CD025 · 20번째 · 1시간 13분 · 원문 녹음
tiparivaṭṭa dvādasākāra 풀이
ත්රිපරිවට්ඨ ද්වාදසාකාරය විග්රහය.
ē ēvaṁ tiparivaṭṭhaṁ dvāsāṁ yathābhūtaṁ gnāna dassanaṁ savisuddhaṁ ahōti. ē caturārya satyaya piḷiban̆dava vaṭṭa tunak æti ākāra 12k æti. ē caturārya satyaya piḷiban̆dava yathābhūtat gnāna darśanayē itāmat pirisiduva læbuvayi kiyana eka nemeyi budurajāṇan vahansē læbū avasthāvak gæna kiyanna.
‘Evaṃ tiparivaṭṭaṃ dvādasākāraṃ yathābhūtaṃ ñāṇadassanaṃ suvisuddhaṃ ahosi.’ 네 가지 ariya sacca에는 세 바퀴(vaṭṭa)와 열두 모습(ākāra)이 있습니다. 네 가지 ariya sacca에 대한 있는 그대로의 ñāṇadassana를 아주 깨끗하게 얻었다는 이 말을, 부처님께서 그것을 얻으신 그때의 이야기로만 말해 달라는 것이 아닙니다.
etakoṭa mē kiyana avasthā piḷiban̆dava aṭākāra vū mārga phalaya. ē kiyannē sōvān mārgaya sōvān phalaya sakr̥dāgāmī mārgaya sakr̥dāgāmī phalaya arihat mārgaya arihat phalaya kiyana mēdiṭa anāgāma mārgaya anāgāmī phalaya arihat mārgaya arihat phalaya kiyana mē mārga phala aṭaṭa mārga hatarayi phala hatarayi. menna mē ṭikaṭa sambandha karalā vigrahayak karalā denna kiyalā kiyanavā mē kiyana caturārya satyaya piḷiban̆dava.
지금 말하는 단계들, 곧 여덟 가지 magga와 phala—sotāpatti magga, sotāpatti phala, sakadāgāmī magga, sakadāgāmī phala, anāgāmī magga, anāgāmī phala, arahatta magga, arahatta phala—이 여덟, 곧 magga 넷과 phala 넷에 이어서 네 가지 ariya sacca를 풀어 달라고 합니다.
[ugura kǣrīma]
[헛기침]
dæn mēkedī api issellāma dakinna ōnē vaṭṭa tuna saha ākāra 12 monavada kiyana eka caturārya satyaya piḷiban̆dava vaṭṭa tuna mokakda ākāra 12 mokakda oya ṭika paḷama vigraha karalā tērum araganna ōnē
여기서 우리는 먼저 세 바퀴와 열두 모습이 무엇인지를 보아야 합니다. 네 가지 ariya sacca에 대해 세 바퀴는 무엇이고 열두 모습은 무엇인지, 그것부터 풀어서 알아야 합니다.
duka piḷiban̆dava avasthā tunak tiyenavā. ārya mārgayak pūrṇaya karana kenek mē duka piḷiban̆da dænagata yutu kāraṇā tunak.
dukkha에 대해 세 단계가 있습니다. ariya magga를 채우는 사람이 이 dukkha에 대해 알아야 할 세 가지입니다.
duka kiyalā dænaganna. duka kiyannē mokakda kiyalā dakinna ōnē. ārya vinayē duka kiyalā kiyannē monavada?
dukkha라고 알아야 합니다. dukkha가 무엇인지 보아야 합니다. ariya vinaya에서 dukkha라고 하는 것은 무엇입니까?
lōkayā duka kiyannē eka kramayakaṭa ārya duka dakinnē tava kramayakaṭa
세상 사람들이 말하는 dukkha는 한 가지 방식이고, ariya가 보는 dukkha는 또 다른 방식입니다.
lōkayā dukayi kiyalā dakinavā lōka sammataya mē kāṭat pēnna tiyennē kāṭat dakinna tiyennē dukaṭa.
세상 사람들도 dukkha를 봅니다. 세상의 합의로, 누구에게나 보이고 누구나 볼 수 있는 dukkha입니다.
mahaḷu venavā, leḍa venavā. mærenavā. itin kæmati dē læbennē næ. akara mædi dē saman̆ga ekkenavā. mē vagē tama taman kæmati ākārayen næti dēval lōkē tiyenavā.
늙고, 병들고, 죽습니다. 바라는 것은 얻지 못하고, 싫은 것과는 함께하게 됩니다. 이처럼 저마다 바라는 대로 되지 않는 일들이 세상에 있습니다.
dæn metandi api ōka hon̆daṭa tērum araganna ōnē. duka kiyana eka tōrāganna ōnē. ārya vinayē duka mokakda? lōkayā dukayi kiyana eka mokakda?
이제 여기서 이것을 잘 알아야 합니다. dukkha라는 것을 가려내야 합니다. ariya vinaya의 dukkha는 무엇이고, 세상 사람들이 dukkha라고 하는 것은 무엇입니까?
budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā mē caturārya satyayen eka satvayakvat. ārya vinaya pennapu caturārya satyayen ekakvat abuddhōtpāda kālayaka dænaganna kisima kenekuṭa kramayak nǣha.
부처님께서는 이렇게 말씀하십니다. ariya vinaya가 보여 준 네 가지 ariya sacca 가운데 하나라도, 부처님이 나지 않은 때에는 누구도 알 길이 없다고.
ehenam duka dakinavā nam ārya vinayek venna duka budupiyāṇan vahansē namak lōkaya pahaḷa velā vigraha karalā dunnaṭa passē ē labana dharmagnānaya tuḷin avabōdha karaganna ekak nisā.
그러니 dukkha를 본다면 그것은 ariya vinaya의 일이어야 합니다. 그 dukkha는 부처님 한 분이 세상에 나타나 풀어 주신 뒤에, 거기서 얻는 dhamma의 앎으로 깨닫는 것이기 때문입니다.
anna ē kāleka kisi kenekuṭa ē duka dakinna bæha kiyana eka.
그래서 그런 때가 아니면 누구도 그 dukkha를 볼 수 없다는 것입니다.
ehenam apiṭa leḍa vena duka apriyan saman̆ga ekvenna vena duka śrī priyēyangē ven venna vena duka etakoṭa kæmati yamak læbennē nætnam ēkē duka mē ādī vaśayen mē duk ṭika apiṭa dakinna hambavennē næt buddhōtpāda kāla jāti dukak gæna jarā dukak gæna vyādhi dukak, maraṇa dukak apriyan hā ekvīmē dukak, priyangē venvīmē dukak kæmati dē nolæbīmē dukak mē ādi vaśayen duk gæna kiyavenavā.
그렇다면 병드는 dukkha, 싫은 이들과 함께해야 하는 dukkha, 사랑하는 이들과 헤어져야 하는 dukkha, 바라는 것을 얻지 못하는 dukkha—이런 dukkha들을 부처님이 나신 때가 아니면 우리가 보지 못하는 것일까요? 태어남의 dukkha, 늙음의 dukkha, 병의 dukkha, 죽음의 dukkha, 싫은 이와 만나는 dukkha, 사랑하는 이와 헤어지는 dukkha, 바라는 것을 얻지 못하는 dukkha—이렇게 dukkha에 대해 말합니다.
dæn mē tiyena tērigen api ē bāhira aya dakina duka bauddhayō pamaṇak nemeyi. bauddha abauddha ōnama kenek poduvē dakina dukak tiyenavā lōkē.
이제 여기서 가려 보면, 바깥 사람들도 보는 dukkha, 불자만이 아니라 불자든 아니든 누구나 함께 보는 dukkha가 세상에 있습니다.
etakoṭa ē duka anit kālē dakinna puḷuvan nam budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā mē dukkhārya satyaya nam buddhōtpāda kālayaka budurajāṇan vahansē namak dēśanā karalā ē dēśanāva tuḷin avabōdha karaganna turu. tava kenekuṭa dakinna bæha kiyalā.
그 dukkha는 다른 때에도 볼 수 있지만, 부처님께서 말씀하시는 dukkha ariya sacca는 부처님이 나신 때에 부처님 한 분이 가르치시고 그 가르침으로 깨닫기 전까지는 누구도 볼 수 없다고 하십니다.
ehenam api lōkayē sammatayen dakinnā vū duka ekak āryava dukkhārya satyaya kiyalā dakinē tava ekak.
그러니 세상의 합의로 보는 dukkha가 하나 있고, ariya가 dukkha ariya sacca로 보는 것이 또 하나 있습니다.
ē ārya dukkhārya satyaya kiyana duka mokakda kiyalā dækkē nætnam. ētāk duka mokakda kiyalāvat darśanaya pahaḷa vennē nǣ.
그 dukkha ariya sacca라는 dukkha가 무엇인지 보지 못한다면, 그때까지는 dukkha가 무엇인지에 대한 봄조차 일어나지 않습니다.
ehenam mē dukayi kiyalā dakinna ōnē vaṭṭa tuna. duka piḷiban̆da vaṭṭa tuna. mē dukayi kiyalā dakinna ōnē.
그러니 dukkha에 대해 보아야 할 세 바퀴가 있습니다. dukkha에 관한 세 바퀴입니다. 먼저 ‘이것이 dukkha다’라고 보아야 합니다.
mē duka pirisida dækaganna ōnǣ kiyalā nigamanaya karaganna ōnē. dakinna ōna parēṣaṇayaṭa vahinna. mē duka pirisin̆da dænagattā kiyana gnānaya pahaḷa venna ōnē. duka piḷiban̆da avasthā tuna ōkayi.
‘이 dukkha를 두루 알아야 한다’고 매듭을 지어야 합니다. 보아야 할 살핌으로 들어가야 합니다. ‘이 dukkha를 두루 알았다’는 앎이 일어나야 합니다. dukkha에 관한 세 단계가 이것입니다.
mē dukayi kiyalā dakinna ōnē ēka hæbæyi anya lōkayā dækkē nætti dukak vennat ōna. sāmānya lōkayā dakina eka budurajāṇan vahansē pennapu dukkhārya satyayaṭa ayiti nætnam.
‘이것이 dukkha다’라고 보아야 하는데, 그것은 다른 세상 사람들이 보지 못한 dukkha여야 합니다. 보통 세상 사람들이 보는 것은 부처님께서 보여 주신 dukkha ariya sacca에 들지 않으니까요.
budurajāṇan vahansē pennapu duka mokakda kiyalā dakinna ōnē ēka dænaganna. ēka pirisin̆da dakinnat ōnē.
부처님께서 보여 주신 dukkha가 무엇인지 보아야 하고, 그것을 알아야 합니다. 그것을 두루 보아야 합니다.
dækkaṭa passē igamanaya enna ōnē. mīṭa vahā dakinna deyak nǣ. yan taramak duka gæna dænagata yutu hariyak tibuṇāda mama ē ṭika pirisida dænagattā eyā antima nigamanaya enna ōnē.
본 뒤에는 매듭에 이르러야 합니다. ‘이보다 더 볼 것이 없다. dukkha에 대해 알아야 할 만큼의 것이 있었다면 나는 그것을 두루 알았다’—그런 마지막 매듭에 이르러야 합니다.
mē ē dukaṭa hētuvayi kiyalā dakinna ōnē. dukaṭa hētuva paha kaḷa yutuyi kiyalā dakinna ōnē.
‘이것이 그 dukkha의 원인이다’라고 보아야 합니다. ‘dukkha의 원인을 버려야 한다’고 보아야 합니다.
ē dukaṭa hētuva mama paha kaḷā kiyannē gamana karanna ōnē. dukaṭa hētuva piḷiban̆da avasthā tuna. paṭṭa tuna
‘그 dukkha의 원인을 나는 버렸다’는 매듭에 이르러야 합니다. dukkha의 원인에 관한 세 단계, 세 바퀴입니다.
mē dukkha nirōdhayayi kiyalā yamak dakinna ōnē. [ugura kǣrīma]
‘이것이 dukkha nirodha다’라고 보아야 합니다. [헛기침]
mē dukkha nirōdhaya pratyakṣa kaḷa yutuyi nigamanayaṭa vahinna ōnē.
‘이 dukkha nirodha를 몸소 이루어야 한다’는 매듭으로 들어가야 합니다.
ē dukkha nirōdhaya pratyakṣa kaḷā kiyannā vū nigamanayaṭa enna ōnē.
‘그 dukkha nirodha를 몸소 이루었다’는 매듭에 이르러야 합니다.
mē dukkha nirōdhagāmiṇī pratipadāvayi kiyalā dakinna ōnē.
‘이것이 dukkha nirodha gāminī paṭipadā다’라고 보아야 합니다.
ē pratipadāva bhāvanā kaḷa yutuyi væḍiya yutuyi kiyalā dakinna ōnē. ē pratipadāva væḍuvā kiyalā dakinna ōnē.
‘그 paṭipadā를 닦아야 한다, 키워야 한다’고 보아야 합니다. ‘그 paṭipadā를 키웠다’고 보아야 합니다.
etakoṭa ehakaṭa tuna gānē hataraṭa ehenam duka hētuva nirōdhaya mārgaya kiyana hataraṭa ekakaṭa tuna gānē 12k enavā. vaṭṭa tunayi ākāra 12yi.
그러면 하나에 셋씩, 넷—dukkha, 원인, nirodha, magga—하나마다 셋씩 해서 열둘이 됩니다. 세 바퀴와 열두 모습입니다.
onna oya ṭika yathābhūtat gnāna darśan manāsayē sahamulin suddha ætuva dækka nam edā araṭa kiyanavā ēvan tiparivaṭṭhaṁ dvādaṁ yathābhūtaṁ gnāna dassanaṁ susuddhaṁ ahōti kiyalā. ē kivvē ēkayi.
이것들을 있는 그대로의 ñāṇadassana로 뿌리째 깨끗하게 보았다면, 그날 ‘evaṃ tiparivaṭṭaṃ dvādasākāraṃ yathābhūtaṃ ñāṇadassanaṃ suvisuddhaṃ ahosi’라고 말합니다. 그 말이 바로 이것입니다.
dæn mē ṭika suvisuddhaṁ ahōsiya kiyana tattvayen sampūrṇayen dækkanna. duka pirisin̆du dænagattā samudaya duru kaḷā, nirōdhaya pratyakṣa kaḷā mārgaya væḍuvā kiya tīraṇaya karanna puḷuvan vunā nam vidāṭa arihat unvahansē nama arihatyaṭa pat venakan mē antima tīraṇaya ennē nǣ.
이제 이것들을 ‘suvisuddhaṃ ahosi’라는 상태로 온전히 보아서, dukkha를 두루 알았고 samudaya를 버렸고 nirodha를 몸소 이루었고 magga를 키웠다고 판단할 수 있게 되었다면, 그날 그분은 arahant가 됩니다. arahant가 되기 전까지는 이 마지막 판단이 오지 않습니다.
dæn sōvān pudgalayā tīraṇaya mokakda? mē dukayi kiyalā darśanaya kaḷā. dukkha darśanaya mēka dukaṭa hētuvayi kiyalā dænagattā. mē duka nirōdhayayi kiyalā dækkā.
그럼 sotāpanna의 판단은 무엇입니까? ‘이것이 dukkha다’라고 보았습니다—dukkha를 봄입니다. ‘이것이 dukkha의 원인이다’라고 알았습니다. ‘이것이 dukkha nirodha다’라고 보았습니다.
dukkha nirōdhagāmī pratipadāma mēkayi kiyalā sæka nætuva dækkā. dækkāṭa anugamanaya karalā atdækīma læbuvē næ. dækīmayi atdækīmayi dekak.
‘dukkha nirodha gāminī paṭipadā가 바로 이것이다’라고 의심 없이 보았습니다. 보았지만 따라 행하여 몸소 겪음을 얻지는 못했습니다. 봄과 몸소 겪음은 서로 다른 두 가지입니다.
mē kāraṇā deka tērum ganna ōnē. dækīma ekak dækīmē atdækīma tava ekak.
이 두 가지를 알아야 합니다. 보는 것이 하나이고, 본 것을 몸소 겪는 것이 또 하나입니다.
paññāvantassa āyan dhammō nāyan dhammō duppaññassa kiyalā pemu mē dharmaya pragnāvantayāṭayi duṣpragnāṭa nemeyi kiyalā siyallaṭa dakinna bæ. dharmaya dækīmē gnānayē æti ayaṭa pamaṇayi mē hækiyāva tiyennē.
‘Paññavantassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo duppaññassa’—이 dhamma는 paññā 있는 이를 위한 것이지 paññā 없는 이를 위한 것이 아니라고 했습니다. 모두가 볼 수는 없습니다. dhamma를 보는 앎이 있는 이들에게만 이 힘이 있습니다.
ehenam trihētuka pudgalayek hæṭiyaṭa ipadilā dharmāvabōdha karanna hētu sampat ættek velā ē dharmaya ahanna læbilā ahapu dharmaya tuḷin tamanṭa nuvaṇaṭōcara velā sæka nætuva ēka tērum gattā nam hariyaṭa hari mē kramaya kiyalā.
그러니 tihetuka 사람으로 태어나 dhamma를 깨칠 원인과 바탕을 갖추고, 그 dhamma를 들을 기회를 얻어, 들은 dhamma가 자기 슬기에 와닿아 의심 없이 ‘바로 이 길이 맞다’고 알았다면,
anna eyāṭa hambavenavā sōvān phalaya metanṭa pat vunāhama kiyanavā sōtāpanna phalayaṭa patvuṇā.
그 사람은 sotāpatti phala를 얻습니다. 여기에 이르면 sotāpatti phala에 이르렀다고 합니다.
anna sōtāpanna phalayaṭa patvīmaṭa ahanna paṭan gatta tæna paṭangena eka mātrayen mātraya tērum ganna paṭan gatta mohotē paṭan gā. ohu sōvān mārga anugāmikatvayē innē.
sotāpatti phala에 이르려고 듣기 시작한 곳에서부터, 조금씩 조금씩 알아 가기 시작한 그 순간부터, 그는 sotāpatti magga를 따르는 자리에 있습니다.
ēka hariyaṭa væṭahunāṭa passē ohu sōvān phalayaṭa enavā.
그것이 제대로 와닿은 뒤에 그는 sotāpatti phala에 이릅니다.
dæn mēka gæm̆buren tōrāganna ōnē praśnayak.
이제 이것은 깊이 가려내야 할 물음입니다.
mē okkoma tōrāganna issellā budurajāṇan vahansē pennapu duka kohomada dakinnē? ē dukē venasa mokakda kiyalā dakinna ōnē.
이 모든 것을 가려내기 전에, 부처님께서 보여 주신 dukkha를 어떻게 봅니까? 그 dukkha가 어떻게 다른지 보아야 합니다.
dæn api æhuvot mehema deyak. yamkisi haturen mituru vesin ævidillā lada avasthāvakedī bohōma tīkṣaṇa upakrama sīlīva pudgalayā vināśa karamanna ohugē dēpola siyalu santaka dē vināśa karamanna kenek enavā.
이제 이런 것을 물어보겠습니다. 어떤 원수가 벗의 탈을 쓰고 찾아와서, 기회가 오면 아주 날카로운 꾀로 그 사람을 망치고 그의 재산과 가진 모든 것을 망치려고 옵니다.
hæbæyi enna ehema kenek hæṭiyaṭa pennalā neveyi. itāma hon̆da mitrayek hæṭiyaṭa pennalā
하지만 그런 사람으로 보이며 오지 않습니다. 아주 좋은 벗으로 보이며 옵니다.
bohoma hon̆da dēval genak dīlā, kavaṭṭalā tamayi ævidilā hitan sahagata innē ara māru maruvā næhanam ara maraṇayaṭa pat karanna vināśayaṭa pat karanna āpu asatpuruṣayā. ēka haṁgagena tavatnavā mahā satpuruṣaya mahā yahapat pudgalayek hæṭiyaṭa ævitinnavā. hon̆da mitrayek hæṭiyaṭa enavā.
아주 좋은 것들을 가져다주며 속이고 와서 지내는 이는 사실 죽음을 부르는 자, 죽음과 파멸로 몰아넣으려고 온 나쁜 사람입니다. 그것을 숨기고 아주 착하고 좋은 사람인 양 와서 지냅니다. 좋은 벗으로 옵니다.
api dannē nætnam apivasanna āpu kenek kiyalā. api ohu saman̆ga mituru venavā.
우리를 망치러 온 사람이라는 것을 모르면, 우리는 그와 벗이 됩니다.
bohoma hon̆dakenek kiyalā kiyā halakanavā. dakinnē nætuva innat bæha. maga ē taramaṭa prasādaya pala karanavā. udav karanavā. apiṭa loku viśvāsaya dinā gannavā. dæn mē vidihaṭa kaṭayutu karanakoṭa
아주 좋은 사람이라고 칭찬합니다. 그를 보지 않고는 못 배깁니다. 그만큼 기쁜 마음을 드러냅니다. 그는 도와주고, 우리의 큰 믿음을 얻어 냅니다. 이렇게 행동할 때,
api hitanavā bohō vædagat mitrayek maṭa hambavelā innē.
우리는 아주 귀한 벗을 만났다고 생각합니다.
dæn ohuṭa yamkisi praśnayak tiyenavā. priyayangen ekkīmē dukak evīmē sæpak ohuṭa dæyenavā.
이제 그에게 어떤 문제가 생깁니다. 사랑하는 이와 함께하는 즐거움을 그는 느낍니다.
maṭa priyek hambavunā. mē priyā samagavīma koccara sæpada mohugen venvīma koccara dukada anē maṭa mēka dakinnavat nætnam maṭa meccara ādaraya meccara hon̆dayi maṭa udav karanavā upakāra karanavā hon̆da mitrayā āvē næhænē davas gānekin taraha velāva dannē næha anē mokada dannē næha. ē hari amāruvak enavā.
‘내가 사랑하는 이를 만났다. 이 사랑하는 이와 함께하는 것이 얼마나 즐거운가. 그와 헤어지는 것은 얼마나 괴로운가. 아, 그를 보지도 못하면… 나를 그렇게 아끼고, 그렇게 좋고, 나를 돕고 보살펴 주던 좋은 벗이 며칠째 오지 않네. 화가 난 건지 모르겠다, 아이고 왜 그런지 모르겠다.’ 그렇게 몹시 힘들어집니다.
dæn ara mitrayā kiyalā hitā innē ekkenā priyayi. dæn obaṭa priyayan saha ekvīmē sæpak dæenavā.
이제 벗이라고 여기는 그 사람이 사랑스럽습니다. 이제 당신은 사랑하는 이와 함께하는 즐거움을 느낍니다.
ē priyagen venvīma dukak kiyalā dakinavā. apriya kiyalā ohuṭa dakinna hētu næha. ohu rævaṭilā inna hindā.
