닦아야 할 길 – kusala와 akusala
වැඩිය යුතු මග -කුසල් අකුසල්
ehema kiv praśnaya tamayi mē āyet tevalā tiyennē. sōvān phalaya læbū puṇyavantayaku sakr̥dāgāmī phalaya labāganna væḍiya yutu kriyā mārgaya pæhædili karanna denna. api mēka
그렇게 나온 질문이 또다시 세 번째로 와 있습니다. sotāpatti phala를 얻은 공덕 있는 이가 sakadāgāmī phala를 얻으려면 닦아야 할 길을 밝혀 달라는 것입니다.
mārgaya pæhædili karanna denna. api mēka udēma kivvanē. vatura upamā karena kivvanē.
이것은 아침에 이미 말했지요. 물에 빗대어 말했지요.
paḷaveni vatura vū ugura bonakoṭa pipātaya sansidunā. ivara nǣha. tava pipātaya saṁsin̆danna monavada bonnē yayi. ara biva jātiya vaturagak vana kiyalā api kivvē. tavat ṭikak
첫 물 한 모금을 마시니 목마름이 가라앉았습니다. 그래도 다 끝나지는 않았습니다. 남은 목마름을 가라앉히려면 무엇을 마십니까? 아까 마신 바로 그 물이라고 우리가 말했습니다.
vana kiyalā api kivvē. tavat ṭikak saṁsidunā. tava ivara næhæ. tava saṁsin̆dena tiyenavā. ituru ṭika saṁsin̆dinna monavada ōnē? aramīpu jātiya tava vaturā. mē ādyāva vaśayen
조금 더 가라앉았습니다. 아직 끝나지 않았습니다. 가라앉힐 것이 더 남아 있습니다. 나머지를 가라앉히려면 무엇이 필요합니까? 아까 마신 그 물이 더 필요합니다.
aramīpu jātiya tava vaturā. mē ādyāva vaśayen api ekin eka vigraha karalā upamāvakin pelā kivvā. sōvān phalayaṭa pat vunāṭa passē eyā
이렇게 우리는 하나하나 풀어서 비유로 말했습니다.
kivvā. sōvān phalayaṭa pat vunāṭa passē eyā dækkē anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen lōkē svabhāvaya dækalā caturārya satyaya avabōdha kaḷā. darśana gnānaya pahaḷa karagattā paḷaveni vimukti avasthāvaṭa patvuṇā. īḷan̆gaṭa
sotāpatti phala에 이른 뒤 그는 세상의 본성을 anicca로, dukkha로, anatta로 보고 네 가지 ariya sacca를 깨달았습니다. dassana ñāṇa를 일으켜 첫 번째 벗어남의 자리에 이르렀습니다.
paḷaveni vimukti avasthāvaṭa patvuṇā. īḷan̆gaṭa sakr̥dāgāmī venna mokada karanna ōnē? yaḷit lōkaya anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen bælīmē dharmayama æsuru karanna. etakoṭa sakr̥dāgāmī venavā. īḷan̆gaṭa mokada karannē? yaḷit
그다음 sakadāgāmī가 되려면 무엇을 해야 합니까? 다시 세상을 anicca로, dukkha로, anatta로 보는 바로 그 dhamma를 가까이하십시오. 그러면 sakadāgāmī가 됩니다.
sakr̥dāgāmī venavā. īḷan̆gaṭa mokada karannē? yaḷit lōkaya anicca vaśayen, duka vaśayen, anatta vaśayen dæka kara nivana śānta vaśayen menehi karanna. etakoṭa anāgāmīna īḷan̆gaṭa mokada karannē?
그다음에는 무엇을 합니까? 다시 세상을 anicca로, dukkha로, anatta로 보면서 nibbāna를 고요한 것으로 마음에 새기십시오. 그러면 anāgāmī가 됩니다.
karanna. etakoṭa anāgāmīna īḷan̆gaṭa mokada karannē? yalit lōkaya anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen ādīnava dakimin nivana sātya dækīma sihi karamin oṭiya geniyanna. ēṭa anukūla arihatyayaṭa pat venavā. īṭa passē
그다음에는 무엇을 합니까? 다시 세상을 anicca로, dukkha로, anatta로 보며 그 위험을 보고, nibbāna의 고요함을 보는 것을 떠올리며 끝까지 이어 가십시오. 그에 따라 arahant의 자리에 이릅니다.
anukūla arihatyayaṭa pat venavā. īṭa passē mokada karannē? yaḷit anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen lōkaya sihi karanna. ē vagēma nivana śāntaya sihi karanna arihatyaṭa
그 뒤에는 무엇을 합니까? 다시 세상을 anicca로, dukkha로, anatta로 떠올리십시오. 그리고 nibbāna의 고요함을 떠올리십시오.
ē vagēma nivana śāntaya sihi karanna arihatyaṭa patya uttama ara mokakda karapu kaṭayuṭa ivara nam tava karanna tiyennē kiyalā budurajāṇan vahansē tava ahanavā bhikṣūn vahansē navakun vahansē. ævætni ehātma sukha viharaṇayaṭa hētu venavā. dharmaya āvarjanaya karanakoṭa citta
arahant에 이른 거룩한 이가 해야 할 일을 다 마쳤다면 더 할 일이 무엇이냐고 Buddha께서 bhikkhu들에게 물으십니다. 'āvuso, 그것은 지금 여기서 편안히 머무는 데 도움이 됩니다.'
venavā. dharmaya āvarjanaya karanakoṭa citta prahādayak æti venavā. tamā vidu maga sihi venavā. mēka ihatma sukha vihiraṇayaṭa hiṭa venavā. ē nisā piraṇuvan pānakam unvahansē innē etana pama kiyalā pennavā. eheni antima
dhamma를 되새기면 마음의 맑은 기쁨, citta pasāda가 일어납니다. 자신이 걸어온 길이 떠오릅니다. 이것이 지금 여기서 편안히 머무는 데 도움이 됩니다. 그래서 parinibbāna에 드실 때까지 그분은 바로 거기에 머무신다고 보여 줍니다.
etana pama kiyalā pennavā. eheni antima venakan amut ekak karanna næhæ. sōvān vaenna eka mārgaya kivi sakr̥dāgāmī vaenna tava mārgaya kivvē anāgāmī venna nna tavat jātiyaka mārgayuyi arihat venna tava mārgaya velā. hatara jātiyaka ārya aṣṭhāṁgika mārgaya
그러니 끝에 이를 때까지 새로 할 다른 일은 없습니다. sotāpanna가 되는 길이 하나, sakadāgāmī가 되는 길이 또 하나, anāgāmī가 되는 또 다른 길, arahant가 되는 또 다른 길이 따로 있는 것이 아닙니다.
velā. hatara jātiyaka ārya aṣṭhāṁgika mārgaya budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷē næha. nivan dækīmaṭa ekama ārya aṣṭhāṁgika mārgayak dēśanā kaḷā. ēkema tamayi iradhipa labanna.
Buddha께서는 네 가지 ariya aṭṭhaṅgika magga를 설하지 않으셨습니다. nibbāna를 보기 위한 단 하나의 ariya aṭṭhaṅgika magga를 설하셨습니다. 바로 그것으로 iddhi도 얻습니다.
hæma ekakma satara idhipāta vaḍannē etakin. paṁca bala næginnē etakin. satta bojganæginnē etat ta ēken. ōkoṭa maga mokakda ārya aṣṭhāṁgika mārgaya. ārya aṣṭhāṁgika mārgaya tērum aran væḍuva nam etanin tamayi keḷavaraṭa mænakayi yannē. vena magayak tiyenavā pina saha
모든 것이 그렇습니다. 네 가지 iddhipāda도 그것으로 닦고, 다섯 가지 bala도 그것으로 일어나고, 일곱 가지 bojjhaṅga도 바로 그것으로 일어납니다. 그러면 길은 무엇입니까? ariya aṭṭhaṅgika magga입니다. ariya aṭṭhaṅgika magga를 이해하고 닦으면 바로 거기서부터 끝까지 갑니다.
mænakayi yannē. vena magayak tiyenavā pina saha kusalayat, pava saha akusalayakda dekakdayi pahadā dennē. dæn mēka hon̆daṭa tērum ganna vædagatma deyak.
다른 길이 있느냐는 것과 함께, puñña와 kusala, pāpa와 akusala가 하나인지 둘인지 밝혀 달라는 질문입니다. 이것은 잘 이해해야 할 아주 중요한 것입니다.
pina saha kusalaya kiyalā kiyanakoṭa api dakinavā menna mehema pina kiyalā kiyana vacanayen pennannē yamkisi pina vīmaṭa sudusuna yamak ætda mē pævætma tuḷa menna mēka pina pina pava kiyalā mē dekak tiyenavā mē pina pina etakoṭa pinayi pavayi ekak. eka pættak
puñña와 kusala를 말할 때 우리는 이렇게 봅니다. puñña라는 말로 가리키는 것은, 이 존재 안에서 puñña가 되기에 알맞은 무엇이 있느냐는 것입니다. 이것이 puñña이고, puñña와 pāpa라는 두 가지가 있습니다. puñña와 pāpa가 한 짝, 한쪽입니다.
dasa yamkisi dasa akusalayak dasa akusalaya kiyannē ekak. ē vagēma dasa kusalaya kiyannē tavat pættak.
열 가지 어떤… 열 가지 akusala, dasa akusala가 한쪽입니다. 마찬가지로 dasa kusala가 또 다른 한쪽입니다.
pinayi kusalayayi kiyalā kiyanakoṭa mēka tōraganna ōna mē mehe pindaha ākāraya dasa puṇyayak kriyā kiyalā pennanuvā. dasa pin kiriyavada?
puñña와 kusala를 말할 때 이것을 가려 알아야 합니다. 여기서 puñña는 열 가지 방식, 열 가지 puññakiriya로 보여 줍니다. 열 가지 puññakiriya란 무엇입니까?
dan denavā, sil rakinavā, bhāvanā karanavā, vindenavā, anubōdan karanavā, baṇa ahanavā, baṇa desanavā, ridiya yuttam pudanavā, vatāpata karanavā. ē vagēma mē pina varṇā karanavā. menna mē ākārayen pennana ēvalaṭa kiyanavā dasa pin kiriyaval. ēvā tamayi pin kiyannē. etakoṭa kusala kiyannē.
dāna를 베풀고, sīla를 지키고, bhāvanā를 하고, 공경하여 절하고, 함께 기뻐하고(anumodanā), dhamma를 듣고, dhamma를 설하고, 공경할 분께 공양하고, 시중을 듭니다. 그리고 이 puñña를 칭송합니다. 이런 식으로 보여 주는 것들을 열 가지 puññakiriya라고 합니다. 그것들이 puñña입니다. 그러면 kusala란 무엇입니까?
prāṇaghāta cētanāvak athærilā giyā nam ēka kusalayak. prāṇaghātaya nokarannē kusalayi. prāṇaghāta karannē akusalayi. kusala cētanāvayi akusala cētanāvayi.
pāṇātipāta의 cetanā를 놓아 버렸다면 그것이 kusala입니다. pāṇātipāta를 하지 않는 것이 kusala이고, pāṇātipāta를 하는 것이 akusala입니다. kusala cetanā와 akusala cetanā입니다.
dæn akusalaya kiyalā kiyanakoṭa api dakinna ōna mehema deyak. yamkisi kenekuṭa pihiṭanavā prāṇaghātaya væradi nǣha kiyalā prāṇaghātaya pav nemeyi. prāṇaghātaya væradi nǣ. prāṇaghātayen varadak karadarayak vennē næhæ ayahapatak vennē nǣha. dæn mē ekak adahatak gannavā.
이제 akusala를 말할 때 우리는 이런 것을 보아야 합니다. 어떤 이에게 '생명을 죽이는 것은 잘못이 아니다, pāpa가 아니다, 잘못이 아니다, 죽여도 탈이나 해가 생기지 않는다, 나쁜 일이 생기지 않는다'는 생각이 자리 잡습니다. 그런 견해를 붙듭니다.
mēka akusalayak venavā. ēkē pihilla vū prāṇaghāta karanavā. prāṇaghāta pāpayak. prāṇaghātaya akusalayak nokaḷa vicca bava dænagannavā.
