와하라까 코리아
CD027-24

CD027 · 24번째 · 31분 · 원문 녹음

마음, 붓다의 가르침, 그리고 과학

සිත, බුදුදහම, විද්‍යාව

mē uduhita yaṭahita soyaṁ yōjanā mē ādī vaśayen mē baṭahira manōvidyāvak tiyenavā budu dahamana mēka kohomada galapannē kiyana ekayi mē tava praśnayak ahannē.

'윗마음', '아랫마음' 같은 여러 제안이 있고, 서양 심리학이 있고 붓다의 가르침이 있는데, 이것을 어떻게 맞추어 보느냐 하는 것이 또 하나의 물음입니다.

api dakinna ōnē menna mehema deyak. mē hita piḷiban̆dava nam katā karanna gihillā hitan kisima vidihakin kisima pudgalayekuda hita kiyana ekē aṁśu mātrayak tōraganna bæhæ lovturā budurajāṇan vahansē lōkeṭa dēśanā karapu dharmayē piṭa tavat hita han̆dunlā denna puḷuvan samathayek lōkē nǣhæ.

우리는 이런 것을 보아야 합니다. 마음에 대해 이야기하려 들면, 누구도 어떤 식으로든 마음이라는 것의 티끌만큼도 가려낼 수 없습니다. 세상에 오신 붓다께서 가르치신 dharma 밖에서 마음을 밝혀 보일 수 있는 이는 세상에 없습니다.

hita kiyannē mokakda kiyana eka api hitamu mehema deyak.

마음이 무엇인지, 이런 것을 생각해 봅시다.

yamkisi kōdayaka varṇa, hayaka pāṭa sæti hayak hadalā.

어떤 원판에 여섯 가지 빛깔, 여섯 개의 띠를 만들었다고 합시다.

ara api tiyennē ara budura vallu ehema kiyannē. menna mē vagē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

yam kāṭbōḍ eka on rōdhayak hadana rōdhaya hadanavā. venama koṭas hayakaṭa varṇa hayakdalā hiṭam pāṭa hayakin paṭi hayak hadanavā.

마분지로 바퀴를 하나 만듭니다. 따로 여섯 칸으로 나누어 여섯 빛깔을 칠해, 여섯 빛깔의 띠 여섯 개를 만듭니다.

dæn mēka dihā balāporohama navattalā tiyalā balanakoṭa mē ratu pāṭa, mē nil pāṭa, mē kaha pāṭa, mē koḷa pāṭa, mē dam pāṭa, mē ādivā vagē pāṭa kī hæda

이제 이것을 멈추어 놓고 보면, 이것은 빨강, 이것은 파랑, 이것은 노랑, 이것은 초록, 이것은 보라 하는 식으로 빛깔이 몇 가지인지 알 수 있습니다.

api ōka karakōnavā.

그것을 우리가 돌립니다.

vēgayen karakōna gaman kiyanavā dæn kiyannaka pāṭa

빠르게 돌리면서 '자, 빛깔을 말해 보라'고 합니다.

dæn apiṭa kiyayida ōkē ratu pāṭa tiyenavā menna kaha pāṭa menna sudu pāṭa menna nil pāṭa mehema kiya hæ.

그때 '여기 빨강이 있다, 여기 노랑, 여기 하양, 여기 파랑'이라고 말할 수 있겠습니까? 말할 수 없습니다.

nævættuva kanahama nævattapu kenāṭa dakinna puḷuvan.

멈추면, 멈춘 사람은 볼 수 있습니다.

gaman kara ōna kenāṭa dækka hæramaṇaya karanakan dakinnada bæ. bhramaṇaya karanakan mokakda dakinnē? pāṭa haya venēnnama tōrāganna bæhæ. okkoma ekak hæṭiyaṭa gannavā.

돌아가는 동안에는 누구도 볼 수 없습니다. 돌아가는 동안 무엇이 보입니까? 여섯 빛깔을 따로따로 가려낼 수 없고, 모두 하나로 받아들입니다.

ē vagē navattapu kenāgē dækīmayi. navattalā balapu kenāgē dækīmayi, karakavaha balana kenāgē dækīmayi dekak. yana rāga sahagatada, dvēśa sahagatada? mōha sahagatada? ohu rāgaya tuḷa kærakenavā, dvēśaya tuḷa kærakenavā, mōhaya tuḷa kæragenavā.

이처럼 멈춘 사람의 봄, 멈추고 본 사람의 봄과 돌아가는 것을 보는 사람의 봄, 이 둘이 있습니다. rāga와 함께인가, dosa와 함께인가, moha와 함께인가? 그는 rāga 속에서 돌고, dosa 속에서 돌고, moha 속에서 돕니다.

mē cakrayē kæ kæraki yana kenek ē aya hit ven ven karalā dænagannavā kivvot ohuṭa hētu næha. dænaganna kramayak.

이 바퀴 속에서 돌아가는 사람이 마음을 따로따로 나누어 안다고 말한다면, 그에게는 알 근거도, 알 길도 없습니다.

yam kenek rāgaya nævættuvada kṣē kaḷada, dvēśak sē kaḷa, mōhak kṣaya kaḷāda gamana nævatunā.

누군가 rāga를 멈추고 다하게 했고, dosa를 다하게 했고, moha를 다하게 했다면, 그 돌아감이 멈춘 것입니다.

nævaticca kenā dakinavā navattapu rōdhē pāṭa venama dakinavā vāgē

멈춘 사람은, 멈춘 바퀴의 빛깔을 따로따로 보듯이 봅니다.

dæn hitē svabhāvayan dakinavā nam hitē chanda rāgaya navattapu kenek bhramaṇaya navattanna chanda rāgaya nævatuna bhramaṇaya navatinavā. hitē gamana navatinavā hitē vēgaya navatinavā.

마음의 본성을 보려면, 마음의 chandarāga를 멈춘 사람이 돌아감을 멈춥니다. chandarāga가 멈추면 돌아감이 멈춥니다. 마음의 움직임이 멈추고, 마음의 빠르기가 멈춥니다.

anna etenṭa pat vuna kenekuṭa puḷuvankamak tibenavā ēkagratāvayaṭa patvenna. upēkṣā ēkagratāvayaṭa pat vuna kenāṭa nævatilā tiyenavā. nævaticca kenā hita gæna balanakoṭa pēnavā. ara kiyannā vū karapoṇa balanna bæri hita pēnavā.

그 자리에 이른 사람은 ekaggatā에 이를 힘이 있습니다. upekkhā와 ekaggatā에 이른 사람은 멈추어 있습니다. 멈춘 사람이 마음을 들여다보면 보입니다. 돌아가는 동안에는 볼 수 없던 그 마음이 보입니다.

anna ēyaṭa dakinna puḷuvan vana menna rāga hita, menna dvēśa hita, menna mōha hita, menna kriyātmaka hita, menna vipāka hita, menna saṁkhāra gonnana hita.

그런 사람은 볼 수 있습니다. 여기 rāga의 마음, 여기 dosa의 마음, 여기 moha의 마음, 여기 kiriya의 마음, 여기 vipāka의 마음, 여기 saṅkhāra를 쌓는 마음.

mē vidihaṭa dakinna puḷuvan enavā mūla dharmaya. anit kenekuṭa mē mūla dharmaya tōraganna bæhæ.

이렇게 볼 수 있을 때 뿌리가 되는 dharma가 드러납니다. 다른 사람은 이 뿌리 dharma를 가려낼 수 없습니다.

mēkē uparimanna navat budupiyāṇan vahansē anāpanat gnānayen asṭak mullak nǣha ara pinvatuni. menna hitaka hæṭi. menna hitak goḍanægena hæṭi. hitak kṣaṇa goḍanægennē

그 끝까지, 붓다께서는 anāvaraṇa ñāṇa로 구석구석 빠짐없이 보이셨습니다, 여러분. 여기 마음이 어떠한지, 여기 마음이 어떻게 쌓여 가는지.

goḍanægena hæṭi. hitak kṣaṇa goḍanægennē mehemayi. hita hæn̆dennē paramparāvīti vaśayen.

마음의 한 찰나는 이렇게 쌓입니다. 마음은 이어지는 vīthi로 생겨납니다.

æhen hitak pahaḷa vecca velā cakkhuddavāraya vītayak yanakan navatinnē næha.

눈으로 마음이 일어나면, cakkhu-dvāra의 vīthi 하나가 다 지나갈 때까지 멈추지 않습니다.

ē cakkutraya vītiya giyāṭa passē manōvāra vītiya tunakin ēka bhukti in̆denakan ēka navattannē næhæ.

그 cakkhu-dvāra vīthi가 지나간 뒤에도, 세 개의 mano-dvāra vīthi로 그것을 다 겪어 낼 때까지 멈추지 않습니다.

ēkē tiyena ekakan tava sūtrava sōtatra hō gānatdhāra hō cittayak haṭagannē nǣ.

그것이 이어지는 동안에는 sota-dvāra나 ghāna-dvāra의 citta가 일어나지 않습니다.

sōtavāra cittayak haṭagattaṭa passē cittakṣaṇa 17ka citta vītiyak yanavā sōtatvāraya mul karagena īṭa passē anupadda ādhāraka citta vīti tunakin ēka bhukti vin̆dinavā.

sota-dvāra의 citta가 일어난 뒤에는 sota-dvāra를 바탕으로 17 cittakkhaṇa의 citta-vīthi가 지나가고, 그다음 뒤따르는 세 개의 citta-vīthi로 그것을 겪어 냅니다.

etakan tava ekak etanadi ennē næha. ēka eka citta vītiyaka eka cittakṣaṇayak pahala anikvā næha. ē cittakṣaṇaya gevenakan anika pahaḷa vennē næha. ēka gevenakoṭa īḷan̆ga eka pahaḷa vennē. ē kiyannē sanupūraṇa kramayakaṭa mē

그때까지 다른 것이 거기 끼어들지 않습니다. 한 citta-vīthi 안에서 한 cittakkhaṇa가 일어나면 다른 것은 일어나지 않습니다. 그 cittakkhaṇa가 다 지나갈 때까지 다른 것은 일어나지 않고, 그것이 지나갈 때 다음 것이 일어납니다.

vennē. ē kiyannē sanupūraṇa kramayakaṭa mē ākārayen mē citta vīti piḷiban̆da viśāla vigrahayak budupiyāṇan vahansē anāvarṇat gnānayen dækalā dēśanā karapu dē tamayi særat maharahatan vahansē lōkeṭa kiyā dunnē.

곧 차례를 따르는 이런 방식으로, 붓다께서 anāvaraṇa ñāṇa로 보시고 가르치신 citta-vīthi에 대한 큰 풀이를 Sāriputta 아라한께서 세상에 가르쳐 주셨습니다.

budupiyāṇan vahansē kiyā dunnāma apiṭa pennannē mātr̥kāva kiyā dunnā kiyalā.