그 사랑하는 이와 헤어지는 것을 dukkha로 봅니다. 그를 싫은 사람으로 볼 까닭이 없습니다. 속고 있기 때문입니다.
dæn ohu dakinavā eka dukak.
이제 그는 dukkha 하나를 봅니다.
ara asatpuruṣayā priyamanāpa vēśayen ævidin inna asatpuruṣayā. ē asatpuruṣayā bava nætnam lōkaṭa tamanṭa vināśayak karanna āpuya kiyalā dannē næti tākkal ohuṭa væḍak karanna āpu yahapatak karannā vū pudgalayek kiyalā hitā inna tākkal
그 나쁜 사람, 사랑스럽고 마음에 드는 모습으로 와 있는 나쁜 사람—그가 나쁜 사람이라는 것, 자기를 망치러 왔다는 것을 모르는 동안, 자기에게 좋은 일을 해 주러 온 사람이라고 여기는 동안,
ohuṭa dæn priyayangē venvīmē dukayi apriyanhā ekvīmē dukayi kiyana deken āvot mokakda innē?
그에게 사랑하는 이와 헤어지는 dukkha와 싫은 이와 함께하는 dukkha, 이 둘 가운데 어느 것이 있습니까?
ara āpu asatpuruṣayāgen ven vena eka dukayi kiyannēda? oyaṭa vennē dukak hadannē nēda?
그 나쁜 사람과 헤어지는 것이 dukkha라고 하겠지요? 그에게는 그것이 dukkha를 만드는 것 아니겠습니까?
ohuhama hari sæpak dænenavā. hæbæyi velā tiyennē apriyēya. mahā vināśarayek tamāgē siyalu dē vanasanna tamāgē jīvitaya vanasanna āpu keneku ek vunē. hæbæyi ēka hæn̆givilā tibicca nisā api hitā innavā maṭa yahapata karalā denna āpu udav upakāra karalā danna āpu hon̆da pudgalayek.
그와 함께하면 아주 즐겁게 느낍니다. 그러나 실제로 함께한 것은 싫은 자입니다. 큰 파괴자, 자기의 모든 것과 자기 목숨을 망치러 온 사람과 함께한 것입니다. 하지만 그것이 숨겨져 있었기 때문에 우리는 ‘나에게 좋은 일을 해 주고 도와주러 온 좋은 사람’이라고 생각하고 있습니다.
dæn kavada hari mē pudgalayā dænagattot mē maṭa udavvak karanna upakārayak karana ākārayen ævidilā maṭa yahapatak karannadin ævidan innē mahā kumantarana kālī mahā asatpuruṣayek mahā daruṇa sauddha pudgalayekma ævidin innē kiyalā dænagattot ehema kavadā hari edā araṭa venasak vennē nædda meccara kal āpu adahasaya venasak velā vennē nædda?
이제 언젠가 이 사람이, ‘나를 돕고 보살피는 척하며 나에게 좋은 일을 해 주려고 와 있는 이가 사실은 큰 음모를 꾸미는 아주 나쁜 사람, 아주 무서운 사람이었구나’라고 알게 된다면, 그날 그에게 달라지는 것이 없겠습니까? 지금껏 가져온 생각이 바뀌지 않겠습니까?
dæn meccara kal priyagen venvīma dukak kiyalā āvā dæn mēka priya hæṭiyaṭa ari tiyannē apriyaya
지금껏 사랑하는 이와 헤어지는 것이 dukkha라고 여겨 왔는데, 이제 보니 사랑하는 이로 붙잡고 있던 것은 싫은 자였습니다.
dæn meyāgen ven vunot dæn mokada hitennē? tavat mēka agen ven vennē loku deyak maṭa vunē. maha vināśayak venna gihillā māva vælaku æntam bēruṇā.
이제 그와 헤어지면 어떤 생각이 듭니까? ‘그에게서 벗어난 것이 나에게 큰일이었다. 큰 파멸이 닥칠 뻔했는데 막아 주어서 겨우 살았다.’
dæn ē atara hinavā. āvot mokada vennē? ara vacana dænaganna issellā āvot hari santōsayen bāra gannavā maṭa priya hambunā kiyalā. dæn āvat mokada vennē? mahā gini geḍiyak ovan āvā. loku vināśayak ndayi yannē. dæn ara priyabhāvaya tiyenavā.
이제 그 사이에 그가 온다면 어떻게 됩니까? 그 사실을 알기 전에 왔다면 ‘사랑하는 이를 만났다’며 아주 기쁘게 맞이했을 것입니다. 이제 오면 어떻게 됩니까? 큰 불덩이가 온 것입니다. 큰 파멸로 가는 것입니다. 이제 그 사랑스러움이라는 것이 거기 있습니다.
dæn ohuṭa tiyennē duka venas vuṇē nædda? issellā duka tibunē mokaṭada? dæn duka tiyennē mokēda?
이제 그에게 있는 dukkha가 바뀌지 않았습니까? 전에는 dukkha가 무엇에 있었고, 이제는 무엇에 있습니까?
asatpuruṣayā asatpuruṣayā vidihaṭa dækkaṭa passē issellā ek vunahama priyabhāvayak tibuṇā oba satuṭu vuṇā ēken. dæn ek vunahama ohu hu edā vecca næti dukak dakinavā etana.
나쁜 사람을 나쁜 사람으로 본 뒤에는—전에는 함께하면 사랑스러움이 있어 당신은 그것으로 기뻤습니다. 이제는 함께하면 그는 그때는 없던 dukkha를 거기서 봅니다.
anna priya hæṭiyaṭa āpu ekkenā priyek nemeyi kiyalā dænagatta davasaṭa ohugē viśāla parivartanayak venavā duka piḷiban̆da væṭahīma.
사랑하는 이로 온 그 사람이 사랑하는 이가 아니라는 것을 안 날, 그에게 dukkha에 대한 알아차림의 큰 바뀜이 일어납니다.
etetek ohu dukayi kiyalā hitā hiṭiya næti sæpayi kiyalā hitā hiṭapu eka tamayi dæn ohu dukayi kiyalā hariyaṭama dakinna paṭan gannē. menna āryō dakina duka menna mē vidihaka.
그때까지 dukkha라고 생각하지 않고 즐거움이라고 여기던 바로 그것을, 이제 그는 dukkha라고 정확히 보기 시작합니다. ariya가 보는 dukkha가 바로 이런 식입니다.
dæn api metendi dænaganna ōnē. monavada mē sæpayi kiyalā lōkayā ganna okkoma kæṭi karalā gattahama mē duka kiyana koṭasa api dækkē næti koṭasak tiyenavā koheda tiyennē.
이제 여기서 알아야 합니다. 세상 사람들이 즐거움이라고 여기는 것을 모두 모아 보면, 그 가운데 우리가 보지 못한 dukkha라는 부분이 있는데, 그것이 어디에 있습니까?
lōkayaṭa ayitiya hariya ayit duka tiyennē. lōkē næti tæna duka nǣha kiyalā kivvaṭa dæn ōka piḷiganna bæhæ. mokada hētuva? lōkayaṭa ayiti hariya yamakda ē ṭika sæpa dena dē kiyalā api hitā inna tākkal apiṭa yahapata karana dē kiyalā hitā inna tākkal. menna mēkaṭa kiyanavā podu lōka satvayāgē mānasikatvaya.
dukkha는 세상에 속한 부분에 있습니다. 세상이 없는 곳에는 dukkha가 없다고 말해도 지금은 그것을 받아들일 수 없습니다. 왜냐하면 세상에 속한 것이 무엇이든 그것을 즐거움을 주는 것이라고 우리가 여기는 동안, 우리에게 좋은 것을 해 주는 것이라고 여기는 동안은 말입니다. 이것을 보통 세상 satta의 마음가짐이라고 합니다.
podu lōka satvayā ætta dænagannaturu ōka dakinnē nǣ.
보통 세상 satta는 참을 알기 전까지는 이것을 보지 못합니다.
ehenam podu lōka satvayā ara mēkē yathārthaya pennavā denna uttamaya kavadāvat nohiṭiyanavā. ē tākkal tamanṭa tanikara tamāgē mānasikatvayen mēka dænaganna bæ.
그러니 보통 세상 satta에게 이것의 참모습을 보여 줄 거룩한 분이 결코 없다면, 그때까지는 자기 혼자만의 마음가짐으로는 이것을 알 수 없습니다.
dæn æhuvot monavada priya karannē? priya karana deyak mē lōkē nædda kiyalā api kenekgen ahanavā.
이제 누군가에게 묻습니다. 무엇을 사랑합니까? 이 세상에 사랑하는 것이 없습니까?
rūpa atara nædda? eyā kiyanavā rūpa atara tiyenavā.
모습들(rūpa) 가운데 없습니까? 그는 모습들 가운데 있다고 말합니다.
am̆bu daruva priyayi. svāmīn puruṣa eyā priyayi. gēdara kaḍan lassanaṭa hadāpuvā karapuvā priyayi. mahiri śabda priyayi. gandha rasa, sparśa priyayi. æyi nættē? ōna taram tiyenavaṭa priya
아내와 아이가 사랑스럽고, 남편이 사랑스럽습니다. 집과 가게를 예쁘게 꾸민 것이 사랑스럽습니다. 달콤한 소리가 사랑스럽습니다. 냄새, 맛, 닿음이 사랑스럽습니다. 왜 없겠습니까? 사랑하는 것은 얼마든지 있습니다.
dæn eyā priyangen ven vunot ehema dukak nē eyā.
이제 그가 사랑하는 것과 헤어지면 그것이 그에게 dukkha입니다.
labana vindraṇayan vēdanāvalin ven vunot dukak.
얻는 느낌, 곧 vedanā에서 떨어지면 dukkha입니다.
læbena saṁgnā rūpa saṁgnā, sadda saṁgnā, priyamanāpaya ēvā læbenavā nam ēvā sæpayi kiyalā hitāganna. ēven ahak vena dukak venavā.
얻는 saññā—모습의 saññā, 소리의 saññā—마음에 드는 것들을 얻으면 그것을 즐거움이라고 여깁니다. 그것에서 떨어지면 dukkha가 됩니다.
ohu ē san̆dahā monavāhari karanavā nam karana kaṭayutu karanavā nam ēvā labāganna ēvā sārthaka vena bava læbena lakuṇak tiyena bava ehema pēnavā nam. ēvaṭa bohoma santōsayi ē væḍa karannē. hiten kayin vacanayen ē san̆dahā kriyātmaka karannē hari satuṭin.
그것을 위해 무언가를 한다면, 그것을 얻으려고 하는 일들이 잘될 조짐이 보이면, 그 일을 아주 기쁘게 합니다. 마음과 몸과 말로 그것을 위해 아주 즐겁게 움직입니다.
ē saṁkhāra sæpayi kiyalā hitenavā.
그 saṅkhāra를 즐거움이라고 여깁니다.
ē nisā æti karagannā vū māsa mānasika tattvayan mama men̆du kenek maṭa meban̆du dē hamba vuṇā. mama mē ban̆du āśvāda vin̆dinnē maṭa hamba vuṇā. maṭa koccara loku suvayakda dæennē. mē ādi vaśayen mānasikatvayak gonnagāganna eyā viññāṇayak tiyenavāna viññāṇa koṭasak tiyenavāna lōka sattvayā ēvarat hari kæmatiyi.
그 때문에 일으키는 마음 상태들—‘나는 이런 사람이다, 나에게 이런 것이 생겼다, 나는 이런 즐거움을 누리게 되었다, 나는 얼마나 큰 편안함을 느끼는가’—이렇게 마음가짐을 쌓아 올리는 viññāṇa가 있지 않습니까? viññāṇa라는 부분이 있지요. 세상 satta는 그것들을 아주 좋아합니다.
ehenam mē eka vidihakin lōkē siyaluma lōkaya vigraha karana eka tamayi rūpaskandhaya, vēdanā skandhaya, saṁgnā skandhaya, saṁkhāra skandhaya, viññāṇa skandhaya kiyannē. koṭas pahakaṭa mē lōkē ven kaḷā. menna skandha vaśayen lōkē balana hæṭi.
그러니 이렇게 세상 전체를 한 가지 방식으로 풀이한 것이 rūpa khandha, vedanā khandha, saññā khandha, saṅkhāra khandha, viññāṇa khandha입니다. 이 세상을 다섯 부분으로 나눈 것입니다. 이것이 khandha로 세상을 보는 방식입니다.
mē muḷu lōkē siyalla kiyannē muḷu lōkeṭa ayiti yamak ætnam. balanna. ē lōkayema dækaganna krama kīpiyā budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷā.
이 온 세상, 모든 것이란 온 세상에 속한 무엇이든 있는 것을 말합니다. 보십시오, 그 세상을 보는 몇 가지 방법을 부처님께서 가르치셨습니다.
ekak tamayi skandha vaśayen balannē. pahakaṭa bedalā balanna oya lōkayen oyin ahasa lōkayak panavanna kāṭavat bæ. yam taramak lōkē panavanavā nam oya skandha paha tuḷa panavanna ōnē. oyin piṭasasṭaraṭa lōkayak panavanavāvayi kivvot hētu næha.
하나는 khandha로 보는 것입니다. 다섯으로 나누어 보면, 그것 밖에 또 다른 세상을 세울 수 있는 사람은 아무도 없습니다. 세상을 세운다면 그 다섯 khandha 안에서 세워야 합니다. 그 밖에 세상을 세운다고 하면 근거가 없습니다.
gōcara næti deyak tamayi panavanna vennē. ehenam gælapennē næhæ. hētu sātaka sākṣiya oppu karanna bæhæ. men ehā lōkayak gæna.
닿을 수 없는(gocara가 아닌) 것을 세워야 합니다. 그러면 맞지 않습니다. 그 너머의 세상에 대해서는 근거와 증거로 밝힐 수 없습니다.
rūpaskandhayaṭa ayiti yan taramak ætda? vēdanā skandhayaṭa, saṁgnā skandhayaṭa, saṁkhāra skandhayaṭa, viññāṇa skandhaya ayiti yam taramak ædda. satvayā sahayā panavanavā nam oya ṭika tuḷa panavanavā misak. oyiṭa amatara dēkin satvaya panavanna lōkayā panavanna ituru velā næha.
rūpa khandha에 속한 것이 얼마나 있든, vedanā khandha, saññā khandha, saṅkhāra khandha, viññāṇa khandha에 속한 것이 얼마나 있든, satta를 세운다면 그 안에서 세우는 것이지, 그 밖의 것으로 satta나 세상을 세울 것은 남아 있지 않습니다.
menna mēka vimarśanaya karalā issellā balāganna lōkē mokakda kiyalā hoyāganna. mē skandha vaśayen lōkē hoyana hæṭi.
이것을 살펴서 먼저 세상이 무엇인지 찾아내야 합니다. 이것이 khandha로 세상을 찾는 방식입니다.
tava ekak tamayi dhātu vaśayen hoyana. cakkhu dhātu, rūpa dhātu, cakkhu viññāṇa dhātu, sōta dhātu, sadda dhātu, sōta viññāṇa dhātu gāna dhātu, gandha dhātu, gāna viññāṇa dhātu jivahā dhātu, rasa dhātu, jivahā viññāṇa dhātu, kāya dhātu, poṭṭhabba dhātu, kāya viññāṇa dhātu, manō dhātu, dharma dhātu, manō viññāṇa dhātu dhātu 18kaṭa bedalā.
또 하나는 dhātu로 찾는 것입니다. cakkhu dhātu, rūpa dhātu, cakkhu viññāṇa dhātu, sota dhātu, sadda dhātu, sota viññāṇa dhātu, ghāna dhātu, gandha dhātu, ghāna viññāṇa dhātu, jivhā dhātu, rasa dhātu, jivhā viññāṇa dhātu, kāya dhātu, phoṭṭhabba dhātu, kāya viññāṇa dhātu, mano dhātu, dhamma dhātu, mano viññāṇa dhātu—열여덟 dhātu로 나눕니다.
satva pudgala saha lōkaya siyaluma satvayō saha lōkaya oyin piṭasra monavāhari kǣllak panavanna puḷuvanda æhuvot oya dhātu 14en ahakalā koccara kalpanā karalā tava ekak dhātuvak pennanna bæhæ menna mēka lōkeṭa ayitiya kiyalā.
satta와 사람과 세상, 모든 satta와 세상 가운데 그 밖에 무슨 조각이라도 세울 수 있느냐고 물으면, 그 dhātu들을 빼고는 아무리 생각해도 ‘이것이 세상에 속한다’며 또 다른 dhātu를 보여 줄 수 없습니다.
mē lōkē pennavapu tava kramayak dhātuvak. siyaluma lōkē oyaṭiyē tiyenavā.
이것이 세상을 보여 주신 또 하나의 방법, dhātu입니다. 온 세상이 그 안에 있습니다.
anikmaya tamayi āyatana 12kaṭa bæn̆div. cakkhāyatanayē, rūpāyatanaya, sōtāyatanaya, saddhāyatanaya, gānāyatanaya, gandhāyatanaya, jivhāyatanaya, rasāyatanaya kāyāyatanaya, poṭṭhabbāyatanaya manāyatanaya dharmayatanaya
다른 하나는 열두 āyatana로 나눈 것입니다. cakkhāyatana, rūpāyatana, sotāyatana, saddāyatana, ghānāyatana, gandhāyatana, jivhāyatana, rasāyatana, kāyāyatana, phoṭṭhabbāyatana, manāyatana, dhammāyatana.
menna mē āyatana 12n aha karapu lōkayak panavanna hituvot satvaya panavanna hituvot panavanna hētu nǣ pennanna kramayak nǣ. oyin piṭas vana pennanna kǣllak ekakvat ituru velā. ehenam siyalu lōkayama āyatana 12kan pæni.
이 열두 āyatana를 뺀 세상을 세우려 하거나 satta를 세우려 하면, 세울 근거가 없고 보여 줄 길이 없습니다. 그 밖에 보여 줄 조각은 하나도 남아 있지 않습니다. 그러니 온 세상이 열두 āyatana로 세워집니다.
onna skandha vaśayen bæluvahama dakina lōkema tamayi dhātu vaśayen dakina lōkayen api aragattē. āyatana vaśayen dakina lōkayen gattēt ē ṭika
khandha로 볼 때 보는 바로 그 세상을 우리는 dhātu로 보는 세상에서도 가져왔습니다. āyatana로 보는 세상에서 가져온 것도 바로 그것입니다.
skandha dhātu āyatana paṭicca samuppādaya avidyā saṁkhāra viññāṇa nāma rūpa salāyatana sparśa vēdanā taṇhā upādāna bava jāti jarā maraṇakinna mē 12 ahat karalā tavat lōkeṭa ayit deyak panavanavā kivvot panavanna hētu næha.
khandha, dhātu, āyatana, paṭicca samuppāda—avijjā, saṅkhāra, viññāṇa, nāmarūpa, saḷāyatana, phassa, vedanā, taṇhā, upādāna, bhava, jāti, jarāmaraṇa—이 열둘을 빼고 세상에 속한 또 다른 것을 세운다고 하면 세울 근거가 없습니다.
oya 12 panavanna puḷuvan oya muḷu lōkeṭa oya 12 ahu noyena tavat lōkayak ættet næ.
그 열둘로 세울 수 있습니다. 온 세상에서 그 열둘에 걸리지 않는 또 다른 세상은 없습니다.
lōkayayi yam taramak satvayayi yam taramak panava nam oya paṭicca samahapadayē kāraṇā 12k tiyenavā. oya kāraṇā 12ṭa gōcara vecca hariya aha karapuvahama tavat ituru vecca hariyak menna mē ṭika satvayakin tava panavanna bærilā ituru paṭicca samuppādaya oya ṭiken kiyā pennanna.
세상이든 satta든 얼마만큼 세운다면, paṭicca samuppāda에 열두 가지가 있습니다. 그 열두 가지에 닿는 부분을 빼고 나면 satta로 더 세울 수 있는 남은 부분은 없습니다. paṭicca samuppāda는 그것들로 말해 보여 줍니다.
tava samathaya kohēvat nǣ pennanna puḷuvan kramayak næha.
그 밖의 어디에도 보여 줄 수 있는 방법이 없습니다.
ehenam apiṭa tiyennē onna oya kāraṇā ṭiken issellā lōkē hoyāganna.
그러니 우리에게는 먼저 그것들로 세상을 찾아내는 일이 있습니다.
lōkayat, lōka samudayat, lōka nirōdhayat, lōka nirōdha mārgayat kiyannet dukat dukaṭa hētuvat, dukkha nirōdhayak dukkha nirōdha mārgayak kivvā oya pahama hatarama.
세상과 세상의 samudaya와 세상의 nirodha와 세상의 nirodha에 이르는 magga—이것은 dukkha와 dukkha의 원인과 dukkha nirodha와 dukkha nirodha magga라고 한 바로 그 넷입니다.
tava kramayakin kiyanavā lōkayat, lōka samudayat, lōka nirōdha, lōka nirōdha mārgayak. ēkama tamayi kivvē dukat dukaṭa hētuvat, dukkha nirōdhayat, dukkha nirōdha mārgayat kiyalā caturārya satyaya kivvet oya.
또 다른 방법으로 세상, 세상의 samudaya, 세상의 nirodha, 세상의 nirodha magga라고 말합니다. 그것이 곧 dukkha, dukkha의 원인, dukkha nirodha, dukkha nirodha magga라고 한 것이고, 네 가지 ariya sacca라고 한 것도 그것입니다.
caturārya satyaya tava vidihen ekkena kramayak tamayi lōkayat, lōka samudayat, lōka nirōdhayat, lōka nirōdha mārgayak kiyannē.
네 가지 ariya sacca를 달리 말하는 방법이 세상, 세상의 samudaya, 세상의 nirodha, 세상의 nirodha magga입니다.
dæn itin mē ṭikēdī api dakinna ōnē. onna caturārya satyaya kivvē mokakda ahapuhama dukak dukaṭa hētuvak kivvahama tērum ganna bæri vuṇānam tava ṭikak ehāṭa gihillā balanna ōnē. ē duka kivvē mokakda?
이제 여기서 우리가 보아야 합니다. 네 가지 ariya sacca가 무엇이냐고 물을 때 dukkha와 dukkha의 원인이라고 해서 알아듣지 못했다면, 조금 더 나아가 보아야 합니다. 그 dukkha라는 것이 무엇입니까?
lōkayat lōka samudayat. anna lōkayaṭa ayiti hariyen pennanavā duka saha dukaṭa hētuva. lōkayat kivvē duka hariya. lōka samudaya kivvē dukaṭa hētu vecca hariya.
