ariya magga란 무엇인가?
ආර්ය මාර්ගය යනු කුමක්ද?
ada api apē daham sākacchā ārambha karamu. praśna samūhayak læbilā tiyenavā. api ekin eka praśnaya aragena ē tuḷin dharmāvabōdhaya labāganna balāporottu vemu. praśna visidāganna balāporottu vemu.
오늘 dharma 이야기를 시작합시다. 여러 물음이 들어와 있습니다. 물음을 하나씩 들어 그것을 통해 dharma를 깨닫고, 물음을 풀어 가기를 바랍니다.
ēka praśnayak tiyenavā ārya mārgayan kumakda kiyā itā saralaveda pæhædili karagamuven illā siṭina praśnayak tiyenavā.
ariya magga란 무엇인지 아주 쉽게 밝혀 달라고 청하는 물음이 하나 있습니다.
sǣma bauddhayekma dænagata yutu viśēṣayak tamayi ārya mārgaya. ārya mārgaya dækkē nætnam ē bauddhaya væḍak nǣ. ēka nāna bauddhamak vitarayi. ē nisā hæma velēmayi dakinna ōnē.
모든 불자가 꼭 알아야 할 특별한 것이 ariya magga입니다. ariya magga를 보지 못했다면 그 불자됨은 쓸모가 없습니다. 이름뿐인 불자일 뿐입니다. 그러니 언제나 그것을 보아야 합니다.
api bauddha vuṇē mē ārya aṣṭhāṁgika mārgaya vadannayi ē ārya aṣṭhā mārgaya væḍīmen tamayi ārya bavaṭa patvennē nætnam mārgaphala avabōdhaya læbennē. bauddhatvaya bauddhatvaya læbennē. ehenam mēka hon̆din tērum balaganna ōna viśēṣayen hæmadenāma ārya mārgaya tērum ganna.
우리가 불자가 된 것은 이 ariya aṭṭhaṅgika magga를 닦기 위해서입니다. 그 길을 닦아야 ariya가 되고, 곧 magga-phala의 깨달음, 참된 불자됨을 얻습니다. 그러니 모두가 특히 ariya magga를 잘 알아들어야 합니다.
ārya bavaṭa patvenakoṭa mē hariya kiyana vacanayak tiyenavā. ariyō aṭṭhāṁgikō maggō vādī vaśayen āryaṭṭhāṁgika bhāgyamayi pennannē.
ariya가 된다고 할 때 'ariya'라는 낱말이 있습니다. 'ariyo aṭṭhaṅgiko maggo'라는 말로 ariya aṭṭhaṅgika magga를 보여 줍니다.
mēkē tiyenavā puṁci upamāvak. siyan karannē mokakda? hariyen karannē mokakda?
여기에 작은 비유가 있습니다. 'riya'가 하는 일은 무엇입니까? 'a-riya'가 하는 일은 무엇입니까?
bohoma keṭiyamē mokada? mē vacana vala tiyenavā. pæhædili upamā pelā tiyenavā. ē tuḷa piri ōka tērum ganna bohoma dē. siya tōrāganna ōna.
아주 짧게 말해 이 낱말들 속에 들어 있습니다. 분명한 비유가 담겨 있습니다. 그 안에서 많은 것을 알아들을 수 있습니다. 먼저 riya가 무엇인지 가려 알아야 합니다.
siya mokaṭada tiyennē gaman karanna. siya yam tænaka nætnam etana ariyayi. ariyanam gamanak nǣ. kamaṇa navatinavā. mē saṁsāra gamana tamayi sīya nænnē. ēka tamayi api gamana.
riya(수레)는 무엇 때문에 있습니까? 다니기 위해서입니다. 어떤 곳에 riya가 없다면 그곳은 a-riya입니다. a-riya라면 다님이 없습니다. 여행이 멈춥니다. 이 saṃsāra의 여행이 바로 riya가 하는 일입니다. 그것이 우리의 여행입니다.
avidyāvayi tr̥ṣṇāvayi deka bæn̆dilā innakan apiṭa gamana navattanna bæ. ēta api ēka riyak karamu ē tuḷa gaman karana.
avijjā와 taṇhā 둘이 묶여 있는 동안 우리는 여행을 멈출 수 없습니다. 그래서 우리는 그것을 riya로 삼아 그 안에서 다닙니다.
hasaraṭa gamana yanna ēka natarapudāṭa hariyenavā. ē athærapudāṭa hariyaṭa eham gamana athærapudā ariya venna.
saṃsāra로 가는 여행, 그것을 멈춘 날 a-riya가 됩니다. 그것을 놓은 날, 여행을 놓은 날 ariya가 됩니다.
anna ē ariya bavaṭa pat karanna tiyena hatā ākārayaka mārgayak tiyenavā. ēka tamayi ariya mārgaya ārya mārgaya
그렇게 ariya가 되게 하는 여덟 갈래의 길이 있습니다. 그것이 ariya magga입니다.
mēka kramayakin ārya tērum ganna ākāraya mē ārya kiyana vacana uttama śrē nivana eka ākārayen attha denna puḷuvan. uttama vennē śrēṣṭa vennē ēka duka næti karana mārgayak nidā.
ariya를 알아듣는 다른 방식도 있습니다. ariya라는 낱말은 '가장 높은', '뛰어난'이라는 뜻으로도 풀 수 있습니다. 괴로움을 없애는 길이기에 가장 높고 뛰어난 것입니다.
metendi api dænaganna ōnē menna mehema deyak.
여기서 우리는 이런 것을 알아야 합니다.
ārya aṣṭhāṁgika mārgaya tērum gannakoṭa api katāvaṭa kiyanavā duka dukaṭa hētuva duka næti kirīma duka næti kirīmē mārgaya kiyalā mēka keṭiya. namut mēkē hētuma dukkha ārya satyaya dukkha samuda ārya satya dukkha nirōdha ārya satyaya dukkha nirōdhagāmiṇī pratipadā ārya satyaya kiyana ekayi ēkē niyama vacanaya.
ariya aṭṭhaṅgika magga를 알아들을 때 우리는 흔히 괴로움, 괴로움의 원인, 괴로움을 없앰, 괴로움을 없애는 길이라고 줄여 말합니다. 그러나 바른 말은 dukkha ariya sacca, dukkha samudaya ariya sacca, dukkha nirodha ariya sacca, dukkha nirodhagāminī paṭipadā ariya sacca입니다.
duka dukkhārya hatya mēkat tōraganna ōnē. dæn kiriyaṭa tōraganna ōnē
괴로움, 곧 dukkha ariya sacca — 이것도 가려 알아야 합니다. 차례대로 가려 알아야 합니다.
duka kiyana eka tōraganna inna ōna issellā duka kiyana eka væṭu vuṇē nætnam eyāṭa hētuva hoyanna ōnet næha. ēka næti karanna kramayak ōnet nǣha. ēkaṭa māgayak hō vennē næ.
먼저 괴로움이라는 것을 가려 알아야 합니다. 괴로움이 알아지지 않았다면 그 원인을 찾을 필요도 없고, 그것을 없앨 방법도 필요 없으며, 거기에 길도 있을 수 없습니다.
dæn dukana væṭaha inna kenek mē ārya mārgaya vaḍanavā kivvot mēkaṭa hētu næ. etakoṭa duka dænagatta phaliyaṭa ārya mārgayē satyaya væṭahennē nǣ.
괴로움을 알아차리지 못한 사람이 ariya magga를 닦는다고 하면 거기엔 까닭이 없습니다. 그러니 괴로움을 안다는 것만으로 ariya magga의 진실이 알아지지는 않습니다.
duka kiyana eka dannavada hatu vunāma kavurut kiyanavā dannavanē ik vidalā tiyenavā. anē duk videnalā nædda ōna taram duk vidilā tiyenavanē. kavuda mē duk vinē kavuda innē? itin dora kavurut dannavada? hæbæraṇan
'괴로움을 아느냐'고 물으면 누구나 '알지요, 괴로움을 겪어 봤지요. 아이고, 괴로움을 안 겪었겠습니까, 겪을 만큼 겪었지요'라고 합니다. 괴로움을 겪지 않은 사람이 누가 있겠습니까? 그러니 누구나 안다는 것입니까? 그런데
vahansē dēśanā karanavā dukkhārya satyaya dækkanna. ē mohotema dukkha saṁghārya satvayak dakinavā. dukkha nirōdhārya satyayak dakinavā. dukkha nirōdhagāmī pratipadārya satvayak dakinavā. mē satvaya hataravenavā. ekak dækka nam anit tunak dakinavā.
Buddha께서는 이렇게 가르치십니다. dukkha ariya sacca를 보았다면 바로 그 순간 dukkha samudaya ariya sacca를 보고, dukkha nirodha ariya sacca를 보고, dukkha nirodhagāminī paṭipadā ariya sacca를 봅니다. sacca는 넷이지만, 하나를 보았다면 나머지 셋을 봅니다.
dukkha samudaya dækkenavā dukak dækalā tiyenavā. dukaṭa hētu venakoṭa dukkha nirōdhayak dækalā tiyenavā mārgayak dækalā tiyenavā. dukkha nirōdhaya dækka nam sukhat dækalā tiyenavā. dukkha samudayak dækalā tiyenavā. ē vagēma dukkha nirōdha mārgayak dækalā tiyenavā. duk nirōdhāgnē pratiphala mārgaya dækka nam ohu dukak dækalā tiyenavā. dukaṭa samudayak dækalā tiyenavā. dukkha nirōdhayak dækalā tiyenavā. ekak dækkā nam vipu vunat dakinavā.
dukkha samudaya를 본 이는 괴로움을 본 것이고, 괴로움의 원인을 보았으면 dukkha nirodha도, 길도 본 것입니다. dukkha nirodha를 보았다면 괴로움도, dukkha samudaya도, 괴로움을 없애는 길도 본 것입니다. 괴로움을 없애는 길을 보았다면 괴로움, 그 원인, dukkha nirodha를 본 것입니다. 하나를 보면 나머지도 봅니다.
eham anē kavuda duka danna ættē? apiṭa dakinavanē duka duk in̆dalā tiyenavada? ē duka apiṭa væṭahenavāda kiyalā mēka tiyenavā. dæn mēka kiyannē bauddhaya vitara.
그렇다면 누가 괴로움을 알겠습니까? '우리도 괴로움을 보지 않습니까, 괴로움을 겪어 보지 않았습니까, 그 괴로움이 우리에게 알아지지 않습니까'라고 합니다. 그런데 이 말을 불자만 하는 것일까요?
bauddha nolakena eken æhuvot ehema oyagollō duk dannavada kiyalā ōgollō duk vidiha tiyenavada? duk dannavada? æhu næhæ kiyana eka. ōka dækaṭa duk monavada kiyannē paṭiccavada kiyalā balanna.
불자가 아닌 사람에게 '당신들은 괴로움을 압니까, 괴로움을 겪어 봤습니까' 하고 물으면 모른다고 하겠습니까? 그들에게 괴로움이 무엇이냐고 물어보십시오.
itin jāti dukayi. jarā dukayi, vyādhi dukayi, maraṇaya dukayi. apriyan hāyek vīma dukayi. priyangē venvīma dukayi. itin kæmati yamak novæīmak dukayi. karalā kiyanavā nam paṁca upādānaskandhaya dukayi. menna mehema api duka gæna kiyanna kiyalā kiyanavā bauddhayek
태어남은 괴로움이고, 늙음도, 병도, 죽음도 괴로움입니다. 싫은 것과 만나는 것도, 좋아하는 것과 헤어지는 것도, 바라는 것을 얻지 못하는 것도 괴로움입니다. 간추려 말하면 pañcupādānakkhandha가 괴로움입니다. 불자는 괴로움에 대해 이렇게 말합니다.
itin ōkē kōgen hari dækalā tiyennē duka. atyayan hā ettuvīma dukayi kiyalā dakinnē um̆balā vitarakda kiyalā æhuvot api monavā kiyannē priyangē vin̆gīma dukayi kiyalā dakina obalā vitarakda æhuvot apē anit aya næha kiyalā kæmatinak læbenna nam ēkat dukayi kiyalā dækkot dugalaka apit dakina ōnē næha kiyanna.
그런데 여기서 괴로움을 보지 못한 이가 누가 있습니까? '싫은 것과 만나는 것이 괴로움이라고 보는 게 너희뿐이냐'고 물으면 우리는 뭐라 하겠습니까? '좋아하는 것과 헤어지는 게 괴로움이라고 보는 게 너희뿐이냐, 다른 사람은 안 그러냐', '바라는 것을 얻지 못하는 것도 괴로움으로 본다면 우리도 보지 않느냐'고 할 수 있습니다.
ehenam api dækalā tiyennē duka ēgollō dækalā tiyenavā. ēgollō duka saṁsādhāra satvayak dækalā tiyenna ōnē. duka nirōdhārya satvayak dækalā tiyennē næhæ. duka nirōdha gāmīna pratipadā satvayak dækalā tiyenna ōnē.
그렇다면 우리가 본 괴로움을 그들도 보았습니다. 그렇다면 그들도 dukkha samudaya ariya sacca를 보았어야 하고, dukkha nirodha ariya sacca와 dukkha nirodhagāminī paṭipadā ariya sacca도 보았어야 합니다.
ehenam bauddha novanavāna ekat duka dækkā nam ē ṭika dakinavana. lovturā budun vahansē ōka pahaḷa venna ōnē næhænē duka gæna oya caturārya satyaya kiyannē.
그렇다면 불자 아닌 이도 괴로움을 보았다면 그 모두를 보는 셈입니다. 그러면 괴로움에 대한 그 cattāri ariya saccāni를 말하려고 세상을 넘어선 Buddha께서 나타나실 필요가 없지 않습니까?
mē baṇa padayak ahapu næti vunot tiyenavanē api duka dækalā tiyenavā kiyalā. nǣ kiyanna. etakoṭa ēka dukkhārya satyayannē venna puḷuvan. mē kavurut dakinnē dukada dukkhārya satya venavā.
설법 한 구절 들어 보지 못한 사람도 '우리는 괴로움을 보았다'고 합니다. 아니라고 할 수 없습니다. 그러면 그것이 dukkha ariya sacca일 수 있겠습니까? 누구나 보는 이 괴로움이 dukkha ariya sacca가 됩니까?
budurajāṇan vahansē pahaḷa vennē nætuvat budurajāṇan abuddhōlpāda kālat menihakin æhuvā nam ehema aya ē vagēma bauddha novana kenekgen æhuvā nam oyagollaṭa duka han̆durak næhænē. oya jāti duk dālā. ēgollot oya itura denavana.
Buddha께서 나타나지 않은 시대에 누군가에게 물었다면, 또 불자 아닌 사람에게 '당신들은 괴로움을 모르지요, 태어남의 괴로움 같은 것 말이오'라고 물었다면, 그들도 그런 대답을 할 것입니다.
itin māḷu vena eka leḍa vena eka sæpada kiyalā æhuvot sæpayi kiyana kalin inna mē mahaduḷu vecca næti kenek leḍa vecca næti kenek
'늙는 것, 병드는 것이 즐거우냐'고 물으면, 아직 늙지 않고 병들지 않은 사람이라도 즐겁다고 하겠습니까?
a kiyannēuddha pāda kālayaka hō abauddha kiyana koṭasē hari nædda ēgollan innavaṭa mahadu venna kopada
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ēkan tunayi kiyanavā. vyādhi veḍa hædena eka rōga hædena eka sæpada ē kiyanavā ēka dukayi. dannavāda eka duka bava mokada dannē nætuva oya uttaraya denavā. apit denavā eyāt denavā. dukkhārya satyaya
그것은 괴로움이라고 말합니다. 병이 나는 것, 질병이 생기는 것이 즐거우냐 물으면 괴로움이라고 합니다. 그것이 괴로움인 줄 압니까? 알지 못하면서 그런 대답을 하겠습니까? 우리도 대답하고 그 사람도 대답합니다.
ēkanagaru duka samudāya satya dækalā pennat ōnē. duka nirōdhārya satya dækalā tiyenna ōnē duka nirōdhāna pratipadāraya satvayak dækalā tiyenavā. mokada hētu budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā. dukkhārya satyaya dækkā nam ohu ituru pæyek karanna dakinavā kiyalā.
그것이 dukkha ariya sacca라면 dukkha samudaya sacca도 보았어야 하고, dukkha nirodha ariya sacca도, dukkha nirodhagāminī paṭipadā ariya sacca도 보았어야 합니다. Buddha께서 dukkha ariya sacca를 보았다면 나머지 셋도 본다고 가르치셨기 때문입니다.
ehenam api mē kavurut kiyana duka kavurut ganna duka. [ugura kǣrīma] dukkha ārya satyaya nam enavā. abuddhatva kālayakat ē vagē bauddha novanakat bujāṇan vahansē dēśanā nokaranna issellā caturārya satyaya dækalā tiyenna ōnē. caturārya satya dækka nam anuraya sōtāpanna venna ōnē. ehenam
그렇다면 누구나 말하고 누구나 겪는 이 괴로움이 dukkha ariya sacca라면, Buddha가 없는 시대에도, 불자 아닌 이도, Buddha께서 가르치시기 전에도 cattāri ariya saccāni를 보았어야 합니다. 네 sacca를 보았다면 곧 sotāpanna가 되었어야 합니다. 그렇다면
budurajāṇan vahansē næti kālē sōtāpanna ōtan inda anna ē anta dukak nemenna mona karada mē velā tiyennē kǣ gaha kottara kiyavana kavada mē duken nidahas vennē yomak occara kiyanavada?
Buddha가 없던 시대에 sotāpanna가 있었습니까? 그 극심한 괴로움이 아니라면 무엇이 일어났기에 그렇게 소리치고 울부짖으며 '언제 이 괴로움에서 벗어나나' 하고 그토록 말하겠습니까?
etana dukkha ārya saktiyak vunā ehema ara putuma siddhiyak minna.
거기에 dukkha ariya sacca가 있었다면 그것은 참 이상한 일이었을 것입니다.
ehenam ēkaṭa dukkhārya satyaya novena bava dænagannakam kavuruvat ēka dænagattā ara saca saturārya satyaya dækalā kiyalā tamayi oppu karanna bæ. mokada hētuva bauddha novana aya baṇa ahapu næti aya baṇa ahalā tērum gattē næti aya oya kiyana duka dækalā tiyenavā.
그러니 그것이 dukkha ariya sacca가 아님을 알기 전까지는, 누군가 그것을 알았다고 해서 cattāri ariya saccāni를 보았다고 증명할 수 없습니다. 불자 아닌 이들, 설법을 듣지 않은 이들, 들어도 알아듣지 못한 이들도 그 괴로움은 보았기 때문입니다.
ēka dukkhāpattiyana. ē ayat māgaphalalā baṇa ahan̆ḍa ōnē nǣ ehema
그것이 dukkha ariya sacca라면 그들도 magga-phala를 얻었을 것이고, 설법을 들을 필요도 없었을 것입니다.
dæn metanadi mokakda api dænagannē duka kiyana ekak apiṭa værahenavā. ē mokak nisāda? dukkha vēdanāva æti vecca nisa. duk vēdanāvak æti vecca nisā duk vēdanāvak āvā kiyalā væṭi nisā.
그렇다면 여기서 우리는 무엇을 압니까? 괴로움이라는 것이 우리에게 알아집니다. 왜입니까? 괴로운 vedanā가 생겼기 때문입니다. 괴로운 vedanā가 생겨서 괴로운 vedanā가 왔다고 알아차렸기 때문입니다.
mē duk vēdanāva væṭunē mokēda? hitaṭa kiyana divaṭa hariyannē næhæ. hitē tibenavā potak hitin karannē ārambhaṇa vijānana lakṣaṇaṁ cittā nividhākāra vannā vū aramuṇu dænagænīmē lakṣaṇaya pamaṇayi hita kiyannē.
이 괴로운 vedanā는 무엇에 알아졌습니까? 마음(citta)입니다. 마음이 하는 일은 'ārammaṇa vijānana lakkhaṇaṃ cittaṃ', 곧 여러 가지 대상을 아는 성질, 그것만이 마음입니다.
ē vividhākāra aramuṇu dænagænīmaṭa hitē tiyenavā kottā caitasika kiyalā. casika 52k velā vigraha venavā. eka eka ākārayen hita tuḷa goḍanægena situvili hæn̆gīm mē adi siyallama tiyalā.
그 여러 대상을 알 때 마음에는 cetasika라는 것이 있습니다. cetasika는 52가지로 나뉩니다. 마음 안에서 저마다 일어나는 생각, 느낌 따위가 모두 거기 들어 있습니다.
etakoṭa vēdanāva dænunē mokēkaṭada? vēdanāva carita. dænunē mokakda? duk vēdanāva. ē duk vēdanāva væhilā api kiyanavā duka dænunā apiṭa.
그러면 vedanā는 무엇에 알아졌습니까? vedanā cetasika입니다. 무엇이 알아졌습니까? 괴로운 vedanā입니다. 그 괴로운 vedanā가 알아져서 우리는 '괴로움을 느꼈다'고 말합니다.
etakoṭa ēka gōcara vunē vēdanā kiyana caitasikaya sæpa vēdanā, duk vēdanā, upēkṣā vēdanā kiyalā tunakaṭa bedenavā. tunakaṭa bedalā gattā nam ēken duk vēdanā kiyannā vū vēdanā caitya saṭya duka aramuṇu velā vana dukkhita kāraṇayak aramuṇu vunahama ē hētuven haṭagannavā duk vēdanāva. ē nisā dænagannavā duk vēdanāva mama dænunā. ēken mama duka kiyannē mokakda kiyalā dannavā kiyalā.
그것이 닿은 곳은 vedanā라는 cetasika입니다. vedanā는 즐거운 vedanā, 괴로운 vedanā, upekkhā vedanā 셋으로 나뉩니다. 셋으로 나누면, 그 가운데 괴로운 vedanā라는 cetasika에 괴로운 어떤 것이 대상이 될 때 그 때문에 괴로운 vedanā가 일어납니다. 그래서 '나는 괴로운 vedanā를 느꼈다, 그러니 괴로움이 무엇인지 안다'고 합니다.
etakoṭa duk vēdanāva dænagænīmaṭa avaśya vennē vēdanā sai haṭaganna vēdanā saitra saka dukkha ārya satya dænagænīmaṭa avaśya vennē pragnā caita sita. etana kāraṇā dekak.