붓다께서 가르치실 때는 우리에게 그 mātikā(제목)를 가르쳐 주셨다는 것이 드러납니다.

unvahansēgē daham dænīma adi vēgayi.

그분의 dharma 앎은 아주 빠릅니다.

budurajāṇan vahansēṭa itā mohotak tuḷa viśālu dharmayak dēśanā karanna puḷuvan.

붓다께서는 아주 짧은 순간에 큰 dharma를 가르치실 수 있습니다.

vaṭahā gænīmē śaktiya anuvayi unvahansē ēvā dēśanā karanna.

그분은 듣는 이가 알아듣는 힘에 맞추어 그것을 가르치십니다.

unvahansē sāmānyayen unvahansēgē katika vēgaya bæluvot ekkenek eka vacanayak katā karanakoṭa budurajāṇan vahansēṭa 512k katā karanna puḷuvan.

그분의 말씀하시는 빠르기를 보면, 한 사람이 낱말 하나를 말할 때 붓다께서는 512개를 말씀하실 수 있습니다.

sāmānya vihiya eka vacanayak katā karana mohota tuḷa ē vagē vacana 5k budurajāṇan vahansēṭa kiyanna puḷuvan. eban dēśanā hækiyāvak

보통 사람이 낱말 하나를 말하는 순간에 붓다께서는 그런 낱말을 다섯 개 말씀하실 수 있습니다.

kiyanna puḷuvan. eban dēśanā hækiyāvak budurajāṇan vahansēṭat tiyennē. mēka ati viśēṣa kenekuṭa ganna āścāryakamat hækiyāva.

그만한 가르치는 힘이 붓다께 있습니다. 이것은 아주 특별한 이만이 지닐 수 있는 놀라운 힘입니다.

eham særiyut maharahatan vahansēṭa unvahansē karana ēṁkaraṇa vēgadiyat karana dēśanāvak nætnam mohotakin darāganna puḷuvan. ēkadī arthavattava vaṭa hadaganna puḷuvan. ē nisā

그러면 Sāriputta 아라한께서는 붓다께서 그런 빠르기로 하시는 가르침을 한순간에 받아 지닐 수 있었고, 그 뜻을 제대로 알아들을 수 있었습니다.

ēkadī arthavattava vaṭa hadaganna puḷuvan. ē nisā unvahansē budurajāṇan vahansēē dēśanā karapu dharmaya adhi vēgayen dēśanā karalā giyāṭa passē unvahansē ēka nævata nuvaṇin aragena anit ayaṭa gæpena ākārayen kramānukūlava dēśanā kaḷā. eyā menna sit haṭaganna hæṭi menna

그래서 붓다께서 가르치신 dharma를 아주 빠르게 가르치고 가신 뒤, 그분은 그것을 지혜로 다시 받아 다른 이들이 알아들을 수 있게 차례대로 가르치셨습니다.

kaḷā. eyā menna sit haṭaganna hæṭi menna sit 89k vena hæṭi apiṭa dēśanā karalā tiyennē mehemayi. menna jaitika dekak

그분은 여기 마음이 어떻게 일어나는지, 여기 마음이 어떻게 89가지가 되는지를 우리에게 이렇게 가르쳐 두셨습니다.

tiyennē mehemayi. menna jaitika dekak hædena hæṭi. menna ekina eka sit haṭaganna hæṭi. menna davāravala hit nika hæṭi. eka

여기 cetasika가 어떻게 생기는지, 여기 마음이 하나하나 어떻게 일어나는지, 여기 dvāra에서 마음이 어떻게 나오는지.

hæṭi. menna davāravala hit nika hæṭi. eka cittakṣaṇayak ena ida kava cittakṣaṇayak eka sambandhayak næhæ. yana veḷavena citta vīti

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

sambandhayak næhæ. yana veḷavena citta vīti piḷiban̆davala mēka kiyalā viśāla vigrahayak tiyenavā. anna ēka tamayi citta vītikāṇḍaya kiyannē. citta caitasikādiyaē vatikāṇḍaya

일어나는 citta-vīthi에 대해 큰 풀이가 있습니다. 그것이 바로 citta-vīthi 편이라는 것입니다.

kiyannē. citta caitasikādiyaē vatikāṇḍaya sit sit velā haṭagannē næ. sit haṭagænīmēdī pennapu kramaya ēvat hitāganna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

haṭagænīmēdī pennapu kramaya ēvat hitāganna bæri lōkaya hitannavat bæri lōkaya budu hita yaṭa hita īṭat yaṭa hita mē ādi vaśayen hit gæna katā karana put mona vidihinda hitak vigraha karagannē

마음이 일어나는 데서 보여 준 방식조차 짐작도 못 하는 세상, 생각조차 못 하는 세상이 '윗마음', '아랫마음', '그보다 더 아래 마음' 하며 마음을 이야기하는데, 대체 어떤 식으로 마음을 풀이한다는 것입니까?

citta vītiyak haṭaganna hæma mohotak pāsāma ē citta vītiyaka mul koṭasa vipāka aga koṭasa javana koṭasa saṁkhāra javana pahaḷa vecca api kiyanavā uḍu hita kiyalā.

citta-vīthi가 일어나는 모든 순간마다, 그 citta-vīthi의 앞부분은 vipāka이고, 뒷부분인 javana 부분은 saṅkhāra입니다. javana가 일어난 것을 우리는 '윗마음'이라고 부릅니다.

æhen pahaḷa vena citta vī rītiyak haṭagannaōna æhen eka cittakṣaṇa pahaḷa vena citta vīti patya. itin keṭiyen kiyannam oya tērum

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

patya. itin keṭiyen kiyannam oya tērum ganna hari amāru anasærē kiyanavā dæn samahara ayaṭa kiyalā tiyenavā. mama kiyana dēśanā karana dharmaya gæm̆baruvē ata tērennē næha kiyalā.

그래서 짧게 말하겠습니다. 이해하기가 아주 어렵다고들 합니다. 어떤 사람들은 제가 가르치는 dharma가 너무 깊어서 알아듣지 못하겠다고 말했습니다.

monavā karannada? mē vagē bhāvita notibicca nisāma tamayi mē tōrāganna bæri velā tiyennē. kavadā kavarada avurudu gāṇak hari mē

어쩌겠습니까? 이런 것을 익혀 본 적이 없기 때문에 가려내지 못하는 것입니다.

tiyennē. kavadā kavarada avurudu gāṇak hari mē vacanaya æhenakoṭa mē vacanaya eken eken eka hitē arthava daranna paṭan gattahama budun vahansē dēśanā karapu gæm̆buru dharmaya væṭahenna paṭan gannavā. īṭa passē hitanavā ē kālē nam apiṭa

언젠가, 몇 해가 지나서라도, 이 말들을 들으며 하나하나 그 뜻을 마음에 지니기 시작하면, 붓다께서 가르치신 깊은 dharma가 이해되기 시작합니다.

gannavā. īṭa passē hitanavā ē kālē nam apiṭa tēranē næhæ. dænnat tērunavā kiyana davasak innavā. ē nisā ē davasa ivasillen balāgena sāvadāna vahagenama manasa yomu karagenama inna ōnē kohomahari mēka tērum gannavā kiyana arthaya.

그러면 '그때는 몰랐는데 이제는 알겠다'고 하는 날이 옵니다. 그러니 그날을 참고 기다리며, 늘 깨어 있는 마음으로 어떻게든 이것을 알아듣겠다는 뜻을 품고 마음을 기울이고 있어야 합니다.

ohoma ṭika kālayak innakoṭa daham nuvana væḍilā dharmagnānaya nækilā pēnna paṭan gannavā. īṭa passē mēka praśnayak nemeyi.

그렇게 얼마 동안 지내다 보면 dharma를 보는 지혜가 자라나 보이기 시작합니다. 그 뒤로는 이것이 문제가 되지 않습니다.

itin api dænaganna æhæṭa pēna velāvaṭa kanaṭa æhennē. nāsayaṭa dænennē næ. divaṭa raha dænennē næ. kayaṭa viśennē næ. vena manōvāra vaśayen vena

그러니 우리가 알아야 할 것은, 눈에 보일 때 귀로는 들리지 않는다는 것입니다. 코로 냄새를 느끼지 못하고, 혀로 맛을 느끼지 못하고, 몸으로 닿음을 느끼지 못합니다.

kayaṭa viśennē næ. vena manōvāra vaśayen vena siduvivilaṭa pēliyā kiyannē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

æhæṭa pēni cakkhutra citta vī tattvayak yanakoṭa kōṭi lassa gānak vara gānak. mē citta vīti adhi vēgayen kriyātmaka vena nisā. apiṭa hitāganna bæhæṭa pēna velāvaṭa kanṭa æhenavā. ē vagēma

눈에 보이는 cakkhu-dvāra citta-vīthi가 지나갈 때는 수억, 수십만 번이 지나갑니다. 이 citta-vīthi들이 아주 빠르게 돌아가기 때문에 우리는 헤아리지 못하고, 눈에 보일 때 귀에도 들린다고 생각합니다.

bæhæṭa pēna velāvaṭa kanṭa æhenavā. ē vagēma apiṭa vināśayaṭa dænenavā, grahak dæyenavā, sparśayak dænenavā hitannat puḷuvan. mē okkoma apiṭa eka særēka apiṭa hitenavā. mē

마찬가지로 냄새를 느끼고, 맛을 느끼고, 닿음을 느낀다고도 생각할 수 있습니다. 이 모든 것이 한꺼번에 일어난다고 우리는 생각합니다.

okkoma apiṭa eka særēka apiṭa hitenavā. mē atigavat kriyāvakin nisā mēka navattalā bæluvot tamayi ven venna pēnnē. nætnamnam apiṭa ætta pēnnē næha.

이것은 아주 빠른 움직임이기 때문에, 멈추고 보아야만 따로따로 보입니다. 그렇지 않으면 우리는 참모습을 보지 못합니다.

ehenam cakkhutra citta vī rītiyak haṭaganna velāvaṭa tava kisima citta vītiyak æti hitak æti kenek lōkē næha. hita kiyannē ehema ekak.

그러니 cakkhu-dvāra citta-vīthi가 일어나는 때에 다른 citta-vīthi를 함께 지닌 마음을 가진 이는 세상에 없습니다. 마음이란 그런 것입니다.

æhæṭa penīmak enaṭa penīma mul karagata hitak haṭaganna koṭa haṭaganna kramayak. ekak vigraha karalā tiyena denna. hari gæm̆buruyi. ōka tōrāganna lēsi ekak nemeyi.

눈에 보임이 오고 그 보임을 바탕으로 마음이 일어날 때, 일어나는 방식이 있습니다. 그것을 풀이해 두었는데 아주 깊습니다. 그것은 가려내기 쉬운 것이 아닙니다.

