와하라까 코리아
CD028-17

CD028 · 17번째 · 26분 · 원문 녹음

dharma를 보는 길

ධර්මය දකින හැටි.

duka dakinavā.

괴로움을 봅니다.

paṭicca samō paṭicca samuppādaṁ pasatti sōdhā pasati. yannē paṭicca samuppādaya ohu dharmaya daranavā. ē dharmaya daranē.

'Yo paṭiccasamuppādaṃ passati so dhammaṃ passati', 곧 paṭicca samuppāda를 보는 이는 dharma를 봅니다. 그가 바로 그 dharma를 보는 것입니다.

dæn paṭicca samuppādaya dækkoma dharmaya dakinnē.

이제 paṭicca samuppāda를 보면 dharma를 보는 것입니다.

ehenam dharmaya dharmaya kivvē mokakda?

그렇다면 dharma, dharma 하는 것은 무엇입니까?

caturārya satya dharmaya tamayi mē dakinnē.

여기서 보는 것은 바로 네 가지 ariya sacca dharma입니다.

etana tamayi dharmaya tiyennē.

dharma는 바로 거기에 있습니다.

ehenam dukkhārya satyaya agen dakinavā nam paṭicca samuppādayen dakinna ōnē.

그렇다면 dukkha ariya sacca를 제대로 보려면 paṭicca samuppāda로 보아야 합니다.

ehenam duka mokakda kohomada matu vennē?

그렇다면 괴로움은 무엇이며, 어떻게 드러납니까?

duka matuvena hænakoṭa dukaṭa hētuva dakinna ōnē.

괴로움이 드러날 때 괴로움의 까닭을 보아야 합니다.

hētuvak nætuva phalayak haṭagannē næ.

까닭 없이 열매가 생겨나지는 않습니다.

ehenam duka kiyannē hētu phalayak.

그렇다면 괴로움이란 까닭과 열매로 이루어진 것입니다.

ē hētuvē phalaya matu venna nam hētuva hoyāganna ōnē.

그 까닭에서 열매가 드러나는 것이라면, 그 까닭을 찾아내야 합니다.

menna metendi duka tōraganna ya.

바로 여기서 괴로움을 가려내야 합니다.

lōka satvayā duken peḷenavā.

세상의 뭇 생명은 괴로움에 시달립니다.

mona dukenda peḷennē?

어떤 괴로움에 시달립니까?

jāti duken, jarā duken, vyādhi duken, maraṇa duken.

jāti의 괴로움, jarā의 괴로움, vyādhi의 괴로움, maraṇa의 괴로움입니다.

etakoṭa ē vagē sōka duken, paridēva duken, dukkha duken, dōmanassa dukkhayen, upādāyassa dukkhayen ādī vaśayen mē kiyannā vū duk valakin lōka satyayak tiyenavā.

또 그처럼 soka의 괴로움, parideva의 괴로움, dukkha의 괴로움, domanassa의 괴로움, upāyāsa의 괴로움 따위, 이렇게 말하는 괴로움들에 둘러싸인 세상의 뭇 생명이 있습니다.

dæn ara saṁgnāven dækkanam api ara issellā kivvē cētanāva tuḷaṭa ara issellā kivvē vēdanāva dukkha vēdanāva næmati. sæpa vēdanā, duk vēdanā, upēkṣā vēdanā kiyana vēdanā tun ākārayaṭa bedunahama mēken dukkha vēdanāva vēdanā caitasikayaṭa gōcara venavā.

이제 saññā로 보았다면, 앞서 말한 cetanā 안에서, 앞서 말한 vedanā, 곧 dukkha vedanā 말입니다. sukha vedanā, dukkha vedanā, upekkhā vedanā라는 세 갈래로 vedanā가 나뉘면, 그 가운데 dukkha vedanā가 vedanā cetasika의 영역에 들어옵니다.

lōka satvayāṭa mahā asahanīva vin̆dinna vana eka væṭahenavā.

세상의 뭇 생명이 크나큰 편치 않음을 겪어야 한다는 것이 느껴집니다.

dæn mēka tamayi asahana.

이것이 바로 편치 않음입니다.

mēka tamayi viniyaṭa siddha velā tiyennē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn mēkaṭa monavā hari hētu vunē kohomada mul vunē monavada?

이제 여기에 무엇이 어떻게 까닭이 되었으며, 뿌리가 된 것은 무엇입니까?

jātiya jarāva vyādhiya maraṇaya sōka paridēva dukkha dōmanasa upāyāsa mēvā okkoma hari dukgodaya asahana kālīn goḍa

jāti, jarā, vyādhi, maraṇa, soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa, 이것들 모두가 괴로움의 더미, 편치 않음의 더미입니다.

dæn paṭicca samuppādayen dakinna ōnē hētu

이제 paṭicca samuppāda로 까닭을 보아야 합니다.

mē okkōma duk valaṭa mula mokakda

이 모든 괴로움의 뿌리는 무엇입니까?

jātiya mul vuṇā.

jāti가 뿌리가 되었습니다.

jarā maraṇa nisā mē okkoma āvā.

jarā와 maraṇa 때문에 이 모든 것이 왔습니다.

jarā maraṇa āvē nætnam mē sōka paridēva duk domanat upāyāsa ekakvat ennē nǣ.

jarā와 maraṇa가 오지 않았다면 soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa 가운데 어느 하나도 오지 않습니다.

ehenam jarā maraṇa sōka paridēva duk domanat upāyāsakinna apiṭa venna siddha vennē yam dukak asānayak tiyenavā.

그렇다면 jarā, maraṇa, soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa로 우리가 겪어야 하는 어떤 괴로움, 편치 않음이 있습니다.

mēkaṭa mul vunē mokakda? jātiya pahaḷa vīma.

이것의 뿌리는 무엇입니까? jāti가 나타난 것입니다.

anna duka piḷiban̆da.

저것이 괴로움에 관한 것입니다.

duka dakina eka ekak duka piḷiban̆da dukkha ārya satyaya ekak. dæn api yannē mē dukkha ārya satyaya hoyāganna pragnāvaṭa pōcara vena dukkhārya satyaya vagāganna.

괴로움을 보는 하나하나가 괴로움에 관한 dukkha ariya sacca의 한 가지입니다. 이제 우리는 이 dukkha ariya sacca를 찾아, paññā의 영역에 들어오는 dukkha ariya sacca를 알아내러 갑니다.

anna etendi dænagannavā lōkayāniyaṭa patvena jarā maraṇa sōka paridēva duk domnat upāyāsa enakoṭa kumak nisāda gāgaya? jātiyak pahaḷa vecca nisā.

바로 거기서 알게 됩니다. 세상이 겪게 되는 jarā, maraṇa, soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa가 올 때, 그것은 무엇 때문인가? jāti가 나타났기 때문입니다.

menna pragnāvakō.

여기에 paññā가 있습니다.

ehemanam jātiyak pahaḷa vunē kumak nisāda?

그렇다면 jāti는 무엇 때문에 나타났습니까?

jātiyak nirmāṇaya vecca hinduva ehet bhava.

jāti가 지어졌기 때문, 곧 bhava 때문입니다.

jātiyak nipada vuṇē nætnam jātiyak vidyāmāna vennē næ.

jāti가 생겨나지 않았다면 jāti는 드러나지 않습니다.

ehenam jātiyak vidyāmāna jātiyak vidyāmāna vunē goḍak kumak nisāda? ē jāti nirmāṇaya vecca nisā. nætnam bhava vecca nisak.

그렇다면 jāti가 드러난 것은 무엇 때문입니까? 그 jāti가 지어졌기 때문, 다시 말해 bhava가 되었기 때문입니다.

ehenam bhavakaṭa nægunē kumak nisāda?

그렇다면 bhava로 올라선 것은 무엇 때문입니까?

ēvā hon̆dayi kiyalā mānasikatvayak ēvaṭa bæn̆du mānasikatvayak goḍanæguṇa nisāda?

그것들이 좋다고 여기는 마음가짐, 그것들에 묶인 마음가짐이 쌓였기 때문입니다.

upādāna pattayen bhava vuṇā.

upādāna를 말미암아 bhava가 되었습니다.

upādānaya nokaḷa nam mē bhava hædennē nǣ.

upādāna를 하지 않았다면 이 bhava는 만들어지지 않습니다.

ehenam upādānaya goḍanæginnē mokak nisāda?