그러니 괴로운 vedanā를 아는 데 필요한 것은 vedanā cetasika입니다. dukkha ariya sacca를 아는 데 필요한 것은 paññā cetasika입니다. 거기에 두 가지가 있습니다.
etakoṭa dukkha ārya satyaya pragnā kayasikaya satu ekak. pragnātayi kiyannē gōcara vena eka. duk vēdanāva vēdanā tayittaṭa gōcara vennē. vēdanāṭa sakayaṭa gōcara vana paḷa pragnā tatya gōcara novicca deyak duka ārya satya vennē næ.
그러면 dukkha ariya sacca는 paññā cetasika에 속한 것이고, paññā cetasika에 닿는 것입니다. 괴로운 vedanā는 vedanā cetasika에 닿습니다. vedanā cetasika에 닿을 뿐 paññā cetasika에 닿지 않은 것은 dukkha ariya sacca가 되지 않습니다.
ehenam mē duka dænenavā kiyalā apiṭa kiyannē vēdanā jakayaṭa gōcara vena dē piḷiban̆da dæna. eham dukkha ārya satyaya gōcara venna ōnanam pragnātayi tiyennē.
그렇다면 우리가 괴로움을 느낀다고 하는 것은 vedanā cetasika에 닿는 것에 대한 앎입니다. dukkha ariya sacca가 닿으려면 paññā cetasika가 있어야 합니다.
dæn metanin loku karmayak enavā ehenam mokakda dukkha ārya satyaya pragnāta ayitiṭa gōcara vennē mokakda vēdanāsikaṭa gōcara vennē mokakda menna mē dekē venasa tērum gattana api dakinavā dukayi dukayi kiyalā koccaraya kivvada ē aya vēdanā caitasikayaṭa gōcara vecca eka gæna kiyanavā nikak pragnā tayitakayaṭa gōcara vecca dukak gæna kiyannē næha
그러면 여기서 큰 물음이 생깁니다. paññā cetasika에 닿는 dukkha ariya sacca는 무엇이고, vedanā cetasika에 닿는 것은 무엇인가. 이 둘의 차이를 알아듣는다면, '우리도 괴로움을 본다'고 아무리 말해도 그들은 vedanā cetasika에 닿은 것을 말할 뿐, paññā cetasika에 닿은 괴로움을 말하지 않습니다.
ehenam yam kenek pragnātayi gōcare venna dukak gæna dakinavā. anna ohu dukkhārya sattvaya dævā. vēdanāti kiyana gōcara vena dukak tibuṇa nam ēka lōka sattvayō kavurut dakinavā.
그러니 누구든 paññā cetasika에 닿는 괴로움을 본다면 그가 dukkha ariya sacca를 본 것입니다. vedanā cetasika에 닿는 괴로움이라면 세상 중생 누구나 봅니다.
kāṭat væṭahenavā. ehenam api mē ada dukayi dukayi kiyalā apiṭat væṭahenavā kiyalā kiyannē. dukkha ārya satyaya vaṭilā nemeyi vēdanā caitasikayaṭa gōcara vecca duk dænīma væradi. duka kiyana eka dænilā hæn̆dinavā.
누구에게나 알아집니다. 그러니 오늘 우리가 '괴로움이다, 괴로움이다, 우리도 안다'고 하는 것은 dukkha ariya sacca를 안 것이 아니라 vedanā cetasika에 닿은 괴로움의 느낌일 뿐입니다. 괴로움이라는 것을 느끼고 알아봅니다.
vēdanā kayiṭasikayaṭa gōcara vecca dænīma saṁgnā caitakayen han̆dugena tiyenavā. dukkha saṁgnāvak maṭa pahaḷa vuṇā. duka saṁgnāvak tiyenavā. ēkat næti.
vedanā cetasika에 닿은 느낌을 saññā cetasika가 알아봅니다. '괴로움의 saññā가 내게 일어났다.' 괴로움의 saññā도 있습니다.
etakoṭa vēdanā caitayaṭa saṁgnā sacaitayaṭa gōcara venna tiyenavā. laukika ōnama kenekuṭa bauddha novana kenekuṭa mē duka piḷiban̆da dænīma.
그러니 vedanā cetasika와 saññā cetasika에 닿는 괴로움에 대한 앎은 세간의 누구에게나, 불자 아닌 사람에게도 있습니다.
hæbæyi pragnātayi gōcara vecca eka mokakda kiyalā hoyāganna ōnē ēka vena ekak. a pragnā katisiṭa gōcara vecca duka dænaganna kramayak tiyenavā nam ēka mē abuddhōtpāda kālaya hō budupiyāṇan vahansēgē dēśanāva śravaṇaya nokara tērum gattē nætuva kenekuṭa æti vennē næ. ēnisā buddhōtpāda kālayaka hō budurajāṇan vahansē dēśanā kara dharma śravaṇaya karalā ē tuḷin toḷagana ē tuḷin dara mē yathābōdhayakin ærennē dukkha ārya śaktiya piḷiban̆da væṭahīmak næha.
그러나 paññā cetasika에 닿은 것이 무엇인지는 찾아내야 합니다. 그것은 다른 것입니다. paññā cetasika에 닿은 괴로움을 아는 길은, Buddha가 나지 않은 시대에는, 또는 Buddha의 가르침을 듣고 알아듣지 않고서는 누구에게도 생기지 않습니다. 그러므로 Buddha가 나신 시대에 Buddha께서 가르치신 dharma를 듣고 그것을 통해 얻는 있는 그대로의 깨달음 없이는 dukkha ariya sacca에 대한 알아차림이 없습니다.
yam mohotaka ē budurajāṇan vahansē dēśanā karapu dharmaya tunin avabōdhaya labāgattā nam ē tæna dukkha ārya satyaya avabōdha kara. duka pirisin̆da dænaganna etakoṭa. ehenam anna ē budurajāṇan vahansē dēśanā karapu pragnāvaṭa vitara venavā. dukkha ārya satyaya mokakda? duka mokakda? ēka dakinna ōnē.
어느 순간 Buddha께서 가르치신 dharma를 통해 깨달음을 얻었다면 그 자리에서 dukkha ariya sacca를 깨달은 것입니다. 그때 괴로움을 두루 알게 됩니다. 그러니 Buddha께서 가르치신 paññā에 닿아야 합니다. dukkha ariya sacca가 무엇인지, 괴로움이 무엇인지 보아야 합니다.
duka kiyana eka dænagattaṭa duka piḷiban̆dāva dē dænagannē pragnātē. duka piḷiban̆da yaha ekak. duka dænena eka ekak. duka dænena eka lōka satyaṭa kāṭan dænaganna puḷuvan. ē duka piḷiban̆dārthaya dænayi net ve. duka piḷiban̆da yathārthaya dærunā tavat duk pasē duvannē næ.
괴로움을 느끼는 것과 달리, 괴로움에 대한 참모습을 아는 것은 paññā입니다. 괴로움의 참모습이 하나이고, 괴로움을 느끼는 것은 또 하나입니다. 괴로움을 느끼는 것은 세상 중생 누구나 알 수 있습니다. 그러나 괴로움의 참모습은 그렇게 알아지지 않습니다. 괴로움의 참모습을 알면 다시는 괴로움을 쫓아 달려가지 않습니다.
yahattē næti nisā tamayi eka dukak vunahama ēkaṭa pratikarma hō āye hæṭa dugollakama ælennē.
참모습을 모르기 때문에 괴로움이 하나 생기면 그것을 어떻게든 해 보려다 또 다른 괴로움에 들러붙습니다.
van̆durā ekātak ærunahama lātu vennē. ēka galavaganna. upakramayak danna næti nisā anit kaṭa tiyenavā. ēka ædalā ganna. dhāṭuva hæṭi an̆duranna næti nisā ēken lāuvaṭama anikta tibbahama ē atat vælenavā anit atat ælenavā.
원숭이가 한 손이 끈끈이에 붙으면 그것을 떼어 낼 방법을 몰라 다른 손을 댑니다. 그것을 잡아당기려고요. 그 성질을 모르니 끈끈이에 다른 손을 대면 이 손도 붙고 저 손도 붙습니다.
tērennē næhæ īḷan̆gaṭa karanna. dekama galavāganna kasura tiyenavā. aralā ū dannēnǣ ēka ælena ekak bava ō hadannē ēkē ælilāma anit dē gala balakoṭa ē kakulak davuṇā dæn atdikat lā kakulak lā.
알지 못합니다. 그다음에는 두 손을 떼려고 발을 댑니다. 그것이 들러붙는 것인 줄 모르고 붙은 채 다른 것을 떼려다 발 하나가 붙어 버립니다. 이제 두 손에 발 하나까지 붙었습니다.
ē tunama karalavā nam ayin kamula. etakoṭa vennē dhātu dekayi kakul dekē okkoma ælenavā.
그 셋을 떼려고 나머지 발을 댑니다. 그러면 두 손, 두 발이 모두 붙어 버립니다.
anē tiyenavā hombilā hombat ælenavā. antilāṭa balanakoṭa hæn̆ga tænema ran̆gu nan̆gurat ælanaṭa passē āyē æḍa lavaganna bæhæ. anātha velā innavā. īṭa passē van̆duru daralayak āyaṭa maralā hiṭa mak karaganna hari ōnak karaganna avasthāva. monavā karada innavā hatda anātha velā
아직 주둥이가 남았습니다. 주둥이까지 붙습니다. 결국 보면 온몸이 다 붙어 다시는 떼어 낼 수 없습니다. 어찌할 바를 모른 채 있습니다. 그 뒤에는 누가 와서 죽이든 무엇을 하든 마음대로 할 수 있는 처지입니다. 어찌할 바를 모른 채 있습니다.
menna mē vagē mē api duka saṁgnā ara vēdanāvaṭa saṁgnāvaṭa dænicca duka ēkē ælunot ēken galavanna puḷuvan kramayak nǣhæ. kava ælinunot tavat ælenavā isak kiyalā dækkana.
이처럼 우리가 vedanā와 saññā로 느낀 괴로움에 들러붙으면 거기서 벗어날 방법이 없습니다. 들러붙으면 더 들러붙을 뿐임을 보아야 합니다.
ælicca eka galavāganna akada tiyannē nætuva ælīmen haṭagatta duka ælīma ælīma nisā duka haṭagannavā kiyalā dækkanna. ē pudgalayā ælīmaṭa bælennē nǣha āya særayak ē dukaṭa tā pratikaramayak karāgena. anna venasa tiyennē ōtanayi.
붙은 것을 떼려고 애쓰지 말고, 들러붙음에서 생긴 괴로움, 곧 들러붙음 때문에 괴로움이 생긴다는 것을 보아야 합니다. 그런 사람은 다시는 그 괴로움을 어떻게 해 보려고 들러붙음에 빠지지 않습니다. 바로 거기에 차이가 있습니다.
ehenam duka kumak nisā haṭagannavada? haṭaganna mul vennē mokakda? tr̥ṣṇāven ē tæn ælīma nisā ēkē uruma enavā. yamak duka denavada ēka ælunot duka vivin̆da siddha venavā. dæn mēka tērum ganna ōna.
그렇다면 괴로움은 무엇 때문에 생깁니까? 생기는 뿌리는 무엇입니까? taṇhā로 그곳에 들러붙기 때문에 그 결과를 물려받습니다. 괴로움을 주는 것에 들러붙으면 괴로움을 겪게 됩니다. 이것을 알아들어야 합니다.
dæn mēkē viśāla praśnayak tiyenavā. paṁcaskandhaya dukada? paṁca upādānaskandhaya dukada kiyana praśnayak æti karalā budurajāṇan vahansē paṁcaskandhaya duka kiyalā dēśanā kaḷē næhæ. paṁca upādānaskandhayayi dukā dēśanā kaḷē kiyalā mehemat karavāda kiyana. paṁcaskandhaya nemeyi duka. paṁca upādānaskandhayayi duka kiyalā.
여기에 큰 물음이 하나 있습니다. pañcakkhandha가 괴로움인가, pañcupādānakkhandha가 괴로움인가 하는 물음을 만들어, 'Buddha께서는 pañcakkhandha가 괴로움이라고 가르치지 않으셨다, pañcupādānakkhandha가 괴로움이라고 가르치셨다'고들 합니다. pañcakkhandha가 아니라 pañcupādānakkhandha가 괴로움이라고요.
paṁca upādānaskandhaya kiyannē dukaṭa ælenavā. paṁcaskandhaya dukayi. ēkē upādānu kaḷot dukaṭa æluṇā. paṁcaskandhaya dhātu vanavā. upādānaskandhaya ēka ælīma. æluṇē dhātuvama tamayi.
pañcupādānakkhandha란 괴로움에 들러붙는 것입니다. pañcakkhandha가 괴로움입니다. 거기에 upādāna를 하면 괴로움에 붙은 것입니다. pañcakkhandha는 dhātu입니다. upādānakkhandha는 그것에 들러붙음입니다. 붙은 것은 바로 그 dhātu입니다.
lāuven galavanna pærita ærunavā mokada vennē? lāuva upādāna karanna. anna ē paṁcaskandhaya nætuva æluno. paṁca upādānaskandhaya koranækenavā.
끈끈이에서 떼려다 붙으면 어떻게 됩니까? 끈끈이를 upādāna한 것입니다. 그처럼 pañcakkhandha에 들러붙으면 pañcupādānakkhandha가 만들어집니다.
etakoṭa duka dækkē næti nisā. ohu ēkē ælilā upādānaskandhayak goḍanagāgannavā. etakoṭa mokada vennē? duken goḍanna bæruva ēka ælenna venna hita. upādānaskandhaya kiyannē dukē ælit vē.
괴로움을 보지 못했기 때문에 그는 거기 들러붙어 upādānakkhandha를 쌓습니다. 그러면 어떻게 됩니까? 괴로움에서 나오지 못하고 거기 붙어 있게 됩니다. upādānakkhandha란 괴로움에 들러붙은 것입니다.
ehenam paṁcaskandhaya tamayi dukkhaskandhaya. ēka dukkhaskandhaya bava dannē næti nisā ēkē ævā. ænāma paṁca upādānaskandhayak ævā. upādānaskandhaya nisā satvayāṭa diven enna bæri dukaṭa bæn̆dīma siddha venavā. ehenam paṁca upādānaskandhaya kiyannē duka bæn̆dī. paṁcaskandhaya kiyannē duka.
그렇다면 pañcakkhandha가 바로 dukkhakkhandha입니다. 그것이 dukkhakkhandha인 줄 모르기 때문에 거기 붙었습니다. 붙으면 pañcupādānakkhandha가 됩니다. upādānakkhandha 때문에 중생은 빠져나올 수 없는 괴로움에 묶이게 됩니다. 그렇다면 pañcupādānakkhandha란 괴로움에 묶임이고, pañcakkhandha가 괴로움입니다.
duka kiyannē vin̆dina eka nemeyi. vinada siddha vennē dukaṭa bæn̆dunot. dukaṭa ælunavā. ælīmen nidahas vunot duken nidahas vuṇā kivvē.
괴로움이란 겪는 것이 아닙니다. 겪게 되는 것은 괴로움에 묶였을 때, 괴로움에 들러붙었을 때입니다. 들러붙음에서 풀려나면 괴로움에서 풀려났다고 합니다.
vaha tiyenavā pættaka bivvot vaha venavā. divya nætnam vaha vahamayi. pættakena vunat vaha vahamayi. ēka bivvot vaha velanna bava danna nisā tamayi. ēka ælennē nættē. æluē nætnam vasa æti vennā vū ādīnaveṭa api goduru vennē. api ælennē nætuva kiyā pættaka tiyena vahakutpiyē amutē vennē næ. ēka vaha vaha bona hindāma vaha venavā vahalā hi ōna hariyannē næ.
한쪽에 독이 있습니다. 마시면 중독됩니다. 마시지 않아도 독은 독입니다. 한쪽에 놓여 있어도 독은 독입니다. 마시면 중독된다는 것을 알기 때문에 거기 들러붙지 않습니다. 들러붙지 않으면 독이 일으키는 ādīnava에 걸리지 않습니다. 우리가 들러붙지 않는다고 한쪽에 있는 독이 감로가 되는 것은 아닙니다. 독은 독이고, 마시기 때문에 중독됩니다.
vaha bivvot vasara velā saden haṭaganna ādīvayaṭa bādha venna hit venavā. menna meyāgē lōkē paṁcaskandhaya dukkhaskandhayayi.
독을 마시면 중독되어 그로 생기는 ādīnava를 겪게 됩니다. 이처럼 이 사람의 세계에서 pañcakkhandha는 dukkhakkhandha입니다.
paṁcaskandhaya næ dukkhaskandhaya karama tērum ganna nætuva ærunot. ēka upādāna karagattā. paṁcaskandhaya paṁca upādānaskandhayak piṭṭa velē in̆dalā. kavadāvat ē upādānaya innakan duken nidahas venna bæhæ duka vidiṭa siddha vennē.
pañcakkhandha가 dukkhakkhandha임을 알아듣지 못하고 붙으면 그것을 upādāna로 삼은 것입니다. pañcakkhandha가 pañcupādānakkhandha가 된 때부터, 그 upādāna가 있는 동안에는 결코 괴로움에서 풀려날 수 없고 괴로움을 겪게 됩니다.
lōka satyā duk vidinnē upādānaya karagatta nisak. duka dena dē upādānaya karagatta nisā apiṭa duk dukaṭa pajina venna siddha venavā. apiṭa velā tiyennē duka tena dē danna næti nisā piṭin dāena upayaṭa api hævelā ēka allaganna yanavā.
세상 중생이 괴로움을 겪는 것은 upādāna를 했기 때문입니다. 괴로움을 주는 것을 upādāna로 삼았기 때문에 괴로움에 시달리게 됩니다. 우리에게 일어난 일은, 괴로움을 주는 것을 모르기 때문에 겉의 윤기에 속아 그것을 붙잡으러 가는 것입니다.
duka upēgī væhilā tiyennē. ē nisā rūpassandaya hari lassana karalā hædælā hadapu nisā. open vahapu nisā. ara ādīnē pēnnē nætuva opē pēnavā. obē sundarayi. priyē svabhāvayen madhura svabhāvayen nayuttayi.
괴로움이 윤기로 덮여 있습니다. rūpakkhandha를 아주 아름답게 꾸며 놓았기 때문입니다. 윤기로 덮어 놓았기 때문에 그 ādīnava는 보이지 않고 윤기만 보입니다. '아름답구나.' 사랑스럽고 달콤한 성질을 지녔습니다.
ē opayaṭa nævatilā ēka allanna giyahama allalā tiyennē mokakda? dukkhaskandhaya. anna pævaṭunot upādāna karā.
그 윤기에 멈춰 그것을 붙잡으러 가면, 붙잡은 것은 무엇입니까? dukkhakkhandha입니다. 속았다면 upādāna를 한 것입니다.
api kævaṭa nætuva kaltiyā dannavā nam mēvā dukaskandhaya kiyalā. dækka tæna æhæ yomu karalā rūpaya allannē næ. kana yomu karalā śabda rūpaya allaganna yannē nǣ. nāsaya yomu karalā gandha rūpaya allaganna yannē nǣ. diva yomu karalā rasa rūpaya allaganna yannē næ. kaya yomu karalā poṭṭhābba rūpaya allaganna yannē næ. mana yomu karalā dharma rūpaya allaganna yannet næhæ.
속지 않고 이것들이 dukkhakkhandha임을 미리 안다면, 눈을 돌려 보이는 rūpa를 붙잡으러 가지 않습니다. 귀를 돌려 소리를, 코를 돌려 냄새를, 혀를 돌려 맛을, 몸을 돌려 phoṭṭhabba를 붙잡으러 가지 않고, 마음을 돌려 dhamma를 붙잡으러 가지도 않습니다.
allagannē mokak nisāda? kalhā dænagena hiṭiyē næti nisā. rūpaskandhaya dukkhaskandhayayi kiyalā kaltiyā dænagena hiṭiyānam. æhæṭa rūpayaṭa penicca gamanma diṭṭhēva diṭṭha mattaṁ kiyalayi mātr̥yen navattanavā ekak. ē pasē ham̆bā yannē nǣ. ēka ælenna yannē næ.
붙잡는 것은 왜입니까? 미리 알지 못했기 때문입니다. rūpakkhandha가 dukkhakkhandha임을 미리 알았다면, 눈에 rūpa가 보이자마자 'diṭṭhe diṭṭhamattaṃ', 보이는 것은 보이는 것일 뿐이라며 거기서 멈춥니다. 그 뒤를 쫓지 않고 들러붙으러 가지 않습니다.
ælanot mokada vennē? rūpaskandhaya rūpa upādānaskandhayak vena satvayā gotanægatiyena. vēdanāva priyayi manāpayi kiyalā ælanot vēdanā skandhaya nætnam mē dukkhaskandhaya upādānaya karalā æn̆gīma nisā vēdanā upādānaskandhayak velā ēkaṭa ælenavā. satvaya goḍanna kenek.
들러붙으면 어떻게 됩니까? rūpakkhandha가 rūpupādānakkhandha가 되어 중생이 만들어집니다. vedanā를 사랑스럽고 마음에 든다고 들러붙으면, vedanākkhandha, 곧 이 dukkhakkhandha를 upādāna로 삼았기 때문에 vedanupādānakkhandha가 되어 거기 들러붙습니다. 중생을 쌓는 이가 됩니다.
saṁgnāva kriyayi manāpayi kiyalā hitāgena ælunot dannē nætuva yathātvaya dannē nætuva ælīma nisā saṁgnā upādānaskandhayak velā satvaya koṭasa vunna næti venalā.
saññā를 사랑스럽고 마음에 든다고 여겨 참모습을 모른 채 들러붙으면 saññupādānakkhandha가 되어 중생의 한 부분이 됩니다.
saṁkhāra priyayi manāpayi kiyalā hin̆dāgena mulāva nisā danna næti nisā ēka ælunot saṁkhāra upādānaskandhaya velā satvayāgē koṭasak vunæga.
saṅkhāra를 사랑스럽고 마음에 든다고 여겨 미혹 때문에, 모르기 때문에 들러붙으면 saṅkhārupādānakkhandha가 되어 중생의 한 부분이 됩니다.
viññāṇa piyayi manāpa kiyalā danna hitāgena ēka ætta dakinnē næti nisā ēka ælunot upādānaya velā viññāṇa upādānaskandha velā satvayā gona kiyalā koṭas pahakin satvayā goḍanægenavā.
viññāṇa를 사랑스럽고 마음에 든다고 여겨 참모습을 보지 못해 들러붙으면 upādāna가 되어 viññāṇupādānakkhandha가 됩니다. 이렇게 다섯 부분으로 중생이 만들어집니다.
dæn satvayā vidyāpā. satbhāvayen yuktayi kiyalā hitanna ēka ærunahama tamayi satva vennē. satva kiyannē yahapat hon̆dayi kiyana a. mē rūpa hon̆dayi, vēdanā hon̆dayi, saṁgnā hon̆dayi saṁkhāra hon̆dayi, viññāṇa hon̆dayi kiyayi dakinnē avidyāva.