æhæṭa hitak enakoṭama æhæṭa rūpayak haṭaganna velāva venakoṭa æhæṭa rūpayak gaṭṭanaya vena velāva venakoṭa manasa pirilā tiyennē ara kiyana bhavāṁga citta santatiyana ehe

눈에 마음이 올 때, 눈에 형상이 일어날 때, 눈에 형상이 부딪칠 때, 마음은 저 bhavaṅga citta의 흐름으로 가득 차 있습니다.

ara kiyana bhavāṁga citta santatiyana ehe bhavēdīmē minis kayak labā gænīmaṭa yamkisi aramuṇak āvada ē āpu aramuṇaṭa anukūlava apē hitē yam svabhāvayak gattada gati lakṣaṇayak gattada anna ē gati lakṣaṇaya mul kara tamayi

이번 생에 사람 몸을 받을 때 어떤 대상이 왔든, 그 온 대상에 맞추어 우리 마음이 어떤 성품을 지녔든, 어떤 gati의 특성을 지녔든, 바로 그 gati 특성을 바탕으로—

gatiya mul kara mē upāya ē gatiya tamayi apē hitēda

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

api ara abhyantarayē tiyennē bhavaṁga hita kivvana gati hita. gatiyaṭa anukūlava nikut karannā vū manōvā citta vī rītiyak nikut vagena yanavā. menna mēkaṭa kiyanavā ara api kivvā atīta bhavaṁga citta paramparāva kiyalā.

우리 안에 있는 것은 bhavaṅga 마음, 곧 gati 마음이라고 부르는 것입니다. gati에 맞추어 내보내는 mano-dvāra citta-vīthi가 나와서 이어집니다. 바로 이것을 우리는 atīta bhavaṅga citta의 흐름이라고 불렀습니다.

menna mē citta paramparāva yam tænaka ipadunahama ē adhyāvayaka avasānaya venakan yannē oya citta paramparāva

이 citta의 흐름은 어딘가에 태어나면 그 삶이 끝날 때까지 이어집니다.

aturu hitak haṭagannavā nam paṁcavārayayen haṭaganna ōnē ekkō manōtvārayen bhīti hitak aturu haṭaganna ōnē. aturu hitulin tamayi mē

그 사이에 다른 마음이 일어난다면 다섯 dvāra로 일어나야 하거나, 아니면 mano-dvāra로 vīthi 마음이 일어나야 합니다.

aturu haṭaganna ōnē. aturu hitulin tamayi mē lōka bhuktiya labannē satvayen etakama lōka bhuktiya nolabana hæma mohotak pāsāma ara uppattī paṭisandhīya arakatta citta vīṭiya gatiya mul karagena ē gati svabhāvaya opanam vamin īṭa anukūlavannā vū cittakṣaṇa pahaḷa kirīma karamin bhavāṁga citta paramparāvak gaman karanavā. menna mē bhavāṁga citta paramparāva yana

그 사이 마음들을 통해서 중생은 세상을 겪습니다. 세상을 겪지 않는 모든 순간마다, 저 paṭisandhi의 citta-vīthi가 gati를 바탕으로 그 gati의 성품을 드러내며, 그에 맞는 cittakkhaṇa를 일으키면서 bhavaṅga citta의 흐름으로 이어집니다.

karanavā. menna mē bhavāṁga citta paramparāva yana velāvaka tamayi karma śaktiya kriyātmaka velā apē æhæṭa rūpayak gaṭṭanaya karalā tiyennē.

이 bhavaṅga citta의 흐름이 이어지는 어느 때에 kamma의 힘이 작용하여 우리 눈에 형상이 부딪친 것입니다.

ati sūkṣama siddha vena ekak dænagannayi mē vigraha vaśayen pennannē. hon̆gak velāvak yana ekak hæṭiyaṭa pennuvaṭa mē velāvak yana ekak nemeyi. tatvayen kōṭi lakṣayaṭa bedalā paṁgu 17k taram kālayak tuḷa vena ekak tamayi mē væḍipurama mehema vigraha karannē.

아주 미세하게 일어나는 일을 알게 하려고 이렇게 풀어서 보여 주는 것입니다. 오랜 시간이 걸리는 것처럼 보여 주지만 시간이 걸리는 일이 아닙니다. 1초를 수억, 수십만으로 나눈 것의 17조각만 한 시간 안에 일어나는 일을 이렇게 길게 풀이하는 것입니다.

onna ē velāvatana rūpaya gaṭṭanaya venakoṭa æhi. siddha vena eka siddhiyak venna.

자, 그때 형상이 눈에 부딪치면 일어나는 일이 하나 있습니다.

æhæṭa rūpayak gaṭṭa venakoṭa hari gæm̆buru pættak.

눈에 형상이 부딪치는 것에는 아주 깊은 면이 있습니다.

ē mas æhæṭa mas æhæṭa satara mahā bhūtayangen haṭagatta rūpayak mē deka æn̆duru karalā. haṭagattē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

haṭagatta rūpayak mē deka æn̆duru karalā. haṭagattē yamkisi ālōka cik ævædilā. ē vastuven parāvartanaya vennā vū vastuvē vædilā parāvartana ālōkaya.

그것은 어떤 빛이 부딪쳐서 생긴 것입니다. 대상에 부딪쳐 그 대상에서 되비치는 빛입니다.

apē cak cakkhut dvārayaṭa vadinavā. ē mas æhæṭa vadinavā. mē mas æhæ pihillā tiyennē karmaja kayakin sūkṣama kayak prasāda kaya karagena

그 빛이 우리 cakkhu-dvāra에 부딪칩니다. 살로 된 눈에 부딪칩니다. 이 살눈은 kammaja의 몸, 곧 미세한 몸을 pasāda의 몸으로 삼아 그 위에 자리 잡고 있습니다.

maslē sahita æhæṭa ē samānavama ē hæḍaruvama æti. prasāda kayak tiyennē. karma śaktiyen nidava kiraṇa kayaka rūpayak. kiraṇa æhæt tiyenavā. mē kiraṇa æhæ apē æhē gānaṭamayi tiyennē.

살과 피로 된 눈과 똑같은 모양의 pasāda 몸이 있습니다. kamma의 힘으로 생긴, 빛살로 된 몸의 형상입니다. 빛살 눈도 있습니다. 이 빛살 눈은 우리 눈과 꼭 같은 크기입니다.

mē kiraṇa æhæṭa yamkisi sparśayak enakoṭa etanin parivartanaya vadinavā ara kiyana mē maslē æhæṭa sparśayak vædunahama ālōka sparśayak. ē ætivena sparśa saṁgnāva kampanaya ara kiraṇa æhæ kampā karanavā.

이 빛살 눈에 어떤 닿음이 오면, 곧 살눈에 빛의 닿음이 부딪치면, 거기서 생기는 닿음의 신호, 그 떨림이 빛살 눈을 떨게 합니다.

menna mē kiraṇa æhē in̆dalā. kiraṇa śarīrayak mē śarīrayaṭa karmajaka kaya kivvē ēka. apē hadavatat æsuru karmajaka kaya pihiṭa hadavata ætulē vastu rūpaya kiyalā ekak tiyenavā. ēka kiraṇa rūpayak. ati sūkṣamayi. anna ē vastu rūpaya vaṭa karagena pasporakin tiyenavā rūpa paha ē vastu rūpayaṭa sattu karanna.

이 빛살 눈에서부터 빛살 몸이 있는데, 이것을 kammaja 몸이라고 했습니다. 우리 심장에 기대어 kammaja 몸이 자리 잡고, 심장 안에는 vatthu rūpa라는 것이 있습니다. 그것은 빛살로 된 형상이고 아주 미세합니다. 그 vatthu rūpa를 둘러싸고 다섯 문에 다섯 형상이 있어 vatthu rūpa에 이어져 있습니다.

dæn mēka hari gæm̆buru.

이것은 아주 깊습니다.

gaṇटārayak aragena gattahama apiṭa ōken upamāvadi dīlā tibuṇā issara.

종(ghaṇṭāra)을 하나 놓고 보면, 예전에는 우리에게 그것으로 비유를 들어 주었습니다.

gaṇa kiyannē gæṭenavā. gaṇa ārē kiyannē gæṭena ākāraya yamat yamaka gæṭena ākāraya pennanṭayi gaṇṭha ārē kiyannē. ēka tamayi ganṭa āraya kiyana narahæ.

'ghaṇa'는 부딪친다는 뜻입니다. 'ghaṇṭāra'는 부딪치는 모양이라는 뜻입니다. 무엇이 무엇에 부딪치는 모양을 보여 주려고 ghaṇṭāra라고 합니다. 그것이 ghaṇṭāra의 뜻입니다.

dæn ara vaṭē tiyenavā kēsayak næha vaṭa karapu gantārē loku ara hōeka vāyakada ōka ætulē tiyenavā geḍiya kiyalā ēka.

자, 둘레를 감싸는 큰 종 몸통이 있고, 그 안에 '추'라고 하는 것이 있습니다.

ōkē bæn̆dapu rǣnak tiyenavā. rǣnā api eka hærayak ædda ara geḍiya ekapārak ara vaṭē gæṭṭē vadinavā.

거기에 매단 줄이 있습니다. 그 줄을 한 번 당기면 추가 한 번 둘레의 몸통에 부딪칩니다.

ekapārak vædunahama rāvayak denna paṭan gannavā dāna dān dān dān dāna śabdayak. dāna śabdayak nam ēkema anurāvayak nægenavā. yam velāvak enakam nægenavā.

한 번 부딪치면 소리가 나기 시작합니다. '댕, 댕, 댕' 하는 소리입니다. 그 소리에서 울림이 이어져 일어나고, 얼마 동안 계속 일어납니다.

dæn mē væḍenāvaya kohomada? menna mehema tamayi vastu rūpayaṭa vaṭē tibennā vū cakkhu prahāda rūpayak kiyana rūpaya ekapārak vædunāma ara gaṇṭārē geḍiya vædunā vāgē. ekapārak væḍilā ahakaṭa giyāma ara gaṇārē vaṭē tiyena ara kavaraya pratirāvaya denavā vāgē. dāhat vatāvak kampanāvayak denavā pasu rūpaya.

이것이 어떻게 됩니까? 이렇습니다. vatthu rūpa 둘레에 있는 cakkhu-pasāda rūpa라는 형상이 한 번 부딪치면, 종의 추가 부딪친 것과 같습니다. 한 번 부딪치고 물러나면, 종 둘레의 몸통이 울림을 내듯이 뒤따르는 형상이 열일곱 번 떨림을 냅니다.

mē citta vītiyak hædena kramaya mē kiyannē mēka nǣha pot vala. mēka tōragannayi mē kiyannē.

citta-vīthi가 생기는 이 방식은 책에는 없습니다. 이것을 가려내도록 하려고 말하는 것입니다.

ekapārak vædunahama 17 vatāvak vastu rūpaya kampāra venavā. vastu rūpaya bihillā tiyennē manōvārayaṭayi bihillā tiyennē.