이것이 akusala가 됩니다. 그에 기대어 생명을 죽입니다. 생명을 죽이는 것은 pāpa입니다. 그러다 생명을 죽이는 것이 akusala이며 해서는 안 된다는 것을 알게 됩니다.
dæn prāṇaghātaya ataharinavā. amutuven karapu ekak etera næhæ. meccara kal karapu væræddak atahærapu ekayi kaḷē. anna ēka kusalaya. mē etakoṭa pina kiyalā kiyannē api visin goḍanagena deyak. goḍanagena saṁkhārayak.
이제 생명 죽이기를 놓습니다. 따로 새로 한 것은 없습니다. 지금까지 해 오던 잘못을 놓은 것뿐입니다. 바로 그것이 kusala입니다. 그러니 puñña라는 것은 우리가 쌓아 올리는 것, 쌓아 올리는 saṅkhāra입니다.
kusalaya kiyalā kiyannē. yamkisi pavak karagena hiṭiyā nam ēka yathārthayen dænagena ēken mimatura karannē nǣ kiyana tænaṭa bæhīmak. ēka goḍanakapu ekak nemeyi.
kusala라는 것은, 어떤 pāpa를 해 오고 있었다면 그것을 있는 그대로 알고 '이제 그 길로 가지 않겠다'는 자리로 들어서는 것입니다. 그것은 쌓아 올린 것이 아닙니다.
prāṇaghātaya kara kara hiṭiyā. etakoṭa pav vuṇā. prāṇaghātaya væradi nǣha kiyana dr̥ṣṭiyakin hiṭiyā ēka akusal vuṇā. prāṇaghātaya hon̆da nǣ kiyā dænagattā. dænagena ivelā hiṭan ēken midilā giyā. ēka kusal vuṇā. etakoṭa prāṇaghātayen venvelā tatvayanṭa yahapata karuṇāgen karanna paṭan gattā. ēka pin vuṇā.
생명을 거듭 죽이며 지냈습니다. 그것이 pāpa가 되었습니다. 생명을 죽여도 잘못이 아니라는 diṭṭhi로 지냈습니다. 그것이 akusala가 되었습니다. 생명을 죽이는 것은 좋지 않다는 것을 알았습니다. 알고서 물러나 그것에서 벗어났습니다. 그것이 kusala가 되었습니다. 그러고 나서 생명 죽이기를 떠나 생명들에게 karuṇā로 좋은 일을 하기 시작했습니다. 그것이 puñña가 되었습니다.
dæn pin kusal pav akusal koṭas dekak tiyenavā. akusal hitakin yuktava tamayi. lōbhaya akusala mūlayak. dvēśaya akusala mūlayak. mōhaya akusala mūlayak. lōbhayayi, dvēśayayi, mōhayayi tamayi mul tuna.
이제 puñña·kusala와 pāpa·akusala라는 두 갈래가 있습니다. akusala는 마음에 깃든 것입니다. lobha가 akusala mūla이고, dosa가 akusala mūla이며, moha가 akusala mūla입니다. lobha, dosa, moha가 세 뿌리입니다.
lōbhaya kiyannē prāṇaghataya nemeyi. horamæravaṁcāt nemeyi. surāsūrācārat nemeyi ēvā kriyā.
lobha는 생명을 죽이는 일이 아닙니다. 도둑질이나 속임도 아닙니다. 술과 노름도 아닙니다. 그것들은 행위입니다.
hitē pihiṭapu ektarā vidihaka caitasikayak tiyenavā lōbha caitasikaya lōbha caitasikaya tiyena sakkal ohu akusalayaka innavā. akusal karanakoṭa mokada vennē pava siddha venavā.
마음에 자리 잡은 어떤 cetasika가 있습니다. lobha cetasika입니다. lobha cetasika가 있는 동안 그는 akusala에 머뭅니다. akusala 상태에서 일을 하면 무엇이 일어납니까? pāpa가 일어납니다.
lōbhaya pihiṭalā lōbha væḍot anna pav siddha venavā. lōbhaya akusalayak nisā. akusalaya ohuṭa pāpa pættaṭa yomu karanavā. ēkē pihillā pav karot ē karapu tena duk vipāka vidiṭa siddha venavā.
lobha가 자리 잡아 lobha로 일을 하면 pāpa가 일어납니다. lobha가 akusala이기 때문입니다. akusala가 그를 pāpa 쪽으로 이끕니다. 그에 기대어 pāpa를 지으면, 그 지은 것 때문에 괴로운 vipāka를 겪게 됩니다.
kāraṇā dekak. kusalaya hæmelēma ē pætten mudavanavā. depætta yannē ehemayi. pin pavuda deka sæpa hō duk genak denavā. upan venaka kusalaya sugatiyaṭa geniya laukika kusalayē sugatiyaṭa geniyanavā. akusalaya dugatiyaṭa geniyanavā. oya dekaṭayi geniyannē.
두 가지입니다. kusala는 늘 그쪽에서 풀어 줍니다. 두 갈래는 그렇게 갑니다. puñña와 pāpa 두 가지는 즐거움이나 괴로움을 가져다줍니다. 태어나는 곳으로 말하면 kusala는 sugati로 이끌고, lokiya kusala가 sugati로 이끌며, akusala는 duggati로 이끕니다. 그 두 곳으로 이끕니다.
dugatiyaṭa genicca kenāṭa pav balavat vennē. væḍi duk karadara innē. ē akusalaya in̆dalā karapu næ, dvēśayē, mōhaya pihiṭalā karapu pāpa væḍa valin. karagattā pav valin.
duggati로 끌려간 이에게는 pāpa가 힘을 씁니다. 큰 괴로움과 고난 속에 지냅니다. 그것은 akusala에 머물며, lobha·dosa·moha가 자리 잡은 채 저지른 pāpa 행위, 지은 pāpa에서 온 것입니다.
dæn ballā velā ipadilā. ē pudgalayā baḷu væḍa kara in̆dilā. ananta duk vin̆dina ballō innavā. sāmānyayen maṭa jīvat venavā. sukhōbhava giyava inna ballot innavā. anna pin karapu eken ballā venat sukhōbhava giyava innavā. sāmānya ballek velā innavā. balu akusalaya nisā ēkē siddha vecca eka. balavat vavannā vū balu pav bæṭa karapu ekak. ēkē duka ballā velā duk vin̆dinavā.
이제 개로 태어났습니다. 그 사람이 개 같은 짓을 하며 살았던 것입니다. 끝없는 괴로움을 겪는 개들이 있습니다. 그럭저럭 살아가는 개들도 있습니다. 호강하며 지내는 개들도 있습니다. 바로 puñña를 지은 덕에 개가 되어서도 호강하며 지냅니다. 평범한 개로 지내기도 합니다. 개로 태어난 것은 개 같은 akusala 때문에 일어난 일입니다. 무거운 개 같은 pāpa를 지은 경우라면 그 때문에 개가 되어 괴로움을 겪습니다.
n pinayi pavayi deka sæpatara saha dukaṭa hētu venavā. laukika kusalaya sugatiyaṭa hētu venavā. akusalaya dugatiyaṭa hētu venavā.
이렇게 puñña와 pāpa 두 가지는 즐거움과 괴로움의 까닭이 됩니다. lokiya kusala는 sugati의 까닭이 되고, akusala는 duggati의 까닭이 됩니다.
ē dr̥ṣṭiya ē ḷadiyat nohæra hiṭiyot niraya hō tirisan yōganiya panavanna puḷuvan kiyalā. ē dr̥ṣṭiya ē liyat nohæra paḷava dr̥ṣṭiya kiyannē ladiya kiyannē karana ekak nemeyi. hitē pihiṭapu gati lakkhaṇaya mityā dr̥ṣṭiyen næguṇu gati lakkhaṇaya mityā dr̥ṣṭitāṭa tirisan hō nirē panava dekat ekak panavanavā.
그 diṭṭhi, 그 붙든 생각(laddhi)을 버리지 않고 지내면 niraya나 tiracchāna yoni로 떨어뜨릴 수 있다고 합니다. diṭṭhi, laddhi라는 것은 하는 행위가 아닙니다. 마음에 자리 잡은 성향(gati lakkhaṇa)입니다. micchā diṭṭhi에서 솟은 성향입니다. micchā diṭṭhi를 지닌 이를 tiracchāna나 niraya, 둘 가운데 하나로 떨어뜨립니다.
etakoṭa ehanam ē tirisan hō nirannē mityā dr̥ṣṭiya mul karagena dr̥ṣṭiya kæīmenma tamayi. ēken midennē. tirisan venna tirisan atbævaki hin upadinna hētu vennē dr̥ṣṭiya.
그렇다면 그 tiracchāna나 niraya는 micchā diṭṭhi를 뿌리로 한 것이고, 오직 diṭṭhi를 끊어야만 거기서 벗어납니다. tiracchāna가 되어 tiracchāna의 생에 태어나게 하는 까닭은 diṭṭhi입니다.
dæn sakkāya diṭṭhiya vitikicchā sīlaba parāmāsa tunayi næti kaḷē sōvān pudgalayā. dæn mityā dr̥ṣṭiya satara apā gata vīmaṭa hitina mityā dr̥ṣṭiyayi næti velāgē.
sotāpanna는 sakkāya diṭṭhi, vicikicchā, sīlabbata parāmāsa 세 가지를 없앴습니다. 이제 네 apāya에 떨어지게 하는 micchā diṭṭhi가 없어진 것입니다.
ē sōvān venna issellā karapu satara apāya atenna hēṣa karapu pav valin geniyanna pavvalin geniyanna puḷuvan kivvā nam ehema sōvān pudgalayāṭa hatara apen bērenna bæhæ. mokada sōvān issellā ohu karagatta pav ōna taram tiyenavā. karagatta pavvala palin ohu satara apāgata karanna puḷuvan kramayak ehema tiyenavānam sōvā vunaṭa satara payen bērenna bæha.
sotāpanna가 되기 전에 지은 pāpa들이 그를 네 apāya로 끌고 갈 수 있다고 한다면, sotāpanna는 네 apāya에서 벗어날 수 없습니다. sotāpanna가 되기 전에 그가 지은 pāpa는 얼마든지 있기 때문입니다. 지은 pāpa의 결과로 그를 네 apāya로 보낼 수 있는 방식이 있다면, sotāpanna가 되어도 네 apāya에서 벗어날 수 없습니다.
satara apā gata vennē mokak nisāda? karapu pav valin nemeyi. ohugē bæn̆dilā tibicca dr̥ṣṭiya
네 apāya에 떨어지는 것은 무엇 때문입니까? 지은 pāpa 때문이 아닙니다. 그에게 매여 있던 diṭṭhi 때문입니다.
dr̥ṣṭiya kæpilā giyā nam satara apāgata ti vecca mula karapu pav valin mokakda hita vennē? ara dr̥ṣṭiyen gihi upan tænna duk karada næti karavanavā. karapu pinvalin
diṭṭhi가 끊어졌다면 네 apāya로 가는 뿌리가 없어진 것입니다. 그러면 지은 pāpa는 무엇을 합니까? 그 diṭṭhi 때문에 가서 태어난 곳에서 괴로움과 고난을 겪게 합니다.
mokada karannē? dr̥ṣṭiya tibunā nam hā satara apāgat inna mityā dr̥ṣṭiya tiyenavā satara apāya upadinavā. gælapena tænaka pera gattē pin tibuṇa nam etana sukōbhōgava jīvat venavā.
지은 puñña로는 무엇을 합니까? diṭṭhi가 있다면, micchā diṭṭhi가 있다면 네 apāya에 태어납니다. 그 알맞은 곳에서, 전에 지은 puñña가 있었다면 거기서 호강하며 삽니다.
ballā velā upadinna puḷuvan ara tr̥ṣṭiya hæbæyi kun̆duru puruduttē baṁgalāvaka hon̆da ballek kiyalā sukōbhō kiyanavā minissuṭa væṭiya sæpin tiyanavā. karagatta pin poḍi. dekak.