이제 중생이 나타났습니다. 좋은 것을 지녔다고 여겨 붙으면 그것이 satta, 곧 중생이 됩니다. satta란 '좋다, 훌륭하다'는 뜻입니다. rūpa도 좋고 vedanā도, saññā도, saṅkhāra도, viññāṇa도 좋다고 보는 것이 avijjā입니다.
ē nisā priyayi manāpayi kiyalā āśvāda sahagatava ēkē bæn̆denna ōnayi kiyalā hitennē tr̥ṣṇāva. avidyāva nisā tr̥ṣṇāva nisā mokada karannē? duka dannē nætuva ēka ælenavā.
그래서 사랑스럽고 마음에 든다며 assāda와 함께 거기 묶여야겠다고 여기는 것이 taṇhā입니다. avijjā 때문에, taṇhā 때문에 무엇을 합니까? 괴로움인 줄 모르고 거기 들러붙습니다.
vin̆dina eka duka nemeyi. etakoṭa avabōdhayaṭa dakagannē vin̆dinna issellama dænaganna ōnē rūpa kiyana eka duk. ēka dænagena hiṭiyā. rōpa aramuṇu venakoṭa dukakma aramuṇu vunā misak allanna giyot ehema duka vin̆dinna venavā. dukaṭa væn̆denna venavā. satpayā goḍanægena
겪는 것이 괴로움이 아닙니다. 그러니 깨달음으로 알아야 할 것은, 겪기 전에 먼저 rūpa라는 것이 괴로움임을 아는 것입니다. 그것을 알고 있었다면, rūpa가 대상이 될 때 괴로움 자체가 대상이 된 것일 뿐인데, 붙잡으러 가면 괴로움을 겪게 되고 괴로움에 묶이게 됩니다. 중생이 만들어집니다.
ehenam duka hon̆da duka gena dena rūpa hon̆dayi kiyalā allagattot hon̆dayi kiyalā væḍi eken satvaya goḍanægenavā. sat kiyana baven ēkaṭa sat vuṇā. anna satta goḍanægena
그렇다면 괴로움을 가져오는 rūpa를 좋다고 붙잡으면, 좋다고 여긴 그것으로 중생이 만들어집니다. 붙들렸다는 뜻으로 거기에 satta가 되었습니다. 그렇게 중생이 만들어집니다.
vēdanāva hon̆dayi kiyalā hitan gattot gattē mokak nisāda? avidyāva nisā gattā vēdanāva hon̆dayi kiyana dr̥ṣṭiya nigamuṇē. ē mityā dr̥ṣṭiya gattahama ē dr̥ṣṭiya nisā apiṭa yannē ēka hon̆da nam īḷan̆gaṭa adahasak enavā. hon̆dē ēkamaṭa ætulaṭa ganna ōnē.
vedanā를 좋다고 여겨 붙잡으면, 무엇 때문에 붙잡았습니까? avijjā 때문에 'vedanā는 좋다'는 diṭṭhi에 이르렀습니다. 그 micchā diṭṭhi를 붙들면, 그 diṭṭhi 때문에 '그게 좋다면' 하는 다음 생각이 옵니다. 좋은 것이니 안으로 들여야 한다.
ēka ætuḷu karanna ōnē. ēkē bæn̆denna ōnē. ēka priyamanāpayen pavatvānna vena takenavā. ēka tr̥ṣṇāva hon̆dayi kiyalā gattā dr̥ṣṭiyen kriyātmaka vuṇā tr̥ṣṇāva. ehenam hon̆dayi kiyalā gattā avidyāven ēkē bæn̆dunā tr̥ṣṇāva.
그것을 안에 넣어야 한다, 거기 묶여야 한다, 사랑스럽게 지녀야 한다고 여기게 됩니다. 그것이 taṇhā입니다. 좋다고 여긴 diṭṭhi로 taṇhā가 움직였습니다. 그러니 좋다고 여긴 것은 avijjā이고, 거기 묶인 것은 taṇhā입니다.
dæn mokēda bæn̆dunē? dukkhaskandhayaṭa ayiti rūpaskandhaya. etakoṭa siddha vennē mokakda? rūpaskandhaya nisā yamtuk vimīṭa siddha venavada? ohu ēkaṭa gōcara venavā.
이제 무엇에 묶였습니까? dukkhakkhandha에 속한 rūpakkhandha입니다. 그러면 무슨 일이 일어납니까? rūpakkhandha 때문에 어떤 괴로움을 겪게 되면 그는 그것에 닿게 됩니다.
vēdanāva hon̆dayi kiyalā gattē avidyāva ēka mā satu karaganna ōnē magē karaganna ōnē kiyalā æluṇē. vēdanāva piḷiban̆da bæluma tr̥ṣṇāva. ehenam vēdanāva avidyāvak nemeyi vēdanāva tr̥ṣṇāvak nemeyi. ē vēdanā podiya vēdanā skandhayak vitarayi.
vedanā를 좋다고 여긴 것은 avijjā이고, 그것을 내 것으로 만들어야겠다고 들러붙은 것, vedanā에 대한 묶임이 taṇhā입니다. 그러니 vedanā가 avijjā인 것도 아니고 taṇhā인 것도 아닙니다. 그것은 vedanā라는 꾸러미, vedanākkhandha일 뿐입니다.
ē podiya piḷiban̆da nodænīma nisā. ēkē hæṭi nodænīma nisā. anna avabōdhaya næti nisā. ēka allagena ēka ādīnavayaṭa goḷu venavā. etakoṭa duka vin̆dilā. vēdanā dukkhaya vidinna siddha vennē ēka hon̆dayi tiyena avidyā nigamanaya ēka æluhama
그 꾸러미에 대해 모르기 때문에, 그 성질을 모르기 때문에, 깨달음이 없기 때문에 그것을 붙잡아 ādīnava의 먹이가 됩니다. 그러면 괴로움을 겪습니다. vedanā의 괴로움을 겪게 되는 것은 '그것이 좋다'는 avijjā의 판단으로 들러붙었을 때입니다.
ælum kaḷē bāhira kavut nemeyi. hituvē samādun hituvē. ælīma tibunē samālat hitana. hon̆dayi kiyā nigamanayē bāhirita deyak nemeyi garvaya vastuva nemeyi gamāna tamā tuḷayi avidyāva innē. næguṇē atmātu tr̥ṣṇāva nægunē tamaṭa
들러붙은 것은 바깥의 누가 아닙니다. 그렇게 여긴 것은 마음이었고, 들러붙음은 마음 안에 있었습니다. '좋다'는 판단은 바깥의 것도 아니고 그 물건도 아닙니다. avijjā는 자기 안에 있습니다. 자기 안에서 일어났고, taṇhā도 자기 안에서 일어났습니다.
ehenam mamatvayen yam tænaka bæn̆da bæn̆dunā nam anna etana tamayi avidyāvayi tr̥ṣṇāvayi goḍanægatiyē. hari lassana vastuvaknē kiyalā kivvot. ē vastuvaṭa hitakut næ. ē vastuvaṭa avidyāvakut næhæ. mastuva tr̥ṣṇāva tiyenavā.
그렇다면 '나'라는 생각으로 어딘가에 묶였다면 바로 거기서 avijjā와 taṇhā가 만들어진 것입니다. '아주 아름다운 물건이구나' 해도 그 물건에는 마음도 없고 avijjā도 없습니다. 물건에 taṇhā가 있겠습니까?
mē avidyāva tr̥ṣṇāvayi goḍanægāgattē mama kiyana ta mama kiyana tana boragāgattā amatara ekak nisā. ara kiyana duk podiya allagattā. rūpa nævati duk podiya allagannavā. ēka hon̆dayi kiyalā nigamanaya karanavā allaganna. vēdanā næmati duk popadiya duk popadiya bava danna næti nisā. anna ēka avidyāva.
avijjā와 taṇhā를 쌓은 것은 '나'라고 하는 곳입니다. '나'라는 곳에서 미혹으로 쌓은 것 때문에 그 괴로움 꾸러미를 붙잡았습니다. rūpa라는 괴로움 꾸러미를 붙잡습니다. 붙잡으려고 그것이 좋다고 판단합니다. vedanā라는 괴로움 꾸러미가 괴로움 꾸러미인 줄 모르기 때문입니다. 그것이 avijjā입니다.
ē nisā ganna avidyāva nigamanayak vēdanā hari hon̆dayi. vin̆dīm hari hon̆dayi. ē vindanaya koccara vædagatda vindana valaṭa svabhāvaya manasa dænagena manasē nigamanaya karagena
그래서 avijjā가 내리는 판단은 이렇습니다. vedanā는 아주 좋다, 느낌은 아주 좋다, 그 즐김이 얼마나 소중한가. 느낌의 성질을 마음으로 알고 마음으로 판단합니다.
itin kriyayi manāpaya kiyana yam vēdanāvak tiyenavādana yamkisi vēdanā æti karanna hētuna vastuvak tiyenavā. ēka priyayi manāpayi kiyalā adahasa æti karaganna avidyāven nigamanaya. mama kiyana etanaṭa goḍanægiṭacca ekakin tamayi vigamana bæ.
사랑스럽고 마음에 드는 어떤 vedanā가 있다고 합시다. 그 vedanā를 일으키는 원인인 물건이 있습니다. 그것이 사랑스럽고 마음에 든다는 생각을 일으키는 것은 avijjā의 판단입니다. '나'라는 곳에서 만들어진 것으로 그 판단이 일어납니다.
etana in̆dalā mokada karannē? vaṭinavā nam athæralā bæha. ēkō mama karaganna ōnē ekkō magē karaganna ōnē. anna mamayi magē kiyana dr̥ttiyaṭa bæhælā hitan gattahama kenek mama karaganna ōnē magē karaganna ōnē kiyalā adahasa tamayi tr̥ṣṇāva.
거기서부터 무엇을 합니까? 소중하다면 놓을 수 없다, 나로 만들거나 내 것으로 만들어야 한다. '나'와 '내 것'이라는 diṭṭhi에 빠져 생각하면, 나로 만들고 내 것으로 만들어야겠다는 그 생각이 taṇhā입니다.
ehenam avidyāvayi tr̥ṣṇāvayi yantana eka goḍanægenada mama kiyana eka tuḷa goḍanægenavā. bāhira lōkē kiyana rūpa śabda gandha rasa sparśādī monavā nam nætnam rūpa vēdanā saṁgnā saṁkhāra viññāṇa kiyalā monavā bāhira lōkaya yamak tibuṇā.
그러니 avijjā와 taṇhā는 어디서 만들어집니까? '나'라는 것 안에서 만들어집니다. 바깥세상이라 하는 rūpa, 소리, 냄새, 맛, 닿음 따위, 또는 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa라 하는 바깥세상의 무언가가 있었습니다.
rūpa vēdanā saṁgnā saṁkhāra kiyalā æti karaganna ēvaṭa avaśya karannā vū podiya bāhira lōkē tibanē aramuṇu karaganna. ē bāhira lōkaya aramuṇu karaganna podinnē ēkē yathārthaya dæka næti avidyāva nisā yathābōdhaya næti nisā. ēka atharinna bæ. anna vaḍinavā kiyana api goḍanægilā.
rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra를 일으키는 데 필요한 꾸러미가 대상으로 삼을 바깥세상에 있었습니다. 그 바깥세상을 대상으로 삼는 것을, 그 참모습을 보지 못한 avijjā 때문에, 있는 그대로의 깨달음이 없기 때문에 놓을 수 없습니다. 그래서 '소중하다'는 생각이 우리 안에 쌓였습니다.
ēka piḷiban̆da kriyātmaka venna ōnē ēka mama karaganna ōnē næ magē karaganna ōnē næ kiyana tr̥ṣṇāva goḍanægilā. oya deka tiyena āskāraya ara vastuvaṭa nidahasē kiyana tæn vala kiyanna iḍa vennē næha.
그것을 어떻게든 해야 한다, 나로 만들지 않으면 안 된다, 내 것으로 만들지 않으면 안 된다는 taṇhā가 쌓였습니다. 그 둘이 있는 동안에는 그 물건을 놓아줄 여지가 없습니다.
ēka ehāṭa an̆dinavā, mehāṭa hadinavā, æda gannavā. tamangē karaganna hadanavā. æn̆gaṭa ætulaṭa gannavā, olan kara gannavā. oya velē karagannavā. æn̆gaṭa gatta korasa mama mav goḍa nagāganna hadanavā. ādhyātmika āyatana goḍa nagāganna hadanavā. magē karaganna hadapuen ēka bāhira āyatanayak goḍanna nagāganna hadanavā.
그것을 이리 당기고 저리 당겨 끌어옵니다. 제 것으로 만들려 합니다. 몸 안으로 들이고 껴안습니다. 몸 안에 들인 것으로 '나'를 쌓으려 하니 ajjhattika āyatana를 쌓으려 하는 것이고, 내 것으로 만들려 하니 bāhira āyatana를 쌓으려 하는 것입니다.
ekatu karaganna sthānayaṭa kiyanavā āyasthānaya hevat āyatana ætulaṭa ekatu karagatta ēvā ādhyātmika āyatana laṁ karagatta ēvā bāhira āyatana n dravya vastuva nemeyi āyatanayak vunē apē avidyāven tr̥ṣṇāven bæhægatta nigamanaya nisā api ēka ekatu karaganna tænak karanavā.
모아들이는 곳을 āyasthāna, 곧 āyatana라 합니다. 안으로 모아들인 것은 ajjhattika āyatana, 가까이 끌어온 것은 bāhira āyatana입니다. 물건 자체가 āyatana가 된 것이 아니라, 우리가 avijjā와 taṇhā로 내린 판단 때문에 그것을 모아들이는 곳으로 만드는 것입니다.
api karapu gokamak masa moṭṭakamak misak vastu monavā karannada? lassanaṭa pēna tibicca vastuva karanna deyak næhæ. ēka tiyena tæna itin ēka hitanna puḷuvan ekakut nemeyi. apit ekaṭa sambandhayakut nemeyi.
그것은 우리의 어리석음일 뿐, 물건이 무엇을 하겠습니까? 아름다워 보이던 물건은 아무것도 하지 않습니다. 그것이 있는 자리에서 생각할 수 있는 것도 아니고, 우리와 관계가 있는 것도 아닙니다.
api ēka magē eka kiyalā abhinapi valā ohu mama obē ēka kiyalā kiyanna ēvā kiyannē næha. mē rassana rūpaya magē ov mama obē kiyalā enam kavuruvat kiyannē lassana rūpaya hækti vena næ. api ætula vitarak nigamana næti karagannavā ēka magē kiyalā.
우리가 '내 것'이라고 해도 그것이 '나는 당신 것'이라고 말하지 않습니다. '이 아름다운 rūpa는 내 것'이라고 해도 '그래요, 나는 당신 것이오'라고 아름다운 rūpa가 말하지는 않습니다. 우리 안에서만 '내 것'이라는 판단을 지어냅니다.
mē rassana rūpaya mama api ēkannam ohu mama obē giyā lassana rūpaya kiyannē næha. ehema kiyannē pæhædili velat nǣha. ēkaṭa praticāra sakkāya pæhæralat næhæ. ē rūpayan dharmatāvayak anuva haṭagattā nam vipariṇāmayaṭa pat velā vænasenavā.
'이 아름다운 rūpa는 나다'라고 해도 아름다운 rūpa가 '나는 당신 것'이라고 하지 않습니다. 그렇게 기뻐하지도 않고 그에 응하지도 않습니다. 그 rūpa는 dhammatā에 따라 생겨났다면 변해서 사라집니다.
ē dharmatāvayaṭa paridi ēkē kriyāvalin etana siddha venavā misak. kāgevat pættaṭak ganna ēvā nemeyi lōkē kiyana dharmatāvaya. rūpa kāgevat pættaṭak gannē næ. śarīra kāgevat pætta gannē næhæ. mama kivvaṭa magē pætta gannē næha.
그 dhammatā대로 그 과정이 거기서 일어날 뿐입니다. 세상의 dhammatā는 누구 편을 드는 것이 아닙니다. rūpa는 누구의 편도 들지 않습니다. 몸도 누구의 편을 들지 않습니다. '나'라고 해도 내 편을 들지 않습니다.
maṭa ōna vidihaṭa pavatinna adahas karana ekaṭa næm̆buru vennē nǣ. eyā koccara mama kivvat ē rūpē haṭagattā nam ē sammataya paradi læbuṇā nam īṭa passē ēka tibennā vū svabhāvaya matuvelā ēka væhærilā ēka vænasira yanavā. ē dharma kālaya ēkaṭa huk. ē umē paridi ēvā kriyātmikāva vænasalā misak nǣna næhen venna denna bæhæ. ē mamanē ē madinē kivvada ē apē dr̥ṣṭiyen kisima praticārayak dīlā pratikaraṇayak karalā ēka bērāganna bæ.
내가 원하는 대로 있게 하려는 쪽으로 기울지 않습니다. 아무리 '나'라고 해도 그 rūpa가 생겨났다면, 그 관례(sammuti)대로 얻어졌다면, 그 뒤에는 본래 성질이 드러나 쇠하고 사라집니다. 그 dhammatā대로 무너질 뿐 사라지지 않게 할 수는 없습니다. '나다, 내 것이다' 해도 우리의 diṭṭhi로 어떤 대응을 해서 그것을 구해 낼 수는 없습니다.
anna ehema bæri bava nodanna nisā ōkaṭa kiyanavā api tuḷa gonnægena avidyāva rūpayē yathā svabhāvaya nodænīma avidyāva
그렇게 할 수 없음을 모르는 것을 우리 안에 쌓이는 avijjā라 합니다. rūpa의 참된 성질을 모르는 것이 avijjā입니다.
etakoṭa ē nisāma tamayi ara vēdanā goḍanægennē aramuṇu karapu nisayi vēdanā goḍanægē. etakoṭa vēdanāva api turaka næguṇā nisā bāhira goḍa næguṇā nemeyi. ehenam mama kiyana tæna goḍanænē vēdanāva ē piḷiban̆da han̆dunāganna saṁgnāvat mama kiyana tæna goḍanæguṇā nisā bāhira lōkē goḍanæguṇā nemeyi.
바로 그 때문에 vedanā가 일어납니다. 대상으로 삼았기에 vedanā가 일어납니다. vedanā는 우리 안에서 일어났지 바깥에서 일어난 것이 아닙니다. 그러니 '나'라는 곳에서 vedanā가 일어났습니다. 그것을 알아보는 saññā도 '나'라는 곳에서 일어났지 바깥세상에서 일어난 것이 아닙니다.
ē piḷiban̆da kaḷa yutu kāyen vacanayen keḷa yutu væḍapilā nam mā tuḷa goḍanna næma. tava teneku goḍanna næ. mama kiya tuḷamayi ēgot næ. ē piḷiban̆dava pihiṭa oba hitak ætinam. mā tuḷa goḍanægicca ekak midaha. mama kiyana goḍēgola nægiṭ ekak midaha. bā lōkē um̆bē hita anuva mama innavā kiyalā ekak næ. bāhira lōkē hitakuṭa læbuna nemeyi mā tuḷa goḍanæ mama kivva ti kena goḍanæguṇā.
그것에 대해 몸과 말로 해야 할 일들도 내 안에서 쌓였습니다. 다른 누구에게서 쌓인 것이 아니라 '나'라는 곳 안에서입니다. 그에 대한 마음이 있다면 그것도 내 안에서, '나'라는 더미에서 일어난 것일 뿐입니다. 바깥세상에 '네 마음대로 내가 있겠다'는 것은 없습니다. 바깥세상이 마음을 얻은 것이 아니라, 내 안에서, '나'라고 한 곳에서 쌓였습니다.
ehenam hæma velēma paṁca upādānaskandhaya māsayat gonna kiyalā tiyenavā. mama kivvata dukkhaskandhaya hæmatænama tiyenavā. mama kiyalā goḍa gahagattayet tiyennē dukkhaskandhaya magē kivvē eket tiyennē dukkhaskandhaya. mama kivvē na itin magē kiyana tava pættakaṭa vunā nam tibilā tiyennē bāhira lōkē dukaskandhaya.
그렇다면 언제나 pañcupādānakkhandha가 쌓이고 있습니다. '나'라고 해도 dukkhakkhandha는 어디에나 있습니다. '나'라고 쌓아 올린 것에도 dukkhakkhandha가 있고, '내 것'이라 한 것에도 dukkhakkhandha가 있습니다. '나'가 아닌 '내 것'이라는 다른 쪽에 있다면 그것은 바깥세상의 dukkhakkhandha입니다.
oya dukkhaskandhaya kiyannē duka vidina eka nemeyi. ē dukkhaskandhaya bava dækkē nætuva ē avidyāven nittarava ēka sattana piṭa tiyena opē rævaṭilā ēka mama karaganna magē karaganna karannā vū adahasak ætina. onna oya kiyana avidyāvayi tr̥ṣṇāvayi deken ara vastu balāganna eka tamayi lōka satvayā karannē.
이 dukkhakkhandha는 괴로움을 겪는 것이 아닙니다. 그것이 dukkhakkhandha임을 보지 못하고 avijjā 때문에 늘 그 겉의 윤기에 속아, 그것을 나로, 내 것으로 만들려는 생각을 일으킵니다. 그 avijjā와 taṇhā 둘로 그 물건을 붙잡는 것이 세상 중생이 하는 일입니다.
ehenam paṁcaskandhaya dukkhaskandhaya bava dækena nisā obaṭa ohuṭa puḷuvan tavat nǣ. enakoṭa ēken midenna aramuṇu venavā. æhæṭa rūpa aramuṇu venavā, kanaṭa śabda aramuṇu venavā, nāsayaṭa gandha aramuṇu venavā. mēka vaknna bæ. divaṭa rasā aramuṇu venavā, kayaṭa pahasa aramuṇu venavā. hitaṭa dharma venavā. ē ṭika enavā.