한 번 부딪치면 vatthu rūpa가 열일곱 번 떨립니다. vatthu rūpa는 mano-dvāra에 자리 잡고 있습니다.

etakoṭa apiṭa hitavili haṭagannē manō dhātuvak ekaṭa sambandha venavā. anna manō dhātuvaṭa sparśa velā tiyennē mē vastu rūpaya āsannama rūpaya.

그러면 우리에게 생각이 일어나는 데 mano-dhātu 하나가 함께 이어집니다. 그 mano-dhātu에 닿아 있는 것이 이 vatthu rūpa, 가장 가까운 형상입니다.

ara vastu rūpaya 17 vatāvak kampā venakoṭa kampana sparśa vāra 17k ara manō dhātuva kampā venavā.

vatthu rūpa가 열일곱 번 떨릴 때, 열일곱 번의 떨림과 닿음으로 mano-dhātu가 떨립니다.

anna sparśavāra citta anna harada rūpaya kivvē onna oya 17 vata sampiṇḍanayaṭa ehenam ara kampanavāra 17k yana eka tamayi citta vītiyaka cittakṣaṇa 17 kāu kālaya kivvē. rūpaya aṭi

그것이 닿음의 횟수만큼의 citta이고, hadaya rūpa라고 한 것입니다. 그 열일곱 번을 모아 보면, 그 열일곱 번의 떨림이 지나가는 것이 바로 citta-vīthi의 17 cittakkhaṇa 시간이라고 한 것입니다.

cittakṣaṇa 17 kāu kālaya kivvē. rūpaya aṭi onna ōga

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

rūpayē ekin eka aramuṇaṭa ekapāra haṭaganna rūpa aramuṇak vædunahama siyum vāra 17k kampā venavā.

형상의 대상 하나하나마다 한 번에, 형상 대상이 부딪치면 미세하게 열일곱 번 떨립니다.

ēkē ākāra haṭāva eka vidihak. dæn api upamāvak vaśayen aragannavā mehema deyak.

그 일어나는 모양은 한 가지입니다. 이제 비유로 이런 것을 들어 봅시다.

ara gaṁkārē vaṭē tibena ara ē vaṭē tiyena kavarayaṭa næ hadalā tiyena lōhen hadalā tiyena kavarayaṭa api ekapārak ara gehuvot eka pārak vadinavā.

종 둘레에 있는, 쇠로 만든 그 몸통을 우리가 한 번 치면 한 번 부딪칩니다.

dæn ōkaṭa vadina geḍi pahak tibuṇā. geḍi pahak vadina kramayak tamayi tiyennē.

자, 거기에 부딪치는 추가 다섯 개 있다고 합시다. 추 다섯 개가 부딪치는 방식이 있습니다.

namut ēkē tiyena lāṁcanaya vitarayi adī. pahaṭa væḍīmen tamayi oyaka satya vennē eka vidihaṭa.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn api hitamukō mehema deyak. kan ænayak vitara tiyenavā ekak. ēkē saṭṭuvak æralā. tan gāna saddayak ennē ara kīsayaṭa sadda karapu. æn̆gillak vitara ekak tiyenavā. tava ekak. ē agaṭa kǣllen tattva dan gāna śaddayak venavā. īṭa vaḍā saddaya væḍē.

이렇게 생각해 봅시다. 귀이개만 한 것이 하나 있습니다. 그것으로 치면 '땅' 하는 소리가 몸통에서 납니다. 손가락만 한 것이 또 하나 있습니다. 그 끝으로 치면 '땅' 하는 소리가 나는데, 그보다 소리가 커집니다.

mahapaṭa ævillā taram ṭikak īṭa vaḍā taram loku ekak gannavā. ēken gahanavā. ē taram saddaya væḍi vennē.

엄지손가락만 한, 그보다 좀 더 큰 것을 듭니다. 그것으로 칩니다. 그만큼 소리가 커집니다.

oya vidihaṭa gina pahakin yanavā pasveni eka ēkaṭa varottu dena uparima vatta. ēn gahama puḷuvanma śabdayak venavā.

이렇게 다섯 가지로 가는데, 다섯째 것은 그 종이 견딜 수 있는 가장 큰 것입니다. 그것으로 치면 가장 큰 소리가 납니다.

hæbæyi mē ekin ekaṭa gahapuhama śraddhāvat kamparavā vāragāna samānayi. śabdē pramāṇayayi aḍu vennē.

그런데 하나하나로 칠 때 소리의 떨림 횟수는 같습니다. 소리의 크기만 달라질 뿐입니다.

ara yakanayak vannē kūren ara kiyana vaṭa kavarayaṭa gæhuvot gaṇan kavarayaṭa gæhuvot pati patin gāna saddayak digaṭama yanavā. hæbæyi sadda kamparavā gānakda himin ē gāna giyā. īṭa lokuenṭa kampana vāra gāna væḍi vennē næha. kampanava kampana vēgaya væn̆denavā. vāra gāna ara gānemayi. menna mē

쇠막대로 그 둘레 몸통을 치면 '팅, 팅' 하는 소리가 길게 이어집니다. 그런데 소리의 떨림 횟수는 천천히 그만큼 갑니다. 더 큰 것으로 쳐도 떨림 횟수가 늘지 않습니다. 떨림의 세기가 커질 뿐, 횟수는 그대로입니다.

væn̆denavā. vāra gāna ara gānemayi. menna mē vagē væradē vastu rūpayaṭa vædunāma yamakin ekapārak ēka 17 vatāvak kampāyakam ēkeyi yanavā. siyum mehekin vadanahama siyum hīn halagi. dæn hīn kampana ekakin 17 vatāvak yanavā.

이와 같이 vatthu rūpa에 무엇이 한 번 부딪치면 열일곱 번 떨리며 이어집니다. 미세한 것으로 부딪치면 미세하고 가늡니다. 가는 떨림으로 열일곱 번 이어집니다.

æhen vadina eka hīnē mēka kanen vadina eka īḷan̆ga vaṭṭamēka nāhayen vadina īḷan̆gaṭa loku eka rasayē diva rasayē vaśayen vadina īḷan̆gaṭa loku vēga kayē poṭṭhabbayen vadinnē loku eka onna pahakin ōkaṭa paharal eka pāra vadinnada ōka ektarā vidikayaka hædilā tiyena satva niyamaya ōkayi.

눈으로 부딪치는 것이 가장 가늘고, 귀로 부딪치는 것이 그다음, 코로 부딪치는 것이 그다음으로 크고, 혀로 맛으로 부딪치는 것이 그다음으로 크고, 몸의 phoṭṭhabba로 부딪치는 것이 가장 큽니다. 이렇게 다섯 가지로 한 번씩 부딪치는데, 이것이 어떤 방식으로 짜여 있는 자연의 niyāma입니다.

dæn æhen ekapa pārak vædunā nam api kiyanavā cakkhutvāra citta vītiyak ārambha vuṇā.

이제 눈으로 한 번 부딪쳤다면, 우리는 cakkhu-dvāra citta-vīthi가 시작되었다고 말합니다.

ekapārak væḍilā ēka nihala venavā. kampanavāra 17k yanavā pastu rūpaya.

한 번 부딪치고 나면 그것은 고요해집니다. vatthu rūpa는 열일곱 번 떨립니다.

kampanavāra 17ṭa kṣaṇa 17k yanavā dænīm 17k. anna sparśa 17yi, vēdanā 17yi, saṁgnā 17yi, cētanā 17yi. oyaṭa kramaṭa yanavā ekin ekaṭa 17k citta vihitiya

열일곱 번의 떨림에 열일곱 찰나, 열일곱 번의 앎이 지나갑니다. phassa가 열일곱, vedanā가 열일곱, saññā가 열일곱, cetanā가 열일곱입니다. 이렇게 하나씩 차례로 열일곱이 지나가는 것이 citta-vīthi입니다.

spe eka kalpanayakaṭa sparśa vāra ekayi, vēdanāvāra ekayi, saṁgnā vavāraya ekayi, cētanāvāraya ekayi. oyādī vaśayen manasikāra vāraya ekayi. mē vidihaṭa yanavā ēkaṭa.

한 번의 떨림에 phassa 한 번, vedanā 한 번, saññā 한 번, cetanā 한 번, 그리고 manasikāra 한 번. 이런 식으로 이어집니다.

itin kiyanavā eka cittayakaṭa sparśa, vēdanā, saṁgnā, cētanā, manasikāra kiyalā menna mehema pahak haṭagena oya pahakin hitak ipadavanavā. cittakṣaṇayak ipadanavā.

그래서 한 citta에 phassa, vedanā, saññā, cetanā, manasikāra 이렇게 다섯이 일어나고, 이 다섯으로 마음 하나가 생겨납니다. cittakkhaṇa 하나가 생겨납니다.

cittakṣaṇaya tiyena caitasika tamayi atyāvaśya caitasika tamayi sparśa, vēdanā, saṁgnā, cētanā, manasikāra.

cittakkhaṇa에 있는 cetasika, 꼭 있어야 하는 cetasika가 phassa, vedanā, saññā, cetanā, manasikāra입니다.

tavat ōka vigraha velā yanavā hatakaṭa satva hatak hæṭiyē sarva citta sadha sparśa vēdanā, saṁgnā, cētanā ēkak vitara jīvitaya digē manasikāra kivva. ōken atyāvi sitak haṭagænīma ven karanna tamayi pahē.

이것을 더 풀면 sabbacitta-sādhāraṇa 일곱 가지로 나뉩니다. phassa, vedanā, saññā, cetanā, ekaggatā, jīvitindriya, manasikāra입니다. 그 가운데 마음이 일어나는 데 꼭 있어야 하는 것을 따로 떼어 놓은 것이 다섯입니다.

hari gæm̆buru tænak oya vigraha vennē.

이 풀이는 아주 깊은 자리입니다.

menna mē vadina eka pārak yanakoṭa vadinnē eka hitayi. ehenam paḷamuva mē hit goḍanagalā dennē vipākaskandhayak vaśayen karma śaktiyen æhæṭa rūpayak gaṭṭanaya karalā dīmē karmaca kriyāvaliyak mul karagena

이렇게 한 번 부딪칠 때 부딪치는 것은 마음 하나입니다. 그러니 먼저 이 마음들을 쌓아 주는 것은 vipāka khandha로서, kamma의 힘이 눈에 형상을 부딪쳐 주는 kammaja의 과정을 바탕으로 합니다.

menna mē paḷaveni pāra vadinakoṭa hita dænīm bhuktiya hiṭiyē ara bhavāṁga buddhiya pera bhavayen mæranakoṭa āpu gati lakṣaṇayē dænīma hædavīlā tibunē. ēka nam bāhira dēval hitanna bæ. gati lakṣaṇayak vitarak vidyāmānavevi kiyanavā. ē gati lakṣaṇaya pera bhavayēdī gata gatiyē gati lakṣaṇaya ēka buti vidihaṭa tamayi hita vennē.