그 diṭṭhi 때문에 개로 태어날 수 있습니다. 그런데 큰 저택에서 기르는 좋은 개라서 호강한다고들 하지요. 사람보다 더 편하게 지냅니다. 지은 puñña가 조금 있는 것입니다. 두 가지입니다.
edak hædunot ihaḷama spiritāsa.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kana bona ēvā ihaḷama kǣm bī. tāt saka pāya okkoma ihaḷama koṭṭa meccalā suvasē upadiiyā ganna huratal karat tiyāyayinam poḍi eka āvā dæn mū balāporaturo siyaluma sæpa sampat ūra denavā. poḍḍak hari kǣ gæhuvot ehema samahara velā daruvek kǣ gæhavā eccara balannē næhæ. æyi magē putā mokada vunē kiyalā alāgena valāgena im̆balā balalā mēbalā hiṭa itin mehemat duru vin̆dinavā. ehemat ekak tiyennē. dæn mokada velā tiyennē?
먹고 마시는 것도 가장 좋은 음식과 음료이고, 잠자리며 베개며 모두 최고로 마련해 편히 쉬게 하고 귀여워해 줍니다. 어린것이 오면 이 녀석이 바라는 온갖 호사를 다 채워 줍니다. 조금이라도 낑낑대면, 어떤 때는 아이가 울어도 그만큼 살피지 않는데도, '아이고 우리 아들 왜 그러니' 하며 안아 들고 쓰다듬고 입 맞추며 살핍니다. 그렇게 호사를 누립니다. 그런 일도 있습니다. 이제 무슨 일이 일어난 것입니까?
ara melova loku minissu innavā. hon̆daṭa kanna hamba karalā okkoma karalā denavā. hæmadēma dīlā minissunṭa dānamānak denavā. kæpahatun salassalā denavā. ē pin karanavā. hæbæyi vanacaraya gatiya vanacarayi. vanacarakam koraganna bærinat gatiyenma balot ehema mokada vennē? gatiya maḷot upata bala. hæbæyi karagatta pin nisā kæpa sampat labana balalā. anē yana hæṭi. gatiya mokakda? upata mokakda?
이 세상에 큰 사람들이 있습니다. 잘 먹을 만큼 벌어서 모든 것을 해 줍니다. 모든 것을 내주어 사람들에게 dāna를 베풉니다. 필요한 것들을 마련해 줍니다. 그렇게 puñña를 짓습니다. 그런데 성향은 거칠고 사납습니다. 그 사나움을 고치지 못하고 그 성향대로 죽으면 어떻게 됩니까? 성향대로 죽으면 그에 맞게 태어납니다. 그런데 지은 puñña 덕에 호사를 누리는 개가 됩니다. 아, 그렇게 되는 것입니다. 성향(gati)이란 무엇이고 태어남이란 무엇입니까?
budurajāṇan vahansēga nitarama bhikṣūn vahansēlā ahannē gatiya mokakda mē gatiyen upadinnē. anna gatiya kiyana eka tamayi metana dr̥ṣṭiya kivvē. gatiya kiyannē kriyākalāpa nemeyi.
Buddha께서 bhikkhu들에게 늘 말씀하시는 것은 gati가 무엇이냐, 이 gati로 태어난다는 것입니다. 바로 그 gati라는 것이 여기서 diṭṭhi라고 한 것입니다. gati는 행위들이 아닙니다.
kriyākalāpa okkoma saṁkhāra goḍanagenavā pin pavudaka. saṁkhārayen viññāṇayak pahaḷa karanavā. saṁkhārayen viññāṇayak pahaḷa karannē mokakda? anna ē viññāṇaya tamayi næda paṭisandhiyaṭa nāma rūpa pahaḷa karannē. n viññāṇaya karana væḍak nāma rūpa pahaḷa karana eka. saṁkhāra karennē viññāṇa hadana eka.
행위들은 모두 puñña나 pāpa로 saṅkhāra를 쌓습니다. saṅkhāra로 viññāṇa를 일으킵니다. saṅkhāra로 일으키는 viññāṇa는 무엇을 합니까? 바로 그 viññāṇa가 다시 paṭisandhi에서 nāmarūpa를 일으킵니다. viññāṇa가 하는 일은 nāmarūpa를 일으키는 것이고, saṅkhāra가 하는 일은 viññāṇa를 만드는 것입니다.
saṁkhāraya goḍannaknē viññāṇa saṁkhāra paccayā viññāṇaṁ saṁkhāra hētuka viññāṇa paccayā nāma rūpaṁ viññāṇa hētuka ēṭa viññāṇayayi hētu vennē. nāma rūpa valaṭa eha nāma rūpa valaṭa mokada hētu vennē? anna viññāṇa nāma rūpa valaṭa hētu venavā. viññāṇa valaṭa passē saṁkhāra viññāṇa valaṭa hētu venavā. saṁkhāra nāma rūpa denavā kiot hariyannē næha pænnam paṭicca samuppādaya kaḍāganna anupiḷila kæḍuvā. anupiḷivala karalā yanna bæhæ. anna gatiya mokakda kiyalā kivvē viññāṇaya
saṅkhāra가 viññāṇa를 쌓습니다. saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ, saṅkhāra를 까닭으로 viññāṇa가 있고, viññāṇa paccayā nāmarūpaṃ, viññāṇa를 까닭으로 nāmarūpa가 있습니다. 거기에 까닭이 되는 것은 viññāṇa입니다. nāmarūpa에는 무엇이 까닭이 됩니까? viññāṇa가 nāmarūpa의 까닭이 됩니다. viññāṇa에는 그 앞의 saṅkhāra가 까닭이 됩니다. saṅkhāra가 nāmarūpa를 준다고 하면 맞지 않습니다. 건너뛰면 paṭicca samuppāda를 깨뜨리는 것, 순서를 깨는 것입니다. 순서를 건너뛸 수 없습니다. 그래서 gati가 무엇이냐고 한 것은 viññāṇa입니다.
balāporottuvak æti karagena pihiṭapu lakṣaṇayak tiyenavā. ēka tirisan gatiyada, apāya gatiya, manussa gatiya, dēva gatiya anna ēka tamayi svabhāvaya. mē lōbhayen, dvēśayen, mōhayen kiyana mē tuḷin tamayi. ara gatiya haṭaganna ē hā sambandha.
어떤 바람을 품고 자리 잡은 특성이 있습니다. 그것이 tiracchāna의 gati인지, apāya의 gati인지, 사람의 gati인지, deva의 gati인지, 바로 그것이 본성입니다. 이 lobha, dosa, moha를 통해서 그 gati가 생기고 그것과 이어집니다.
lōbhaya akusala mūlayak, dvēśaya akusala mūlayak, mōhaya akusala mūlayak. alōbha kusala mūlak. meccara kal kara hiṭapu væradi væda pav pætta atahæra damana.
lobha는 akusala mūla, dosa는 akusala mūla, moha는 akusala mūla입니다. alobha는 kusala mūla입니다. 지금까지 해 오던 잘못, pāpa 쪽을 내려놓는 것입니다.
pav pætta atahæriyāma ē ataharinna ōnē caita virati caitasikaya sammā kammanta sammā ājīva kiyannē virati caita ē kiyannē ēkaṭa kæmættak nǣ. prāṇaghāta karanna kæmættak næti vuṇā. pera prāṇaghāta karanna kæmatiyi. dæn hitennē næ. anna prāṇaghāta karan tibicca balāporottu næti velā giyā nam onna kusalayak læbuṇā. kusalaya kiyannē karana ekak nemeyi.
pāpa 쪽을 내려놓을 때, 그 내려놓음에 필요한 것이 virati cetasika입니다. sammā kammanta, sammā ājīva라는 것이 virati cetasika이고, 그것은 그 일에 바람이 없다는 뜻입니다. 생명을 죽이고 싶은 마음이 없어졌습니다. 전에는 생명을 죽이고 싶었습니다. 이제는 그런 생각이 들지 않습니다. 생명을 죽이려던 바람이 사라졌다면 kusala를 얻은 것입니다. kusala는 하는 것이 아닙니다.
etakoṭa etana tiyena kusalaya ēkayi. ē kusal kiyana ekayi pin kiyannē mokakda? ē kusalayē pihiṭasā karana hon̆da væḍa tiyenavā. anna ēvā pin. mē kusal akusal pin venama dænaganna ōnē.
그러니 거기 있는 kusala가 그것입니다. 그것이 kusala이고, 그러면 puñña란 무엇입니까? 그 kusala에 자리 잡고 하는 좋은 일들이 있습니다. 바로 그것들이 puñña입니다. 이 kusala, akusala, puñña를 따로따로 알아야 합니다.
ē vagē pav kiyana pætta mokakda? akusalaya kiyannē ara dr̥ṣṭiyen āpu lōbha, dvēśa, mōha. lōbhaya, dvēśaya, mōhaya kiyana eka hitē haṭaganna manō saṁkhāra manasē haṭaganna ēvā. etakoṭa kāya saṁkhāra saha vacana saṁkhārin tamayi pav karannē. kayen vacanayen pav karanavā.
마찬가지로 pāpa라는 쪽은 무엇입니까? akusala란 그 diṭṭhi에서 온 lobha, dosa, moha입니다. lobha, dosa, moha는 마음에 생기는 mano saṅkhāra, 마음에서 생기는 것들입니다. 그러면 kāya saṅkhāra와 vacī saṅkhāra로 pāpa를 짓습니다. 몸과 말로 pāpa를 짓습니다.
hitenu situvili næguvot eyā vacē saṁkhāra venavā. vitarka vicāraya vacaya saṁkhāra hiten pav karanavāha vacē saṁkhāraya goḍanaganavā. situvili valin. situvili hitu vet nætnam. ohuṭa æti vennē gati lakṣaṇa vitarayi
마음으로 생각을 일으키면 그것이 vacī saṅkhāra가 됩니다. vitakka vicāra가 vacī saṅkhāra입니다. 마음으로 pāpa를 지으면 생각으로 vacī saṅkhāra를 쌓습니다. 생각을 일으키지 않으면 그에게 생기는 것은 성향뿐입니다.
taraha enavā. taraha vidihaṭa hitanna. gahanavā maranavā ōka kanavā maranavā ehema hitivili raṭāvak geniyanna nætnam. vacē saṁkhāra gonna nægennē næ. hæbæyi muhuṇa pumb maga innavā. taraha pēnavā ætulē tiyena bava. anē vēdanā saṁgnā dænenavā hæn̆dinavā. taraha æti bava pēnavā. anē etako kiyalā kiyannē anya ēpadu gatiya. dvēśaya kiyannē ara taraha gatiya.
