekākārava pavatina ekak hamba vennē næha. mohotak pāsā vividhatvayaṭa patvelā yana dharmatāvayaka hētu phalayak vaṭiyen goḍanægayakna dēval nisā. ekākārava vistarava pavatvena ekakvat oya hatara nǣha kiyalā. skandha vaśayen bæluvat pēra.

또한 한결같이 머무는 것도 찾을 수 없습니다. 순간마다 바뀌어 가는 dharma의 이치 안에서 까닭과 열매로 쌓아 올려진 것들이기 때문입니다. 한결같이 머무는 것은 하나도 없습니다. khandha로 보아도 그렇게 보입니다.

dhātu 18kaṭa bedalā bæluva nam 18 dhātuvena ekakvat mohotakvat ekākāra pavatina ekak hamba vennē næha. mohotak āsā viparaṇāvayanaṭa patva væḍanasi yana ekakma hamba venavā misak poduna gonna nægilā tiyennē ehema ekak misak vena ekak nǣhæ kiyalā ē anuva dakinavā.

열여덟 dhātu로 나누어 보아도, 열여덟 dhātu 가운데 한순간이라도 한결같이 머무는 것은 하나도 없습니다. 순간마다 바뀌고 무너져 가는 것만 있을 뿐, 쌓아 올려진 것은 그런 것뿐 다른 것은 없다는 것을 그에 따라 봅니다.

āyatana vaśayen dorovas āyatana kiyalā bæluvat ē doros āyatana kiyana ēvā tava vidihakin bæluvot duru lōkaya ē ayan eka āyatanayakvat mohotakvat ekākāra pavatinavayi kiyalā pennanna puḷuvan ekak nē. mohotin mohota gevi gevī væḍasirena yana vipariṇāmayaṭa patvena ekākāra nopavatina kriyādānayak tuḷin vidyāmāna inna dēval tamayi mē āyatana 12mak dækkannē.

āyatana로, 열두 āyatana로 보아도, 또 다르게 보아도, 그 가운데 한순간이라도 한결같이 머문다고 보여 줄 수 있는 āyatana는 하나도 없습니다. 이 열두 āyatana가 보여 주는 것은, 순간에서 순간으로 닳고 닳아 무너지고 바뀌며 한결같지 않은 흐름 속에 나타나는 것들입니다.

ehenam lōkaya oyien ehā sāvat ekak pennanna bæhæ. ekākārava pavatina niddaya vū ē vidattvayaṭa patma vena ekak pennanna nǣha kiyalā dænaganna. oya koyiken bælut skandha vaśayen bæluvat, dhātu vaśayen kivvat, āyatana vaśayen kivvat paṭicca samuppāda vaśayen bæluvat. oya aten dakinavā mohotakvat ekākāra pavatina deyak lōkē nǣ. mohotak pāsā vividhatvayaṭa patvena vipariṇāmayaṭa patvennē vidyāmāna vecca dēdē ē vipariṇāmaya kriyāvaliya avasānayēdī avidyāmāna venna. mē pandun misak tavat lōkē kiyalā deyak nǣhanē kiyalā mūlika vaśayen dækkaṭa passē. anna etendi eyā ekak dakinavā.

그러니 세상에서 그 너머에 있는 것은 아무것도 보여 줄 수 없습니다. 한결같이 머무는 영원한 것은 보여 줄 수 없다는 것을 아십시오. khandha로 보든, dhātu로 말하든, āyatana로 말하든, paṭiccasamuppāda로 보든, 그 어느 쪽에서 보아도 세상에 한순간이라도 한결같이 머무는 것은 없음을 봅니다. 순간마다 갖가지로 바뀌며 나타난 것들이 그 바뀌어 가는 흐름의 끝에서 사라집니다. 이 다섯 말고는 세상이라 할 것이 따로 없음을 바탕에서 본 뒤, 그때 그는 한 가지를 봅니다.

epa deyak tuḷa mama mē dē viyaṇā mē dē madhurayi, mē dē hon̆dayi kiyalā. mama allaganna hituvo maṭa ōna hæṭiyaṭa pavatvanna hituva ē pævætmaṭa sudusu ekak mē atē tiyenavada magē balāporatu hiṭavī

그런 것 속에서 나는 '이것은 좋고, 달콤하고, 훌륭하다'며 붙잡으려 했고 내 뜻대로 지니려 했다. 그런데 그렇게 지닐 만한 것이 이 속에 있는가? 내 바람은 이루어지는가?

ara mohoten mohota vipariṇāmayaṭa pat velā væsilan dharmatāvayak lōkē siyalu denaṭa bōdhi kiyalā dækkaṭa massē monama kenekuṭa mona ākārayenvat ē dharmatāvaya ikmavanna bæhæ kiyalā dækkaṭa passē itin mama hitanavā nam mehema ekak dura maṭa ōna hæṭiya vesē pavativā mēka maṭa ōna hæṭiyaṭa vēvā kiyalā. ēka venna hētu tiyenavā.

순간에서 순간으로 바뀌며 무너지는 dharma의 이치가 세상 모든 것에 두루 있다는 것을 보고, 누구도 어떤 식으로도 그 이치를 넘어설 수 없음을 본 뒤에, '이것이 내 뜻대로 되기를, 이것이 내 바라는 대로 되기를' 하고 생각한다면, 그렇게 될 까닭이 있습니까?

menna mē vidyānukūla kramayen ē mana kṣaṇaya karalā balanna. etakoṭa dakinavā mohotin mohota vipariṇāmayaṭa patvelā væḍasī yāma dharmāvaya tiyennē mē lōkayē duban̆du yamā allagenada ēka maṭa ōna hæṭiyaṭa pavatvanna ōnē næhæ. maṭa ōna hæṭiyaṭa pavatīvā ēkaṭa mama kiyanna ōnē ēka magē kiyanna ōnē. maṭa ōna hæṭiyaṭa ēka pavatvanna hituna. mēkaṭa hētu næ. ehenam meccara mokakda karalā tiyennē?

이 이치에 맞는 방식으로 마음을 살펴보십시오. 그러면 봅니다. 순간마다 바뀌며 무너지는 이치가 있는 이 세상에서 그런 것을 붙잡아 내 뜻대로 지니려 하고, 내 뜻대로 되라고 하고, 그것을 '내 것'이라 하려는 데에는 까닭이 없습니다. 그렇다면 나는 이토록 오래 무엇을 해 온 것입니까?

hētuva næti deyak passē vihenavā. horanna bæri deyak passē poranna san̆gana. maṭa kæmati hæṭiyaṭa pavatvanna dan̆galan tiyena vecca ekak. mokakda mē dan̆galā tiyennē? maṭa kæmati sē pavatvanna bæri dēval passē maṭa kæmati sē pavatvanna puḷuvan ōnǣ kiyalā kiya hæn̆gīma. oya dr̥ṭṭiya mama mecca kenadilā tiyenavā. ē balapā oya tarakaṭa ham̆bāgena gihi tiyenavā.

까닭 없는 것을 좇아다녔습니다. 잡을 수 없는 것을 잡으려 버둥거렸습니다. 내 마음대로 지니려 몸부림친 것입니다. 무엇 때문에 몸부림쳤습니까? 내 마음대로 지닐 수 없는 것을 내 마음대로 지닐 수 있다고 여긴 그 느낌 때문입니다. 그 diṭṭhi를 나는 이토록 오래 지녀 왔고, 그 힘에 끌려 이만큼 좇아왔습니다.

ōka nokanna mē rōgaya tuḷa tava gæna gæmak koyina oya ham̆bā yǣma nisā væradi deyak horan yǣma nisā ætivena nēda mē bihillā tiyennē?

이것을 보지 못하고, 그렇게 좇아가고 그릇된 것을 쫓아갔기 때문에 이것이 생겨난 것 아닙니까?

ehenam mē lōkaya du mama monavā monavā ākārayen pavatvanna denna. ehema karanna ṭikak tiyenavada mama hiṭava hariyanavada oya ṭikē dækkāma mokakda vennē ehā lōkaya kiyannē asārayi. ōka sāratvayak. sāratvayak næti lōkayak tuḷa mama mē mulāvaṭa pat velā duk vin̆dinavā boruvaṭa

그렇다면 이 세상에서 내가 무엇을 어떤 식으로 지닐 수 있겠습니까? 그럴 수 있는 것이 조금이라도 있습니까? 내 바람이 들어맞습니까? 이것을 보고 나면 어떻게 됩니까? 세상은 알맹이가 없다(asāra)는 것입니다. 알맹이가 없는 세상 속에서 나는 헷갈려 헛되이 괴로움을 겪고 있습니다.

ehenam mē lōkē mamatvayen ganna puḷuvan ekakvat næha. mamatvayen dakinna puḷuvan ekakvat næha. api dan̆galanavā vitarayi. dan̆galā dan̆galā mærenavā. jaya grahaṇaya apiṭa himi vennē næha kavadāva himi karagatta lōka satyayakaṭa kisidīma sādhakayak oppu karanna puḷuvan ekak muḷu lōkema næha.

그러니 이 세상에서 '나'로 붙잡을 수 있는 것은 하나도 없습니다. '나'로 볼 수 있는 것도 하나도 없습니다. 우리는 버둥거릴 뿐입니다. 버둥거리다 죽습니다. 이김은 결코 우리 것이 되지 않습니다. 이겨서 얻은 세상의 참이라고 증명할 수 있는 것은 온 세상에 하나도 없습니다.

mona jātiya paṇḍitayē kivvā. mona jānavan vahansē kivvā. oya dharmatāvaya venas karalā um̆balaṭa bæri vunāṭa mama korakatā mē bahalā kiyalā pennanna ekakvat næha.

어떤 학자가, 어떤 지혜로운 이가 '너희는 그 이치를 바꾸지 못했지만 나는 바꾸었다'고 보여 줄 수 있습니까? 하나도 없습니다.

ehenam mē lōkē dharmatāvayak tiyenavā venas karanna vena ekak menna mē dharmatāvaya mokakda mohoten mohota gevi gevī vipariṇāyaṭa pat velā væsera yana dharmatāvaya oya dharmatāvaya yam tænaka nætnam lōkayan goḍanægennet næ vipariṇan kriyādhānayak næti kisima deyak goḍanæganna kramayak. ehenam goḍanægena siyallē dharmatāvaya mokakda vipariṇāmayaṭa patvelā yana eka kāṭa varalak kanna bæ.

그러니 이 세상에는 누구도 바꿀 수 없는 이치가 있습니다. 그 이치는 무엇입니까? 순간에서 순간으로 닳고 닳아 바뀌며 무너져 가는 이치입니다. 그 이치가 없는 곳에서는 세상도 쌓아 올려지지 않습니다. 바뀌는 흐름 없이 무언가를 쌓아 올릴 방법은 없습니다. 그러니 쌓아 올려지는 모든 것의 이치는 무엇입니까? 바뀌어 가는 것이며, 누구도 그것을 막을 수 없습니다.

evatu deyā priyayi, madhurayi, yahamadayi malō ōna hæṭiyaṭa pavatvanna ōnē hæṭiyena api hæn̆gīmak gattā nam ēka kavadāvat ista karanna bæri ekak kiyalā dænagattā. ehenam mokakda ganna tīrana? ē passē gihillā tava tava rūpa vin̆dinavanē. nætnam oya kriyādhāmaya tava tava goḍanagana kiyalā navattanavā. natara venavada? natarenavada?

'이것은 좋고, 달콤하고, 훌륭하니 내 뜻대로 지녀야 한다'는 느낌을 우리가 지녔다면, 그것이 결코 단단히 붙들어 둘 수 없는 것임을 알았습니다. 그렇다면 어떤 결정을 내립니까? 그것을 좇아가 더욱더 모습을 누립니까, 아니면 그 흐름을 더 쌓아 올리지 않도록 멈춥니까? 멈춥니까?

gnānavanda pīramayak kiyanavā horanna bæri eyā pasē ham̆bāgi duk vin̆dinavanē væḍi ē mulāva pat velā kavadāva særamak næti mulāvē duk vin̆dinna innavaṭa væḍiyi athærīmen noælmin midīmen labana yam śāntiyak ætda etanayi sænasuma eyin mehā sænasumak denna kavuru monavā kivat nǣhæ kiyalā dækalā dānna sænasum dekak nǣha kiyalā dakinna ekama sænasuma athærīmen noyælamin midīmen labannā vū nivīmē sænasuma ekama kramaya næ ōka tāva kramayak næ.

지혜로운 이는 말합니다. 잡을 수 없는 것을 좇아 괴로움을 겪는 것보다, 헷갈림에 빠져 끝없는 헷갈림 속에서 괴로움을 겪는 것보다, 놓아 버리고 들러붙지 않고 벗어나서 얻는 고요함이 있다면 거기에 참된 편안함이 있다고. 그 밖에서는 누가 무슨 말을 해도 편안함을 줄 수 없음을 보고, 두 번째 편안함은 없음을 보십시오. 오직 하나의 편안함은 놓아 버림, 들러붙지 않음, 벗어남으로 얻는 식어 감의 편안함입니다. 오직 하나의 길이며, 다른 길은 없습니다.

atītayēt ē kramaya ehemayi dænut ehemayi matut ehemayi. vena kramayak næhæ. occaramayi karana. onna ōka dækadā kiyanavā daham æsa pahaḷa vuṇā sōvān bavaṭa patvuṇā. onna sōtāpanna pudgalayek vennē otedi

지난날에도 그 길은 그러했고, 지금도 그러하며, 앞으로도 그러합니다. 다른 길은 없습니다. 그것뿐입니다. 이것을 보았을 때 말합니다. dharma의 눈이 열렸다, sotāpanna가 되었다고. 여기서 sotāpanna가 됩니다.

otana paṭangena ohu kavadāvat hatvayen piṭa yavanna bæ.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

du vimuktiya nævata venas vennē næha. ē san̆dahā ella karapu gamana nætnam vimuktiya karā yana mārgaya ivat karanna kramayak nǣ kāṭavat ehenam ēkāntayenma sampōdhi parāyanayi niyataya sōtāpanna vetē kæmatinama prakāśa karanna. oteṭa navan kiyanna puḷuva hētuva

vimutti는 다시 바뀌지 않습니다. 그것을 향해 내디딘 길, 곧 vimutti로 가는 길을 누구도 걷어 낼 수 없습니다. 그러니 'niyato sambodhiparāyaṇo sotāpanno'라고, 바란다면 스스로 밝힐 수 있습니다. 그렇게 말할 수 있는 까닭이 있습니다.

æyi ehema kiyannē? menna [ugura kǣrīma] mē hētuvaṭa maṭa nævatat mē lōkē hon̆dayi kiyana adahasak enna vidihak. mama uḍa giyā vagē unā kivvaṭa ehema sōtāpanna velā næhæ maḍiya dækkayi iporāva vagē ekapāra nivan dækkā kivvaṭa ehema ōvā ekak yathāna tērē mē pragnāva dahamak

왜 그렇게 말합니까? [목을 가다듬음] 이 까닭으로 나에게 다시는 이 세상이 좋다는 생각이 올 길이 없기 때문입니다. '하늘로 오른 듯했다', '번개처럼 단번에 nibbāna를 보았다'고 말한다고 sotāpanna가 되는 것이 아닙니다. 있는 그대로를 알아보는 이것은 paññā의 dharma입니다.

kohomada sōtāpannayi kiyannē menna mē hētuva mē rōgaya pævætma hā bæn̆denna yam mānasika dr̥ṣṭiyak tibuṇanam ē dr̥ṣṭiya mallanna næha. æyi nættē? mohoten mohota gevilā vipariṇāmayaṭa pat vena mē dharmavabhāvaya kiyana dækalā tiyennē. oya dharmassayaṭa ghōṣaya næti kisivak mē lōkaya næti bava mama dækka nisā. ehema deyak mā gæti maṭa ōna hædiṭa pavatvanna ōnæt ēka mulāvak bava danna nisā.

어떻게 sotāpanna라고 합니까? 이 까닭입니다. 존재에 묶이게 하는 어떤 마음의 diṭṭhi가 있었다면 그 diṭṭhi가 더는 일어나지 않습니다. 왜 일어나지 않습니까? 순간에서 순간으로 닳아 바뀌는 이 dharma의 성품을 보았기 때문입니다. 그 이치를 벗어난 것이 이 세상에 하나도 없음을 내가 보았기 때문입니다. 그런 것을 내 뜻대로 지니고 싶어 해도 그것이 헷갈림임을 알기 때문입니다.

ēvaya esē pavatvanna yam viyamanāpayak tibbanavā. ē kæḍīma, vidīma, vināśaya vipariṇāmayaṭa ghōjanaya ēkānta ninda vena deyak nikan. mama ēka allanna giyā nam maṭa siddha vennē ara dharmatāvīta gōcara vecca dē in̆duru. ehenam magē balāporottu kaḍavena ekantayen siddha venavā. ehenam balāporottu kaḍena dharmatāvayak tuḷa mama monavā allannē? monavaṭa hita tiyada? kavuru veda keban̆du venna menna mē nisā maṭa kavuruvat veta hitak tibunagē ivara vuṇā.

그것들을 그렇게 지니고 싶은 어떤 마음 끌림이 있어도, 부서짐, 흩어짐, 무너짐, 바뀜은 반드시 일어나는 일입니다. 내가 그것을 붙잡으려 한다면 나에게 일어날 것은 그 이치가 보여 준 바로 그것입니다. 그러니 내 바람은 반드시 깨집니다. 바람이 깨지는 이치 속에서 내가 무엇을 붙잡겠습니까? 어디에 마음을 두겠습니까? 무엇이 되겠다고 하겠습니까? 이 때문에 나에게 무엇이 되려는 마음이 끝났습니다.

nibuda inna ōnē kiyalā hitak tibuna ekak dayak næhæ. maṭa mepadu tattvayaṭa tiyanna eka hon̆dayi kiyalā hitak tiyama nam ē hindāda dæn mokak nisā ehema tænak næti bava væṭacca.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ehenam mama dannavā nævata vaharak satvaya tuḷin mama athærī giya dæn dareskam athærīma hæra nolama hæra bin̆dīma hæra tāva sænasumak næhæ. pævætma ansu mātrayakvat kiyā dæk. ehenam pævætma ansu mātrayakavat malā dæn hiṭa pihiṭavanna hētu næha. ehenam mama kohē hiṭa piṭavada maruveda? hiṭa pihiṭavanna.

그러니 나는 압니다. 다시 존재를 통해서 — 나는 이제 놓아 버렸습니다. 놓아 버림, 들러붙지 않음, 부서뜨림 말고는 다른 편안함이 없습니다. 존재가 티끌만큼도 값어치가 없음을 보았습니다. 그러니 이제 존재에 티끌만큼도 마음을 세울 까닭이 없습니다. 그렇다면 나는 어디에 마음을 세우겠습니까?

menna mē mūlika dænīma āpu gaman. mē lōkayē pævætmiya vaṭinākōgayen gælavilā giyā. menna mē paḷaveni yathārthaya dæka dæn paṭan ātma dr̥ṣṭiya ivarayi. ātma vaśayen ohu ganna yamak kohoda mēkē næti bava dækalā ivarayi. athærīmen novælīmen midīmen sæna misak venakin nǣha kiyalā dækalā ivara sækayak nǣha.

이 바탕 앎이 오자마자, 이 세상 존재에 값을 매기던 데서 풀려났습니다. 이 첫 번째 참을 본 때부터 atta diṭṭhi가 끝났습니다. 그는 여기서 자아로 붙잡을 것이 어디에도 없음을 이미 보았습니다. 놓아 버림, 들러붙지 않음, 벗어남 말고는 편안함이 없음을 보았기에 의심이 없습니다.

uruma parāmaṇaya kiyalā maṭa mē karanna bæha. monavada parāmartaya karannē udav okkoma pævætmaṭada vurayā parāmarśanaya karana labana yamak ætnam pævætmiya yaman goḍanāgannayi. pævætma næman goḍanagāganna maṭa ōna. ehema mēka mara nǣ. ehenam mokēda innē? pævætta kotanada? pævætma ivara karannē yam tænakda? etana duka næti bava dannavā. pævætma duka misak sæpa næti bava dannavā. sævætma yam tænaka nædda etana duka nidahas pavatvada dānna. anna ē nisā duken nidahas vīma yamakda? anna ēkayi magē balāporottu.

sīlabbataparāmāsa — 나는 이것을 할 수 없습니다. 무엇을 붙잡겠습니까? 모두 존재를 위한 것 아닙니까? 붙잡아서 얻는 것이 있다면 그것은 존재를 쌓아 올리기 위한 것입니다. 나는 존재를 쌓아 올리고 싶지 않습니다. 그렇다면 어디에 있습니까? 존재가 끝나는 곳이 어디인가? 그곳에 괴로움이 없음을 압니다. 존재는 괴로움일 뿐 즐거움이 아님을 압니다. 존재가 없는 곳에서는 괴로움에서 벗어나 있음을 압니다. 그래서 괴로움에서 벗어나는 것, 그것이 나의 바람입니다.

ehenam lōkē balāporottu vitarayi. balāporottu lōkayen etera nisā anna ēkaṭa ginavā nivana piḷiban̆da hiṭiyā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

menna nivana dækalā nivanen pihiṭiya kenā nævata āpaha venna hētuvak nǣha. ohugiyak klēsayak tibuṇā nam, bæn̆dīmak tibuṇā nam ādīnava dæka dæka athærī yanavā, novæli yanavā, midī yanavā. avasānayē arihat phalaya otanaṭa yanakama gamanāvati næti nisā kiyanavā. niyatayen sambōdhi parāya sōtāpanna vemin hita kæmatinam prakāśa karanna. ehara kiyanna puḷuvan.

nibbāna를 보고 nibbāna에 자리 잡은 이는 다시 되돌아갈 까닭이 없습니다. 그에게 어떤 kilesa나 묶임이 남아 있다면, 그 해로움을 보고 또 보며 놓아 가고, 들러붙지 않아 가고, 벗어나 갑니다. 마침내 arahatta phala에 이를 때까지 되돌아감이 없기에 'niyato sambodhiparāyaṇo sotāpanno'라고, 바란다면 스스로 밝힐 수 있습니다. 그렇게 말할 수 있습니다.

menna metenṭa āgraha kiyanavā bauddhayek guṇa. ē bauddhayā venas karanna bæhæ kāṭavat menna mē utum śaraya ganna disak.

여기에 이른 이를 두고 참된 bauddha라고 합니다. 그 bauddha는 누구도 바꿀 수 없습니다. 이것이 거룩한 saraṇa를 얻는 것입니다.

bauddhayek venna hiṭena mal pahū karagena hiṭiyā kivvat caitya beheravi ara ada hiṭiyā kivvā pantal adāsa dāna sidī hiṭiyā kivvat mēvā okkōma bāhira kaṭayutu pamaṇayi. narakayi kiyannē næha. ēvā æti hon̆da pættaṭa māgaya pādalā denavā molē nætnam āyuṣa varṇaya sæpē balaya nuvana durvala nam duravala pudgalayā mē baṇa ahalā tērum ganna puḷuvan mānasikatvaya goḍagāganna bærinam. ē pan̆duvē parisanayak tibinnada ōvā hōda ēka karannē mē pragnāvē.

bauddha가 되려고 꽃을 올렸다, cetiya에 등불을 밝혔다, 절에서 dāna를 베풀었다 해도, 이것들은 모두 바깥일일 뿐입니다. 나쁘다는 말은 아닙니다. 그것들은 좋은 쪽으로 가는 길을 닦아 줍니다. 목숨, 모습, 즐거움, 힘, 슬기가 약해서 법문을 듣고 알아들을 마음가짐을 갖추지 못하는 사람에게 그런 바탕을 마련해 주는 것입니다. 그것은 이 paññā를 위한 것입니다.

ēka karannē pindahama suta karana væḍa piḷive ē nisā ē væḍa piḷiva aragena dāpu kenāṭa mē dharmaya avabōdha vunā nam etana paṭan ganē ē pragnāven ohu ayin karanna bæhæ. apākata karanna ohu hō dugatiyakaṭa yāvallā ehē tiyena mānasikatvayak ē yathābōdhaya læbū manasaṭa kavadāvat æti venna hētu næha. ē nisā etan paṭan ohugē sasara gamana athæriyi athæriyi gihillā keḷavara vena ihaḷa pættaṭa yanavā nisā. nævata āpahu satara mahā pættaṭa kavadāvat yannē næhæ. paḷaveni avasthāven bidunā. īḷan̆ga avasthāva kāma lōkayen bidunā rūpa lōken arūpa lōken bidunā kiyalā. onna otana tamayi yathārthaya dækalā yanna.

그것을 이루는 것은 puñña와 dharma를 닦는 일입니다. 그 일을 해 온 이가 이 dharma를 깨달았다면, 그때부터 누구도 그를 그 paññā에서 떼어 낼 수 없습니다. apāya나 나쁜 곳으로 갈 마음가짐은 참된 깨달음을 얻은 마음에 결코 일어날 까닭이 없습니다. 그래서 그때부터 그의 saṃsāra 길은 놓고 또 놓아 가며 끝을 향해 위로 올라가기에, 다시는 네 apāya 쪽으로 가지 않습니다. 첫 단계에서 부서졌고, 다음 단계에서 kāma 세계에서, rūpa 세계에서, arūpa 세계에서 부서졌다고 합니다. 바로 거기서 있는 그대로를 보며 나아갑니다.

itin mēkaṭa kiyanavā bauddhiyek venna avaśya nam issellama dharma śravaṇaya karalā anutek denna ōnē. dharma śravaṇaya venakoṭa bauddhaya vuṇā kivvot venna hētu næha. mokada mē dahama lōā budurajāṇan vahansēē lōkayaṭa pahaḷa karā nisā mē lōkē kavuruvak kiyādilāvak kāṭavak hiten gonnagāganna puḷuvan ekak nemeyi ekapāra mūla pratyayak mūla ādhārakayak avaśyayi.

그래서 bauddha가 되려면 먼저 dharma를 듣고 깨달아야 한다고 합니다. dharma를 들었다고 bauddha가 되었다고 할 까닭은 없습니다. 이 dharma는 Buddha께서 세상에 드러내신 것이기에, 세상의 누가 가르쳐 주거나 누가 제 마음으로 쌓아 올릴 수 있는 것이 아닙니다. 뿌리가 되는 조건, 뿌리가 되는 받침이 있어야 합니다.

dæn vaḍahā gatta mē satvaya dharma mārgayē lovturā budurajāṇan vahansē namakaṭa hærenna taman avabōdha karagena lōkayaṭa panavanna pihiṭavanna matu karalā denna śaktiyak samataya tun lōkē tava pahaḷa vennē næha. kavadāhari laurā budupiyāṇan vahansē namak lōkē pahaḷa vecca tamayi ōkama lōkayaṭa novita vidihaṭa matu karalā dennē.

세상에서 가장 높으신 Buddha 한 분이 아니고서는, 이것을 스스로 깨달아 세상에 세우고 드러내 줄 힘을 지닌 이가 세 세계에 다시 나지 않습니다. 언젠가 세상에서 가장 높으신 Buddha께서 세상에 오셔야만 이것을 세상에 새롭게 드러내 주십니다.

īṭa passē śrāvakaya ada matu karalā dunna eka yantā yanavada ētā karala buddha śāsanaya mohoteenavā. ēka yam davasa keḷavara vuṇāda sampūrṇama nævatat pattu karanna āya lovturā uttara pahaḷa venakan tava kenaṭa samathayak næti nisā. śāsanaya antardhāna edā. ētā śāsanaya antardhāna vennē næha.

그 뒤 sāvaka들이 드러내 주신 것을 이어 가는 동안 Buddha sāsana가 머뭅니다. 그것이 아주 끝나는 날, 다시 불을 붙이려면 세상에서 가장 높으신 분이 오실 때까지 다른 누구에게도 그럴 힘이 없기에, 그날 sāsana가 사라집니다. 그때까지는 sāsana가 사라지지 않습니다.

hæbæyi śāsanaya kiyannē vihena vihāravat caityavat ōvā nemeyi. ōvā hadā hadā pin īṭa passē hæbæyi ēvā nemeyi buddha śāsanaya kiya adhigama śāsanaya kiyalā kivvē onna oya dharmaya tuḷin labāgannā vū ārya śāsanaya oya śāsanaya āya pahaḷa vennē næhæ. nævata lōkā buduruvē pahaḷa matu karalā denaka tava venakoṭa næti vecca kālayak neveyida apiṭa adat avabōdhakaṭa venna tava eha yanna puṇu mēka tērum ganna ōna.

그러나 sāsana란 vihāra나 cetiya 같은 것이 아닙니다. 그것들을 지으면 puñña가 되지만 그것들이 Buddha sāsana는 아닙니다. adhigama sāsana라고 한 것은 바로 그 dharma를 통해 얻는 거룩한(ariya) sāsana입니다. 그 sāsana는 다시 세상에서 가장 높으신 Buddha께서 오셔서 드러내 주시기 전에는 다시 나타나지 않습니다. 아직 사라진 때가 아니지 않습니까? 우리는 오늘도 깨달음에 이를 수 있습니다. 이것을 알아들어야 합니다.

dæn mē mulin ahapu praśnavā vagē gæm̆buru praśna ekak tiyenavā. mē saṁkhāra hētuven viññāṇa ætivenavā. kiyana mē katāva aragena kīti vū citta svabhāvaya viññāṇaya han̆dunvana. ākamtu upakili upakiliṭtiya upakināva. dæn mē kinitiyi vū hitayi āgatuka upalēna sahitanita nikayi tōraganna ōnē.

이제 앞서 들어온 물음들처럼 깊은 물음이 하나 있습니다. 'saṅkhāra 때문에 viññāṇa가 일어난다'는 이 말을 들어, 더럽혀진(kiliṭṭha) 마음의 성품을 viññāṇa라고 부릅니다. āgantuka upakkilesa — 이제 더럽혀진 마음과 바깥에서 온 더러움(āgantuka upakkilesa)을 지닌 마음을 가려내야 합니다.

kiri venavayi kiyalā kiyana vacanayak tiyenavā. kiri vīmē kramayak tiyenavā. dæn mē kramaya api hon̆daṭa tōrāganna dæn api pirisidu karapu hon̆daṭa heṭḍāk giyenavā. dæn kenahalā hiṭan ōkaṭa dālā tiyennē ara vāyuvē dūvillakkat vadinna næti vena vidihin ē okkoma anukrasanaya karapu visthānaya karaganna tibuṇē mēkē inīti podakvat næha.

'더럽혀진다'는 말이 있습니다. 더럽혀지는 과정이 있습니다. 이제 이 과정을 잘 가려 봅시다. 우리가 잘 빨아 깨끗하게 한 천이 있다고 합시다. 공기 속 먼지 한 톨도 닿지 않게 넣어 두었습니다. 그렇게 다 깨끗이 해 두어서 얼룩 한 점도 없습니다.

dæn mē pirisidu vædakat kalin aragena enavā videt dænṭa durunē nædda api kiyanavā nǣ kiyalā. hæbæyi atin allapu velē in bæluvot anti tiri ikṣā karanna bæluvot ehema atin allu pahāraya nædda ara pirisiduyi kiyalā gattaṭa heddē etana paṭan genulam pāra vecca dūvili pāra api atin allapahama gǣvicca kuṇu pārava tiyenavā æheda vennē næ kavadalā tiyennē. anēṣṭayakin ehe bæluva kō pēnavā. gǣvilā tiyennē pō. hæbæyi kuṇu gævilā kiyana sambaya tamayi bætta.

이제 이 깨끗한 천을 꺼내 옵니다. 더러워졌냐고 물으면 우리는 아니라고 합니다. 그러나 손으로 잡은 그 자리를 현미경으로 들여다보면 손이 닿은 흔적이 없겠습니까? 깨끗하다고 여긴 그때부터 내려앉은 먼지, 우리 손이 닿아 묻은 때가 있지만 눈에는 보이지 않습니다. 현미경으로 보면 보입니다. 묻어 있습니다. 다만 더러워졌다는 느낌이 없었을 뿐입니다.

ōka ædena gamanakā.

그것이 더럽혀져 가는 과정입니다.

suganna putē kiyana ḷamayak tiyenavā. mē ḷamayak hon̆daṭa param karagena āvā kiyanavā anna mokak hadanam diṭṭi karagena āvē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

hæbæyi ræ æn̆dagena giya n bæruvot anviccayak tiyena mara. arakē ara kiviṭi tunu koccara tiyenavā nē pin. æn̆gaṭa dāgattō dēpaṭa æn̆gē tibbicci lāya tēru koccara allā tiyenavā. æhæṭa pēna maṭṭamaṭa āvē nætnam tiyenavā. æn̆duma guru gāgena āvē nǣ. mē guru gāvē kiyalā kiyana lokuṭa pārak dækalā anna dakicca tiyena guṇak āvā. dækkē nætanak tibuṇat kuṇu nǣha kiyalā hitāna kiyannē.

그러나 입고 간 옷을 현미경으로 보면 거기에 균이 얼마나 많은지 모릅니다. 몸에 걸친 옷이 몸에 있던 것을 얼마나 빨아들였는지 모릅니다. 눈에 보일 만큼은 아니어도 있습니다. 옷이 흙투성이가 되어 온 것은 아닙니다. 큰 얼룩이 보여야 그제서야 더러워졌다고 합니다. 보이지 않아도 더러움이 있는데, 더러움이 없다고 여기는 것입니다.

mē prabhāsara vidham bhikkhavī cittaṁ kiyana eka āgan keles valaṭa gæenakoṭa mē keles toriyi. mēka kuṇu gǣ vuṇā kiyalā sammata karanna puḷuvan avasthāvak enavā. kilidi hita kiyana eka anna kilidi hita kimata karanna puḷuvan vennē ē hita lōbhaya tænaṭa bæhægatta tænpak.

'Pabhassaram idaṃ bhikkhave cittaṃ'이라는 말씀에서, 바깥에서 온 kilesa에 닿을 때, 처음에는 kilesa가 없다가 이것이 더럽혀졌다고 인정할 수 있는 때가 옵니다. 더럽혀진 마음 — 마음이 더럽혀졌다고 할 수 있는 것은 그 마음이 lobha의 자리로 내려앉았을 때입니다.

lōbhayē dvēśaya mōhaya kiyana mē tunaṭa bæhægattot yam tænaka ē hindā jīvita divitiye. avidyāvē paṭan ge avidyāva kiyana mōhaya kiyalā gattot ehemavā væḍē hariyannē næ.

lobha, dosa, moha 이 셋에 내려앉으면, 그 때문에 삶이 그렇게 됩니다. avijjā에서 시작해서 avijjā를 moha라고만 여긴다면 그것으로는 맞지 않습니다.

avidyāva kihidækuvot avidyā paccayā saṁkhāra tatta katamā avijyā paccayā saṁkhāra mehi avidyā pattē saṁkhāra venavā kiyannē mokakda puññādhi saṁkhārā aññādhi saṁkhārā āniññādhi saṁkhārā ayaṁ uccati avijjā paccā saṁkhāra

avijjā를 풀어 보면: 'Avijjāpaccayā saṅkhārā, tattha katame avijjāpaccayā saṅkhārā? Puññābhisaṅkhārā, apuññābhisaṅkhārā, āneñjābhisaṅkhārā, ayaṃ vuccati avijjāpaccayā saṅkhārā.' 여기서 avijjā를 조건으로 saṅkhāra가 일어난다는 것은 무엇입니까? puññābhisaṅkhāra, apuññābhisaṅkhāra, āneñjābhisaṅkhāra, 이것을 avijjāpaccayā saṅkhārā라고 합니다.

kavu vitarakda kivē avidyāva puññā saṁkhāra puñāta avidyāva apuññābha saṁkhāra anna bahuru [ugura kǣrīma] apuññābhi saṁkhāra pavkurada āniññābhi saṁkhāra ēkat avijjā paccā saṁkhāra porak.

avijjā가 무엇무엇이라고 했습니까? puññābhisaṅkhāra — puñña도 avijjā에서 나옵니다. apuññābhisaṅkhāra — [목을 가다듬음] apuññābhisaṅkhāra는 나쁜 짓입니다. āneñjābhisaṅkhāra — 그것도 avijjāpaccayā saṅkhāra의 한 갈래입니다.

mokakda ānignā kiyannē arūpāvacara bam̆bala upadinna arūpa dehænna væḍū kenā. arūpāvacara saṁkhārayak pennannam ē lōkaya upadinna. mēkat ā viññābhi saṁkhāra aviññā paccā saṁkhāra

āneñja란 무엇입니까? arūpāvacara brahma 세계에 태어나려고 arūpa jhāna를 닦은 사람입니다. 그 세계에 태어나려고 arūpāvacara saṅkhāra를 짓는 것입니다. 이것도 āneñjābhisaṅkhāra이고 avijjāpaccayā saṅkhāra입니다.

eham rūpāvacara vallayi ivalā arūpāvacara vavā nam laukika yōgiya ē yōgiyāgē antimaṭa hain̆da balanna puḷuvan catu dhyānayaṭa patvelā hæbæyi avidyāva duru karaganna næti avasthāva ohugē hitaṭa chanda rāgayen bæn̆dilā tiyenavā arūpa lōkē upadinna arūpāvacarayaṭa kæmatiyi

rūpāvacara와 arūpāvacara를 닦았다면 세간의 yogi입니다. 그 yogi가 마지막으로 이를 수 있는 것은 네 번째 jhāna입니다. 그러나 avijjā를 없애지 못한 상태라서, 그의 마음은 arūpa 세계에 태어나려는 chandarāga로 묶여 있습니다. arūpāvacara를 좋아합니다.

dæn metanat tibilā tiyenavā nākam mokakda vedē?

이제 여기서 무엇이 문제입니까?

ō prabhāsava lōka sammatiyē prabhāsara cittaya ekak. āryaṇiyē prabhāsara cittaya tava ekak. ārya vinayē prabhāsara cittaya pahaḷa vennē arihatun vahansē. lōkayē prabhāsara cittiya catut dhyānaya. caturasat dhyānayaṭa pat vena hita prabhāsarayak lōka sammatiya kiyanna puḷuvan.

pabhassara — 세상의 관례로 말하는 pabhassara citta가 하나 있고, ariya vinaya의 pabhassara citta가 또 하나 있습니다. ariya vinaya의 pabhassara citta는 arahant에게서 나타납니다. 세상의 pabhassara citta는 네 번째 jhāna입니다. 네 번째 jhāna에 이른 마음을 세상 관례로 pabhassara라고 부를 수 있습니다.

hæbæyi ārya samataya tuḷin avidyā anusaya sahitana ē hindā prabhāsayi kiyana ēket āgal ōkak pēta tiyenavā. næn ēkat duru karanna ōnē. prabhāssara vatunavā. dæn arihatun vahansē ēka rāgakṣayayi, dvēśakyayi, mōhasayayi ehenam tava ituru vecca upadēśayak næti nisā. anna ē cittayaṭa kiyanavā arihat phala cittayaṭa prakāśa tiya.

그러나 ariya의 기준으로 보면 그것은 avijjā anusaya를 지니고 있습니다. 그래서 pabhassara라고 하는 그것에도 바깥에서 온 더러움이 보입니다. 그것도 없애야 합니다. 이제 arahant는 rāgakkhaya, dosakkhaya, mohakkhaya를 이루어 남은 upakkilesa가 없기에, 그 마음, 곧 arahatta phala의 마음을 pabhassara라고 합니다.

ehen mehāṭa tiyena ēvā tiyenavā lōka sammataya cittayak tiyenavā caturadhyānaya cittaya hæbæyi ēka tiyena prabhāśavatāvē lōka sampattiya suddhakama nisā ara āryayan visin pennana avidyā mātrayak næti eka nemeyi.

그 아래쪽에 있는 것은 세상 관례의 마음, 곧 네 번째 jhāna의 마음입니다. 그러나 그 빛남은 세상의 깨끗함 때문이지, ariya들이 보여 주는 avijjā가 티끌만큼도 없는 그런 것이 아닙니다.

dæn lōkaya haṭagænīmaṭa mē avidyāva mul karagena pavatina lōkaya tiyena haṭaganna mul hayak tiyenavā. lōbha mūla dvēśa mūla mōha mūla pāpa pætta mul tuna alōbha mūla advēśa mūla amōha mūla sr̥tagagna pættaṭa pin pættaṭa mul vunāda menna mē mul hayakin tamayi lōkē haṭagannē. hētu haya

이제 세상이 일어나는 데에, avijjā를 뿌리로 하여 머무는 세상이 일어나는 뿌리가 여섯 있습니다. lobha mūla, dosa mūla, moha mūla — 나쁜 쪽의 뿌리 셋. alobha mūla, adosa mūla, amoha mūla — 좋은 쪽, puñña 쪽의 뿌리 셋. 이 여섯 뿌리로 세상이 일어납니다. 여섯 hetu입니다.

lōkaya haṭagænīma yam hētuvakin siddha venavada avidyā sahagatayi etana. ehenam lōbha, dvēśa, mōhat avidyāva sahagatayi. alōbha, dvēśa, amōhat avidyāva sahagatayi.

세상이 어떤 까닭으로 일어나든 거기에는 avijjā가 함께 있습니다. lobha, dosa, moha도 avijjā와 함께 있고, alobha, adosa, amoha도 avijjā와 함께 있습니다.

ehenam alōbha a adō pin kiyana pætta lōka sammatiyē tiyenavā. eham lōka sammataya pin okkoma avidyā sahagata nidā bhav nemeyi.

그러니 alobha, adosa, 곧 puñña라는 쪽은 세상의 관례 안에 있습니다. 그렇다면 세상 관례의 puñña는 모두 avijjā와 함께 있으니, bhava를 벗어난 것이 아닙니다.

avidyāva kiyannē bhava kiyalā gattot yathārthaya karanna. avidyāva bhava mūlayak. pāpa mūlayak. lōbhaya pāpa mūlayak, mōhaya pāpa mūlayak.

avijjā를 bhava의 뿌리로 받아들이면 있는 그대로를 압니다. avijjā는 bhava의 뿌리입니다. 나쁜 짓의 뿌리이기도 합니다. lobha는 나쁜 짓의 뿌리, moha도 나쁜 짓의 뿌리입니다.

avidyāva bhava mūtaya mū bhavayama ayitiya tiyennē. nēva saṁgnā nāsaṁda mē bam̆balaṭat avidyāva ayiti. tun lōkayē tiyennaṭama avidyāva sahagatayi. avidyāva muṇa vala mulin keḷavara gānam tun lōkayama uppattiya ivarannā. ehenam arihatu vunā arihatyaṭa patdena tunu kenek avidyāvenma ivara karā kivvot mēka mulāvak mēka yathārthayanē

avijjā는 bhava의 뿌리이며 모든 bhava에 걸쳐 있습니다. nevasaññānāsaññā brahma 세계에도 avijjā가 걸쳐 있습니다. 세 세계에 있는 모든 것에 avijjā가 함께 있습니다. avijjā를 뿌리째 끝내면 세 세계 어디로든 태어남이 끝납니다. 그러니 arahant가 된 이, arahatta에 이른 이가 avijjā를 끝냈다고 하면, 이것은 헷갈림이 아니라 있는 그대로입니다.

avidyāva hāmulin keruṇā nam puññā pahīna arihatun vahansēṭa puññābhi saṁkhārak nǣha aññābhisaṁkhārak nǣ ānijjābhisaṁkhārak nǣ. abhisaṁkhāra kiyannē avidyāva samaga mudu velā matu pævætmaṭa hētu vennā vū saṁkhārayak nætnam væḍipilā goḍanæguva anna ē goḍanægena varginavā abhisaṁkhāra

avijjā가 뿌리째 뽑혔다면 puñña도 버려진 것입니다(puññapāpapahīna). arahant에게는 puññābhisaṅkhāra도 없고, apuññābhisaṅkhāra도 없고, āneñjābhisaṅkhāra도 없습니다. abhisaṅkhāra란 avijjā와 섞여 앞날의 존재의 까닭이 되는 saṅkhāra, 쌓아 올린 것을 말합니다. 그렇게 쌓아 올려지는 것을 abhisaṅkhāra라고 합니다.

ē abhisaṁkhāra koṭas tunadenā puṇya pāpa saha ē vagēma a puññā āniṁjāmi puñña a puñña āniṁjāvē kiyalā. koṭas pahakaṭa bedenavā. avidyāven gonnægena onna koṭas tunaṭa bedenavā. onna koṭas tunama ahanatun vahansēṭa næ. arihatun vahansēṭa tamayi avidyāva hāmudurin næddē. avidyāva yat tænakaṭa tiyenavā nam ē maṭṭamaṭa āganka upaksa sahitayi.

그 abhisaṅkhāra는 세 갈래이니 puñña, apuñña, āneñja입니다. puñña, apuñña, āneñja라고 갈래를 나눕니다. avijjā로 쌓아 올려지는 것이 이렇게 세 갈래로 나뉩니다. 이 세 갈래가 모두 arahant에게는 없습니다. arahant에게만 avijjā가 뿌리째 없습니다. avijjā가 어디에 있다면, 그 정도만큼 āgantuka upakkilesa를 지니고 있습니다.

āga upēsa kiyannē siyalla pavuna. hitak āganka upakvēdayaṭa gæhannakō. siddha manōgīya tæṭa pat vunā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

[ugura kǣrīma] āgandukō mokak lēdayak ēkaṭa āva mænaganna paṭan gannā. manō menna mē mænīma nisā.

[목을 가다듬음] 어떤 바깥에서 온 더러움이 거기에 오면, 재기 시작합니다. mano — 바로 이 잼 때문입니다.

ē pudgalayā mē lōkayē ē sattatānāntarayagen ē svabhāvayagen lōkē maninavā. mē manina maṭṭamatāva ē manina mokenda samaharin uganagāgatta mimma yathā. yathārthaya mahina kramayak tiyenavā. ē kramaya venayi. lōka satvayā mahina kramayak tiyenavā.

그 사람은 자기 흐름(santāna), 자기 성품으로 이 세상을 잽니다. 그렇게 재는 정도 — 무엇으로 잽니까? 스스로 익혀 둔 잣대로 잽니다. 있는 그대로를 재는 방식이 있고, 그 방식은 다릅니다. 세상 사람들이 재는 방식이 따로 있습니다.

ē samādhiya lābhayaṭa ahuvanna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

usak vīma denna atsan karalā dunna nam ehema vidhāyaka niladhārakiyek ehema ara pallyā sēvaya karana sēvakayala paṭi ṭikak væḍi karalā dunna nam an̆ḍagāla ehema giya kiyalā ævillā nam mulak tiyena rasan karalā ehema dunnanam ara mahattayāmada īyē tiyena eyā hari hon̆dayi. taman kiyalā amata katābaha karāna hari hon̆dayi. mokakda deyiyek kiyalā kivvē. eccaraṭa hon̆da

어떤 간부가 승진을 시켜 주려고 서명해 주었다거나, 일하는 사람들의 봉급을 조금 올려 주었다거나, 불러서 무언가를 챙겨 주었다면, '그분은 정말 좋은 분이다' 합니다. 혼자 말할 때도 정말 좋은 분이라고 합니다. 신 같은 분이라고까지 합니다. 왜 그렇게 좋은 사람이 되었습니까?

vunē kō marivaḍi karē eyāna anādu vecca. onna mæragata

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

onna rōgayā hon̆da ekak vannē tamanṭa korahin tamangē hitalā karalā dena vagē tænvaladī lōkayā maninavā pudgalayā hon̆dayi kiyalā. tamanṭa vaṭinākamak dækē nætnam tamanṭa vaṭinākamak mukut nætnam nē mēkē vāsiyak nætnam eyā narakayi. koccara hon̆da vunā narakayi.

자기에게 무언가를 해 주는 그런 자리에서 세상 사람들은 그 사람이 좋다고 잽니다. 자기에게 값어치가 보이지 않으면, 자기에게 아무 이득이 없으면 그 사람은 나쁘다고 합니다. 아무리 좋은 사람이어도 나쁘다고 합니다.

mē lōkayāgē manō menna mē manōlaṭa væranot etanama āgantaka mokak vēdayak venavā. hæbæyi mē manō kiyana dē væcca gāma pudgalayā rak vennē næha. ātma rāvagayaṭa bæhægattā vitarak. ē mūlika bæhæraganna.

이것이 세상 사람들의 mano, 곧 잼입니다. 이 잼에 빠지면 바로 거기서 바깥에서 온 더러움이 생깁니다. 그러나 이 잼이 생겼다고 바로 그 사람이 크게 더럽혀지는 것은 아닙니다. 자기 사랑(atta rāga)에 내려앉았을 뿐입니다. 그 첫 내려앉음입니다.

īṭa passē mokada vennē? ē vidiha mænagattāyayi samaga ekatu venavā. īḷan̆ga mānasikatvaya anna mānasanna avasthāva pætta. mænagatta ēvat ēka sambandha vuṇā. citta manō velā mānasan velā. īṭa passē hadakamak æti karagannā. hadam dæn yāḷu yāḷu karagena īṭa passē paṇḍak ēka paṇḍaya tiyāgattā. balavat karagattā yāḷukama balavat karagattā. dæn mānasikatvaya dænit tæna yāḷuvō innavā hari balavat viśēṣa aya ēvaya væn̆dilā. manōmanāyatana onna oya mænagat ekka āyatana karagattā. manidriyak ēka āgara karagattā. viññāṇa onna ōken bæhægattā viññāṇayaka.

그다음은 어떻게 됩니까? 그렇게 잰 것과 하나가 됩니다. 다음 마음가짐, 곧 mānasa의 단계입니다. 잰 것들과 얽혔습니다. citta가 mano가 되고 mānasa가 되었습니다. 그다음 hadaya가 생겨, 이제 벗을 삼듯 가까워집니다. 그다음 paṇḍara, 그것을 단단히 붙들었습니다. 벗됨을 굳게 했습니다. 이제 마음가짐이 있는 자리에 벗들이 있고, 힘센 특별한 것들이 거기 붙어 있습니다. mano manāyatana — 그렇게 잰 것과 함께 āyatana를 만들었습니다. manindriya — 그것을 다스리는 힘으로 삼았습니다. viññāṇa — 그것으로 viññāṇa에 내려앉았습니다.

dæn tamāgē lābhaya kīrya prahaṁsāva mul karagena mē lōkaya dærīma vadāgena ē tuḷin bæhægattā vū yamkisi nigama nædda onna oya nigama valin haṭaganna viññāṇa tiyenavā. menna mēvaṭa kiyanavā mē sasara gamana deka hadāgatta goḍanāgāgata viññāṇa onna oya tænvaladī oya tattvaya mat venakoṭa pudgalayā kramākramaya utanin venas velā yanavā. dūtaya tāvayaṭa pat venavā.

이제 자기 이득, 이름, 칭찬을 뿌리로 이 세상을 붙들고, 그것을 통해 어떤 결론에 내려앉았다면, 그 결론에서 일어나는 viññāṇa가 있습니다. 이것들을 saṃsāra 길을 위해 쌓아 올린 viññāṇa라고 합니다. 그런 자리에서 그 상태가 짙어지면 그 사람은 차츰차츰 바뀌어 가며 더럽혀진 상태에 이릅니다.

yaṁ agnā anna avidyā praśnayen bæhægena kiyalā. caturārya satyaya dannē næti maṭṭama ara kirīmē bam̆balō hiṭiya. mēva saṁgnā nāsaṁ etana brahma lōkaya upadina ē brahma kākākaya inna arūpī brahmayek hiṭiyā nam. eyāṭa ara caturārya satti dakinna nalā tibunē nǣhæ ēkayi hiṭiyē.

'Yaṃ aññāṇaṃ' — avijjā의 물음으로 내려앉은 것입니다. 네 가지 ariya sacca를 모르는 정도입니다. nevasaññānāsaññā brahma 세계에 태어나 거기 머무는 arūpa brahma가 있다면, 그는 네 가지 ariya sacca를 보지 못했기에 거기 있었던 것입니다.

yana agnā onna avidyāvē palaveni mokada agnānakama api lōka samata ajagnānakama mē kiyannē. caturārya satyaya dakinna næti agnā lōkē mahā paṇḍitiya mahā jājavaru innavā agnāna ēki caturārya satyaya dækanam ēkaṭavat nǣ.

'Yaṃ aññāṇaṃ' — avijjā의 첫째는 무엇입니까? 모름(aññāṇa)입니다. 여기서 말하는 것은 네 가지 ariya sacca를 보지 못하는 모름입니다. 세상에는 큰 학자, 큰 지혜로운 이들이 있지만, 네 가지 ariya sacca를 보지 못했다면 그들도 모르는 이입니다.

arihatyaṭa pat vecca næti nisā agnāṇa caturārya satyaya sampūrṇayen dækalā kotaṭakal bæn̆dilā næha arihat anna etana patvelā næha. adat mē caturārya satyaya mēkak kiyalā dækkē næ. ē kiyannē sōbhanphalayaṭa pat velā nē.

arahatta에 이르지 못했기에 모름이 있습니다. 네 가지 ariya sacca를 온전히 보지 못했고, arahatta에 이르지 못했습니다. 오늘도 이것을 네 가지 ariya sacca로 보지 못했다는 것은 sotāpatti phala에 이르지 못했다는 뜻입니다.

adassanā yaṁ agnānaṁ adassanā anna abhisamayō abhisamayaṭa pat vennē næ. mē dharmāvennē næ dharma æhuvennē næ. asambōdha ē piḷiban̆dava tērum ganna puḷuvan hæki āvakat næ. apaṭi eban̆dunnā vū prativēdaya dakinnē næ. asaṁgāhanna daham saṁgrahayakaṭa daham ekatu vena tænakvat dakinnē nǣhæ tērum ganna bæ. mēka budu dahama kiyalā tērum ganna bæhæ. mēka mona dahamada kiyalā vaṭahā ganna bæta enna nna vahinavā me gnānaya śīkṣaṇa nōna aḍuvelā yanna.

'Adassanaṃ' — 'yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ.' 'Anabhisamayo' — 꿰뚫는 앎(abhisamaya)에 이르지 못합니다. dharma를 알아보지 못하고 dharma를 듣지 못합니다. 'Asambodho' — 그것을 알아들을 기회도 없습니다. 'Appaṭivedho' — 그런 꿰뚫음을 보지 못합니다. 'Asaṅgāhanā' — dharma가 한데 모이는 자리를 보지 못하고 알아듣지 못합니다. 이것이 Buddha의 dharma라고 알아듣지 못하고, 이것이 어떤 dharma인지 헤아리지 못하며, 앎과 익힘이 줄어 갑니다.

apcakkammā oya vidihaṭa ekin eka vihinavā. dummējjantin venavā. am dummējjan kiyannē pahaṭa gænīma ārambha karanna.

'Apaccavekkhaṇā' — 이렇게 하나씩 펼쳐집니다. 'Dummejjhaṃ'이 됩니다. dummejjha란 어리석음을 받아들이기 시작하는 것입니다.

tunmējja vuṇā. onna otanam mokada vennē pāpa pættaṭa næā. otanda en sugati kiyana ekē hiṭiyā. dugatiyaṭa væḍīmē ārambhayaṭa mada hæragæhenna paṭan gattā dumjjaṁ bāllayak ā bāla bavaṭa pat venavā.

dummejjha가 되었습니다. 여기서 어떻게 됩니까? 아직 나쁜 짓 쪽으로 가지는 않았습니다. 여기까지는 sugati에 있었습니다. duggati로 떨어지기 시작하는 쪽으로 기울기 시작했습니다. 'Dummejjhaṃ bālyaṃ' — 어리석은 상태에 이릅니다.

mōhō pamōhō sammōhō amō amōhayaṭa āvā. yaḍi ya mōhaya balavat vuṇā pamō sammō mōhaya samaga ekatu vuṇā. mōhō ḷaṁgi mōhayak samaga læganna mōhō akusala mūlayāṁ puccati avidya. o akusala mana tiyenakoṭa onna vidi avidyāva venavā. avidyāva vagē kān vihin̆dunakin sampiṇaḍanaya tamayi avidyāva kiyannē.

'Moho pamoho sammoho' — moha에 이르렀습니다. moha가 힘을 얻었고, pamoha, sammoha가 moha와 합쳐졌습니다. moha에 moha가 더해져 'moho akusalamūlaṃ, ayaṃ vuccati avijjā'가 됩니다. 이렇게 akusala가 있을 때 avijjā가 됩니다. avijjā가 어떻게 펼쳐지는지를 하나로 묶은 것이 avijjā입니다.

mōhaya antima kelavalaṭa yanakamma, avasānayē yanakamma, pātavalī yanakan ōē ārambhaya in̆dalā. visidun avasthāvaka prabhamēdayan pennanavā mē avidyāva kiyana eka. itin avidyāva nisā kahaṭa gannavā kiyanakoṭa api avidyāva kiyannē mōhaya æti vedalā bæhægattē. mēkakvat tōraganna bæha.

moha가 맨 끝에 이를 때까지, 시작에서부터 바닥에 이를 때까지, 펼쳐지는 단계마다 avijjā의 갈래를 보여 줍니다. 그런데 avijjā 때문에 물든다고 할 때 우리는 avijjā를 그저 moha가 생겨 내려앉은 것으로만 압니다. 이것조차 가려내지 못합니다.

itin mēken api dænaganna ōnē. anna kiri vū cittaya kiya mokakda kiyalā balanakoṭa kiri cittaya kāṭada tiyennē aran vahansē etanin mehā tiyennē ē maṭṭamē kinati hī. ē kiri bhaven yugati pættaṭa kiraṭava tamayi kiyannē mōhayaṭa pat vena. lōbhayaṭa dvēśayaṭa mōhayaṭa sambandha vuna tæn paṭan satara apā pættaṭa hētu vena dugatiyaṭa hētu vena silpati kiyannē ēva.

그래서 이것으로 우리가 알아야 합니다. 더럽혀지지 않은 마음이란 무엇인가를 살펴보면, 더럽혀지지 않은 마음은 누구에게 있습니까? arahant에게 있습니다. 그 아래로는 그 정도만큼 더럽혀져 있습니다. 그 더럽혀짐이 duggati 쪽으로 물드는 것을 moha에 빠진다고 합니다. lobha, dosa, moha와 얽힌 때부터 네 apāya 쪽, duggati의 까닭이 되는 더럽혀짐이 그것입니다.

hæbæyi avidyāvaka tiyenakan yam tænak mātrayak hō tiyenavada avidyā mātrayen ehiṭagena tiyennē. ē kenevida nættē arihatun vahansēgē arihat phala cittiya. eyin mehāṭa hæma kenāṭama kaliṭi tiyenavā.

그러나 avijjā가 있는 한, 어디든 티끌만큼이라도 있다면 avijjā의 티끌을 지닌 채 서 있는 것입니다. 그것이 없는 것은 arahant의 arahatta phala 마음뿐입니다. 그 아래로는 누구에게나 더럽혀짐이 있습니다.

kirati valakin gihillā pāpa kiri ennē mokakda hun̆gā balavat vunāṭa passē dæn mē āgandukō upakēsayangen kahaṭa gænuvā kiyalā næn kiri vuṇā kiyanakoṭa mē pāpa keritiyena kiyalā gattot mana varati.

더럽혀짐에서 나쁜 짓의 더럽혀짐으로 가는 것은 moha가 크게 힘을 얻은 뒤입니다. 그러니 '바깥에서 온 더러움으로 물들었다', '더럽혀졌다'는 말을 나쁜 짓으로 더럽혀졌다는 뜻으로만 받아들이면 잘못 아는 것입니다.

dæn āgantu rūpat upakayangen kilis vuṇā kiyannē arūpāvacara lōkaya rūpāvacara lōkaya brahma nisā ēkadi tiyenavā. ēgollō suddha vecca aya nemeyi. suddha vunā nam ēgollō rūpūpa rōga upadinna yannē næha. rūpa rāga arūparāgē ivarayi hin. rūpa rāga arāga ivara næti. ē nisā ē kivati nisā tamayi rūpajana rōgaya arūpāvacana rōga upannē. ehenam arihatun vahansē hataṭa rūpa nǣhæ arūpat nǣhæ mānat næhæ. uddaccat nǣhæ avidyāt næhæ. hāmudurin unvahansēgē hindā tamayi niyama prabhāsana cittiya kiyannē.

바깥에서 온 더러움으로 더럽혀졌다는 것은 arūpāvacara 세계, rūpāvacara 세계의 brahma들에게도 있다는 말입니다. 그들은 깨끗해진 이들이 아닙니다. 깨끗해졌다면 rūpa, arūpa 세계에 태어나러 가지 않습니다. rūparāga, arūparāga가 끝났을 테니까요. rūparāga, arūparāga가 끝나지 않았기에, 그 더럽혀짐 때문에 rūpāvacara, arūpāvacara 세계에 태어난 것입니다. 그러나 arahant에게는 rūparāga도 arūparāga도 없고, māna도 uddhacca도 avijjā도 없습니다. 뿌리째 뽑혔기에 그분의 마음을 참된 pabhassara citta라고 합니다.

svāmiṁjābhi saṁkhāra kiyana eka hāpē kusala mūla paccā saṁkhārak ov ēka vigraha āṁjābhisa saṁkhāra kiyalā. ov āi saṁkhāra avidyā paccā saṁkhāra venavā nam etakoṭa paṭiccā saṁkhāra

(물음) 스님, āneñjābhisaṅkhāra라는 것은 kusalamūla를 조건으로 한 saṅkhāra입니까? — 그렇습니다. — 그것을 āneñjābhisaṅkhāra라고 풀이하는데, āneñjābhisaṅkhāra가 avijjāpaccayā saṅkhāra라면, 그때 kusalamūla를 조건으로 한 saṅkhāra는…

dæn menna mehemayi. dæn avijjā paccayā saṁkhāra kiyalā yana pætten pennannē lōkayē priyamanāpa vaśayen gannā vū adahasa. dæn kusala mūlaya kiyalā kiyannē. kusalaya mul vena eka. kusalaya mul vena saṁkhāraya kusalaya mul vennē mokakda? dæn ōka dakinna ōnē.

이렇습니다. avijjāpaccayā saṅkhārā 쪽에서 보여 주는 것은 세상에서 좋고 마음에 든다고 여기는 생각입니다. kusalamūla란 kusala가 뿌리가 되는 것입니다. kusala가 뿌리가 되는 saṅkhāra — kusala가 뿌리가 된다는 것은 무엇입니까? 그것을 보아야 합니다.

avidyāvayi vidyāvayi kiyana dekēdī dukkhē agnānaṁ dukkha samudayē agnāṇaṁ dukkha nirōdhayē agnāṇaṁ dukkha nirōdhagāmiṇī paṭipadāya aജgnāṇaṁ ayamuttati avidyāva dukkhē gnānaṁ dukkha samudayē gnānaṁ duka nirōdhayē gnānaṁ duka nirōdha gāna paṭipadā gnāṇaṁ ayōjati vidyā

avijjā와 vijjā 둘을 보면: 'Dukkhe aññāṇaṃ, dukkhasamudaye aññāṇaṃ, dukkhanirodhe aññāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṃ, ayaṃ vuccati avijjā.' 'Dukkhe ñāṇaṃ, dukkhasamudaye ñāṇaṃ, dukkhanirodhe ñāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ, ayaṃ vuccati vijjā.'

duka piḷiban̆da dænīma gnānaya dukaṭa hētuva gæna gnānaya dukkha nirōdha gnānaya dukkha nirōdha gnānaya pratipadā gnānaya vidyāva vidyāven dækapu dēṭa pat vunu sahat phalaya vidyāven dækapu dāna sōtāpanna phala

dukkha에 대한 앎, dukkha의 까닭에 대한 앎, dukkha nirodha에 대한 앎, dukkha nirodha에 이르는 길에 대한 앎이 vijjā입니다. vijjā로 본 것에 이른 것이 arahatta phala이고, vijjā로 본 것이 sotāpatti phala입니다.

dæn vidyāven dækapu kenek mokakda mē lōkē dukayi kiyalā vidyā dækkā dæka mat vuṇē nǣ attaṭa ganna giyē næ dukaṭa hētuva mē tr̥ṣṇāvayi kiyalā dækkā dukkha nirōdhaya nam mē tr̥ṣṇāva nirōdha karaḷot dālā ē duka nirōdha venna maga rakas vennē kiyalā. væles ēkayi kiyalā dækkā. ē san̆dahā piḷipæka nigamanaya karanavā. kumaṭada piḷipadinnē? tr̥ṣṇā nirōdhaya san̆dahā mama paṭan gata yutu.

이제 vijjā로 본 사람은 무엇을 보았습니까? 이 세상이 dukkha라는 것을 vijjā로 보았습니다. 보고서 취하지 않았고 붙잡으려 하지 않았습니다. dukkha의 까닭이 바로 이 taṇhā임을 보았습니다. dukkha nirodha란 이 taṇhā를 소멸시키는 것이며, 그렇게 dukkha가 소멸하는 길이 무엇인지 보았습니다. 그것을 위해 행하기로 결정합니다. 무엇을 위해 행합니까? 'taṇhā nirodha를 위해 나는 시작해야 한다.'

kaḷa yutta tr̥ṣṇā nirōdhayaṭada mokakda karanna ōna? tr̥ṣṇāvē ādīnavat tr̥ṣṇāven nikmīmē ānisaṁsī karanna ōna. nuvaṇin kara yutu væḍak tiyenavā.

해야 할 일 — taṇhā nirodha를 위해 무엇을 해야 합니까? taṇhā의 해로움(ādīnava)과 taṇhā에서 벗어남의 이로움(ānisaṃsa)을 살펴야 합니다. 슬기로 해야 할 일이 있습니다.

etakoṭa væḍenavā pragnāva pramāṇa væḍena pragnāva pēnavā meba mē ban̆du tr̥ṣṇāva meba mēban̆du palagena denavā. meban̆da asāhanī rōgayak nirmāṇaya karanavā. ēkaṭa koccara denavā. ē r̥ṣṇāva hitana nædda ē vagē dē sakas karannē næha.

그러면 paññā가 그만큼 자랍니다. 자라는 paññā에는 이런 taṇhā가 이런 열매를 맺는다는 것이 보입니다. 이런 괴로움의 병을 만들어 낸다는 것이 보입니다. 그것을 보는 이는 그런 taṇhā를 품지 않고 그런 것을 짓지 않습니다.

menna mēka nuvaṇin dakinaṭa obaṭa tīraṇayak pahinavā. pragnāvema tērenavā tīraṇayak ēkē yam canda rāgayaka væḍīmak tibuṇāda ēka gevila yanavā. ehenam pera yam ælut kirīmak kaḷāda oya pragnāva pahaḷa venakoṭa ē tr̥ṣṇāvangē ælut kirīma krama kramaya navatinavā.

이것을 슬기로 보면 그대에게 결정이 섭니다. paññā로 결정이 보입니다. 거기에 chandarāga가 자라던 것이 있었다면 그것이 닳아 없어집니다. 그러니 전에 taṇhā를 새로이 북돋우던 것이 있었다면, 이 paññā가 일어날 때 그 북돋움이 차츰차츰 멈춥니다.

menna mē kriyāvaliya siddha vena lōkayaṭa lōkaya athæranna pættaṭa anna lōkaya athæra yana pættaṭa yamkisi alōpayak, advēśayak, amōhayak næguṇada menna mēka kusala mūla patvayan aṁkāra

이 흐름이 일어나 세상을 놓아 버리는 쪽으로, 세상을 놓고 가는 쪽으로 어떤 alobha, adosa, amoha가 일어났다면, 이것이 kusalamūla를 조건으로 한 saṅkhāra입니다.

allagena hiṭapu yamkisi kramayak tiyenavā lōkē. lōbhayen yamkisi deena bæn̆dunānam æyi mē lōbhaya maṭa tava tavak tiyenavā. lōbhaya vinna nemeyi āsāva tr̥ṣṇāva æyi mē tr̥ṣṇāva tavama ædalā æædalā yannē pættada? mana varana rūpayak, śabdayak, gandhayak, rasayak, sparśayak enakoṭa æyi tava hita ehā ædi ællaganna hitē.

세상에는 붙잡고 있던 어떤 방식이 있습니다. lobha로 무언가에 묶였다면, '왜 이 lobha가 나에게 아직 있는가? lobha라기보다 바람, taṇhā — 왜 이 taṇhā가 아직도 나를 끌고 가는가? 마음에 드는 모습, 소리, 냄새, 맛, 닿음이 올 때 왜 마음이 그쪽으로 끌려 붙잡으려 하는가?'

maṭa ēka tava væṭahilā madinna. yathārthaya væṭahilā vadinna. ēkē yathārthaya mokakda kiyalā hagama ēka dannavā. dækalā tiyenavā. dækkā mama ēka tava manasa pihiṭalā næhæ. yathārthaya bihilānē. manasa velā næ. ē nisā mē dækkama kānta ræn̆denavā vagē næti kiyannē. lassanaṭa duvan̆daṭa rasayaṭa mudu pahasaṭa ædalā yannē ēkayi.

'나에게 아직 그것이 다 드러나지 않았다. 있는 그대로가 아직 다 드러나지 않았다. 그것의 참모습이 무엇인지는 알고, 보았다. 그러나 마음이 아직 거기에 자리 잡지 않았다. 있는 그대로가 드러났지만 마음은 아직 그렇게 되지 않았다. 그래서 보아도 그대로 머물지 못한다. 아름다움, 향기, 맛, 부드러운 닿음에 끌려가는 까닭이 이것이다.'

ehenam magē tava tava hita ætta dækka suddha karalā nǣ. ehenam mama mēkaṭa yamak kaḷa yutuyi mokakda suddha kirīmaṭa yamak harida ē dē kaḷa yutu. ehenam kumakda ēkaṭa karā tiyennē? ārya aṣṭhāyaka mārgaya væḍiya.

'그렇다면 내 마음은 참을 보았어도 아직 깨끗해지지 않았다. 그러니 나는 이것을 위해 무언가를 해야 한다. 깨끗하게 하려면 해야 할 것이 있다면 그것을 해야 한다. 그렇다면 무엇을 해야 하는가? ariya aṭṭhaṅgika magga를 닦아야 한다.'

āryaṣṭhāyaka mārgaya vaḍannē mokaṭada? sasara gamanak yanna nemeyi. meccara kalkiya mulā ganna navasthāva. ēkaṭa vagē pragnāva pahaḷa karanna. pragnāva pahara kirīmaṭa maṭa karanna tiyena magat væḍak tiyenavā. nikan hiṭiyaṭa hamba vennē nǣhæ. ēka ninda vennē næ. ārya mārgaya vaḍanna ōnē.

ariya aṭṭhaṅgika magga를 무엇 때문에 닦습니까? saṃsāra 길을 가려는 것이 아닙니다. 이토록 오래 헷갈려 온 데서 벗어나려는 것입니다. 그것을 위해 paññā를 일으키려는 것입니다. paññā를 일으키려면 내가 해야 할 큰일이 있습니다. 가만히 있어서는 얻지 못합니다. 저절로 되지 않습니다. ariya magga를 닦아야 합니다.

dæn āryaṣṭhāyaka mādhiya vaḍanavā nam ē san̆dahā pudgalayā mē lōkayē yamkisi deena āsāven allaganna balana ekak eyā næti nisā. eyāṭa pihiṭana alōbhayet lōkayāgē alōbhayaṭa vaḍāt pasi venas venavā. lōkaya athærīma san̆dahā kaṭayutu karanna alōbhayak. lōkayē dānayak dīlā mehema dan vunāma īṭa passē apiṭa goḍak læbennē īḷan̆ga atdævi oya jātika pudgalayā dānayak dīmen labana alōbha mānasikatvaya dekak na

이제 ariya aṭṭhaṅgika magga를 닦는다면, 그 사람은 세상에서 무언가를 바람으로 붙잡으려 하지 않기에, 그에게 자리 잡는 alobha는 세상 사람들의 alobha와 크게 다릅니다. 세상을 놓아 버리기 위해 행하는 alobha입니다. 세상에서 dāna를 베풀며 '이렇게 베풀면 다음에 많이 얻겠지' 하는 사람이 베풀어서 얻는 alobha의 마음가짐과는 다릅니다.

ekkenek matu pævætmē dugatiyak pævætmak yahapat pævætmak sukōpabhōgī pævætmak balāporottu velōbhayen aēśayen amōhayen kaṭayutu karanavā. ēkaṭa māgaya ēka nisā. mē laukika alōbhaya addēśaya amōya menna mēka tamayi avidyā pratyē alōbha asa amōya.

어떤 이는 앞날의 존재에서 좋은 존재, 즐거움을 누리는 존재를 바라며 alobha, adosa, amoha로 행합니다. 그 길도 그 때문입니다. 이 세간의 alobha, adosa, amoha가 바로 avijjā를 조건으로 한 alobha, adosa, amoha입니다.

kusala mūla patkin labannā vū deyak tiyenavā. etakoṭa atana avidyā pat kiyannē laukika kusala mūlaya. avidyāva vistarayi kiyana eka. pūrṇa avidyāva bæhæ nagamanayak nemeyi. suke pættaṭa tiyennē. mē ārya mārgayē tibennā vū alōbhayā æṭa nam ēka taṁ karanna tiyennē kusala mūlaya ārya alōbhaya addēśaya amōhaya menna mē kusala mūlaya nisā haṭaganna saṁkhārayak æti. ēka mokakda sakas karannē? pragnā sahagata vahansa sakas karanavā. kusala mūla pat karana saṁkhāra karanna ōkayi. saṁkhāra

kusalamūla를 조건으로 얻는 것이 있습니다. 거기서 avijjā를 조건으로 한다는 것은 세간의 kusalamūla입니다. avijjā가 펼쳐져 있다는 뜻입니다. 온전한 avijjā에서 벗어난 것이 아니라 즐거움 쪽에 있는 것입니다. ariya magga에 있는 alobha가 있다면, 그것은 kusalamūla, 곧 ariya의 alobha, adosa, amoha입니다. 이 kusalamūla 때문에 일어나는 saṅkhāra가 있습니다. 그것은 무엇을 짓습니까? paññā와 함께하는 것을 짓습니다. kusalamūla를 조건으로 한 saṅkhāra란 이것입니다.

kusala mūla pat karana saṁkhāra karanna ōkayi. saṁkhāra paccayā viññāṇaṁ kiyalā hædu mokakda yamak kiyanakoṭa manāsaya varahāganna puḷuvan mānasikatvaya ēkat pævætma rayiti kiyak. pævætma tuḷa tibuṇada? avidyāva væḍapiḷi goḍanapu ekak nemeyi. vidyāva karā yāmaṭa æti āryaṣṭhāṁgika mārgaya væḍīmē væḍapiḷi bonnu venavā.

'saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ'이라고 할 때, 무언가를 말할 때 그 뜻을 알아들을 수 있는 마음가짐이 그것입니다. 그것도 존재에 속한 것입니다. 그러나 avijjā의 일로 쌓아 올린 것이 아닙니다. vijjā로 가기 위해 ariya aṭṭhaṅgika magga를 닦는 일이 됩니다.

menna mē kusala mūlat haraganna saṁkhāraya di nisā viññāṇayak haragatta nam hæbæyi ē viññāṇayak tibamanam ēkat aniccayi dukayi anattayi. pragnā sahagata manasak tibenakoṭa api ælennē

이 kusalamūla에서 일어난 saṅkhāra 때문에 viññāṇa가 일어났다면, 그 viññāṇa가 있다 해도 그것 또한 anicca, dukkha, anatta입니다. paññā와 함께하는 마음이 있을 때 우리는 그것에 들러붙지 않습니다.

eka atya kenek. ehenam mokanada ēkada giyē? yathābhūtaya labā gænīmaṭa putalaya ōna. hon̆dayi darenna.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ehenam mama pragnāven hiteṭa āvē onna obaṭayi. balāporottu vunē ē tattvaya onna oya tattvaya labāganna nam oya pragnāva labanna epasa mānasika pragnāvak nætuva yathābōdhaya labanna bæ. yathābōdhaya læbīmaṭa nivana yathārthayen dakinna. lōkē asāratvayen dækīma pūrṇa venna manā pragnāvak tiyenna ōnē. ē nisā mē pragnāva agī kaḷā misā pragnāva nivana nisā agī velā nemeyi. menna mēka dækkahama

그러니 내가 paññā로 마음에 이른 것은 바로 그것입니다. 바란 것은 그 상태였습니다. 그 상태를 얻으려면 그 paññā를 얻어야 합니다. 그런 마음의 paññā 없이는 참된 깨달음을 얻을 수 없습니다. 참된 깨달음을 얻으려면, nibbāna를 있는 그대로 보려면, 세상이 알맹이 없음을 온전히 보려면 좋은 paññā가 있어야 합니다. 그래서 이 paññā를 높이 친 것이지, paññā가 nibbāna이기에 높이 친 것이 아닙니다.

nisā agī velā nemeyi. menna mēka dækkahama pragnāva laukikayi pragnāvaṭa gōcarayi nam læbū nivana lōkōttara. pragnāva pragnāva nivana nemeyi. nivan nivana gōcana vīmaṭa nivana sihigænvīmaṭa avaśya karana pasutakayak tiyenavā ēkaṭa kiyana eka praśnaya āvā.

이것을 보면, paññā는 lokiya이고, paññā로 알게 되어 얻은 nibbāna는 lokuttara입니다. paññā는 nibbāna가 아닙니다. nibbāna가 알려지고 nibbāna를 떠올리게 되는 데 필요한 바탕이 있습니다. 물음이 바로 그것을 두고 나왔습니다.

nævata janata vīmak æti nokarama saṁkhāra a nævata ēka nævata janata vīpa æti karana ekak nemeyi. ēkat itina ārya ārya anna āryadhāna jātiya pahaḷa karanavā misak sasara kamaṭa hētu vane pahaḷa karannē næha. ēva mē saṁdhammānaṁ samatayō hōtilā keravara karanavā nisak ēva mē tassa kēvalasa dukkhanta samatayō hōti kiyalā kusala mūlayen haṭaganna viññāṇaya yavannē nǣhæ æta duka hadagannavanna sasara pævæt ēka hētu vennē næha. anē sasara

다시 태어남을 만들지 않는 saṅkhāra입니다. 그것은 다시 태어남을 만드는 것이 아닙니다. 그것은 ariya의 태어남을 일으킬 뿐, saṃsāra의 까닭이 되는 것을 일으키지 않습니다. 'Evametesaṃ dhammānaṃ nirodho hoti'로 끝맺게 하고, 'evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti'라고 하듯, kusalamūla에서 일어난 viññāṇa는 괴로움을 짓지 않습니다. saṃsāra 존재의 까닭이 되지 않습니다.

sasara pævæt ēka hētu vennē næha. anē sasara pævætmaṭa hētu vennē yamak ætnam avidyā pratyā saṁkhāra kiyalā yana ēva mē ēvā mē dēsaṁ dhammānaṁ samudayaka mē dharmaya pahaḷa velā hētu vennā vū yamkisi viññāṇayak tiyenavānam. ē viññāṇaya araka sasara pævætmara hiṭena viññāṇaya neveyi.

saṃsāra 존재의 까닭이 되는 것이 있다면 그것은 'avijjāpaccayā saṅkhārā'로 이어지는 것, 'evametesaṃ dhammānaṃ samudayo'입니다. 이 dharma가 일어나 까닭이 되는 어떤 viññāṇa가 있다면, 그 viññāṇa는 saṃsāra 존재 속에 머무는 viññāṇa가 아닙니다.

āryayangē prathama dhyānayayi anāryangē prathama dhyānayayi āryayangē prathama dhyānaya rāga anusaya torayi. anāryangē prathama dhyānaya rāga anusaya sahitayi. ara pera sak tiyenavā. æya dekē ekak nemeyi. āryagē catuttayāmi avidyā anusaya it valayi. anāryagē catuttayā avidyāṁśayē sahitayi. mē avidyā anusaya sahitanavā. ēka suddha næhæ. n tilak

ariya의 첫 번째 jhāna와 ariya 아닌 이의 첫 번째 jhāna가 있습니다. ariya의 첫 번째 jhāna에는 rāga anusaya가 없고, ariya 아닌 이의 첫 번째 jhāna에는 rāga anusaya가 있습니다. 차이가 있습니다. 둘은 같지 않습니다. ariya의 네 번째 jhāna에는 avijjā anusaya가 없고, ariya 아닌 이의 네 번째 jhāna에는 avijjā anusaya가 있습니다. avijjā anusaya가 있으니 깨끗하지 않습니다.

anna ēkayi kiyannē. itin ārya dharmayet caturārya satyaya avabōdha karannaṭa avaśya karana yam sammā gnānayak æti. ē sammā gnānayat lōkē koṭasaṭa ayiti venavā. hæbæyi nivana nemeyi. ēken næ sammā vimuktiyak tiyenavā.

그 말이 그것입니다. 그러니 ariya dharma에서도 네 가지 ariya sacca를 깨닫는 데 필요한 sammā ñāṇa가 있는데, 그 sammā ñāṇa도 세상 쪽에 속합니다. nibbāna가 아닙니다. 그 너머에 sammā vimutti가 있습니다.

anna vimuktiyaṭa patvuṇā nam vimuktiya gnānaya neme. gnānaya nisā pahaḷa karapu phalaya vimuktiya.

vimutti에 이르렀다면, vimutti는 ñāṇa가 아닙니다. ñāṇa로 일으킨 열매가 vimutti입니다.

vimuktiya lōkeṭa ayiti. vimukti dici kiyana ekak nǣha. vimukta vuṇā. anna etanin yuddha velā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ē vimukta vuṇā kiyannē mokakda? rāgayen vimuktayi, dvēśayen vimuktayi, mōhayen vimuktayi. yam tænaka rāga nædda dvēśa nædda? mōha nædda ē tunen vimukta nam ēkaṭa kiyanavā nivara. rāgakvekb bānam, dvēśakkhaya vana nibbā nam mōhakya vanabbā nam kivvē ēka.

벗어났다는 것은 무엇입니까? rāga에서 벗어나고, dosa에서 벗어나고, moha에서 벗어난 것입니다. rāga도 dosa도 moha도 없는 곳, 그 셋에서 벗어났다면 그것을 nibbāna라고 합니다. 'Rāgakkhayo nibbānaṃ, dosakkhayo nibbānaṃ, mohakkhayo nibbānaṃ'이라고 하신 것이 그것입니다.

itin ōka dækaganna ōnē oya vidihaṭa mē kusala mūlayen viññāṇayak ætiviya hædilā kiyana ekē praśnē dæn ōkaṭa kiyavana dæn kusala mūlen ætivena viññāṇaya kiyannē onna ōka.

그러니 이렇게 보아야 합니다. kusalamūla에서 viññāṇa가 일어날 수 있느냐는 물음에 대해 말하자면, kusalamūla에서 일어나는 viññāṇa란 바로 이것입니다.

viññāṇa siyallama arakē arihat phalayaka læbennā vū arihat phala cittayen mehā labana anik okkoma tiyennē. oya rāga, dvēśa, mōha kiyana eka ayiti venavā. yam mātr̥ha tibuṇanam. ē mātraya hā sambandha velā tiyennē ehenavā. ē kiyannāvū dividiyaṭa ayiti.

arahatta phala에서 얻는 arahatta phala 마음 아래에서 얻는 다른 모든 viññāṇa는 rāga, dosa, moha에 속합니다. 그것이 티끌만큼이라도 있다면, 그 티끌만큼 얽혀 있습니다. 그런 존재에 속합니다.

hæbæyi ē viññāṇa kiyana siyalla pāpak nemeyi. viññā puṇya saha ānijāna viññāṇaya kiyalā rahat ṭikak tiyenavā. ē pættaṭa ārya viññāṇayaka venasa tiyennē mokakda? sasara gamanaṭa hētuvak hētukāraka vana śaktiyak ēken ipadavannē næha. hæbæyi viññāṇayē lōkaya pævætma ayiti koṭasak bava ættē.

그러나 그 viññāṇa가 모두 나쁜 짓인 것은 아닙니다. puñña viññāṇa와 āneñja viññāṇa라는 것이 있습니다. 그쪽에서 ariya viññāṇa가 다른 점은 무엇입니까? saṃsāra 길의 까닭이 되는 힘을 일으키지 않는다는 것입니다. 그러나 viññāṇa가 세상의 존재에 속하는 몫이라는 것은 참입니다.

ē nisā ēka alla vaṭinak nǣhæ ekat anicca ayut kara na ēka æyi pas vunē? æyi pas vennē? ēkē noda yathābōdhaya labanna bæri nisā

그러니 그것도 붙잡을 값어치가 없습니다. 그것 또한 anicca입니다. 그것은 왜 생겼습니까? 그것 없이는 참된 깨달음을 얻을 수 없기 때문입니다.

etanaṭa pat velāyi yathābōdhaya mokada ganna ōnē māna saṁkhaya kiyana anna māna saṁkhaya manasen mænīmaṭa ekatu vuṇā. hæbæyi mænīmaṭa ekatu vuṇā ānakoṭa mæna ēkē nǣhæ. mænīmē mānayen gilagattē næhæ. mēmaṁcakkaya kiyalā tērum ganna mænīmaṭa ekatu.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

mē ahavalyak mēka kohomada dæn ælīmaṭa ægunā nemeyi pæn̆dīmaṭa ekatunā nemeyi. mēka haya kohomada haya haramuṇā.

'이것은 무엇인가? 이것은 어떠한가?' 이제 들러붙음에 얽힌 것도 아니고 묶임에 얽힌 것도 아닙니다. '이 몸은 어떠한가?' 몸을 보는 것입니다.

hæbæn̆dīma passē ennē. hæṭi balanna kaya gannavā. kaya dīlā mē kaya nāgi venavada? mē kaya mælenavada? mē kaya væhærilā yanavada? kaya kiyanakoṭa kāya saṁgnāva āva hæbæyi kaya saṁgnāva āvē. ēka ælīmaṭavat gæṭīmaṭavat nemeyi. hæṭi balanna. anna madhva saṁgnāva gattā nam ē gæṭīmē saṁgnāva kiyana eka api atanagattā nam kāyaka saṁgnāva gattā hitu han̆dunā gannavā vitarayi han̆dunāgannavā. anna mānasā saṁ hadayan udēnna hadayan vunā nam mokada vennē? hari lassanayi. pora hon̆dayi.

묶임은 나중에 옵니다. 어떠한지 보려고 몸을 듭니다. 몸을 두고, 이 몸은 늙어 가는가? 시들어 가는가? 여위어 가는가? 몸이라고 할 때 몸에 대한 saññā가 왔습니다. 그러나 그 몸 saññā는 들러붙거나 부딪치려고 온 것이 아닙니다. 어떠한지 보려고 온 것입니다. 달콤하다는 saññā나 부딪침의 saññā를 우리가 내려놓았다면, 몸 saññā를 들었을 때 그저 알아볼 뿐입니다. 알아봅니다. 그런데 거기서 hadaya가 일어난다면 어떻게 됩니까? '참 아름답다! 정말 좋다!'

anna ælīmen [ugura kǣrīma] aragena mæna gamanma hadanna. ælīmen gannā vū væḍapiḷiṭa rāga væḍapiṭa bahinnē nætuva ē darśanaya upēkṣāven gattaha menna mē viññāṇaya haṭagannavā āryayanta vena ē viññāṇaya [ugura kǣrīma] kāgīra dvēśayen mōhayaṭa pæhætuva nemeyi. ārya dharma avabōdhayaṭa gatta viññāṇaya upāgata.

[목을 가다듬음] 그러면 들러붙음으로 받아들여 재자마자 짓기 시작합니다. 들러붙음으로 받아들이는 rāga의 일로 내려앉지 않고 그 보는 것을 upekkhā로 받아들인다면, 이 viññāṇa는 ariya들처럼 일어납니다. [목을 가다듬음] 그 viññāṇa는 rāga, dosa, moha에 물든 것이 아닙니다. ariya dharma를 깨닫기 위해 받아들인 viññāṇa가 일어난 것입니다.

dæn adita dihā balalā vidarśanā karanakoṭa lōkayāci bala ē kiyana dakinavā apariyāva āryayaka dihā varannē ēkane ēka upēkṣāva

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

etakoṭa atuvisi dækkada dækkā dænunāda tiyena bava dænunāda dækkē rūpaya dænedanāva han̆dunāgattāda abōjipa han̆dunāgattā ē saṁgnāva ōken bæhæ nigamanaya mokakda saṁkhāra saṁkhārayaṭa pættē næ.

그때 보았습니까? 보았습니다. 느꼈습니까? 있다는 것을 느꼈습니다. 본 것은 rūpa이고, 느낀 것은 vedanā입니다. 알아보았습니까? 알아보았습니다. 그것이 saññā입니다. 거기서 내린 결론은 무엇입니까? saṅkhāra — 세간의 saṅkhāra 쪽으로 가지 않았습니다.

ehenam ēkē laukika saṁkhārikaṭa bæs. mokakda 38 ē kiyā gæṭenna ōna. ēkaṭa bæsanam mokada vennē apriya sahagatava ekak haṭagattā nam asaṁkhāraya haṭagattā. etakoṭa viññāṇayak hatagattā bhaugika viññāṇayak cīt kiyana mānasikatvaya nivūsaya venavā. api ē jātiyakaṭa pahinnē nætuva kusala

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

venavā. api ē jātiyakaṭa pahinnē nætuva kusala mūla saṁkhārayaṭa gannā. dæn mokakda gattā? ē araṇa gæna mokada hitunē?

우리는 그런 쪽으로 들어서지 않고 kusalamūla saṅkhāra로 받아들였습니다. 이제 무엇을 받아들였습니까? 그 대상에 대해 무엇을 생각했습니까?

priya hæbæyi maṭa eka deyak ōkē priyāvayak āvā. mokakda priyāvaya mēka dækē nætnam mēkē hækiva ganna bæ. kāpu vipaṭa vena dē kāpu vipala vecca dē apiṭa nopena giyā ehema api kohomada mēkaṭa vecca hæri dænagannē. ehenam ē adupiṭa dæka eka maṭa prayōjanayak vunā. īyē hon̆daṭa rahaṭa guṇaṭa kālā bīlā bohoma un dan̆galā pora kāla gila gatta ēvā innē mē yanna.

마음에 드는 것 — 그런데 한 가지, 여기에 마음에 드는 것이 왔습니다. 무엇이 마음에 들었습니까? 이것을 보지 않으면 이것을 알 수 없습니다. 먹은 것이 어떻게 되는지 — 먹은 것이 어떻게 되었는지 우리에게 보이지 않았다면, 그것이 어떻게 되었는지 어찌 알겠습니까? 그러니 그것을 본 것이 나에게 쓸모가 있었습니다. 어제 맛있게 먹고 마시고, 다투며 삼킨 것들이 이렇게 되어 갑니다.

davasak tuḷa mokada dēvalaṭa hin̆da vunē? vaṭinavayi sundarayi kiyalā priyayi manāpayi kiyana ēvaṭa antima avasānaya mokakda mē vagē nemē ē lōkē haṭagatta priyamanāpa okkoma ēvā upasa saṁsandanaya karanavā. īya priya manāgata aragena suvan̆dalā kāpatikaya ada venaṭa mē durgandhava aprasannava mē vidihaṭa giyāna mē lōkē haṭagatta siyaluma dēval valak priyamanāpa karana dēval avasānaya ohoma nēda? oya tattvaya ikmalā næha nēda? oya svabhāvaya ikmavalā næha nēda? epadu svabhāvayak tuḷa ebu asāra deyak tuḷa mama vaṭinavā kiya monavaṭa hitana karanavā kiyalā yathārthaya matuvena denna ara asūtipirava dækalā lōkaya yathārthaya vaṭahagata kramayak.

하루 사이에 그것들이 어떻게 되었습니까? 값지고 아름답다, 좋고 마음에 든다고 한 것들의 마지막 끝은 무엇입니까? 세상에서 일어난 마음에 드는 모든 것을 이것과 견주어 봅니다. 어제는 마음에 들고 향기롭던 먹을거리가 오늘은 고약한 냄새를 풍기며 보기 싫게 되었으니, 세상에서 일어난 마음에 드는 모든 것의 끝도 그러하지 않습니까? 그 처지를 넘어서지 못했지 않습니까? 그 성품을 넘어서지 못했지 않습니까? 그런 성품 속에서, 그런 알맹이 없는 것 속에서, 내가 왜 값지다고 생각하겠습니까 — 이렇게 있는 그대로가 드러나게 하는 것이, asubha를 보고 세상의 있는 그대로를 알아듣는 한 방식입니다.

dæn ē san̆dahā mē atūtaya dækkē. ovun æhuvot dæn mokada kiyannē? ēka nodækka nam maṭa mulāu vennē næha. mē yathārthaya balanna. ē nisā mama mēka gattā. ēt hæn̆gīmak gattā. hæbæyi ē saṁkhāraya ara kiyana kusala mūla paccā saṁkhāra nisā avijyā paccayā saṁkhāraṭa innē ēka dæhæka.

그것을 위해 이 asubha를 보았습니다. 누가 물으면 뭐라고 하겠습니까? '그것을 보지 않았다면 나는 헷갈림에서 벗어나지 못했을 것이다. 이 있는 그대로를 보라.' 그래서 나는 이것을 받아들였습니다. 하나의 느낌을 받아들였습니다. 그러나 그 saṅkhāra는 kusalamūla를 조건으로 한 saṅkhāra이기에 avijjāpaccayā saṅkhāra와는 다릅니다.

avidyā satyā saṁkhāraṭa gatnā ekkō ælenavā ekkō gæṭenavā ekkō mulā venavā. ælīmayi, gæṭīmayi mulāvayi pahaḷa karanavā yam saṁkhārayennē ēka avidyā patyā saṁkhāra ælīmaṭa pat nokarana gæṭīmaṭa pat nokaḷa mulāvaṭa pat nokarana yathābhōtayaṭa hētukāra vannā vū yamkisi deyak dækkada ē san̆dahā hita kaya vacanaya kriyātmaka vuṇāda eyin goḍanæguṇada ē goḍanæguṇa eka kusala mūla paccayā saṁkhārak ēken āpu dænīmak æṭanam saṁkhāra paccayā viññāṇa kiyannē kusala mūla viññāṇa

avijjāpaccayā saṅkhāra로 받아들이면, 들러붙거나 부딪치거나 헷갈립니다. 들러붙음, 부딪침, 헷갈림을 일으키는 saṅkhāra라면 그것은 avijjāpaccayā saṅkhāra입니다. 들러붙게도, 부딪치게도, 헷갈리게도 하지 않고 있는 그대로를 보는 데 까닭이 되는 무언가를 보았고, 그것을 위해 마음과 몸과 말이 움직였고, 그것으로 쌓아 올려졌다면, 그 쌓아 올린 것이 kusalamūla를 조건으로 한 saṅkhāra입니다. 그것에서 온 앎이 있다면, saṅkhārapaccayā viññāṇa란 kusalamūla viññāṇa입니다.

avijjā paccayā saṁkhārā avijjā sampayuttā saṁkhāra saṁkhāra paccayā viññāṇaṁ saṁkhāra sampenna avidyā pratyayen saṁkhāra vē avidyāva samadaya. saṁkhāra patya viññāṇa mē saṁkha viññāṇa samma eham viññāṇaya samaga pahaḷa venakoṭama ēkaṭa parivāraya tiyenavā avidyāvayi saṁkhārayi. anna anna aviā paccā saṁkhāra kusala mūla paccā saṁkhāra kusala mūla sampicca saṁkhāra paccayā viññāṇaṁ saṁkhāra sampadā

'Avijjāpaccayā saṅkhārā avijjāsampayuttā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhārasampayuttaṃ' — avijjā를 조건으로 saṅkhāra가 일어나며 avijjā와 함께합니다. saṅkhāra를 조건으로 viññāṇa가 일어나며 saṅkhāra와 함께합니다. 그러니 viññāṇa가 일어날 때 그것을 둘러싼 것이 avijjā와 saṅkhāra입니다. 그와 같이, avijjāpaccayā saṅkhārā에 견주어 kusalamūlapaccayā saṅkhārā, kusalamūlasampayuttā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ saṅkhārasampayuttaṃ입니다.

ehenam kusala mūla patten haṭagattā vū viññāṇayak ætnam kusala mūlaya saha ē nisā haṭagatta saṁkhāra parivara tiyennē. ē viññāṇaya ehenam ē viññāṇaya parivādaya tiyennē kusala mūlaya nam alōkō aōṣō amōha kiyana kusala mūlaya tuḷa mē ārya mārgayaṭa hē tiyena alōbhaya adō āvanā menna mēka arakē jātiya kahaṭa ekak nemeyi.

그러니 kusalamūla를 조건으로 일어난 viññāṇa가 있다면, 그 viññāṇa를 둘러싼 것은 kusalamūla와 그 때문에 일어난 saṅkhāra입니다. 그 viññāṇa를 둘러싼 것이 kusalamūla, 곧 alobha, adosa, amoha라면, 그 kusalamūla 안에서 ariya magga로 이어지는 alobha, adosa, amoha라면, 이것은 앞서 말한 그런 물드는 것이 아닙니다.

hæbæyi lōkaya pævætmak vaśayen niccayi, sæpayi, ātmayi kiyana ekut nemeyi. duti vædaganna. sudusu ekak tiyenavā. hon̆dayi kiyannē nigamanayaṭa karanna sudusu ekak tiyanna. hæbæyi ēka koṭasak tiyenavā mokakda? ē viññāṇaya pahaḷa novana nam dharmānu pūlaya bahinna tænak nǣ. daham adahasak enna vidihak næhæ. ehenam kusala mūla viññāṇayakaṭa tamayi anicciyen, dukkhen, anattiyen lōkaya yathārthaya dakinna avaśya karana daham turat aramuṇu vennē.

그러나 세상을 존재로서 nicca, sukha, atta라고 여기는 것도 아닙니다. 그래도 받아들일 만한 것이 있습니다. 좋다는 결론을 내리기에 알맞은 것이 있습니다. 그러나 거기에 한 가지가 있으니 무엇입니까? 그 viññāṇa가 일어나지 않으면 dharma를 따라 들어설 자리가 없습니다. dharma의 생각이 올 길이 없습니다. 그러니 kusalamūla viññāṇa에게만 세상의 있는 그대로를 anicca, dukkha, anatta로 보는 데 필요한 dharma들이 대상이 됩니다.

menna mē nisā ē viññāṇaya apiṭa avaśyayi yathābōdhaya labanna. yathābōdhaya læbīmaṭa hētukāraya nisā piḷigannavā nisā. nætuva mē lōkē nicca vū sukha vū ātma dukkhaya piḷiganna sirik nǣ viññāṇaya vennē venasa

그러므로 참된 깨달음을 얻으려면 우리에게 그 viññāṇa가 필요합니다. 참된 깨달음을 얻는 까닭이 되기에 받아들이는 것이지, 이 세상을 nicca, sukha, atta로 받아들이려는 viññāṇa가 아닙니다.

tērum ganna bæri harayak tiyenavā mevanna Ja.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

번역 고르기