이 첫 번째 부딪침이 올 때 마음이 겪고 있던 앎은 bhavaṅga였습니다. 앞 생에서 죽을 때 가져온 gati 특성의 앎으로 이루어져 있었습니다. 그것은 바깥의 것을 생각할 수 없고, gati 특성 하나만 드러나 있다고 합니다. 앞 생에서 죽을 때 지닌 그 gati 특성대로 마음이 있는 것입니다.

mē ekapārak sparśa væḍinakoṭa ara vastu rūpaya ekapārak kampā venakoṭa ē buktiya allaganna hita daka nǣ. atīta bhavāṁga kiyalā ekak giyā. eka cittakṣaṇayak atītayaṭa gevilā giyā allaganna bæri vuṇā.

이렇게 닿음이 한 번 부딪치고 vatthu rūpa가 한 번 떨릴 때, 마음은 그 겪음을 붙잡지 못합니다. 'atīta bhavaṅga'라는 것이 하나 지나갔습니다. cittakkhaṇa 하나가 지나간 것으로 흘러가 버려 붙잡지 못했습니다.

īṭa passē deveni pasāva kampanaya venakoṭa ara bhavāṁga svabhāvaya mānasikatvaya karagena ē dænīma tuḷa hiṭapu vida ekayi gæssīmak.

그다음 두 번째 떨림이 올 때, bhavaṅga의 성품을 마음 바탕으로 삼아 그 앎 속에 있던 것에 흔들림이 하나 일어납니다.

ēkaṭa bhavāṁga calana kiyalā. hita læhæti velā innē arakē hiṭiyaṭa. paṁcavārayen ena ekak koyi velēdennē bhukti vin̆dada kiyalā balāgena dæn ēka bhiktiyaṭa hærenavā calanaya velā ē pættaṭa hærenavā.

그것을 bhavaṅga calana라고 합니다. 마음은 그 안에 있으면서도, 다섯 dvāra로 오는 것을 언제 겪게 될지 지켜보며 채비하고 있습니다. 이제 그것이 겪음 쪽으로 돌아섭니다. 흔들려서 그쪽으로 돌아섭니다.

ē āpu mānasikatvaya ē issellā ticca dænīma navatinavā. bhavāṁga upaccadaka kivvā ēkaṭa.

전에 있던 그 마음 바탕, 그 앞서 있던 앎이 멈춥니다. 그것을 bhavaṅga upaccheda라고 했습니다.

dæn īṭa passē āvarjanā karanavā hita. anna āvarjanā yitisayak gihillā. mokenda mē innē? pahen kōkenda? paṁcātra āvacana kiyalā tava ekak yanavā. dæn cittakṣaṇa hatara kālaya kivlā giyā 17n hataraka kampana ivarayi.

그다음 마음은 āvajjana를 합니다. āvajjana가 지나가며 '이것은 무엇으로 온 것인가? 다섯 가운데 어느 것인가?' 하고 살핍니다. pañcadvārāvajjana라는 것이 또 하나 지나갑니다. 이제 cittakkhaṇa 넷의 시간이 지나갔습니다. 열일곱 가운데 넷의 떨림이 끝났습니다.

hæbæyi kampanavāra ekak dunnaṭa passē ē dharma niyāmaya anuva 17 kampāvakan navatinnē næhæ. karaṇa rūpaya kampanaya vastu rūpaya kampanaya

그런데 한 번 떨림을 주고 나면 그 dharma niyāma에 따라 열일곱 번 떨릴 때까지 멈추지 않습니다. 빛살 형상이 떨리고, vatthu rūpa가 떨립니다.

dæn īḷan̆gaṭa mokada vennē? paṁcatdhārāva īḷan̆ga nigamanaya karagattā menna cakkhu viññāṇayak. mēn æhen ina eka æhæ muḷukena āpu kampanayak mēnna kiyalā dænagattā cakkhu viññāṇaya āvā. dæn ē buktiya piḷigattā sampaṭiccana kiyalā ekak āvā.

그다음엔 어떻게 됩니까? pañcadvāra에서 다음으로 '여기 cakkhu-viññāṇa가 있다, 이것은 눈으로 온 떨림이다' 하고 결론을 내렸습니다. 그렇게 알아서 cakkhu-viññāṇa가 왔습니다. 이제 그 겪음을 받아들이는 sampaṭicchana라는 것이 왔습니다.

ēka tīraṇaya karā mē ban̆dika santīraṇa kiyana ekak āvā. dæn bhuktiya vitara vipāka bhuktiya onna citta vītiyaka mulā okkoma vipāka kivvē ēkayi. vipāka bhaktiyayi issellā hambennē. dæn īṭa passē mokada karannē?

그것을 가늠하는 santīraṇa라는 것이 왔습니다. 여기까지는 겪음, 곧 vipāka의 겪음뿐입니다. 그래서 citta-vīthi의 앞부분은 모두 vipāka라고 한 것입니다. vipāka의 겪음이 먼저 옵니다. 그러면 그다음엔 무엇을 합니까?

āyu særayā kriyāsahitak kiyalā pin pavudakaṭa ayiti næti.

다시 kiriya citta 하나가 오는데, puñña에도 pāpa에도 속하지 않습니다.

ē āvarjanaya karapu ekat kriyāt ēken āpu dēṭa bhuktiya vindā pāpa hō vipāka bhuktiya vindā mokada karannē ē vipāka bhuktiya allagena saṁkhāra goḍanāgannayi læhænnē.

앞의 āvajjana도 kiriya였습니다. 그것으로 온 것에 대해 좋은 또는 나쁜 vipāka를 겪었는데, 그다음 무엇을 합니까? 그 vipāka의 겪음을 붙잡고 saṅkhāra를 쌓으려고 채비합니다.

saṁkhāra goḍanāganna nam dæn tiyena mānasikatvayaṭa anukūlava vyavasthāpanayak ottapanayak karanna ōnē. ē kiyannē mokakda dæn mama mē bhaktiyaṭa kohomada idihaṭa gaman karannē? ēkē duvannē kohomada? sasa vidinnē kohomada?

saṅkhāra를 쌓으려면 지금의 마음 바탕에 맞추어 votthapana, 곧 정하는 일을 해야 합니다. 곧 '나는 이 겪음에 대해 어떻게 움직일 것인가? 그 속에서 어떻게 달릴 것인가? 그 맛을 어떻게 누릴 것인가?' 하는 것입니다.

navarasaya vin̆dinna balāporottuven adahas karana avasthāvaṭa tava cittakṣaṇayak gata vuṇā. ēka vatta pana ekak gata vuṇē. dæn atīta bhavāṁga bhavāṁga calana bhavāṁga upacchēda paṁcārāvajjana cakkhu viññāṇa sampaṭiccana santīrṇa vōttapana kiya cittakṣaṇa 17n aṭak gihin ivarayi.

맛을 누리려고 뜻을 세우는 데 cittakkhaṇa가 하나 더 지나갔습니다. 그것이 votthapana입니다. 이제 atīta bhavaṅga, bhavaṅga calana, bhavaṅga upaccheda, pañcadvārāvajjana, cakkhu-viññāṇa, sampaṭicchana, santīraṇa, votthapana 하여 열일곱 cittakkhaṇa 가운데 여덟이 지나갔습니다.

tava tiyennē? hatayi namayak tava tiyenavā. dæn javana hatak pahaḷa venna tava idiriyaṭa iḍa tiyenavā nam.

아직 남은 것은? 아홉이 더 남았습니다. 이제 앞으로 javana 일곱이 일어날 자리가 있다면,

haten ekak hari pahaḷa vena balavat aḍu nam ekakvat pahaḷa vennē. hatak pahaḷa venna balavat tiyenavā nam mē kampanaya ēken haṭagannavā javana javana javana javana javana javana javana hatak yanavā javan hatak. menna javana hata kiyannē mokakda? dækapu rūpayi sparśa mātrayaṭa mama kesē kriyātmakēlā kriyā karana ākāraya gannavā ē hatē. onna ōkaṭa kiyanavā uru.

힘이 약하면 일곱 가운데 하나라도, 겨우 하나만 일어납니다. 일곱이 일어날 힘이 있으면 이 떨림에서 javana, javana, javana, javana, javana, javana, javana 하여 일곱 javana가 지나갑니다. 이 일곱 javana란 무엇입니까? 본 형상, 그 닿음에 대해 내가 어떻게 움직일지, 그 움직이는 방식을 그 일곱에서 잡습니다. 바로 이것을 '윗마음'이라고 합니다.

oya cittakṣaṇayak cittakṣaṇaya pasā citta vidi kōṭi gānak giyahama ōka nǣnak hædenavā. anupiḷivelaṭa oya cittakṣa kōṭi gānak yana ekē æhen giyama ekaṭa ekatu karanavā.

이 cittakkhaṇa들이, cittakkhaṇa마다 citta-vīthi가 수억 번 지나가면 그것이 차례대로 하나의 줄을 이룹니다. 수억 번 지나가는 그 cittakkhaṇa들 가운데 눈으로 지나간 것을 한데 모읍니다.

anna atīta bavangē sit pēli ekak. vināḍiyak tuḷa giyānam oya tittennē kōṭi lassa gānak dæn gihillā citta vīti oya vidiha ēvā.

그것이 atīta bhavaṅga 마음의 한 줄입니다. 1분 동안 지나갔다면 그 동안 수억, 수십만의 citta-vīthi가 그렇게 지나간 것입니다.

īṭa passē mokada karannē oya hæma ehakama tiyena bhavāṁga taraṇaya æka pēniyakaṭa enavā. bhavāṁga upacchēdaya æka pēniyakaṭa enavā. kæpa penna

그다음엔 무엇을 합니까? 그 모든 것에 있는 bhavaṅga calana가 한 줄로 모이고, bhavaṅga upaccheda가 한 줄로 모입니다.

upacchēdaya æka pēniyakaṭa enavā. kæpa penna næti.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

anna āvarjana citta hevat darśanayaṭa yomu karapu hitti pēḷiya ekakaṭa erēṣaṇayaṭa yæenavā. maraṇaya pariēṣana karapu hit pēliya hæṭenavā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

sampariccana kiyalā āpu eka sæpa dukkhayen hari min̆dinna āpu hæṭiyaṭa piḷiganna ekaṭa væṭenavā ekak. mama mehema dukak vin̆dinalā mehema darśanayak læbuvā kiyalā adahas karanavā saṁt pēḷiyen ævillā ena hit pēḷiyen.

sampaṭicchana로 온 것은, 즐거움으로든 괴로움으로든 겪으려고 온 그대로 받아들이는 한 줄로 모입니다. '나는 이런 괴로움을 겪었다, 이런 봄을 얻었다'고 뜻을 세우는 것은 santīraṇa 줄에서 오는 마음의 줄입니다.

ē atara sitpēli haṭagena haras hatara giya siti kōṭi lassa gānak uḷu atara anupiḷi mehema pihiṭinavā. anna ottapana sitp pēli anit

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

pihiṭinavā. anna ottapana sitp pēli anit ē sit pēliyen kalpanā karapu mama mē pēna davasayanṭa kesē kaṭayutu kaḷagāri marśanaya karana adahapa vennē. mama ēkaṭa mesē kaṭayutu karaga tīraṇaya ennē javana hit pēlin anna dæn innavā. anna uru hiṭa kivvē onna oya javana

그다음 votthapana 마음의 줄들이 있습니다. 그 마음의 줄들로 '나는 이 보이는 것에 어떻게 대해야 하나' 하고 살피는 뜻이 생깁니다. '나는 이렇게 하겠다'는 결정은 javana 마음의 줄에서 옵니다. 바로 지금 거기에 있습니다.

innavā. anna uru hiṭa kivvē onna oya javana hit pēli ṭika. ara kōṭi lakṣayak sit pēli haṭagattā nam javana sitpēli paḷaveni javana sit pēli kōṭi lakṣayak tiyenavā. deveni javana sitp pēli kōṭi lakṣayak. tunveni javana sitpē kōṭi lakṣayak. menna mē vidihaṭa pallehak tiyena kōṭi lassōṭa lakṣa sitdī aragena vināḍiyaka dænīma piḷiban̆dava api gatayatu piyavara nigamanaya karanavā.

'윗마음'이라고 한 것이 바로 그 javana 마음의 줄들입니다. 수억, 수십만의 마음 줄이 일어났다면, 첫째 javana 마음 줄이 수억, 수십만 있고, 둘째 javana 마음 줄이 수억, 수십만, 셋째 javana 마음 줄이 수억, 수십만 있습니다. 이렇게 아래에 있는 수억, 수십만의 마음을 가지고, 1분 동안의 앎에 대해 우리가 해야 할 걸음을 정합니다.

menna mē kramaya nigamanaya karagattahama javattēdī kōri lakṣaya ēvā hatak yanavā otana. onna ō tiyennē apiṭa melō palenā vū dænīmak hæn̆gīmak sæpa duk vidiha nam ē hariyā. matu bhavayakaṭa yamkisi karma śaktiyan ipadanna ipadana śakti viśvasayen ipadana mæda pahak. avasānayē tibennā vū hatveni eka īḷan̆ga bhavaya haṭagannā vū śaktinna ipadana ekak. menna mē vidihē

이 방식이 정해지면 javana에서 수억, 수십만씩 일곱이 거기서 지나갑니다. 거기에 우리가 이 생에서 열매로 받는 앎과 느낌, 즐거움과 괴로움의 겪음이 있다면 그 자리입니다. 가운데 다섯은 뒤에 올 생들에 kamma의 힘으로 일어나는 것이고, 끝에 있는 일곱째는 바로 다음 생을 일으키는 힘으로 일어나는 것입니다.

vū śaktinna ipadana ekak. menna mē vidihē citta vīti gaman karana kramayak tuḷa tuḷayi mē hita væḍa karanna.

이렇게 citta-vīthi가 지나가는 방식 안에서 이 마음이 일합니다.

itin mēkē uḷu kivvē mokakda? onna oya javana pēḷiyē liya væḍa vælapiḷiva.

그러면 여기서 '윗마음'이라고 한 것은 무엇입니까? 바로 그 javana 줄들이 하는 일입니다.

oya javana pēliya paḷaveni, deveni, tunveni ēven apiṭa hitanna puḷuvan misak kiyanna karanna bæha. hataraveni javan pēliya katā karavanna puḷuvan hækiyāva labanavā kriyā karana hækiyāva næhæ. pasveni yavan pēriyē balaya tamayi atapaya kriyātmaka karana balaya nennē. kāyika kriyā karana balaya. hayaveniya vitana eka bættā. dæn durolla yanavā. mokada vēgayen āpa kramaṭa aḍuve aḍuve mē yannē. eham haya hatanakoṭa eyin ehaṭa ganna bæ. hata pænnaṭa

그 javana 줄 가운데 첫째, 둘째, 셋째로는 생각할 수는 있어도 말하거나 행동할 수는 없습니다. 넷째 javana 줄은 말하게 하는 힘을 얻지만 행동할 힘은 없습니다. 다섯째 javana 줄의 힘이 손발을 움직이는 힘, 몸으로 행동하는 힘입니다. 여섯째에 이르면 약해집니다. 빠르게 오다가 차츰 줄어들며 가기 때문입니다. 여섯, 일곱에 이르면 그 너머로는 가져갈 수 없습니다.

hatanakoṭa eyin ehaṭa ganna bæ. hata pænnaṭa passē javana pannā īṭa passē mokada karannē kriyātmaka kirīmē hitāya vacanaya kriyātmaka venna bala. hita hæn̆gīma vicak ganna puḷuvan. ēkaṭa kiyanavā sadāmana hit vikr̥ti gænavā. mē mahantārammaṇa siddha

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

vikr̥ti gænavā. mē mahantārammaṇa siddha vidihaṭa mahā gæm̆buru deyak nē kiyannē. mē vagē hita citta viṣiya gæna menna mehema deyak. onna uruhita kiyalā apiṭa mēkē

이것은 mahanta-ārammaṇa가 일어나는 방식으로, 아주 깊은 것을 말하는 것입니다. 마음, citta의 영역에 대해 이런 것이 있습니다.

deyak. onna uruhita kiyalā apiṭa mēkē tiyenavā mē javan pēriya ēkē pasveni javan piriya tamayi kriyātmaka hiti haṭaveni javan piriya katā karana hit prē tunveni javan piriya hitana hit prēriya onna oya vidihanayi hita kaya vacanaya kriyātmaka karanna javan kriyātmaka vennē.

여기서 우리에게 '윗마음'이라는 것은 이 javana 줄입니다. 그 다섯째 javana 줄이 행동하는 마음이고, 넷째 javana 줄이 말하는 마음의 줄이고, 셋째 javana 줄이 생각하는 마음의 줄입니다. 이렇게 해서 마음과 몸과 말을 움직이도록 javana가 작용합니다.

itin mēka harima gæm̆buru ati sūkṣama deyak.

그러니 이것은 아주 깊고 아주 미세한 것입니다.

itin mē deyak kiyannē anāvaṇāyadī budurajāṇan vahansēgē dharmaya tuḷin pennapu cakraya mēka nisā. api ē cakraya katā karanavā nisā. mēka tērum katā karana mēka apiṭa hitāganna puḷuvan ekak nemeyi sarvajja gōcara dahamak

이것을 말하는 까닭은, anāvaraṇa ñāṇa로 붓다의 dharma를 통해 보여 준 그 바퀴 때문이고, 우리가 그 바퀴를 이야기하기 때문입니다. 이것은 우리가 짐작할 수 있는 것이 아니라 sabbaññu만이 닿을 수 있는 dharma입니다.

hita gæna vigraha karana eka mēka sāmānya manussaya hita gæna vigraha karanna yanavā kiyannē monavā karanna yanavada kohoma nigamanaya karannē

마음을 풀이하는 것, 보통 사람이 마음을 풀이하려 든다는 것은 대체 무엇을 하려는 것이고, 어떻게 결론을 내린다는 것입니까?

menna mēkē vipāka hitdiya tamayi api yaṭahita hita kivvē sampaṭiccana satīrṇa dē onna yaṭahita hita anna uḷu hita

여기서 vipāka 마음들, 곧 sampaṭicchana, santīraṇa 같은 것이 우리가 '아랫마음'이라고 한 것입니다. 저기 아랫마음이 있고, 저기 윗마음이 있습니다.

yaṭahita vitarak kriyātmaka karanavā kivvē metana tiyenavā parissārammaṇa ati parissārammaṇa gacitta vīti dekak yanavā. ēvaya javana pahaḷa karannē næ. āpu aramuṇu ē vīti hitē bhavanta vaśayen givilā yanavā. amutuven kriyā karanna balayak næ. ēla raṭa hæn̆genavā.

아랫마음만 작용한다고 한 것은 이런 것입니다. 여기에는 paritta-ārammaṇa와 atiparitta-ārammaṇa라는 두 가지 citta-vīthi가 지나갑니다. 그것들은 javana를 일으키지 않습니다. 온 대상이 그 vīthi 마음에서 bhavaṅga로 흘러가 버립니다. 따로 행동할 힘이 없습니다. 그저 느껴질 뿐입니다.

hora kriyāganna deyaknē. dænenavā dænica nam hitannat bæhæ kiyāgannat bæhæ amutu hiṭila gannat bæhæ. vidha vidha inna ekayi karanna. menna mēkaṭa āpuvahama kiyanavā api ninda hitē. nidi hittaṭa karanna deyak næhæ. āpayaka bhukti vin̆dinavā kiyalā.

행동으로 옮길 것이 없습니다. 느껴지는데, 느껴졌다 해도 생각할 수도, 말할 수도, 따로 일어설 수도 없습니다. 그저 겪고 있는 것만 할 수 있습니다. 이 경우를 우리는 '잠든 마음'이라고 합니다. 잠든 마음은 할 수 있는 것이 없고, 온 것을 겪을 뿐이라는 것입니다.

ninden hīnayak dakina. apiṭa oyan ē karanna bæhæ. āpiṭa bhuktinavā. vena eka kataṭa ēken bērennat bæhæ. ehema ekak naganna bæhæ. mokada etana javannē nǣhæ mē ati parittārammaṇa ati parittārammaṇa citta vīti vala hæ. sihi næti velā innava atiparittārammaṇa nindeka inavalu parittāramma cittavī ohomayi yannē. itin mēka hariya gæm̆buru vigrahayak.

잠들어 꿈을 꿀 때, 우리는 거기서 아무것도 할 수 없습니다. 그저 겪습니다. 거기서 빠져나올 수도 없고, 그런 것을 일으킬 수도 없습니다. 왜냐하면 이 paritta-ārammaṇa, atiparitta-ārammaṇa citta-vīthi에는 javana가 없기 때문입니다. 정신을 잃고 있을 때는 atiparitta-ārammaṇa, 잠들어 있을 때는 paritta-ārammaṇa citta-vīthi가 그렇게 지나갑니다. 그러니 이것은 아주 깊은 풀이입니다.

itin metanin pennana citta vidiha koyima mohotakavat eka cittakṣaṇayak pavatina velāvaka tava cittakṣaṇayak nǣha satvayukuṭa hæma hæma satvayekuṭama eka cittakṣaṇayak gattā nam ēkaṭa adāḷa aramuṇa vitarayi. aramuṇu dekaka hit pihiṭannē næhæ. ehenam hita eka

여기서 보여 주는 citta의 방식은, 어느 순간에도 한 cittakkhaṇa가 있는 동안에는 중생에게 다른 cittakkhaṇa가 없다는 것입니다. 모든 중생에게 cittakkhaṇa 하나를 놓고 보면 거기에 딸린 대상 하나뿐입니다. 마음은 두 대상에 자리 잡지 않습니다.

hit pihiṭannē næhæ. ehenam hita eka aramuṇaṭa gamu kiyannē mokē ekada? eka aramuṇa tiyennē. aramuṇa deka hit pahalana satvayek næhæ. mē hita eka aramuṇaṭa ganna eka aramuṇaṭa

그러면 '마음을 한 대상에 둔다'는 것은 무엇입니까? 대상은 하나뿐입니다. 두 대상에 마음이 일어나는 중생은 없습니다.

næhæ. mē hita eka aramuṇaṭa ganna eka aramuṇaṭa ganna kiyannē monōṭa hita aramuṇa ēma tamayi tiyennē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

aramuṇu dekaka hit pahaḷa vena cakkut dvāraya hit pahala nam sōtāraya karanavā. cakkut dvāraya vitaramayi. ēkat ē gatta aramuṇa vitaramayi. ta kava aramuṇak hitanna ganna bæ. en savena citta vidihakin ōna eka ganna.

두 대상에 마음이 일어납니까? cakkhu-dvāra에 마음이 일어났다면 sota-dvāra가 작용합니까? cakkhu-dvāra뿐입니다. 그것도 그 잡은 대상뿐입니다. 다른 대상을 생각으로 잡을 수 없습니다. 다른 것은 또 다른 citta-vīthi로 잡아야 합니다.

itin mē taram ati sūkṣama viṣayak mē citta viṣaya kiyana eka. hita vidi acintiyayi. mēka hoyanna giyot balanna giyot pissayek venavā nisā. mēkē keḷavara hoyanna bæhæ. ē

citta의 영역이라는 것은 이토록 미세한 것입니다. 마음의 길은 acinteyya, 곧 헤아릴 수 없습니다. 이것을 찾으러, 살피러 들어가면 미치게 되기 때문입니다. 이것의 끝은 찾을 수 없습니다.

venavā nisā. mēkē keḷavara hoyanna bæhæ. ē budurajāṇan vahansē yamkisi kenekuṭa mē hita piḷiban̆dava oya kivva araṭa unvahansē hita piḷiban̆da dannavā nam kiyanna epæ. oya vagē paṇḍitayō kiyana hindā tamayi paṇḍita mānayaṭa allanna bæri maṭṭamaya. bohōma cīkṣa nuvana tiyena kenek tōraganna puḷuvan maṭṭama eyaṭa etu ven vidihaṭa budurajāṇan vahansē oya ṭiya vigraha karēvā. oya ihā hit vigraha karanna

붓다께서는, 그런 학자들이 '마음에 대해 안다면 말해 보라'고 하기 때문에, 학자의 자만으로는 붙잡을 수 없는 수준, 아주 날카로운 지혜를 가진 이만 가려낼 수 있는 수준으로 그만큼을 풀이하셨습니다.

vigraha karēvā. oya ihā hit vigraha karanna giyē næhæ. væḍak næha um̆bulat. namut hita gæna mama dannē nǣha kiyana mōḍakamak ehanam ēka athæragannā. um̆balaṭa vaṭahāganna puḷuvan uparima maṭṭamana uccarayi. oyin ehāṭa maṭṭamak um̆balaṭa mē hiṭagena tērum ganna bæhæ. tava mēka

그 너머로 마음을 풀이하러 가지는 않으셨습니다. '너희에게 쓸모가 없다. 다만 마음에 대해 내가 모른다고 여기는 어리석음이 있다면 그것은 버려라. 이것이 너희가 알아들을 수 있는 가장 높은 수준이다. 그 너머의 수준은 너희가 지금 이 자리에서 알아들을 수 없다'는 것입니다.

mē hiṭagena tērum ganna bæhæ. tava mēka haṭagannakoṭa ekin ekaṭa pratya vena hæṭi sūvisi pratyayangen pratya vena hæṭi ekin ekaṭa viśāla pratyavaḍak tiyenavā. 24 ākārayen mē ekina ekaṭa pratya velā ena hæṭi.

게다가 이것이 일어날 때 하나하나가 서로에게 조건이 되는 방식, 스물네 가지 paccaya로 조건이 되는 방식에 대한 큰 paccaya의 풀이가 있습니다. 스물네 가지 방식으로 하나하나가 서로 조건이 되어 오는 방식입니다.

bhavavāgalana venna mokakda pratya vennē? bhavāngē upaccaya denna kohomada pratya vennē? āvarjana cittayaṭa monavada pratya vennē īḷan̆ga sampariccana cittayaṭa āvarjana monavada pratya vennē kohomada pratya vennē? mē ādī vaśayen viśāla vigrahayak tiyenavā. mē vigrahaya karanna kivvā meha pissek venavā.

bhavaṅga calana가 일어나는 데 무엇이 조건이 됩니까? bhavaṅga upaccheda에는 어떻게 조건이 됩니까? āvajjana citta에는 무엇이 조건이 됩니까? 다음 sampaṭicchana citta에 āvajjana가 무엇으로, 어떻게 조건이 됩니까? 이런 식으로 큰 풀이가 있습니다. 이 풀이를 해 보라고 하면 사람이 미쳐 버립니다.

sāmānyayen meheku manasaṭavat tōraganna bæhæ. itin mēka vigraha vennē mokada?

보통 사람의 마음으로는 가려낼 수조차 없습니다. 그러면 이것을 왜 풀이했겠습니까?

budurajāṇan vahansē hita piḷiban̆dava danna dænīma gæna tiyena sækayak tibuṇā. oya sækadu duru karaganna. nivan dakinna ōvāē næha. occara hitanna avaśya næha. mēvā igenaganna avaśya næha. mē budupiyāṇan vahansēgē sarvacatā tavat gnānaya gæna yamekuṭa sækanā nam onna oya sækaduru karaganna budurajāṇan vahansē dunna daham tuḷin hon̆daṭama æti.

붓다께서 마음에 대해 아시는 앎을 의심하는 일이 있었습니다. 그 의심을 없애도록 하려는 것입니다. nibbāna를 보는 데는 이것이 필요 없습니다. 그렇게까지 생각할 필요가 없습니다. 이것들을 배울 필요가 없습니다. 붓다의 sabbaññutā ñāṇa를 누군가 의심한다면, 그 의심을 없애는 데는 붓다께서 주신 dharma로 넉넉합니다.

sāmānya vihagi gnānayakaṭa aṁśu mātrayakaṭavat kiṭṭu karanna bæhæ. unvahansēgē gnānayē pāpayāganna duvili mātrayakaṭa mihakin lōkēn lokō paṇḍiyāgē molavat kiṭu karanna bæhæ. onna ōka satya vaśayen dakinavā dahama

보통 사람의 앎으로는 티끌만큼도 가까이 갈 수 없습니다. 세상에서 가장 큰 학자의 머리로도 그분 앎의 발에 묻은 먼지 한 톨에도 가까이 가지 못합니다.

bæhæ. onna ōka satya vaśayen dakinavā dahama dakinakoṭa ehenam budurajāṇan vahansē sarvacanayāya kiyana eka lovaturā budurajāṇan vahansē tun lōka ātarā saravagnāya kiyana vacanaya sampūrṇa hētu sātaka dakinavā mē dahama ahanakoṭa oyaṭa ara kavuda vigraha karanna tiyennē kiyalā. ehenam unvahansē vigraha kaḷē oyē tiyennē citta viṣaya mātrayak.

dharma를 볼 때 이것을 참으로 봅니다. 그러면 붓다께서 sabbaññu라는 것, 세 세상에 걸친 sabbaññu라는 그 말을 이 dharma를 들을 때 온전한 까닭과 함께 보게 됩니다. 이것을 풀이할 이가 그분 말고 누가 있겠느냐는 것입니다. 그런데 그분이 풀이하신 것은 citta 영역의 티끌만큼일 뿐입니다.

hita viṣaya budurajāṇan vahansē vigraha karannē nǣhæ lōkayaṭa kohoma vigraha karannē ehema lōkayaka mē hita kiyannē mokakda hita haṭagannē kohomada kohe idan dāvē mēkē mula mokakda kiyalā minissu paṇḍita praśnayak ahannē kohoma dænaganna

붓다께서도 마음의 영역을 세상에 다 풀이하지는 않으십니다. 그런 세상에서 '마음이란 무엇인가, 마음은 어떻게 일어나는가, 어디서 오는가, 그 뿌리는 무엇인가' 하고 사람들이 학자다운 물음을 던지는데, 어떻게 알 수 있겠습니까?

mē cittayangē mātrayak vigraha karanavā mātraya tōraganna bæri manussayō muḷu cittayak haṭagatta hæṭi vigraha karanna iyot ehema hētuphala hoyanna kavada hoyāganna budurajāṇan vahansē nā mē acitta citta viha hoyanna yanna epalā pissonavā. mulāvaṭa pat venavā. horanna bæri deyak.

citta의 티끌만큼을 풀이하는데, 그 티끌만큼도 가려내지 못하는 사람들이 마음 하나가 통째로 어떻게 일어났는지 풀이하고 그 까닭과 열매를 찾으려 든다면 언제 찾겠습니까? 그래서 붓다께서는 이 acinteyya한 citta 영역을 찾으러 가지 말라, 미치게 된다고 하셨습니다. 헤매게 됩니다. 찾을 수 없는 것입니다.

dæn mēka mama danna bava tērum gannē menna um̆barat dænuganna puḷuvan antima uparidi ōka hoyanna ōnǣ nivan dakina ōnē hæma ekakma haṭagatta nam ilē yanavā. haṭagatta nam vipariṇāmayaṭa pat venavā. um̆balaken āśvāda inna eka pavatvanna pavatvanak næha ōka dharmatāvayak tiyenavā. haṭagat ekak bin̆di yanna oya dharmatāvaya ikman næ antima sūkṣamayaṭa giyā. ehenam yanna ōnē mokakda um̆bala videna bhuktina yamak nætnam ōka væḍak næha kiyalā dæna bhuktiya allapa tani vidilā kiyanna nam nidaha sasara gamana ivarayi. occara hoyan yanna ōnē

'내가 이것을 안다는 것을 알아라. 너희가 알 수 있는 가장 높은 것, nibbāna를 보려고 찾아야 할 것은 이것이다. 일어난 것은 모두 부서져 간다. 일어난 것은 바뀌어 간다. 너희가 누리는 것을 계속 붙잡아 둘 수는 없다. 그런 dhammatā가 있다. 일어난 것은 부서진다는 그 dhammatā는 가장 미세한 데까지 가도 벗어날 수 없다. 그러니 가야 할 길은 무엇인가? 너희가 겪는 것이 아무 알맹이 없는 것, 쓸모없는 것임을 알고 그 겪음을 붙잡지 않는다면 saṃsāra의 길은 끝난다.' 그렇게까지 찾으러 갈 필요가 없습니다.

næha. mana vaḍana lassana rūpayak kiyalā kiyannē harayak hæṭi ekak nemeyi kiyalā tērum gatta nam ēkē tiyena hiṭa bæn̆di dannam canda rāgaya ivaranna. canda rāga darśana chandara rāgaya ivara vunā nam nævata darśanaya pahala veni davasē venna haṭaganna hētu næhæ. ēken midunā. ehenam duken midunā. ehin duken midenna avaśyaṭa gani hāḍayanna ōnē næhæ kiyana ekayi paṇḍitayangē paṇḍitaya mulāmataya vinidā budujāṇan vahansē ōvā vigraha karalā tiyennē.

마음을 끄는 아름다운 형상이라는 것이 알맹이 있는 것이 아님을 알았다면, 거기에 묶인 chandarāga가 끝납니다. chandarāga가 끝났다면 다시 봄이 일어날 까닭이 없습니다. 그것에서 풀려났습니다. 그러면 괴로움에서 풀려난 것입니다. 괴로움에서 풀려나려고 그렇게까지 파고들 필요가 없다는 것, 그리고 학자들의 헷갈린 생각을 걷어 내려고 붓다께서 이것들을 풀이해 두신 것입니다.

itin ē dharmaya tērum gattahama tamayi ōkagē yapādaya gæm̆buraṭa bæhælā ennē. itin meccara gæm̆burāt pennuvē mokakda mē apiṭa hita apē manasa tavat passē yana eka satara karanna næhayi mē vidihaṭa kivvē. nivan dakina ōvā hoyanna ōnē

그 dharma를 알아들으면 그 뜻이 깊이 스며듭니다. 이렇게 깊은 것까지 보여 준 까닭은, 우리 마음을 더 뒤쫓아 갈 필요가 없다는 것을 말하려는 것입니다. nibbāna를 보는 데는 이런 것을 찾을 필요가 없습니다.

næhæ. mē hita gæna hoyanna gihillā nam hoyanna bæhæ mēkē tiyena sūkṣamatvaya mē vagē meccara apiṭa meccara venavā nam budurajāṇan vahansēgē dænīma gæna monavā katā karannada unvahansē dēśanā karapu dænīma apiṭa væṭaha hiṭāt værahagat dænīma kiyana eka tōrāgannā meccara amāru vuṇā. meccara gæm̆buru vuṇā. etakoṭa api mē hita gæna monavada katā karanna yannē. dæn acinta citta viṣayak nam

이 마음에 대해 찾으러 가면 찾을 수 없습니다. 그 미세함이 우리에게 이만큼이나 된다면 붓다의 앎에 대해서는 무슨 말을 하겠습니까? 그분이 가르치신 앎 가운데 우리가 알아들은 것조차 가려내기가 이만큼 어려웠고 이만큼 깊었습니다. 그러면 우리가 이 마음에 대해 무슨 말을 하겠습니까?

yannē. dæn acinta citta viṣayak nam nivan dakinna eccara yanna ōnē næhæ. nivan dakinna dænaganna ōnē mē haṭaganna apiṭa āśvādena manavadana rūpa mana vaḍana śabda mana vaḍana gandha manavadana rasa mana vadana pahasa kiyanahaṭa api hita bæn̆denavā. menna mē hita bæn̆di nisā canda rāgayak goḍanægenavā. onna oya canda rāgaya goḍanægina nisā ākāra sasara gamana æti venavā. ē oya hita bæn̆dena koṭasa asārayi kiyalā tērum gattā nam canda rāgaya duru karaganna ēkayi.

헤아릴 수 없는 citta 영역이라면, nibbāna를 보는 데 그렇게까지 갈 필요가 없습니다. nibbāna를 보려면 알아야 할 것은 이것입니다. 마음을 끄는 형상, 마음을 끄는 소리, 마음을 끄는 냄새, 마음을 끄는 맛, 마음을 끄는 닿음에 우리 마음이 묶입니다. 이렇게 마음이 묶이기 때문에 chandarāga가 쌓입니다. 그 chandarāga가 쌓이기 때문에 saṃsāra의 길이 생깁니다. 그 마음이 묶이는 부분이 알맹이 없다는 것을 알았다면, chandarāga를 없애는 것, 그것뿐입니다.

[ugura kǣrīma]

[목을 가다듬는 소리]

candara rāgaya duru karagattā nam satara gamanē upādānaya ivarayi. upādānaya vunā nam bhavaya nirōdhayi. bhava nirōdha vunā nam jāti nirōdhayana budurajāṇan vahansēt vahansē dæyāka cakkaraya dēśanā kaḷā.

chandarāga를 없앴다면 saṃsāra 길의 upādāna가 끝납니다. upādāna가 끝났다면 bhava가 nirodha합니다. bhava가 nirodha했다면 jāti가 nirodha한다고, 붓다께서 이 바퀴를 가르치셨습니다.

ē cakraya gæna api sæṭa hitanna deyak næhæ. unvahansēgē gnāna śaktin dækakraya sellamak nemeyi. ēkāntayen nivenavā sunā nivenavāmayi. anna ē viśvāsaya apiṭa æti venavā oya gæm̆buru dahama ahanakoṭa āya unvahansē gæna sæka hitanna unvahansēgē dēśanāva gæna sæka hitanna deyak næhæ. mēken vadenavā kiyana nam videnavā bidenavāmayi. ēka venavāmayi ēken a ven karana deyak neme.

그 바퀴에 대해 우리가 의심할 것은 없습니다. 그분의 앎의 힘으로 보신 바퀴는 장난이 아닙니다. 반드시 꺼집니다. 꺼진다고 하셨으면 반드시 꺼집니다. 이 깊은 dharma를 들으면 그 믿음이 우리에게 생깁니다. 그분을 의심할 것도, 그분의 가르침을 의심할 것도 없습니다. 이것으로 부서진다고 하셨으면 반드시 부서집니다. 반드시 그렇게 됩니다. 그것과 다른 것이 아닙니다.

anna ē mahā viśvāsaya buddha budun kerehi śraddhāva kiyanna nokaṭa budun kirev pæhædīma kiyannē otenṭayi. anna ē viśvāsaya viṭa tamayi satyaya satyaya pienuvā ganam ē maga vaḍalā lōka satvaya duken midennē. itin apiṭa tiyennē occara

바로 그 큰 믿음을 붓다에 대한 saddhā라고 하고, 붓다에 대한 pasāda라고 하는 것이 바로 그것입니다. 그 믿음이 있을 때 진리를 진리로 보고 그 길을 닦아 세상 중생이 괴로움에서 풀려납니다.

midennē. itin apiṭa tiyennē occara gæm̆bura hoyanna avaśya næhæ. oya ṭika kivvet mē hoyanna dan̆ḍala vana nisā. ē nisā ōka eccaraṭa yanna ōna ekak nemeyi.

그러니 우리는 그렇게까지 깊이를 찾을 필요가 없습니다. 이만큼 말한 것도 사람들이 찾느라 애쓰기 때문입니다. 그러니 그렇게까지 갈 필요는 없습니다.

budurajāṇan vahansēgē sarvaca śāsanayē tiyena apramāṇa parama aṁśu mātrayak pennuvē ēkē tērum ganna. ēnisā api budurajāṇan vahansēgē budu vasaṭa gōcara vecca sarvaca gōcara daha passē æn̆gil gaha yanna gihillā api amāru væṭennē nætuva unvahansē apiṭa ayin karaganna kivva tr̥ṣṇāva ayin karaganna ōnē. ē maṭṭamē idiriya karagattahama nivan dækka. hon̆da oya ṭika karaganna.

붓다의 sabbaññu sāsana에 있는 헤아릴 수 없는 것 가운데 티끌만큼을 보여 준 것은 그것을 알아듣게 하려는 것입니다. 그러니 우리는 붓다의 앎에만 닿는, sabbaññu만이 닿을 수 있는 dharma를 쑤시고 다니며 애먹을 것이 아니라, 그분이 없애라고 하신 taṇhā를 없애야 합니다. 그 수준까지 해내면 nibbāna를 봅니다. 그만큼만 잘 해내십시오.

itin mē navīna vidyāva budu dahamaṭa gælapuvahama dæn dækkanēda vecca eka navīna vidyāvaṭa mokakda velā tiyennē? budu dahama kalapanna mokenda

그러니 현대 과학을 붓다의 가르침에 맞추어 보면, 이제 어떻게 되었는지 보셨지요? 현대 과학은 어떻게 되어 있습니까? 붓다의 가르침을 무엇에 맞춘다는 것입니까?

navīna vidyāva mahā vara nam buddhahama aṁśu mātrayā buddhahama mahā verak navīna vidyāvakē aṁśu mātrayā kiyannada mokaṭa sama karannē navīna vidyāva mokada sama karannē budurajāṇan vahansē puskaṭa samala hē vena kiyanna deyak

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

vahansē puskaṭa samala hē vena kiyanna deyak næhæ. ada davasēṭa apiṭa sākacchā karanna tiyena

더 말할 것이 없습니다.

næhæ. ada davasēṭa apiṭa sākacchā karanna tiyena kālaya ivarayi tava praśna kihipayak tiyenavā. namut nævata vatāvak læbuna avasthāvaka api praśna sākacchāva gamu. namut mē ituru

오늘 우리가 이야기 나눌 시간은 끝났습니다. 물음이 몇 개 더 있지만, 다시 기회가 오면 물음을 두고 이야기를 나누겠습니다.

praśna sākacchāva gamu. namut mē ituru velā tiyena praśna ituru velā næha. mēvaraṭa uttara læbilā tiyennē. mul praśna valaṭa uttara eka dena enakoṭama mē siyalu praśna valaṭa uttara æti velā ivarayi.

그런데 이 남은 물음들은 사실 남은 것이 아닙니다. 이미 답이 나와 있습니다. 앞의 물음들에 답이 하나둘 나오는 동안 이 모든 물음에 대한 답도 다 나왔습니다.

번역 고르기