그러니 pañcakkhandha가 dukkhakkhandha임을 보는 이는 다시 붙잡지 않으니 거기서 벗어날 수 있습니다. 대상은 옵니다. 눈에 rūpa가, 귀에 소리가, 코에 냄새가 대상이 됩니다. 이것은 막을 수 없습니다. 혀에 맛이, 몸에 닿음이, 마음에 dhamma가 대상이 됩니다. 그것들은 옵니다.
aramuṇu vunāṭa satvayā goḍanaganna bæ. tatvayā goḍanægennē avidyāven saha tr̥ṣṇāven. yam tænaka avidyāvayi tr̥ṣṇāvayi keḷavarada satva goḍanægīma ivarayi. satvaya keḷavarayi. etana mama yana dr̥ṣṭiyayi, magē yana dr̥ṣṭiyayi mul karagatta siyaluma satva pævætmak æṭanā vidyāmānavaṭa satva pævætma ivarayi. satva sattva saṁgnāva etanin karagannavā.
대상이 된다고 중생이 만들어지지는 않습니다. 중생은 avijjā와 taṇhā로 만들어집니다. avijjā와 taṇhā가 끝나는 곳에서 중생 만들기가 끝나고 중생이 끝납니다. 거기서 '나'라는 diṭṭhi와 '내 것'이라는 diṭṭhi를 뿌리로 한 모든 중생의 존재가 끝납니다. 중생이라는 saññā가 거기서 사라집니다.
n avidyāva attaraka tiyena tākkal tr̥ṣṇāva attaraka tiyena tākkal mē pævætma sat yahapat tiyena hæn̆gīma athærennē nǣ. ēka balanna balā tiyena balāporottuva athærennē næ. ehenam yamkisi ākārayen yathābōdhaya læbenna ōnē.
avijjā와 taṇhā를 붙들고 있는 한, 이 존재가 좋다는 느낌을 놓지 못합니다. 그것을 지키려는 바람을 놓지 못합니다. 그러니 어떻게든 있는 그대로의 깨달음을 얻어야 합니다.
[ugura kǣrīma] mē paṁcaskandhaya dukkhaskandhayayi kiyalā dænaganna ōnē. paṁcaskandhaya dukkhaskandhayaṭa ayitiyin kiyagatta
[목을 가다듬음] 이 pañcakkhandha가 dukkhakkhandha임을 알아야 합니다. pañcakkhandha가 dukkhakkhandha에 속한다고 말했습니다.
æyi mama rūpa penehama ēka allanna yannē dukkhaskandhaya. mulāva nisā dukkhaskandhaya allanna giyot ēkē utuṭubima vin̆dinna siddha venavā. etakoṭa tamayi sukha goḍanægilā matuvelā ē veena duka goḍanægennē etana
왜 나는 rūpa가 보이면 그것을 붙잡으러 가는가? 그것은 dukkhakkhandha입니다. 미혹 때문에 dukkhakkhandha를 붙잡으러 가면 그 결과를 겪게 됩니다. 그때 괴로움이 쌓여 드러나 거기서 괴로움이 만들어집니다.
duka tamayi apiṭa duk vēdanā vaśayen dænennē. ē vividdha vennē eken tamayi duka æti karalā in̆dam asānayaṭa pat karalādaraya æti karannē. nidahas venna puḷuvan tavak næhæ. anna ēka ennā vū dukē yathārthaya dakina tāttāya [ugura kǣrīma] ēken nidahas venna bæ.
그 괴로움이 우리에게 괴로운 vedanā로 느껴지는 것입니다. 바로 그것으로 괴로움을 일으켜 불안하게 만듭니다. 벗어날 수 없습니다. 거기서 오는 괴로움의 참모습을 보기 전에는 [목을 가다듬음] 벗어날 수 없습니다.
ē nisā paṁca upādānaskandhaya dukkhaskandhayayi paṁcaskandhaya dukkhaskandhaya nemeyi kivvē ekkenāṭa kavadāvat duka dakinna bæ. duka nætnam dukkha ārya satya dækkanna bæ.
그러니 'pañcupādānakkhandha가 dukkhakkhandha이고 pañcakkhandha는 dukkhakkhandha가 아니다'라고 한 사람은 결코 괴로움을 볼 수 없습니다. 괴로움, 곧 dukkha ariya sacca를 볼 수 없습니다.
ōka ada mē kālayaṭa maha pæṭīlak karalā vārdagena dr̥ṣṭiyak gonnagāgena tiyenavā paṁcaskandhaya dukkhaskandhaya nemeyi. paṁca upādānaskandhayayi dukkhaskandhaya kiyalā. īṭa passē sūtra kaman hatanavā siddha kara mokada cakkhuṁ dukkhaṁ rūpaṁ dukkhā sōtaṁ dukkhaṁ saddō dukkhā gānaṁ dukkhaṁ gandhō dukkhā jihā dukkhā rasō dukkhā kāyē dukkhā poṭṭhabbō dukkhā manō dukkhā dhammō dukkhā kiyalā ē sūtraya kapanavā.
오늘날 이것을 큰 문제로 만들어 'pañcakkhandha는 dukkhakkhandha가 아니고 pañcupādānakkhandha가 dukkhakkhandha다'라는 diṭṭhi를 세워 놓았습니다. 그 뒤로 sutta들을 잘라 냅니다. 'cakkhuṃ dukkhaṃ, rūpā dukkhā, sotaṃ dukkhaṃ, saddā dukkhā, ghānaṃ dukkhaṃ, gandhā dukkhā, jivhā dukkhā, rasā dukkhā, kāyo dukkho, phoṭṭhabbā dukkhā, mano dukkho, dhammā dukkhā'라는 그 sutta를 잘라 냅니다.
rūpaṁ dukkhaṁ, vēdanā dukkhaṁ, saṁgnā dukkhā, saṁkhārā dukkhā viññāṇa viññāṇaṁ dukkhanti kiyana sūtraya kapada
'rūpaṃ dukkhaṃ, vedanā dukkhā, saññā dukkhā, saṅkhārā dukkhā, viññāṇaṃ dukkhan'ti'라는 sutta도 잘라 냅니까?
paṁcaskandhaya [ugura kǣrīma] dukkhaskandhayayi kiyalā næhægam dr̥ṣṭiyak dunnaṭa passē menna tripiṭakē tiyenavā menna mē saṁyuta nikāya menna tiyenavā dukkha sūtra kiyalā. menna mē dukkha sūtraya tuḷa venavā tiyenavā paṁcaskandhaya dukayi kiyalā. itin oyagollō kohomada kiyannē paṁcaskandhaya dukayi kiyalā api kiyannē næha kiyannē mona vihantaya. kivvama ehenam oya sūtraya kapalā dānnā. magē eka hari oya sūtraya. mama nam piḷigannē nǣ oya sūtraya īḷan̆gaṭa bahina vami
pañcakkhandha가 [목을 가다듬음] dukkhakkhandha가 아니라는 diṭṭhi를 퍼뜨린 뒤에, '여기 Tipiṭaka에, 이 Saṃyutta Nikāya에 Dukkha sutta가 있다. 이 sutta에 pañcakkhandha가 괴로움이라고 되어 있는데, 당신들은 어떻게 pañcakkhandha가 괴로움이 아니라고 하느냐'고 하면, '그럼 그 sutta는 잘라 버려라. 내 말이 옳다. 나는 그 sutta를 받아들이지 않는다'고 합니다.
dr̥ṣṭiya sadakama koccaradala kiyanavā nam buddha dēśanā piḷiganna kæmatiya. paṁcaskandhaya dukkhaskandhayayi kiyalā perilā tiyena sūtraya piḷiganna kæmatiya. mokada tamangē dr̥ṣṭiyak tiyenavā paṁca upādānaskandhayayi rūpa paṁcaskandhaya nemeyi kiyalā. oyatana innakan ætta tōrāganna bæhæ. ahana ahana pudgalayak mulā venna.
diṭṭhi에 대한 집착이 얼마나 강한지, Buddha의 가르침을 받아들이려 하지 않습니다. pañcakkhandha가 dukkhakkhandha라고 적힌 sutta를 받아들이려 하지 않습니다. 'pañcupādānakkhandha이지 pañcakkhandha가 아니다'라는 자기 diṭṭhi가 있기 때문입니다. 거기 머무는 한 진실을 가려낼 수 없습니다. 듣는 사람마다 미혹됩니다.
mama mēka kiyanna hētuvaṭa vennē mǣta davasakadī ektarā paṇḍita mahatmaya kægilā mātta gæna katā karalā maṭa uganna giyā maṭa dænaganna kiyalā. ē monavā karannada mama kalpanā karagena innam mē manussayāṭa mama kohomada ætta kiyannē.
내가 이 말을 하는 까닭은, 최근 어떤 학자분이 와서 이 문제를 두고 나를 가르치려 들었기 때문입니다. 어쩌겠습니까. 나는 이 사람에게 어떻게 진실을 말해 줄까 생각하며 있었습니다.
hinhā metanin bit velā gihillā hānaṭa an̆ḍanna venna gānṭa āvā mā tava kivvānam æn̆dena hindā āva sadda.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
hāmuduruvō æṭa dæna gattā nam ēvalema puṭuva maṭa dīlā pimaṭa bahinavā tiya. dæn mama mokak kiyanna
'스님이 제대로 알았다면 그 자리에서 의자를 내게 내주고 내려왔을 것'이라는 식이었습니다. 이제 내가 무슨 말을 하겠습니까.
pudgalatvayan vivēcanaya karanna hon̆da næti nisā mama kenā nopivvē mona siddhiya ohoma ekak bohōma ihaṭa vuna ekin gihillā
사람을 비판하는 것은 좋지 않으니 그분이 누구인지는 말하지 않겠습니다. 그 일은 아주 격하게 흘러갔습니다.
hāmuduruvō væṭenavā væṭenna tiyennē vantivalaṭa tava katā kaḷā nam kan̆duru væk karanavā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ēka hindā tamayi mama nikan hiṭiya. mama kalpanā karanavā anē bōdhayaṭa kohomada mama kiyā tiyennē kiyalā mama kalpanā karalā. ē ara hitalā tiyennē maṭa koṭāganna danna nætuva mama balāgena kalpanā karanavā kiyalā. ēka monavā karannada? ehema dr̥ṣṭikatkaya veenavā. itin karanna dēk nǣha kiyalā.
그래서 나는 그저 가만히 있었습니다. 나는 '아, 이 사람에게 어떻게 깨달음을 말해 줄까' 하고 생각했습니다. 그런데 그는 내가 대답할 줄 몰라 쳐다보며 생각만 하고 있다고 여겼습니다. 어쩌겠습니까. diṭṭhi에 그렇게 사로잡혀 있으니 할 수 있는 것이 없습니다.
itin budurajāṇan vahansē dēśanā karapu sūtrayaṭa navā maṭa kiyanavā puḷuvan nam abhiyōgayak karalā kiyā nam paṁcaskandhaya dukkhaskandhayak kiyalā kivpu sūtrayak cittakin pennanna ga.
그러면서 'Buddha께서 가르치신 sutta 가운데 pañcakkhandha가 dukkhakkhandha라고 한 sutta가 있으면 보여 달라'고 도전하듯 말했습니다.
itin maṭa oya tīra oya æda ædā inna bæhæ. mokada kenekuṭa yathābōdhaya labā gænīmaṭa mama dænagattā dharmānukūlava dænagatta avabōdhayen dharmaya vitha karalā tiyenavā misā. hatara kotanada tiyennē, atanada tiyennē metanada tiyennē kiyalā ōē kālaya gata karanna bæ. ē nisā dænagattā ara dænagata yutta sitkē tiyeena dē pelā tiyenavā. menna mēkayi pelā tiyennē.
그런데 나는 그런 실랑이로 시간을 끌 수 없습니다. 누군가가 있는 그대로의 깨달음을 얻도록, 내가 dharma에 맞게 안 깨달음으로 dharma를 풀어 설명할 뿐, 어느 책 어디에 있는지 찾느라 시간을 보낼 수는 없기 때문입니다. 그래서 알아야 할 것, 경전에 담긴 것을 펼쳐 보였습니다. 바로 이것이 펼쳐 보인 것입니다.
itin hētu nætuva pelā denavā. hētu pælakoṭa menna dukkhaskandhaya kiyannē mēkayi. onna paṁcaskandhaya dukkhaskandhaya kiyalā tērum ganna bæri eka avidyāva. ē avidyāva nisā mokada karannē dukkhaskandhaya tōraganna bærivelā tiyennē.
까닭 없이 펼쳐 보이는 것이 아닙니다. 까닭을 들어 펼치면, dukkhakkhandha란 이것입니다. pañcakkhandha가 dukkhakkhandha임을 알아듣지 못하는 것이 avijjā입니다. 그 avijjā 때문에 dukkhakkhandha를 가려내지 못하게 된 것입니다.
oya paṁcaskandhaya ektarā upayat tiyenavā. ē paṁcaskandhaya āśvāda svabhāvayak, priya svabhāvayak, madhura svabhāvayak tiyenavā. ē priya svabhāvaya madhura svabhāvayan nætnam lōka satvayō ælenavada kiyalā budurajāṇan vahansē ahannē. lōka satvayō mēka ævætma næṭa ælennē ōvāyē priyē svabhāvayak, madhura svabhāvayak æti nisā.
그 pañcakkhandha에는 일종의 윤기도 있습니다. pañcakkhandha에는 assāda의 성질, 사랑스러운 성질, 달콤한 성질이 있습니다. Buddha께서는 '그 사랑스럽고 달콤한 성질이 없다면 세상 중생이 들러붙겠느냐'고 물으십니다. 세상 중생이 이것에 들러붙는 것은 거기에 사랑스럽고 달콤한 성질이 있기 때문입니다.
ohin hæn̆gavicca ādīnavayak tiyenavā. oya ādīnavaya dækkaṭa passē āya innavada midenna nætuva tiye. ādīnavayak tiyena nisāma ādīnavaya dækka nisāma oya paṁcaskandhaya midenavā. āśvādayak æti nisāma ādīnavaya dækvena næti nisāma paṁcaskandhaya ælenavā. ælīma nisā satvayā goḍanægilā anātha velā duk gamana tuḷan karagannā.
그 속에 숨겨진 ādīnava가 있습니다. 그 ādīnava를 본 뒤에도 벗어나지 않고 있겠습니까? ādīnava가 있기 때문에, ādīnava를 보았기 때문에 pañcakkhandha에서 벗어납니다. assāda가 있고 ādīnava를 보지 못하기 때문에 pañcakkhandha에 들러붙습니다. 들러붙음 때문에 중생이 만들어져, 어찌할 바 모른 채 괴로움의 길을 갑니다.
dæn mēka hon̆daṭa tōraganna ōnē. saṁkitna paṁca upādānaskandhā dukkhā kivvā eka koṭasak allaga paṁca upādānaskandhayayi duka paṁcaskandhaya nemeyi kiyalā pacarā upādānaskandhaya duka vidyāmāna kaḷā. paṁcaskandhaya paṁcaskandhayē svabhāvaya allanna giyahama vidyāmāna. etakoṭa tamayi duka vinīta siddha tiyennē. anna ēka tamayi dukkha vēdanāvak dænnē.
이제 이것을 잘 가려 알아야 합니다. 'saṃkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā'라고 하신 한 대목만 붙잡아 'pañcupādānakkhandha가 괴로움이고 pañcakkhandha는 아니다'라고 퍼뜨렸습니다. upādānakkhandha는 괴로움을 드러나게 했습니다. pañcakkhandha의 성질을 붙잡으러 갈 때 드러났습니다. 그때 괴로움을 겪게 됩니다. 바로 그것이 괴로운 vedanā로 느낀 것입니다.
saṁgnāvaṭa hæn̆dunnē onna ōkayi. itin avidyāven tr̥ṣṇāven mulā vecca lōka satyayā ævilā duka dannavā duka han̆dunavā. duka dænenavā. dænicca nisā dukayi kiyannē neveyi kiyalā dannavā. duka hæn̆denavā. mē mē vagē duka enna kiyalat kiyanavā.
saññā로 알아본 것도 바로 그것입니다. 그래서 avijjā와 taṇhā에 미혹된 세상 중생이 와서 괴로움을 안다, 괴로움을 알아본다고 합니다. 괴로움이 느껴지고, 느꼈기 때문에 괴로움이라고 압니다. 괴로움을 알아봅니다. '이러이러한 괴로움이 온다'고도 말합니다.
namut eyā dækkē nættē mokakda pragnāvaṭa menna mēvā mē ākārayen duk nisā kaltiyā dænagatta. kalpiyā dænagena hiṭiyā nam mēvayē svabhāvayen mēkayi kiyalā. ē ē mohotē aramuṇu venakoṭa menna dukakma aramuṇu vuṇā. allaganna giyot ōka vitara vuṇā.
그러나 그가 보지 못한 것은, 이것들이 이러이러하게 괴로움이라는 것을 paññā로 미리 아는 것입니다. 이것들의 성질이 이렇다고 미리 알고 있었다면, 그때그때 대상이 될 때 '여기 괴로움 자체가 대상이 되었구나, 붙잡으러 가면 이렇게 된다'고 알았을 것입니다.
mē lōkē sæpak aramuṇu karanna ekak nǣhæ. sæpayi kiyalā aramuṇu karannē māyāva. dukaṭa hētukāraka vannā vū dukkaṭa hētena duk svabhāvayak māyāvakin væhilā tiyenavā. nodannakama nisā, mōḍakama nisā, yathābōdhaya næti nisā. hon̆dayi kiyalā allanna giyāma birida siddha venavā.
이 세상에 즐거움으로 대상 삼을 것은 없습니다. 즐겁다고 대상 삼는 것은 māyā입니다. 괴로움을 일으키는 괴로운 성질이 māyā로 덮여 있습니다. 모르기 때문에, 어리석기 때문에, 있는 그대로의 깨달음이 없기 때문에 좋다고 붙잡으러 가면 겪게 됩니다.
mē kaltiya dænaganna ōnē rūpaṁ dukkhaṁ, vēdanā dukkhā, saṁgnā dukkhā saṁkhārā dukkhā viññāṇaṁ dukkhanti mēka āvarjanaya karalā āvarjanaya karalā mē svabhāvaya mokakda kiyalā manāsē gī karanakoṭa dakinavā. menna meyā dukgoḍaval allanna giyot tamayi vennē.
이것을 미리 알아야 합니다. 'rūpaṃ dukkhaṃ, vedanā dukkhā, saññā dukkhā, saṅkhārā dukkhā, viññāṇaṃ dukkhan'ti.' 이것을 거듭거듭 되새겨 이 성질이 무엇인지 잘 마음에 두면, 괴로움 더미를 붙잡으러 가면 이렇게 된다는 것이 보입니다.
gindarē piccana svabhāvaya tiyenavā. mama ælluvak nætat gindarē svabhāvaya ēkamayi. ē svabhāvaya danna nætuva ata gahanna giyot mokada vennē? ata puccā ganna venavā. ata gahapu nisā gindara hærāda nætnam gindara hærapicca nisā ata daraha picca vuṇāda? ata dāma nisā gindara picca ekak vuṇē næha. ginna svabhāvayak tibuṇat davana tavana svabhāvayak.
불에는 태우는 성질이 있습니다. 내가 잡지 않아도 불의 성질은 같습니다. 그 성질을 모르고 손을 대면 어떻게 됩니까? 손을 데게 됩니다. 손을 댔기 때문에 불이 태우게 되었습니까, 아니면 불이 태우는 것이라서 손이 데었습니까? 손을 댔기 때문에 불이 태우는 것이 된 것은 아닙니다. 불에는 본디 태우고 달구는 성질이 있었습니다.
ata dæmmahama mokada vunē? ata pittanē mokada? ginna tuḷa davana svabhāvayak tibicca nisā tamayi ēkaṭa atu danna gihama hittē. ē dukaṭa hita gavottara vennē siddha. gindara tuḷa davara savarana svabhāvayak tiyenavā oyāgē rūpa tuḷa tiyenavā duk æti kara svabhāvaya. ēka tamayi dukkha svabhāvaya tiyennē hētu.
손을 대니 어떻게 되었습니까? 손이 데었지요. 왜입니까? 불 안에 태우는 성질이 있었기 때문에 거기 손을 대니 데었습니다. 그 괴로움에 닿게 됩니다. 불 안에 태우고 달구는 성질이 있듯이, 당신의 rūpa 안에는 괴로움을 일으키는 성질이 있습니다. 그것이 dukkha 성질이 있다는 까닭입니다.
nuvaṇin tērum gatta nam mē rūpaya næ mē rūpayē dukkha svabhāvayen yuttayi kiyalā. appattiya mama ōkē æna nilagahanna yannē næ. ōka mama karaganna bayi karaganna yannē næ. mama karaganna baya karaganna giyot mokada vennē? ē svabhāvayaṭa gōcara venam vinitinda siddha venavā. menna mēka dænagatta kenāṭa duken nidahas vīmē mādhya.
지혜로 '이 rūpa는 dukkha 성질을 지녔다'고 알아들었다면, 나는 거기 들러붙으러 가지 않습니다. 그것을 나로, 내 것으로 만들러 가지 않습니다. 나로, 내 것으로 만들러 가면 어떻게 됩니까? 그 성질에 닿아 겪게 됩니다. 이것을 아는 이에게는 이것이 괴로움에서 벗어나는 길입니다.
ē ē vastuva dukkha svabhāvaya tērum gattā nam tērum gatta kenāṭa mokada vennē? eyā dukkha svabhāvaya tērum gattā pragnāven anna ara dukkhārya satyaya vædalā.
각 대상의 dukkha 성질을 알아들었다면, 알아들은 이는 어떻게 됩니까? 그는 paññā로 dukkha 성질을 알아들었습니다. 그것이 dukkha ariya sacca를 깨친 것입니다.
ōka tērum gattē næti kenā ōka æhila gahanna kiyalā hitannam dukgāhira ghōcara velā hitan anēvara dukayi anēvara dukayi kiyalā kiyannam duka dukkha vēdanāvayi dukkha saṁgnāvayi deka matu karagatta. ēka pr̥tagatnayagē gatiya.
그것을 알아듣지 못한 이는 거기 들러붙다가 괴로움에 닿으면 '아이고 괴롭다, 아이고 괴롭다' 하며 괴로운 vedanā와 괴로움의 saññā 두 가지를 드러냅니다. 그것이 puthujjana의 모습입니다.
dæn duka nam mokada karanna ōnē? mokenda duka anna monavā karannin duka dænaga menna mē rūpa allanna gihillā. ēvā balanna gihillā. ehenam allapu ekavat badapu ekavat nemeyi dukagena dunnē. allapuvahama badapuvahama allapu badapu ekē tinnā vū duk svabhāvayaṭa gōcara venna siddha vuṇā. ē nisā duka vil siddha vuṇē. menna mēka dænagattā nam budu daha kotanakat mēka viruddha næha. sæpas dænagannē otana
그러면 괴로움이라면 무엇을 해야 합니까? 무엇으로 괴로움을 알았습니까? 이 rūpa들을 붙잡으러 가고 그것들을 쳐다보러 가서입니다. 그렇다면 붙잡은 것이나 껴안은 것이 괴로움을 준 것이 아닙니다. 붙잡고 껴안았을 때 그 붙잡고 껴안은 것에 있던 괴로운 성질에 닿게 되었고, 그래서 괴로움을 겪게 되었습니다. 이것을 안다면 Buddha의 가르침 어디에도 이것과 어긋나는 것은 없습니다. 즐거움을 안다는 것도 거기서입니다.
iyokut dækaganna ōna. ehenam mēka dænagannaṭa kohomada dænagannē?