세상과 세상의 samudaya입니다. 세상에 속한 부분으로 dukkha와 dukkha의 원인을 보여 줍니다. 세상이라고 한 것은 dukkha 부분이고, 세상의 samudaya라고 한 것은 dukkha의 원인이 된 부분입니다.
lōka nirōdhaya kivvē dukkha nirōdhaya lōka nirōdha mārgaya kivvē dukaṭa hētu vennā vū mārgaya hoyalā duka hoyalā dukaṭa hētu kumakinda duka āvē anna ē hētuva ayin karuvahama mē duka næti venavā kiyana mē kramaya onna oya kiyana kāraṇā piḷiban̆dava dakinna ōna hariya tamayi oya kivvē.
세상의 nirodha는 dukkha nirodha이고, 세상의 nirodha magga는—dukkha의 원인을 찾고 dukkha를 찾아, 무엇으로 dukkha가 왔는지 그 원인을 치우면 이 dukkha가 사라진다는 이 방법입니다. 그것들에 대해 보아야 할 부분이 바로 그것입니다.
ehenam duka pirisida dænaganna ōnǣ kivvē lōkaya pirisin̆da dænaganna ōnætiya kiyana eka tava kramayakin kiyanavanē.
그러니 dukkha를 두루 알아야 한다는 것은 세상을 두루 알아야 한다는 것을 달리 말한 것입니다.
dæn lōkayē maya pirisin̆dinavā kiyannē ēkat dakinna ōna.
이제 세상을 ‘두루 안다(pirisiñdinavā)’는 것이 무엇인지도 보아야 합니다.
piri kiyannē priyabhāvaya piriyāva priya bava priya bava hidina tākkal mē lōkē ætta dakinna bæ.
‘piri’는 사랑스러움, 곧 사랑함을 말합니다. 사랑스러움을 끊지(siñda) 않는 동안에는 이 세상의 참을 볼 수 없습니다.
yamakaṭa priyada ē tākkal ēkē ætta pēnnē næ. ēka tamanṭa hon̆dayi kiyalā tamangē dr̥ṭṭiya anuva pēnavā misak. ēka ætta balāganna bæ. tamanṭa priya dēka ætta nætta hoyanna giyot mēka sāmānyayen lōkē hari hitāganna bæri deyak. priya tākkal inna tākkal æta dakinna.
무엇을 사랑하는 동안에는 그것의 참이 보이지 않습니다. 자기에게 좋다고 자기 견해대로 보일 뿐, 그 참을 볼 수 없습니다. 자기가 사랑하는 것의 참과 거짓을 찾으려 하면, 이것은 보통 세상에서 아주 생각하기 어려운 일입니다. 사랑하는 동안에는 참을 볼 수 없습니다.
tamangē daruvā innavā tava kenekgē daruvek innavā. tamangē daruvā tamanṭa priyayi. anit kenāgē daruvaṭa ē piyāvē næhæ.
자기 아이가 있고 다른 사람의 아이가 있습니다. 자기 아이는 자기에게 사랑스럽습니다. 다른 사람의 아이에게는 그런 사랑이 없습니다.
ḷamayi denna nækalā han̆ḍu venavā. ēka ḷamayek kanlamayāṭa gæhuvā. denna nækilā gahagattā. dæn ammalā denā venēnavā balā innavā daruvō dennagē vistaraya kiyanna. dæn kavuda væradiya?
두 아이가 다투어 소란이 납니다. 한 아이가 다른 아이를 때렸습니다. 둘이 엉겨 붙어 싸웠습니다. 이제 두 엄마가 서서 두 아이의 사정을 이야기하려 합니다. 이제 누가 잘못했습니까?
tamangē putā harida anikayi væradē.
자기 아들은 옳고 다른 아이가 잘못했습니다.
koccara dæn̆galuvat koccara monavā kivvat magē putā kiyana dr̥ṣṭiya inna nisā kāla ekā væradi kiyalā ammā kæmætten kiyanna yannē næhæ. koranna deyak næta kiyanna puḷuvan kivvat arahæ purapura kiyā mehāṭa mara yanna kiyalā ædagena gihillā. yanna epā ōkak karalā īṭa passē sellamaṭa kiyalā anikaṭa vahinavā mēsā.
아무리 버둥거리고 무슨 말을 해도 ‘내 아들’이라는 견해가 있어서, 엄마는 기꺼이 자기 아이가 잘못했다고 말하지 않습니다. 어쩔 수 없다고 말할 수는 있어도, ‘거기 가지 말고 이리 와’ 하며 끌고 가서 ‘저런 짓 하고 나서 놀러 가지 마라’ 하며 다른 쪽에 덮어씌웁니다.
tamangē kānam væradilā nǣha. ō koccara gaṇan ganna deyakda ahuṇat værada ōka koccara lokuvaṭa ganna deyakda? oya īṭa vaḍā vennē nædda. oya jātiyakak kiyalā hari vahanavā misā. avaṁkavama piḷigannē næhæ. ēka avaṁkama væræddak tiyena.
자기 아이는 잘못하지 않았습니다. ‘그게 그렇게 따질 일이냐, 조금 잘못한 걸 그렇게 크게 볼 일이냐, 그보다 더한 일도 있지 않냐, 다 그런 거다’ 하며 덮을 뿐 솔직하게 받아들이지 않습니다. 솔직히 잘못이 있는데도요.
mokada hētuva magē putā kiyana dr̥ṣṭiya væhienanna anna priyabhāvaya
왜냐하면 ‘내 아들’이라는 견해가 덮고 있기 때문입니다. 바로 그 사랑스러움입니다.
oya priyabhāvaya hita dæmmadā tamayi ōgē ætta dakinna puḷuvan. ara daruvō dennāma tamangē novana bāhira kenek balā innavā vidihaṭa obaṭa mokada o gæna pēnnē?
그 사랑스러움을 마음에서 끊어 낸 날에야 그것의 참을 볼 수 있습니다. 그 두 아이를 자기 아이가 아닌 바깥 사람이 보듯이 보면, 그것에 대해 무엇이 보입니까?
ēṭanāva apūrva kiyāgena puḷuvan priya
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
bhāvayak dennagama nætnam nǣ deyakkema kiīmavat urumevat himikinkamak nætnam. madhyastha ḷamayi denna dihæ bæluvot menna mēka ætuna siddha vuṇē. menna mē velāva meyā mehema kaḷā īṭa passē mēka vuṇē. onna oya vidihaṭa eken eka ekin eka vigraha karanna puḷuvan hækiyāvak læbennē.
두 아이 어느 쪽에도 사랑스러움이 없다면, 핏줄이나 물려받음이나 가짐의 관계가 없다면, 가운데 서서 두 아이를 보면 ‘안에서 일어난 일은 이것이다, 이때 이 아이가 이렇게 했고 그 뒤에 이렇게 되었다’—이렇게 하나하나 풀어 볼 수 있는 힘이 생깁니다.
dæn mokada vennē? priyabhāvaya anna priyabhāvayak tiyenavā nam priyabhāvaya duru karapuvahama sida dāpuvahama piri sida dakinavā. ehenam duka dakinna bæha piri sin̆dina.
이제 어떻게 됩니까? 사랑스러움이 있다면, 그 사랑스러움을 치우고 끊어 내면 ‘두루(piri-siñda)’ 봅니다. 그러니 사랑을 끊지 않고는 dukkha를 볼 수 없습니다.
ehenam mona monavada priya vennē? lōkayaṭa ayiti yamak ætda ē ṭika priyayi kiyalā hitā inna tākkal apiṭa ætta dakinna bæha. ætta væhenavā.
그러면 무엇 무엇이 사랑스러워집니까? 세상에 속한 무엇이든, 그것들을 사랑스럽다고 여기는 동안에는 우리가 참을 볼 수 없습니다. 참이 가려집니다.
eham lōkayaṭa ayitiya api balāganna krama kivvā. kīhapayak. æhæ rūpaya, kana śabdē, nāsayē, gandhaya, diva, rasayē, kaya poṭṭhabbaya baṇa dharma kiyalā oya vidisaya bedalat pennavā indriya vaśayen.
그래서 세상에 속한 것을 보는 방법들을 말했습니다. 몇 가지입니다. 눈과 모습, 귀와 소리, 코와 냄새, 혀와 맛, 몸과 닿음, 마음과 dhamma—이렇게 여섯으로 나누어 indriya로도 보여 줍니다.
cakkhu etan cakkhāyatana rūpāyatana sōtāyatana saddhāyatana ādī vaśayen kivvā āyatana kivvē api ekatu karanna gatta sthāna priyayi manāpayi kiyalā allagatta tæn. mē lōkayaṭa ayiti. priyamanāpa allagatta dæn tava kamek kiyanavā. æsa lōkayaṭa ayitiyi. ēkaṭa priyamanāpayi.
cakkhāyatana, rūpāyatana, sotāyatana, saddāyatana 등으로 말했습니다. āyatana라고 한 것은 우리가 모으려고 잡은 자리, 사랑스럽고 마음에 든다고 붙잡은 곳입니다. 이것은 세상에 속합니다. 사랑스럽다고 붙잡은 것을 또 다른 방법으로 말합니다. 눈은 세상에 속합니다. 그것을 사랑스럽다고 여깁니다.
ē æsin dakina yam rūpayak tamanṭa priyamanāpayak kiyalā gōcara karagattā nam ēkat tamā satu karaganna hadana vastuvak. tamā kæmati deyak.
그 눈으로 보는 어떤 모습을 자기에게 마음에 드는 것으로 받아들였다면, 그것도 자기 것으로 삼으려는 물건이고 자기가 좋아하는 것입니다.
kanaṭat api priyayi. kantayak mihiri śabdayak enavā nam ēkaṭat api priyayi. amiti ekak enavā nam ēkaṭa api gæṭenavā. kanayi śabdayayi.
귀도 우리는 사랑합니다. 귀에 달콤한 소리가 오면 그것도 우리는 사랑합니다. 듣기 싫은 것이 오면 그것에 부딪칩니다. 귀와 소리입니다.
nāsayayi gandhayayi. nāsayaṭa priyayi. gandhaya hon̆da ekak enavā nam priyayi. anikaṭa ēkaṭa ælenavā. naraka ekak ehenam apriyayi ēkaṭa gæṭenavā.
코와 냄새. 코를 사랑합니다. 좋은 냄새가 오면 사랑스럽고, 또 거기에 달라붙습니다. 나쁜 것이면 싫고 거기에 부딪칩니다.
oya dekama eka apē taran̆ga ivarayaknē. apriyaka phalavāharinnat, priya eka ædagannat apē mānasikatvaya gonnægilā ælīmayi gæṭīmayi deka etana matu vennē.
이 두 가지 모두 우리의 끝없는 다툼이지요. 싫은 것은 밀어내고 좋은 것은 끌어당기려고 우리 마음가짐이 쌓여, 달라붙음과 부딪침 두 가지가 거기서 솟아오릅니다.
kannaṭa śabdayak āvat ē vagē æhæṭa rūpayak āvat ē vagē nāsayaṭa gandhayak āvat ē vagē divaṭa rasayak āvat ē vagē kayaṭa poṭṭhabbayak ē vagē sparśayak āvat ē vagē manasaṭa dharmayak āvat ē vagē.
귀에 소리가 와도 그렇고, 눈에 모습이 와도 그렇고, 코에 냄새가 와도 그렇고, 혀에 맛이 와도 그렇고, 몸에 phoṭṭhabba, 곧 닿음이 와도 그렇고, 마음에 dhamma가 와도 그렇습니다.
ælennē gæṭennē ōka allagena inna tākāla vaṭinā deyak tiyenavā kiyalā hitā inna tākāva. menna lōkayaṭa ayiti koṭasa dakina hæṭi.
달라붙고 부딪칩니다. 그것을 붙잡고 있는 동안, 값진 것이 있다고 여기는 동안 말입니다. 이것이 세상에 속한 부분을 보는 방식입니다.
itin api mēkedi dakinna ōnē. mē priyabhāvayak madhurabhāvayak apē hita bæn̆dilā tiyenavā nam chandara rāgaya kivvē oba menna mē chanda rāgaya duru karana tākkal. chanda rāgayen bæn̆dilā inna tākkal. priya sin̆dalā dækkē nǣ. api dækalā tiyennē priyabhāvaya hin̆dinnē nætuva. ehenam pirisin̆da dækkā kiyana eka apiṭa vennē.
그러니 여기서 우리가 보아야 합니다. 사랑스러움과 달콤함이 우리 마음에 묶여 있다면—chanda rāga라고 한 것이 그것입니다—이 chanda rāga를 치우기 전까지, chanda rāga에 묶여 있는 동안에는 사랑을 끊고 본 것이 아닙니다. 우리는 사랑스러움을 끊지 않은 채로 보았습니다. 그러니 두루 보았다는 것이 우리에게 일어났겠습니까.
ehenam æhæ piri sin̆da dakinna ōnē priyabhāvaya athæralā dālā dakinna ōna æhē hæṭi.
그러니 눈을 두루 보아야 합니다. 사랑스러움을 내려놓고 눈이 어떤지를 보아야 합니다.
rūpayaka hitu venna priyabhāvayak ædda ēka in̆dalā dakinna ōnē rūpaya hædi. ēka væhenavā tamangē ātma dr̥ṣṭiya anukūla ātmalābhuvāya væṭahennē. praśnē visada denna ehemayi. ætta dakinna bæha.
모습에 대해 마음에 사랑스러움이 있다면 그것을 끊고 모습이 어떤지 보아야 합니다. 그렇지 않으면 그것이 가려지고, 자기 attā 견해에 맞추어 자기에게 이득인 것으로만 보입니다. 물음을 풀어 주어도 그렇습니다. 참을 볼 수 없습니다.
ehenam kana piḷiban̆dava priyabhāvayē han̆dapuyi dakinnē kanē svabhāvaya.
그러니 귀에 대한 사랑스러움을 끊고서야 귀의 참모습을 봅니다.
saddayaṭa tiyena priyabhāvaya han̆da dālā bælu dāṭayi saddaya yathā svabhāvaya dakinnē. hon̆dada narakada? væṭagat deyakda nædda?
소리에 대한 사랑스러움을 끊고 본 날에야 소리의 참모습을 봅니다. 좋은지 나쁜지, 값진 것인지 아닌지.
diva piḷiban̆da priyabhāvaya hin̆dapu dāṭayi divē yathā svabhāvaya dakinnē.
혀에 대한 사랑스러움을 끊은 날에야 혀의 참모습을 봅니다.
kasaya piḷiban̆da priyabhāvayē heda dāpu davasaṭayi kasavala tiyena yathā svabhāvaya dakinna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kayaṭa tiyena priyabhāvaya hin̆dāpadāṭayi kayē yathā svabhāvaya dakinnē.
몸에 대한 사랑스러움을 끊은 날에야 몸의 참모습을 봅니다.
kayen yam poṭṭhabbayak āśvādayak ætda sparśayak ætda ē sparśavala priyabhāvaya hin̆dā budāṭayi ēvaya yathārthaya dakinnē.
몸으로 어떤 phoṭṭhabba, 즐거움, 닿음이 있다면, 그 닿음의 사랑스러움을 끊은 날에야 그것들의 참모습을 봅니다.
manasaṭa tibena āśvādaya manasaṭa tiyena priyabhāvaya hin̆da dāpu dāṭayi manasē yathā svabhāvaya dakinnē.
마음의 즐거움, 마음에 대한 사랑스러움을 끊은 날에야 마음의 참모습을 봅니다.
manasaṭa gōcara karana dharmayangē priyabhāvī siddhādātayi. ēvaya yathā svabhāvaya dakinna.
마음에 닿는 dhamma들의 사랑스러움을 끊은 날에야 그것들의 참모습을 봅니다.
anna ē dækīma ārambha karannē priyabhāvayē san̆dīmaṭa issellā.
그 봄은 사랑스러움을 끊기 전에 시작됩니다.
ēka priyada apriyada kiyalā dækkahama issellāma dharmānukūlava nigamanayak karaganna venavā. æsē svabhāvaya, kanē svabhāvaya, nāsayē svabhāvaya, divē svabhāvaya, kayē svabhāvaya, manē svabhāvaya kiyana mēvā. rūpayangē svabhāvaya, saddayangē svabhāvaya, gandhayangē, rasayangē, sparśayangē dharmayangē svabhāvaya mokakda kiyalā. issellā dækagatta davasak enavā nam.
그것이 사랑스러운지 싫은지 보았을 때, 먼저 dhamma에 맞게 매듭을 지어야 합니다. 눈의 모습, 귀의 모습, 코의 모습, 혀의 모습, 몸의 모습, 마음의 모습, 그리고 모습들, 소리들, 냄새들, 맛들, 닿음들, dhamma들의 참모습이 무엇인지를. 먼저 그것을 보는 날이 온다면,
paḷamu dækīma enakoṭama ektarā koṭasak bin̆dilā yanavā ara bæn̆dilā tibicca sandarāgayen ēvaṭa tibena āsāvaya ēvā vaṭinavayi kiyalā anollagatta dr̥ṣṭiyen dr̥ṣṭiyen ahak venakoṭama ætta dakinakoṭama koṭasak bidilā yanavā. ehi tiyana vaṭinākama hiten gatta vaṭinākama hiten goḍannagāgatta vaṭinākama bin̆dilā yanavā. anna bidilā giya yam koṭasak ætnam dakinakoṭa bin̆dī giya candāgayē koṭasa tamayi ohugen yathābōdhaya væṭahicca duka væṭahicca koṭasa.
처음 보는 바로 그때, 어떤 부분이 부서져 나갑니다. 묶여 있던 chanda rāga로 그것들에 대해 가졌던 바람, 그것들이 값지다고 붙잡은 견해에서 벗어나는 때, 참을 보는 때에 한 부분이 부서져 나갑니다. 거기에 두었던 값어치, 마음으로 매긴 값어치, 마음으로 쌓아 올린 값어치가 부서집니다. 보는 때 부서져 나간 chanda rāga의 부분이 바로 그에게 있는 그대로의 깨달음으로 와닿은, dukkha가 와닿은 부분입니다.
eham duka sampūrṇa væṭahennē nǣ. dæka phaliyaṭa kohomada dakinnē?
그렇지만 dukkha가 다 와닿지는 않습니다. 본 결과로 어떻게 봅니까?
anna pragnāven dakinna ōnē apiṭa koccara kæmati vunat akæmati vunat ætta dakinna ōnē.
paññā로 보아야 합니다. 우리가 아무리 좋아하든 싫어하든 참을 보아야 합니다.
ætta dakinna nam balanakoṭa mokakda dakinna ōnē?
참을 보려면, 볼 때 무엇을 보아야 합니까?
aniccayi, niccayi kiyana deken api hitā innē niccayi kiyalā hō gattanam. ēkē yathā svabhāvaya aniccayi.
anicca와 nicca 둘 가운데 우리가 nicca라고 여기고 있거나 그렇게 붙잡았다면, 그것의 참모습은 anicca입니다.
ætta æti ākārayen dækapu uttamayek dækalā atdækīma labalā dækagata yutu satyaya menna mēkayi mē vidihaṭa hitanna kiyalā.
참을 있는 그대로 본 거룩한 분이 보고 겪고 나서 ‘보아야 할 참은 이것이다, 이렇게 생각하라’고 보여 주십니다.
æhæ aniccayi, dukkhayi, anattayi kiyalā balanna kiyalā pennavā menna mēkayi mēkē ætta. ōka ætta tamanṭa æhak piḷiban̆da āsāva æraganna bæri vuṇat puḷuvan vuṇat. ætta mokakda kiyalā issellā balāganna
‘눈은 anicca, dukkha, anatta라고 보라’고 보여 주시며 이것이 그것의 참이라고 하십니다. 그것이 참입니다—자기에게 눈에 대한 바람을 내려놓을 수 없든 있든. 참이 무엇인지 먼저 보십시오.
æhæ aniccayi, dukkhayi, anattayi kiyana ekaṭa væṭenavada nædda kiyalā balanna
눈이 anicca, dukkha, anatta라는 데에 들어맞는지 아닌지 보십시오.
rūpaya aniccayi, dukkhayi, anattayi kivvahama ēkaṭa væṭenavada nædda kiyalā balanna
모습이 anicca, dukkha, anatta라고 할 때 그것에 들어맞는지 아닌지 보십시오.
kana aniccayi, dukkhayi, anattayi kiyana eka ættada? śabdaya aniccayi, dukkhayi, anattayi kiyana eka ættada? nāsaya aniccayi, dukkhayi, anattayi kiyana eka ættada? gandhaya aniccayi, dukkhayi anattayi kiyana eka ættada? diva aniccayi, dukkhayi anattayi kiyana eka ættada? rasaya aniccayi, dukkhayi anattayi kiyana eka ættada? kaya aniccayi, dukkhayi, anattayi kiyana eka ættada? koṭṭabbayō aniccayi, dukkhayi anattayi kiyana eka ættada? mana aniccayi, dukkhayi anattayi kiyana eka ættada? dharmayō aniccayi, dukkhayi anattayi kiyana eka ættada?
귀가 anicca, dukkha, anatta라는 것이 참입니까? 소리가 anicca, dukkha, anatta라는 것이 참입니까? 코가 anicca, dukkha, anatta라는 것이 참입니까? 냄새가 anicca, dukkha, anatta라는 것이 참입니까? 혀가 anicca, dukkha, anatta라는 것이 참입니까? 맛이 anicca, dukkha, anatta라는 것이 참입니까? 몸이 anicca, dukkha, anatta라는 것이 참입니까? phoṭṭhabba가 anicca, dukkha, anatta라는 것이 참입니까? 마음이 anicca, dukkha, anatta라는 것이 참입니까? dhamma들이 anicca, dukkha, anatta라는 것이 참입니까?
ætta bava maṭa væṭahuṇa ætta æti ākārayen maṭa tēruṇa eka ætta tamayi. kavadā hari avaṁka oya uttaraya denna puḷuvan vunānam tamanṭa væhilā.
‘참이라는 것이 나에게 와닿았다, 참을 있는 그대로 내가 알았다, 그것은 참이다’—언젠가 솔직하게 이 대답을 할 수 있게 되었다면, 그것이 자기에게 와닿은 것입니다.
edāṭa kiyanavā sōtāpanna. anna sōtāpannāva kiyannē onna otanaṭayi. ohu āya āpahu yanna kramayak nǣha. mokada ohu dækkā ætta.
그날 sotāpanna라고 합니다. sotāpanna라고 하는 것은 바로 거기입니다. 그는 다시 돌아갈 길이 없습니다. 참을 보았기 때문입니다.
menna mē velāvēdī kiyanavā lōkaya piḷiban̆da ætta dækkā. dækapu ættaṭa pat vuṇē nǣ tava. atdækīmatāvaya nǣ. ætta bava dækkāma misak ætta atdækkē nǣ. menna ætiena venasa. dækīmayi atdækīmayi dekak.