화가 납니다. 화난 대로 생각합니다. '때리겠다, 죽이겠다, 저놈을 잡아먹겠다, 죽이겠다' 하는 생각의 흐름을 이어 가지 않으면 vacī saṅkhāra 더미는 일어나지 않습니다. 그래도 얼굴을 잔뜩 부풀린 채 있습니다. 속에 화가 있다는 것이 보입니다. vedanā와 saññā로 느끼고 알아차립니다. 화가 있다는 것이 보입니다. 그것은 남을 해치려는 vyāpāda의 성향입니다. dosa란 그 화내는 성향입니다.
mōhaya kiyannē mulā vennē gati lakṣaya. hita gati lakṣaṇa valaṭa arak gannavā. arak gattahama hita akusal sahagatayi. ē akusal sahagata vannā vū hiten kayen vacanaya kaṭayutu karapuvahama pav siddha venavā.
moha란 홀리는 성향입니다. 마음이 이 성향들에 자리를 잡습니다. 자리를 잡으면 마음은 akusala와 함께합니다. 그 akusala와 함께하는 마음으로 몸과 말로 일을 하면 pāpa가 일어납니다.
pavu nisā mokada vennē duk akusalayen upan tæna dukkha artara denna hētu venavā. ēkayi siddha vennē. ēvā ēka atharagena giyāhama ohu kusalayē innavā. kusalayē innē ē nisā satara apāyaṭa geniyanna.
pāpa 때문에 무엇이 일어납니까? akusala로 태어난 곳에서 괴로움과 해를 주는 까닭이 됩니다. 그것이 일어나는 일입니다. 그것을 놓아 버리면 그는 kusala에 머뭅니다. kusala에 머물기에 네 apāya로 끌려가지 않습니다.
kusalaya in̆dagena yahapat dēval ētānunakūla dēval kayen vacanaya karanakoṭa pin siddha venavā. ē pina ohuṭa kusalayen upantarana sæpa sampat denna kiyatenavā.
kusala에 머물며 좋은 일, 그에 맞는 일을 몸과 말로 하면 puñña가 일어납니다. 그 puñña가 kusala로 태어난 곳에서 그에게 호사를 주게 됩니다.
kusalaya tuḷin ohu deviyek vunānam sæpa sampat dilā mahēśak devi kenek karannē kusalaya karapu væḍavalin. karapu pin nisā. ehenam alpēśayē mahēśē bhēdayak haṭagannē deviyan atara kusalayen upan tæna karagatta eken parivarta venasa æti karana nisā. ēkanet kusalaya pirilā pin karanna.
kusala를 통해 그가 deva가 되었다면, 호사를 주어 큰 위력을 지닌(mahesakkha) deva로 만드는 것은 kusala로 한 일, 곧 지은 puñña 때문입니다. 그렇다면 deva들 사이에 작은 위력(appesakkha)과 큰 위력(mahesakkha)의 차이가 생기는 것은, kusala로 태어난 곳에서 지은 것이 따르는 무리의 차이를 만들기 때문입니다. 그러니 kusala를 채우고 puñña를 지으십시오.
dæn mama sattu maranna kæmati næhæ. horakam karanna ēt kæmati næhæ. surāsadu rāja vala kæmatit næhæ. boru kiyalā lanun ra kavaṭvanna kæmatit næhæ. kēlan kiyalā anu bin̆davanna kæmatit næhæ. para vacanayaka sæda bavaṭa pat karanna kæmatit næhæ. mama lōbha inna kæmati næhæ. taraha væḍa tarahen inna kæmati næhæ. mama mulāven inna kæmatina. ehenam yayinnē kusalaya.
이제 나는 생명을 죽이고 싶지 않습니다. 도둑질도 하고 싶지 않습니다. 술과 노름에도 끌리지 않습니다. 거짓말로 남을 속이고 싶지도 않습니다. 이간질로 남을 갈라놓고 싶지도 않습니다. 거친 말로 남을 다치게 하고 싶지도 않습니다. 나는 lobha 속에 지내고 싶지 않습니다. 화내며 지내고 싶지 않습니다. 나는 홀린 채 지내고 싶지 않습니다. 그렇다면 그것이 kusala입니다.
hæbæyi eka pinavā karāda kusalaya æti vennē. næ pin sambandhayak vitara nǣha. hæbæyi ēvaṭa kæmati næti mama lōkayāṭat eban̆du vanna dē kiyā denavā. ætta kiyā denavā. anna kriyāva æti vacanē kriyātmaka kaḷā. mama lōkayā harat prāṇaghātaya naraka pætta kiyā denna kaṭayutu karanavā. kriyāvat næguva hon̆da pætta kiyā denna. abhyantarayē tibuna hon̆da pætta lōkayāṭa kiyā denna paripagāma kaya vacanaya kriyātmaka kaḷā. anna pin haṭagattā.
그런데 그것은 puñña를 지어서 kusala가 생긴 것입니까? 아닙니다. 그것은 puñña와 관련된 것만이 아닙니다. 그러나 그것들을 원하지 않는 내가 세상 사람들에게도 그렇게 되도록 가르쳐 줍니다. 진실을 가르쳐 줍니다. 바로 행동과 말을 움직인 것입니다. 나는 세상 사람들에게도 생명을 죽이는 것이 나쁜 쪽이라고 가르치려 애씁니다. 좋은 쪽을 가르치려고 행동을 일으켰습니다. 안에 있던 좋은 쪽을 세상에 가르치려고 몸과 말을 움직였습니다. 바로 그때 puñña가 생겨났습니다.
ēka pina hæbæyi ēka tamayi maṭa mē lōkē karanna tiyena vædagat deyak. ma etana inna ōnǣ kiyalā gatta gamakma pina puññābhisaṁkhāra vuṇā. anna abhisaṁkhārayak vicahama mokada karannē? viññāṇayak pahaḷā abhisaṁkhāra viññāṇayak īṭa anukūla tænaka uppattiya ella karanna. dēva uppattiya tænakaṭa ella kaḷā. ara anukūla tænaṭa karapu kriyāvaṭa anusa. anna ēken siddha karanavā.
그것이 puñña입니다. 그런데 '그것이 내가 이 세상에서 해야 할 중요한 일이다, 나는 거기에 머물러야 한다'고 붙드는 순간 그 puñña는 puññābhisaṅkhāra가 되었습니다. abhisaṅkhāra가 되면 무엇을 합니까? viññāṇa를 일으킵니다. abhisaṅkhāra viññāṇa가 그에 맞는 곳으로 태어남을 겨누게 합니다. deva로 태어날 곳으로 겨누었습니다. 한 행위에 따라 그 맞는 곳으로. 바로 그것으로 일어나게 합니다.
pavu siddha karena akusalaya pāpayaṭa patvenavā. akusalayaṭa pat vecca pudgalayāṭa ara kusalaya inna pudgalayā vagē nirantarayen ēkaṭa kaya vacana kriyātmaka venavā. lōbhaya, dvēśaya, mōhaya tiyāgena haṁgāgena saddaya nætuva inna bæhæ. mohodak næha ara ēkē āyāsayen nægalā yanavā kaya vacana kriyātmaka venna. ēnisā akusalaya æti pudgalayāṭa pav nirantarayen siddha venavā. kusalaya inna pudgalayāṭa āyāsayen pin karanna puḷuvan.
pāpa를 일으키는 akusala는 pāpa로 이어집니다. akusala에 빠진 사람은 kusala에 머무는 사람과 달리 끊임없이 그쪽으로 몸과 말이 움직입니다. lobha, dosa, moha를 지닌 채 숨기고 조용히 있을 수가 없습니다. 한순간도 쉬지 않고 그것이 저절로 솟아올라 몸과 말이 움직입니다. 그래서 akusala가 있는 사람에게는 pāpa가 끊임없이 일어납니다. kusala에 머무는 사람은 애를 써서 puñña를 지을 수 있습니다.
pav kiyana eka nirantarayen innavā. avaśya pasulē tiyenavā nam pallehaṭa væṭenna tiyena ekaṭa aḍayak nætnam kelinma pallehaṭa yanavā. ēka hæṭiya. urahaṭa geniyanna puḷuvan kenek innavā. pallu karanna ōnē uḍaṭa ganna. ē kriyāva ēken utsāhayen karanna ōnē nikak. ē vagēma pin kiyana eka utsāhayen karagena yanna ōnē ekayi.
pāpa라는 것은 늘 있습니다. 바탕이 그렇게 되어 있으면, 아래로 떨어지려는 것을 막는 것이 없으면 곧장 아래로 갑니다. 그것이 그 모양입니다. 위로 올릴 수 있는 사람이 있습니다. 위로 올리려면 밀어 올려야 합니다. 그 일은 애써서 해야 합니다. 마찬가지로 puñña라는 것은 애써서 해 나가야 하는 것입니다.
kusalaya kiyana ekaṭa āsa pasutalaye. sugati pasutalaya. pin kiyana ēvā kiyanā karanna ōnē. dugati pasutalaya lōbha dvēśa, mōha. hæbæyi amati karannē dannē pallaṭa væṭana eka pallaṭa ædagena yana vāgē kaya vacana deka ēkāntayen yanavā pāvu pættaṭa
kusala라는 것은 좋은 바탕, sugati의 바탕입니다. puñña라는 것은 해야 하는 것입니다. duggati의 바탕은 lobha, dosa, moha입니다. 그런데 따로 애쓰지 않아도, 아래로 떨어지는 것이 아래로 끌려가듯 몸과 말 두 가지는 틀림없이 pāpa 쪽으로 갑니다.
itin pin pav kusal akusal kiyannē ōkayi. itin mēkedī mē okkoma kiyannē ekaṭa kiyanavā mē ætta dharma dēśanāvalat ohoma kiyā tiyenavā. budurajāṇan vahansē dēśanā karapuma oya mē kusala kiyana vacanē tiyennē okkoma mē ara abhidharmaya vitarayi sūtra piṭakaya ehema nǣha kiyana katāvakut tiyā tibā.
puñña, pāpa, kusala, akusala라는 것은 이런 것입니다. 그런데 이것들을 모두 한데 묶어 말하는데, 실제 dhamma desanā에도 그렇게 말해 놓았습니다. Buddha께서 설하신 것 가운데 이 kusala라는 말이 있는 것은 모두 Abhidhamma뿐이고 Sutta Piṭaka에는 없다는 이야기까지 있습니다.
majjhama nikāyē pin kusal kiyana deka hon̆daṭa pæhædiliva ven karapu tænak tiyenavā menna mehemayi kusala vennē menna mehemayi pin vennē kiyalā dēśanā karapu sūtrayeku. hæbæyi sūtra piṭaka ēvat næhæ. kusal kiyapu denā pinvalaṭa puñña kiyanavā misā kusal kiyalā tibbē dēśanāvak nǣha kiyalā vidiṭa tamayi dēśanāvē kiyavē. kiyanna tiyennē sūtraya piṭikaya hariyaṭa dækalā nætuvayi. ēvā næ.
Majjhima Nikāya에는 puñña와 kusala 두 가지를 아주 분명히 나누어, 이렇게 하면 kusala가 되고 이렇게 하면 puñña가 된다고 설하신 sutta가 있습니다. 그런데 'Sutta Piṭaka에는 그런 것도 없다, puñña를 puñña라고 했을 뿐 kusala라고 한 desanā는 없다'는 식으로 설법에서 말했습니다. 그렇게 말하는 것은 Sutta Piṭaka를 제대로 보지 않았기 때문입니다. 그런 것이 아닙니다.
salā sala kiyana vacanaya kiyanavā dæn kusala kiyanakoṭa pahat dēval salāhara monavada pahat dēval. lōbhayē pahat deyak, dvēśaya pahat, mōhaya pahat. lōbhayayi, dvēśayayi, mōhayayi salā haranavā nam etoṭa kusala.
sala, 'sala'라는 말은, kusala라고 할 때 낮은 것들을 베어 내는 것을 말합니다. 낮은 것들이 무엇입니까? lobha가 낮은 것이고, dosa가 낮고, moha가 낮습니다. lobha, dosa, moha를 베어 낸다면 그것이 kusala입니다.
væḍa piḷivilakaṭa nemeyi mē kivvē. hitē tibenē gati lassana kahaṭa kahaṭa tiyennē lōbhaya, dvēśaya, mōhaya. kahaṭin yamak karanavā nam karanna hitē bæn̆dennē lōbha dvēśa mōhamayi. ara kriyāva bæn̆dennē nǣ. karapu eka kaḷā ivarayi. ē kriyāven opanæn vecca lōbha, dvēśa, mōhaya bædunā tamayi anna akusala væḍennē.
이것은 행위의 절차를 말한 것이 아닙니다. 마음에 있는 성향의 때, 그 때가 lobha, dosa, moha입니다. 그 때를 지닌 채 무엇을 하면 마음에 매이는 것은 lobha, dosa, moha뿐입니다. 그 행위가 매이는 것이 아닙니다. 한 일은 하고 끝입니다. 그 행위로 일어난 lobha, dosa, moha가 매이는 것, 바로 그것이 akusala가 자라는 것입니다.
kusala pættaṭat pin daham kriyāvak karanakoṭa alōbha asayas amōha kiyana kusalaya væḍenavā. kusalaya kiyannē ara kriyāva nemeyi. ē kriyāven læbū ādhāraya kusalaya væḍenna hētu venavā. kusalaya venayi. hon̆da dēval karanna naraka dēval karanna tatiyacca hita næti velā yanavā. ē kusalaya væḍiyi. hon̆da dēval kirīma nisā haṭagatta kriyākārītvayen kāya saṁkhāra, vaca saṁkhāra ēvat tiyennē.
kusala 쪽에서도 puñña 행위를 할 때 alobha, adosa, amoha라는 kusala가 자랍니다. kusala는 그 행위가 아닙니다. 그 행위로 얻은 도움이 kusala가 자라는 까닭이 됩니다. kusala가 자랍니다. 좋은 일을 하면서 나쁜 일을 하려던 마음이 사라집니다. 그 kusala가 자랍니다. 좋은 일을 해서 생긴 움직임으로 kāya saṅkhāra와 vacī saṅkhāra도 있습니다.
manasin hō hitavili gattā nam matu karanakoṭa ara manō saṁkhāra yahapat sita yaḷi yaḷi sihi karāna āvarjanaya kaḷā nam læbū cittaprahādaya yali yali sihi karalā cittaprahadaya matu kaḷā nam ēka manō saṁkhāra ēt mēka ēka hæma velēma hita kriyātmaka kirīmen læbennē. hiṁ hō pavu læbennē hitak kriyātmaka kirīmen. hitaka svabhāvayak tiyenavā pāpa hitē svabhāvaya lōbha dvēśa, mōha sahagatayi. puṇya hitē svabhāvaya alōbha, dvēśa, amō sahagatayi. ē deka tamayi kusala akusala dekaṭa yannē.
마음으로 생각을 일으켰다면, 그 mano saṅkhāra로 좋은 마음을 거듭 떠올리고 되새겼다면, 얻은 citta pasāda를 거듭 떠올려 citta pasāda를 일으켰다면 그것이 mano saṅkhāra입니다. 그런데 이것은 언제나 마음을 움직여서 얻는 것입니다. puñña나 pāpa는 마음을 움직여서 얻습니다. 마음에는 본성이 있습니다. pāpa 마음의 본성은 lobha, dosa, moha와 함께합니다. puñña 마음의 본성은 alobha, adosa, amoha와 함께합니다. 그 둘이 kusala와 akusala 두 갈래로 갑니다.
mē budurajāṇan vahansē dēśanā kusalaya vadanna yahapat dēval karanakoṭa alōbhaya advēśaya amōhaya nægilā yanavā kusalaya hitē mānasikatvaya suddha venavā. eban̆dunnā vūma mānasikatvayaṭa tamayi yathābhōdhaya labā gænīmaṭa avaśya karana parisarayaṭa yomu velā tiyennē pasutalaya hæn̆dennē. ēka nisā ēkaṭa balavenna epit eka tuḷama enavā. hita ætulenma venavā kiyanna bæhæ. hitē æti vennā vū yamak æṭa nam hita gataṭa balapānavā.
Buddha께서 설하신 대로 kusala를 키우려고 좋은 일을 하면 alobha, adosa, amoha가 솟아오르고, kusala로 마음 상태가 깨끗해집니다. 바로 그런 마음 상태가 있는 그대로 깨닫는 데 필요한 자리로 향하는 바탕이 됩니다. 그러니 그것에 미치는 힘도 그 안에서 옵니다. 마음 안에서만 일어난다고 말할 수 없습니다. 마음에 일어나는 무엇이 있다면 마음은 몸에 영향을 줍니다.
gataṭa balapānakoṭa anukūla vannā vū citta rūpa nægilā ēvā utuṭa rūpa valaṭa pat venavā mohotē æhipiya gahana mohota æhipiya gahana velāvak yannē næha. citta rūpayak ē cittaja avasthāva ikma yanakoṭa ēka utu rūpayak venavā. utu rūpa paramparāvak mohotak gāna hitivilit ekkena gati lakṣaṇayat ekkalā nibe nibe piṭa venavā. mē piṭa vena eka piṭa velā hitan apē an̆ga pasan̆gayangē tamayi kiv pihitannē. ēka kiraṇakvat.
몸에 영향을 줄 때 그에 맞는 citta rūpa가 일어나 그것이 utu rūpa로 바뀝니다. 한순간, 눈 깜박하는 순간, 눈 깜박할 시간도 걸리지 않습니다. citta rūpa가 그 cittaja 단계를 지나면 utu rūpa가 됩니다. utu rūpa의 흐름이 순간마다 생각과 함께, 성향과 함께 끊임없이 밖으로 나갑니다. 이렇게 밖으로 나가는 것이 우리 몸의 팔다리에서 퍼져 나간다고 했습니다. 그것은 빛줄기 같은 것입니다.
ēka śakti viśēṣayak gæp karagenayi yannē. svabhāva ov svabhāvayama mēka hæṭiya. hon̆da situvillakin nam ē gæbennē hon̆da śaktiyak. ēka pavitrayi prabhāsarayi. pæhæpat venavā. naraka nam ēka tamayi sukhaṁ sukkha vipākaṁ kivvē. sudu kivvē ēkayi. sudu śaktiyak ēkē pihiṭanavā. api kiv mānasikatvaya dūtaya nam ē citta kiyana kaḷuvē. ē kaḷu varṇayak gannavā. ēkayi kallam kalla vipākan kiya. kaḷu saha kaḷu vipa kivvet ēkayi.
그것은 특별한 힘을 품고 갑니다. (본성이라 하셨습니까?) 네, 본성 자체가 그렇습니다. 좋은 생각이라면 거기 담기는 것은 좋은 힘입니다. 그것은 깨끗하고 환히 빛납니다. 맑게 빛납니다. 그것을 'sukkaṃ sukkavipākaṃ'이라고 했습니다. 희다고 한 것이 그것입니다. 흰 힘이 거기 자리 잡습니다. 우리가 말한 마음 상태가 더럽다면 그 citta는 검습니다. 검은 빛깔을 띱니다. 그래서 'kaṇhaṃ kaṇhavipākaṃ', 검고 검은 vipāka라고 한 것도 그것입니다.
anna ēkayi. ē citta rūpayangen velā utuja rūpāvaṭa pat karanakoṭa itāma tiyam pætta suddhāttha ēka ciraṇa ē suddhāsthaka ārōpayen śaktiyak tiyenavā. ara pāpayen nam goḍanæguṇē ēka kaḷu. ēkillan kaḷu kiraṇa kiyanavā api. anna ēka tamayi ara amanussayangē āhāraya.
바로 그것입니다. 그 citta rūpa가 utuja rūpa가 될 때, 아주 맑은 쪽은 suddhaṭṭhaka로서 그 suddhaṭṭhaka에 실린 힘이 있습니다. 저 pāpa로 쌓인 것이라면 그것은 검습니다. 그것을 우리는 검은 빛줄기라고 합니다. 바로 그것이 amanussa들의 먹이입니다.
yam amanussayekgē āhāraya yam tænakada ēkaṭa gælapena amanussayāgē āhāraya etandi ukarṣaṇak. ē nisā tamayi ū etenṭa ennē. oya kaḷu kiyalā nipada vena krama dekak tiyenavā. oya citta valin tamayi pinpav deken ipadennē.
어떤 amanussa의 먹이가 어떤 곳에 있다면, 그것에 맞는 amanussa에게 그 먹이가 거기서 끌어당기는 힘이 됩니다. 그 때문에 그것들이 거기로 오는 것입니다. 그 검은 것이 생겨나는 방식은 두 가지가 있습니다. 그 citta에서, puñña와 pāpa 두 가지로 생겨납니다.
karmaja kiyalā ekak tiyenavā. karmayen janita karanna āvē ekak tiyenavā. ē karmayen janita karana vipākana dannē api gonnakamu śaktiya nānākṣaṇika karma kiyalā avasthāva læbunahama kriyātmaka venavā. pāpa karmayak karalā tibunot avasthāva lana tænadī. ara śaktiyin kaḷukiraṇan ipadalā vipāka vaśayen apiṭa piran denavā. karat pa
kammaja라는 것이 있습니다. kamma에서 생겨나는 것이 있습니다. 그 kamma에서 생겨나는 vipāka는, 우리가 쌓은 힘이 nānākkhaṇika kamma로서 기회를 얻으면 작용합니다. pāpa kamma를 지어 놓았다면 기회를 얻는 곳에서 그 힘으로 검은 빛줄기가 생겨나 vipāka로서 우리에게 결과를 줍니다.
anna ēkayi. etakoṭa ē velāvēdī api æn̆ga vaṭahā kaḷu kiraṇa dhārāvak hæṭenavā. hæbæyi ēka apē dæn tiyennē citta deka nemeyi. ēka peradi
바로 그것입니다. 그러면 그때 우리 몸 둘레에 검은 빛줄기의 흐름이 생깁니다. 그런데 그것은 지금 우리에게 있는 citta 때문이 아닙니다. 그것은 전에…
karanalā kivē vipāka avasthāvaṭa ehema karma dharma ārammaṇa vipāka satipa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna ēkayi. karmayat dharma avasthāvaṭa pat velā tibilat nam sudusu avasthāvē ārammaṇayaṭa enavā. ārammaṇayaṭa apigama vipāka bava pāṭa pat velā hiṭan ara pratiphalayenna ipadanavā. eturak kaḷu kiraṇē rahatan vahansēṭa kalukiraṇenavā oya krama sasara karalada pāpa karmayaka vipāka mē vaśayen
바로 그것입니다. kamma가 dhamma의 단계에 이르러 있다면 알맞은 때에 ārammaṇa로 옵니다. ārammaṇa로 오면 우리에게 vipāka 상태가 되어 그 결과로 생겨납니다. saṃsāra에서 지은 pāpa kamma의 vipāka로서 이런 식으로 검은 빛줄기가 arahant께도 옵니다.
etakoṭa api ē velāva paṭan api ēka kapāganna mē mittā sahagata hitakin ēta gælapennāvū dē citta prahādaya ṭikaṭa karana dēkin citalā balanna ōnē. ē vaḍanakoṭa mokada vennē? arakaṭa pahara vadinavā. væyaka midagena yanavā. itin ēka balavat karanna ōnē. dæn mēka apramāṇa balayak
그러면 우리는 그때부터 그것을 끊어 내기 위해 mettā와 함께하는 마음으로, 그에 맞는 일, citta pasāda를 일으키는 일로 마음을 다스려 보아야 합니다. 그것을 닦으면 무엇이 일어납니까? 그것에 타격이 갑니다. 차츰 벗어나게 됩니다. 그러니 그것을 강하게 해야 합니다.
balavat karanna ōnē. dæn mēka apramāṇa balayak tamayi met væḍīma ārya maitriya ārya maitriya tuḷin tamayi ē śaktiya vardhanaya vennē. etakoṭa tamayi ēkaṭa avaśya prati śaktiya ipadavannē. pratiśaktiya nōtalā suddha karana eka ekak ēka ekak. rāga, dvēśa, mōha deka ayin karana eka tava pættak.
이것은 헤아릴 수 없는(appamāṇa) 힘입니다. mettā를 닦는 것, ariya mettā, 바로 ariya mettā를 통해 그 힘이 자랍니다. 그때 그것에 맞설 힘을 일으킵니다. 맞서는 힘을 일으켜 깨끗이 하는 것이 하나이고, rāga, dosa, moha를 없애는 것이 또 한쪽입니다.
rāga, dvēśa, mōha ayin karanna bādhā pamaṇa vanavā ara balavēgaya ehenam met varanavā. met varana yamak janita venavā. met væḍīmē mokada nnē? manō saṁkhārayak ipadenavā. kāya saṁcētanāva okkoma nægenavā. kāya karma, vacī karma, manō karma valin puṇya karmayak nægennē. apramāṇa anna ēkayi. ētana maitriya væḍīma tuḷin ōnē ēka midilā yanna.
rāga, dosa, moha를 없애는 데 걸림이 되는 그 힘이 있다면 mettā를 닦습니다. mettā를 닦으면 무언가가 생겨납니다. mettā를 닦으면 무엇이 일어납니까? mano saṅkhāra가 생겨납니다. kāya sañcetanā를 비롯해 모두가 일어납니다. kāya kamma, vacī kamma, mano kamma로 puñña kamma가 일어납니다. appamāṇa라는 것이 바로 그것입니다. 거기서 mettā를 닦아 그것에서 벗어나야 합니다.
ēkayi. ē avasthāva aragena vaḍanna ōnē. dæn api hitamukō monavan hari api āpu kāraṇaya rōgābādādī kiyanakin dukkhitabhāvayak nam mē siyalu lōka satvayanṭa sænasillē ārya mārgaya valāganna maga pǣ dēval. rōgābādin æti venavā dukak karadarayak nam siyalu satyayenṭa ē rōgābādha sīlīmē ārya mārgayaṭa anukūla vēvā. eban̆duva adahas ganna ōna.
바로 그것입니다. 그 기회를 잡아 닦아야 합니다. 예를 들어 우리에게 닥친 일이 병고 같은 괴로움이라면, '이 세상 모든 존재가 편안히 ariya magga를 얻도록 길을 보여 주는 것이 되기를. 병고로 생기는 괴로움과 고난이라면, 모든 존재에게 그 병고가 가라앉아 ariya magga에 맞게 되기를' 하고 그런 생각을 일으켜야 합니다.
īṭa anukūla vannāva deyak karanavā. mama behet auṣadha deyak śāsanayaṭa pūjā karanavā. ē karagattāva payak go nægva. goḍanaga pina yamkisi magen avaḍak vunā nam ē ayaṭa ē vagēma yamkisi ābādhayak karanna magin hētuva kavada hari saṁsāraya siddha vuṇā nam eyā kohē hiṭiyat ē ayaṭa mē śaktiya læbēvā. læbilā nætnam ē ayat ēken nidahas vēvā. maṭat nidahasa læbēvā.
그에 맞는 일을 합니다. 나는 약을 sāsana에 공양합니다. 그렇게 해서 puñña를 쌓습니다. 쌓은 puñña로, 나 때문에 해를 입은 이가 있다면, 또 나 때문에 언젠가 saṃsāra에서 어떤 병고가 생겼다면, 그가 어디에 있든 그들에게 이 힘이 닿기를. 닿지 않았다면 그들도 그것에서 벗어나기를. 나도 벗어나기를.
itin hariyaṭa avaṁkē hiṭiyot dānukampan kaḷot ara tamangen vecca ekaṭa vandigaya venavā. vandi venaṭa pat mokada dennē ara karma vipākaya balaya kæpenavā. anna ēkayi vena ekak nǣha ēka ē karuṇā śāsanaya pragnā śāsanaya kivvē ēkayi. ēkak ayin
그렇게 참으로 정직하게 지내며 dāna와 anukampā를 베풀면 자기가 저지른 일에 대한 갚음이 됩니다. 갚음이 되면 무엇을 줍니까? 그 kamma vipāka의 힘이 끊어집니다. 바로 그것입니다. 다른 것이 없습니다. karuṇā sāsana, paññā sāsana라고 한 것이 그것입니다.
pragnā śāsanaya kivvē ēkayi. ēkak ayin karapu sa pera ānantariya pāpa karmayak kaḷa yam sōtāpanna pudgalayekuṭa īḷan̆ga bhavayēdī phala dennē perakaḷa ānantaraya akusalayada pasuva kaḷa phalayē puṇya vipākayada pahadalā denna pasuva læbū phala midapu pāpa vipākin kiyada mē ahalā tiyennē. væradīmakda ēka. ānantaraya akusalayak
(다음 질문입니다.) 전에 ānantariya pāpa kamma를 지은 어떤 sotāpanna에게 다음 생에서 결과를 주는 것은 전에 지은 ānantariya akusala입니까, 뒤에 얻은 phala의 puñña vipāka입니까? 밝혀 주십시오. 뒤에 얻은 phala가 pāpa vipāka에서 벗어나게 하느냐고 묻는 것입니다. 그것은 잘못 안 것입니다.
tiyennē. væradīmakda ēka. ānantaraya akusalayak yamkisi kenek karalā tibuṇā nam ē ānantara pāpa karmayā siddha kirīmēdī ēkē janaka karma śaktiya ēkāntayen īḷan̆ga atbævanna ōnē. eyā apāya nidahas karagannat bæhæ. ānantara pāpa karmayak karapu kenek innavā nam ohuṭa ē kalin passē ē atbæva tuḷa sōvān phalayaṭa pat vennat bæha.
어떤 이가 ānantariya akusala를 지었다면, 그 ānantariya pāpa kamma를 저지를 때 그 janaka kamma의 힘은 틀림없이 다음 생에 작용해야 합니다. 그는 apāya에서 벗어날 수 없습니다. ānantariya pāpa kamma를 지은 이가 있다면 그는 그 전이든 뒤든 그 생에서 sotāpatti phala에 이를 수도 없습니다.
eyā etanin midilā gaten gihillā ēkāntayen īḷan̆ga atbævē janaka karma śaktiya gevvaṭa passē. eyāṭa parivāra vecca ādhāra karma śaktiya ituru venavā. anna ē ituru veena parivāra śaktiya tamayi pravr̥ti vipāka vaśayen īḷan̆ga bækaṭa ennē.
그는 거기서 벗어나 그 몸을 떠나, 틀림없이 다음 생에서 janaka kamma의 힘을 다 치른 뒤에 그에게 딸린 도움 kamma의 힘이 남습니다. 바로 그 남은 딸린 힘이 pavatti vipāka로서 다음 생으로 옵니다.
etakoṭa ē avasthāvaṭa enakoṭa mē phala denna tiyennē eyāṭa pravr̥tī vipāka. āyasarayak apāgat velā vipākayak nemeyi. manussayek velā īḷan̆gaṭa sugatiyaka upanna nam sugati uppattiyak læbuvā vū kenekuṭa ē sugatiya uppattiyēdī pravr̥tti vipāka palanna. ētæna sthānaya sudusu eka ēkaṭa ædalā enavā. ē ædalā innē āpu vipākaya. dæn etakam mokada vennē? mē pravr̥ttī vipāka dena karma śaktiya karma bhavayē pihiṭalā tiyenavā bīja vaśayen.
그러면 그 단계에 이르렀을 때 그에게 결과를 주는 것은 pavatti vipāka입니다. 다시 apāya에 떨어지는 vipāka가 아닙니다. 사람이 되었거나 다음에 sugati에 태어났다면, sugati에 태어난 이에게 그 sugati 태어남에서 pavatti vipāka가 결과를 맺습니다. 그곳의 알맞은 자리로 끌려옵니다. 끌려온 것은 따라온 vipāka입니다. 그러면 그때까지 무엇이 일어납니까? 이 pavatti vipāka를 주는 kamma의 힘은 kamma bhava에 씨앗으로 자리 잡고 있습니다.
ē bījaya ædalā inna ōnē. [ugura kǣrīma] avaśya karana parisaraya hædicca tænaṭa. īṭa anukūla dē misak īṭa væḍi deyak etanaṭa hædenna bæha.
그 씨앗은 [헛기침] 필요한 환경이 만들어진 곳으로 끌려와야 합니다. 거기에는 그에 맞는 것 말고 그보다 더한 것이 생길 수 없습니다.
sōvān pudgalayāṭa ituru vecca yamkisi avidyāvak ædda. ē tara etakoṭa karana lalada yamkisi kaṭayuttak vū anukūlava ē avidyāva anuva karanavā. anna ē karana kum̆burayi.
sotāpanna에게 남은 어떤 avijjā가 있다면, 그때 그가 하는 어떤 일은 그 avijjā에 맞게 합니다. 바로 그 하는 일이 논입니다.
dæn api issellā karapu ānan pāpa karmayak kenek kaḷā. dæn kaḷāṭa passē ānantarika pāpa karma vala viśēṣayak tiyenavā. na an antika kiyana ekayi ānāntarika kiyannē. ē kiyannē ānāntarika pāpayaka vipātayak phala denna. ēkaṭa sudusu avasthāvak enakoṭa ēkaṭa goḍanæganna avaśyatāvayak nǣ manasin parisaraya. dæn parisarayak manasin goḍanægunahama avaśya samantaraya hædenavā.
이제 어떤 이가 전에 ānantariya pāpa kamma를 지었다고 합시다. 지은 뒤 ānantariya pāpa kamma에는 특별한 점이 있습니다. 'na antarika', 사이가 없다는 것이 ānantariya의 뜻입니다. 곧 ānantariya pāpa의 vipāka가 결과를 줄 알맞은 때가 와도 마음으로 환경을 쌓을 필요가 없다는 것입니다. 보통은 마음으로 환경이 쌓이면 필요한 samanantara가 만들어집니다.
samanantarayaṭa tamayi anantarayak ædalā ennē. pāpayak palennē. hæbæyi ānantara pāpa kiyalā kiyannē ehema samanantarayak hædenna avaśya næha enna. na an antikayi kivvē ēkayi. āhārayak antargata venna ōnē nǣ ē pāpaya kiyana ekayi. ēka tamayi ānantarika pāpa karma kiyannē.
samanantara로 anantara가 끌려옵니다. 그렇게 pāpa가 결과를 맺습니다. 그런데 ānantariya pāpa는 그런 samanantara가 만들어질 필요 없이 옵니다. 'na antarika'라고 한 것이 그것입니다. 그 pāpa에는 바탕이 끼어들 필요가 없다는 것입니다. 그것이 ānantariya pāpa kamma입니다.
dæn yamkisi pāpayak karanakoṭa pāpayaṭa anukūla parisarayak uṭa goḍanægenna ōnē. goḍanægicca parisarayaṭa anukūla dēval tamayi sasara karapayan etanaṭa ædalā innē. ānan ē kiyannē anantara vennē. anantara samanantara sammiśaraṇayen tamayi vipākayā bihi vennē. hæbæyi ehema parisarayak ōnanægennaṭa avaśya næhæ. parisaraya goḍa nagāgena tamayi ennē. ara ānanta kivvā pāpa karmaya.
어떤 pāpa를 지을 때는 그 pāpa에 맞는 환경이 쌓여야 합니다. 쌓인 환경에 맞는 것들이 saṃsāra에서 지은 것들로부터 거기로 끌려옵니다. 그것이 anantara가 되는 것입니다. anantara와 samanantara가 섞여서 vipāka가 생겨납니다. 그런데 ānantariya pāpa kamma라고 한 것은 그런 환경이 쌓일 필요가 없습니다. 환경을 스스로 쌓으며 옵니다.
ē pāpa karma balayen vipāka parisarayak goḍanaganavā. gonna nagāgatta vipāka parisarayaṭama ēka ædilā enavā. ēni ē nisā mārga phalalābhiyakura ānantara pāpa karmaya śakēsaya pala dennē. anna ē hētu. ara ēkē ānantarika lakṣaṇaya svabhāvayenma ēka mahā balavat. pravr̥ti vipākak vaśayen phala denna tiyellada ēkenma vipāka padutalaya goḍannagalā ē dukkha vipākaya aramuṇu karanavā etenṭa. ē nisā ēkaṭa parisaraya goḍanaganna avaśya venavā.
그 pāpa kamma의 힘으로 vipāka 환경을 쌓습니다. 스스로 쌓은 vipāka 환경으로 끌려옵니다. 그래서 magga phala를 얻은 이에게도 ānantariya pāpa kamma의 남은 것이 결과를 줍니다. 바로 그 까닭입니다. 그 ānantariya의 특성은 본래 몹시 강합니다. pavatti vipāka로 결과를 줄 때에도 그것 스스로 vipāka 바탕을 쌓아 그 괴로운 vipāka를 거기로 겨눕니다. 그래서 그것에 환경을 쌓는 일이 필요해지는 것입니다.
dæn sāmānya pav valaṭa avaśya parisaraya goḍanægenna ōnē. goḍa [ugura kǣrīma] naganna ōnē. [kæssa] ehema goḍanagāpu parisarayakaṭa tamayi ara avaśya ēvā ara karma bīja hædalā innē. etakan ēvā pihillā tiyenavā karma gabaḍāvē. ēka tamayi karma bhavaya kiya. karma. etakoṭa karmaya karmaya kum̆burayi.
보통의 pāpa는 필요한 환경이 쌓여야 합니다. 쌓아야 [헛기침] 합니다. [기침] 그렇게 쌓은 환경으로 필요한 kamma 씨앗들이 끌려옵니다. 그때까지 그것들은 kamma 창고에 자리 잡고 있습니다. 그것을 kamma bhava라고 합니다. 그러면 kamma는 논입니다.
etakoṭa tr̥ṣṇāva jalayayi. avidyāva bæmmayi. karmaya næmati kum̆bura avidyāva næmati bæmmen vaṭuvelā tr̥ṣṇāva næmati jalayen tet vunahama abhisaṁkhāra næmati bījaya ēkē tænpat venavā. tænpat vunahama goyan gaha væḍanā vāgē ēka varadenā vipākaya enavā. dæn meccara lassana upamāriya apilā tiyenavānæ.
taṇhā는 물이고 avijjā는 둑입니다. kamma라는 논이 avijjā라는 둑으로 둘러싸이고 taṇhā라는 물로 젖으면 abhisaṅkhāra라는 씨앗이 거기 자리 잡습니다. 자리 잡으면 벼가 자라듯 그 vipāka가 옵니다. 이렇게 아름다운 비유를 우리가 들어 두었지요.
karma bhavayen apiṭa kohomada ennē kiyana eka pennanna.
kamma bhava에서 우리에게 어떻게 오는지를 보여 주려고요.
yam tænaka karmaya næmati kum̆bura nætnam. ē kiyannē api hiten kayen vacanaya yam kaṭayutuk karmayak kaḷē nætnam. hita anukūla ekak. etana avidyāvat nætnam. etana śr̥ṣṇāvi jalayat nætnam. bījaya hædilā kohoma pælennada? avisaṁkhāra bīja ilaṭa væḍak nǣha. bhaven āvaṭa pælavenna parisarayak nǣ.
어떤 곳에 kamma라는 논이 없다면, 곧 우리가 마음과 몸과 말로 어떤 일, 어떤 kamma도 하지 않았다면, 거기에 avijjā도 없고 taṇhā라는 물도 없다면 씨앗이 있다 한들 어떻게 싹이 트겠습니까? abhisaṅkhāra 씨앗이 있어도 소용없습니다. bhava에서 와도 싹 틀 환경이 없습니다.
anna ē vagē tamayi abhisaṁkhāra vījayē oya vidihaṭa goḍanagapu ekaṭa enavā. menna mēka tamayi samanantaraya. karmayayi, avidyāvayi, tr̥ṣṇāvayi samanantaraya hadanavā. ē hadapu samanantarayaṭa ara karma bhavayen abhisaṁkhāra bīja ædalā enavā.
그와 같이 abhisaṅkhāra 씨앗은 그렇게 쌓은 것으로 옵니다. 바로 이것이 samanantara입니다. kamma, avijjā, taṇhā가 samanantara를 만듭니다. 그렇게 만든 samanantara로 kamma bhava에서 abhisaṅkhāra 씨앗이 끌려옵니다.
ædilā tamayi mēka pælalā hanam pratiphalaya labā dennē. ēka tamayi jīvitayaṭa vipāka phala dennenna oya kramayada. hæbæyi ānārika pāpa karma valaṭa ara avidyāvayi, tr̥ṣṇāvayi, karmayayi kiyana mē tunen goḍanagana eka avaśya næha. ēka vipāka vaśayen goḍa nagāgena ædilā enavā. araka api saṁkhāra valin goḍanna ganna velāvakayi ædalā ennē.
끌려와서 싹이 트면 결과를 줍니다. 그것이 삶에 vipāka가 결과를 주는 방식입니다. 그런데 ānantariya pāpa kamma에는 avijjā, taṇhā, kamma 세 가지로 쌓는 일이 필요 없습니다. 그것은 vipāka로서 스스로 쌓으며 끌려옵니다. 다른 것은 우리가 saṅkhāra로 쌓을 때에야 끌려옵니다.
ara maha balavat ēvaṭa ehema innapa passē næha. ēkayi kivvā ānānta pāpa karmala śēṣaya hari arihatyayaṭa pat velā kiyalā. ēka viśēṣa deyak.
그 몹시 강한 것들에는 그렇게 기다릴 일이 없습니다. 그래서 ānantariya pāpa kamma의 남은 것은 arahant에 이르러도 남는다고 말한 것입니다. 그것은 특별한 것입니다.
itin ānantara pāpaka karma kiyannē pradhānama ēvā nætuvaṭa aturu aravā niyata ānantara pāpakama paha. ē niyata paha tavat ēvā tiyenavā. dæn mavuṭa gahalā piyāṭa gahalā mæruvē næ. hæbæyi gahapu ekat hari balavat. ēka ædalā inna puḷuvan ara vagē parisara goḍanægāgena ara ānāntara svabhāvaya ēkē ektarā maṭṭamaka tiyenavā. ēka ānāntara pa niyata pahaṭa ahuvennē næhæ. mama mæruvot tamayi ēkaṭa ahuvennē. api piyā mærunot ēkaṭa ahu vennē. hæbæyi sihina tiyennē gæhuvā. abba gāta atapaya karalā allalā dæmmā. ammagē tāttāgē dæn mē pāpaharamaya sellama mak nemeyi. ara niyata vuṇē nætuvaṭa aniyata vaśayen mē ānantrikava ædalā
ānantariya pāpa kamma 가운데 가장 주된 것, 정해진(niyata) ānantariya pāpa kamma는 다섯입니다. 그 정해진 다섯 말고도 그런 것들이 더 있습니다. 어머니를 때리고 아버지를 때렸지만 죽이지는 않았습니다. 그래도 때린 것 역시 아주 무겁습니다. 그것도 그런 식으로 환경을 쌓아 끌려올 수 있습니다. 그 ānantariya 성질이 어느 정도 그 안에 있습니다. 그것은 정해진 다섯에 들지 않습니다. 어머니를 죽여야 거기에 듭니다. 아버지를 죽여야 거기에 듭니다. 그런데 때렸습니다. 손발을 못 쓰게 만들고 붙잡아 내던졌습니다, 어머니와 아버지를요. 이것은 장난이 아닙니다. 정해지지는 않았어도 정해지지 않은 방식으로 ānantariya처럼 끌려옵니다.
ē vagē lovturā buddhatvayaṭa patvelā hiṭiyat. edā ara irasivarayāṭa karapu nigaruda alatuunanē paṭisa haraya hadāgena unvahansēṭa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
alatuunanē paṭisa haraya hadāgena unvahansēṭa karmaya nævati kum̆burak nǣ. avidyāva næmati bæmmat næha. tr̥ṣṇāva næmati jalayat næ.
그분께는 kamma라는 논도 없습니다. avijjā라는 둑도 없습니다. taṇhā라는 물도 없습니다.
namut paḷavatunnanē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna ēkayi kiyannē.
바로 그것을 말하는 것입니다.
karma valin sīṭa ekak hō 16ṭa ekak lakṣayakōṭiyaṭa ekak hō tiyenavā ānāntara pāpa karma śēṣayak ævidillā api. api dannē næha kavadā mē ananta saṁsāraya monavā karagena āvada? hæbæyi itin ekak tiyenavā. kalpūkaṭa ehā ēvā. api kavadā hari gevalā ivarayi. kalpa anuhayakin mehā kericca hariyak tamayi apiṭa dæn idiriyaṭa vipākenna tiyennē.
지은 kamma 가운데 백에 하나, 열여섯에 하나, 십만 koṭi에 하나라도 ānantariya pāpa kamma의 남은 것을 지닌 채 우리가 걸어왔을 수 있습니다. 이 끝없는 saṃsāra에서 언제 무엇을 하며 왔는지 우리는 모릅니다. 그런데 한 가지가 있습니다. 아흔한 kappa보다 저편의 것들은 우리가 언젠가 이미 다 치렀습니다. 아흔한 kappa 이쪽에서 지은 것들이 우리가 이제 앞으로 vipāka를 겪어야 할 몫입니다.
hæbæyi mēka tripiṭakayē tiyennē hæn̆gavuṇu vidihakin. [ugura kǣrīma] dānayaka puṇya vipākaya. dānayak dīlā hitan ēken ayahapatak vunē nǣ yahapatakma vuṇā kiyannē. pennana tenaka budurajāṇan vahansē dēśanā dēśanā karanavā.
그런데 이것은 Tipiṭaka에 넌지시 드러나는 방식으로 있습니다. [헛기침] dāna의 puñña vipāka입니다. dāna를 베풀고서 그로써 나쁜 일은 없고 좋은 일만 생겼다는 것을 보여 주는 대목에서 Buddha께서 설하십니다.
bamuṇa mama metæn siṭa kalpayak sihi karanavā. ē 0 kalpayaka paṭan gena mē venakan dānayak dīpu kenek ē hēten pirihuṇa dækkē næ. ehema dēśanāvak tiyenavā. dæn ōka varadda karana kaṭṭiya budurajāṇan vahansēṭa puḷuvan kalpayi balanna kiyalā mehemat nigamanaya karapu dēśanāva ahalā tiyenavā. ektarā
'바라문이여, 나는 지금부터 아흔한 kappa를 기억한다. 그 kappa부터 지금까지 dāna를 베풀어 그 때문에 망한 이를 보지 못했다.' 그런 설법이 있습니다. 그런데 이것을 잘못 읽는 이들이 Buddha께서 볼 수 있는 것은 그 kappa들뿐이라고 결론을 내린 설법도 들어 보았습니다.
ahalā tiyenavā. ektarā svāmīn vahansē namak karapu dēśanāvaka budurajāṇan vahansē sāra asaṁkhya kalpa lakṣayā śrāvakayut balalā tiyenavā. kalpana anukuvaka nemeyi. sāra asaṁ kalpa lakṣaya issellā dækkē nætnam sumētāpacaṁ ipa gatta kiyannē kohomada mē kalpaṭa sihi karayi kiyalā kivvē vitena aragena ōka paṭavā gatta ahama loku amāruvaka værenavā.
어떤 스님이 하신 설법에서요. Buddha께서는 네 asaṅkhyeyya와 십만 kappa를 보셨고, 제자들도 보았습니다. 아흔한 kappa만이 아닙니다. 네 asaṅkhyeyya와 십만 kappa 전을 보지 못하셨다면 Sumedha 수행자 시절을 어떻게 말씀하셨겠습니까? 이 kappa들을 기억한다고 하신 말씀만 떼어 와서 그렇게 덮어씌우면 큰 곤란에 빠집니다.
metæn piṭa kalpanak sihi karalā ē tākkal mē tākkal tuḷa dānayak dīlā pirihicca kenek mama dækkē næha kiyalā. dānaya dīlā budurajāṇan vahansēṭa dānē dīlā ēken pirihīmaṭa pat venavā minissu kiyalā kiyapu tarkayakaṭa budurajān vahansē dunna uttarayak ōka tiyennē.
'지금부터 아흔한 kappa를 기억해 보니, 그동안 dāna를 베풀어 망한 이를 나는 보지 못했다'는 것은, Buddha께 dāna를 베풀어 사람들이 그 때문에 망한다는 논박에 Buddha께서 주신 대답입니다.
itin ē velāvē tiyenavā dānayak nisā piriha vuṇā kiyana ekak mē lōkē vennē næhæ. budurajāṇan vahansē lōkayāṭa ala piṇisa cārikavala vaḍinavā kiyalā nigaṇa nātaputta kiyapu avasthāvaka ē praśnakaṭa uttarayak vaśayen ōka pelā tiyenavā.
그러니 거기서 말하는 것은 dāna 때문에 망하는 일이 이 세상에 없다는 것입니다. Buddha께서 세상을 손해 보게 하려고 cārikā를 다니신다고 Nigaṇṭha Nātaputta가 말한 때에, 그 물음에 대한 대답으로 그것이 경전에 실려 있습니다.
ē anna ē kalpak sihi karanakoṭa mēka dækkē næha kiyiyē. api pinak hari karalā tibuṇa nam kalpa 9k kālē giyā mehāṭa enakamma ōka tiyenavā. oyin ehāṭa enna kavadak gevalā ivarayi. eccara kālayak oya
그 kappa들을 기억해 보아도 그런 것을 보지 못했다는 것입니다. 우리가 puñña라도 지었다면 그 kappa들을 지나 이쪽으로 오기까지 그것이 남아 있습니다. 그보다 저편 것은 언젠가 다 치러졌습니다.
ivarayi. eccara kālayak oya ananta apramāṇa saṁsārayē mavek marapu næti, piyek marapu næti ē ban̆du kenek innavada kiyalā hitanna amāruyi. kavada hari velā tiyenna diṭa tiyenavā. ehema vunē nǣha kiyanna bæpramāṇa saṁsāraya.
그토록 오랜 세월, 그 끝없고 헤아릴 수 없는 saṃsāra에서 어머니를 죽인 적 없고 아버지를 죽인 적 없는 그런 이가 있을까 생각하기 어렵습니다. 언젠가 일어났을 수도 있습니다. 그런 일이 없었다고 말할 수 없는, 헤아릴 수 없는 saṃsāra입니다.
hæbæyi ēvā mahā vipākat gevalā, aturu vipākat gevalā ivarayi kalpa anūhayakaṭa issellā kalēvā.
그런데 그것들이 아흔한 kappa 전에 지은 것이라면 큰 vipāka도 치르고 딸린 vipāka도 치러 이미 끝났습니다.
em ehā kiyapu æsē tiyāta hari ātanayak karapu ēva manussatmak ehema tiyenavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
tiyenavā ē ānantarayaṭa pāpa karmayak nemeyi. ānāntarayaka pāpa karmayāpaṭa pat vennē guṇa mahattayat ekka karalā. dæn manussaya bhavayek manussapiyek kiyana tænaidāna va mē guṇa mahatvaya pradhāna tæna gannē.
그런 것이 있기는 하지만 그것은 ānantariya pāpa kamma가 아닙니다. ānantariya pāpa kamma가 되는 것은 덕의 크기와 맞물려 저질렀을 때입니다. 사람의 생에서, 사람의 아버지라는 자리에서 이 덕의 크기가 중심이 됩니다.
dæn budun ē vagēma saṁ rahatan vahansēlā guṇa mahatvayen usa. daruvekuṭa mavpiya guṇa mahatvaya usak. menna mē nisā ēka mē mavpiyangē svabhāvaya sugatiyaka læbennā vū guṇaya. dæn satāget tiyenavā guṇayak vagē pēna ekayi.
Buddha와 마찬가지로 arahant들도 덕의 크기로 높습니다. 자식에게 부모의 덕은 높습니다. 이 때문에 그것은 부모의 본성, sugati에서 얻는 덕입니다. 동물에게도 덕처럼 보이는 것이 있습니다.
dæn minihā minihā taruvara karana ādarēvāni hæn̆gīmak nemeyi. satā ḷan̆ga tiyennē. minit daruvē pōṣaṇaya karana æti vennā vū hæn̆gīma kiyana eka vagē nemeyi satāgē hæn̆gīma. hatāṭa læbennē vipāka nisā haṭaganna hæn̆gīmak. vipāka phalayak.
사람이 자식을 기르는 사랑의 느낌이 동물에게 있는 것이 아닙니다. 사람이 자식을 기르며 생기는 느낌과 동물의 느낌은 같지 않습니다. 동물이 얻는 것은 vipāka 때문에 생기는 느낌, vipāka의 결과입니다.
ē ē satvayāgē jīvat vīmaṭa avaśya karannā vū vipāka mālāvak tiyenavā. ē vipākayaṭa anukūlava katāṭat hæn̆gilā mū da rakinna ōnē. ē hæn̆gīma tamayi etana kriyātmaka vennē. manussayeṭat ehema vipāka mālāvak tiyenavā. vipākayanaṭa amatarava goḍanagana saṁkhārayak tiyenavā. tamangē daruvan kedī yahapata goḍanagana saṁkhāraya. ē mānasikatvaya satvayāṭa nǣ.
저마다의 존재가 살아가는 데 필요한 vipāka의 사슬이 있습니다. 그 vipāka에 따라 동물도 '이 새끼를 지켜야 한다'고 느낍니다. 거기서 작용하는 것이 그 느낌입니다. 사람에게도 그런 vipāka 사슬이 있습니다. 그런데 vipāka 말고도 쌓아 올리는 saṅkhāra가 있습니다. 자기 자식을 위해 좋은 것을 쌓는 saṅkhāra입니다. 그런 마음가짐이 동물에게는 없습니다.
uranē vipāka vaśayen āpu koṭasa vitarayi. ēka guṇa mahattayaṭa vardhanaya karanna vipāka maṭṭama vitarak balavat nǣ. saṁkhāra vaśayen goḍanagena yahapatak ætnam. ēka vipāka maṭṭama gonnagena ēya guṇayaṭa goḍannaganna balavat venavā. ē mav piya ḷan̆ga ē guṇaya tiyenavā.
그것들에게는 vipāka로 온 몫뿐입니다. 그것을 덕의 크기로 키우기에 vipāka 수준만으로는 힘이 없습니다. saṅkhāra로 쌓는 좋음이 있다면, 그것이 vipāka 수준을 넘어 덕으로 쌓일 만큼 강해집니다. 그 부모에게 그 덕이 있습니다.
ēnisā mav mærīma piyā mærīma ānāpara manussa māvek mærīma manussa piyek mærīma satāṭa ē anika ēka sugatiya atdǣvak nisā balavat væḍīma. ē nisā tamayi guṇa mahattayen balavatkama væḍīmen araka ānārka vennē.
그래서 어머니를 죽이고 아버지를 죽이는 것, 사람 어머니를 죽이고 사람 아버지를 죽이는 것이 ānantariya가 됩니다. 동물과 달리, 또 그것이 sugati의 생이기에 무게가 커집니다. 그래서 덕의 크기로 무게가 커져서 ānantariya가 되는 것입니다.
dæn tirisan mavek tirisan daru satek vein tirisan mava maranna puḷuvan. ēka pav nætuva kiyanavā nemeyi. namut ēka ānantaraka vena balayak ēkē næhæ. mokada tirisan satā guṇahīnayi. guṇa mahatvaya nisā bhāvaya balavat karanavā guṇa hīnatvayen aḍu venavā. eham tirisan satayek mærīma manussayek mærīmayi viśāla venasak tiyennē. saṁgnā vaḍanna bæhæ tirisan sasa anna ēkayi kiyannē. ehema śaktiyak næhæ.
동물 새끼가 동물 어미를 죽일 수도 있습니다. 그것이 pāpa가 아니라는 말이 아닙니다. 그러나 그것에는 ānantariya가 될 힘이 없습니다. 동물은 덕이 없기 때문입니다. 덕의 크기는 그 무게를 키우고, 덕 없음은 줄입니다. 그러니 동물을 죽이는 것과 사람을 죽이는 것은 큰 차이가 있습니다. 동물은 saññā를 키울 수 없습니다. 그래서 그렇게 말하는 것입니다. 그런 힘이 없습니다.
ēka nakan ahōtiya ahōti ē balana næha. bohoma aḍuvayi balana manuṣya tamayi
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn bhikṣūn vahansē namak tirisan satayaka mæruvot gahaka koḷayak arapuhama tiyena ævata samahara ævataka penna. minis prāṇiyē kalala rūpayē paṭan gena satundu mahallā dakvā mærīmaṭa anubalayak dunnot hāmuduruvō pārājikayi.
bhikkhu 한 분이 동물을 죽이면, 나무에서 잎 하나 딴 것과 같은 정도의 āpatti, 어떤 가벼운 āpatti로 다룹니다. 그러나 사람 생명을 kalala rūpa부터 백 살 노인까지 죽이는 데 힘을 보태면 그 스님은 pārājika입니다.
dæn venasa koccarada dæn mē tiyennē pārājikā kiyana antima siti sivuru æralā yanna ōnē. minis kalalē paṭan gena ē kiyannē mav gæm̆balayak hædunahama
차이가 얼마나 큽니까. 이것은 pārājika라는 마지막 단계, 가사를 벗고 떠나야 하는 것입니다. 사람의 kalala부터, 곧 어머니 뱃속에 태아가 생긴 때부터입니다.
dæn kavuru hari kiyalā kiyanavā viśvāsayak mak æcca karagena hāmuduruven kiyanavā upasampadā inna hāmuduruvō vannaṭa kiyanavā. hari væḍiyen svāmīn vahansa maṭa ōka praśnayak vuṇā. dæn marī daruvō hadāgannat vidiyahak næha mama mokada karannē
누군가 믿음을 지니고 와서 upasampadā를 받은 스님께 말합니다. '스님, 큰일 났습니다. 이것이 문제가 되었습니다. 아이를 더 기를 형편도 없습니다. 어떻게 해야 합니까?'
ōkaṭa bīpaṁka vaha jātimalā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
nikamaṭa kivvē. ara kiyannē bivvot ehema ḷamayā apiṭa vunot ehema hāmuduruvō pārikaṭa issara mama aha anna ēkamayi
그냥 무심코 한 말이었습니다. 그런데 그것을 먹어서 아이가 잘못되면 그 스님은 pārājika가 됩니다. 예전에 제가 바로 그런 질문을 받았습니다.
oya praśnayak hæbæyi hāmuduruvō ballekugolla ganavāma mærennē. hāmuduruvaṭa pārāci kālē poḍi ævatak tiyenavā ævati samā karaganna ōna. suddha karaganna. hæbæyi ēka āya ballō maranna kiyanavā nemeyi. bærivīmakin hari siddha vunā nam ehema mæruṇā nam pādagāta pāpa karmayak hāmuduruvanṭa siddha venavā. hæbæyi ēka ævæt desīmadī. ara poḍi ævætakin desalā ivara karalā tiyena āyata saṁvaraya pihiṭanna ōnē. mīṭa passē kavadāvat ma dænuvat ehema deyak karannē næha kiyalā avaṁkava pihiṭilā ēka suddha karaganna puḷuvan. ē jātiyē kavadāvat mama passē āyatana gasāvela bē tiyannē næha kiyalā vēnna bæhæ. sivurulā balanna. ō parādā ehema pārāciga vunot ehemayi. mē oya venasa tiyenavā.
그런 문제가 있습니다. 그런데 스님이 개 같은 것을 때려서 죽게 하면, 스님에게 그것은 pārājika가 아니라 작은 āpatti이고, 그 āpatti를 고백해 깨끗이 해야 합니다. 그렇다고 다시 개를 죽여도 된다는 말이 아닙니다. 실수로라도 일어나 죽었다면 스님에게 pāṇātipāta pāpa kamma가 생깁니다. 그러나 그것은 āpatti를 고백할 때, 그 작은 āpatti를 고백해 마치고 앞으로의 saṃvara를 세워야 합니다. '이후로는 결코 알면서 그런 일을 하지 않겠다'고 진실하게 다짐하여 깨끗이 할 수 있습니다. 그런데 그 종류는 '나중에 다시는 하지 않겠다'고 해서 될 수가 없습니다. 가사를 벗어야 합니다. 그것은 패배입니다. pārājika가 되면 그렇습니다. 이런 차이가 있습니다.
itin ōkadī hon̆daṭa pēnavā. minis prāṇiyekuṭa hiṁgi hiṁsā kirīmē pāpaya barapalakama koccara væḍida satva prāṇayayi minis prāṇayak sama bæ. ballat ekayi minihat ekayi deenaṭa paḷaveni kivvat ē tarkaya hariyannē nǣhæ otenṭa ē tarkaya nodanna ayagē tarkayak. guṇa mahattaya dækkē næti guṇahīnatvaya dækkē nætigē tarkayak. dæn ballayi kollayi ēkayi samāna karanna bæhæ. minihayi ballayi satayi ēka samāna karanna bæhæ. deenāṭa paḷaveni kiyana taraka dālā hariyannē nǣ vēre ōka dakinna ōgolla
그러니 여기서 잘 보입니다. 사람을 해치는 pāpa가 얼마나 무거운지를요. 동물의 생명과 사람의 생명은 같지 않습니다. 개도 사람도 같다, 둘 다 생명이라고 해도 그 논리는 여기에 맞지 않습니다. 그것은 모르는 이들의 논리입니다. 덕의 크기를 보지 못하고 덕 없음을 보지 못한 이들의 논리입니다. 개와 사람을 같게 놓을 수 없습니다. 사람과 개, 동물을 같게 놓을 수 없습니다. 둘 다 생명이라는 논리를 내세워도 맞지 않습니다. 이것을 여러분이 보아야 합니다.