그것도 보아야 합니다. 그렇다면 이것을 어떻게 압니까?
koccara kivvat mē priya svabhāvayen madhura svabhāvayen væhilā tiyena lōkaya ē priya svabhāvaya madhura svabhāvayana opaṭṭama nisā abhyantarayē tibennā vū ādīnava inna ēka væhilā tiyenavā. kellæmaṭa hadalā tiyenavā lassana puṁci rōs ekak. ætulen tiyenavā bōmbayak. sviṭac eka dæmmot ē paḷatama vināsayi kuralalā gihillā.
아무리 말해도, 이 사랑스럽고 달콤한 성질로 덮인 세상은 그 사랑스럽고 달콤한 윤기 때문에 안에 있는 ādīnava가 덮여 있습니다. 장난감처럼 작고 예쁜 장미를 만들어 놓았는데 안에는 폭탄이 있습니다. 스위치를 켜면 그 자리가 박살 나 버립니다.
pārahi piyā tiyenavā puṁci ḷamaya kotenṭa yanavā. ætulē tiyena eka dannē næhæ. piṭipēnē tōcca eka vagē pēicca eka pēnavā. hari hon̆da
그것을 길가에 두었는데 어린아이가 그리로 갑니다. 안에 있는 것은 모릅니다. 겉에 보이는 것만 봅니다.
ellamlam bu hora kāgena gihilā mēka dannavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
æyi gattē? piṭin tanicca upē eyā dækē nǣ ēka bōmbayak kiyalā ēka hellan balluvā kiyalā siṭin tibiccā oen dækkalā. opaya hari aragena mēka pāvicci karanna giyahama jīvitaya vināśa venavā.
왜 집어 들었습니까? 겉에 바른 윤기 때문입니다. 그는 그것이 폭탄인 줄 보지 못하고 겉의 윤기만 보았습니다. 윤기만 보고 그것을 쓰려 들면 목숨이 망가집니다.
menna mē vagē mē lōkē mana vaḍana dēval. mana vaḍana rūpa mana vaḍana śabda mana vaḍana gandha mana vaḍana rasa, mana vaḍana ikpadgada kiyalā kiyannē. onna mē opē oya open vaṭa karalā ætulē tiyennē hapayak. onna ōkayi dækalā næ. upen vaṭa karalā hapayak tiyena bava dækka davasaṭa yathābōdhaya læba.
이처럼 이 세상의 마음을 끄는 것들, 곧 마음을 끄는 rūpa, 소리, 냄새, 맛, 닿음이라 하는 것 — 이것이 윤기입니다. 그 윤기로 둘러싸인 속에 있는 것은 독사입니다. 그것을 보지 못했습니다. 윤기로 둘러싸인 속에 독사가 있음을 본 날 있는 그대로의 깨달음을 얻습니다.
anna duka tiyennē mokēda? duk ga duk monavada duk guluvan monavada kiyalā dænagattuṭa dukkha piḷiban̆da avabōdhaya. menna dukkha ārya satya
그러면 괴로움은 어디에 있습니까? 괴로움 더미가 무엇인지 아는 것이 dukkha에 대한 깨달음입니다. 이것이 dukkha ariya sacca입니다.
ehenam api hæmallen dakinna ōnē allanna issellā badanna issellā. ē allanna hadannē badanna hadannē āpayakin ohalā pavatvana kapayak mē dīlā. ōka allanna giya tamayi kæpenna vennē. gæṭenna vennē. ara duka matuvelā innē. kalva ōka dænagattā nam kaldiyāva ǣt venavā ohu duken nidaha. ohu āyagē hæḍat dukaṭa koṭu karanna bæha.
그러니 우리 모두 붙잡기 전에, 껴안기 전에 보아야 합니다. 붙잡으려 하고 껴안으려 하는 것은 윤기로 덮어 둔 뱀입니다. 그것을 붙잡으러 가야 물리게 되고 부딪치게 됩니다. 그때 그 괴로움이 드러납니다. 미리 그것을 알았다면 미리 멀어지니 그는 괴로움에서 벗어납니다. 그를 다시는 괴로움에 가둘 수 없습니다.
menna mēkayi kramaya. ōka dakinnē nætuva mokaṭada kiyannē? pirisāvak santōsayen bāragannā kiyalā ē mahattayaṭa maṭa koḷayak dīlā.
이것이 방법입니다. 이것을 보지 않고 무엇을 말하겠습니까? 그 사람은 기쁘게 받아 달라며 내게 종이 한 장을 주었습니다.
penveni saha duka vennē allaganna itin eyāgē balanna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
hæbæyi budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā vyādhipi dukkhō maraṇantipi dukkhaṁ mē vyādhiya dukak. ēkē yathārthaya dænagattā
그런데 Buddha께서는 'byādhipi dukkho, maraṇampi dukkhaṃ', 이 병도 괴로움이라고 가르치십니다. 그 참모습을 알았다면,
monavā nisāda mē hinbisāva āvē. ēka dukannē næ. dukak nuvanānahama vin̆dinna siddha vennē næti. pin vin̆dinavā saddayatu inda vindanē nidak hæḍunahama
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dænan ganna epā dænagattot sudu mārakayak enavā gaṇan ganna gaṇan ganna epā māraken pērenna bæ. gīdaraṭa piṭenavā gaṇan ganna epā gaṇan gattot dukaṭaka
'알려고 하지 마라, 알면 괴로움이다. 죽을병이 와도 마음 쓰지 마라.' 마음을 쓰지 않는다고 죽을병에서 벗어날 수는 없습니다. '불에 타도 마음 쓰지 마라, 마음 쓰면 괴로움이다'라고 합니다.
mē hariyayida katāva
이것이 옳은 말입니까?
maha ginnakaṭa piccenna gaṇan ganna epā gaṇan gattu duka kiyalā. dæna gatta næ duka næha kiyalā. itin ættada kācana duka næha. dænagatta næ kiya mama gaṇan ganna hæṭi hari. piṭīmē duka ennē næda. dænagattā næ.
'큰 불에 타도 마음 쓰지 마라, 마음 쓰면 괴로움이다. 알지 못하면 괴로움이 없다'고 합니다. 그러면 정말 괴로움이 없습니까? '나는 알지 못한다, 마음 쓰지 않는다'고 합니다. 좋습니다. 그러면 타는 괴로움이 오지 않습니까? 알지 못했을 뿐입니다.
itin mē vagē dharmaya piḷiban̆da tērum ganna aligē pættaṭak ata gālā balalā aliyāva vaṁgeri goḍēdī āvā vagē ohoma katā kiyanavā. itin api hæmadēma parasā dharmaya vāgē pēna sūkṣama tæn valin adharmayak dharmaya kiyalā matu karana tiyenavā. mē vagē api hon̆daṭa prasāda ōnē.
이처럼 dharma를 알아듣는다며, 코끼리의 한쪽만 손으로 더듬어 보고 코끼리가 이렇다고 말하듯 이야기합니다. 그래서 dharma처럼 보이는 미묘한 곳에서 adharma를 dharma라고 드러내는 일이 있습니다. 이런 것을 우리는 잘 살펴야 합니다.
budurajāṇan vahansē dēśanā karannē mē lōkē kesagat taram pramāṇayakvat dukak næti senak tiyenavā nam mahaṇeni tathāgatayan vahansē lōkē pahaḷa vennē nǣhæ. dharma dēśanāvak ennē næha. æyi? satvayāṭa etana inna puḷuvan. ēka panavanna puḷuvan.
Buddha께서는 '이 세상에 털끝만큼이라도 괴로움이 없는 곳이 있다면, bhikkhu들이여, Tathāgata는 세상에 나타나지 않는다. dharma의 가르침도 나오지 않는다'고 하십니다. 왜입니까? 중생이 거기 머물 수 있기 때문입니다. 그것을 내세울 수 있기 때문입니다.
dukak kenak mē lōkē tiyenavada satvayāṭa panavanna puḷuvan etek velā inna satāyan vahansē mē lōkē pahaḷa venna hētu vunē. dharmaya dēśanā karanna hitunē. mārayen kesāgat taram pramāṇayakvat dukak næhæ kiyalā pennanna puḷuvan. duk næti deyak mē lōkē pennanna bæ. pævætma tuḷa tavat ē nisā. duk næti aya pennanna.
이 세상에 괴로움 없는 곳이 있어 중생에게 내세울 수 있다면 그럴 것입니다. Tathāgata께서 세상에 나타나신 까닭, dharma를 가르치려 하신 까닭은 털끝만큼도 괴로움 없는 것이 없음을 보이기 위해서입니다. 이 세상, 이 존재 안에서 괴로움 없는 것은 보일 수 없습니다. 그래서입니다. 괴로움 없는 것을 보여 보라고 하십시오.
dæn mē kiyana katāvaṭa kohomada galapannē aragena ekak. rūpa dukak nemeyi, vēdanā dukak nemeyi, saṁgnā dukak nemeyi, saṁkhāra dukak nemeyi viññāṇa dukak nemeyi allā gattot vitarayi dunna.
그렇다면 이 이야기를 어떻게 맞추겠습니까? 'rūpa는 괴로움이 아니다, vedanā도, saññā도, saṅkhāra도, viññāṇa도 괴로움이 아니다, 붙잡을 때만 괴로움이다'라고 한다면,
dæn mē vidiṭa kiyanna giyāṭa passē buddha dēśanā pæṭa duda
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ēvā sukha bava danna nætika tamayi avidyāva. danna næti nisā tamayi ēka allanna yannē. phala gæṭiyā ginna kiyannē piṭena ekak bava danna næti nisā gaṇan ganaturu payinna. piṭē pēna bællē tiyena lassana pa nisā ohu hitannē lassana ekak. pænalā dik tiyenavā.
그것들이 괴로움인 줄 모르는 것이 avijjā입니다. 모르기 때문에 그것을 붙잡으러 갑니다. 불나방은 불이 태우는 것임을 모르기 때문에 뛰어들어 탑니다. 겉에 보이는 불꽃의 아름다운 빛 때문에 그는 아름다운 것이라 여기고 뛰어듭니다.
menna mē vagē gindaya svabhāvaya dævena dævena svabhāvaya vāgē lōkayē pævætmē tiyena hæma dēkama svabhāvaya mokakda dukkha svabhāvaya.
이처럼 불의 성질, 태우는 성질처럼, 세상 존재 안에 있는 모든 것의 성질은 무엇입니까? dukkha 성질입니다.
ē duk svabhāvaya tiyena yamak allan giyot mokada vennē? ēken urumē midinna siddha venavā. ēken midenna bæ. midennē nam mokada karanna ōnē? allanna issellā kal tiyā dænagena inna ōna ōvā duk svabhāvayaṭa ayiti. ōvā duk [ugura kǣrīma] goḍaṭa ayitiyi. dukkhaskandhayaṭa ayiti. dukkhaskaskandhayaṭa ayit bava kal tiyā dænagattā nam menna mēka pragnāven dænaganna.
그 dukkha 성질이 있는 것을 붙잡으러 가면 어떻게 됩니까? 그 결과를 물려받게 되고 거기서 벗어날 수 없습니다. 벗어나려면 무엇을 해야 합니까? 붙잡기 전에 미리 알아야 합니다. 이것들은 dukkha 성질에 속한다, 괴로움 [목을 가다듬음] 더미에 속한다, dukkhakkhandha에 속한다. dukkhakkhandha에 속함을 미리 알았다면 이것을 paññā로 아는 것입니다.
hæbæyi lōkē ōka pennavā denna budupiyāṇan vahansē pennātuḷu mē pævætma tuḷa tiyena siyaluma dēval duk svabhāvayen yuktayi kiyā lōkē kiyā dunna śāturuvayek næti nisā. ōka atæralā vargayaṭa palayalā etana sækayi tiyenavā. ōka atlā brahmaṇa ḷan̆gaṭa palayalā etana sæpayi tiyenavā. mehema tænin tæna sæpa kæn tiyenavā.
그런데 세상에 이것을 보여 준 것은 Buddha뿐입니다. 존재 안의 모든 것이 dukkha 성질을 지녔다고 세상에 가르친 다른 스승이 없기 때문입니다. '이것을 버리고 하늘나라로 가라, 거기 즐거움이 있다', '이것을 버리고 Brahmā 곁으로 가라, 거기 즐거움이 있다' — 이렇게 곳곳에 즐거움이 있다고 했습니다.
yathārthaya balahama tun lōkayē kisima tænaka sæpayi allan deyak nǣ. duk svabhāvayen pirilā tiyenavā. dukkō lōkaya padicitā. mē lōkaya dukaya pihillā tiyeenavā.
참모습을 보면 세 세계 어디에도 즐거움이라고 붙잡을 것이 없습니다. dukkha 성질로 가득 차 있습니다. 'dukkhe loko patiṭṭhito', 이 세상은 괴로움 위에 서 있습니다.
itin mēka api dænaganna ōnē. dænagænīma velā ipada karanna ōnē. ē duka dænagannē kohomada? ēka duk svabhāvayen yuktayi kiyalā dænagannē kohomada? ēkē svabhāvayak tiyenavā.
그러니 이것을 우리가 알아야 합니다. 앎이 생겨야 합니다. 그 괴로움을 어떻게 압니까? 그것이 dukkha 성질을 지녔음을 어떻게 압니까? 거기에는 어떤 성질이 있습니다.
mokakda karagani svabhāvaya? mē lōkayē yamak yam tænaka goḍanæguṇāna ē goḍanægicca siyaluma ēvara kiyannē sammata ætta goḍanægilā nǣ. sadāsamika deyak lōkē hædilā næ. goḍanægunam ara yam tænaka hētuvakin goḍanægicca tiyenavā.
그 성질이 무엇입니까? 이 세상에서 무엇이 어디서 만들어지든, 만들어진 모든 것은 관례(sammuti)일 뿐입니다. 참으로 만들어진 것은 없습니다. 영원한 것은 세상에 만들어진 적이 없습니다. 만들어졌다면 어딘가에서 원인으로 만들어진 것입니다.
hētuvak nisā yamak goḍanæguṇa nam goḍanægicca mohotē paṭan genna ēkaṭa urumayak tiyenavā vipariṇāmayaṭa pat venavā. ēkē avasānaya væḍasīma ē sammataya keḷavara venavā.
원인 때문에 무엇이 만들어졌다면, 만들어진 순간부터 vipariṇāma를 물려받습니다. 그 끝은 사라짐이고, 그 관례가 끝납니다.
lōkē haṭagannē vidyāmānayen gata piḷiban̆da vēvā, hita piḷiban̆da vēvā, lōkayē tepadu ākāra vēvā. yamak goḍanæguṇā nam hētuvakin goḍanæguṇā. ē goḍanægicca velēm mokada vennē? ēkē vipariṇāmayaṭa pat vīma oruma ayi kiyalā. vipariṇāmayaṭa pat velā yam vænasīmak ædda ōka tamayi svabhāvaya.
세상에 일어나는 것은 몸에 대한 것이든 마음에 대한 것이든 세상의 어떤 모습이든, 무엇이 만들어졌다면 원인으로 만들어졌습니다. 만들어진 그때부터 어떻게 됩니까? vipariṇāma를 물려받습니다. 변해서 사라짐이 있다면 그것이 성질입니다.
ehenam meban svabhāvayak æti yam kenek kæmættak æti karagattā nam ēka maṭa ōna hæṭiyaṭa vēvā kiyalā. menna mēka siddha novenna ōna. lōka satyayā bæn̆dinna avidyāvē nigamanaya mokakda
그런 성질을 지닌 것에 대해 누가 '내 뜻대로 되어라', '이것은 일어나지 말아야 한다' 하는 바람을 일으켰다면, 세상 중생을 묶는 avijjā의 판단은 무엇입니까?
ehema venna bǣ maṭa ōna hæṭiyaṭa ēvā. maṭa ōna hæṭiyaṭa tiyāganna ōna. magē kæmætta karanna pavatvanna ōnē. kohomahari kramayak hoyanna ōna mēka hari hon̆dayi. yayi manāpayi yahapata menna mē mulā balāporottuva nisā lōka satyaya karannē kæmati pavatvanna balanavā ara vipariṇāmayaṭa patvelā vænasena goḍaval.
'그렇게 될 수는 없다, 내 뜻대로 되어야 한다, 내 뜻대로 두어야 한다, 내 바람대로 지녀야 한다, 어떻게든 방법을 찾아야 한다, 이것은 아주 좋다, 마음에 든다, 훌륭하다.' 이 미혹된 바람 때문에 세상 중생은 변해서 사라지는 더미들을 제 뜻대로 지니려 합니다.
vipariṇāmayaṭa patvelā vænasena nisā ēka nitya nǣha kiyanavā. nitya næti nisā dukayi kiyalā yamak ipira nætnam ēka dukayi kiyalā kiyanavā.
변해서 사라지기 때문에 그것을 nicca가 아니라고 합니다. nicca가 아니기 때문에 괴로움이라고, 무엇이든 한결같지 않으면 괴로움이라고 합니다.
hæbæyi avabōdhaya āvē næ koccara kivvat mokak nisāda? nitya næti nisā duk venna hētuva mokakda kiyalā bæri vunē isra nætnam duk vennē mona hētuvenda? ipira nǣ kivva mokakda ipira nætigē svabhāvaya mokakda yam mohotaka goḍanæguṇā nam goḍanægicca mohotē paṭan vipariṇāmayaṭa pat velā lanasīma mēkē svabhāvaya
그러나 아무리 말해도 깨달음은 오지 않았습니다. 왜입니까? nicca가 아니기 때문에 괴로움이 되는 까닭이 무엇인지 몰랐기 때문입니다. 한결같지 않으면 무슨 까닭으로 괴로움입니까? 한결같지 않다는 것은 무엇입니까? 한결같지 않음의 성질은 무엇입니까? 어느 순간 만들어졌다면 만들어진 순간부터 변해 사라지는 것, 그것이 이것의 성질입니다.
ē svabhāvaya venas karanna bæri ekakma ē dharmatāvaya ēkanāva ebantaya maṭa ōna hæṭiyaṭa pavatvanna ōnē māsayanasaya pævativā kæmati vū ada vadahasak æti karagena gattot menna mē kæmati sē pavatinnē næti kena duka lōka satvayā tiyenavā.
그 성질은 바꿀 수 없는 것이고, 그 dhammatā가 그렇습니다. 그런 것을 내 뜻대로 지녀야 한다, 내 바람대로 있어라 하는 생각을 일으키면, 뜻대로 있지 않는 그 괴로움이 세상 중생에게 있습니다.
kæmati sē pavatvanna balannē kæmati sē pavatvanna bæri ekak. kæmati sē pavatvanna bæri bava danna næti eka avidyāva.
뜻대로 지니려는 것은 뜻대로 지닐 수 없는 것입니다. 뜻대로 지닐 수 없음을 모르는 것이 avijjā입니다.
ēsāda nigamanaya karanavā mona kālin hari mona kenema ekin hari mama mēka mona kramayak upakramayak bæhari maṭa kæmatiya pavatvā ganna ōnē. avidyāven nigamanē oyi kæmati pavatnnē mēvā hariyi manāpayi. mēka āśvāda yana ekak. anna tr̥ṣṇāva vædunā. avidyāven tr̥ṣṇāven gatta nigamanaya tamayi kohomahari kæmati sē pavatvaganna ōna. oya adahasa
그래서 판단합니다. '언젠가는, 어떻게든, 무슨 방법 무슨 꾀를 써서라도 내 뜻대로 지녀야 한다.' 이것이 avijjā의 판단입니다. '뜻대로 지닐 수 있다, 이것은 좋다, 마음에 든다, 이것은 달콤한 것이다.' 거기서 taṇhā가 들어왔습니다. avijjā와 taṇhā로 내린 판단이 '어떻게든 뜻대로 지녀야 한다'는 것입니다.
kæmati sē pavatvanna bædu mokakṭada mohotin mohotakin gavilā upariṇāmayaṭa patvena væsena dharmatāvaya anna lōka dharmatāvaya svabhāvaya eham lōka dharmatāvaya mohoten mohotaka givilā uparinākayaṭa pat velā vænasana ēvāma goḍanægenavā nisā. sadāva kaṭatvayak lōkē goḍanægennē nǣhæ. goḍanægenna hētu næ.
그 생각대로 뜻대로 지닐 수 없는 까닭은 순간순간 닳아 변해서 사라지는 dhammatā 때문입니다. 그것이 세상의 dhammatā, 세상의 성질입니다. 세상의 dhammatā에서는 순간순간 닳아 변해 사라지는 것만 만들어지기 때문에 영원함은 세상에 만들어지지 않습니다. 만들어질 까닭이 없습니다.
lōkayē yam tænaka gata piḷiban̆da hō hita piḷiban̆da lōkaya paban tænakan̆du ākārayak hō gonnanæguṇā. vipariṇāmayaṭa pat velā vænasena nikan goḍanægenavā misak. adāgamika vastuvak goḍanægenna dharmatāvayak nǣha kiyalā dharmaya yatāsin dækka nam menna meyāṭa kiyanavā dharmaya dharmaya hæṭiyaṭa dækkā. onna lōka dharmaya dækkā.
세상 어디서든 몸에 대한 것이든 마음에 대한 것이든 세상의 어떤 모습이 만들어졌다면, 변해서 사라지는 것만 만들어질 뿐입니다. 영원한 것이 만들어지는 dhammatā는 없다고 dharma를 있는 그대로 보았다면, 그를 두고 dharma를 dharma로 보았다고 합니다. 세상의 dharma를 보았습니다.
mē lōka dharmaya kiyā denna kenek hiṭiya næhæ budupiyāṇan vahansē lōkaya pahala menna lōka hæṭiyaṭa pennā denavā. anik okkoma ṭika næ kævatilā.