이때에 세상에 대한 참을 보았다고 합니다. 본 참에 아직 이르지는 못했습니다. 몸소 겪음이 없습니다. 참이라는 것을 보았을 뿐 참을 몸소 겪지는 않았습니다. 이것이 생기는 차이입니다. 봄과 몸소 겪음은 두 가지입니다.
dæn dækapu ættē mama pihillada ēka ættanam ganna tīraṇaya mokakda
이제 본 참을 내가 받아들였는가? 그것이 참이라면 내려야 할 판단은 무엇인가?
anna pragnāvanta tīraṇayak enavā anicca nam, dukkha nam, anatta nam ēka mamayi kiyalā ganna sudusu mamatvayen badāganna ē tuḷa pavatinna sudusu kænasumakda hambavennē, dukakda hamba vennē?
그러면 paññā 있는 판단이 옵니다. anicca라면, dukkha라면, anatta라면, 그것을 ‘나’라고 잡는 것이 마땅한가? ‘나’로 끌어안고 그 안에 머무는 것이 마땅한가? 편안함을 얻는가, dukkha를 얻는가?
menna mē tīraṇaya āpaha tamāṭa tīrvā maṭa koccara atharaganna bæri vuṇat æhæ piḷiban̆da āsāva kavadā hari mēka attahannakan sǣnasumak nam læbennē næ.
이 판단을 다시 자기에게 내립니다. ‘내가 아무리 눈에 대한 바람을 내려놓을 수 없더라도, 언젠가 이것을 내려놓기 전까지는 편안함을 얻지 못한다.’
anicca vū deyak, dukkha vū deyak, anatta vū deyak tuḷin mama sænasumak balāporottu venavā mēka vennet næha. hæbæyi maṭa vunaṭa æhæ piḷiban̆dava dāsāva athærilā næha.
‘anicca인 것, dukkha인 것, anatta인 것에서 나는 편안함을 바란다. 그것은 이루어지지 않는다. 하지만 나에게는 아직 눈에 대한 바람이 놓아지지 않았다.’
ehenam maṭa dæn horan dekak nædda? ætta dækkā ættē nigamanet āvā. yam davasaka æhæ piḷiban̆dava athærīmak, noyælmak, midīmak ehi āsāva āsāva æhæ vaṭinavā kiyalā gatta āsāvē biṁduvaṭa athærīmak, noælk, vidīmak vunā. anna ēka athærī giyadāṭa æhæ piḷiban̆da sivicca balāporottuva ivarayi vaṭinā næti dēṭa balāporottu kæpiya yutu nǣha kiyana eka pūrṇa venadā.
그러면 나에게 이제 두 갈래가 있지 않습니까? 참을 보았고 참된 매듭에도 이르렀습니다. 어느 날 눈에 대한 내려놓음, 달라붙지 않음, 벗어남—눈이 값지다고 잡은 바람이 영으로 떨어지는 내려놓음, 달라붙지 않음, 벗어남이 일어났습니다. 그것이 내려놓아진 날 눈에 대해 가졌던 바람이 끝납니다. 값없는 것에 바람을 둘 까닭이 없다는 것이 다 채워지는 날입니다.
ehenam mēka maṭa velā nætnam. dæn maṭa karanna væḍapilak tiyenavā.
그러니 이것이 나에게 아직 일어나지 않았다면, 이제 나에게는 해야 할 일이 있습니다.
anna dæn api dænagannavā. duka kiyannē mokakda? dænagattā anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen dækkaṭa passē æhæ dukayi kiyalā dænagatta nam ēka pirisin̆da dænaganna ōnē. piri sidapu taramaṭa tamayi ēkē yathārthaya væṭahīma ennē.
이제 우리는 압니다, dukkha가 무엇인지. anicca로, dukkha로, anatta로 본 뒤에 눈이 dukkha라고 알았다면, 그것을 두루 알아야 합니다. 두루 끊은 만큼 그것의 참모습이 와닿습니다.
ehenam menna mēkaṭa kiyanavā pirisin̆da dænagænīmē kāryak ohuṭa tiyenavā. æhæ piḷiban̆dava yam priyamanāpayaka āsāven bæn̆dilā inna tākkal væḍē sampūrṇa nǣ.
그래서 이것을 두고 그에게 두루 알아야 할 일이 있다고 합니다. 눈에 대해 마음에 드는 바람에 묶여 있는 동안에는 일이 끝나지 않습니다.
ē tākal æhæ vaṭinavā kiyana balāporottuvak tiyenākal æhæk balāporottu venavā. æhæ piḷiban̆da balāporottuva athærinna næt kal ohuṭa æhæ piḷiban̆da chanda rāgayē tiyenavā.
그때까지, 눈이 값지다는 바람이 있는 동안에는 눈을 바랍니다. 눈에 대한 바람을 내려놓지 않는 동안 그에게는 눈에 대한 chanda rāga가 있습니다.
chanda rāgaya tiyena tākkal ēka upādānayak venavā. matuvaṭa æhæk haṭaganna mē aya nætnam tava ekak haṭagannava æti mānasikatvaya śaktiya bihi kirīma vihima tava natara velā næha. ehenam mokada vennē? mēka atrenakoṭa api viññāṇayē śaktiyak sahagatava kriyātmaka karalā tiyenavā. matu epadu deyak sakas karalā yali goḍanagalā ara mamek kiyalā goḍanagapu ekaṭa yalit æhæk labā dīmaṭa maga pavannavā.
chanda rāga가 있는 동안 그것은 upādāna가 됩니다. 앞으로 눈이 생겨나게 할, 곧 또 하나를 일으킬 마음가짐의 힘을 내뿜는 일이 아직 멈추지 않았습니다. 그러면 어떻게 됩니까? 이것을 놓아 버릴 때 우리는 viññāṇa의 힘을 함께 움직여 놓았습니다. 앞으로 그런 것을 마련하고 다시 쌓아, ‘나’라고 쌓아 올린 것에 다시 눈을 주는 길을 엽니다.
ehenam bhavaya tuḷa æhæk labā dīmaṭa avaśya karana śakti viśēṣaya gevilā ivara nætnam. mē æhæ næti venakoṭa tava æhæk labā denna avaśya karana lōka kriyākārītvaya siddha venavā.
그러니 bhava 안에서 눈을 주는 데 필요한 특별한 힘이 다 닳아 없어지지 않았다면, 이 눈이 사라질 때 또 다른 눈을 주는 데 필요한 세상의 움직임이 일어납니다.
śakraya kriyātmaka venavā. etakoṭa mokada vennē? tava kohē hari āyusarayak æhæk aragena penī siṭinnē. mānasikatvayak kāyikatvayak gonnaganna onna oya balaya kriyātmaka venavā.
그 힘이 움직입니다. 그러면 어떻게 됩니까? 다른 어딘가에서 다시 눈을 가지고 나타납니다. 마음과 몸을 쌓아 올리도록 바로 그 힘이 움직입니다.
anna ē nisā mokada vennē? mē bhavayen mē æhæ ivara vunahama matu bavayaka koyi ākāra hō īṭa anukūla æhæk haṭagena āyusarayak ara sambandhatāvaya upādānayē ehavat bæn̆dīmē sambandhatāvaya pavatvanavā.
그래서 어떻게 됩니까? 이 bhava에서 이 눈이 끝나면, 앞으로의 bhava에서 어떤 모습으로든 그에 맞는 눈이 생겨나, 다시 그 이어짐, upādāna라는 묶임의 이어짐을 이어 갑니다.
menna mē upādāna kiyana bæn̆dīmē sambandhatāvaya æti nisā yamakin yamak haṭagæna evvā nam śaktiya vihidevvē etanin etanayi metanayi upādānaya næmati rǣṇanayen bæn̆denavā.
이 upādāna라는 묶임의 이어짐이 있어서, 무엇에서 무엇이 생겨나 힘을 뿜어냈다면 거기와 여기가 upādāna라는 밧줄로 묶입니다.
menna mē upādānayadī rǣṇē bæn̆dicca nisā tamanṭa tērenavā. issara mama æhæk aragena ahaval tæna hiṭiyā. etanin mærilā mama dæn metana æhæk aragena innavā kiyalā. ara mama kiyana saṁgnāva anna ara bæn̆dilā tiyena ara upādānæhæṇē.
이 upādāna라는 밧줄로 묶였기 때문에 자기에게 이렇게 느껴집니다. ‘전에 나는 눈을 가지고 어디에 있었다. 거기서 죽어 나는 지금 여기서 눈을 가지고 있다.’ 그 ‘나’라는 saññā가 바로 묶여 있는 그 upādāna 밧줄입니다.
upādāna ræhætā kal bæn̆dilā āvada ētāk kal ara mama kiyana saṁgnāva tibuṇa bæn̆duṇu ræhæna anādī paṭan ena mamek pudgalatvayak vidyāmāna karalā pennanavā.
upādāna 밧줄에 묶여 온 그동안 ‘나’라는 saññā가 있었고, 그 묶인 밧줄이 시작 모를 때부터 이어지는 ‘나’, 한 사람이라는 것을 드러내 보여 줍니다.
mama ahaval kālē mehema kaḷā ē hētu mama dæn mehema innavā. ēkē pratiphalaya maṭa læbuṇā. mē ādisana mama kiyana rǣṇaṭa tiyena sambandhaya tamayi upādānaya næmæti rǣnnē.
‘나는 어느 때 이렇게 했고, 그 까닭으로 나는 지금 이렇게 있다. 그 열매를 나는 받았다.’ 이런 식으로 ‘나’라는 밧줄에 있는 이어짐이 바로 upādāna라는 밧줄입니다.
bæn̆dilā innavā. bæn̆dilā inna tākal eyā anik ekka kiyalā. anikā kiyana praśnaya nemeyi ennē tamanṭa mama karagattā kiyannā vū praśnaya enavā.
묶여 있습니다. 묶여 있는 동안 그는 남의 일이라고 하지 않습니다. 남이라는 물음이 아니라 자기에게 ‘내가 했다’는 물음이 옵니다.
mama pin karapu nisā mama yahapatak karagena ada innavā kiyalā. mama karagattā pavula nisā maṭat ada duk vin̆dinna enavā kiyalā. ara mama kiyana dr̥ṣṭiyen yuttava gænīma athærennē nǣhæ mē upādānayē biṁduvara vahinaturu.
‘내가 puñña를 지었기 때문에 오늘 좋게 지낸다.’ ‘내가 지은 pāpa 때문에 오늘 나도 dukkha를 겪는다.’ 그 ‘나’라는 견해로 잡는 일은 이 upādāna가 영으로 떨어지기 전까지 놓아지지 않습니다.
menna mē upādānaya bæn̆dīma nisā skandha valaṭa paṁcaskandhaya paṁca upādānaskandhayak venavā. ehenam paṁcaskandhaya paṁcaskandhayak vaśayen tibuṇam apē bæn̆dīmak nǣha. ēka upādānaskandhayak karagatta nisā tamayi atītayē mamek gæna, dæn inna mamek gæna, matuvaṭa goḍanægena mamayek gæna balāporottu æti vennē.
이 upādāna의 묶임 때문에 khandha가, pañcakkhandha가 pañca upādānakkhandha가 됩니다. pañcakkhandha가 pañcakkhandha로만 있으면 우리의 묶임은 없습니다. 그것을 upādānakkhandha로 만들었기 때문에 과거의 ‘나’, 지금 있는 ‘나’, 앞으로 쌓일 ‘나’에 대한 바람이 생깁니다.
mama atītayē hiṭiyā dænut mama innavā matut mama inna ōnē. onna oya balāporottu vennē upādānaya samaga tiyena paṁcaskandhayaṭa bæn̆dīma nisā.
‘나는 과거에 있었고, 지금도 있고, 앞으로도 있어야 한다.’ 그 바람은 upādāna와 함께 있는 pañcakkhandha에 대한 묶임 때문입니다.
paṁcaskandhayaṭa puḷuvan kamak nǣ tanikara mamek goḍanaganna. ehi bæn̆duna yam upādānayak ætda upādānaya nisā mama kiyana dr̥ṣṭiya athærenna æli ali goḍanægena. menna mē nisā mama kiyana saṁgnāven midenna bæ.
pañcakkhandha 혼자서는 ‘나’를 쌓아 올릴 힘이 없습니다. 거기에 묶인 upādāna가 있다면, 그 upādāna 때문에 ‘나’라는 견해가 놓아지지 않고 쌓여 갑니다. 이 때문에 ‘나’라는 saññā에서 벗어날 수 없습니다.
mama kiyana saṁgnāvē midenna bæri tākkal mama kiyana saṁgnāven goḍanægena yamkisi vipāka phalayak ætda ēken midenna.
‘나’라는 saññā에서 벗어날 수 없는 동안, ‘나’라는 saññā로 쌓인 어떤 vipāka의 열매가 있다면 그것에서도 벗어날 수 없습니다.
dæn mama kiyana saṁgnāven allagatta upādānayak æṭa nam upādānaya nisā haṭagatta bhavaya tamayi bhava paccayā jāti kiyalā āyusarayak ara skandha paha næmati vipāka paha goḍanāgannā.
이제 ‘나’라는 saññā로 붙잡은 upādāna가 있다면, upādāna 때문에 생긴 bhava가 바로 ‘bhava paccayā jāti’로서, 다시 다섯 khandha라는 다섯 vipāka를 쌓아 올립니다.
ehenam paṁcaskandhaya vipākaya ēkē chandara rāgayen bæn̆dunot vipākaya saha matu karmayaṭa hētu kārkayat ēka paṁca upādānaskandhaya bæn̆dennē.
그러니 pañcakkhandha는 vipāka입니다. 거기에 chanda rāga로 묶이면 vipāka와 앞으로의 kamma의 원인이 함께 묶이는데, 그것이 pañca upādānakkhandha입니다.
ē upādānaskandhayē upādānaya næmati yamkisi koṭasak ætda anna ehi chandara rāgayak ætda ē upādānaya onna chandara rāgaya vidiyot paṁca upādānaskandhaya athæralā paṁcaskandhaya ituru venavā vipākaya ituru venavā. dæn arihat pat vuṇā kiyannē upādānaya bidilā giyāṭa passē biṁduvaṭama paṁca upādānaskandhayen dæn oya ḷan̆gē tiyennē paṁcaskandha. rūpaskandhayē tiyenavā upādānayak nǣ.
그 upādānakkhandha 안의 upādāna라는 부분, 거기 있는 chanda rāga—그 upādāna, 그 chanda rāga가 끊어지면 pañca upādānakkhandha를 놓아 버리고 pañcakkhandha만 남습니다. vipāka만 남습니다. 이제 arahant가 되었다는 것은 upādāna가 영까지 부서진 뒤 pañca upādānakkhandha에서 벗어나, 지금 곁에 있는 것은 pañcakkhandha뿐이라는 것입니다. rūpa khandha는 있지만 upādāna는 없습니다.
upādānayak nætnam matu bhavayak næti nisā ē antima vipāka phalaya avasānayen keḷavarayi matu satvayānamati goḍanægilla ivarayi. menna mēka tamayi etana mūla dharmaya.
upādāna가 없으면 앞으로의 bhava가 없으므로, 그 마지막 vipāka의 열매가 다하면 끝이고, 앞으로 satta라는 집짓기는 끝납니다. 이것이 거기의 뿌리 dhamma입니다.
itin etakoṭa metandi mokakda siddha vennē? mē paṁcaskandhaya tamayi api priyayi manāpayi kiyalā aran innē. hatarayi metuek hæṭiyaṭa hitā innavā kiyana eka tamayi mē dr̥ṣṭiya. avidyāva kivvē ōkayi.
그러면 여기서 무엇이 일어납니까? 이 pañcakkhandha를 우리는 사랑스럽고 마음에 든다고 잡고 있습니다. 그것을 벗으로 여기고 있다는 것이 바로 이 견해입니다. avijjā라고 한 것이 이것입니다.
paṁca upādānaskandhaya karagattē paṁcaskandhaya mitrayek kiyalā gatta nisā. mitrayek nisā upādāna bæn̆dunā.
pañcakkhandha를 벗이라고 여겼기 때문에 pañca upādānakkhandha로 만들었습니다. 벗이기 때문에 upādāna로 묶였습니다.
rūpaskandhaya piḷiban̆dava rūpaskandhaya yāḷuvā karagattahama rūpa upādānaskandhayak vuṇā. vēdanā skandhaya yāḷuvā karagattahama vēdanā skandhayē vaśayen tiyennē nætuva vēdanā upādānaskandhayak vunē. saṁgnā skandhaya yāḷuvek karagatta nisā saṁgnā upādānaskandhayak vuṇā. saṁkhāra skandhaya tamangē yāḷuvek karagatta nisā saṁgnā upādānaskandhayak vuṇā. saṁkhāraskandhaya yāḷuvek karagatta nisā saṁkhāra upādānaskandhayak. viññāṇa skandhaya yāḷuva gatta nisā viññāṇa upādānaskandhayak.
rūpa khandha를 벗으로 삼으면 rūpa upādānakkhandha가 되었습니다. vedanā khandha를 벗으로 삼으면 vedanā khandha로 있지 않고 vedanā upādānakkhandha가 되었습니다. saññā khandha를 벗으로 삼았기 때문에 saññā upādānakkhandha가 되었습니다. saṅkhāra khandha를 자기 벗으로 삼았기 때문에 saññā upādānakkhandha가 되었습니다—아니, saṅkhāra khandha를 벗으로 삼았기 때문에 saṅkhāra upādānakkhandha입니다. viññāṇa khandha를 벗으로 잡았기 때문에 viññāṇa upādānakkhandha입니다.
upādānaskandha pahē ekatuva nisā dr̥ṣṭiyak haṭagattā ē tamayi mama vena dr̥ṣṭiyanna mula.
다섯 upādānakkhandha가 모여 한 견해가 생겼습니다. 그것이 ‘나’라는, 다른 견해들의 뿌리입니다.
ē nisāma magē rūpaskandhaya, magē vēdanā skandhaya, magē saṁgnā skandhaya, magē saṁkhāra skandhaya, magē viññāṇa skandhaya kiyalā pahen goḍanægicca dē tuḷin kǣli kǣli ven karalā ē kǣlen kǣla mama kiyā dr̥ṣṭiyen ganna.
그래서 ‘나의 rūpa khandha, 나의 vedanā khandha, 나의 saññā khandha, 나의 saṅkhāra khandha, 나의 viññāṇa khandha’라며, 다섯으로 쌓인 것을 조각조각 나누어 그 조각마다 ‘나’라는 견해로 잡습니다.
rūpaskandhaya aha karalā, vēdanā skandhaya aha karalā, saṁgnā skandhaya aha karalā, saṁkhāra skandhaya aha karalā, viññāṇa skandhaya eha karalā dæn ara magē rūpaskandhaya magē vēdanā skandhaya kiya kǣli pahak kareruvaṭa passē dæn kō mama anna balāpuvaha pēnavā. oya pahaṭama ekatuvaṭa tamayi mama kivvē. ehenam oya paha mamat nemeyinam. ēka vunahama mama hædunē kohomada? ēka dr̥ṣṭiyak nisā ættak nemeyi.
rūpa khandha를 떼어 내고, vedanā khandha를 떼어 내고, saññā khandha, saṅkhāra khandha, viññāṇa khandha를 떼어 내어, ‘나의 rūpa khandha, 나의 vedanā khandha’ 하는 다섯 조각으로 만든 뒤에 ‘이제 나는 어디 있나’ 하고 보면 보입니다. 그 다섯을 모은 것을 ‘나’라고 했던 것입니다. 그 다섯이 ‘나’가 아니라면 ‘나’는 어떻게 생긴 것입니까? 그것은 견해 때문이지 참이 아닙니다.
dæn mama yana dr̥ṣṭiyaṭa patvenavā oya pahē chandara rāgayen bædunāma. menna mēken lōka satyayāṭa mama kiyana dr̥ṣṭiyen ikmenna bæha. oya dr̥ṣṭiya ahak vennē.
그 다섯에 chanda rāga로 묶이면 ‘나’라는 견해에 이릅니다. 이것 때문에 세상 satta는 ‘나’라는 견해를 넘어설 수 없습니다. 그 견해가 치워지지 않습니다.
ē canda rāgayen bæn̆dīma nisā rǣhæṇa hā sambandha nisā. mama kiyana saṁgnāven atītayēt mama hiṭiyā dænut mama innavā matut mama inna ōnǣ kiyalā dr̥ṣṭiyaṭa bahivā. menna mēkē innakam mama nǣ kiyana eket mama innavayi kiyana eket noyida mama æta næta kiyana mē dekama anta deka ahak karalā. mēka goḍanæguṇē kohomada balanna ōnē. mama kiyana dr̥ṣṭiya goḍanægena ākāraya.
그 chanda rāga로 묶여 밧줄과 이어져 있기 때문에, ‘나’라는 saññā로 ‘과거에도 나는 있었고 지금도 있고 앞으로도 있어야 한다’는 견해에 빠집니다. 여기에 있는 동안은… ‘나는 없다’는 것과 ‘나는 있다’는 것, 곧 ‘나는 있다, 없다’는 두 끝을 치우고, 이것이 어떻게 쌓였는지 보아야 합니다. ‘나’라는 견해가 쌓이는 방식을.
anna eta hētuphala dakinavā. hētuphala vaṭiyen dækkahama paṭicca samuppannava dakinavā mēka goḍanægena ædenavā. menna mē goḍanægena ākāraya tērum gattahama api dakinavā.
그러면 거기서 원인과 열매를 봅니다. 원인과 열매로 보면 paṭicca samuppanna로 보게 됩니다. 이것이 쌓여 가는 모습을. 이 쌓이는 방식을 알면 우리는 봅니다.
atītayē rūpaskandhayakaṭa mama kivvā nam hō kivvā nam ē mama kiyapu magē kiyapu rūpaskandhaya dæn kō? ēka gevilā.
과거에 어떤 rūpa khandha를 ‘나’라고 했거나 ‘나의 것’이라고 했다면, 그 ‘나’, ‘나의 것’이라 한 rūpa khandha는 지금 어디 있습니까? 그것은 다 닳아 지나갔습니다.
atītayē yam vēdanā skandhayakaṭa mama kivvā nam magē kivvā nam ēka kō dæn mataket nǣ. atītayē yam saṁgnā skandhayakaṭa mama kivvā nam, magē kivvā nam ēka dæn tiyenavā atītayē yam saṁkhāra skandhayakaṭa mama kivvā nam magē kivvā nam ēka dæn tiyenavada? atītayē yam viññāṇa skandhayakaṭa mama kivvā nam magē kivvā nam ēka dæn tiyenavā. dæn menna mē parīkṣaṇaya karalā balanakoṭa apiṭa pēnavā.
과거에 어떤 vedanā khandha를 ‘나’, ‘나의 것’이라 했다면 그것은 지금 어디 있습니까? 기억조차 없습니다. 과거에 어떤 saññā khandha를 ‘나’, ‘나의 것’이라 했다면 그것이 지금 있습니까? 과거에 어떤 saṅkhāra khandha를 ‘나’, ‘나의 것’이라 했다면 그것이 지금 있습니까? 과거에 어떤 viññāṇa khandha를 ‘나’, ‘나의 것’이라 했다면 그것이 지금 있습니까? 이렇게 살펴보면 우리에게 보입니다.
dæn oya rūpaskandhaya, vēdanā skandhaya, saṁgnā skandhaya, saṁkhāra skandhaya, viññāṇa skandhaya atītayē tibuṇā kivvē kohomada ēkē tibuṇē? ekkō manussayek vaśayen, ekkō deviyek vaśayen, ekkō tirisenek vaśayen kavuru hō satvayek vaśayen. vidyāmāna vicanaka tamayi ṭikē tibunē.
그 rūpa khandha, vedanā khandha, saññā khandha, saṅkhāra khandha, viññāṇa khandha가 과거에 있었다면 어떻게 있었습니까? 사람으로든, deva로든, 짐승으로든, 어떤 satta로든 있었습니다. 그렇게 드러나 있었던 것입니다.
ehenam atītayē deviyek velā hiṭiyā, brahmayek velā hiṭiyā, manussayek velā hiṭiyā, tirisenek velā hiṭiyā, yakek velā hiṭiyā, pirētayek velā hiṭiyā mokek hari gæna īnavā nam ehema hiṭiyānam gamanak āvā nam api in̆dalā tiyennē oya ṭika tuḷayi.
그러니 과거에 deva였고, brahmā였고, 사람이었고, 짐승이었고, yakkha였고, peta였고—무엇이었든 그렇게 있었다면, 그런 길을 왔다면, 우리가 있었던 것은 그것들 안에서입니다.
ehenam deviyek velā hiṭiyā kivva taniṭicca rūpaskandhayat, vēdanā skandhayak, saṁgnāya skandhayak, saṁkhāra skandhayak, viññāṇa skandhayak manussayek velā innavā kiyalā ada tiyenavada? ahama balanakoṭa pēnavā ēka ada nǣ. edā ehema ekak tibuṇā. ada nǣ.
그러면 deva로 있었다는 그 rūpa khandha, vedanā khandha, saññā khandha, saṅkhāra khandha, viññāṇa khandha가 사람으로 있는 오늘 있습니까? 물어보면 보입니다, 그것은 오늘 없습니다. 그때는 그런 것이 있었지만 오늘은 없습니다.
ehenam mē vidihaṭa tirisenek velā hiṭiyā kiyavana tirisanāgē rūpaskandhaya hō, vēdanā skandhaya hō saṁgnā skandhaya hō, saṁkhāra skandhaya hō, viññāṇa skandhaya hō ada tiyenavā. ada ēkat nǣ.
이처럼 짐승으로 있었다면, 그 짐승의 rūpa khandha든 vedanā khandha든 saññā khandha든 saṅkhāra khandha든 viññāṇa khandha든 오늘 있습니까? 오늘은 그것도 없습니다.
ananta apramāṇa saṁsārayē ananta apramāṇa lōka satvayek vaśayen vidyāmālā hiṭiyā kivvā. ē eka ananta apramāṇa vannā vū rūpaskandha vala, vēdanā skandha vala, saṁgnā skandha vala, saṁkhāraya skandha vala, viññāṇa skandha kǣllakvat ekakvat adanavā. ehenam ada mokak tiyennē? manussayek hæṭiyaṭa tiyena rūpaskandhayayi, vēdanā skandhayayi, saṁgnā skandhayayi, saṁkhāraya skandhayayi, viññāṇa skandhayayi dæn vidyāmāna venavā.
끝없고 헤아릴 수 없는 saṃsāra에서 끝없는 세상 satta로 드러나 있었다고 했습니다. 그 끝없고 헤아릴 수 없는 rūpa khandha, vedanā khandha, saññā khandha, saṅkhāra khandha, viññāṇa khandha 가운데 한 조각이라도 오늘 있습니까? 그러면 오늘 무엇이 있습니까? 사람으로서의 rūpa khandha, vedanā khandha, saññā khandha, saṅkhāra khandha, viññāṇa khandha가 지금 드러나 있습니다.
ehenam atītayē gevuṇā nam ē atītaya hæmehekaṭama mama kivvā nam oya mama kiyapu hæma ekakma api pavatvanna balāporottu vuṇā nam maṭa ōna hæṭiyaṭa. ē eka mamekvat næti karaganna kæmati vuṇē nǣ. eyā pavatvaganna tamayi balāporottu va. apē balāporottuva ēka vuṇāda ē mama kiyana tænak goḍanagāgena magē kiyalā goḍak goḍanagāganna nam balāporottu vuṇē. ēka athæralā ēken vænalā ēken ivat venna balāporottu vuṇē nætnam.
그러니 과거가 지나갔다면, 그 과거의 모든 것을 ‘나’라고 했다면, 그 ‘나’라고 한 모든 것을 내가 바라는 대로 이어 가길 바랐다면—그 가운데 어느 ‘나’ 하나도 없애고 싶지 않았습니다. 그것을 이어 가기를 바랐습니다. 우리의 바람이 이루어졌습니까? 그 ‘나’라는 자리를 쌓고 ‘나의 것’을 많이 쌓기를 바랐지, 그것을 놓아 버리고 그것에서 떠나기를 바라지 않았다면,
apiṭa siddha velā tiyennē mokakda? api koccara kæmæti vunat apiṭa ēka inda hæduvat ēka gevilā næ.
우리에게 무엇이 일어났습니까? 우리가 아무리 좋아하고 붙들어 두려 해도 그것은 닳아 없어지지 않았습니까.
dæn meccara kal apramāṇa saṁsārayē yamek kenā kiyalā kivvānam. etana mama kivvā nam ē skandha pahaṭa ēken ekatu velā bāhira lōkayē yam yam dēval ekatu ēvā magē kivvānam. ē mama kiyapu magē kiyapu ekakvat adam. hæbæyi mama kiyapu magē kiyapu ekakvat ayin karanna kæmæti vunet nætnam. kæmættaṭa anukūlava ituru velat nætnam. meccara kal mama kiyapu magē kiyapu ara mokakda velā tiyennē? mama kæmættak passē magē kæmættaṭa anukūlava nopihiṭā. ēvā gevilā gihillā.
이제 지금껏 헤아릴 수 없는 saṃsāra에서 누군가를 ‘어떤 사람’이라 했다면, 거기서 ‘나’라고 했다면, 그 다섯 khandha에 더해 바깥 세상의 이런저런 것들을 모아 ‘나의 것’이라 했다면, 그 ‘나’, ‘나의 것’이라 한 것 가운데 하나라도 오늘 있습니까? 그런데 ‘나’, ‘나의 것’이라 한 것 가운데 하나도 치우고 싶지 않았는데도 바람대로 남아 있지 않았다면, 지금껏 ‘나’, ‘나의 것’이라 한 그것은 어떻게 되었습니까? 내가 바랐는데도 내 바람대로 머물지 않았습니다. 그것들은 닳아 지나가 버렸습니다.
ehenam ē daham sadākālika ēvā neveyi nisā ē mama kiyapu magē kiyapu ē skandha goḍaval sadātanika vastu novicca nisā vipariṇāmayaṭa patvelā vænasena dharmatāvaya uruma karagatta nisā. kāgēvat kiyamak ahalā hiṭan ēkaṭa gōcara novana nisā.
그 dhamma들이 늘 있는 것이 아니기 때문에, 그 ‘나’, ‘나의 것’이라 한 khandha 무더기들이 늘 있는 것이 아니어서 바뀌고 무너지는 dhammatā를 물려받았기 때문입니다. 누구의 말을 들어도 그것에 따르지 않기 때문입니다.
mohotin mohota vipariṇāmayaṭa patvelā vænasena eka hæmatænama haṭagatta skandha paṁcakayanṭa skandha pahaṭa uruma dharmatāvaya
순간순간 바뀌어 무너지는 것—이것이 어디서든 생겨난 다섯 khandha가 물려받은 dhammatā입니다.
oya dharmatāvaya ikmōpu rūpaskandhayak, vēdanā skandhayak, saṁgnā skandhayak, saṁkhāra skandhayak, viññāṇa skandhayak ahaval satvayā innavā kiyā læbuvayi kiyalā kiyannē kisima tænaka sākṣiyak næha.
그 dhammatā를 넘어선 rūpa khandha, vedanā khandha, saññā khandha, saṅkhāra khandha, viññāṇa khandha를 가진 어떤 satta가 있다고, 그런 것을 얻었다고 할 증거는 어디에도 없습니다.
læbū yabuda skandha pahak ætda mohotin mohota vipariṇāmayaṭa patvelā gevilā væsilā gīvā misak. ē dharmatāvaya uruma karagatta dēval tibuṇā misak skandha kiyalā. sadātanika skandhayak tibicca kisima satvayek vaśayen mama in̆dalā næha. kohomada dænagannē? hiṭiyanna nam mama etana. ada metana koyida?
얻은 다섯 khandha가 무엇이든, 순간순간 바뀌어 닳고 사라져 갔을 뿐입니다. 그 dhammatā를 물려받은 것들이 khandha라는 이름으로 있었을 뿐, 늘 있는 khandha를 가진 어떤 satta로도 나는 있어 본 적이 없습니다. 어떻게 압니까? 내가 거기 있었다면, 오늘 여기는 어떻게 된 것입니까?
anungē sākṣiya va tamangēma sākṣiya ganna.
남의 증거 말고 자기 자신의 증거를 가지십시오.
deviyek vecca tænaka sthira rūpaskandhayak, vēdanā skandhayak, saṁgnā skandhayak, saṁkhāra skandhayak, viññāṇa skandhayak tibuṇana nam oya pahē ekatuvaṭa nam satvayā kivvē. deviyek kiyana tana oya paha tibuṇā nam mamat ehema tænaka hiṭiyā nam kavada hari. ēka istra vecca ekak tibuṇā nam mama metana inna vidihak nǣnē. mama etanadi.
deva였던 곳에 굳건한 rūpa khandha, vedanā khandha, saññā khandha, saṅkhāra khandha, viññāṇa khandha가 있었다면—그 다섯을 모은 것을 satta라 했으니—deva라는 곳에 그 다섯이 있었고 나도 언젠가 그런 곳에 있었다면, 그것이 굳건한 것이었다면 내가 여기 있을 수가 없지 않습니까. 나는 거기 있었을 테니까요.
brahmayek vecca tænakam rūpaskandhayak, vēdanā skandhayak, saṁgnā skandhayak, saṁkhāra skandhayak, viññāṇa skandhayak nisā brahmayava kiyana ekak goḍanægigalā tibuṇā nam ētana sadānika deyak istri deyak tibuṇā nam gevenna næti deyak, væsennē næti deyak ē tuḷa tibuṇanam ada mama etana misak metana innavā.
brahmā였던 곳에서도 rūpa khandha, vedanā khandha, saññā khandha, saṅkhāra khandha, viññāṇa khandha로 brahmā라는 것이 쌓여 있었다면, 거기에 늘 있고 굳건한 것, 닳지 않고 사라지지 않는 것이 있었다면, 오늘 나는 여기가 아니라 거기 있었을 것입니다.
ehenam met pamaṇa kalak āvā vū sasara gamanēdī mama kavuru vuṇā kivvat. maṭa hambavelā nǣ vipariṇāmayaṭa pat vænasennē næti. rūpaskandhayak, vēdanā skandhayak, saṁgnā skandhayak, saṁkhāra skandhayak, viññāṇa skandhayak mama kiyalā allaganna maṭa hambavelā nætnam.
그러니 이렇게 오랫동안 이어 온 saṃsāra의 길에서 내가 누구였다고 하든, 바뀌어 무너지지 않는 rūpa khandha, vedanā khandha, saññā khandha, saṅkhāra khandha, viññāṇa khandha를 ‘나’라고 붙잡을 수 있게 얻어 본 적이 없다면,
dæn kotanada mama in̆dalā tiyena? mama kivvē oya ṭikaṭa nam ē ṭika maṭa ōna hæṭiyaṭa kiyana tattvayaṭa tibuṇē nætnam. mohotin mohotaka gevilā vipariṇāmayaṭa pat velā yannā vū dharmatāvayaka svabhāvayan ē tibunē.
이제 나는 어디에 있었던 것입니까? ‘나’라고 한 것이 그것들이라면, 그것들이 내가 바라는 대로 있는 상태가 아니었다면, 그것들은 순간순간 닳고 바뀌어 가는 dhammatā의 모습으로 있었던 것입니다.
oya tuḷa mamek panavanna giyot hō meccara kalpanaṭa pana vū mama ananta saṁsārayē apramāṇa saṁsārē āpu atdǣvakaṭa mama kiyalā panavāgena hæma ekama hiṭiyā. panavapu mamek kada pennanna nætnam æyi mama næti vunē?
그 안에 ‘나’를 세우려 하면—이렇게 오래도록 세워 온 ‘나’, 끝없는 saṃsāra, 헤아릴 수 없는 saṃsāra를 걸어온 겪음마다 ‘나’라고 세우며 늘 있었습니다. 세운 ‘나’를 하나도 보여 줄 수 없다면 왜 ‘나’는 사라졌습니까?
ehenam ēkaṭa mama kiyanna sū anungē dēkaṭa tamangē kiyanna sūhasu. anungē dē anungē
그러니 그것을 ‘나’라고 하는 것은 남의 것을 자기 것이라 하는 것과 같습니다. 남의 것은 남의 것입니다.
mohotin [ugura kǣrīma] mohota vipariṇāmayaṭa pat velā vænasena dharmatāvayaṭa æti yamak ætda ē dharmatāvaya anukūlava ēka vināśa velā yanavā misak ē dharmatāvaya kriyātmaka vīma misak. oyiṭa ehāṭa magē kæmættaṭa magē ruciyakaṭa anukūlava pavatvanna puḷuvan kisima deyak kisi tænaka nætnam.
순간순간 [헛기침] 바뀌어 무너지는 dhammatā를 지닌 것이 무엇이든, 그 dhammatā에 따라 그것은 무너져 갈 뿐이고, 그 dhammatā가 움직일 뿐입니다. 그 밖에 내 바람이나 내 마음에 맞게 이어 갈 수 있는 것은 어디에도 없다면,
dharmatāvaya ēka nam. ē ma mama kiyana ekē pavatvanna puḷuvan eka kǣlla mokakda ēka? mama kiyana ekaṭa ganna puḷuvan nigamanaya karanna puḷuvan ekak etana tibuṇāda
dhammatā가 그렇다면, 그 ‘나’라는 것 가운데 이어 갈 수 있는 조각 하나는 무엇입니까? ‘나’라고 잡을 수 있고 매듭지을 수 있는 것이 거기 있었습니까?
ehenam mama hiṭiyā kiyannē mokada maṭa ōna hæṭiyaṭa pavatvanna puḷuvan ekak etana tibilā næhanam icca sē pavatvanna puḷuvan ekak etana nætnam mokada karannē? oya haṭagatta hæma skandha paṁcakayakma kæmati sē nǣ. kæmættaṭa anukūlava næti skandha paṁcakayak tamayi api aragena tiyennē oya vidihaṭa.
그러니 ‘내가 있었다’는 것은 무엇입니까? 내가 바라는 대로 이어 갈 수 있는 것이 거기 없었다면, 마음대로 이어 갈 수 있는 것이 없다면, 어떻게 합니까? 생겨난 다섯 khandha 모두가 마음대로 되지 않습니다. 바람에 맞지 않는 다섯 khandha를 우리는 그렇게 붙잡고 있습니다.
mēka tērum ganna ōnē. etakoṭa menna mē ṭika api hariyaṭa tērum gattā nam etanin apiṭa apiṭa tērenna paṭan gannavā mokakda mama kiyana hæn̆gīma apē dr̥ṣṭiyak vaśayen tabāgattā mama karaganna bæri dēkaṭa.
이것을 알아야 합니다. 이것들을 제대로 알았다면 거기서부터 우리에게 와닿기 시작합니다. 우리가 ‘나’라는 느낌을 견해로 지니고 있었던 것이 무엇이었는지—‘나’로 만들 수 없는 것에 대해서였음을.
ehenam ada tiyena mē manussayek vaśayen inna manussa rūpaskandhaya manussayek vaśayen apiṭa mē dæneena vēdanā skandha manussayek vaśayen han̆duna saṁgnā skandhaya manussayek vaśayen han̆dunā goḍanagena saṁkhāra skandhaya manussayek vaśayen goḍana viññāṇa skandhaya edā tibuṇada? etakoṭa apiṭa pēnavā ēka edā tibilā næ.
그러면 오늘 사람으로 있는 이 사람의 rūpa khandha, 사람으로서 우리가 느끼는 vedanā khandha, 사람으로서 알아보는 saññā khandha, 사람으로서 쌓는 saṅkhāra khandha, 사람으로서의 viññāṇa khandha가 그때에도 있었습니까? 그러면 우리에게 보입니다. 그것은 그때 있지 않았습니다.
ada tibicca eka edā nǣhæ. edā tibicca eka ada nǣha. dæn matuvaṭa tiyenna tiyenavā nam yamak ēka dænnē nǣ. vitarak nǣ. atītaya vicca eka vartamānayet nǣha anāgatayēt nǣ. dæn tiyena eka atītayēt nǣ anāgatayēt nǣ. matu anāgatayēdī goḍanægena eka dænut nǣ atītayēt næhæ.
오늘 있는 것은 그때 없었고, 그때 있던 것은 오늘 없습니다. 앞으로 있을 무엇이 있다면 그것은 지금 없습니다. 그것뿐이 아닙니다. 과거에 있던 것은 지금도 없고 앞으로도 없습니다. 지금 있는 것은 과거에도 없었고 앞으로도 없습니다. 앞으로 쌓일 것은 지금도 없고 과거에도 없습니다.
ehenam kotanada mav panvanna anna ēkin eka api arama balanna ōnē. ehenam metenṭa mav panavannē kohomada?
그러면 어디에 ‘나’를 세웁니까? 그것을 하나하나 우리가 살펴보아야 합니다. 그러면 여기에 ‘나’를 어떻게 세웁니까?
īyē tibicca rūpaskandhaya, vēdanā skandhaya, saṁgnā skandhaya, saṁkhāra skandhaya, viññāṇa skandhaya ada tiyenavā.
어제 있던 rūpa khandha, vedanā khandha, saññā khandha, saṅkhāra khandha, viññāṇa khandha가 오늘 있습니까?
ada tiyennē ada koraṇayagena rūpaskandhayayi, vēdanā skandhayayi, saṁgnā skandhayayi, saṁkhāra skandhayayi, viññāṇa skandhaya ehenam adakoṭa nægena mē rūpaskandhaya, vēdanā skandhaya, saṁgnā skandhaya, saṁkhāra skandhaya, viññāṇaskandhaya heṭa tiyenavada
오늘 있는 것은 오늘 쌓인 rūpa khandha, vedanā khandha, saññā khandha, saṅkhāra khandha, viññāṇa khandha입니다. 그러면 오늘 쌓이는 이 rūpa khandha, vedanā khandha, saññā khandha, saṅkhāra khandha, viññāṇa khandha가 내일 있습니까?
heṭa goḍanægunot heṭa rūpaskandhayayi, vēdanā skandhayayi, saṁgnāya skandhayayi, saṁkhāra skandhayayi, viññāṇa skandhayayi heṭa goḍanægena tibicca hētura heṭa goḍanæge tibuṇā. ada kiyana hētu nisā ada goḍanæginavā. īyē tibicca hētu nisā īya goḍana rægienavā.
내일 쌓인다면, 내일의 rūpa khandha, vedanā khandha, saññā khandha, saṅkhāra khandha, viññāṇa khandha는 내일 쌓일 원인으로 내일 쌓입니다. 오늘의 원인으로 오늘 쌓입니다. 어제 있던 원인으로 어제 쌓였습니다.
dæn venasa balāganna ōnē mokeda nemeyi kivvē kiyalā.
이제 무엇이 아니라고 했는지, 그 차이를 보아야 합니다.
api davas tunakaṭa kāla sīmāva dæn pæya tunakaṭa kiṭi karanavā. gevicca pæyayi vartamāna pæyayi anāgata pæyayi.
사흘이라는 시간을 이제 세 시간으로 줄여 봅시다. 지난 시간, 지금 시간, 앞으로의 시간.
atīta pæya tibicca rūpaya, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa mē pæyē tiyenavā.
지난 시간에 있던 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa가 이 시간에 있습니까?
tava matu pæyakin pæyakadī haṭaganna tibennā vū rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇaya dæn tiyenavā. tava pæyakin haṭaganna hari dænnē. pæyak gevicca hari ēka dæn gevilā ivarayi.
다음 시간에 생겨날 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa가 지금 있습니까? 한 시간 뒤에 생겨날 것은 지금 없습니다. 지난 한 시간의 것은 이미 닳아 끝났습니다.
āya pæya aragena vināḍi tunakaṭa passanavā. keṭi karalā keṭi karalā ætta palāgena enna.
다시 한 시간을 세 분으로 줄입니다. 줄이고 줄여서 참을 살피며 나아가십시오.
gevicca vināḍiyē, tibicca rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa dæn vināḍiyē tiyenavā.
지난 일 분에 있던 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa가 지금 이 일 분에 있습니까?
dæn vināḍiyē gonnanægennā vū rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa īḷan̆gaṭa gonnægena vināḍiya tava tiyenavā. ēka tava gonnægilā næ. issellā vināḍiya gevuṇā. dæn vināḍiya kriyātmaka venavā. īḷan̆ga vināḍiya tava ahavē nǣ.
지금 이 일 분에 쌓이는 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa—다음에 쌓일 일 분은 아직 남아 있습니다. 그것은 아직 쌓이지 않았습니다. 앞의 일 분은 지나갔고, 지금 일 분은 움직이고 있고, 다음 일 분은 아직 오지 않았습니다.
dæn vināḍiya tatva tunakaṭa bedenavā. satva tuna kǣllak gannavā. gevicca tatvarayē tibuṇā vū rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa mæda satvarē nǣ. mæda satvaraya gonnægena rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa matu tatvareyet næhæ. gevicca tatvarayet næ. tātraya kōḍi gānakaṭa bisa koṭasak gattat oya tunaṭa bedennē ohomayi.
이제 일 분을 세 초로 나눕니다. 세 초 조각을 잡습니다. 지난 초에 있던 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa는 가운데 초에 없습니다. 가운데 초에 쌓이는 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa는 다음 초에도 없고 지난 초에도 없습니다. 일 초를 몇 억 조각으로 나누어 한 조각을 잡아도 그렇게 셋으로 나뉩니다.
mayanna kiyalā mayanna kiyana vacanayaka kiyanakoṭa yana kālē sīmā tuḷa epadu kṣaṇa vāra kīyak evilalā.
‘마얀’ 하고 낱말 하나를 말하는 시간 안에 그런 찰나(khaṇa)가 몇 번이나 지나갔습니까?
ehenam mama kiyanakan pavatina rūpaskandhayak, vēdanā skandhayak, saṁgnā skandhayak, saṁkhāra skandhayak, viññāṇa skandhayak yam tænaka panavan̆da lōkē nætnam. mokaṭada mama kivvē? mama pævita.
그러니 ‘나’라고 말하는 동안만이라도 이어지는 rūpa khandha, vedanā khandha, saññā khandha, saṅkhāra khandha, viññāṇa khandha를 세상 어디서도 세울 수 없다면, 무엇을 ‘나’라고 했습니까? ‘나’는 이어졌습니까?
gevicca ēvā piḷiban̆da mataka saṭahan vī. kriyātmakena kriyā saṭahanē. matu anāgatayē balāporottu vannā vū balāporottu saṭahanē ekatu karalā kæṭi karalā nætimē goḍanagalā hitē tiyāya innavā. menna mēkaṭa kiyanavā mama yana dr̥ṣṭiyayi kiyalā.
지나간 것들에 대한 기억의 자국, 지금 움직이는 움직임의 자국, 앞으로 바라는 바람의 자국을 모아 뭉쳐서 마음속에 쌓아 두고 있습니다. 이것을 ‘나’라는 견해라고 합니다.
dæn mama vigraha karalā pennanna kivvā koteenada mama kivvē kiyalā kotanin pennannē? annaṭa venasa.
이제 ‘나’라고 한 것이 어디인지 풀어서 보여 달라고 하면, 어디서 보여 줍니까? 그것이 차이입니다.
dæn api kotana ida apiṭa apiṭa athærī giyānam yam tænakin læbuṇē nætnam yam tænakin. ē athærī giya koṭasayi. nolæbuṇa koṭasayi athæralā. kriyātmaka vena koṭasē mama hoyanna giyot. mayanna kiyalā īḷan̆ga mayanna kiyanna issellā kriyātmaka vana koṭasa paḷaveni mayanna kiyana tibipicca rūpa vēdanā saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇaya ē mayanen ivarayi. devæyana kiyanakoṭa tibipicca rūpa, vēdanā, saṁkhāra, saṁ viññāṇaya deveni māyana kiyana goḍanæguṇa eka ivaranavā. mayana kenat rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇaya gonna nææcca ivara nam. mama kiyana ekan ekākārava pavatinnē næti. mama kiyalā pænevvē mokēda?
이제 우리가 어떤 곳에서 놓쳐 버렸고 어떤 곳에서 얻지 못했다면, 그 놓쳐 버린 부분과 얻지 못한 부분을 빼고 움직이는 부분에서 ‘나’를 찾으려 하면—‘마얀’이라고 하고 다음 ‘마얀’을 말하기 전에 움직이는 부분, 첫 번째 ‘마얀’을 말할 때 있던 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa는 그 ‘마얀’으로 끝납니다. 두 번째를 말할 때 있던 rūpa, vedanā, saṅkhāra, viññāṇa, 두 번째 ‘마얀’에서 쌓인 것도 끝납니다. ‘마얀’을 말하는 동안 쌓인 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa가 끝난다면, ‘나’라는 것이 한결같이 이어지지 않는다면, ‘나’라고 세운 것은 무엇이었습니까?
ehenam metana api ekak dakinna. kriyādhāmaya yamtākkal pævætagena enavada? kriyādhāmaya nisā māyāvak lōkē bihivenavā.
그러니 여기서 하나를 보십시오. 움직임의 흐름이 이어지는 동안은 그 흐름 때문에 세상에 māyā가 생겨납니다.
menna mē bihilā tiyena vidyāmāna māyāvaṭa mama kiyana saṁgnāven mama kiyana dr̥ṭtiyen api bæn̆denavā.
이렇게 생겨나 드러난 māyā에 ‘나’라는 saññā, ‘나’라는 견해로 우리는 묶입니다.
hæbæyi api koccara mama kivvat apē dr̥ṣṭiyak apē ladiyak ærenna. ē mama yana dr̥ṣṭiyaṭa, mama yana ladiyaṭa lōka dharmatāvē aṁśu mātrayakvat venas karanna bæ. venas vennē næha. ē vipariṇāmaya venas vennē næha. namut mama yana dr̥ṣṭiya yam tænakada nokæḍēvā, nobæn̆dīvā, vināśa novā mā kæmatiyē pavasīvā kiyana dr̥ṣṭiya matayi balāporottu æti karannē mama.
하지만 우리가 아무리 ‘나’라고 해도 그것은 우리의 견해, 우리의 받아들임일 뿐입니다. 그 ‘나’라는 견해, ‘나’라는 받아들임으로 세상의 dhammatā를 티끌만큼도 바꿀 수 없습니다. 바뀌지 않습니다. 그 바뀌어 감은 달라지지 않습니다. 그러나 ‘나’라는 견해는 어디서든 ‘깨지지 말라, 무너지지 말라, 사라지지 말라, 내 바람대로 이어지라’는 견해에 기대어 바람을 일으킵니다.
mama yana balāporottu yam tænaka nam oya ṭikat ekkayi mama goḍannaganna hadannē. mama næhilā bæri. mama jīvat venna ōnē. maṭa ōna hæṭiyaṭa tiyenna ōnē. oya kiyana mama kiyana dr̥ṣṭiyat ekkalā oya ṭika bæn̆dilā hima pavatvanna ōnē.
‘나’라는 바람이 어디에 있든, 그것들과 함께 ‘나’를 쌓으려 합니다. ‘나는 사라질 수 없다. 나는 살아야 한다. 내가 바라는 대로 있어야 한다.’ 그 ‘나’라는 견해와 함께 그것들이 묶여 이어져야 합니다.
maṭa kæmati sē pavatinna ōnē. kæmati sē pævætvīma mama kiyana dr̥ṣṭiyat ekka bæn̆dilā tiyena īḷan̆ga ēken dr̥ṣṭi jālaya sahuṇa ekak.
‘내 바람대로 이어져야 한다.’ 바람대로 이어 가는 것이 ‘나’라는 견해와 묶여 있고, 다음으로 그것으로 견해의 그물이 엮인 것입니다.
ehenam velā tiyennē mokakda? kæmati sē pavatvanna puḷuvan mamek lōkē vidyāmānaya næti dēkaṭa lōka satvayā balāporottu venavā. kæmati sē pavatvanē goḍanaganna.
그러면 어떻게 된 것입니까? 바람대로 이어 갈 수 있는 ‘나’가 세상에 드러나 있지 않은데, 세상 satta는 그것을 바랍니다. 바람대로 이어 가고 쌓으려고.
menna mēka yam davasaka dækkannaṭa passē bæri deyak hora karanna nēda mē dan̆galanna. siddha vennē næti deyak udesā nēda mē adahas matu karanna. goḍanaganna bæri mamek goḍanagannē nēda mē dan̆gana onna ōka dækkaṭa passē. mama kiyalā ganna rūpaskandhaya sudusu vēdanā skandhaya sudusu saṁgnā skandhaya sudusu saṁkhāra skandhaya sudusu viññāṇa skandhaya sudusuda kiyalā. menna mē ṭika tamāgē nuvaṇaṭama gōcara venavā.
이것을 어느 날 본 뒤에는—할 수 없는 것을 하려고 버둥거린 것 아닙니까? 일어나지 않는 것을 위해 생각을 일으킨 것 아닙니까? 쌓을 수 없는 ‘나’를 쌓으려고 버둥거린 것 아닙니까? 그것을 본 뒤에는, rūpa khandha가 ‘나’로 잡기에 마땅한지, vedanā khandha가, saññā khandha가, saṅkhāra khandha가, viññāṇa khandha가 마땅한지—이것들이 자기 슬기에 그대로 와닿습니다.
ē ē mokada nægena hētuphala dharmayak vitarayi. magē nuvaṇa kiyalā gattā lōka sammata katāva vitarayi.
그것들은 그때그때 쌓이는 원인과 열매의 dhamma일 뿐입니다. ‘나의 슬기’라고 한 것도 세상의 합의된 말일 뿐입니다.
nuvaṇaṭa hētukāraka vannā vū sparśayen nuvaṇa næmati phalaya kiyanavā. ē ē mohotē hæṭena sparśaya tava samaturaṭa āvot ē anukūla phalayak velā nuvaṇa kiyana ekak vidyāmānaya velā lōkē vidyāmānaya venavā.
슬기의 원인이 되는 phassa로 슬기라는 열매가 생긴다고 합니다. 그때그때 일어나는 phassa가 고르게 갖추어지면 그에 맞는 열매가 되어 슬기라는 것이 드러나 세상에 나타납니다.
dæn nuvaṇa kiyana ekak ven karalā tiyanna puḷuvanda? æhuvanot ātma dr̥ṣṭiya nam ven kaḷa hæki. hētuphalayak vaśayen gevi yana kriyādhāmayak hæṭiyaṭa yathārthayen tiyennē næ.
이제 슬기라는 것을 따로 떼어 둘 수 있느냐고 물으면, attā 견해로는 떼어 낼 수 있겠지만, 원인과 열매로 지나가는 움직임의 흐름으로서는 실제로 있지 않습니다.
ehenam yamak yamsē mē mēka mesē kiyalā vaṭahā gænīmē yam nuvaṇak æti. ē nuvaṇavat allanna puḷuvan deyak ēkē næha. ēkat hētuphala kriyādhāmaya.
그러니 무엇이 어떻게 ‘이것은 이렇다’고 알아차리는 어떤 슬기가 있습니다. 그 슬기조차 거기서 붙잡을 수 있는 것이 없습니다. 그것도 원인과 열매의 움직임 흐름입니다.
ehenam ē hētuphala kriyādhāmaya mokaṭada mehe ævinnē? ē tuḷa mehevannē mokada ēken mehe vunot tamayi asāratvaya dænagena duk andarāva matu karapu yam hētuvak æṭa nam ē hētuva natara karanna [saṁgītaya] anna ē kriyāvaliya natara kirīmē prayōjanaya nisā pragnāva mehema pragnāva tuḷa kriyātmaka venavā misa pragnāva hon̆da nisā pragnāva tuḷa innavā kiyana eka gattē nætnam anna edāṭa ārya gnānaya pahaḷa venavā.
그러면 그 원인과 열매의 흐름이 왜 여기 이렇게 왔습니까? 그 안에서 왜 이렇게 됩니까? 그것으로 이렇게 될 때에야 알맹이 없음(asāra)을 알고, dukkha의 이어짐을 일으킨 원인이 있다면 그 원인을 멈추게 됩니다. [음악] 그 흐름을 멈추는 쓸모 때문에 paññā가 이렇게 paññā 안에서 움직이는 것이지, paññā가 좋아서 paññā 안에 머문다고 잡지 않는다면, 그날 ariya의 앎이 일어납니다.
ehena allapu ekakvat næhæ ārya gnānaya dharmaya tuḷin yathārthaya dækalā dharmaya tuḷinma vami midenavā nisā. allagatta ekak nǣha. maṭa mehema nōnak tiyenavā kiyana hæn̆gīmak næhæ. ehema allanna hekut nǣha kiyalā dakinavā. ehenam mokakda ē nuvaṇē goḍannægennē?
그러면 붙잡은 것이 하나도 없습니다. ariya의 앎은 dhamma를 통해 참을 보고 dhamma를 통해 벗어나기 때문에 붙잡은 것이 없습니다. ‘나에게 이런 슬기가 있다’는 느낌이 없습니다. 그렇게 붙잡을 수도 없다고 봅니다. 그러면 그 슬기에서 무엇이 쌓입니까?
hētuphala kriyādāmayak vaśayen kriyātmaka venakoṭa īṭa anukūlavannā hētunam phaladāmayak vaśayen nuvaṇa næmati pragnāva næmati caitasatika paramparāva gonnægenna. æyi ēka gonnagannē? ēkaṭa tamayi mē mōḍakama tērum ganna puḷuvan hækiyāva læbiṭa athari novælīm vin̆dīǣmē kārya siddha vennē. anna ē kāraṇaya siddha karana nisā ēka goḍanaganavā. ē kāraṇaya siddha vunāṭa passē athærenna vælīma vidihakaṭa passē ēka gonna balāporottuvak tiyenavā ēkat ivarayi.
원인과 열매의 흐름으로 움직일 때, 그에 맞는 원인과 열매의 흐름으로 슬기라는, paññā라는 cetasika의 이어짐이 쌓입니다. 왜 그것이 쌓입니까? 그것으로 이 어리석음을 알아차릴 힘을 얻어 내려놓고, 달라붙지 않고, 벗어나는 일이 이루어지기 때문입니다. 그 일을 이루므로 그것을 쌓습니다. 그 일이 이루어진 뒤, 내려놓고 달라붙지 않고 벗어난 뒤에는, 그것을 쌓을 바람이 있다면 그것도 끝납니다.
ehenam mama yathābōdhaya kaḷā kiyannā vū yamkisi dr̥ṣṭiyak tibuṇanam ē dr̥ṣṭiyat ivaralā.
그러니 ‘나는 있는 그대로 깨달았다’는 어떤 견해가 있었다면 그 견해도 끝납니다.
anna ēvāda ara kiyanavā paṭinissaggānupassī assa śikṣāva sik ve paṭinissaggānupassī passa śikṣāven sit vena. siyalu dē piḷi noganna tænṭa pat vunē. paha kaḷa yuta pahakaṭa dænna.
그것이 바로 ‘paṭinissaggānupassī assasissāmīti sikkhati, paṭinissaggānupassī passasissāmīti sikkhati’라고 하는 것입니다. 모든 것을 받아들이지 않는 자리에 이르렀습니다. 버려야 할 것을 버린 것입니다.
anna nogænīma san̆dahā kumakda kaḷa yuttē? pragnāven tīraṇaya kaḷa yuttē. pragnāva gonna nææga ē nisā. antimaṭa ē pragnāven yakas karagattā nam athæren noværī midī giyāṭa passē allapu kisima deyak næ pādānayen nidahas vuṇā nam pragnāven kele upādānaya nidahas kara gænīma upādānaya bæn̆dīmen nidahas vuṇā nam āyē pragnāva goḍannaganna balāporottu vennē næ.
그러면 받아들이지 않기 위해 무엇을 해야 합니까? paññā로 판단해야 합니다. 그래서 paññā가 쌓입니다. 마침내 그 paññā로 이루어 내려놓고 달라붙지 않고 벗어난 뒤에는 붙잡은 것이 하나도 없습니다. upādāna에서 풀려났다면, paññā로 upādāna에서 풀려났다면, upādāna의 묶임에서 풀려났다면, 다시 paññā를 쌓기를 바라지 않습니다.
piḷigatta paṭinisaddaga passē siyalla ivarayi. aṁśu mātrayak hō upādānayak piḷigattē næti tæna bhavayak nǣhæ bhavaya nætnam jātiyak næhæ. jāti nætnam jarāmara keḷavarak. edāṭayi arihatvayē avasāna keḷavara
받아들인 것을 놓아 버린(paṭinissagga) 뒤 모든 것이 끝납니다. 티끌만큼의 upādāna도 받아들이지 않은 곳에는 bhava가 없습니다. bhava가 없으면 jāti가 없습니다. jāti가 없으면 jarāmaraṇa가 끝납니다. 그날이 arahant 됨의 마지막 끝입니다.
ati siyum. dæn menna mē ṭika siddha vena ākāraya tamayi. mē mārgāṁga mārga saha phala aṭa sōvan mārgaya sōvān phalaya sakr̥dāgāmī mārgaya sakr̥dāgāmī phalaya arihat anāgāma mārgaya anāgāma phalaya arihat mārgaya arihat phalaya kiyana mē aṭen siddha vennē onna oya ṭika oya pragnāva mūlya karagena ē pragnāva goṇagalā pragnāva tuḷin lōkaya asarayi kiyalā dænagannakō
아주 미묘합니다. 이제 이것들이 일어나는 방식이 바로 이것입니다. magga와 phala 여덟—sotāpatti magga, sotāpatti phala, sakadāgāmī magga, sakadāgāmī phala, anāgāmī magga, anāgāmī phala, arahatta magga, arahatta phala—이 여덟으로 일어나는 것이 바로 그것들입니다. 그 paññā를 바탕으로 paññā를 쌓아, paññā로 세상이 알맹이 없다는 것을 알면,
athærīmē noyælmē midīmē kriyāvaliya siddha venavā. yamak athæruṇa nam novælī giyā nam midī giyā nam monavada midī giyē? chanda rāgaya ehidi vena kæmætta
내려놓음, 달라붙지 않음, 벗어남의 흐름이 일어납니다. 무엇이 내려놓아지고 달라붙지 않고 벗어났다면, 무엇에서 벗어났습니까? chanda rāga, 거기에 생기는 바람입니다.
haṭagatta phala dharmayak tiyenavā nam ēkat ara vagēma mohotin mohotē bidilā kriyātmaka velā gihihillā ēka vænasīmak tiyenavā. ōpan yamak ættanam ēkaṭa vænasīmak tiyenavā. keḷavara vīmak tiyenavā. anna ē keḷavara vīma siddha vīma nisā apiṭa phalaya gæna hita hitā dan̆ga deyak næhæ. ēka vænasena ekak tamayi goḍanæguṇē kiyalā kiyā danna. vænasena ekak goḍanæguṇa nam ēka næti karaganna api mahansi. ēka næti venna dāṭa næti vennē.
생겨난 열매 dhamma가 있다면 그것도 앞서처럼 순간순간 부서지고 움직여 가서 사라짐이 있습니다. 생겨난 무엇이 있다면 그것에는 사라짐이 있습니다. 끝남이 있습니다. 그 끝남이 일어나기 때문에 우리는 열매에 대해 이리저리 생각하며 버둥거릴 것이 없습니다. 쌓인 것은 사라지는 것이라고 압니다. 사라지는 것이 쌓였다면, 그것을 없애려고 우리가 애쓸 것이 없습니다. 그것은 사라질 날에 사라집니다.
yaḷi yali goḍa nægena hētuvak tibuṇanam ēka næti karagatdāṭa yaḷi phalayak vaśayen dukak goḍanæguṇa nam ēkaṭa hētu nætnam yali goḍa nægennē næha.
거듭 쌓이게 하는 원인이 있었다면 그것을 없앤 날에는, 다시 열매로 dukkha가 쌓였더라도 그 원인이 없으면 다시 쌓이지 않습니다.
goḍanægecca eka avasānaya vena bava dannavā ēka kāntaya ehenam phalayak vaśayen læbuṇā æsa kana divanāsaya śarīraya mana ēkāntayen gevilā vænasena ṭikak bava dannavā. ēka keḷavara karaganna apiṭa mahansi venna deyak næhæ ēkantaya venna da. mokada
쌓인 것은 끝난다는 것을 압니다. 틀림없이 그렇습니다. 그러니 열매로 얻은 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음은 틀림없이 닳아 사라지는 것들임을 압니다. 그것을 끝내려고 우리가 애쓸 것이 없습니다. 틀림없이 그렇게 됩니다.
sadātanakū rūpayak, vēdanāvak, saṁgnāvak, saṁkhārayak, viññāṇayak goḍanægilā næti bava dharmānukūlava dækkaṭa passē. ehenam apiṭa phalaya piḷiban̆da praśnayak næha. ē rūpaya goḍanæguṇa nam vænasena bava dannavā. yam vēdanāvak goḍanæguṇa nam vænasena bava dannavā. yam saṁgnāvak gonna næguṇa nam vænasena bava dannavā. yam saṁkārayak gonna nææ nam vænasena bava dannavā. yam viññāṇayak gonna næguṇa nam venasena bava dannavā.
왜냐하면 늘 있는 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa는 쌓인 적이 없음을 dhamma에 맞게 본 뒤이기 때문입니다. 그러니 우리에게 열매에 대한 문제는 없습니다. 어떤 rūpa가 쌓였다면 사라진다는 것을 압니다. 어떤 vedanā가 쌓였다면 사라진다는 것을 압니다. 어떤 saññā가 쌓였다면 사라진다는 것을 압니다. 어떤 saṅkhāra가 쌓였다면 사라진다는 것을 압니다. 어떤 viññāṇa가 쌓였다면 사라진다는 것을 압니다.
yali goḍanagannē kumakinda? anna ēka ayin karalā dæmaṭa passē gamana ivarannā. duk parapura digaṭa geniyanna gamanak tibuṇam onna oya chanda rāgaya nisayi siddha vunē.
다시 쌓는 것은 무엇으로입니까? 그것을 치워 버린 뒤에는 길이 끝납니다. dukkha의 줄기를 길게 이어 갈 길이 있었다면, 그것은 바로 chanda rāga 때문에 일어났습니다.
cachanda rāgaya duru karanna yam pragnāvakin yaṭariya kaḷā nam avabōdhaya læbunaṭa passē athærena vælin midī giyā nam chandara rāgaya nævata haṭaganna hētu vuṇē. satyaya dækalā athæriya giyā nam nævata vārayak duṭu satvaya noduru satyayaṭa pat vennē næha.
chanda rāga를 치우려고 어떤 paññā로 일을 했다면, 깨달음을 얻은 뒤 내려놓고 달라붙지 않고 벗어났다면, chanda rāga가 다시 생길 원인이 무엇이겠습니까. 참을 보고 내려놓았다면, 한 번 본 satta는 다시 참을 보지 못한 상태로 떨어지지 않습니다.
ehenam hētuva keḷavara kaḷā nam tiyena phalaya keḷavara veyi matuphalaya duru veyi. menna mēka yam talamakin avabōdha vena maṭṭamada? mārgaya væḍenavā.
그러니 원인을 끝냈다면 있는 열매도 끝나고 앞으로의 열매도 치워집니다. 이것을 어느 수준까지 깨닫느냐에 따라 magga가 자랍니다.
ē mārgaya væḍenakoṭa ē avasthāvēdī avabōdhaya pūrṇaya vennaṭa yam ē candrā koṭasak athærena vælīma vidiyana. anna ē yam candrā koṭasak athæra novælīma midīnam ē maṭṭamaṭa ēken midunā.
그 magga가 자랄 때, 그때에 깨달음이 차오르는 만큼 chanda rāga의 어떤 부분이 내려놓아지고, 달라붙지 않고, 벗어납니다. 그 chanda rāga의 어떤 부분을 내려놓고 달라붙지 않고 벗어났다면, 그 수준만큼 그것에서 벗어난 것입니다.
dæn ōka api tērum ganna bæ mē chanda rāgaya kiyalā api mē kiyana bæn̆dīma avidyāva nisā goraṇagæna bæn̆dīma ekrā pæhænak vāgē pæhænak vāgē goḍanæganavā. anāgatayaṭa goḍanagalā bæn̆dilā han̆davāgena innavā. ēka æmilā innavā. dæn mēka kæḍennē næhæ.
이제 그것을 우리는 쉽게 알 수 없습니다. 이 chanda rāga라는, 우리가 말하는 이 묶임은 avijjā 때문에 쌓인 묶임으로, 어떤 밧줄처럼, 밧줄처럼 쌓입니다. 앞날로 쌓아 묶어 매달고 있습니다. 그것에 걸려 있습니다. 이제 이것은 끊어지지 않습니다.
nikan kæḍennē næhæ kanna kramayak tiyenavā. asārayi, asārayi, asārayi kiyana vaṭahīmak āvā nam ē asārayi kiyana væṭahīmē tamayi kaḍana śaktiya tiyennē. arahǣhæna kaḍanna śaktiya
그냥은 끊어지지 않지만 끊는 방법이 있습니다. ‘알맹이 없다, 알맹이 없다, 알맹이 없다’는 깨달음이 왔다면, 그 ‘알맹이 없다’는 깨달음에 끊는 힘이 있습니다. 그 밧줄을 끊는 힘이.
menna mē asārayi asārayi kiyalā væṭahīmē daham ahalā paḷaveni gnānaya pahaḷa vena. ē gnānayaṭa hækiyāvak tiyenavā rǣhæn tunak aranna. sakkāya diṭṭhiya itikicchā sīlabbata parāmāsen ræhæ tuna kæḍilā yanavā ē avabōdhayat ekka ēka venakin bǣ ekenmayi karanna ōnē. bhava ræhæ kāma rāgayayi paṭighayayi kiyana mē ræhæṇa kæḍunnē næ.
이 ‘알맹이 없다, 알맹이 없다’는 깨달음으로, dhamma를 듣고 첫 번째 앎이 일어납니다. 그 앎에는 세 밧줄을 끊는 힘이 있습니다. sakkāya diṭṭhi, vicikicchā, sīlabbata parāmāsa—이 세 밧줄이 그 깨달음과 함께 끊어집니다. 그것은 따로따로는 안 되고 한꺼번에 해야 합니다. bhava의 밧줄인 kāma rāga와 paṭigha라는 밧줄은 끊어지지 않았습니다.
yaḷi yali āvarjanā karamin asārayi kiyana eka væṭahīma enna ennē.
거듭 거듭 되새기며 ‘알맹이 없다’는 깨달음이 점점 옵니다.
kāma lōkaya asārayi kiyalā væṭahīma enavā īṭa kāma lōkaya asārayi kiyalā aya væṭahīma āpuṭa ara kāma rāgayayi paṭighiyayi kiyana deka paḷamu avasthāvak tiyenavā ædilā akriya. balagannavana śaktiya næti velā yanavā. kulappu karana poḷam̆buvana śaktiya næti vena maṭṭamaṭa duravala velā yanavā. mē tava avasthāvak.
kāma 세상이 알맹이 없다는 깨달음이 옵니다. kāma 세상이 알맹이 없다는 깨달음이 다시 오면, kāma rāga와 paṭigha 두 가지가 처음으로 느슨해져 힘을 잃는 때가 있습니다. 끌어당기는 힘이 없어집니다. 들뜨게 하고 꾀어내는 힘이 없어질 만큼 약해집니다. 이것이 또 하나의 단계입니다.
anna ē avasthāvaṭa pat vunāpa kiyanavā sakr̥dāgāmī phalayaṭa pat vuṇā.
그 단계에 이르면 sakadāgāmī phala에 이르렀다고 합니다.
ē kāmarāgaya paṭighayāgi bæn̆duna ræhæn deka bidira yanavā īḷan̆gaṭat asārayi kiyalā væḍa tava maṭṭamaka. anna ē maṭṭamaṭa āpruvahama ēkat saralā giyā.
kāma rāga와 paṭigha로 묶인 그 두 밧줄이 부서져 가고, 다음에도 ‘알맹이 없다’를 또 한 수준 더 닦습니다. 그 수준에 이르면 그것도 풀려 나갔습니다.
ædunā ædunā ædilā ædilā kælla yanavā. ēhā samāna tava rǣn pahak tiyenavā rūpa rāga arūpa rāga māna uddat avidyā kiyalā. anāgāmī mārgaya arihat mārgaya anāgāmī phalin arihat mārga vaḍanakoṭa asāratvayamayi dænagannē anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayenmayi balannē.
당겨지고 당겨지고 늘어나 끊어져 갑니다. 그와 비슷한 밧줄이 다섯 더 있습니다. rūpa rāga, arūpa rāga, māna, uddhacca, avijjā입니다. anāgāmī magga, arahatta magga—anāgāmī phala에서 arahatta magga를 닦을 때 오직 알맹이 없음을 알고, anicca로, dukkha로, anatta로 봅니다.
anna etanaṭa mokada tiyennē ē rǣm paha giyahama chandara rāgayaṭa ayiti rǣndayama ivara. lōkayaṭa bæn̆duna chanda rāgaya rǣndayaka bæn̆dilā tiyenavā ēka tamayi galavāganna bæruva innē. anna ē ræhændaya bidilā giyahama bhava bandhana 10yama ivarayi.
그곳에 무엇이 있습니까? 그 다섯 밧줄이 끊어지면 chanda rāga에 속한 밧줄 전체가 끝납니다. 세상에 묶인 chanda rāga는 밧줄로 묶여 있는데, 그것을 풀지 못하고 있는 것입니다. 그 밧줄이 끊어지면 열 가지 bhava의 묶임이 모두 끝납니다.
ēkē ivara nam mokada karannē matu mehe yavannā vū siyalu kriyākalāpaya tin navatinavā. menna mēkaṭa kiyanavā arihat phalaya ē kramānukūlavaya ṭikē ænna ōnē.
그것이 끝나면 어떻게 됩니까? 앞으로 이리로 보내는 모든 움직임이 완전히 멈춥니다. 이것을 arahatta phala라고 합니다. 그 차례대로 이것들을 보아야 합니다.
itin amutu deyak ekin ekaṭa karanna deyak næhæ. sōgā aṁkāgen deka kramayuyi sakr̥dāgāmīn deka ārya aṣṭhāṁgika mārgayu anāgāmīn tava āryaṣṭhāyaka mārgaya kivu ehema ekak næhæ. ekama ārya aṣṭhāṁgayaka mārgaya arihatvaya ēkayi dakinna ōnē.
따로따로 해야 할 별난 일이 있는 것이 아닙니다. sotāpanna에게 다른 방법, sakadāgāmī에게 다른 ariya aṭṭhaṅgika magga, anāgāmī에게 또 다른 ariya aṭṭhaṅgika magga—그런 것은 없습니다. 하나의 ariya aṭṭhaṅgika magga가 arahant 됨까지 이어집니다. 그것을 보아야 합니다.
saṁ ekatuven mā kiyana midīmaṭa yamak dækiya yutuda ēka sammā diṭṭhi.
‘saṃ’이라는 모임에서 ‘mā’라는 벗어남을 위해 보아야 할 것—그것이 sammā diṭṭhi입니다.
saṁ ekatuvak tiyenavā monavā nisāda? mē lōkē vaṭinavā kiyana dr̥ṣṭiya nisā. anna ē dr̥ṣṭiyen midīma tiyenavā sammā
‘saṃ’이라는 모임은 무엇 때문에 있습니까? 이 세상이 값지다는 견해 때문입니다. 그 견해에서 벗어나는 것이 ‘sammā’입니다.
ē dr̥ṣṭiyen midīmaṭa yamak dækiya yutuda ēkaṭa kiyanavā sammā diṭṭhi yahapat dækīma hari dækīma niværadi dækīma kiyana mē vacana tunenma mēka visan̆danna bæha. ōkak kohoma laukika vacanaya laukikatvaya pennana laukikatvaya ikmala yavanna puḷuvan kamak næti vacana ehenam lōkōttaratvayaṭa pat venna nam ēkaṭa hētukārakana daham mālāvak ahanna ōna.
그 견해에서 벗어나기 위해 보아야 할 것을 sammā diṭṭhi라고 합니다. ‘좋은 봄’, ‘바른 봄’, ‘틀림없는 봄’이라는 이 세 말로는 이것을 풀 수 없습니다. 그것은 lokiya 말, lokiya를 보여 주는 말이라 lokiya를 넘어서게 할 수 없는 말입니다. 그러니 lokuttara에 이르려면 그 원인이 되는 dhamma의 줄기를 들어야 합니다.
saṁ kiyana ekatuven mā kiyana vadīmaṭa yamak dækiya yutuda anna ēka dæka dara sammā diṭṭhiya. næ kumakda dækiya yutu. saṁ ekatuva mokak nisāda haṭagannē? priyayi, manāpayi, yahapatayi lōkē hon̆dayi kiyana mē dr̥ṣṭiya nisā. ōka tamayi ekatu venna hētu. yamak priya nam manāpa nam ēka dālā yanna bæha. ēken midenna bæha. ē saman̆ga ekatu venavā. ē ekatuen midenna nam priyayi manāpayi, yahapatayi kiyannā vū, hon̆dayi kiyannā vū, sārayi kiyannā vū dr̥ṣṭiyak tibunam onna ōka ahak vitara.
‘saṃ’이라는 모임에서 ‘mā’라는 벗어남을 위해 보아야 할 것—그것을 보는 것이 sammā diṭṭhi입니다. 무엇을 보아야 합니까? ‘saṃ’이라는 모임은 무엇 때문에 생깁니까? ‘사랑스럽다, 마음에 든다, 좋다, 세상은 좋다’는 이 견해 때문입니다. 그것이 모임의 원인입니다. 무엇이 사랑스럽고 마음에 들면 그것을 버리고 갈 수 없습니다. 그것에서 벗어날 수 없습니다. 그것과 모입니다. 그 모임에서 벗어나려면, ‘사랑스럽다, 마음에 든다, 좋다, 훌륭하다, 알맹이 있다’는 견해가 있다면 그것을 치워야 합니다.
saṁkīyana ekatuven midīmaṭa nam asāratvaya dakinna ōna.
‘saṃ’이라는 모임에서 벗어나려면 알맹이 없음을 보아야 합니다.
asāratvayak dakinna ōna mokakda venna ōnē? anicca vaśayen dakinna ōnē dukkha vaśayen dakinna ōnē āśrayakaṭayi asāra vaśayen dakinna.
알맹이 없음을 보려면 어떻게 되어야 합니까? anicca로 보아야 하고, dukkha로 보아야 하고, 알맹이 없음으로 보아야 합니다.
yamak aniccayi kiyalā dænagattā nam kæmati sē nǣha kiyalā dænagattā nam kæmati sē næti deyak kæmati sē pavatvanna yana karana væḍapilak ætnam ē piḷiban̆dava asāhanarī venavāyan mē denna bæhæ kiyalā dænagattā nam asāna kāritvaya pratiphalaya vaśayen labā denavā misāhanayak labā denna magak noya ekak sārayida kiyalā gattahama nigamana enavā sāra ehenam asāra mārgayak tuḷin sāratvayak hoyāgena yanavānam mōḍakama sāratvayak yana vārgayak ē asmāttayak nǣha kiyā dækapu dharma asāraya passē yana eka væḍak næhæ athærīmana no vala vælama bidīma hara vena karanna deyak næha. onna oya adahana saṁ eka tituven midīma hara dækiya yuttē onna ōka
무엇이 anicca라고 알았다면, 마음대로 되지 않는다고 알았다면, 마음대로 되지 않는 것을 마음대로 이어 가려는 일이 있다면 그것에 대해 편치 않게 됩니다. ‘이것은 편안함을 줄 수 없구나’라고 알았다면, 그것은 결과로 편치 않음을 줄 뿐 편안함을 줄 길이 없습니다. 무엇이 알맹이 있는지 살펴보면 매듭이 옵니다. 알맹이 없는 길을 따라 알맹이를 찾아가는 것은 어리석음입니다. 알맹이라는 것이 없다고 본 dhamma, 그 알맹이 없음을 따라가는 것은 쓸모없습니다. 내려놓음, 달라붙지 않음, 벗어남 말고는 할 일이 없습니다. ‘saṃ’이라는 모임에서 벗어나기 위해 보아야 할 것이 바로 그것입니다.
etakoṭa mokakda dakinnē? meccara kal sārayi sārayi kiyalā hiṭiye sæpayi kiyalā hiṭiyē dukak kiyalā dakinavā. ē sæpaṭa hētuva kiyalā hitāgena goḍa nægi dukaṭa hētuvak bava dakinavā. sæpayi sæpaṭa hētuvayi kiyalā dakina eka. dæn dakinavā dukayi dukaṭa hētuvayi kiyalā.
그러면 무엇을 봅니까? 지금껏 알맹이 있다, 즐겁다고 여기던 것을 dukkha로 봅니다. 즐거움의 원인이라 여기며 쌓아 온 것이 dukkha의 원인임을 봅니다. 즐거움이고 즐거움의 원인이라 보던 것을, 이제 dukkha이고 dukkha의 원인이라고 봅니다.
dækkāma mokeda vennē? ehenam mama ē duken midenna ōnǣ kiyalā adahasak enavā. edā kænasīma kiyalā dakinna. dukkha nirōdhayayi kiyalā dakinē. sæpayi sæpayi kiyalā hilā hiṭapu duka ēvat chandāgē atharinna vælī vidiya gedaṭa duken nidahas ēkayi mārgaya kiyalā dakinavā.
보면 어떻게 됩니까? ‘그러면 나는 그 dukkha에서 벗어나야 한다’는 생각이 옵니다. 그것이 편안함이라고 봅니다. dukkha nirodha라고 봅니다. 즐겁다, 즐겁다고 여기던 dukkha에 대한 chanda rāga를 내려놓고 달라붙지 않고 벗어나는 날 dukkha에서 풀려난다—그것이 magga라고 봅니다.
oya ṭikaṭiya dækkahama caturārya satyaya dækkā anna sammā diṭṭhiya vuṇā. ēkaṭa kiyanavā caturārya satya dækīma sammā diṭṭhi vuṇā kivvē ōka. eha anna oya sammā diṭṭhi kiyana saṁ ekatuven midīmaṭa dækiya yutuka tērum ara. manā sihinavanin ē ōka dækkanavā. edāna sammā diṭṭhiya vuṇā. hari dækīmē, yahapat dækīma niværadi dækīmak monavā kivvat sammā diṭṭhiya dækalā næ. sammā diṭṭhiya oya vidihaṭa dakinna ōnē.
그것들을 보면 네 가지 ariya sacca를 본 것입니다. 바로 sammā diṭṭhi가 된 것입니다. 네 가지 ariya sacca를 보는 것이 sammā diṭṭhi라고 한 것이 이것입니다. 그 sammā diṭṭhi, 곧 ‘saṃ’ 모임에서 벗어나기 위해 보아야 할 것의 뜻을 바른 sati로 보았다면, 그날 sammā diṭṭhi가 된 것입니다. ‘바른 봄’, ‘좋은 봄’, ‘틀림없는 봄’이라고 무엇이라 하든 그것으로는 sammā diṭṭhi를 본 것이 아닙니다. sammā diṭṭhi는 그렇게 보아야 합니다.
dækka mohotē paṭan gena eyāṭa venasak karana eka deyak venavā mokakda duṭu tatvayaṭa anukūlavayi haṭa kalpanā næginna.
본 순간부터 그에게 달라지는 것이 하나 있습니다. 무엇입니까? 본 상태에 맞게 생각이 일어납니다.
meccara kal kāmayangē bæn̆di bæn̆dī hiṭiya vaṭinavayi kiyalā. vaṭinavada nǣnē. ehenam mokakda karanna ōnē? kāmayangen nikmīma nekkamma saṁkalpana
지금껏 kāma들에 값지다고 묶여 있었습니다. 값집니까? 아니지 않습니까. 그러면 무엇을 해야 합니까? kāma에서 떠나는 것, nekkhamma saṅkappa입니다.
meccara kal vaira kaḷē anunṭa hiṁ hiṁsā kaḷē ātmalābhaya balāgena mokak nisāda vaṭinavā kiyana nisā mokakda yathārthaya asāra aya vaṭinnē nǣ. ehenam meccara kala karapu vyāpādaya avyāpāda venavā. hiṁgi hinsā kaḷi vaṭinavāyi kiyana eka dæhæganna. vaṭennē nǣ kiyalā dæna gattaha meccara kalka hiṁ hiṁsāna nam avihiṁsā venavā. annā avyāpāda saṁkappō avihiṁsā saṁkappō nikma saṁkhappō ayaṁ uccati bhikkhavēvi sammā saṁkalpō aṁ īḷan̆ga mārgangē tuḷaṭa mā sammā diṭṭhiya sammā saṁkalpa
지금껏 남을 미워하고 해친 것은 자기 이득을 보느라, 무엇이 값지다고 여겼기 때문입니다. 참모습은 무엇입니까? 알맹이 없고 값지지 않습니다. 그러면 지금껏 해 온 vyāpāda가 avyāpāda가 됩니다. 해친 것도 값지다고 여겼기 때문인데, 값지지 않다고 알게 되면 지금껏의 해침이 avihiṃsā가 됩니다. ‘Avyāpāda saṅkappo, avihiṃsā saṅkappo, nekkhamma saṅkappo, ayaṃ vuccati bhikkhave sammā saṅkappo.’ 다음 magga 갈래 안으로, sammā diṭṭhi에서 sammā saṅkappa로 들어갑니다.
meccara kal boru kivvē gēran kivvē paru vacana kivvē pralāpa kivvē sārayi kiyana lōkē allanna asāra lōkē monavā allannē? monavaṭa boru kiyalā lanum savattannada monavaṭa kēran kiyalā anu bedavannada monavā labāgannada monavaṭa parasavabhāvika kiyaḍabaṭa pat karanna monavaṭa pralāpakīm mē lōkē āsvādayen æli eli innada asāra lōkayaṭa maṭa ēvā katāven væḍak. musāvādā vēramaṇi prasanāvā vēraṇi parusāvācā vēraṇi sampalāpāva vēraṇaya ayaṁ ucca bhikkhavē sammā vācā mārgaṁgikava piru.
지금껏 거짓말하고, 이간질하고, 거친 말을 하고, 쓸데없는 말을 한 것은 알맹이 있다는 세상을 붙잡으려고였습니다. 알맹이 없는 세상에서 무엇을 붙잡습니까? 무엇 때문에 거짓말로 남을 속이고, 무엇 때문에 이간질로 남을 갈라놓아 무엇을 얻으며, 무엇 때문에 거친 말로 남을 아프게 하고, 무엇 때문에 쓸데없는 말로 이 세상의 즐거움에 달라붙어 있습니까? 알맹이 없는 세상에서 그런 말이 나에게 무슨 쓸모입니까. ‘Musāvādā veramaṇī, pisuṇāvācā veramaṇī, pharusāvācā veramaṇī, samphappalāpā veramaṇī, ayaṃ vuccati bhikkhave sammā vācā.’ magga의 갈래가 채워졌습니다.
meccara kal prāṇaghāta kaḷē satya hiṁsā kaḷē horama væravaṁcā kaḷē surāsū durācāra kaḷa āśvādayak pat yanna lōkaya allaganna. asāra lōkē monavā allaga adahasa enakoṭa ēkat ivarayi. ehenam pānātipātā vēramani adinnādānā vēravani kāmēsu micchācāra vēramaṇī ayaṁ viccaradi bhikkhavē sammā kammantō sammā kammantayat kirīma. meccara
지금껏 산 목숨을 죽이고 satta를 해치고, 훔치고 속이고, 술에 빠지고 그릇된 행실을 한 것은 즐거움에 이르려, 세상을 붙잡으려고였습니다. 알맹이 없는 세상에서 무엇을 붙잡느냐는 생각이 오면 그것도 끝납니다. 그러면 ‘pāṇātipātā veramaṇī, adinnādānā veramaṇī, kāmesu micchācārā veramaṇī, ayaṃ vuccati bhikkhave sammā kammanto.’ sammā kammanta를 이룹니다.
kammantō sammā kammantayat kirīma. meccara kal jīvat vunē? lōkē horen, balayen maṁkalin mona kālin hari ātma dr̥ṣṭiyen allagena ātmalābhaya hoyāgena mē pasē tera saranna. dæn jīvat vennē dækapu ætta pūrṇa karaganna mokakda dækapu ætta? athærīma hæra noyalma hæra midīma hara tava karanna deyak magē balāporottun væḍiya karaganna. ehenam ē jīvitayē saṁkīnakatuven midīmaṭa karanā vū jīvitayayi. anna ārya sammāva jīvitaya.
지금껏 어떻게 살았습니까? 세상에서 훔치고 힘으로 빼앗고 무슨 수를 써서든 attā 견해로 붙잡아 자기 이득을 찾아 그 뒤를 쫓았습니다. 이제는 본 참을 채우려고 삽니다. 본 참은 무엇입니까? 내려놓음, 달라붙지 않음, 벗어남 말고는 할 일이 없습니다. 내 바람을 키울 것이 아닙니다. 그러니 그 삶은 ‘saṃ’ 모임에서 벗어나기 위해 사는 삶입니다. 그것이 ariya의 sammā ājīva입니다.
oya san̆dahā karana utsāhaya dayak navattanna bæhæ. mokada nævættuva ginigorē tava inna venavā. asāhanaya tava inna venavā. asānayē nidahas vennē nævaticca dātak athærena velin midī giya dāṭa. ehenam mama utsāhayen dhairtayen mē dharma avabōdhaya labanna mē mārgaya tava tava sihi karanna bæguṇa karanna ōna. ehenam mokada vennē?
그것을 위한 애씀은 멈출 수 없습니다. 멈추면 불구덩이에 더 있어야 합니다. 편치 않음 속에 더 있어야 합니다. 편치 않음에서 풀려나는 것은 멈춘 날이 아니라 내려놓고 달라붙지 않고 벗어난 날입니다. 그러니 나는 애씀과 굳셈으로 이 dhamma 깨달음을 얻기 위해 이 길을 더욱 되새기고 닦아야 합니다. 그러면 어떻게 됩니까?
utsāhayak vyāyāmayak vena sammā vāyāmaya anna saṁkīrakaṭa ma vidaviṭa karana vǣya metana sammā vāyāma mārgaya
애씀, 힘씀이 되는 sammā vāyāma입니다. ‘saṃ’ 모임에서 벗어나려고 하는 힘씀, 이것이 sammā vāyāma 갈래입니다.
etakoṭa væṭahenavā meccara kal mama hitā hiṭiya piyayi manāpayi hon̆dayi kiyalā væḍak æti dēval nemeyi. harayak næti dēval. dæn tamayi harayak næti dē harayak nǣha kiyalā væṭahana. sammā satiyētanāva
그러면 와닿습니다. 지금껏 내가 사랑스럽고 마음에 들고 좋다고 여긴 것들은 쓸모 있는 것이 아니라 속이 없는 것들이었다고. 이제야 속이 없는 것을 속이 없다고 알아차립니다. sammā sati입니다.
dæn monavaṭada mama kampāvunē meccara. harayak næti lōkaya allanna gihin æluṇā gæṭunā mulāva ælunā gæṭunā. harayak næti bava dækaṭa passē maṭa ælenna deyak næhæ gæṭenna deyak næhæ. yam tænaka ælīmayi gæṭīmayi nætnam sammā samādhiyē etakoṭa
‘이제 나는 무엇 때문에 이렇게 흔들렸던가. 속 없는 세상을 붙잡으려다 달라붙고 부딪쳤고, 속아서 달라붙고 부딪쳤다. 속이 없음을 본 뒤에는 나에게 달라붙을 것도 부딪칠 것도 없다.’ 달라붙음과 부딪침이 없는 곳에 sammā samādhi가 있습니다.
onna oya samādhiyaṭa mokada ennē. ehenam meccara kal mulāvak passē mēkada giya kiyalā matuvelā haṭam hon̆daṭa pēnna vennē.