그렇다면 upādāna는 무엇 때문에 쌓입니까?

ē ē tæna hon̆dayi kiyalā priyayi kiyalā taṇhā vecca nisā ē tæna bæn̆dicca nisā. ævicca nisā.

이곳저곳이 좋다, 사랑스럽다 하여 taṇhā가 일어났기 때문, 그곳에 묶였기 때문, 들러붙었기 때문입니다.

taṇhā vunē mokak nisāda?

taṇhā는 무엇 때문에 일어났습니까?

ē ē sukha vēdanāvak dækalā sukha vēdanā kirīma priyamanāpayak æti karapu nisā.

이런저런 sukha vedanā를 보고, 그 sukha vedanā가 사랑스럽고 마음에 드는 느낌을 일으켰기 때문입니다.

vēdanā patvayā taṇhāva.

vedanā paccayā taṇhā입니다.

æyi ehema āvē sukhayaṭa hētu vennā vū dharmayō æhæṭa rūpa kanta śabdā ādī vaśayen indriyanṭa gōcara vecca nisā. sparśa vecca nisā.

왜 그렇게 되었습니까? sukha의 까닭이 되는 것들, 곧 눈에 rūpa, 귀에 sadda 따위가 indriya의 영역에 들어왔기 때문, phassa가 되었기 때문입니다.

æyi ēvā sparśanaya kumak nisāda? æsa, kana, diva, nāsaya, śarīraya, mana kiyana indriyanṭa rūpa, śabda, gandha, rasa, sparśa kiyana ēvā gōcara vecca nisā. āyatana karagatta nisā. sarāyatana hædicca nisā.

왜 그것들이 닿았습니까? 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음이라는 indriya에 rūpa, sadda, gandha, rasa, phoṭṭhabba라는 것들이 들어왔기 때문, 그것들을 āyatana로 삼았기 때문, saḷāyatana가 만들어졌기 때문입니다.

saralāyatana hædunē mokak nisāda?

saḷāyatana는 무엇 때문에 만들어졌습니까?

ē æsa kana divanāsīya śarīraya manasā rūpa sabda gandhana rasapatta dharma haṭaganna avaśya karannā vū nāma rūpa paddhatiyak goḍanævicca nisā.

그 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음과 rūpa, sadda, gandha, rasa, phoṭṭhabba, dhamma가 생겨나는 데 필요한 nāmarūpa의 짜임이 쌓였기 때문입니다.

nāmarūpa paddhatiyak goḍanæginnē mokak nisāda? ēvā goḍanægimaṭa avaśya karannā vū viññāṇayak pahaḷa vecca nisā.

nāmarūpa의 짜임은 무엇 때문에 쌓입니까? 그것들을 쌓는 데 필요한 viññāṇa가 나타났기 때문입니다.

ē viññāṇaya gonna læbunē mokak nisāda? priyayi manāpayi kiyana mulāven avidyā sahagatava hiten kayen vacanayen ē san̆dahā kaṭayutu karapu nisā. saṁkhāra nisā.

그 viññāṇa가 쌓이게 된 것은 무엇 때문입니까? 사랑스럽다, 마음에 든다는 홀림 속에서 avijjā와 함께 마음과 몸과 말로 그것을 위해 움직였기 때문, 곧 saṅkhāra 때문입니다.

saṁkhāra gonna mokak nisāda? vaṭinavā kiyana mulā dr̥ṣṭiya nisā. avidyāva nisā.

saṅkhāra가 쌓인 것은 무엇 때문입니까? 값지다고 여기는 홀린 diṭṭhi 때문, 곧 avijjā 때문입니다.

menna duka piḷiban̆da yathābōdhaya āpu hæṭi.

이것이 괴로움에 관한 yathābodha가 온 모습입니다.

menna duka goḍanægena hæṭi.

이것이 괴로움이 쌓이는 모습입니다.

dukayi dukayi kiyalā mēken bērenna bæhæ.

괴롭다, 괴롭다 해서는 여기서 벗어날 수 없습니다.

duka nam dukaṭa hētuva dā balanna ōnē. anē yathābhōdhayaṭa ayiti koṭasak. dukkha ārya satiyaṭa ayiti koṭasak.

괴로움이라면 괴로움의 까닭을 넣어서 보아야 합니다. 그것이 yathābodha에 속하는 몫, dukkha ariya sacca에 속하는 몫입니다.

menna duka. menna duka goḍanæginna hētuva.

여기 괴로움이 있고, 여기 괴로움이 쌓이는 까닭이 있습니다.

dæn mē duka nirōdhayak æṭa nam balāporottu sahanaya ēkayi.

이제 이 괴로움의 nirodha가 있다면, 우리가 바라는 편안함이 바로 그것입니다.

ehenam mokakda dukkha nirōdhaya vennē kohomada?

그렇다면 dukkha nirodha란 무엇이며, 어떻게 이루어집니까?

ætivena hæṭiyaṭamayi næti vena anit pætta.

생겨나는 모습 그대로가 사라지는 쪽의 뒤집힌 모습입니다.

yam tænaka jāti nædda jarā maraṇa sōka paridēva duk domanat pāyaæti etana næhæ. menna næti venavā. næti vena hoyāganna.

jāti가 없는 곳에는 jarā, maraṇa, soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa가 거기에 없습니다. 여기서 사라집니다. 사라지는 것을 찾아내십시오.

jarā jarā maraṇa sōka paridēvayava duk domnas upāyāsayō yam tænaka pihiṭannē nædda kumak næti nisāda

jarā, maraṇa, soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa가 어떤 곳에 머물지 않는다면, 그것은 무엇이 없기 때문입니까?

yam tænaka jātiya nætnam etana jarārṇa sōka paridēva duk domanasu payasa pihiṭannē næha.

어떤 곳에 jāti가 없다면 거기에는 jarā, maraṇa, soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa가 머물지 않습니다.

anna duken nidaha

저것이 괴로움에서 풀려남입니다.

anna duka piḷiban̆da ayabōdhayaṭa ōnē.

저것이 괴로움에 관한 yathābodha에 있어야 할 것입니다.

duka kiyapu ṭika dænagattā goḍanægena hæṭi dænagattā.

괴로움이라 한 것을 알았고, 그것이 쌓이는 모습을 알았습니다.

īḷan̆gaṭa dænagannavā ēka næti karanna nam mokakda karanna ōna

다음으로, 그것을 없애려면 무엇을 해야 하는지 압니다.

jāti nisā haṭagattā nam duka jarā mara sōpa paridēvaya duk domanasu kāla jāti nisā nam haṭagattē yam tænaka jāti nædda etana jarā mara sōka paridēva dur dōmanasu pāsada næha.

괴로움, 곧 jarā, maraṇa, soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa가 jāti 때문에 생겨났다면, jāti가 없는 곳에는 jarā, maraṇa, soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa도 없습니다.

ehenam kotanada jāti nættē kumak næti yam tænaka nirmāṇayak novunā nam, bhava novunā nam etana jāti vahala venna vidihak næha.

그렇다면 jāti가 없는 곳은 어디이며, 무엇이 없어서입니까? 어떤 곳에 지어짐이 없었다면, bhava가 되지 않았다면, 거기에는 jāti가 나타날 길이 없습니다.

dæn nirmāṇaya novannē kumak næti vunot yam tænaka upādānaya ēvat bæn̆dīmak notibuṇā nam metana nirmāṇaya goḍanægennē næha.

이제 무엇이 없어지면 지어지지 않습니까? 어떤 곳에 upādāna, 곧 묶임이 없었다면 여기에 지어짐이 쌓이지 않습니다.

ehenam upādānaya yam tænaka goḍanæginnē mokakda nisā? ēka næti karannē kohomada?

그렇다면 upādāna는 어떤 곳에서 무엇 때문에 쌓입니까? 그것을 어떻게 없앱니까?

taṇhā yam tænaka nætnam etana upādāna goḍanægena næha.

어떤 곳에 taṇhā가 없다면 거기에 upādāna가 쌓이지 않습니다.

taṇhā næti karannē mokak nisāda? yam tænaka vēdanā goḍanægena nætnam taṇhā goḍanægennē næ.

taṇhā는 무엇으로 없어집니까? 어떤 곳에 vedanā가 쌓이지 않는다면 taṇhā가 쌓이지 않습니다.

mona vēdanāvada?

어떤 vedanā입니까?

ara avidyā sahagata vēdanāva ehema hæma tænama innē. avidyāva tamayi pævætma mula

저 avijjā와 함께하는 vedanā가 어디에나 있습니다. avijjā가 바로 이어져 있음의 뿌리입니다.

avidyā sahagata vēdanāva goṇægunē nætnam vēdanā paccayā taṇhā kiyana eka goṇanægennē næhæ. vēdanā nirōdhā taṇhā nirōdha

avijjā와 함께하는 vedanā가 쌓이지 않으면 vedanā paccayā taṇhā라는 것이 쌓이지 않습니다. vedanā nirodhā taṇhā nirodho입니다.

anna ehenam ē avidyāvē haṭaganna vēdanāva avidyāva sahagata vēdanāvak tænaka goḍanægennē nætnam taṇhā goḍanægena næ.

그렇다면 저 avijjā에서 생겨나는 vedanā, avijjā와 함께하는 vedanā가 어떤 곳에 쌓이지 않는다면 taṇhā가 쌓이지 않습니다.

avidyāva sahagatava karannā vū yam saṁsparśayak menna mē saṁsya yam tænaka goḍanægennē nætnam vēdanāva goḍanægennē næ.

avijjā와 함께 일어나는 어떤 samphassa, 바로 이 samphassa가 어떤 곳에 쌓이지 않는다면 vedanā가 쌓이지 않습니다.

ehenam saṁsparśaya hari gonægennē mokak nisāda?

그렇다면 samphassa는 무엇 때문에 쌓입니까?

kalāyatana yam tænaka goḷanægennē nætnam saṁsparśa goṇanægennē næ.

saḷāyatana가 어떤 곳에 쌓이지 않는다면 samphassa가 쌓이지 않습니다.

kalāyatana gonægennē mokak næsada? avidyā sahagata vū nāma rūpayantaraka goḍanægennē nætnam avidyā sahagata parāyatana etana goḍanægennē næ.

saḷāyatana는 무엇이 없으면 쌓이지 않습니까? avijjā와 함께하는 nāmarūpa가 쌓이지 않는다면, avijjā와 함께하는 saḷāyatana가 거기에 쌓이지 않습니다.

næ nāma rūpa goṇægennē næti kumak nætnam avidyāgata viññāṇaya yam tænaka nætnam nāma rūpa etana goḍa nægennē næ.

nāmarūpa는 무엇이 없으면 쌓이지 않습니까? avijjā와 함께하는 viññāṇa가 어떤 곳에 없다면 nāmarūpa가 거기에 쌓이지 않습니다.

ehenam avidyā sahagata viññāṇaya goḍanægennē mokak nisāda? avidyā sahagata saṁkhāra yam tænaka nætnam avidyā sahagata viññāṇaya goḍanægena næha.

그렇다면 avijjā와 함께하는 viññāṇa는 무엇 때문에 쌓입니까? avijjā와 함께하는 saṅkhāra가 어떤 곳에 없다면 avijjā와 함께하는 viññāṇa가 쌓이지 않습니다.

avidyā sahagata saṁkhāra goḍanægennē mokak nisāda? avidyāven mē lōkē priyayi manāpayi ahatayi dr̥ṣṭiya anta nætnam avidyā pratyayen vana saṁkhāra gotana nægennē nǣ.

avijjā와 함께하는 saṅkhāra는 무엇 때문에 쌓입니까? avijjā로 이 세상이 사랑스럽다, 마음에 든다고 여기는 diṭṭhi가 없다면, avijjā를 말미암은 saṅkhāra가 쌓이지 않습니다.

ehenam avidyā yat vēya aśēṣa virāga nirōdhā saṁkhāra nirōdhō anna deyak nirōdha karana. saṁkhāra nirōdha nam saṁkhāra nirōdhā viññāṇa nirōdhō viññāṇa nirōdhā nāma rūpa nirōdhō nāma rūpa nirōdhā saralāyata nirōdhō sarāyata nirōdhā passa nirōdhō passa nirōdhā vēdanā nirōdhō vēdanā nirōdhā taṇhā nirōdhō taṇhā nirōdhā upādā nirōdhō upādā nirōdhā bhava nirōdhō bhava nirōdhā jāti nirōdha onna jāti nirōdha karana jāti nirōdha nam jarā marana sōka paridēva dukkha dommanasu pāyasā nirujjan okkoma idira

그렇다면 'avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho', 저렇게 하나를 nirodha합니다. saṅkhāra가 nirodha되면 'saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho, nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho, saḷāyatananirodhā phassanirodho, phassanirodhā vedanānirodho, vedanānirodhā taṇhānirodho, taṇhānirodhā upādānanirodho, upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho', 이렇게 jāti가 nirodha됩니다. jāti가 nirodha되면 'jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti', 모두 끝납니다.

ehenam api duka dækkā dukaṭa hētuva dækkā duka nirōdhaya paṭicca samuppāda dharmaya tuḷinma dækkā. mārgaya mokakda ārya aṣṭhāṁgika mārgaya mokakda oya ṭika hariyaṭa dakinna ōna sammā diṭṭhiya

그렇다면 우리는 괴로움을 보았고, 괴로움의 까닭을 보았고, 괴로움의 nirodha를 바로 paṭicca samuppāda dharma를 통해 보았습니다. magga는 무엇입니까? ariya aṭṭhaṅgika magga는 무엇입니까? 그것들을 바르게 보는 것이 sammā diṭṭhi입니다.

ōtanayi okkoma tiyennē. ehenam mokada karanna ōnē? avyāpāda aviṁsā nikkam kiyana saṁkalpanāva borægenavā yathārthaya dakinakoṭa sammā saṁkalpaya

거기에 모든 것이 있습니다. 그렇다면 무엇을 해야 합니까? 있는 그대로를 볼 때 abyāpāda, avihiṃsā, nekkhamma라는 생각이 쌓입니다. 그것이 sammā saṅkappa입니다.

ehenam boruven kallen parisavanaya palāpin tava tavat mē lōkaya ævi gæla in̆dalā kisima tērumak næhæ. ēken athærilā giyā. harayak næti athæriyāva katāvak dærana. sammāva vā.

그렇다면 거짓말, 속임, 거친 말, 쓸데없는 말로 이 세상에 더 얽혀 있어 봐야 아무 뜻이 없습니다. 그것을 놓아 버렸습니다. 알맹이 없는 말을 놓아 버리는 것, 그것이 sammā vācā입니다.

prahagattana kāmadyācārādī ayiti baṁ asābhāgara saṁ kriyātmaka karamin monavā gollagat asārattaya athærī kiyana ekat

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

gonna sammā kammattayak una monavā labāganna mē lōkē jīvat vennada yathāpōya labāganna nisā ayiutu asādhāraṇī jīvat ven monavā harayannē monavā mama væḍamada adahasa enna sammā ājīvayak diva mityā ājīvayak ivarayi. sammā ājīvaya næuvē. ehenam mama utsāha karannē onna oya

그렇게 sammā kammanta가 쌓입니다. 무엇을 얻으려고 이 세상을 사는가, yathābodha를 얻었으니, 바르지 않고 부당하게 살아서 무슨 알맹이가 있으며 나에게 무슨 득이 있겠느냐는 생각이 들면 sammā ājīva가 되어 micchā ājīva는 끝납니다. sammā ājīva가 쌓였습니다.

næuvē. ehenam mama utsāha karannē onna oya yathābōdhaya ṭika kaṭayutu kaḷā nam ē utsāha vīmē sammā vāyāmaya goḍa nægu. ohuṭa yathārthayen yathārthaya sihiyen sihiya nægunē etakoṭa dæn tamayi sihi tiyennē. meccara kal mulāva

그렇다면 내가 애쓰는 것이 바로 그 yathābodha대로 움직이는 것이라면, 그 애씀으로 sammā vāyāma가 쌓였습니다. 그에게 있는 그대로에서 있는 그대로를, sati로 sati가 일어났으니, 이제야 비로소 sati가 있습니다.

tamayi sihi tiyennē. meccara kal mulāva nisā diha moṭa velā hiṭiyē avidyāva nisā vaṭinavāyi kiyā hitāgena hiṭiyā mulāvak. dæn dakinavā novanā lōkē novaṭinavā vidihaṭa dakinavā satiyen.

지금까지는 홀림 때문에 무디어져 있었고, avijjā 때문에 값지다고 여기며 홀려 있었습니다. 이제는 값지지 않은 세상을 값지지 않은 그대로 sati로 봅니다.

dæn satiyen kaṭayutu karanakoṭa lōbha sahagata dvēśa sahagata mōha sahagata væḍak næti. his kaṭayudha ekakvat næ.

이제 sati로 움직일 때 lobha와 함께하는, dosa와 함께하는, moha와 함께하는 일이 없습니다. 헛된 일이 하나도 없습니다.

kriyākarāpaya bæluvat vēdanā piḷiban̆da tamangē nigamanaya bæluvat ē vagēma hita piḷiban̆da nigamanaya bæluvat dharmatāvayan ætula bæluvat asāra vannā lōkaya maṭa monavā kriyātmaka kāyika vaśayen kriyātmaka veda mona vindanayan passē yannada mona hit pahaḷakena uddāma vennada loku vennada mona dharmatāvayak hon̆dayi kiyalā mēken nigamanaya karanna hataret nætnam kāyānupassanā vēdanānupassanā cittānupassanā dhammānupassanā satara satipaṭṭhānaya noteti deenavā.

몸짓을 보아도, vedanā에 관한 제 가늠을 보아도, 마찬가지로 마음에 관한 가늠을 보아도, dhammatā 안을 보아도, 알맹이 없는 세상에서 내가 몸으로 무엇을 하겠으며, 어떤 누림을 좇겠으며, 어떤 마음을 일으켜 들뜨고 우쭐하겠으며, 어떤 dhammatā가 좋다고 가늠하겠느냐, 이 넷에서, 곧 kāyānupassanā, vedanānupassanā, cittānupassanā, dhammānupassanā라는 네 가지 satipaṭṭhāna가 자라납니다.

ehenam satiyen yuttava balapuhama maṭa mē asāra lōkaya allanna kisima deyak næha. kriyā karanna dēkut næha. hiten horanna dēkut næhæ. gaṭen horanna dēkut næhæ. mē tuḷa kiyā dænagattā nam hoyanna dēkut nǣhæ. mē lōkē tava kiyalā dænagatta nam satara satipaṭṭhānaya væḍenavā. onna satiya mihi.

그렇다면 sati를 갖추고 보니 이 알맹이 없는 세상에서 내가 붙잡을 것은 아무것도 없습니다. 할 것도 없습니다. 마음으로 찾을 것도 없고, 몸으로 찾을 것도 없습니다. 이 안에 찾을 것이 없다고 알았다면, 이 세상에 더는 없다고 알았다면 네 가지 satipaṭṭhāna가 자랍니다. 이렇게 sati가 일어납니다.

ehenam mokada vennē? kampāven tibicca ælīmayi kæṭīmayi atæralā giyā nam samādhiya hitana læbuṇā. samādhiyaka mulā hāgatavannāvū avidyā tuna velā pragnāva pahaḷa vunāna sammā gnānaya labalā sammā diṭṭhiyaṭa pat vuṇā kiyalā.

그렇다면 어떻게 됩니까? 흔들림 속에 있던 들러붙음과 매달림을 놓아 버렸다면 마음에 samādhi를 얻었습니다. samādhi 안에서 홀림과 함께하던 avijjā가 사라지고 paññā가 나타나, sammā ñāṇa를 얻어 sammā diṭṭhi에 이르렀다고 합니다.

onna ekak dakina hæma. ehenam dukkha ārya śaktiya dak nam dukkha samudārya śaktiyak dakinavā. dukkha nirōdhārga satvayak dakinavā. dukkha nirōdha mārga pratipadāraya satyayak dakinavā. ekak dækat hatarama dakinavā kiyalā ōnē.

이것이 하나를 보는 모습입니다. 그렇다면 dukkha ariya sacca를 보면 dukkha samudaya ariya sacca를 봅니다. dukkha nirodha ariya sacca를 봅니다. dukkha nirodha gāminī paṭipadā ariya sacca를 봅니다. 하나를 보아도 넷을 모두 본다고 해야 합니다.

ehenam dukkhārya satyaya hariyaṭa dækka nam ēka pragnāven dakinna ōnē caturārya satyaya oya tiyena paṭicca samuppādaya na yō paṭicca samuppādaṁ pasēō dhammaṁ pasē pragnāven dharmaya dakinavā etakoṭa pragnāven dakina paḷaveni vædagat dharmaya mokakda dukkhārya śiyatiya dakina eka tava porannaṁga deyak næha o

그렇다면 dukkha ariya sacca를 바르게 보았다면, 그것을 paññā로 보아야 합니다. 네 가지 ariya sacca 안에 있는 paṭicca samuppāda를, 'yo paṭiccasamuppādaṃ passati so dhammaṃ passati', paññā로 dharma를 봅니다. 그때 paññā로 보는 첫째가는 dharma는 무엇입니까? dukkha ariya sacca를 보는 것입니다.

śiyatiya dakina eka tava porannaṁga deyak næha o vicārayak kiyanna dukkhārya śiyatiya

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dækkanna nam samudarya śiyak dækalā nirōdhayat pratyakṣa karalā māgayak vanna okkomat karaganna puḷuvan oṭiyi paṭan gæna otana

dukkha ariya sacca를 보았다면, samudaya ariya sacca를 보고, nirodha도 몸소 깨닫고, magga가 되어 모두 이룰 수 있습니다. 거기서부터 시작합니다.

itin menna mē ṭika tērum gattā nam api dukak dukayi kiyana vidihaṭa hariyannē næhæ. duka piḷiban̆dā bōdhaya labanna ōnē vidihaṭa. anna edā api dukkha ārya satyaya pragnāvalā væṭahenavā. menna mē ṭika karaganna bæruvot oya ṭika tērum karalā dennē nætuva okkoma dukayi hædena ekat dukayi. dukayi hæmadāma dukayi. kehenavā dukayi, lom pæhenavā dukayi. anīsidi mærenavā dukayi kuṇu venavā dukayi kiyana eka koccara hiṭiyā. apiṭa yathābōdhunē næha.

그러니 이것을 알아들었다면, 우리는 괴로움을 그저 괴롭다고 하는 식으로는 맞지 않습니다. 괴로움에 관한 깨침을 얻는 식으로 해야 합니다. 그날 우리에게 dukkha ariya sacca가 paññā로 드러납니다. 이것을 해내지 못하면, 이것을 풀어 알려 주지 않고서는, 모두 괴롭다, 생겨나는 것도 괴롭다, 늘 괴롭다, 머리카락이 세는 것도 괴롭다, 털이 세는 것도 괴롭다, 끝내 죽는 것도 괴롭다, 썩는 것도 괴롭다 하며 얼마나 오래 지냈습니까. 우리에게 yathābodha는 오지 않았습니다.

oya poḍḍa dænagattā nam tērum gattā nam duka piḷiban̆da pragnāven yathābōdhaya dækalā caturārya satyaya avabōdha karanavā etana paḷaveni avasthāvē avabōdhaya ānavā sōtāpanna phalaya otanaṭan ina pūrṇaya velā innē yali yalisī karanakoṭa ārya aṣṭhāṁgika mārgaya bhāvanā venavā. bhāvanāva kiyannē ēkayi. ēkēnti pratiphalaya bhāvanā pratiphalaya vaśayen samādhiya enavā. sammā samādhiya sammā samādhiyaṭa mōhaya duru karana pragnā pūrṇa velā iillā mōhaya duru karalā anihatayaṭa patvelā

그 조금을 알았다면, 알아들었다면, 괴로움에 관한 yathābodha를 paññā로 보아 네 가지 ariya sacca를 깨닫습니다. 거기서 첫 자리의 깨침이 옵니다. sotāpatti phala입니다. 거기서부터 거듭거듭 해 나갈 때 ariya aṭṭhaṅgika magga가 bhāvanā됩니다. bhāvanā란 바로 그것입니다. 그 열매로, bhāvanā의 열매로 samādhi가 옵니다. sammā samādhi에서 moha를 걷어내는 paññā가 가득 차서, moha를 걷어내고 arahant에 이릅니다.

mahattiya poḍḍayi tiyennē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ē dukkhārya satyavā tōragannē nætuva api nivan dakinnē kohomada

그 dukkha ariya sacca를 가려내지 않고서 우리가 어떻게 nibbāna를 보겠습니까?

dukkhārya satiya kiyannē dukayi dukayi kiyana eka kiyana api dækkāda

dukkha ariya sacca란 괴롭다, 괴롭다 하는 것이라고 우리가 보았습니까?

dukaṭa dukkhārya satyayayi kiyannē næha duka ōna taram hayenavā. ēka bauddha venna ōnē næ. bauddha abauddha kavurut mē duka kiyana eka.

괴로움을 dukkha ariya sacca라고 하지 않습니다. 괴로움은 얼마든지 겪습니다. 그러려고 Buddha를 따르는 이가 될 필요는 없습니다. Buddha를 따르는 이든 아니든 누구나 이 괴로움을 말합니다.

namut dukayi dukaṭa hētuvayi duka nirōdhayayi, dukkha nirōdha mārgayayi caturārya satyaya kiyalā dīlā tiyenavā mēka vigraha karalā tiyalāna.

하지만 괴로움, 괴로움의 까닭, 괴로움의 nirodha, dukkha nirodha magga를 네 가지 ariya sacca라고 풀어서 내어 주셨습니다.

dukkhārya satyaya duka hambadārya satya kiyalā ehemat kiyalā duka dukaṭa hētuva duka næti kirīma næti kirīma māgaya kiyalā keṭiyama kiyalā tiyenavā. ōkayi caturārya satyaya kiyannē. itin duka mokakda duka ārya satyaya mokakda kiyana eka deka vigraha karalā tērum ganna ōna.

dukkha ariya sacca, dukkha samudaya ariya sacca라고도 말하고, 괴로움, 괴로움의 까닭, 괴로움을 없앰, 없애는 magga라고 짧게도 말해 두었습니다. 그것이 네 가지 ariya sacca입니다. 그러니 괴로움은 무엇이고 dukkha ariya sacca는 무엇인지, 이 둘을 풀어서 알아들어야 합니다.

duga kiyannē ara kiyamu vēdanā caitasatisikayaṭa gōcara vena dænīmak.

괴로움이란, 말하자면 vedanā cetasika의 영역에 드는 느낌입니다.

dukkha ārya satyaya kiyannē pragnā caitasikayaṭa gōcara vena avabōdhayak.

dukkha ariya sacca란 paññā cetasika의 영역에 드는 깨침입니다.

mē deka tōraganna puḷuvan vidiha neda næ. paṭicca samuppādaya tuḷin haṭaganna hæṭi. paṭicca samuppāda nirōdhaya tuḷin divena hæṭi. ē san̆dahā māga āryaṣṭhāṁgika māga onna oya duka piḷiban̆da hatara ākāraya vaṭahā gattā aralā kiyanavā dukkha ārya satyaya piḷiban̆dava yathahōdhānaya læbuṇā.

이 둘을 가려낼 수 있는 길이 이렇지 않습니까. paṭicca samuppāda를 통해 생겨나는 모습, paṭicca samuppāda의 nirodha를 통해 꺼지는 모습, 그것을 위한 magga, 곧 ariya aṭṭhaṅgika magga. 이렇게 괴로움에 관한 네 갈래를 알아들었을 때 dukkha ariya sacca에 관한 yathābodha를 얻었다고 합니다.

ekak læbuṇa nam anit vunat pūrṇa nisā caturārya satyaya avabōdha kirīmen paḷamu sōtāpanna patgayanavā darśanaya lanakoṭa darśanaya vaḍanakoṭa sakr̥dāgāmī anāgāmī tattvayalā kāma rāga paṭisa næti velāhillā anihat patvenakoṭa ara pragnāven pūrṇaya karagata yutu koṭasa mōhaya duru karalā rūpa rāga arūpa rāga māna uddacca avidyāvilā giyāṭa passē avidyāva hāmulinma ivara menna mē arihatiya keḷavara karaganna

하나를 얻었다면 나머지도 채워지므로, 네 가지 ariya sacca를 깨달아 먼저 sotāpanna에 이르고, dassana를 키워 갈 때 sakadāgāmī, anāgāmī 자리에서 kāmarāga와 paṭigha가 사라지며, arahant에 이를 때에는 저 paññā로 채워야 할 몫, 곧 moha를 걷어내어 rūparāga, arūparāga, māna, uddhacca, avijjā가 사라진 뒤 avijjā가 뿌리째 끝납니다. 이렇게 arahant 됨을 끝까지 이룹니다.

itin duka dakinavā kiya hiṭiya api kavadāvat dukkha ārya satyaya dækalā næ.

그러니 괴로움을 본다고 하던 우리는 한 번도 dukkha ariya sacca를 본 적이 없습니다.

dæn duka dakinna ōnæhæ. duka kiyannē mokakda? duka ārya satyaya kiyannē mokakda? mē dekē prabhēdaya tērum ganna ōnē. ōka tērum ganna kivvā ē vihaṭa gæm̆buru pættakaṭa manasa kriyātmaka karanna bæha. nuvaṇa væḍiyennē næ.

이제 괴로움을 보아야 합니다. 괴로움이란 무엇입니까? dukkha ariya sacca란 무엇입니까? 이 둘의 다름을 알아들어야 합니다. 그것을 알아들으라고 했는데, 그러지 않으면 깊은 쪽으로 마음을 움직일 수 없습니다. 슬기가 자라지 않습니다.

dukkha ārya satya dækka kenāṭa yāva dēva gnānamastāya patissatimattā etē gnānayen utum pat venavā satiya utum pat venavā.

dukkha ariya sacca를 본 이에게는 'yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya', ñāṇa가 드높아지고 sati가 드높아집니다.

dukayi dukayi kiyalā hiṭapu ekkenā ara vēdanā caitasikayaṭa dænunā vū dænicca svabhāvaya hiṭa hiṭā innavā misā ohu kavadāvat koccara hiṭiyat dukkhārya satyaya dakina māgadhaya ahalakaṭavat laṁ velā næ.

괴롭다, 괴롭다 하며 지내던 사람은 저 vedanā cetasika에 느껴진 느낌의 성질에 머물러 있을 뿐, 그는 아무리 오래 지내도 dukkha ariya sacca를 보는 magga 근처에도 가 본 적이 없습니다.

mē kes dukayi, lom dukayi, niyamuduyi kiyana eka vidihaṭa kavada dakinada yatā

이 머리카락은 괴롭다, 털은 괴롭다, 손발톱은 괴롭다 하는 식으로 언제 yathābodha를 보겠습니까?

itin saṁra dukayi mat dukayi kiyalā ehema kivvat væḍak næhæ. rūpa dukayi, vēdanā dukayi, saṁgnā dukayi, saṁkhāra dukayi, viññāṇa dukayi kiyatē hiṭiyā.

그러니 saṅkhāra가 괴롭다, 이것이 괴롭다 하고 말해도 소용이 없습니다. rūpa가 괴롭다, vedanā가 괴롭다, saññā가 괴롭다, saṅkhāra가 괴롭다, viññāṇa가 괴롭다 하며 지냈습니다.

api yathārthayen dukkha avabōdha caturā satyaṭa anukūlava ēka dækkē næha.

우리는 그것을 있는 그대로, 괴로움의 깨침인 네 가지 ariya sacca에 맞게 보지 못했습니다.

mē ṭika kramānukūlava dakinna ōnē.