이 세상의 dharma를 가르쳐 줄 사람이 없었습니다. Buddha께서 세상에 나타나 세상을 있는 그대로 보여 주십니다. 다른 이들은 모두 거기 이르지 못했습니다.
oya ṭika hon̆da nǣhæ menna mē ṭika hon̆dayi kiyalā ēkaṭa śāstavādaya pan vunā samahara aya koṭasak istirayi. goḍanæguma goḍanægunā yāyayi ōka venas vennē. ē koṭasē svargaya ehema nætnam baba brahma lōkē næ brahma ḷan̆ga sadāgatakatvaya sāratvaya menna mehema tænaka tiyenavā kiyannē lōkē pærætmaṭa mulāven nigamanayak.
'이 부분은 좋지 않고 저 부분은 좋다'고 해서 sassatavāda가 생겼습니다. 어떤 이들은 일부는 영원하다고 했습니다. 만들어진 것 가운데 어떤 것은 변하지 않는다, 하늘나라나 Brahmā 세계, Brahmā 곁에는 영원함과 알맹이가 있다고 하는 것은 세상의 존재에 대한 미혹된 판단입니다.
menna mē avidyāvē nigamanaya athærapu ekama uttamayan vahansē lovturā budupiyāṇan vahansē. anit siyalla ōma koṭasak hon̆da nǣ koṭasak hon̆dayi kiyana eka. ēkō sērama hon̆dayi kiyana kira. ehenam ekakvat okkoma boru kiyana kē giyā. oya katāva okkoma boru. ōvā væḍak nǣ.
이 avijjā의 판단을 버린 유일한 분이 세상을 넘어선 Buddha이십니다. 다른 모든 이는 일부는 좋지 않고 일부는 좋다고 하거나, 모두 좋다고 하거나, 아니면 모두 거짓이라는 쪽으로 갔습니다. '그런 이야기는 다 거짓이다, 쓸모없다.'
santōsayen kālā dīlā inna eka tamayi tiyennē hon̆da vidiyaṭa puḷuvan taram vidiyaṭa taram in̆dalā monavā karalā hari kamak næhæ hiṭiyaṭa kamak nǣhæ. ēka tamayi hon̆da. ohomat dr̥ṣṭiyakaṭa passē ucchēda dr̥ṣṭiya. mē śāsta dr̥ṣṭiyayi, ucchēda dr̥ṣṭiyayi meyādi dr̥ṣṭiyaṭa valaṭa bæhælā. lōkē ælilā gælilā
'즐겁게 먹고 마시며 사는 것이 전부다, 할 수 있는 만큼 좋게 살면 된다, 무엇을 하든 상관없다, 그게 좋다.' 이런 diṭṭhi가 uccheda diṭṭhi입니다. 이 sassata diṭṭhi와 uccheda diṭṭhi 같은 diṭṭhi에 빠졌습니다.
sadāsenitarak higena ēkaṭa bæn̆denna. oya katāva okkoma boru kiyanam midagena inna hiṭu mæta ivarava innakō. mehema nigamanaṭa vāhira vikr̥taya nigamanaṭa væsvā nisā. satyayaṭa væsē næ satyaya væena. satvaya satyākārayen pennannē eṭa uttama vahansē lovturā budupiyāṇan vahansē.
세상에 들러붙고 빠져 영원하다 여기며 묶이거나, '그런 이야기는 다 거짓이다' 하며 다 끝난 것처럼 지냅니다. 이렇게 판단에 빠진 것은 뒤틀린 판단에 갇혔기 때문이고, 진실에는 이르지 못했습니다. 진실을 진실 그대로 보여 주신 분은 가장 높은 분, 세상을 넘어선 Buddha이십니다.
ana nisā unvahansē pennuvā oya balāporottu vena adahak kavuru monavā kivvada? mē lōka svabhāvaya lōka dharmatāvaya mokakda? hētuvak nætuva yamak goḍanægennē næha. goḍanæginna hētuva hētuvak nisā goḍanæguṇa yamak æṭa nam vipariṇāmayaṭa patvelā vænasī yanavā ēka taramatāvaya ēkayi. vipariṇāmayaṭa pat velā væḍasenna næti deyak hētuvakin goḍanægennē næha. oya poḍṭak tērum ganna ōnē.
그래서 그분께서 보여 주셨습니다. 누가 무엇을 바라든 무엇을 말하든, 이 세상의 성질, 세상의 dhammatā는 무엇인가. 원인 없이 만들어지는 것은 없습니다. 만들어지는 데는 원인이 있습니다. 원인으로 만들어진 것이 있다면 그것은 변해서 사라집니다. 그것이 dhammatā입니다. 변해서 사라지지 않는 것은 원인으로 만들어지지 않습니다. 이 조금을 알아들어야 합니다.
dharmaya dakinnē otana pot kiyavalā nemeyi. pot vala tiyena bhāṣāva pāla karalā nemeyi. mokenda dharmaya tiyennē koheda? onna lōka dharma hētuvak nætuva lōkayayi kiyana tuḷa kisi deyak goḍanægennē næ. hētuvakin goḍanægena yamak ætda vipariṇāmayaṭa patvelā vænasīma uruma karagattaṭa deyak goḍanægenavā misak sadāsanika kaṭiyak goḍanægenna næ.
dharma를 보는 것은 책을 읽어서가 아닙니다. 책에 있는 말을 외워서가 아닙니다. dharma는 어디에 있습니까? 바로 세상의 dharma입니다. 원인 없이 세상 안에서 아무것도 만들어지지 않습니다. 원인으로 만들어지는 것이 있다면 변해서 사라짐을 물려받은 것이 만들어질 뿐, 영원한 것은 만들어지지 않습니다.
menna ē paha. vipariṇāmayaṭa patvelā yaṭasī yana ekak hētuvakin goḍanægenavā. ōken lōkē goranægenavā. sajīvī ajīvī siyalu tæna goḍanægiccak tiyenavā okkoma tiriyayi.
바로 이것입니다. 변해서 사라지는 것이 원인으로 만들어집니다. 그것으로 세상이 만들어집니다. 살아 있는 것이든 아니든 어디서든 만들어진 것은 모두 그렇습니다.
sajīvī hō ajīvī kiyana kisima vastuvak hētuvak nætuva goḍanægicca ekak lōkē næ. hētuvakin goḍanægiccanam sadākatamikatvayak goḍanaganna bæha hētuvak goḍanægapudē. goḍanægū yamak kaæt nam ē mohotē nam pariṇāmayaṭa vipariṇāmayaṭa pat venavā. itin ēkaṭa parivartanaya vēgena parivartanaya vēgena gihillā ē sampataya avasāna venavā. ōka vasnna. menna mēkayi lōkē dharmatāvaya. menna lōka dharmaya.
살아 있든 아니든 어떤 것도 원인 없이 만들어진 것은 세상에 없습니다. 원인으로 만들어졌다면 영원함을 만들 수 없습니다. 만들어진 것이 있다면 그 순간부터 변해 갑니다. 그렇게 바뀌고 바뀌다가 그 관례가 끝납니다. 이것이 세상의 dhammatā, 세상의 dharma입니다.
oyien amatarava tavat lōkayā palavanavā kivvot oya katāven ivat venavā. [ugura kǣrīma] ēka mulāvak adahasak misak hētu væṭi katāvak neveyi. menna mē poḍḍa manāsē īyen kalpanā karalā balanna ōnē.
이것 말고 세상에 다른 것이 나타난다고 하면 이 이야기에서 벗어나는 것입니다. [목을 가다듬음] 그것은 미혹된 생각일 뿐 까닭이 있는 이야기가 아닙니다. 이 조금을 잘 생각해 보아야 합니다.
[ugura kǣrīma] dæn mama kivva dē tuḷa magē kivva dē tuḷa lōkayā kivva dē tuḷu ākārayen vidihaṭa pahaḷa vuṇat oya dharmatāvayē ikma vū deyak lōkayayi pahaḷa vennē næha. pævætma tava pahaḷa vena deyak nǣha kiyalā. hiyaākāra tērum gatta davasaṭa mokada vennē? ætta dækkā. lōkaya ætta dækkā. menna mē lōkē ætta dæka davasanāvē yathābōdhaya læba.
[목을 가다듬음] 이제 '나'라고 한 것 안에서도, '내 것'이라고 한 것 안에서도, 세상이라 한 것 안에서도, 어떤 모양으로 나타나든 이 dhammatā를 넘어선 것은 세상에 나타나지 않습니다. 존재 안에 달리 나타나는 것은 없습니다. 이것을 알아들은 날 어떻게 됩니까? 진실을 보았습니다. 세상의 진실을 보았습니다. 이 세상의 진실을 본 날 있는 그대로의 깨달음을 얻습니다.
ehenam mokada vennē? sadātana eka vastuvak lōkē hētuvakin pahaḷa vennē nǣ. hētuvakin pahaḷa vena siyalu dē vipariṇāmayaṭa pat velā yanavā. ehenam mama kæmati sē pavatvanna hæduvot ōvatuṭa maṭa siddha vennē dukaṭa gōcara vennē.
그러면 어떻게 됩니까? 원인으로 나타나는 영원한 것은 세상에 없습니다. 원인으로 나타나는 모든 것은 변해 갑니다. 그렇다면 내가 그것을 뜻대로 지니려 하면, 내게 일어나는 것은 괴로움에 닿는 것입니다.
ehenam mē yam piccaṁ nolabitampi dukkhaṁ iccasī pævæt yam tænaka nædda? onna ōka dukayi. anna vin̆dina dukē næhæ.
그러니 'yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ', 바라는 것을 얻지 못하는 것도 괴로움 — 바로 그것이 괴로움입니다. 겪는 괴로움이 아닙니다.
kæmati dē pavatinnē næti nisā mānasika vaśayen duk vinavā. anē ma koccara kæmatila mēka mehema pavatvā ganna anē mē daruva mōna nætuva hadāganna koccara nam mama mahansi vunāda koccara avavāda karāda bæri vuṇānadē. ūhiṭuvakkārayā vuṇānē.
바라는 것이 지속되지 않기 때문에 마음으로 괴로움을 겪습니다. '아, 이것을 이대로 지니기를 얼마나 바랐는데. 이 아이를 잘못되지 않게 키우려고 얼마나 애쓰고 얼마나 타일렀는데, 안 됐구나. 제멋대로인 녀석이 되어 버렸구나.'
avurudu 100k pissē dan̆galāduvaṭa igænve.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
mama balāporottu mehema deyak karalā dīlā hon̆da vivāsayak karalā dīlā nam pukāra karanalā pavulak ekatu karalā vædagat nǣ dǣ pavulak eka ekatu velā apē satyaya hataganna. ka anē vecca vēga hæṭiya. dæn mokakda
'나는 이런 것을 해 주고 좋은 혼인을 시켜 훌륭한 집안과 맺어 우리 체면을 세우기를 바랐는데, 아, 이렇게 되어 버렸구나. 이제 어쩌나.'
taman balāporottu vunāṭa mē lōkē kisima deyak tamā kæmati ākārayen pavatinnē næti lōkē. mama balāporottuvak æti velā tibuṇā hon̆da lassana dan̆guvek hadāgena hon̆daṭa udan velā, hon̆da vivāhayak karalā dīlā loku tænakaṭa gihillā lōkeṭat parasāram pennanna apē atya mēkayi kiyalā pennanna mānya loku tenak. saturen jīvat vena ekak. adahasa ōkayi. bæri deyak panti vecca adahasalā duk vidiha nēda?
자기가 바란다고 해도 이 세상의 어떤 것도 바라는 대로 있지 않는 세상입니다. '나는 바랐다. 좋은 아이를 키워 잘 공부시키고 좋은 혼인을 시켜 높은 자리에 올라 세상에 자랑하고, 우리 위세가 이렇다고 보여 주며 큰 자리에서 기쁘게 사는 것.' 생각이 그랬습니다. 될 수 없는 것을 바란 생각 때문에 괴로움을 겪는 것 아닙니까?
oya adahasa ærena ekak. oya duken nidahas venna.
그 생각을 놓아야 그 괴로움에서 벗어납니다.
matak vena matak enna anē mama mokak balāporottu vena anē mama mē meccara gæna mokada ahaval kāṭa bæri vuṇādē karaganna nætnam maṭa væḍak næhæ jīvat velā samājayaṭa muhuṇa dellat bæhæ mokut bæhæ væḍak næhæ. dæn itin maṭa mēka bæhæ. dæn itin haliyanavā, dævenavā, tavenavā papuva yaṭa hapa gannavā, havulanavā, rōstāgāṭanavā. ususu maranavā, n karanavā. dāhē inna.
자꾸 떠올립니다. '아, 내가 무엇을 바랐는데, 이렇게 애썼는데, 왜 아무개처럼 해내지 못했나. 그렇지 않으면 나는 살아도 소용없다, 사회에 얼굴을 들 수도 없다, 아무것도 못 한다.' 그래서 이제 타오르고, 애태우고, 가슴을 치고, 앓고, 화내고, 한숨 쉬며 지냅니다.
mē koccara kāleka værægenada mē dænagiṭa. mē avura pipāsayak jīvat velā mærenakan atara kāleka sundara lōkayak mavāgena hon̆da lōkeka gæm̆buru hon̆daṭa patveṭa patvelā jīvat venavā. oya dr̥ṣṭiya æraganna sakala oya duken midenavā. etana midennada?
얼마나 오랫동안 속아서 이것을 모르고 있었습니까? 목마름 속에 살다가 죽을 때까지 그 사이에 아름다운 세상을 지어내 그 좋은 세상에 깊이 빠져 삽니다. 그 diṭṭhi를 놓으면 그 괴로움에서 벗어납니다. 거기서 벗어나겠습니까?
mokada mulāvaṭa bæhægena inna tākkal duka vinaya siddha venavā. mokada taṇhā upādānaya karana ælilā bæn̆dilā. mokeda dæna horanna bæri deyak horanna kæmati næt kæmati sē pavatvanna bæri deyak kæmati sihē pavatvanna balāporottu vela menna dukaṭa muda tr̥ṣṇāva mul venavā kiyanna lōkē
미혹에 빠져 있는 한 괴로움을 겪게 됩니다. taṇhā로 upādāna를 하여 들러붙고 묶였기 때문입니다. 할 수 없는 것을 하려 하고, 뜻대로 지닐 수 없는 것을 뜻대로 지니려 바랐기 때문입니다. 이것이 괴로움의 뿌리입니다. 세상에서 taṇhā가 뿌리가 된다고 하는 것이 이것입니다.
itin menna metanin dænaganna ōnē yamak vipariṇāmayaṭa patvelāsena deyakma nam lōkē hētuvakin goḍanæguṇē ē hæma dēkama dharmatāvaya ēkanāva eban̆du dē tuḷa koyi koṭasakda tiyennē kesækat ara taram pramāṇayak tiyenavada mama kæmati sē pavatvanna hæot puḷuvan ekak.
그래서 여기서 알아야 합니다. 세상에서 원인으로 만들어진 것이 변해서 사라지는 것뿐이라면, 그 모든 것의 dhammatā가 그렇다면, 그런 것 안에 어느 부분이, 털끝만큼이라도 내 뜻대로 지닐 수 있는 것이 있습니까?
mama kæmatinot metē pavatīvā kiyannā vū adahasak tibbo ē adahasaṭa ekana karanna puḷuvan deyak metē haṭagatta lōkaya hētuvak nisā pahaḷa vecca vipariṇāmayaṭa patve deyak pahaḷa karapu lōkaya kesat taram pramāṇayak hō māgayan sē pavatvīvā vennā vū adahasak tiyenavā. balāporottuvak æti karalā tibbo eē pavatinna puḷuvan ekak mātr̥kayak tiyenavā kiyalā kalpanā karalā balanna ōna.
'내가 바라니 이렇게 있어라' 하는 생각을 두었을 때 그 생각에 맞출 수 있는 것이, 원인으로 나타나 변해 가는 것들로 이루어진 이 세상에 털끝만큼이라도 있는지, 바람을 두었을 때 그대로 있을 수 있는 티끌 하나라도 있는지 생각해 보아야 합니다.
balāgena pēnavā mama kiyana eket, magē kiyana eket, lōkē kiyana tulak. kotanaka bæluvat oya kiyana dharmatāvayen mā kæmati sē pavatvanna puḷuvan anta mātrayak lōkē næha. ehenam balāporottuva kusala vindāvak hisyak vitarayi. kæmati dē pavatvana balāporottuva kussa vidiyak his deyak misak.
살펴보면 '나'라는 것에서도, '내 것'이라는 것에서도, 세상이라는 것 안에서도, 어디를 보아도 그 dhammatā 때문에 내 뜻대로 지닐 수 있는 티끌만 한 것도 세상에 없습니다. 그렇다면 바람은 빈 껍데기일 뿐입니다. 바라는 것을 지니려는 바람은 텅 빈 것일 뿐입니다.
iṣta siddhāsayak idena deyak vennē nǣha kiyalā dænagattahama mokakda īḷan̆gaṭa ganna tiyennē? ohuṭa yathābōdhayak vana lōkaya hæṭi dækkā lōka dharmaya deyak.
바라는 대로 이루어지는 것이 아님을 알았을 때 다음에 얻는 것은 무엇입니까? 그에게 있는 그대로의 깨달음이 생깁니다. 세상의 모습, 세상의 dharma를 보았습니다.
ēka akurakvat otana næha. ēka ælapillak pāpillakvat otana næha. akuren pennana saṁgnāvakvat otana næha. mokakda dækkē? yathābōdhayen dharmaya dækkā.
거기엔 글자 하나도 없습니다. 모음 부호 하나도 없습니다. 글자로 보이는 기호 하나도 없습니다. 무엇을 보았습니까? 있는 그대로의 깨달음으로 dharma를 보았습니다.
menna budu dahama potē liyanna epāṭa kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā karā muda mokada avabōdha karaganna dharmayē liyana ekak nemeyi avabōdha karana ekak hitan kimavā poteka yanna epā hāmuduruvō æhuvā ē kālē potala giyanna.
그래서 Buddha께서는 가르침을 책에 쓰지 말라고 하셨습니다. 왜냐하면 깨달으라고요. dharma는 쓰는 것이 아니라 깨닫는 것입니다. 그 시절 스님들이 책에 쓰자고 여쭈었을 때 쓰지 말라고 하셨습니다.
avabōdha karagannā monavada kiyannē budurajāṇan vahansē nadanna onna ē poli
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
hæbæyi ēka na passē kāleka potē giliya ēka dharmaya tiya īṭa passē avabōdha karaganna tibicca dharmaya amataka velā giyā mārgaya væhilā giyā hon̆dē tīccaka dharmaya kiyalā ussaraya kaṭapādanam karagattā īṭa passē tarkavāda karē īṭa passē mokada karaganna mē ahaval kālē bhāṣāva mē ahaval kālē ōka mahāyānē mēka hīnē yannē dæn panna goḍāk hadāgena pattuvāgena hina tāyak paṭan balamu taragaṭama dæs adat mokada kara fotōsarayi gihilā taraṭa karanavā. avabōdha karaganna tiyennē dharmaya kaṭan karaganna avabōdha karaganna tiyannē onna mē poḍḍa
그런데 후대에 그것을 책에 썼습니다. dharma를 써 두니 깨달아야 할 dharma는 잊혔고 길은 덮였습니다. 좋다며 그 dharma를 높이 받들어 외우고, 그 뒤로 따지고 다투었습니다. '이건 어느 시대 말이다, 이건 Mahāyāna다, 이건 Hīnayāna다' 하며 무리를 많이 지어 서로 다툽니다. 오늘날도 책을 들고 와 다툽니다. 깨달아야 하는 것은 dharma입니다. 외우는 것이 아니라 깨달아야 하는 것은 바로 이 조금입니다.
akurak igena gattē næti kenāṭa dharmaya avabōdha
글자 하나 배우지 않은 사람도 dharma를 깨달을 수 있습니다.
karanna puḷuvanma oya vidihaṭa. punnāda tunika rōpaka vāgē dharmaya avabōdha kara akuru igenagana
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
nemeyi. pāli bhāṣāvak igena nemeyi. gāthāvakaṭa pāḍam karalavat pirit pāḍan karalavat nemeyi. lōkaya hæṭi gæk.
글자를 배워서가 아닙니다. Pāli를 배워서도 아닙니다. gāthā를 외우거나 paritta를 외워서도 아닙니다. 세상의 모습을 보아서입니다.
lōka dharmaya avabagata kara ava poḍi goḍāk velā giyē næ. idagena nægiṭa mārgaphala næt mokak nisā dharmaya avabōdha karapu nisā. ara gāthāvak haṭa pālan karagatta nisā nemeyi. piritak haṭa pālan karagatta nisā nemeyi. dharmaya avabōdha karagatta nisā. ehenam avabōdha karaganna dharmayaṭa akurut nǣhæ, vākya nǣha. ælapili pāpilit nǣha. kāṭavat varak dannat bæha.
세상의 dharma를 깨닫는 데 오래 걸리지 않았습니다. 앉았다 일어나는 사이에 magga-phala를 얻었습니다. 무엇 때문입니까? dharma를 깨달았기 때문입니다. gāthā를 외워서도, paritta를 외워서도 아닙니다. dharma를 깨달았기 때문입니다. 그렇다면 깨달아야 할 dharma에는 글자도, 문장도, 모음 부호도 없습니다. 누구에게 글로 알려 줄 수도 없습니다.
dæn mokakda avabōdha karagata yutu dharmaya? lōkayē hētuvakin yamak pahaḷa venavada? ē pahaḷa vena dē kavadāvat sadāka deyak pahaḷa karanna bæ. hētuvakin lōkayayi lōkaya tuḷu ākāra vū sajīvī hō ajīvī hō monavāhari pahaḷa karannam pahaḷa vuṇā. ē pahaḷa vecca mē kavadāva sadānika deyak vennē næha. pahaḷa vū mohotē paṭangena inna vipariṇāmayaṭa patvelā vipariṇāmayaṭa pat velā ē pahaḷa vū svabhāvaya kivlā yanna. vænasira yanavā. meccarayi lōkē. onna lōkayē dharmaya uccarayi.
그러면 깨달아야 할 dharma는 무엇입니까? 세상에 원인으로 무엇이 나타납니까? 그 나타나는 것은 결코 영원한 것이 될 수 없습니다. 원인으로 세상과 세상 안의 살아 있거나 살아 있지 않은 무엇이든 나타났습니다. 그 나타난 것은 결코 영원한 것이 되지 않습니다. 나타난 순간부터 변하고 변해 그 나타난 모습이 닳아 사라져 갑니다. 세상은 이것뿐입니다. 세상의 dharma는 이것뿐입니다.
oya poḍḍa tērum gattā nam mokada karannē? ehenam eban̆du lōkayak tuḷada mama mē kæmati pavatvanna eka adahas gannē. araka maṭa ōna hæṭiyaṭa tiyāganna ōnē. mēka maṭa ōna hæṭiyaṭa tiyanna. mē kaya maṭa ōna hæṭiyaṭa tiyāganna ōnē. sahōdarayā sahōdarī, duva putā svāmidusayā bhāryāva maṭa ōna hæṭiyaṭa kriyāganna ōnē. yāḷuvō nǣyō pirisa samādhiya maṭa ōna hæṭiyaṭa kriyāganna ōnē. gēdara eka geval okkoma maṭa ōna hæṭiyaṭa tiyāganna ōnē. nirak hædenna næti venna okkoma rækaganna ōnē. okkoṭa uganna hon̆da samājayak hadanna ōnē. mē monāṭa okkoma tiyennē.
이 조금을 알아들었다면 어떻게 합니까? 그런 세상 안에서 내가 뜻대로 지니겠다는 생각을 합니까? '저것을 내 뜻대로 두어야 한다, 이것도, 이 몸도 내 뜻대로 두어야 한다, 형제자매, 딸과 아들, 남편과 아내를 내 뜻대로, 친구와 친척, 무리와 사회를 내 뜻대로, 집과 집들을 모두 내 뜻대로 두어야 한다, 병들지 않고 없어지지 않게 모두 지켜야 한다, 모두를 가르쳐 좋은 사회를 만들어야 한다.' 이 모든 것이 무엇을 위해 있습니까?
kavadāvat sadāsamikatvayā goḍanæganna bæri lōkeṭa vipariṇāmayaṭa patvelā dænena asāratvayak goḍanægilā kevilā yanna lōkeṭa ōva nirita kivvā ada ōnæ kiyalā kivvā okkoma tiya
결코 영원함을 만들 수 없는 세상, 변해 사라지는 알맹이 없는 것이 만들어졌다 닳아 가는 세상에 대고 그것들을 원한다고 했습니다.
ōka dækkā nam mokada karannē okkoma gonnāgædicca balāporottu sunlā hit dēval balāporottu karagena uttarā monavā pun̆dāganna kavuru hadāganna mona vidiyanda hadānna ōka dækka kenā mokada karanna.
그것을 보았다면 어떻게 합니까? 쌓아 올린 바람이 모두 무너집니다. 헛된 것을 바라서 무엇을 이루겠습니까? 누구를 만들겠으며 어떻게 만들겠습니까? 그것을 본 이는 무엇을 하겠습니까?
ehema ekak nǣ kiyalā hadanna ekak næhænenavā. meccara kal pora kǣvē meccara kal pav kaḷē asatrma kaḷē ōvā goranaganna. ēkaṭa ādhārana ē okkoma.
그런 것은 없다는 것을 알면 만들 것이 없어집니다. 이제까지 다투고 pāpa를 짓고 옳지 않은 일을 한 것은 그것들을 쌓기 위해서였습니다. 그 모두가 그것을 돕기 위한 것이었습니다.
mē yathābhūtayaṭa avaśya mokada vennē? væḍak hæṭiya vaya vunāvama kō pavaṭika pav værada ṭika kō duścarita væra ṭika pō etana [ugura kǣrīma]
있는 그대로를 보면 어떻게 됩니까? 그 pāpa들, 잘못들, 나쁜 행실들은 어디 있습니까? [목을 가다듬음]
ehenam api balāporottu vecca dæn siddha velā næda ætta dækkaṭa passē
그렇다면 진실을 본 뒤에는 우리가 바라던 것이 이제 일어나지 않습니까?
sucarita samādhiyak hadānna paṇa yana katā karaladī yathābōdhaya nam læbilā vira oya poḍi
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
āya venas vennē næti yathāvabōdhayak næti vennē venas vennē næti sutætviyak næti vennē
다시 바뀌지 않는 있는 그대로의 깨달음이 생기고, 바뀌지 않는 좋은 행실이 생깁니다.
āya oya avabōdhaya læbu hitak duṣcarayaṭa nævada pānaga hatiyaṭa nævada bora mæravaṁ nævada surācāyaṭa næm̆benavada boruven navattanna kēlema babin̆danna pasuva atin sæla bavaṭa pat karanna popayen lōkaya mulā karanna nævada lōkayaka sarahavaharaṭa mōḍakamaṭa nævenavada dasa akusalayek nævada nævaṭa hētu næhænē etanin ivarayi poḍi kǣlennē okkoma mēka karagannā mokakda poḍi
그 깨달음을 얻은 마음이 나쁜 행실로 기울겠습니까? 산 목숨을 해치는 쪽으로, 훔치는 쪽으로, 술로 기울겠습니까? 거짓말로 속이고, 이간질로 갈라놓고, 거친 말로 상처 주고, 쓸데없는 말로 세상을 홀리는 쪽으로 기울겠습니까? 세상의 꾸밈과 어리석음으로 기울겠습니까? 열 가지 akusala로 기울겠습니까? 기울 까닭이 없지 않습니까? 거기서 끝납니다. 작은 조각 하나로 모두 이루어집니다. 그 작은
kǣlla hētuvak nisā mē lōkē yamak goḍanæguṇam goḍanægilā tiyena hētuva kavadāvat sadāsanikatvayak lōkaya goḍanaganna bæhæ hētuvakin goḍanāgalā dannavā nam sadāsanikatvayak næhæ atra deyakmayi goḍanægennē goḍanægicca mohotē paṭan inna vipariṇāmayaṭa patvelā atiratvaya karalā arihilā næsilā yanavā. mīṭa vaḍā deyak lōke kiyalā næha. onna oya poḍḍa manā kalpanāva aragena tiyenavanaṭa gattā nam ohuṭa yathābōdhaya læbenavā.
조각이 무엇입니까? 원인 때문에 세상에 무엇이 만들어졌다면, 그 만들어진 원인은 결코 영원함을 만들 수 없습니다. 원인으로 만들어졌음을 안다면 영원함은 없고 덧없는 것만 만들어집니다. 만들어진 순간부터 변해 덧없어지고 무너져 사라집니다. 세상에 이보다 더한 것은 없습니다. 이 조금을 바른 생각으로 마음에 들였다면 그에게 있는 그대로의 깨달음이 생깁니다.
tava baṇaphala hevvē nǣ ekakvat. ara nītiya kohomada? ara vinaya nītiya kohomada? mē vinaya nītiya kohomada? kiyalā kiyannē vinaya nīti hoyagan nivan dakina giyet næ. yathaha bōjaya nivan danna.
다른 설법을 찾아다닌 것도 없습니다. '그 규칙은 어떻습니까? 그 vinaya 규칙은? 이 vinaya 규칙은?' 하며 vinaya 규칙을 찾아다니다 nibbāna를 본 것도 아닙니다. 있는 그대로의 깨달음으로 nibbāna를 봅니다.
oya poḍḍa tērum giyānam ebu lōkaya tuḷa allanna giyot kriyayi manāpilā balanna giyot mama kæmati sē pavatvanna giyot bæri ekak karanna hadana avidyāvē væṭapiḷakaṭama bæs. koranna bæri deyak horanna giya. ehenam magē balāporottu mokakda? kæmati sē pavatha dæn siyalu balāporottu hit dēval. mama yanna kæmatiyē pavatvanna.
이 조금을 알아들었다면, 그런 세상 안에서 붙잡으려 하면, 사랑스럽고 마음에 든다며 지니려 하면, 내 뜻대로 지니려 하면, 할 수 없는 것을 하려는 avijjā의 늪에 빠지는 것입니다. 할 수 없는 것을 하려 했습니다. 그렇다면 내 바람은 무엇입니까? 뜻대로 지니려는 모든 바람, '나'가 바라는 대로 지니려는 것은 헛된 것입니다.
æyi nættē? ehema pavat ekak næti bava dækka nisā praśna nisā okkoma venayi nivarak næda meccarakam piṭ eka ginna nivuṇāda oya dækkanna
왜 없습니까? 그렇게 지속되는 것이 없음을 보았기 때문입니다. 그러니 모든 것이 꺼지지 않았습니까? 이토록 타오르던 불이 꺼졌습니까? 그것을 보아야 합니다.
ehenam monavada karanna ōnē monavā karanna tiyennaekan karanna tiyena kaṭayuttak tiyenavada jīvat vena kaṭayuttak tiyenavānē baḍiganailla bæla hindā mona hari kanna ōnē. ēka hindā mona hari rassāvak karaganna ōnē.
그러면 무엇을 해야 합니까? 할 일이 있습니까? 살아가는 일은 있지요. 배가 고프니 무엇이든 먹어야 합니다. 그래서 무슨 일이든 해야 합니다.
ehani bæsaṭa te avuraṭa tenā mē mæla nikan inna nisā sala mē kaya amatara dukin daōna næ hevanak tiyenavānē hevana eka innavanē.
햇볕과 비를 맞으며 그냥 있을 수는 없으니, 이 몸에 쓸데없는 괴로움을 줄 필요는 없습니다. 그늘이 있으면 그늘에 있습니다.
ēlakoṭa gannavā. mē kanda āhārayak, kanna tænak, leḍa pihitāk inna vasarayak mē atāvanśa kāraṇāgat innam mæra ekak hoyaganna tiyāgi oya ṭika mē hon̆din dænumeyi ōkak gannē ē ṭika næti vara hin nisā mē jīvitaya pavatinavā. maṭa oyaṭa vaḍā eka lōkē nǣ.
그렇게 지냅니다. 먹을 음식, 머물 곳, 병에 쓸 약, 입을 옷 — 이 꼭 필요한 것들을 갖추고 죽을 때까지 지냅니다. 그것들을 잘 알고 씁니다. 그것들이 없으면 안 되니 이 삶이 이어집니다. 내게는 세상에 그 이상의 것이 없습니다.
otanaṭa bæsala passē jīvitaya cāmayat velā jīvara biṁduvara væhala ivarayi. praśna okkomatti ivarayi. nidahas velā anna bauddhaya onna ariya vuṇā davana nævættuva.
거기에 이르면 삶이 고요해지고 모든 것이 끝납니다. 문제가 모두 끝납니다. 풀려났으니 그것이 불자입니다. 이제 ariya가 되었습니다. 여행을 멈추었습니다.
ehenam mokakda kivvē? isthira vū mohotakvat ekākāra pavatinna dēval goḍanævilā nǣha lōkē. hētuvak nisā yamak pahaḷa vuṇā nam pahaḷa vecca ekē mohotē paṭan inna vipariṇāmayaṭa pat velā వెnsan̆dasīma karā yanavā. ēka tamayi lōkē haṭagatta siyalu dēṭa ema dharmatāvaya. sajīvī yīvī siyallama svabhāvayat. epadu svabhāvayakvat maṭa ōnē hæṭiyaṭa pavatinna pavatinna ōnǣ kiyana adahasa gattanam ē adahasin kriyātmaka vuṇā nam asāhanayak goḍanægena karanna bæri deyak patma gannā vū adahasak venavā misā kavadāva sārkaya adahamak neveyi.
그러면 무엇을 말했습니까? 한순간이라도 한결같이 머무는 것은 세상에 만들어지지 않았습니다. 원인으로 무엇이 나타났다면 나타난 순간부터 변해 사라짐으로 갑니다. 그것이 세상에 일어난 모든 것의 dhammatā입니다. 살아 있든 아니든 모두의 성질입니다. 그런 성질을 지닌 것을 내 뜻대로 있게 하려는 생각을 하고 그 생각으로 움직였다면, 그것은 불안을 쌓는, 할 수 없는 것을 바라는 생각일 뿐 결코 알맹이 있는 생각이 아닙니다.
dæn kæmati sē pavatvanna bæha la. monama deyakvat kæmati sē pavatvanna bæha. balāporottu æti karagattā nam bæri dēgena balāporottuvak æti karagattā mulā balāporottuvak vecca ayuddha velā tiyennē. mulā gahakaṭa avidyāgata nigamanayak balāporottuvak misak ēka ættak nemeyi.
이제 뜻대로 지닐 수 없습니다. 어떤 것도 뜻대로 지닐 수 없습니다. 바람을 일으켰다면 할 수 없는 것에 대한 바람, 미혹된 바람을 일으킨 것입니다. 미혹에 따른 avijjā의 판단이자 바람일 뿐 진실이 아닙니다.
dæn kavuru vennada? kisē vennada sebandek vennada matu kavuru vennada pera kavuru rahalā væḍak velā tiyenavada pera kālē kavurut væḍak velānē. mulāvakma goḍanægilā tiyenavā. mulāvakma hita bæn̆dilā tiyenavā. misā tava mokakda vaṭinādha ætivena harayak tiyana. dæn mīṭa perama harayakvat dækkē næha.
이제 누가 되겠습니까? 무엇이 되겠습니까, 군인이 되겠습니까? 앞으로 누가 되겠습니까? 예전에 누가 되어 보람이 있었습니까? 예전에도 누구나 무언가가 되었지요. 미혹만 쌓였습니다. 미혹에만 마음이 묶였습니다. 그 밖에 무슨 값진 알맹이가 있습니까? 이전에도 알맹이를 본 적이 없습니다.
ehenam dæn mē matukārīṭa ō pasē harayak hambiya. mulāvakma yanavā misak mulāvak passē duk yana misak, dukak misak tava deyak ægenna.
그렇다면 앞으로는 그 뒤에서 알맹이를 얻겠습니까? 미혹이 이어질 뿐, 미혹 뒤에 괴로움이 따를 뿐, 괴로움 말고 다른 것이 생기지 않습니다.
ehenam dæn mē kriyātmaka ena mohotē atītaya allannet næhæ. matuvā anāgatet næhæ. dekavat hærilā. vartamānaya tuḷa manāsīn yathāya dækkā maṭa allanna deyak nǣha menna mē ṭika eidā jīvitaya mæranakam gata karanna ōna ē nisā mama ē nisā karanavā. hon̆din
그러면 지금 움직이는 이 순간에는 과거를 붙잡지도 않고 미래도 없습니다. 둘 다 놓았습니다. 지금 안에서 잘 있는 그대로를 보았습니다. 내게 붙잡을 것은 없습니다. 이것으로 죽을 때까지 삶을 보내야 하니 그렇게 합니다.
hitanna allāganna vaṭinā deyak nisāda ne tavat maraṇaya ennē ē avasthāva koyi mokada mē praśnē sampūrṇa vidhānat edāganna edā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
vena ekakan jīvat vīmak ædda ē jīvat vena boruvaṭa duk vinala valet næhæ. amudurā goḍanaganna yanna ōnet næhæ. madhyastha jīvita gata karamin pævætama gata karana. avasāna
그날까지 살아 있다면 그 삶에서 거짓에 속아 괴로움을 겪을 일도 없고, 무엇을 쌓으러 갈 필요도 없습니다. 치우치지 않은 삶을 살며 존재를 마칩니다. 끝.
dæn svāmīn vahansa dæn ara paṁcaskandha skandha paṁca kriyāvaliya nēda tamangē mama kiyalā hæn̆gīma æti vennē?
(묻는 이) 스님, 그러면 그 pañcakkhandha의 과정 때문에 자기에게 '나'라는 느낌이 생기는 것이지요?
paṁcaskandha kriyāvaliya tuḷa haṭa aragattaṭa passē mama kiyana hæn̆gīmak goḍanagāgannē ēkenma tamayi goḍanagapu nisayi. ēkenma nisā tamayi mē bāhira lōkayē upādāna karaganna skandha paṁcakayē upādānaskandha karaganna nisā tamayi ē dukkaṭa pælalā tiyennē.
pañcakkhandha의 과정 안에서 일어난 뒤에 '나'라는 느낌을 쌓는 것은 바로 그것으로 쌓았기 때문입니다. 바로 그 때문에 바깥세상을 upādāna로 삼고 다섯 무더기를 upādānakkhandha로 삼으니 괴로움에 빠진 것이지요?
ov upādāna karaganna yanakoṭa tamayi duk goḍat ekka vidīmaṭa pat vennē. upādāna kaḷē monavada? kæmati sē nopatina deyak upādāna karanna giyānam. kæmati sē nopævatima kriyātmakayā matuvenavā misak. kæmati sē pævætmak kavadāvat matuvenna hētu næha.
그렇습니다. upādāna를 하러 갈 때 괴로움 더미와 함께 겪게 됩니다. upādāna한 것이 무엇입니까? 뜻대로 있지 않는 것을 upādāna하러 갔다면 뜻대로 있지 않는 일이 드러날 뿐, 뜻대로 있음은 결코 드러날 까닭이 없습니다.
yam tænaka kæmati sē pævætmak nætnam ēka sæpak venna bæha. sæpak gonnenna bæha. ehenam kæmati sē nopavatina deyak nam allanna giyē. dukakma goḍanægena ekak ælluvā misak. sahanayak goḍanægena ekak ælluvē næha.
어디든 뜻대로 있음이 없다면 그것은 즐거움이 될 수 없습니다. 즐거움이 쌓일 수 없습니다. 그렇다면 뜻대로 있지 않는 것을 붙잡으러 간 것입니다. 괴로움만 쌓이는 것을 붙잡았을 뿐, 편안함이 쌓이는 것을 붙잡은 것이 아닙니다.
ehenam mē lōkē kotanakavat sahanayak gonnanægena eyak allanna kæmati sa pavatina deyak pahaḷa velā nǣ kiyalā dækkena passē kōkada allanna upādānikōda upādāna nirōdhayi. upādā nirōdhana bhava nirōdhayi bhava nirōdhanā nam jāti nirōdhayi. jāti nirōdha va nam jarā marama sōka pariya duk domnasa pāyasa okkoma ivarayi. onna mā
그렇다면 이 세상 어디에도 편안함이 쌓이는 것, 붙잡을 만한 것, 뜻대로 있는 것이 나타난 적 없음을 본 뒤에는 무엇을 붙잡겠습니까? 무엇을 upādāna하겠습니까? upādāna nirodha입니다. upādāna nirodha면 bhava nirodha, bhava nirodha면 jāti nirodha, jāti nirodha면 늙음, 죽음, 슬픔, 비탄, 괴로움, 근심, 번민이 모두 끝납니다. 이것이 길입니다.
ē igenaganna ekak tibuṇāda metana monavada goḍākkula gahaganna tiyennē. ekakvat venavada gahaganna eka dæn nivan dakinna gāthāvak haṭa pāḍan karanna innavada ēka gāthāvakak haṭa pādan karaganna kima nivan dakinna
여기에 배워야 할 것이 있었습니까? 무엇을 잔뜩 외워야 합니까? 외울 것이 하나라도 있습니까? 이제 nibbāna를 보려고 gāthā를 외울 필요가 있습니까? nibbāna를 보려고 gāthā를 외워서 무엇 하겠습니까?
dæn api balanna mokakda hanē api igena gattē næhæ balannaka nivan dakinnē kohomada hāmuduruvō meccara karmasthānē api ættakkama vadagatnē næhæ. liyāganna asutē iut næhæ mama liyāgannē kohomada ēkak bæ. kiyahapa maṭat æhen kiyenavā kiyannet næ. dæn maṭa hari væṭi maṭa nivan dakina.
그런데 사람들은 '우리는 배운 게 없는데 어떻게 nibbāna를 봅니까? 스님, 그 많은 kammaṭṭhāna를 우리는 제대로 외우지도 못합니다. 쓰려 해도 글을 모르니 어떻게 씁니까? 남이 말해 줘도 잘 들리지 않습니다. 이런 내가 어떻게 nibbāna를 봅니까'라고 합니다.
dæti api nevotan giyāṭa passē mokada karā ā velam karanna dinna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
evā. mama karmasthāna lassana pasa paṭipaṭṭhāna padak an̆dinna paṭan gana menna kēsaya lassana menna kesvala rasaya menna paṭipṭānaya menna padaṭṭhāna vacana hatara igena ganna nivaraya
kammaṭṭhāna를 아름답게 꾸며 paṭipaṭṭhāna, padaṭṭhāna 같은 말을 늘어놓기 시작합니다. '여기 머리털의 색, 여기 머리털의 맛, 여기 paṭipaṭṭhāna, 여기 padaṭṭhāna — 이 네 낱말을 배워야 nibbāna다.'
mokakda ēma rahas sasaru pacānu padānu monavada
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
mēvā genaganna nætuva kohomada nivan dakina hari mēt næha nam hitanna ōna bæhæ nivan daka vacana hatara ganna bæri kohomada nivan dakē dæn kohēda yanna?
이것들을 배우지 않고 어떻게 nibbāna를 보느냐, 이것도 모르면 nibbāna를 볼 수 없다고 여기게 됩니다. 네 낱말도 못 외우면서 어떻게 nibbāna를 보겠습니까? 이제 어디로 가겠습니까?
kirinna giyakanē kokāsa venē kolā tiyennē. nivani tira kanna giya ekkenāda penavā koken anḍaya nisā kokāta kālinna bæri anna kiyalā. bēra
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
itin ē vagē mokada vunē mē kālē nivan dakinna bæ. kohomada kohomada nivan dakinna balanna hæma tænama patlōganna eka kae kenā eka eka potala eka vidiha kiyalā araka hari kiyanavā mēka hari kiyana anēvanda ōka hari itin kohomada nivan dakinna api balanna deyak næhænē
그처럼 어떻게 되었습니까? 이 시대에는 nibbāna를 볼 수 없다고 합니다. 어떻게 nibbāna를 봅니까? 보면 곳곳에서 사람마다, 책마다 저마다 다르게 말합니다. 저것이 옳다, 이것이 옳다 하니 무엇이 옳습니까? 그러니 어떻게 nibbāna를 봅니까, 우리가 볼 것이 없지 않습니까?
hædun vahansē dēśanā karā nivan dakina bala potē yannē epā kiyalā avabōdha karaganna cuṭṭayi avabōdha karaganna kivē potē kiyiyapu bænakin budurajāṇan vahansē kavuruvat nivan dakvā karanna tunā sādu kammasikava mēka ahaganna hon̆daṭa menehi karanna.
Buddha께서는 nibbāna를 보려고 책으로 가지 말라고 하셨습니다. 깨달으라고, 조금만 깨달으라고 하셨습니다. 책에 쓴 설법으로 Buddha께서 누구를 nibbāna로 이끄셨습니까? 'suṇāhi sādhukaṃ manasi karohi', 잘 듣고 잘 마음에 두라고 하셨습니다.
oyā mona bhāṣāvēda æhuvet næhæ, mona jātiyada æhuvē næhæ. mona kulaya dukōt eka monavadat æhuvē næha. menna mē avabōdhaya karaganna menna mēgollō hitalā balanna. hon̆daṭa menehi karannaka tamangē nuvama ehemayi svāmīni kiyagena hon̆daṭa rahagena hiṭiya.
어느 말을 쓰는지도, 어느 민족인지도, 어느 가문인지도 묻지 않으셨습니다. '이것을 깨닫도록 생각해 보아라, 자기 지혜로 잘 마음에 두어라.' 그러면 '그렇습니다, 스님' 하며 잘 듣고 있었습니다.
mē budun vahansē oya kivvat dæn mē æhæ gæna mokada ōkaṭa hiṭiyennē? mē puṁci ḷamennē pragnāyak ahanna nivan dakinna banna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
mē æhæ kohoma vastuvak kiyalā hiṭiyē? mēka sadat venakat kivvada mehe koccara kalita pavatidiya ō isseralā tibuṇāda oya oya tamangē æt dekama danna kavadākda upanna menna maṭa avurudu meccara vaya avurudu 15yi 20yi 30yi. itin avurudu 30kaṭa issellā 20kaṭa issellā oya æhæ tibuṇada oka pirilā tiyenavā hitanna puḷuvan tibuṇada kiyalā næhæ itin ammagē vaḍēdī upadinakoṭa etanin paṭan gena tamayi mē ayatin mama upadina tamayi mē æhæ paṭan gattē.
'이 눈은 어떤 것이라고 여겼느냐? 영원하다고 했느냐? 얼마나 오래 있겠느냐? 예전에 있었느냐?' 자기 두 눈을 아는 사람이라면, 언제 태어났는지, '나는 몇 살이다, 열다섯, 스물, 서른' 하고 압니다. 서른 해 전, 스무 해 전에 그 눈이 있었습니까? 생각해 보면 없었습니다. 어머니 배 속에서 생길 때부터, 내가 태어날 때부터 이 눈이 시작되었습니다.
itin eten paṭagena amma karagōna āhārayet paragena ārambha karapu tæn paṭan hædicca eken puṁci æhæk hæḍilā dæn itin mokada vennē ōkaṭa ē puṁci ehæ kavada dæk budurajāṇan vahansē ban̆da kivē puṁci ramitāga vidihaṭa hē. ē puṁci rimaṭiya hæduvē tiyennē nǣnē svāmīni. ēka ē kālayanē.
거기서부터 어머니가 먹은 음식으로 시작해 만들어진 것으로 작은 눈이 생겼습니다. 그러면 그 작은 눈은 언제까지 그대로였습니까? Buddha께서 그 작은 모습을 물으시자 '그 작은 모습 그대로 있지 않습니다, 스님. 그것은 그때의 일입니다'라고 합니다.
mokada vunē? vayasara giyā. kalyāṇa mokada vunē? ē puṁci hā puṁci vidihalā tibuṇada? nǣ ēka nēda? era mōra dæn kotennaekak
어떻게 되었습니까? 나이가 들었습니다. 그 작은 것이 작은 그대로 있었습니까? 아닙니다. 커졌습니다.
ævillā dæn itin karuṇu æhena varaṭa tiyennē. ohoma navatinnada
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
vayaṭa ehema yanna næ yanavā. yanakoṭa oya æhæ ohoma tiye nǣ ōkak mōra yannē. īṭa passē mokada vennē? avuruduru 60ma oya kohoma hiṭiyēda
나이는 그렇게 멈추지 않고 갑니다. 가면서 그 눈도 그대로 있지 않고 변해 갑니다. 그 뒤에는 어떻게 됩니까? 예순이 되면 어떻습니까?
svāmīn etakoṭa dæn gōra velā gōra gæhilā ē ṭikē pāpi velā kavuda vatuuvak karanavā æma hiṭiyot eha mokak
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
itin mēka sē tatvayaṭa pat velā īṭa passē mokada vennē? anē svāmī mærinna etakoṭa æhæṭa mokada vennē? itin puṇu velā puṇu velā gē hara mokakda mas vennē kuṇu velā hæṭiyama mokakda ve pas venakoṭa passē velā giyā huna gicitta koda ēka huḷan̆gaṭa giyā. uruṇa koṭasa uṣṇaṭa giyā koṭasa okṭa giyā. tavat hitunāda hædila ekak nǣnē. hædi mokenda? oya ṭiken venihi.
그렇게 되고 나서 어떻게 됩니까? '죽습니다, 스님.' 그러면 눈은 어떻게 됩니까? 썩고 썩어 흙이 됩니다. 흙이 되어 흩어지면 공기 부분은 공기로, 열 부분은 열로, 물 부분은 물로 갔습니다. 다시 만들어진 것이 있습니까? 없습니다. 무엇으로 만들어졌습니까? 그것들로 만들어졌습니다.
oya hatarenma tamayi haṭagattē. nikanma haṭagatta. ā hæn̆gicca hētuvak tiyenavā una dannē næti. oya æhæ piḷiban̆da āsāven matu matu rūpa vaśayen ham̆bā yana balāporottuva nisā haṭagattā vū śakti viśēṣayak gonna nægā karma śaktiyaṭa ōka onna oyaka tamayi haṭagatta hētu. onna hētuven goranægiṭa.
바로 그 넷으로 생겨났습니다. 그냥 생겨났습니까? 생겨난 원인이 있는데 그들은 모릅니다. 그 눈에 대한 갈망으로 앞으로도 rūpa를 쫓아가려는 바람 때문에 생긴 특별한 힘, 곧 kamma의 힘이 쌓였고, 그것이 생겨난 원인입니다. 원인으로 만들어졌습니다.
dæn hētuven goranægicca phalaya oya æhæ gora nægicca paṭan koya harida yannē? vipariṇāmayaṭa pat velā pat velā bælenavā. monava æn̆da haṭagattē? dhātu hataren haṭagatta æhen. vipariṇā goḍanæguṇē ēken satvayakin adhātayakin goḍanægunē næhæ. vipariṇāmayaṭa pat velā giyā. ōkenma pōṣaṇaya karalā hadanna hædula bæri vuṇā. aṁcima vænsedā hatara hatara kallā kō æhæ.
원인으로 만들어진 결과인 그 눈은 만들어진 때부터 어디로 갑니까? 변하고 변해 무너집니다. 무엇으로 생겼습니까? 네 dhātu로 생긴 눈입니다. 그것으로 변하는 것이 만들어졌지, 영원한 것으로 만들어지지 않았습니다. 변해 갔습니다. 그것으로 길러 지키려 해도 안 되었습니다. 끝내 무너져 네 dhātu로 흩어졌으니 눈은 어디 있습니까?
oya kana kohomada oyi dāmi ara vidihaṭa kiyā tiyenavā. oya nāya gæna kannaku oya diva gæna oya kaya gæna dæn ōkaṭa kaya kiyannē sariya kiyannē.
귀는 어떻습니까? 그것도 같은 식으로 말했습니다. 코, 혀, 몸도 그렇습니다. 여기서 몸(kāya)이란 신체를 말합니다.
dæn onna rūpaskandhaya dæn kohomada rūpaskaskandhaya goḍanænnē? anna indriyangilā skandhayaṭa gattā rūpaskandhayaṭa goḍana ē ōka aragena illā ōka hadāgena iē bāhira lōkē værē.
이제 rūpakkhandha는 어떻게 만들어집니까? 감각 기관들을 무더기로 삼아 rūpakkhandha가 만들어졌습니다. 그것을 들고 바깥세상을 향합니다.
aramuṇu karannakin upada karanna monavada hambavuē? sæpa vēdanā hambavuṇā, duk vēdanā hambavuṇā, upēkṣā vēdanā gattā dæn ēvā monavā nisāda haṭagannē? oya æhæ notibuṇa nam ehema æhen haṭaganna rūpaya tuḷa piḷiban̆da sparśayak enavada? dænīmak enavada? kana notibuṇa nam, nāhaya notibuṇat, diva notibuṇā, kaya notibuṇā oya dænīmak sparśayak enavada? vēdanāvak enavada? oya ṭika sparśayak āvē nætnam vēdanāvak āyi nætnam āyē taṇhāyen væḍīmak hētu tiyenavāda dennada? oya okkoma goyana oya væḍīma nisānē mula
대상으로 삼아 무엇을 얻었습니까? 즐거운 vedanā, 괴로운 vedanā, upekkhā vedanā를 얻었습니다. 그것들은 무엇 때문에 생깁니까? 그 눈이 없었다면 눈으로 생기는 rūpa에 대한 phassa가, 앎이 오겠습니까? 귀도, 코도, 혀도, 몸도 없었다면 그 앎과 phassa가 오겠습니까? vedanā가 오겠습니까? phassa가 오지 않으면 vedanā가 오지 않고, 그러면 다시 taṇhā로 붙잡을 까닭이 있겠습니까? 그 모든 것은 그 붙잡음 때문, 그 뿌리 때문입니다.
nisānē. onna ē mula kapā dānna. mūlika balāporottuva æla dæmmaṭa passē adahasa ivaranaṭa passē matu goḍanāganna tibicca ekat tērayi. mē perēvat balāporottu ivarayi dæn ēkat ivarayi balāporottu okkot itarayi. væḍak næti aya balāporottu nama gamana karanavā. oya
그 뿌리를 잘라 버리십시오. 근본 바람을 놓고 생각이 끝난 뒤에는 앞으로 쌓을 것도 끝납니다. 예전의 바람도 끝났고 지금 것도 끝났고, 모든 바람이 끝났습니다. 쓸모없는 이들이 바람으로 길을 갑니다.
tēraṇaya ekak ēka ælapillak pāpillak api gænnavada ēka pāli bhāṣāvak vadana api igænna kiyavanada
이 알아듦에 우리가 모음 부호 하나라도 배웠습니까? Pāli 낱말 하나라도 배워 읽었습니까?
lassanan vahansēgænnuvalada ætta kiyāga
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ohoma mokaṭa baṇa menehi karanna. dæn kava ṭika menehi karanna. sansunā æhuvanē sādhukam manasikāra manāsē menehi karanna. yaḷi yalise karanna bhāvanāva ē igenagatta eka avabōdha karagena karagat eka yaḷi yaḷi āvarcanā karanakoṭa aḍupāḍu velā tibi vecca āvarjanaya yathābōdhaya pūrṇa venavā.
그렇다면 왜 설법을 마음에 두라고 합니까? 이 조금을 마음에 두십시오. 'suṇāhi sādhukaṃ manasi karohi', 잘 마음에 두라, 거듭거듭 하라 — 그것이 bhāvanā입니다. 배운 것을 깨달아 거듭거듭 되새기면 모자랐던 되새김이 채워져 있는 그대로의 깨달음이 온전해집니다.
yathābōdhaya pūrṇa vunā bhāvanāva væḍanā nam phalayaṭa æhuṇā. ākampaya vuṇā, samādhiyak læbilā okkovatvaṭa pragnāva pahala idarayi. tavakō eka vacanaya patta igena gattē næhæ kæpa kihillā pāpilakvat danna. menna nivan dakina.
있는 그대로의 깨달음이 온전해져 bhāvanā가 닦이면 phala에 이릅니다. 흔들림이 사라지고 samādhi를 얻어 모든 것 위에 paññā가 나타납니다. 낱말 하나 따로 배우지 않았고, 모음 부호 하나 알지 못했습니다. 이것이 nibbāna를 보는 것입니다.
itin mē kramaya pættakin tiyat mokada karannē eka eka jātiya karmasthāna keḷavarak næha itin uganna ēvā paṭan gattahama itin pubbanyi akulandayi uḍin palat adinnayi paṭan gatta tæna paṭan itin ōkē an̆dula okkōma kiyādi yanavā. itin tavat api mē ruṇa ahalā tiyenavā ov vara hæran nivan dakina maga ōka bava pæhædiliva keṭiya muvana kivvā. dæn oya magē nivan dakinna puḷuvan nam tava mokak yanna keṭi maga tiyennē itin keṭi magin yanna ōna.
그런데 이 방법은 제쳐 두고 무엇을 합니까? 갖가지 kammaṭṭhāna를 끝없이 가르칩니다. 한번 시작하면 시작한 자리부터 모두 늘어놓습니다. 그런데 우리는 이 설법을 들었습니다. 이것이 nibbāna를 보는 길이라고 분명하고 짧게 말했습니다. 이 길로 nibbāna를 볼 수 있다면 이보다 짧은 길이 어디 있겠습니까? 그러니 짧은 길로 가야 합니다.
ōkē nivan vagak bava dækkanna lōkē asāratvaya tērilā athæriyen novæli midī nivana læbena bava hētu tēruṇāna bæliyat
이것이 nibbāna의 길임을 보아야 합니다. 세상의 알맹이 없음을 알아 놓아 버리고 들러붙지 않고 벗어나 nibbāna를 얻는다는 것을 그 까닭과 함께 알았다면,
mokakda bæliyat gæna kivvā nam tērunā nam samāanggē tiyena ṭiken vena siddhaya ōka tiyana
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dækka nam ōken anityayi kiyalā dækkā dukkhayi kiyalā dækkā. ehenam asāratvayana anatta sāratvayak ōka harayak nǣ. harayak nǣ kiyalā kāva ælenavada taṇhāva sē venavā nēda taṇhak va nibbāna tāgat vela nibbāna dæn gæṭena ṭikak tiyenavada dvēśak vēvāna mulāvaṭa pat velā passē yanavada mōhak nibbāna nivan dakinna ōna
그것으로 anicca를 보았고 dukkha를 보았습니다. 그렇다면 알맹이 없음, 곧 anatta입니다. 알맹이가 없습니다. 알맹이가 없다면 누가 들러붙겠습니까? taṇhā가 다합니다. 'taṇhakkhayo nibbānaṃ'. 이제 부딪칠 것이 있습니까? 'dosakkhayo'. 미혹에 빠져 뒤쫓겠습니까? 'mohakkhayo nibbānaṃ'.
nam tava ekak vana da magē dunnaṭa pana mē mōḍayaka nivan dakina bagiyā dunnaṭa passē svāmīn dharmayak dēśanā karanē mōḍaya mahi tavat venavā. mona mōḍaka mat goranna kiyalā budun vahansē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
nivan dakinna magak tiyā dunnaṭa passē ovun n ēka karagannē nætuva svāmīni dharmayak dēśanā karanna giya kiv āya passē mē mōḍarsa koccara kivvat tērennē næha kiyalā budurajāṇan vahansē mehemat apavāda karalā giyālā tiyenavā is unvahansēlā kivva ṭika poragannē næhæ. ēka pættakin kiyalā svāmīni dharmayak dēśanā kara āyē mama passē
Buddha께서 nibbāna를 보는 길을 일러 주신 뒤에도 그들이 그것을 하지 않고 '스님, dharma를 설해 주십시오' 하자, '아무리 말해도 알아듣지 못하는 어리석은 이들'이라고 Buddha께서 꾸짖으신 일도 있습니다. 일러 주신 것은 하지 않고 제쳐 둔 채 '스님, dharma를 설해 주십시오' 하고 또 뒤따랐습니다.
ṭaram bōḍa hæda
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
oya poḍin karagatta eka kivvā māva vehesaṭa pat karanna tiyeenavā. ē mahaṇa tamangē væḍiya karagattā. prahaṁsā karanna eka pārayi makin ahaganna. āyē mama ehesaṭa pat karanna dānna. taman væḍiyaeka nǣ īṭa ola væḍa.
일러 준 그 작은 것을 하라고 했는데 나를 지치게 한다고 하셨습니다. 어떤 bhikkhu는 자기 일을 했습니다. 한 번만 잘 듣고, 다시 나를 지치게 하지 말고 자기 일을 하라고 하셨습니다.
anna niyama turaṇi vēdana pat venna maga adaṭa passē vallakan sē gattā væḍi karaganna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
tava ayanna. svāmīni ahal kenāṭa mehema kiyanavā ahallē kenāṭa ehema kiyanavā ēkada hari mēkada hari paṭan gatta sǣm paṭan ædin ahanakon budurajāṇan vahansē karasaṭa pat veena tara kivvaṭiyen kivvaṭiya koragannē nætuva venaya væl vaṭaram hoyasa in̆da giyahama api amāru edayakvat igena gannē nætuva ēka akurakvat igena gannē nætuva ēka vākyayakvat igena ganna nætuva nivan dakina vagē onna
다른 이들은 '스님, 아무개는 이렇게 말하고 아무개는 저렇게 말하는데 저것이 옳습니까, 이것이 옳습니까' 하며 늘어놓고 물으니 Buddha께서 지치셨습니다. 말씀하신 대로 하지 않고 다른 덩굴을 찾아다니다 우리는 어려움에 빠집니다. 글자 하나, 낱말 하나, 문장 하나 배우지 않고도 nibbāna를 보는 길이 여기 있습니다.
vitara balanna poḍik oya kivaṭi kiyannē āvarjanā karanna ōka bhāvanāva
조금만 보십시오. 말씀하신 대로 되새기는 것, 그것이 bhāvanā입니다.
æsa væṭi iccada sōvān etana paṭan gena bhāvanāvē pahatabilā bhāvanāvē pahenakoṭa pahalā paha velā æyi yaḷi yaḷi āryanā karana
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
itin oya ṭika buddha vennē davasaka bhānaya metana bæluvānam oya ṭikenma anicca dækkā dukkha dækkā anatta dækkā lōkē sārāsanikatvayak goḍanægennē næti bava dækkā. hētuvak nætuva lōkayā goḍanægennet næhæ. hētuvakin goḍægennē sadāsikatvayak nemeyi. asārasayak goḍanægennē. ē varēma gevilā yana væḍa væsalā ændiyak goḍanægena misak tāvakālikatvayak goḍanægena misat sadātukatvayak goḍanægennē goḍanægicca mohotē paṭan mokakda siddha vennē? vipariṇāmayaṭa pat velā gihillā ēkāntayen gonægicca vanna kiyalā yanavā.
그 조금을 어느 날 이렇게 보았다면 바로 그것으로 anicca를 보고 dukkha를 보고 anatta를 보았습니다. 세상에 영원한 것이 만들어지지 않음을 보았습니다. 원인 없이 세상이 만들어지지도 않고, 원인으로 만들어지는 것은 영원함이 아니라 알맹이 없는 것입니다. 그때그때 닳아 사라지는 것, 덧없는 것이 만들어질 뿐 영원함은 만들어지지 않습니다. 만들어진 순간부터 무슨 일이 일어납니까? 변해 가다가 반드시 만들어진 그것이 사라져 갑니다.
ehenam mēka tamayi lōkē dharmatāvaya. oya dharmatāvayen ikmanaganī ekakvat mē lōkē aṁśu mātrayak kotana kat kalpanā karalā balanna. vimasalā balanavā. mona vidiyahen vimasalā bæluvat antimaṭa tērum ganna puḷuvan vennē tænakavat oya dharmatāven ikmagindiyak dakinna næha.
그렇다면 이것이 세상의 dhammatā입니다. 그 dhammatā를 넘어서는 것이 이 세상 어디에 티끌만큼이라도 있는지 생각하고 살펴보십시오. 어떻게 살펴봐도 끝내 알게 되는 것은, 그 dhammatā를 넘어서는 것은 어디에서도 볼 수 없다는 것입니다.
ehenam mehema lōkayak uvē. mama kæmati dē pavatvanna bæluva aṁśu mātra kes gahat taram deyak hegat aran pramāṇayak kæpē pavatvanna deyak mē du. ēka ættayi kiyalā āvardhanā karanna pēnakoṭa ehenam mama kæmati pavatvanna hadannē mē turin mokakda kavuda koyi hiṭiya ehenam magē kæmati sē pavatvanna balāporottu venam vidyāvē nigamanayakaṭa mama ennē avidyāvagamanaya
그렇다면 이런 세상에서 내가 바라는 것을 지니려 해도, 티끌만큼, 머리카락 한 올만큼도 뜻대로 지닐 것이 없습니다. 그것이 진실이라고 되새기며 보면, 나는 이 가운데 무엇을 뜻대로 지니려 하는가, 누가 어디 있는가 하게 됩니다. 내 뜻대로 지니기를 바란다면 avijjā의 판단에 이르는 것입니다.
mulāvaka innē satvayaṭa kæmati sē pavatvanna mē kaya gæna hari bāhira deyak gæna hari kæmati sē pavatva āsāvatin balāporottuin mama mehevā nam bæri deyak varanna mehema ēka mulā venna etakoṭa ēka duken mula duka vanna næginna otana bæri deyak hoya karanna gihillā duk vin̆dinavā.
중생은 미혹 속에 있습니다. 이 몸이든 바깥 것이든 뜻대로 지니려는 갈망과 바람으로 할 수 없는 것을 하려 합니다. 그것이 미혹입니다. 그러면 괴로움의 뿌리가, 괴로움이 거기서 일어납니다. 할 수 없는 것을 하러 가서 괴로움을 겪습니다.
bæri dē bǣha kiyalā dækalā tanat ælalā danna. meccara kālayak ananta kālī paṭan ē apramāṇa mē lōkē satvaya pahaḷa vuṇāda? puḷuvan hi kenek nǣhæ kæmita sē pavatvara karagatta kenek næ. dæn ōna taram dan̆galanā ōna taram mē lōkē kiyagekin gihiya. kæmatiya pavatvā ganna kāṭavat puḷuvan ekaklat næhæ. matu pætum
할 수 없는 것은 할 수 없다고 보아야 합니다. 이렇게 오랜 세월, 끝없는 때부터 헤아릴 수 없는 중생이 이 세상에 나타났지만 뜻대로 지닐 수 있었던 이는 없습니다. 뜻대로 지닌 이는 없습니다. 아무리 애쓰며 이 세상을 살아갔어도 뜻대로 지닐 수 있었던 이는 아무도 없습니다.
næti kenadat āvā. ē pætum adak kriyātmaka vana adat velā tiyennē matu pætum puruṣak vecca. ē kālē matu pæṭu adatmayaka pættē. ēvā okkoma pukalpayalā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn patana pætumak kæṭanavā matuvada oya kiyana kuṇugoḍē pætuumak ærenna kæmē pavatvanna hadana balāporottu mulā balāporottuvak goḍa nagāganna hadalā matuvaṭa kok hampi dæn monavā matunda kavuru vennē? kavuru harida? mokak patan kohomada pan mona tattvayak patanda? ehenam kō matu kō pera
이제 무엇을 바라겠습니까? 그 썩은 더미에 대한 바람 말고, 뜻대로 지니려는 미혹된 바람을 쌓으려 해서 앞날에 무엇을 얻겠습니까? 이제 앞날에 무엇이 되겠습니까, 누가 되겠습니까? 무엇을 바라겠습니까, 어떤 자리를 바라겠습니까? 그렇다면 앞날은 어디 있고 지난날은 어디 있습니까?
ehenam ē adahasin athærapuma kenā perat nǣha dænut nