cittakkhaṇa 풀이
චිත්තක්ෂන විග්රහය.
gnānaskandhayē sparśa, vēdanā, saṁgnā, cētanā kiyana koṭasayi. cittakṣaṇayaka sparśa, vēdanā, saṁgnā adi ē koṭasayi pahadalā denna kiyalā illīmak karanavā.
khandha 가운데 phassa, vedanā, saññā, cetanā라고 하는 부분입니다. 한 cittakkhaṇa의 phassa, vedanā, saññā 같은 그 부분을 풀어 달라는 부탁이 있었습니다.
cittakṣaṇayak tuḷa tibennē citta caitasika kiyana ēvayi cittakṣaṇayayi, caitasatika kṣaṇayayi.
cittakkhaṇa 안에 있는 것은 citta와 cetasika라 하는 것들, 곧 cittakkhaṇa와 cetasika khaṇa입니다.
ē kṣaṇaya kiyana mohota apiṭa hitāganna puḷuvan mohotak nemeyi. ēka itāma æhipiya gahana mohotakut kōṭi gānakaṭa bedalā. paṁguvat taram pramāṇayaka haṭagena bidilā yana ekak. hitat saman̆ga ipadilā.
그 khaṇa라는 때는 우리가 떠올릴 수 있는 때가 아닙니다. 그것은 눈 한 번 깜빡이는 동안을 수억으로 나눈 한 조각만큼의 길이에 일어나 부서져 가는 것입니다.
bidilā yana ekak. hitat saman̆ga ipadilā. cittakṣaṇaya nægenakoṭa cittakṣaṇayak saman̆gama goḍanægilā.
마음과 함께 태어나고, cittakkhaṇa가 일어날 때 그 cittakkhaṇa와 함께 세워집니다.
hita gatta aramuṇama aragena goḍanægilā. hita gevenakoṭa ē anuva gevilā. cittakṣaṇaya bhaṁga venakoṭa caitasika akṣanayak bhaṁga vuṇā ivarayi.
마음이 잡은 그 대상을 그대로 잡고 세워지며, 마음이 다해 갈 때 그에 따라 다해 가고, cittakkhaṇa가 부서질 때 cetasika khaṇa도 부서져 끝납니다.
ivara vuṇā kiyana eka atītagata vuṇā. atīta nāmagōtrayaṭa ekatu vuṇā. skandhaya hā sambandha vuṇā. skandhayē vartamāna avasthāva ekkama gihillā skandhayē atīta avasthāva hā etakoṭa etana pennana sparśa
끝났다는 것은 지나간 것이 되었다는 뜻입니다. 지나간 nāma 무리에 더해졌습니다. khandha와 이어졌습니다. khandha의 지금 자리와 함께 가서 khandha의 지나간 자리와도 이어졌습니다.
atīta avasthāva hā etakoṭa etana pennana sparśa kiyannē apiṭa mē dænenna kālayak tiyena sparśayak nemeyi. apiṭa mē sparśaya kiyalā dænena saṁgnāvak enavanna ē dænena sparśaya skandhaya sambandha ekak.
그러면 거기서 말하는 phassa는 우리가 느낄 만한 길이가 있는 phassa가 아닙니다. 우리가 phassa라고 느끼는 saññā가 오는데, 그 느껴지는 phassa는 khandha에 속한 것입니다.
rūpayayi rūpaskandhayayi dekak. vēdanā kṣaṇayayi vēdanā skandhayayi dekak. saṁgnā kṣaṇayayi saṁgnā skandhayayi dekak. saṁkhārak, kṣaṇayayi, saṁkhāra skandhayayi dekak. viññāṇak kṣaṇayayi, viññāṇa skandhayayi kiyannē dekak. ekakna.
rūpa와 rūpa-khandha는 둘입니다. vedanā khaṇa와 vedanā-khandha는 둘입니다. saññā khaṇa와 saññā-khandha는 둘입니다. saṅkhāra khaṇa와 saṅkhāra-khandha는 둘입니다. viññāṇa khaṇa와 viññāṇa-khandha도 둘입니다. 하나가 아닙니다.
kṣaṇaya dænagannē sarvaca saha gnānaya. anik ayaṭa kṣaṇaya han̆duraganna bæ api han̆duragannē ekin eka æmanicca kṣaṇa paramparāvak han̆duragannavā.
khaṇa를 아는 것은 sabbaññuta ñāṇa입니다. 다른 이들은 khaṇa를 알아볼 수 없습니다. 우리가 알아보는 것은 하나하나 이어 붙은 khaṇa의 줄입니다.
kṣaṇa paramparāvaka hæṭi api rūpa hæṭiyaṭa, vēdanā hæṭiyaṭa, saṁgnā hæṭiyaṭa, saṁkhāra hæṭiyaṭa, viññāṇaya hæṭiyaṭa vaṭahā gannavā misak. apiṭa kṣaṇaya vaṭahanna bæ. kṣaṇaya dakinna bæ.
그 khaṇa의 줄을 우리는 rūpa로, vedanā로, saññā로, saṅkhāra로, viññāṇa로 알아챌 뿐, khaṇa 하나를 알아챌 수는 없습니다. khaṇa를 볼 수 없습니다.
ēka anāvarṇa gnānayaṭa ayiti deyak. lovturā buddhagnānayaṭa ayiti de. ōka varadda dakinnē
그것은 anāvaraṇa ñāṇa에 속한 것, lokuttara이신 부처님의 ñāṇa에 속한 것입니다.
buddhagnānayaṭa ayiti de. ōka varadda dakinnē kṣaṇaya kiyalā kṣaṇa skandhayakma dakinavā. kṣaṇa samūhayakma dakinavā kṣaṇaya kiyalā hævaṭenavā.
이를 잘못 보는 이들은 khaṇa라면서 khaṇa 덩어리를 보고, khaṇa 무리를 보면서 그것이 khaṇa라고 속습니다.
kṣaṇaya dakinakan nivan dakinna bæhæ. mē ādī vaśayen kṣaṇayē bin̆denavā dakinna ōnǣhæ. mē ādī vaśayen kiyana bhāvanā krama eka dēśanā krama tiyenavā.
'khaṇa를 볼 때까지는 nibbāna를 볼 수 없다', 'khaṇa가 부서지는 것을 보아야 한다' 하는 식의 bhāvanā 방법, 가르침 방법이 있습니다.
karmasthānācara ehemat kiyana ayi innavā. kṣaṇaya dakinna ōnē kohomahari kiyalā. kṣaṇaya dakinavā kiyalā kṣaṇa kandarāvak dækalā kṣaṇa mahā mirak vitara ekak dækalā mama kṣaṇaya dækā kiyalā rævaṭenavā.
kammaṭṭhānācariya라 하는 이들 가운데에도 어떻게든 khaṇa를 보아야 한다고 하는 이들이 있습니다. khaṇa를 본다며 khaṇa 더미를, 커다란 khaṇa 덩어리 하나를 보고서 '나는 khaṇa를 보았다'고 속습니다.
kṣaṇayak dækilā nivan dakinavā kiyana eka karanna bælaganna ēka anāpavarṇa gnānayaṭayi. kṣētiyak kṣaṇa kōṭi prakōṭiyak ekaṭa ekatu velāvak dakinna bæ. sāmānyayen śrāvaka manasaṭa
khaṇa를 보아서 nibbāna를 본다는 것, 그것을 해낼 수 있는 것은 anāvaraṇa ñāṇa뿐입니다. 수억 khaṇa가 함께 모인 때조차 보통의 sāvaka 마음으로는 볼 수 없습니다.
ēka kṣaṇayak kohomada dakinnē? nāma rūpa vidhi vidhi yanavā mama dækkā kiyalā.
그런데 khaṇa를 어떻게 본다고 합니까? 'nāma와 rūpa가 부서지고 부서져 가는 것을 나는 보았다'고 합니다.
nāma bin̆denavā dækkā kiyanavā. rūpa bin̆denavā dækkā kiyanavā. kohomada dappu ma kakula bibili dāgena bibili dāgena giyā ayan̆gē bibili dālā pokurak velā hiṭan gēlā kiyā ma dækkā kiyanavā. bhāvanā kara innakoṭa mē rūpa
nāma가 부서지는 것을 보았다 하고, rūpa가 부서지는 것을 보았다 합니다. '내 다리가 거품을 일으키고 일으키다가 몸에 거품이 송이송이 맺혀 터져 나가는 것을 보았다'고 합니다.
ma dækkā kiyanavā. bhāvanā kara innakoṭa mē rūpa bidenavā mama dækkā. rūpakṣaṇaya bidenavā dækkā kiyanavā.
'bhāvanā를 하고 있을 때 이 rūpa가 부서지는 것을 보았다, rūpa khaṇa가 부서지는 것을 보았다'고 합니다.
rūpakṣaṇaya bidenavā kiyana æhipiya gahana mohotaka rūpakṣaṇa kōṭi prakōṭi gānak bin̆di yanavā.
rūpa khaṇa가 부서진다고 하지만, 눈 한 번 깜빡이는 동안에 rūpa khaṇa 수억 개가 부서져 갑니다.
dækkā dæn maya kaya pupuru kǣli kǣli bubulu dāgena bubulu dānna giyā gavillā giyā vagē dækkā kṣaṇa bin̆denavā dækkā rūpaya kiyalā kiyanavā kenek bhāvanā kara innakoṭa mama ehema ekak dækkā kiyalā. karmasthānācāryaṭa kiyanavā. ehenam nāma rūpa dækkannē.
'이제 내 몸이 터져 조각조각 거품을 일으키며 사라져 가는 것처럼 보았다, khaṇa가 부서지는 것을 보았다, rūpa를 보았다'고, 어떤 이가 bhāvanā를 하다가 '이런 것을 보았다'며 kammaṭṭhānācariya에게 말합니다.
kiyanavā. ehenam nāma rūpa dækkannē. videnahaṭa dækkannē. udaya viñagnāṇaya pahaḷa vunā. dæn mehema kiyanavā.
그러면 '그렇다면 nāma-rūpa를 보았구나, 부서지는 모습을 보았구나, udaya ñāṇa가 생겼구나' 합니다. 요즘은 이렇게 말합니다.
dæn kṣaṇaya bidenavā dækkā kivvot etanama mityā dr̥ṣṭiyak vennē.
그런데 'khaṇa가 부서지는 것을 보았다'고 하면 바로 거기서 micchā diṭṭhi가 됩니다.
dæn api ahanavā oya bubulak haṭagena bidenavā vagē dækkē manasin ara bhāvanā karanakoṭa ēkaṭa giya kālaya tattvayen kōṭi lakṣaṇaya ekak taram kālayakda? nætnam īṭa væḍi ekakda kṣaṇaya kiyana ekē āyuṣa tattvayak kōṭi lakṣayakaṭa beduvot. eyin paṁguvat ara taram pramāṇayakma
이제 우리가 묻습니다. bhāvanā를 하면서 마음으로 거품이 일어나 부서지는 듯이 본 그것에 걸린 시간이 1초를 수천만으로 나눈 하나만큼의 시간입니까, 아니면 그보다 긴 것입니까? khaṇa라는 것의 수명은 1초를 수천만으로 나누었을 때 그 한 조각만큼밖에 안 됩니다.
api dækalā tiyennē tatvaraya tatvarayen tattvarayaṭa vidilā dækka nam ehema kōṭi lakṣa kōṭi lakṣa videna ēvā nēda kṣaṇada dækalā tiyennē kṣaṇa kōṭi lakṣa gāk ehenam kṣaṇaya vidilā dækkā kivvot harida
우리가 본 것이 1초씩, 초에서 초로 부서지는 것이었다면, 그것은 수천만씩 부서지는 것들이 아닙니까? 본 것은 khaṇa가 아니라 수천만 khaṇa입니다. 그렇다면 'khaṇa가 부서지는 것을 보았다'고 하면 맞는 말입니까?
kṣaṇaya an̆duragenat næhæ abhidharmaya tērum aragenat næhæ. dharmaya kiyā tiyena eka vaṭahagenat nǣha.
khaṇa도 알아보지 못했고, abhidhamma도 알아듣지 못했고, dhamma가 말하는 바도 알아채지 못한 것입니다.
itin rūpa vēdanā saṁgnā saṁkhāra viññāṇa kiyana kṣaṇa kiyannē sarvaj gōcara deyak.
그러니 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa라는 khaṇa는 sabbaññu에게만 보이는 것입니다.
api dakinnē rūpaskandha, vēdanā skandha, saṁgnā skandha, saṁkhāra skandha, viññāṇa skandha, goḍaval api dakinnē.
우리가 보는 것은 rūpa-khandha, vedanā-khandha, saññā-khandha, saṅkhāra-khandha, viññāṇa-khandha라는 더미들입니다.
mē goḍaval valin api sammatayak panavā gannavā apē manasenma diya bubulak bin̆denavā dakinakoṭa bubula āvā bin̆dilā giyā. bubula næma api sammataya manasen goḍanagāgattaē.
이 더미들로 우리는 우리 마음으로 sammuti를 세웁니다. 물거품이 부서지는 것을 볼 때 '거품이 생겼다가 부서져 갔다' 하는데, 거품이라는 것도 우리가 마음으로 세운 sammuti입니다.
bubulak matuvelā bin̆dilā yanavā mohotaṭa oya kiyana itāma suḷu mohotada api dækka nam ehema vēdanā skandhayakmayi dækkē.
거품이 솟았다가 부서져 가는 그 아주 짧은 때를 우리가 보았다 해도, 그것은 vedanā-khandha 하나를 본 것입니다.
haṭagatta deyak bin̆dilā yanakoṭa diya bubulak matuvelā bin̆dilā giyā dayak yanam diya bubula ipadilā, diya bubula pævætilā ehema vipariṇāmayaṭa patvelā diya babula pidunē. æhipiya gahana mohotak nam mēkaṭa giyē.
일어난 것이 부서져 갈 때, 물거품이 솟았다가 부서진 것을 보면, 물거품이 태어나고 머무르고 vipariṇāma에 이르러 터진 것입니다. 거기에 눈 한 번 깜빡일 만큼의 시간이 걸렸습니다.
otana api apē æhæṭa æhæṭa balapuhama diyapubula bin̆denavā dækka avasthāvē dænuna vēdanā koṭasa. dænīm koṭasa. dænīm cittakṣaṇa kōṭi lakṣa gānak. ēka podiyak api dækkē.
거기서 우리 눈으로 보았을 때, 물거품이 부서지는 것을 본 그때 느낀 vedanā 부분, 곧 느낌 부분은 느낌의 cittakkhaṇa 수천만 개입니다. 우리가 본 것은 그 꾸러미입니다.
ehenam vēdana kṣaṇayak apiṭa dakinna bæ. ehenam api hæmēma dakinnē viparītiyak. sammatayak. sammatayak kiyannē ættak nemeyi.
그렇다면 vedanā khaṇa 하나를 우리는 볼 수 없습니다. 그렇다면 우리가 늘 보는 것은 뒤집힌 것, sammuti입니다. sammuti는 참이 아닙니다.
boruvakma goḍanægena hæṭi dakinavā. boruvaṭa vena dē dakinavā. nivan dakinna ōnayi.
거짓이 어떻게 세워지는지를 봅니다. 거짓으로 되어 가는 것을 봅니다. nibbāna를 보려면 그래야 합니다.
boruvak goḍanægena hæṭi dharmānukūlava buddhiya tīraṇaya karanavā. ehenam mē kṣaṇaya ekak nemeyi metana tiyennē. kṣaṇa kōṭi lakṣa gānaka sampiṇaḍanaya.
거짓이 세워지는 모습을 dhamma에 맞게 지혜로 가려냅니다. 그렇다면 여기 있는 것은 khaṇa 하나가 아니라 수천만 khaṇa가 뭉친 것입니다.
ehenam mē pennum karannē māyāva pēna eka ættak nemeyi māyāvak.
그렇다면 이것이 보여 주는 것은, 보이는 것이 참이 아니라 māyā라는 것입니다.
ehenam goḍanægena māyāvak ætda māyāvak goḍanægenavā. māyāvak vin̆dilā yanavā.
그렇다면 세워지는 māyā가 있습니까? māyā가 세워지고, māyā가 부서져 갑니다.
māyāvaka svabhāvaya dækkahama nivan dakinna æti. māyāva māyāvak hæṭiyaṭa dakinavā. ēka gōcara velā tiyena dharmatāvaya dakinavā.
māyā의 바탕을 보았을 때 nibbāna를 보았을 것입니다. māyā를 māyā로 봅니다. 그것이 보이게 된 dhamma의 이치를 봅니다.
æhipiya gahana mohotaka yamak dækka nam. ēka bidena hæri dækkanam. māyāvak goḍanægilā māyāvak nisāma mēka vipariṇariṇāmayaṭa pat velā.
눈 한 번 깜빡이는 동안 무언가를 보았다면, 그것이 부서지는 모습을 보았다면, māyā가 세워지고 바로 māyā 때문에 이것이 vipariṇāma에 이른 것입니다.
ehenam eyin mehā tiyena koccara velā tiyennē dēval kiyalā dækkat okkoma o jatiya māyāval.
그렇다면 그보다 길게 얼마 동안 머무는 것들이라고 보았더라도 모두 그런 종류의 māyā들입니다.
dæn māyāva passē mama gihillā mokaṭada ē kandarāva māyāvak kiyā dækalā athæriyot. ē kandarāva anitti eka cittakṣaṇaya api bæn̆denavada?
이제 내가 māyā를 쫓아가서 무엇 하겠습니까? 그 더미를 māyā라고 보고 놓아 버리면, 그 더미 안의 cittakkhaṇa 하나에 우리가 묶이겠습니까?
apiṭa hitāganna bæri cittakṣaṇayak satvaru kōṭi lakṣa ekē paṁguvakavat bæn̆dilāda?
우리가 떠올릴 수도 없는, 1초를 수천만으로 나눈 한 조각만도 못한 cittakkhaṇa에 묶이겠습니까?
sampiṇaḍanaya athæriyaham cittakṣaṇayat atæralā ivarayi. cittakṣaṇaya canda rāgayak tiyenavā ēkat at æralā ivarayi. menna mehemayi cittakṣaṇayē canda rāgaya atharinna.
뭉친 덩어리를 놓으면 cittakkhaṇa도 놓아 끝난 것입니다. cittakkhaṇa에 대한 chanda-rāga가 있다면 그것도 놓아 끝난 것입니다. 바로 이렇게 cittakkhaṇa에 대한 chanda-rāga를 놓습니다.
goḍama væḍak nǣha kiv goḍē ekak gattē nætnam. ekakvat arannē næhænē. næ ēkavat væḍak næhæ kiyalā dækka nēda?
더미 전체가 쓸모없다고 했을 때 그 더미에서 하나라도 집지 않는다면, 하나도 집지 않는 것이지요. '아니, 그 하나도 쓸모없다'고 본 것 아닙니까?
men mē kramayaṭa ōnē lōkē harayak nǣha kiyalada api hæmadēma manasayē kriyākārīt siddha vena karanavā. ēka ektarā hita niyamaya.
이런 식으로 세상에 알맹이가 없다고 보게 됩니다. 우리는 모든 것을 마음의 움직임이 일어나는 대로 합니다. 그것은 마음의 한 niyāma입니다.
ē kriyākārītvaya siddha vena eka api dænagena karanna ōnē nǣ. ē sita kriyātmakenna yam niyamayak paridenavā. ē niyamaya kāṭat siddha vennē eka vidihakaṭa.
그 움직임이 일어나는 것을 우리가 알고서 할 필요는 없습니다. 그 마음이 움직이는 데는 어떤 niyāma가 따릅니다. 그 niyāma는 누구에게나 같은 방식으로 일어납니다.
goḍanægilā sakas velā pēnnē, sakas vennē, vēdanā kiyalā apiṭa væṭahennē ē niyamaya paridi siddha vena nisā.
세워지고 짜여서 보이는 것, 짜이는 것, vedanā라고 우리가 알아채는 것은 그 niyāma대로 일어나기 때문입니다.
ē nisā apiṭa hæmalēma mē kriyādāmayaka tibennā vū sampiṇḍana pratiphalayak rūpa vaśayen væṭahenavā, vēdanā vaśayen væṭahenavā, saṁgnā vaśayen væṭahenavā, saṁkhāra vaśayen væṭahenavā, viññāṇa vaśayen væṭahenavā.
그래서 우리에게는 언제나 이 움직임의 흐름에 있는 뭉친 열매가 rūpa로, vedanā로, saññā로, saṅkhāra로, viññāṇa로 알아채집니다.
siddha vennē mokakda? apiṭa novæṭahena itāma siyum tækena kriyāvaliyak. sarvacca gōcara, anāvaraṇatgnānayaṭa gōcara vena kriyāvaliyak tiyenavā otana ē kriyāvaliya tuḷa tiyena skandhayan heva goḍaval tamayi api mē apiṭa gōcara vennē.
일어나는 것은 무엇입니까? 우리가 알아챌 수 없는 아주 미세한 흐름입니다. sabbaññu에게 보이는, anāvaraṇa ñāṇa에 보이는 흐름이 거기 있습니다. 그 흐름 속에 있는 khandha, 곧 더미들이 우리에게 보이는 것입니다.
hari siyum tænak hon̆daṭa tērum ganna.
아주 미세한 대목이니 잘 알아들으십시오.
danvalak hadana manussayek særē daṁ hadanavada? maṭa danvalak hadalā denna
쇠사슬을 만드는 사람이 한 번에 사슬을 만듭니까?
særē daṁ hadanavada? maṭa danvalak hadalā denna kǣyā dan ahalā hædena bāsun næhæ kenekuṭa gihillā.
'사슬을 하나 만들어 주시오' 하고 대장장이 어른에게 가서 부탁합니다.
mama kivvot ehema bhān næha mala daṁ værak hadalā denavā. hæbæyi ṭikak velā innavi. pāstu nækṣayi. hæbæyi pæyak vitara yanavā mēka hadalā denna kiyalā.
제가 그렇게 말하면 대장장이 어른이 '좋소, 사슬 한 줄 만들어 드리지요. 다만 좀 기다리셔야 하오. 삯은 받지 않겠소. 다만 이걸 만들려면 한 시간쯤 걸리오' 합니다.
dæn pæyak hadalā ivalā dan velā apiṭa denavā.
이제 한 시간 동안 만들어서 사슬을 우리에게 줍니다.
dæn bhāsun ehā mokakda kiyalā daṁvælak hæduvada puruk kæmenuvada?
자, 대장장이 어른이 한 일이 무엇입니까? 사슬을 만들었습니까, 고리를 이었습니까?
bhātu hadan væsa bhā nækalē puruk kamara kriyāvaliya
대장장이 어른이 한 것은 고리를 잇는 일입니다.
puruk kaæmi pævayak kriyāvaliyen passē balapu hāma mokakda ahuva hædilā tiyennē daṁ velā. dæn bhāsu næhæ ehæ daṁ velāk
고리를 잇는 한 시간의 일이 끝난 뒤에 보면 무엇이 만들어져 있습니까? 사슬입니다.
velā. dæn bhāsu næhæ ehæ daṁ velāk hæduvā kiyalā api kiyanavā. bhāsun ehā karalā tiyennē daṁ hæduvā nemeyi. puruken puruka amarapu kriyāvaliya siddha velā.
이제 대장장이 어른이 사슬을 만들었다고 우리는 말합니다. 그러나 대장장이 어른이 한 것은 사슬을 만든 것이 아닙니다. 고리에 고리를 잇는 일이 일어난 것입니다.
puruk hæduvā puruk hadalā hiṭan puruk hada hadā kriyātmaka.
고리를 만들고, 고리를 만들어 가며, 고리를 만들고 또 만들며 일을 했습니다.
itin api ahana īṭa passē bhāsun næha purukak hæduda næka kǣllak kara næmīmē kriyāvaliyak gala.
그러면 다음에 우리가 묻습니다. 대장장이 어른이 고리 하나는 만들었습니까? 쇳조각 하나를 구부리는 일을 했습니다.
ēkaṭa tatra tattvara gānak hari giyā. vināḍi gānak hari giyā. ehenam bhā næhæ purukak hadalat næhæ purukak hadana kriyāvaliya karalā tiyenavā.
거기에 몇 초든 걸렸고 몇 분이든 걸렸습니다. 그렇다면 대장장이 어른은 고리를 만든 것도 아니고, 고리를 만드는 일을 해 놓은 것입니다.
antimaṭa bala paṭavā kriyāvaliyak dakinavā misā hadapu ekak dakinavā. hadapu eka okkoma kriyāvaliya pratiphalaya.
끝에 가서 보면, 보이는 것은 일의 흐름일 뿐 따로 만든 것이 아닙니다. 만든 것은 모두 그 흐름의 열매입니다.
ehenam hadana mohota kiyannē? kārasa sīmāva æhipiya gahana mohotak kavā hadana mohotakaṭa tiyanna.
그렇다면 만드는 순간이란 무엇입니까? 시간의 경계를 눈 한 번 깜빡이는 동안으로 잡아 둡시다.
ē mohotet itāum kriyāvaliyaka pratiphalayak tamayi æhipiya gahana mohotaka hadapu eka dækkē.
그 순간에도, 눈 한 번 깜빡이는 동안 만들어졌다고 본 것은 아주 미세한 흐름의 열매일 뿐입니다.
ehenam api hæma veliyēma dakinnē. apiṭa hitāganna bæri gōcara karaganna bæri namut buddhiyaṭa tērum ganna puḷuvan mohotak nǣra karana kriyāvaliyaka pratiphalaya apiṭa pēnavā.
그렇다면 우리가 늘 보는 것은, 우리가 떠올릴 수도 볼 수도 없지만 지혜로는 알아들을 수 있는, 한순간도 쉬지 않는 흐름의 열매입니다. 그것이 우리에게 보입니다.
kriyāphalaya pēnavā. apiṭa kriyāva dakinna puḷuvankamak nǣ apē manasaṭa. hæbæyi api dakinavā kriyāvak novuṇā nam kriyāphalaya matu venna ōnē.
일의 열매가 보입니다. 일 자체를 볼 힘은 우리 마음에 없습니다. 하지만 일이 없었다면 열매가 솟을 수 없다는 것을 우리는 압니다.
kriyāva nisāma kriyāphalaya patu vuṇā. ē nisā mē kambi kǣlla nævuṇā. kriyāvat ekkalāma kriyāvaṭa anukūlava rūpaya kriyātmaka vecca nisā īṭa anukūlava kambi kǣllē namya āvā. nævilā nævilā gihillā mēka ravun vuṇā. ē kriyāvaliyē pratiphalayak vacana. īṭa passē kǣllen kǣlla pǣsīmē kriyāvaliyaka ennaṭa pæs vuṇā pevuna.
바로 일 때문에 열매가 솟았습니다. 그래서 이 쇠줄 조각이 구부러졌습니다. 일과 함께 일에 맞게 rūpa가 움직였기 때문에 그에 맞게 쇠줄 조각이 휘었습니다. 구부러지고 구부러져서 이것이 둥글게 되었습니다. 그것이 그 일의 열매입니다. 그다음 조각과 조각을 붙이는 일 끝에 붙었습니다.
kriyāvaliya pratiphalaya dæn ēkē muddak hædunā pevunē.
일의 열매로 이제 고리 하나가 만들어졌습니다.
ē muddaṭa tava ekak dālā velā hiṭahanam æminuvā pevunē. ara kriyāvaliyama karagena giya nisāmayi ēkat næ. ēkat pæt vuṇē.
그 고리에 또 하나를 넣어 이었습니다. 같은 일을 이어 갔기 때문에 그것도 붙었습니다.
kriyāphalaya dækkē. menna pinvatu kriyāphala sampiṇaḍanayak gihisa gihilā ivaranāṭa passē balapuvahama atītayaṭa gevilā giya kriyāphaliya kriyāvē pratiphala mālāvē putu rūpa paramparāvak tiyenavā pættaka venna. ēka danværa.
본 것은 일의 열매입니다. 보십시오, 여러분. 일의 열매가 뭉쳐 다 끝난 뒤에 보면, 지나가 버린 일의 열매들, 그 열매의 줄로 이어진 rūpa의 줄이 한쪽에 놓여 있습니다. 그것이 사슬입니다.
dæn daṁ dækkā danvalak hadalā dunna. api kiyanavā bhāsuna hæṭiya daṁ velā hadāgattā. bhāsun næhæ danvalā hæduvā. dæn bhāsun næhæ kriyāphala kriyāvaka in̆dilā tiyenavā. anukūla kriyāphalayaṭa anuva danvalā hædilā tiyenavā.
이제 사슬을 보았습니다. 사슬을 만들어 주었습니다. 우리는 대장장이 어른이 사슬을 만들었다고 말합니다. 대장장이 어른이 사슬을 만들었다고요. 그러나 대장장이 어른은 일을 해 두었고, 그 일에 맞는 열매대로 사슬이 만들어져 있는 것입니다.
menna mē vagē mē lōkē hæma rūpayakma hæma vēdanāvakma hæma saṁgnāvakma apiṭa væṭahena tænaṭa āvaka menna mepadu hadapu kriyāpa sampiḍa.
이와 같이 이 세상의 모든 rūpa, 모든 vedanā, 모든 saññā가 우리에게 알아채지는 자리까지 오면, 그것은 이렇게 만들어진 일의 뭉침입니다.
ehenam purukin daṁvelā dakinna bæruvā vāgē apiṭa kavadāvat danvæn danvælin puruk kaæmillama daṁvælā hædunā. purukin danvelā dakinna bæruvā vāgē.
그렇다면 고리에서 사슬을 볼 수 없듯이, 우리는 결코 고리만으로 사슬을 보지 못합니다. 고리를 이어서야 사슬이 만들어졌습니다. 고리에서 사슬을 볼 수 없듯이 말입니다.
vēdanā ēkakaya apiṭa dakinna bæha. vēdanā ēka ekaka ekaākārayak. apit mē vēdanā kiyana sampinnaḍana podiya tava ākārayak.
vedanā 낱개를 우리는 볼 수 없습니다. vedanā 낱개는 한 가지 모습이고, 우리가 vedanā라고 하는 뭉친 꾸러미는 또 다른 모습입니다.
danvæl puruka eka ākārayak æmuṇu vunāhama hædiena daṁvæla tava ākārayak. æminu vunāma hædena daṁvæla venama penā vāgē. puruk kaæmiṇī puruka venama perunā vāgē. puruken danvælak pennada? bæruvā vāgē.
사슬의 고리는 한 모습이고, 이어 붙었을 때 만들어지는 사슬은 또 다른 모습입니다. 이어 붙여 만든 사슬이 따로 보이고, 이어지지 않은 고리가 따로 보이듯이 말입니다. 고리에서 사슬이 보입니까? 볼 수 없듯이,
apiṭa rūpa kṣaṇayakin, vēdanā kṣaṇayakin, saṁgnā kṣaṇayakin, saṁkhāra kṣaṇayakin, viññāṇa kṣaṇayakin menna mē ban̆du rūpayak menna bæn̆du vēdanāvak menna bæn̆du saṁgnāvak man̆du saṁkhārayak meban̆du viññānayak kiyalā pennanna bæ. dæn pennanē ēvā monavada okkō māyāvaṭa māyā sampinna
rūpa khaṇa, vedanā khaṇa, saññā khaṇa, saṅkhāra khaṇa, viññāṇa khaṇa로 '이런 rūpa, 이런 vedanā, 이런 saññā, 이런 saṅkhāra, 이런 viññāṇa'라고 우리에게 보여 줄 수는 없습니다. 지금 보이는 그것들은 무엇입니까? 모두 māyā, māyā의 뭉침입니다.
ehenam api rūpa dækalā tiyenavada? vēdanā dækalā tiyenavada? saṁgnā dækalā tiyenavada? saṁkhāra dækalā tiyenavada? viññāṇa dækalā tiyenavada?
그렇다면 우리는 rūpa를 보았습니까? vedanā를 보았습니까? saññā를 보았습니까? saṅkhāra를 보았습니까? viññāṇa를 보았습니까?
ē māyāvangen haṭagatta skandha guraval dækalā tiyena nisā api rūpa skandha dækalā tiyenavā. vēdanā skandha dækalā tiyenavā. saṁgnā skandha dækalā tiyenavā. saṁkhāra skandha dækalā tiyenavā. viññāṇa skandha dækalā tiyenavā.
그 māyā들에서 생긴 khandha 더미들을 보았기 때문에 우리는 rūpa-khandha를 보았고, vedanā-khandha를 보았고, saññā-khandha를 보았고, saṅkhāra-khandha를 보았고, viññāṇa-khandha를 보았습니다.
ehenam rūpa kṣaṇaya kiyannē caitasikayak.
그렇다면 rūpa khaṇa라는 것은 cetasika 하나입니다.
onna skandha valaṭa kiyanavā rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa skandha kiyalā.
보십시오, 그 khandha들을 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa khandha라고 부릅니다.
ehenam paṁca skandha misak satvayā kiyannē. ēkaka nemeyi.
그렇다면 satta라는 것은 pañca khandha일 뿐, 낱개가 아닙니다.
ēkakaya dakinna bæhæ. skandha dækka æhe.
낱개는 볼 수 없습니다. khandha를 보았지요.
skandha māyāva kiyā dækka edāṭa skandha vala bæn̆dīmat ærunahama ara kriyākalāpaya ituruda hita
khandha가 māyā라고 본 그날 khandha에 대한 묶임도 풀리면, 그 움직임에 대한 마음이 남겠습니까?
skandha gonnana kriyākalāpaya apiṭa dæn pēnnē næti vuṇaṭa ēka canda rāgayak ituru veyi.
khandha를 세우는 움직임이 지금 우리에게 보이지 않는다고 해서 거기에 chanda-rāga가 남겠습니까?
koccara sūkṣama kriyākalāpayak namut ēkē tibi vecca bæn̆dīmak tibanam bæn̆dīma ivarayi.
아무리 미세한 움직임이라도 그것에 묶임이 있었다면, 그 묶임은 끝났습니다.
api dækkē mokakda? māyāva dækkā. māyāva goḍanna hæṭi dækkā. ēkayi kriyākalāpakayan goḍanaganē māyāvak bava dækkā. māyāva væḍak nætnam goḍagena kriyākalāpaya maṭa æti væḍakut næ. kriyākalāpaya api dækkē nætuuvaṭa kriyālāpaya chandara rāgayak tibunāda ēka ivarayi. chandara rāgayen vadunā nam etanin ivarayi.
우리가 본 것은 무엇입니까? māyā를 보았습니다. māyā가 세워지는 모습을 보았습니다. 그 움직임들이 세우는 것이 māyā임을 보았습니다. māyā가 쓸모없다면 그것을 세우는 움직임도 나에게 아무 쓸모가 없습니다. 움직임을 우리가 보지 못했더라도, 움직임에 대한 chanda-rāga가 있었다면 그것은 끝났습니다. chanda-rāga에서 풀려났다면 거기서 끝입니다.
ehena rūpa dækalā vēdanā dækalā midenavā kiyana eka nemeyi karannē. māyāva dækalā māyāva asārayi kiyalā dækalā māyāvaṭa piḷiva midenavā. menna mēkē nivana.
그러니 rūpa를 보고 vedanā를 보고 풀려나는 것이 아닙니다. māyā를 보고, māyā가 알맹이 없다고 보아 māyā에서 풀려납니다. 바로 여기에 nibbāna가 있습니다.
api ōka pættakin tiyalā hiṭan sarvaca gōcara venna giyot mokada vennē? cittakṣaṇaya dakinakam bhāvanā karanna kivvā. ati dāvanaya karalā lōka viṣaya acintayayi kivvē gihillā aticca rūpa viṣaya hoyanna gihillā pissek venna puḷuvan.
이것을 한쪽에 두고 sabbaññu에게만 보이는 것을 보려 하면 어떻게 됩니까? cittakkhaṇa를 볼 때까지 bhāvanā하라고 했습니다. 지나치게 내달려서, loka visaya는 acinteyya라고 하신 그것을 쫓아가 미세한 rūpa visaya를 찾으러 가다가는 미치광이가 될 수 있습니다.
satvaya acintayi lōka vicintayi, karma vicintayi, dharma viya acintayayi citta visaya acintayayi. mē acintaya kāraṇā passē ukṣama tæn hoyanna gihillā sarvacayan vahansē dakina eka dakinna gihillā. mokada dakinna yannē?
satta는 acinteyya, loka는 acinteyya, kamma는 acinteyya, dhamma visaya는 acinteyya, citta visaya는 acinteyya입니다. 이 acinteyya한 것들을 좇아 미세한 곳을 찾으러 가고, sabbaññu께서 보시는 것을 보려고 가서 무엇을 보겠다는 것입니까?
itin ē nisā apiva ravaṭṭalā haṁgapu tæn ōvā.
그러니 그것들은 우리를 속여 감추어 둔 곳들입니다.
vaṭinā molē nivan dakin mehe yavannaṭa hētukāraya tibicca molē hækiyāva mulā væḍapilat tuḷin
nibbāna를 보는 데로 보낼 바탕을 지닌 값진 머리의 힘을, 속이는 가르침을 통해
mandhabuddha ehenam mandhabutayan dēśana karannē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
vikṣipta bava pat karalā. pissep bavaṭa pat karanna hētu kaḷā. umpattakek velā.
흩어진 상태로 만들어 미치게 하는 까닭이 되었습니다. 미친 사람이 되어 버립니다.
onna ōkaṭa væṭenavā. occara goḍak balalā nemeyi. api hon̆da sākṣi tiyenavā muḷu tripiṭakē hæmatænama sākṣi tiyenavā bohō koṭama. oya cittakṣaṇa balā hiṭannē nemeyi arihatyaṭa pat velā tiyennē.
바로 거기에 떨어집니다. 그렇게 많이 볼 것도 없습니다. 우리에게는 좋은 보기가 있습니다. Tipiṭaka 전체 곳곳에, 거의 모든 곳에 보기가 있습니다. 그 cittakkhaṇa를 지켜보고 있어서 arahant가 된 것이 아닙니다.
pēna tiyena asūci goḍak dækalā asūci goḍē yathārthaya dækalat arihat pat velā tiyenavā.
눈앞에 있는 똥 더미를 보고 그 똥 더미의 참모습을 보고서도 arahant가 되었습니다.
diya bubulu bidenavā dækalat pakkalayaka pena bibulu yanavā dækalat, pena piḍu dækalat arihatyaṭa pat velā. ata hōdalā dāpu vatura ṭika ṭikak dura gilā hin̆dilā yanavā dækalat mē samājayē okkoma jīvat vena hæṭi mehemanē vænasi yannē mehemanē. matuva venavā gevila yannē mehemanē.
물거품이 부서지는 것을 보고도, 냄비의 거품이 꺼져 가는 것을 보고도, 거품 덩어리를 보고도 arahant가 되었습니다. 손 씻고 버린 물이 조금 흘러가다 스며 말라 가는 것을 보고도, '이 세상 모두가 사는 모습이 이렇구나, 사라져 가는 것이 이렇구나, 솟았다가 다해 가는 것이 이렇구나' 하고 보았습니다.
matu velā innē okkoma nævata poḷovaṭa pas vennē mē vaturaṭa giha hin̆dilā giyā vagē nēda mē anuva dækalāt arihat pat velā. māyāvaী hæṭi kalpanā karalā māyāva svabhāvaya dækalā māyāvat ælalā giyāṭa passē ē māyāva goḍak kriyā kaḷā api tava ban̆dila hitak næti nisā. ēkē nidahas
솟아 있는 모든 것이 다시 땅에 흙이 되는 것이 이 물이 스며 말라 간 것과 같지 않은가 하고, 이렇게 보고도 arahant가 되었습니다. māyā의 모습을 생각하고 māyā의 바탕을 보아 māyā에 들러붙음도 풀려 간 뒤에는, 그 māyā 더미가 움직여도 더 묶일 마음이 없기 때문에 거기서 풀려났습니다.
menna mehemayi arihatyaṭa patvelā tiyennē.
바로 이렇게 arahant가 된 것입니다.
sarvagna velā nemeyi arihatyaṭa pat vennē budurajāṇan vahansē arihatayaṭa pat vena mohota. sarvagna velā arihat vunē nǣ.
sabbaññu가 되어서 arahant가 되는 것이 아닙니다. 부처님께서 arahant가 되신 그 순간에도 sabbaññu가 되어서 arahant가 되신 것이 아닙니다.
ehenam budurajāṇan vahansē anāvaraṇa gnānaya pahaḷa vunē arihat phalaya asāra.
그렇다면 부처님께 anāvaraṇa ñāṇa가 생긴 것은 arahatta phala 뒤입니다.
ehenam arihat phala enakam mārgaya læbuvē mokēda? anāvaraṇa gnānaya.
그렇다면 arahatta phala에 이르기까지 magga를 얻은 것은 무엇으로였습니까? anāvaraṇa ñāṇa였습니까?
mē anārṇa gnānaya pahalaṭa pasē budurajāṇan vahansē rūpaya kṣaṇayē hæṭi. vēdanā kṣaya dannē unvahansē ehi anuva ē budunṭa pasa karapu væḍak.
이 anāvaraṇa ñāṇa가 생긴 뒤에야 부처님께서 rūpa khaṇa의 모습, vedanā khaṇa를 아십니다. 그에 따라 아시는 것, 그것은 부처가 되신 뒤에 하신 일입니다.
ehenam budu venakam mokakda væḍiē? māyā lōkaya gonnægena paṭicca samuppāda kriyāvaliya dækalā. oya skandhayangē tibennāū māyāva dækalā.
그렇다면 부처가 되기까지 한 일은 무엇입니까? māyā 세상이 세워지는 paṭicca samuppāda의 흐름을 보고, 그 khandha들에 있는 māyā를 본 것입니다.
mē māyāva gorena næægennē mehema raṭāvakin bava dækagannā. raṭāvē assin ganna giyē næhæ hoyanna. māyāvē hita athæriyē. dæn māyāva goranagæna yavak ætda maṭa ēken væḍakut.
이 māyā가 이런 틀로 세워진다는 것을 보셨습니다. 틀의 속을 파고들어 찾으러 가지 않으셨습니다. māyā에 대한 마음을 놓으셨습니다. 'māyā가 세워지는 것이 있다 한들 나에게 무슨 소용인가' 하고.
māyā kriyākalā goḍannagana kriyākalāpaya væḍakut næga kriyākalāpī chanda rāgat ææralāgē. anna nidahas vennaṭa ætula nidahas mānasikatvaya ara pāramī vunē okna nægilā matu velāyi dīlā sarvaca satgnānaya pahaḷa kaḷā. dæn
māyā를 세우는 움직임도 소용없다 하여 그 움직임에 대한 chanda-rāga도 놓으셨습니다. 그렇게 풀려난 마음가짐과 쌓아 온 pāramī가 솟아 올라 sabbaññuta ñāṇa를 일으키셨습니다.
velāyi dīlā sarvaca satgnānaya pahaḷa kaḷā. dæn unvahansēṭa āvarjanā karapuvahama ē sarvaca sajagnāṇayen anāvaraṇa gnānaya sahitayi unvahansēṭa bælī hækiyi. menna mehemayi mē kriyāvaliya siddha vennē.
이제 그분께서 돌이켜 살피시면, 그 sabbaññuta ñāṇa로 anāvaraṇa ñāṇa와 함께 볼 수 있으십니다. '바로 이렇게 이 흐름이 일어난다'고.
menna mēkayi rūpaya kiyana mohota vēdanā kiyana mohota saṁgnā kiyana mohotaka hæṭi mehemayi. saṁkhāra kiyana mohotaka hæṭi mehemayi. cittakṣaṇayaka hæṭi mehemayi. rūpakṣaṇayaka hæṭi mehemayi. ēka sakas vennē mehemayi. ǣn̆dennē mehemayi. ē anārṇa gnānayaṭa budurajāṇan vahansēṭa ē ṭika pēnnē. nivan dakinna ē ṭika avaśya næha.
'바로 이것이 rūpa라는 순간, vedanā라는 순간이다. saññā라는 순간의 모습은 이렇다. saṅkhāra라는 순간의 모습은 이렇다. cittakkhaṇa의 모습은 이렇다. rūpa khaṇa의 모습은 이렇다. 그것은 이렇게 짜이고 이렇게 이어진다.' 그 anāvaraṇa ñāṇa로 부처님께 그것들이 보입니다. nibbāna를 보는 데 그것들은 필요 없습니다.
ē ē vidihen gonnagapu okkō māyāval misak harayak ættak ōkē nǣhæ kiyalā dækkahama ehi chandara rāgaya nidahas velā giyāma chandara rāgaya atrīmē rāgak sē vuṇā, dvēśak sēvanā, mōhak sē vuṇā. rāgak ēva nibbāna, dvēśakkhava nibbā nam mōhak ēva nibbā eyā nivan avabōdha karā. nivan avabōdha karannē sarvaca sajagnānaya pahaḷa karalā nemeyi.
그렇게 저렇게 세워진 것은 모두 māyā일 뿐 그 안에 알맹이도 참도 없다고 보았을 때, 거기에 대한 chanda-rāga에서 풀려나 chanda-rāga를 놓음으로써 rāgakkhaya, dosakkhaya, mohakkhaya가 되었습니다. 'rāgakkhayo nibbānaṃ, dosakkhayo nibbānaṃ, mohakkhayo nibbānaṃ', 그이는 nibbāna를 깨달았습니다. nibbāna를 깨닫는 것은 sabbaññuta ñāṇa를 일으켜서가 아닙니다.
rūpayehi ticittakṣaṇa hæṭakinnē sarvaca sajagnānaya ōnē. oya sarvaca gōcara dahama ēvā avaśya nǣ arihatyaṭa pat venna.
rūpa 같은 것의 cittakkhaṇa 모습을 알려면 sabbaññuta ñāṇa가 있어야 합니다. 그 sabbaññu에게만 보이는 dhamma들은 arahant가 되는 데 필요 없습니다.
itin adat pennannē dakina eka nam nivan dakinna bæ. sōvān ennat cittakṣaṇaya dakinna ōna. bhāvanā karalā ohoma yanakoṭa pene cittakṣaṇaya kiyalā ohoma karama denavā.
그런데 오늘날에도 '이것을 보지 않으면 nibbāna를 볼 수 없다, sotāpanna가 되려 해도 cittakkhaṇa를 보아야 한다, bhāvanā를 하며 그렇게 가다 보면 cittakkhaṇa가 보인다'고 하면서 그런 방법을 줍니다.
itin manasaṭa gatta māyāva darśanayaṭa pat velā hīnē pēnavā vagē pēnna paṭan gannavā. issellā ahagena tiyenavā.
그러니 마음에 담은 māyā가 눈앞의 모습이 되어 꿈에 보이듯 보이기 시작합니다. 미리 들어 두었기 때문입니다.
oya vagē ugā ædilā ma ekāvak enan eyāgē ātmaya ivaracca hæ. mama giyāma bhāvanā kara innakoṭa giyāma mahā ælakmē gaṁgāvak dækkā. mama gaṁgāvaṭa væssā hēdilā hēdilā hēdilā giyā æṭa ṭikat hēdilā giyā mokut ituru vunē.
그런 데로 끌려간 어떤 이가 와서 자기 attā가 끝났다고 합니다. '제가 bhāvanā를 하고 있을 때 큰 강을 보았습니다. 제가 강에 들어가 씻기고 씻기고 씻겨 가서 뼈마저 씻겨 가고 아무것도 남지 않았습니다.'
mē karramasthānārya hāmuduruvangē ahapu gan kivvā ātmaya ilā ivarayi. dæn ātmayak nǣhæ upadinnē. dæn oyā ivarayi. paccamat bæva ōken gevalā ivara karaganna satara gamana ivarayi. mama kala dāsi kolayak velā giyā dækkā. ēka gini ara gattā alu vuṇā alu ṭikat pisillā giyā. mokut nǣhæ īṭat ivara vuṇā kiyalā. ā oyāt ivara karagattā.
그 kammaṭṭhāna 스님께 여쭈었더니 'attā가 녹아 끝났다. 이제 태어날 attā가 없다. 이제 당신은 끝났다. 이것으로 마지막 bhava를 다 보냈고 saṃsāra 길이 끝났다'고 했답니다. 또 어떤 이는 '제가 종이 한 장이 된 것을 보았습니다. 그것이 불붙어 재가 되고 재마저 흩어져 갔습니다. 아무것도 없이 그것마저 끝났습니다' 하니, '아, 당신도 끝냈군요' 했답니다.
eyāgē tāttama ivarayi oma bhāvanā karana pratiphalaya læbuvē. oya ṭika tamayi koraganna ōnē. oya ṭika duā. itin īṭa passē monavā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ōnē. oya ṭika duā. itin īṭa passē monavā karala ata hariyanna næ vella kæpuvak dænnam mama rahat valin ēka ayin karanna . nǣ næ næhæ kavurut piḷigannē næhæ. mama piccilā ivarayi. mama danna harima mahā vināśayaṭa pat venavā īṭa passē. monavā kalavat yathābōdhayaṭa ganna epæ. dæn mehema aya maṭilā ohoma kiyalā tiyenavā mama ēkayi kivvē. kiyapu ayagē katā
그 뒤에는 무엇을 해도 그것을 놓을 수가 없습니다. '이제 arahant라는 것을 빼 주십시오' 해도 '아니, 아니, 아무도 받아들이지 않는다' 합니다. '나는 다 타 버렸다, 끝났다' 하다가, 제가 아는 바로는 그 뒤에 큰 무너짐에 빠집니다. 무엇을 하든 있는 그대로 알아야 하지 않겠습니까. 이런 이들이 저에게 와서 그렇게 말한 적이 있어서 제가 이렇게 말하는 것입니다. 그들이 한 이야기들입니다.
lōkaya asārayi kiyalā dænagattahama asāra nahama mama moka ēka ælenavada oya adahata ædilā asāratvaya ælīma kiyalā verecca dāna upādānaya ivarayi.
세상이 알맹이 없다고 알면, 알맹이가 없다면 내가 왜 거기에 들러붙겠습니까? 그 생각으로 알맹이 없음을 보면, 들러붙음이라 불리던 upādāna가 끝납니다.
yamaka bæn̆duna upādānaya ivanā upādāna nirōdha nam bhava nirōdhayi bhava nirōdha nam jāti nirōdhayi jāti nirōdha nam jarā maraṇa sōka vadī okkoma ivarayi sasara gamana kelavara menna ārya mārgaya
무엇에 묶였던 upādāna가 끝나 upādāna nirodha이면 bhava nirodha이고, bhava nirodha이면 jāti nirodha이며, jāti nirodha이면 jarā, maraṇa, soka 같은 모든 것이 끝납니다. saṃsāra 길의 끝, 바로 이것이 ariya magga입니다.
paṭicca samuppādaya balannē kṣaṇa nemeyi. hæbæyi kṣaṇayat paṭicca samuppāda kriyāvaliyak yana bava budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā.
paṭicca samuppāda를 보는 것은 khaṇa를 보는 것이 아닙니다. 다만 khaṇa도 paṭicca samuppāda의 흐름으로 간다는 것을 부처님께서 가르치십니다.
ēka dækaganna apē hækiyāvak næhæ. sarvaca gōcara dahamē tiyena vaṭināka pennannayi ē daham lōkeṭa dīlā tiyennē. lōkayā dakinnē kohomada? menna mē vagē sūkṣamatāvayak tiyenavā. ēvā kriyātmaka nǣ menna mē krama raṭāvaṭayi kiyalā. ehema karapu dēśanāval abha api dharmayē tiyeenavā.