이것을 차례대로 보아야 합니다.

mē rūpa duka vēdanā duka saṁgnā duka saṁkhāra duka viññāṇa duka kiyana ekin ekaṭa rūpa duka mokakda rūpa dukaṭa hētuva mokakda rūpa duk nirōdhaya karannē kohomada rūpa duk nirōdha karana mārgaya mokakda

이 rūpa의 괴로움, vedanā의 괴로움, saññā의 괴로움, saṅkhāra의 괴로움, viññāṇa의 괴로움을 하나씩, rūpa의 괴로움은 무엇인가, rūpa의 괴로움의 까닭은 무엇인가, rūpa의 괴로움을 어떻게 nirodha하는가, rūpa의 괴로움을 nirodha하는 magga는 무엇인가.

vēdanā duka kiyannē mokakda vēdanā dukaṭa hētuva mokakda vēdanā dukkha nirōdha karannē kohomada vēdanā duk nirōdha karana mārgaya mokakda saṁgnāva dukayi kiyannē mokada saṁgnā dukaṭa hētuva mokakda saṁgnā dukkha nirōdha karannē kohomada saṁgnā duk nirōdha karana mārgaya mokakda

vedanā의 괴로움이란 무엇인가, vedanā의 괴로움의 까닭은 무엇인가, vedanā의 괴로움을 어떻게 nirodha하는가, vedanā의 괴로움을 nirodha하는 magga는 무엇인가. saññā가 괴롭다는 것은 무엇인가, saññā의 괴로움의 까닭은 무엇인가, saññā의 괴로움을 어떻게 nirodha하는가, saññā의 괴로움을 nirodha하는 magga는 무엇인가.

saṁkhā saṁkāra duk vanada? saṁkhāra duk valaṭa hētuva mokakda? saṁkhāra duk nirōdha karā dakama mokakda? saṁkhāra dukka nirōdha karana mārgaya mokakda viññāṇa duka mokakda? viññāṇa dukaṭa hētuva mokakda? viññāṇa dukkha nirōdhaya mokakda? du viññāṇa dukkha nirōdhaka vana mārgaya mokakda? oya kiyana ākārayen caturāya

saṅkhāra의 괴로움은 무엇인가? saṅkhāra의 괴로움의 까닭은 무엇인가? saṅkhāra의 괴로움의 nirodha는 무엇인가? saṅkhāra의 괴로움을 nirodha하는 magga는 무엇인가? viññāṇa의 괴로움은 무엇인가? viññāṇa의 괴로움의 까닭은 무엇인가? viññāṇa의 괴로움의 nirodha는 무엇인가? viññāṇa의 괴로움을 nirodha하는 magga는 무엇인가?

mārgaya mokakda? oya kiyana ākārayen caturāya satya dharmayaṭa anukūlava læbuvot tamayi paṁcaskandha dukkhaya piḷiban̆da avabōdhaya vennē.

이렇게 말한 대로 네 가지 ariya sacca dharma에 맞게 얻는다면, 그때 비로소 pañcakkhandha의 괴로움에 관한 깨침이 이루어집니다.

etakoṭa tamayi dakinnē paṁca upādānaskandhaya dukayi paṁcaskandhaya dukayi kiyana mē dekat ada paṭalova.

그때야 'pañcupādānakkhandha가 괴롭다'와 'pañcakkhandha가 괴롭다'라는 이 둘이 오늘날 뒤섞여 있음을 봅니다.

paṁcaskandhaya nemeyi duka. upādāna kaḷot tamayi duka. dæn mehema kiyana duka yam kenekuṭa dænennē.

pañcakkhandha가 괴로움이 아닙니다. upādāna를 하면 그때 괴로움입니다. 이제 이렇게 말하는 괴로움이 어떤 이에게 느껴지는 것입니다.

paṁcaskandhaya piḷiban̆da upādānoṭa læbennē bhavaya.

pañcakkhandha에 upādāna를 하면 얻어지는 것은 bhava입니다.

upādāna pattayen dukkha nemeyi innē. upādāna pratyayen vēdanā nemeyi. upādāna pattiyā bhava

upādāna를 말미암아 있는 것은 괴로움이 아닙니다. upādāna를 말미암아 오는 것은 vedanā도 아닙니다. upādāna paccayā bhava입니다.

upādānaya hampennē duka nemeyi bhavaya.

upādāna가 만나는 것은 괴로움이 아니라 bhava입니다.

bhavapattayen jātiya. ara jātiya pahaḷa vunahama jātiya nisā duka venavā.

bhava를 말미암아 jāti가 됩니다. 저 jāti가 나타나면 jāti 때문에 괴로움이 됩니다.

anna āya haṭa dukaṭa vædicca hæti. issellā api ginnen bata piṭē kivva vagē ōka ganna ōna. ella karalā kiyana katāvēdī vigraha karalā

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

yanna ōnē. nætnam dakinna bæhæ ataraman venavā.

그렇게 풀어 가야 합니다. 그렇지 않으면 보지 못하고 길 중간에서 헤매게 됩니다.

ehenam upādānaya dukkhayi kivvahama upādānaya duk vennē kohomada? upādāna pratyayen bhava velā, bhava pratyayen jāti velā jāti pratya velāṭa passē jarāma anuśōka paridēva duk domanassa velā ohomayi duka vennē.

그렇다면 upādāna가 괴롭다고 할 때, upādāna는 어떻게 괴로움이 됩니까? upādāna를 말미암아 bhava가 되고, bhava를 말미암아 jāti가 되고, jāti를 말미암은 뒤에 jarā, maraṇa, soka, parideva, dukkha, domanassa가 되어, 그렇게 괴로움이 됩니다.

anna paṭicca samuppannava dakinna ōnē kivvā katāva keṭiyen kiyanavā.

저렇게 paṭicca samuppanna로 보아야 한다고 했습니다. 이야기를 짧게 하겠습니다.

avidyāva duk vennē kohomada? avidyā pratya saṁkhāra velā, saṁkhāra pattiya viññāṇa velā avidyāva duka vennē kohomada? avidyā prattayen saṁkhāra velā saṁkhāra pattiyen viññāṇa velā, viññāṇa pattiyen nāma rūpa velā, nāma rūpayen salāyatana velā, salāyatana pattiyen sparśa velā, sparśa prattayen vēdanā velā, vēdanā pattiyen taṇhā velā, taṇhā pattiyen upādāna velā, upādāna prattiyen bhava velā pattayen jāti velā jāti prattayen tamayi anna jarār sōka pattiya duk damana okkoma vennē. menna avidyāva duk vecca hæ.

avijjā는 어떻게 괴로움이 됩니까? avijjā를 말미암아 saṅkhāra가 되고, saṅkhāra를 말미암아 viññāṇa가 되어, avijjā는 어떻게 괴로움이 되는가 하면, avijjā를 말미암아 saṅkhāra가 되고, saṅkhāra를 말미암아 viññāṇa가 되고, viññāṇa를 말미암아 nāmarūpa가 되고, nāmarūpa로 saḷāyatana가 되고, saḷāyatana를 말미암아 phassa가 되고, phassa를 말미암아 vedanā가 되고, vedanā를 말미암아 taṇhā가 되고, taṇhā를 말미암아 upādāna가 되고, upādāna를 말미암아 bhava가 되고, bhava를 말미암아 jāti가 되어, jāti를 말미암아 저 jarā, soka, parideva, dukkha, domanassa 모두가 생깁니다. 이것이 avijjā가 괴로움이 된 모습입니다.

saṁkhāra duk vennē kohomada? saṁkhāra pratyayen viññāṇa velā, viññāṇa pratayen nāma rūpa velā, nāma rūpayen salāyatana velā iticca cakkhaya yanavā. kiyalā bhava pratin jāti venavā. jāti prattayen duka venavā. anna saṁkhāra duka nægena

saṅkhāra는 어떻게 괴로움이 됩니까? saṅkhāra를 말미암아 viññāṇa가 되고, viññāṇa를 말미암아 nāmarūpa가 되고, nāmarūpa로 saḷāyatana가 되어, 그렇게 바퀴가 굴러갑니다. 그리하여 bhava를 말미암아 jāti가 되고, jāti를 말미암아 괴로움이 됩니다. 저것이 saṅkhāra의 괴로움이 쌓이는 모습입니다.

viññāṇa duk vennē kohomada? viññāṇa pattayen nāma rūpa velā nāma rūpayen salāta velā itin cakkaraya homayak. lā menna mehe

viññāṇa는 어떻게 괴로움이 됩니까? viññāṇa를 말미암아 nāmarūpa가 되고, nāmarūpa로 saḷāyatana가 되어, 그렇게 바퀴가 굴러갑니다.

velā itin cakkaraya homayak. lā menna mehe duru korē nægi.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ē rūpaskandhaya duk vennē, vēdanāya skandhaya, saṁgnāya skandhaya, saṁkhāraya skandhaya, viññāṇa skandhayē duk vennē kohomada? dakola vunā. paṭicca samuppādaya dalā duk ena tænaṭakam cakraya. ē jaraya tunin tōraganna menna mehemayi mē ahaval ahaval kāṭa duk vennē.

rūpakkhandha, vedanākkhandha, saññākkhandha, saṅkhārakkhandha, viññāṇakkhandha는 어떻게 괴로움이 됩니까? paṭicca samuppāda에 넣어 괴로움이 오는 곳까지 바퀴를 돌립니다. 그 바퀴를 통해 가려내면, 바로 이렇게 이것저것이 괴로움이 됩니다.

dæn taṇhāva dukayi kivvahama taṇhāva suvayi kiyanavā.

이제 taṇhā가 괴롭다고 하면, taṇhā는 즐겁다고들 말합니다.

dæn vēdanāva sukha vēdanāva dukayi kivvot ehema dæn loku praśnayak tiyenavā næha ekapāra sukha vēdanāva dukayi.

이제 vedanā, 곧 sukha vedanā가 괴롭다고 하면 큰 문제가 생기지 않습니까. 대뜸 sukha vedanā가 괴롭다니요.

kohomada suk vēdanā duk vennē?

sukha vedanā가 어떻게 괴로움이 됩니까?

sukha vēdanāva tamayi vēdanā paccayā taṇhā udā vennē. etakoṭa mokudē taṇhā paccayā upādāna velā upādāna prattayen bhava velā bhava pattayen jātiya velā jāti pattayen tamayi jarār sōka paṭigha dukma nasa pāya ok okkoma pahaḷa vunē.

바로 sukha vedanā로 vedanā paccayā taṇhā가 일어납니다. 그러면 taṇhā paccayā upādāna가 되고, upādāna를 말미암아 bhava가 되고, bhava를 말미암아 jāti가 되어, jāti를 말미암아 jarā, soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa 모두가 나타났습니다.

menna mehemayi taṇhāva duk vuṇē.

바로 이렇게 taṇhā가 괴로움이 되었습니다.

taṇhāva dukala poḷa vuṇā.

taṇhā가 괴로움의 열매를 맺었습니다.

taṇhāva dukayi kiyalā gattē mokakda? oya cakrayaṭa dālā balayi sukha goḍa nægena hidi balanna ōnē. onna taṇhāven duka goḍanægena

taṇhā가 괴롭다고 한 것은 무엇입니까? 그 바퀴에 넣어 보면서 어떻게 쌓여 가는지를 보아야 합니다. 저렇게 taṇhā에서 괴로움이 쌓입니다.

itin mē cakraya ahak karalā ivalayi hitam dharmaya ganna giyāhama otanama sampūrṇa væradiyi.

그런데 이 바퀴를 치워 두고 따로 dharma를 받아들이려 하면 거기서부터 아주 틀립니다.

mokada yamek paṭicca samuppādaya nodannavā nam duka daka ganna bæhæ.

왜냐하면 paṭicca samuppāda를 모르는 이는 괴로움을 볼 수 없기 때문입니다.

etakoṭa yamek paṭicca samuppādaya dakina ohu dharmaya dakinnē. paṭicca samuppādaya ahalā oya vacana kǣllak agena vacanayen ahaval eka dugayi kivvahama kohomada duk vennē kiyalā praśna kara tōrāganna pæenavā. ē dē paṭicca samuppāda cakrayaṭa tālā balanna ōnē. cakrānusārayen duka ena tænaṭa gurunæge.

그러니 paṭicca samuppāda를 보는 이가 dharma를 봅니다. paṭicca samuppāda를 듣고 그 낱말 조각을 붙잡아, 낱말로 무엇이 괴롭다고 할 때 그것이 어떻게 괴로움이 되는지 물어서 가려내야 합니다. 그것을 paṭicca samuppāda의 바퀴에 넣어 보아야 합니다. 바퀴를 따라 괴로움이 오는 곳까지 짚어 가야 합니다.

nipagini molavana tek diya sæliyē sæpayak yayi kakuḷuva diya ge.

'아궁이에 불을 지필 때까지 물 냄비 속이 즐거운 줄 알고 게는 물속에서 노닌다.'

dæn oya katāvat ohaga dakinna ōnē.

이제 그 이야기도 그렇게 보아야 합니다.

anāgatayē tiyennē duka dakinnē nætuva ara vaturaṭa dāpu gaman kakula hon̆da vaturak ahuvuṇā kiyalā vaṭiyaṭa kævi kæraka innavā. mē bindaṭa

앞날에 있는 괴로움을 보지 못하고, 저 물에 넣자마자 게는 좋은 물을 만났다며 냄비 속을 빙빙 돌고 있습니다.

kiyalā vaṭiyaṭa kævi kæraka innavā. mē bindaṭa bora hasvelā enavā. āvaṭa passē ēvaṭa tērennē āśvādaya laukikayen hiṭiyā ēkē tibunē mokakda

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ehenam vatura rahat venakan uḍa duka āvē næ.

그러니 물이 뜨거워질 때까지는 괴로움이 오지 않았습니다.

ginna gin vaturaṭa dāpu kasulavat ekkalā æl vatura hæliya ova lipē dinvā. yaṭa gini in̆dā pattu venavā. æyi pat vecca gamanma gi mēka pæhennē nǣhæ vatura

게를 넣은 물 냄비를 아궁이에 올려 둡니다. 아래에서 불이 타오릅니다. 그런데 불이 붙자마자 물이 끓지는 않습니다.

ū ætulē dana pataṭa nunā asantō vatura hambalā tiya hat venaka

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

hæbæyi ūṭa ēkama dukak vuṇā. āśvādaya in̆dagena hiṭapu ē jalaya ūṭa tæbenna væsenna dukak bavaṭa pat vuṇā.

하지만 그에게는 바로 그것이 괴로움이 되었습니다. 즐거움을 누리며 지내던 그 물이 그에게는 삶아지는 괴로움이 되었습니다.

hæbæyi ē narana velāvē nemeyi o kiyannē pudgala ætuilē sellam karana kara inna velāvē nemeyi kakulō.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ē sellam karana velāvet mē binda valaṭa pastuvevi yaṭin enavā. ṭika ṭika rat vēvi.

놀고 있는 그때에도 이 바닥으로 아래에서 불기운이 올라옵니다. 조금씩 뜨거워집니다.

daranna bæri gāhanna enakoṭa tamayi dænenna paṭan gattē dænnā ivasanna bæ. monavā karana koccara vēdanāva idagena mærima tæk dævi mærenna ōna.

견딜 수 없을 만큼 뜨거워질 때에야 느끼기 시작하는데, 이제는 참을 수가 없습니다. 무엇을 하든, 얼마나 큰 아픔을 겪으며 죽을 때까지 데어서 죽어야 합니다.

ē vaturayama tamayi issellā næti vennē. satvenna issellā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

satvīma ārambha karalā tiyenavā. namut dunnē nǣha rahat rahat venavā. ohu santōsayen innavā. menna mē vagē lōka satyā taṇhāven bæn̆dilā.

삶아짐은 이미 시작되어 있습니다. 하지만 모릅니다. 점점 뜨거워집니다. 그는 기뻐하며 지냅니다. 바로 이처럼 세상의 뭇 생명은 taṇhā에 묶여 있습니다.

ē mana vaḍana dēval piḷiban̆dava priyamanāpayen allagena bohoma santōsayen innavā enahara.

마음을 키우는 것들을 사랑스럽고 마음에 든다며 붙잡고 아주 기뻐하며 지냅니다.

ohuṭa ē vēdanāvama sukha vēdanāva matu anāgata matuva ēkalama sakas vennē. dukaṭa gōcara vena eka ārambhaya bava dannenna næ. namut

그에게는 바로 그 vedanā, 곧 sukha vedanā로 앞날이 짜여 갑니다. 그것이 괴로움에 드는 시작임을 모릅니다.

gōcara vena eka ārambhaya bava dannenna næ. namut siddha vennē mokakda? vēdanā paccayā taṇhā taṇhā paccayā, upādāna upādāna paccayā bhava bhava paccayā jāti jāti paccayā jarāmara sōka paridē dukkha dōmanasa pāyasā sambhavantiya onna sampattiya avasānaya

하지만 일어나는 일은 무엇입니까? 'vedanā paccayā taṇhā, taṇhā paccayā upādānaṃ, upādāna paccayā bhavo, bhava paccayā jāti, jāti paccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti.' 이렇게 누림이 끝납니다.

mahā duka mula

그것이 큰 괴로움의 뿌리입니다.

bohōma rasa vidyāvaṭa tērennē nǣ ē mulē agayitaram dāhaka innā sahitada ēken goḍana nægennē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dāhaka innā sahitada ēken goḍana nægennē monavada kiyalā dakinnē næha. menna mē nisā

그것으로 무엇이 쌓이는지 보지 못합니다.

monavada kiyalā dakinnē næha. menna mē nisā lōka satvayā āsā karana vastuvalaṭa kæmatiyi. paṁca kāyanṭa kæmatiyi.

바로 이 때문에 세상의 뭇 생명은 바라는 것들을 좋아합니다. 다섯 가지 kāma를 좋아합니다.

kāmavatya bæn̆denavā.

kāma vatthu에 묶입니다.

itin kāmaya duka vunē oya vidihaṭa kāmaya duka dahuvama kāmaya duka nam lōka satyayā bæn̆dennē næ.

그러니 kāma가 괴로움이 된 것은 그렇게 해서입니다. kāma가 괴로움임을 보았다면, kāma가 괴로움이라면 세상의 뭇 생명은 묶이지 않습니다.

ehi suva svabhāvayak næti nisayi bæn̆dennē.

거기에 즐거운 성질이 있다고 여기기 때문에 묶이는 것입니다.

ēkē ādīnava dækkahama āyuṣayak inna bæha.

그것의 ādīnava를 보면 더는 머물러 있을 수 없습니다.

ēken midenavā nisā ādīnavaya dækkenā vū midennet næ. ehenam ādīnavayada etana nemeyi. ēken goḍanægicca eka.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

menna mē ākārayen dakinna ōnē dukē ādī duka dakinnē ohomayi.

바로 이런 식으로 괴로움의 ādīnava를 보아야 합니다. 괴로움은 그렇게 봅니다.

itin dukkha ārya śaktiya dakinna paṭicca samuppādaya tuḷin balāgena yanna ōnē.

그러니 dukkha ariya sacca를 보려면 paṭicca samuppāda를 통해 살펴 가야 합니다.

itin kæmati itin kæmati sē pavatvanna gihillā lōka satyayā kæmati sē pavatvanna bæri deyak kæmati sē pavatvanna gihillā etana paṭan vennē dukaṭa gōcara venavā. oya kramaya oya kramaya dakvāhama tamayi dukkha ārya satyaya dakinnē.

그러니 바라는 대로 굴리려 하다가, 세상의 뭇 생명은 바라는 대로 굴릴 수 없는 것을 바라는 대로 굴리려 하다가 거기서부터 괴로움에 들게 됩니다. 그 흐름을 드러내 보였을 때 비로소 dukkha ariya sacca를 봅니다.

itin dukkha ārya satyaya dakina eka dukayi dukayi kiyalā dehariyannē næ.

그러니 dukkha ariya sacca를 보는 것은 괴롭다, 괴롭다 해서 되는 일이 아닙니다.

duka nam monavada duka?

괴로움이라면 무엇이 괴로움인가?

ē duka goḍanægennē monava yannēdē?

그 괴로움은 무엇으로 쌓이는가?

ē koyi kramayenda goḍanægilā innē? ēkē næti karanavā kohomada næti karannē? næti karannē mokakda karanna ōna? onna oya kiyana kāraṇā hatara piḷiban̆da avabōdhayak āpuma eyāṭa kiyanavā dukkhārya satya avabōdha kaḷā.

그것은 어떤 흐름으로 쌓여 있는가? 그것을 없앤다면 어떻게 없애는가? 없애려면 무엇을 해야 하는가? 이 네 가지에 대한 깨침이 왔을 때 그가 dukkha ariya sacca를 깨달았다고 합니다.

dukkhārya satyaya avabōdha karā nam ōka caturārya satyaya avabōdha kaḷā.

dukkha ariya sacca를 깨달았다면 그것으로 네 가지 ariya sacca를 깨달은 것입니다.

dukayi sukhayi kiyalā dæhæka nam sāmānya pr̥thagjanayak dakina vēdanāva piḷiban̆da saṁgnāvakaṭa matuvenavā.

괴롭다, 즐겁다고 본다면, 그것은 보통 puthujjana가 보는 것으로 vedanā에 관한 saññā로 드러나는 것입니다.

sukha vēdanāva piḷiban̆da dæna dukkha vēdanāva piḷiban̆da dænīma duka dænenavā.

sukha vedanā에 관한 앎, dukkha vedanā에 관한 앎으로 괴로움이 느껴집니다.

itin dukak kiyana eka mama dannavā.

그래서 괴로움이라는 것을 나는 압니다.

itin maṭa duken vidennē kramayak ōnē.

그래서 나에게는 괴로움에서 벗어날 길이 있어야 합니다.

hæbæyi niyama kramaya dækkē nætnam kohomahari mama duken muduvana anē deyiyanē. maṭa mehema kalayak tiyenavā. mē bērilā tiyennē. yāgnā karalā hari balanavā.

하지만 참된 길을 보지 못했다면, '어떻게든 나를 괴로움에서 건져 주십시오, 아이고 신이시여. 나에게 이런 어려움이 있습니다. 여기서 벗어나게 해 주십시오' 하며 빌어 보기라도 합니다.

kavuruvat næda mama dukaṭa pihiṭa kenek kiya kiyanavā. ē dukēma elvagena ēkaṭa pihiṭapu venavā. mokak nisāda?

'내 괴로움에 기댈 이가 아무도 없는가' 하고 말합니다. 그 괴로움 자체에 매달려 그것에 기대게 됩니다. 무엇 때문입니까?

ē dukak duka goḍanæginna hētuvat duka nættē kotanada ēka dækā hitanna īṭa mārgaya dækkena pinisa.

그 괴로움, 괴로움이 쌓이는 까닭, 괴로움이 없는 곳이 어디인지, 그것을 보고 생각하여 거기에 이르는 magga를 보지 못했기 때문입니다.

oya ṭika dækka nam dakinavā mama kāṭavat kiyalā hariyannē næha. okkoma innē duk oya tērum ganna bæ. dæn ekama dē mokakda menna mē ārya mārgaya menna mēkayi mārgaya oya mārgaya gihin siyallu duken bedenā misak tava kenekuṭa tava kenek duken modavanna tiyāya lōkē nǣhæ kiyalā dækkaṭa passē taman dharmayat ekatu velā dharmaya tuḷin duken midīma hari eka karaganna

그것을 보았다면 이렇게 봅니다. 내가 누구에게 말해도 소용없다, 모두가 괴로움 속에 있고 그것을 알아듣지 못한다. 이제 하나뿐인 것은 무엇인가? 바로 이 ariya magga, 이것이 길이다. 그 길을 가서 저마다 괴로움에서 벗어날 뿐, 누가 누구를 괴로움에서 건져 줄 수 있는 것은 이 세상에 없다고 본 뒤, 스스로 dharma와 하나 되어 dharma를 통해 괴로움에서 벗어남을 바르게 이루어야 합니다.

itin ē tin api dakinna ōnē oya nayāma dharmaya kivvē dharma niyāmatā kivvē onna ōkayi.

그러니 우리는 그것을 보아야 합니다. niyāma dharma라고, dhamma niyāmatā라고 한 것이 바로 이것입니다.

itin anicca dukkha anatta kiyana mē ṭikama dharma nayāmayaṭa dālā balanna ōnē balanna tērum ganna ōnē.

그러니 anicca, dukkha, anatta라는 이것들도 dhamma niyāma에 넣어 보아야 하고, 보고 알아들어야 합니다.

번역 고르기