그 samādhi로 무엇이 일어납니까? ‘지금껏 속임수를 따라 이것을 쫓았구나’라는 것이 떠올라 아주 잘 보이게 됩니다.
mulāvē am tænaka athærī kiyannam sammā gnānaya etanṭa āvā. mulāven midicca kāma sammā vimuktiya pūrṇa vuṇā. dasāṁgī samagatō arahati uccatīti āryaṭāṁgika mārgayat pūrṇayi.
속임수를 어느 곳에서 내려놓았다면, 거기에 sammā ñāṇa가 왔습니다. 속임수에서 벗어난 때 sammā vimutti가 채워졌습니다. ‘Dasahaṅgehi samannāgato arahāti vuccati’—ariya aṭṭhaṅgika magga도 채워졌습니다.
sammā gnānayayi sammā vimuktiyayi pūrṇa korala dænnā karapuvā karalā ivarayi. sasara gamana ivarayi. dasaṁgehi samannagatō araha kivvē ēkayi. aṭṭhaṁgēhi samannagatō sēkak. ælīmayi gæṭīmayi duru kara gatta dāra sēka venavā. ehenam sōvān sakr̥dāgāmī anāgāmī kiyana mē tunen ehenavā.
sammā ñāṇa와 sammā vimutti를 채워서 해야 할 일을 다 마쳤습니다. saṃsāra의 길이 끝났습니다. ‘dasahaṅgehi samannāgato arahā’라고 한 것이 이것입니다. ‘aṭṭhaṅgehi samannāgato sekho.’ 달라붙음과 부딪침을 치운 날 sekha가 됩니다. 그러니 sotāpanna, sakadāgāmī, anāgāmī 이 셋이 거기에 듭니다.
etakoṭa dasahaṁgatō arahaṁ sammā gnānayat pūrṇa karalā sammā vimuktiyaṭa pat vuṇā nam siyallama athærenna ælīmadī giyā kisi dena ælīmak bæn̆dīma. æhæ tiyenavā pēnavā balana balāporottuvak næhæ. āśvādayen balanna maṭa ōnǣ kiyalā æhē ilā balāporottuvak næhæ. kana tiyenavā æhenavā. ahanna balāporotuvak næhæ. aha aha ganna āśvādanna yanna balāporottuvak næhæ. nāsaya tiyena gan̆da suvan̆da dænenavā. ē pasē ham̆bā yana balāporottuvak nǣ. diva tiyenavā raha dænenavā. rasa pasē ham̆bāyana balāporottuvak næ. kaya tiyenavā pahasa dænenavā pahasa pasē ham̆bā yana balāporottuvak næ. manasa tiyenavā hitanna puḷuvan situvili pasē ham̆bā yana balāporottuvak.
그러면 열 갈래를 갖춘 arahant가 sammā ñāṇa를 채우고 sammā vimutti에 이르렀다면, 모든 것을 내려놓고 달라붙지 않고 벗어나 어떤 것에도 달라붙음이나 묶임이 없습니다. 눈이 있어 보이지만 보려는 바람이 없습니다. 즐거움으로 보고 싶다는 눈의 바람이 없습니다. 귀가 있어 들리지만 들으려는 바람이 없습니다. 듣고 또 들으며 즐기러 가려는 바람이 없습니다. 코가 있어 냄새와 향기가 느껴지지만 그것을 쫓아가려는 바람이 없습니다. 혀가 있어 맛이 느껴지지만 맛을 쫓아가려는 바람이 없습니다. 몸이 있어 닿음이 느껴지지만 닿음을 쫓아가려는 바람이 없습니다. 마음이 있어 생각할 수 있지만 생각을 쫓아가려는 바람은—
ham̆bā yana balāporottu yam tænaka næti vuṇāda ham̆bā yāmaṭa avaśya karannā vū indriya paddhatiya dæn avaśya nǣha goḍannaganna. ham̆bā yanna tiyena balāporottu tākkal indriya paddhatiya goḍannaṭa śaktiya bihivuṇā. ēken matu matu indriya paddhatiya karma śaktiyen gonnæguṇā. ham̆bāyana balāporottu keḷavara vunāda karma śaktiya goḍægīma keḷavarayi. ehenam mē antima kayayi mehen mehāṭa kayak haṭagata vecca hētu ivarayi. hētu nirōdhayen paḷa nirōdhayi. ehenam duka nirōdha vena duka nirōdha karanna ōna nam dukaṭa hētuva nirōdha karanna ōnē. dukaṭa hētuva dunnā chandarāgaya chandara rāgaya yathāsayen dækalā duru karapu dāsē nivana onna nivan
쫓아가려는 바람이 어디서 사라졌다면, 쫓아가는 데 필요한 indriya 얼개를 이제 쌓을 필요가 없습니다. 쫓아갈 바람이 있는 동안 indriya 얼개를 쌓는 힘이 생겼습니다. 그것으로 앞으로 앞으로 indriya 얼개가 kamma의 힘으로 쌓였습니다. 쫓아가는 바람이 끝났다면 kamma 힘의 쌓임도 끝납니다. 그러니 이것이 마지막 몸입니다. 여기서 앞으로 몸이 생겨날 원인이 끝났습니다. 원인이 멈추어 열매가 멈춥니다. 그러니 dukkha를 멈추려면 dukkha의 원인을 멈추어야 합니다. dukkha의 원인은 chanda rāga입니다. chanda rāga를 있는 그대로 보아 치운 날이 nibbāna입니다. 바로 nibbāna입니다.
itin oya ṭika hariyaṭa karagena giyānam mārgaphala læbennē krama oyakaṭa mē
그러니 이것들을 제대로 해 나가면 magga와 phala를 얻는 방법이 바로 이것입니다.
keḷavarak nætuva prārthanā karana patana balāporottu vanin pirilā maṭa ahaval kenek vennē næha nam koccara varada sr̥takna manada oya patana balāporottu okkoma ivara velā.
끝없이 빌고 바라는 바람들로 가득 차서 ‘나는 어떤 사람이 되어야 한다’고 하던, 그 비는 바람들이 모두 끝났습니다.
paṁcakāyan mul karagatta ara āśvādaya tiyena nisā ēkaṭa avaśya dē ræs karana balāporottuenavā sōvān pudgalayāṭa
다섯 kāma를 바탕으로 한 그 즐거움이 있기 때문에 sotāpanna에게는 그것에 필요한 것을 모으려는 바람이 있습니다.
īṭa passē ræs karana balāporottu ivara venavā. sakr̥dāgāmī venakoṭa
그 뒤 sakadāgāmī가 될 때 모으려는 바람이 끝납니다.
vindanaya kirīmē balāporottu venam vin̆dinna namut ræs karagena goḍa gahana eka mahāra. ēkama āsāhanayak kiyalā. ē samādhiyē tiyena nisā. ēken midīmē samādhiya tiyenavā sakr̥dāna pudgalayāṭa vin̆dinavā ræs karana balāporottu vak.
누리려는 바람은 있어 누리기는 하지만, 모아서 쌓아 두는 것은 하지 않습니다. 그 자체가 편치 않음이라고 봅니다. 그 samādhi가 있기 때문입니다. 그것에서 벗어난 samādhi가 sakadāgāmī에게 있습니다. 누리기는 하지만 모으려는 바람은 끝납니다.
paṁcakāma āśvādaya vidina balāporottu tiyena satvayat ivara ekma yanavā anāgāmī phala samata eyāṭa henut midicca samatak tiyenavā.
다섯 kāma의 즐거움을 누리려는 바람이 있는 상태도 끝나서 넘어갑니다—anāgāmī phala의 samādhi입니다. 그에게는 그것에서도 벗어난 samādhi가 있습니다.
hæbæyi dænagænīmē balāporottu tavara nǣha. ē nisā manasa kriyātmakamaka kiyana balāporottu tava tiyenavā. ēkeṭa hariyak nǣha kiyalā kiyā dæn monavā dænagannada? mē lōkē dænagattā hāmuduruvē. æhæ tiyenavā rūpa dænaganna ōnē næhæ. kana tiyenavā śabda dænaganna avaśyatāvayak næhæ. nāsaya tiyenavā gandhayam monavā kiyalā dænaganna avasthāva yannē næhæ. diva tiyenavā rasayan piḷiban̆da dænaganna avaśya dāgayak næhæ. kaya tiyenavā pahasa dænaganna avaśya dāgannē næhæ. mana tiyenavā hiṭīmen yamak dænagata yutuda ē avasthāvē ikmaga.
하지만 알려는 바람은 아직 끝나지 않았습니다. 그래서 마음을 움직이려는 바람이 아직 있습니다. 그것에도 알맹이가 없다고 알면, 이제 무엇을 알겠습니까? ‘이 세상을 알았습니다, 스님.’ 눈이 있지만 모습을 알 필요가 없습니다. 귀가 있지만 소리를 알 필요가 없습니다. 코가 있지만 냄새가 무엇인지 알려고 가지 않습니다. 혀가 있지만 맛을 알 필요가 없습니다. 몸이 있지만 닿음을 알 필요가 없습니다. 마음이 있어 무엇을 알아야 했다면, 그때를 넘어섭니다.
dænagænīmē balāporottu ekmagāṭa pævætma hā sambandhava yamak tibunam hētuvak dænagænīmē hētuvaṭa pævætma tibuṇā dænagænīma balāporotava kerava nam pævætma hētu ivarayi. hitē hētuvat ivaranna. ehenam hita kiyannē goḍanægena deyak dænagænīmē balāporottura mohota mohota goḍanægena deyak. dænagænīmē balāporottuva keḷavara vuṇā nam nævata vārayak, chanda rāgayak næhæ. upādānayak nǣha. matu bhavayak haṭaganna dænagænīma piḷiban̆dava dænagænīmē upādānaya duru vunā nam dænagænīmē bhava nirōdhayi dænagænīmē jāti nirōdhaya nam kō hitannē?
알려는 바람을 넘어서면—이어짐에 관련된 것이 있었다면 그 원인은 알려는 바람이었습니다. 알려는 원인 때문에 이어짐이 있었습니다. 알려는 바람이 끝났다면 이어짐의 원인이 끝납니다. 마음의 원인도 끝납니다. 그러니 마음이란 알려는 바람으로 순간순간 쌓이는 것입니다. 알려는 바람이 끝났다면 다시는 chanda rāga가 없습니다. upādāna가 없습니다. 앞으로 bhava를 일으킬, 앎에 대한 upādāna가 치워졌다면 앎의 bhava가 멈추고 앎의 jāti가 멈춥니다. 그러면 생각하는 것이 어디 있습니까?
kō gatā gatā hitayi yam tænaka goḍa næguṇa nam satvayā goḍannæguṇā. gatā hitayi goḍanægena hētuvak hētuven ē hētuva nirōdha vunā nam gata hita goḍagana phalaya nirōdha nam gatak næti tæna hitak nætina satvaya pana vunā kiya magen panavanna yam tænaka gatat nætnam hitat nætnam etakoṭa satvaya bona panavannut piraṇavanna bæ.
어디 있습니까—몸과 마음이 어디서 쌓였다면 satta가 쌓였습니다. 몸과 마음을 쌓는 원인이 멈추었다면, 몸과 마음이 쌓이는 열매가 멈춥니다. 몸이 없는 곳, 마음이 없는 곳에 satta가 세워졌다고 어떻게 세우겠습니까. 몸도 없고 마음도 없는 곳에서는 satta를 세울 수도, 그 너머를 세울 수도 없습니다.
tathāgataya yam æsakin panavannae panavā nam ē ban̆du æsak nætnē. yam kanakin panavannek panavā nam ē bæn̆du kanak nætnam. yam divakin nāsayakin panavannek panavā nam epadu nāsayak nætnam. yam divakin panavannae panavā nam ebu divak nætnam yam kayakin panavanna epa panavā nam eban̆du kayak nætnayi. yam manakin panavannaepa panavā nam eban̆du manak nætnayi.
Tathāgata를 어떤 눈으로 세우는 이가 세운다면, 그런 눈이 없습니다. 어떤 귀로 세운다면 그런 귀가 없습니다. 어떤 코로 세운다면 그런 코가 없습니다. 어떤 혀로 세운다면 그런 혀가 없습니다. 어떤 몸으로 세운다면 그런 몸이 없습니다. 어떤 마음으로 세운다면 그런 마음이 없습니다.
onna arihatun vahansēgē pinvanin ehā æsakin, kanakin, nāsayakin, divakin, kayakin, manakin yamek panavanavā nam eban̆du panavanna ekak nǣha.
arahant 분의 parinibbāna 너머에는, 눈으로, 귀로, 코로, 혀로, 몸으로, 마음으로 누가 세운다고 해도 그렇게 세울 것이 없습니다.
anna kilava yam rūpayakin panavannaepa panavānam eban̆du rūpayak nætna. yam vēdanāvakin panavanna epanavānam kabadu vēdanāvak nætna. yam saṁgnāvakin panavanna epanavānam kapada saṁgnāvak nætnam yam saṁkhāra panavanna epanavānam epadu saṁkhārayak nætnam yam viññāṇayakin panavannek panavā nam eban̆du viññāṇayak næ. menna arihatun vahansē piraṇava pǣvaṭa passē svabhāvaya.
어떤 rūpa로 세우는 이가 세운다면 그런 rūpa가 없습니다. 어떤 vedanā로 세운다면 그런 vedanā가 없습니다. 어떤 saññā로 세운다면 그런 saññā가 없습니다. 어떤 saṅkhāra로 세운다면 그런 saṅkhāra가 없습니다. 어떤 viññāṇa로 세운다면 그런 viññāṇa가 없습니다. 이것이 arahant 분이 parinibbāna에 드신 뒤의 모습입니다.
monavā panavanna. eham satvayek vaśayen panavanna enak nǣ pramāṇayak. yamek panavanna hadanavā nam aviśē karṇakin panavanna hadanavā misak viṣahaya karṇakin rahatan vahansēgē pinvan pæven ehā panavanna kramayak næhæ. ehenam aviśē karaṇakin pælevvā nam ēka ættak naha. panavanna deyak næhæ.
무엇을 세우겠습니까. 그러니 satta로 세울 것이 조금도 없습니다. 누가 세우려 한다면 avijjā로 세우려는 것이지, vijjā로는 arahant 분의 parinibbāna 너머를 세울 길이 없습니다. 그러니 avijjā로 세웠다면 그것은 참이 아닙니다. 세울 것이 없습니다.
itin mē ṭika tērum ganna ōnē oya ṭika dunna.
그러니 이것들을 알아야 합니다. 그것들을 말씀드렸습니다.
dæn mēkayi mē ārya brahma viharaṇaya. ārya viharaṇaya kiyannē brahma viharaṇaya kiyannet ēkayi. āryayangē viharaṇa tunak tiyenavā. divyama mē viharaṇaya, brahma viharaṇaya, ārya viharaṇaya mē arihatun vahansē gata viharaṇa tuna.
이제 이것이 ariya의 brahma vihāra입니다. ariya vihāra라는 것과 brahma vihāra라는 것도 그것입니다. ariya에게는 세 가지 vihāra가 있습니다. dibba vihāra, brahma vihāra, ariya vihāra—arahant 분들이 지내시는 세 가지 vihāra입니다.
divya viharaṇaya kiyannē prathamadhyāna, dtiya adhyāna, r̥tī adhyāna, catuttana kiyannē mē dhyāna hatarē samāpattiyaṭa samavædilā innē.
dibba vihāra는 paṭhama jhāna, dutiya jhāna, tatiya jhāna, catuttha jhāna, 이 네 jhāna의 samāpatti에 들어 지내는 것입니다.
brahma viharaṇaya kiyannē mettā, karā, muditā, upēkṣā kiyannā vū satara brahma viharaṇayanṭa samadilā hiṭan innē.
brahma vihāra는 mettā, karuṇā, muditā, upekkhā라는 네 brahma vihāra에 들어 지내는 것입니다.
ārya viharaṇaya kiyannē tamāgē phala siten innē. phala samāpattiyen innē. arihatun vahansē oya tune kohomakē hari tamayi innē. ekkō divya viharaṇaya, ekkō brahma viharaṇaya, ekkō ārya viharaṇaya. oyaṭa ehā viharaṇayak arihatun vahansēṭa næha.
ariya vihāra는 자기의 phala 마음으로 지내는 것, phala samāpatti로 지내는 것입니다. arahant 분은 이 셋 가운데 하나로 지내십니다. dibba vihāra든, brahma vihāra든, ariya vihāra든. 그 밖의 vihāra는 arahant 분께 없습니다.
ehenam brahma viharaṇaya kiyannē kavuda? brahma kiyalā kiyannē lōka brahma ekayi. ārya brahma tava ekak.
그러면 brahma vihāra란 누구의 것입니까? brahma라고 하는 것에는 세상의 brahma가 하나 있고, ariya의 brahma가 또 하나 있습니다.
ārya bhrahma viharaṇaya kiyannē arihatun vahansēgē væḍapiveda arihatun vahansē kohomada jīvat vennē. ēka tamayi brahma bahā kaḷa manasak ættē brahma kiyana eka tamayi ārya vīma. bahā kiyannē aḷuva minum dan̆du alu minum dan̆ḍu kivat mænīma alu kara dæmaṭa passē mānaya alu karapu nisā bahā karapu manak ættē bahama mana anna brahma vicaha. bahā karapu manasak hædilā brahma kivvā.
ariya brahma vihāra란 arahant 분이 하시는 일, arahant 분이 어떻게 사시느냐입니다. 그것이 ‘brahma’, 곧 재로 만든 마음을 가진 이입니다. brahma라는 것이 곧 ariya가 되는 것입니다. ‘baha’는 재, 잣대를 태운 재를 말합니다. 잣대라고 하든 잼이라고 하든 그것을 재로 만든 뒤에, māna를 재로 만들었기 때문에 재로 만든 마음을 가진 이, ‘baha-mana’, 그래서 brahma입니다. 재로 만든 마음이 생겨 brahma라고 했습니다.
ehenam manasa alu kaḷā monavada alu karannē manasē tibbē? avidyāvayi r̥ṣṇāvayi alu vunāṭa passē manasa brahma vuṇā. ārya brahma vitarayi tiyennē.
그러면 마음을 재로 만들었다는데, 마음에 있던 무엇을 재로 만듭니까? avijjā와 taṇhā가 재가 된 뒤에 마음이 brahma가 되었습니다. 오직 ariya의 brahma만 있습니다.
anna ē brahmagē viharaṇaya mokakda? lōkānukampāven mama yam vimuktiyak læbuvada ē læbū vimuktiya lōkayāṭat mama kiyā denavā. dayānukampāven lōkayāṭat duken etera vena hæṭi pennā denavā.
그 brahma의 vihāra는 무엇입니까? ‘세상을 가엾이 여겨, 내가 얻은 vimutti를 세상 사람들에게도 가르쳐 준다.’ 가엾이 여기는 마음으로 세상 사람들에게도 dukkha를 건너는 법을 보여 줍니다.
mal læbuvā vagē anik midunā koccara hoda onna oya adahasava kiyanavā ārya brahma viharaṇaya ehena unvahansē hæmē yamannē anē mē anya lōka satvayāt māsayama midī giyā nam mē duken nidahas vuṇā nam ē lōka satya koccara śāntiyakda koccara yahapatakda ēka vennē nætnam anē koccara anātivada kavadā midennada menna mē dayānukampāva arihatun vahansēgē manasē tiyennē.
‘내가 얻은 것처럼 다른 이들도 벗어나면 얼마나 좋을까.’ 이 생각을 ariya brahma vihāra라고 합니다. 그래서 그분은 늘 생각하십니다. ‘아, 다른 세상 satta들도 나처럼 벗어나 이 dukkha에서 풀려난다면 그들에게 얼마나 큰 고요이고 얼마나 큰 좋음일까. 그렇게 되지 않으면 아, 얼마나 기댈 곳 없는가, 언제 벗어날까.’ 이 가엾이 여김이 arahant 분의 마음에 있습니다.
ē nisā unvahansē yam kenekuṭa yam ākārayakin ē dharmaya kiyā dīlā ætin budura puḷuvankamak tiyenavā nam pæya daval balannē nætuva læbī tamā inna avasthāva tuḷa hækiya ahapata karalā denavā. hæbæyi ma ē san̆dahā meha in̆diyē kæpaviya yutuyi kiyalā kæpavīmak næha. inna kālē nikan kiyavanakoṭa væḍiya hon̆dayi. ēken oya ahapata karalā dena eka kiyalā. ē kālaya tuḷa eḍiya karalā denavā. ēkayi venasa.
그래서 그분은 누구에게든 어떤 식으로든 그 dhamma를 가르쳐 줄 수 있다면, 낮밤을 가리지 않고 자기에게 주어진 동안 할 수 있는 만큼 좋은 일을 해 주십니다. 하지만 그것을 위해 ‘여기 머물며 몸 바쳐야 한다’는 매달림은 없습니다. 머무는 동안, 그저 사시는 동안에는 그렇게 좋은 일을 해 주는 것이 더 낫다는 것입니다. 그 동안 안에서 도와주십니다. 그것이 차이입니다.
itin ēka tiyenavā ārya brahma viharaṇaya. itin ārya brahma viharaṇaya ennet oya caturārya satya dharmaya darśanaya karapuvahama ætivena svabhāvaya ōkayi. tamā yam vimuktiyak āsana dharmaya tuḷin læbuvā nam satsaya tuḷin matu karagattā nam anna ē vimuktiya lōka satvayāṭat labā denna ōna. mēka tamayi ætivena hæn̆gīma. itin ārya brāhma viṇa kivvē onna
그것이 ariya brahma vihāra입니다. ariya brahma vihāra도 네 가지 ariya sacca dhamma를 보았을 때 생기는 모습이 바로 그것입니다. 자기가 그 dhamma로 어떤 vimutti를 얻었다면, 참을 통해 일으켰다면, 그 vimutti를 세상 satta에게도 주어야 한다—이것이 생기는 마음입니다. 그래서 ariya brahma vihāra라고 한 것이 바로…