그것을 볼 힘은 우리에게 없습니다. sabbaññu에게만 보이는 dhamma의 값어치를 보이시려고 그 dhamma를 세상에 주신 것입니다. 세상 사람들이 그것을 어떻게 봅니까? '이런 미세함이 있다, 그것들은 바로 이런 틀대로 움직인다' 하고 하신 가르침들이 dhamma 안에 있습니다.
ē karana dēśanāva arihatyaṭa pat venna ōna dēśanāva nemeyi. namut sarvajayan vahansēgē sarvacātgnānaya kirehi yamkisi viśvāsayak gæm̆buru bavak dækaganna budun kira viśvāsaya budun kirihi śraddhāva pihiṭanna avaśya karana deyak tamayi anna ē kisima śāstr̥varayaṭa gōcara novannā vū mahā gnānayak budupiyāṇan vahansēṭa tibenavā.
그 가르침은 arahant가 되는 데 필요한 가르침이 아닙니다. 하지만 sabbaññu이신 분의 sabbaññuta ñāṇa에 대한 믿음과 그 깊이를 보아 부처님께 대한 믿음, saddhā가 서도록 하는 데 필요한 것이 바로, 어떤 스승에게도 보이지 않는 큰 ñāṇa가 부처님께 있다는 것입니다.
budurajāṇan vahansē eban̆duttamayek. sama pudgalayek lōkē kisima tun lōkayē nǣha kiyana eka apiṭa viśvāsayi menna mē hētuvaṭa. unvahansēgē daham dharmagnānaya asīmitayi.
부처님은 그런 분이십니다. 세 세상 어디에도 그분과 같은 이가 없다는 것을 우리는 바로 이 까닭에 믿습니다. 그분의 dhamma ñāṇa는 끝이 없습니다.
kisi kenekuṭa dakinna bæri menna mē sūkṣamatāvayan nyāya dharmayaṭa anuva pelā dīlā tiyenavā. apiṭa nyāya dharmaya venā væṭahenavā sūkṣama ilakka karanna bæruvada? mehema novuṇā nam mē kramaya innē kohomada?
누구도 볼 수 없는 이런 미세함을 nyāya dhamma에 맞게 늘어놓아 주셨습니다. 우리에게 nyāya dhamma는 알아채지지만 그 미세함은 짚어 낼 수 없지 않습니까? 이렇지 않았다면 이 방법이 어떻게 있겠습니까?
anna kramayak dīlā tiyennē. ēka siddha vennē menna mē kramaya. citta vītiyak haṭagattahama cittakṣaṇa 17k kriyātmaka vennē menna mehema. kavuru dækalada kivvē?
그래서 방법을 주신 것입니다. '그것은 이 방법으로 일어난다. citta vīthi가 일어나면 cittakkhaṇa 17개가 이렇게 움직인다.' 누가 보고서 그렇게 말했습니까?
kohomada nigamanē lovturā budurajāṇan vahansēṭa sarvaca gōcara vecca dahamakin æhi piya gahana mohotak kōṭi lakṣayaṭa bedalā ehen paṁgu 17k ekatu velā hin sit valak hædicca hæri pennanna puhama kavuda ōka dæk?
어떻게 그렇게 맺습니까? lokuttara이신 부처님께 sabbaññu로서 보인 dhamma로, 눈 한 번 깜빡이는 동안을 수천만으로 나누어 그중 17조각이 모여 citta vīthi 하나가 이루어지는 모습을 보여 주셨는데, 그것을 누가 보았습니까?
uḍu hitē yaṭahita kiyayi oyiṭa vaḍā ekak dakina eka innavada? næti ekak mulāvaṭa pat velā vacana prakāśayak karanavā uḍu hita æṭa hita īṭat yaṭa hita yahi tunak tiyenavā kiyanavā tæn katāva ekkenek kiyanavā pahak tiyenavā oṭat yaṭa ekak tiyenavā kiyalā. ohoma katāvak kiyanavāsa kisima agakmelā tiyenavā. harayak tiyenavā.
'윗마음, 아랫마음' 하는 이들 가운데 그보다 더 보는 이가 있습니까? 없는 것을 헛갈려 말로 내놓습니다. 윗마음, 아랫마음, 그보다 더 아랫마음, 셋이 있다고 하는 이야기도 있고, 어떤 이는 다섯이 있다, 그보다 아래에도 하나 있다고 합니다. 그런 이야기를 하는데, 거기에 무슨 끝이 있고 알맹이가 있겠습니까?
ehema katā tiyenavā. budurajāṇan vahansē ehema nemeyi nyāya dharmayaṭa anukūlava gælapenna pennu. nyāyānukūlabhāva væṭahenavā śrāvaka nuvanaṭa. hæbæyi ēka atdakinna. ēka hidā bahinna bæ. ēkayi kāra. itin apiṭa dænena sparśayak tiyenavā.
그런 이야기들이 있습니다. 부처님은 그렇지 않고 nyāya dhamma에 맞게 들어맞도록 보이셨습니다. 그 이치에 맞음은 sāvaka의 지혜로 알아챕니다. 하지만 그것을 몸소 겪을 수는 없고, 짚고 들어갈 수도 없습니다. 그것이 까닭입니다. 그러니 우리가 느끼는 phassa가 있습니다.
æn̆ga atakāvot sparśaya dænenavā. æhæṭa rūpayak penā rūpa sparśa vuṇā. ēkada væṭahenavā. hæbæyi ēka sparśēnāva kiyana caitasikaya nemeyi sparśa caitasikaya nemeyi.
몸에 손이 닿으면 phassa가 느껴집니다. 눈에 rūpa가 보이면 rūpa phassa가 되었습니다. 그것도 알아챕니다. 하지만 그것은 phassa라는 cetasika가 아닙니다. phassa cetasika가 아닙니다.
caitasika paramparāvē caitasika skandhayak. ō goḍak ē tiyennē. ē kiyannē dænunu vēdanā mātra apramāṇayak daṁvælē puruken puraka bæn̆dilā sǣnen gihillā danvæli panāvā māgē. apiṭa skandhayak pēnavā vidihaṭa. anna vēdanā skandhaya kivvā ēka.
그것은 cetasika 줄에 있는 cetasika 더미입니다. 거기 있는 것은 큰 무더기입니다. 곧 느껴진 vedanā 조각들이 셀 수 없이 많이 사슬의 고리에서 고리로 이어져 가서 사슬이 보이듯이, 우리에게 khandha 하나로 보이는 것입니다. 그것을 vedanā-khandha라고 했습니다.
saṁgnā mātra goḍāk ara vagē ævillā hitanna. pēna ākārayaṭa api saṁgnā skandhaya kivvā.
saññā 조각 수많은 것이 그와 같이 와서 쌓였다고 생각해 보십시오. 그렇게 보이는 모습을 우리는 saññā-khandha라고 했습니다.
ara sakas karapu saṁkhāra goḍavaka kriyāvaliyaka kriyā sampīdanaya saṁkhāra skandhayak.
그 짜인 saṅkhāra 더미의 흐름에서 일이 뭉친 것이 saṅkhāra-khandha입니다.
viññāṇa mātra kōṭi prakōṭi ananta apramāṇa gānaka sampidana vælaka viññāṇa skandhaya kivvā. apiṭa viññāṇa skandhayak han̆dunāganna oya kramayaṭa puḷuvan. devana
viññāṇa 조각 수억, 끝없고 셀 수 없이 많은 것이 뭉친 줄을 viññāṇa-khandha라고 했습니다. 우리는 그런 방법으로 viññāṇa-khandha를 알아볼 수 있습니다.
han̆dunāganna oya kramayaṭa puḷuvan. devana dakinna ōnē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)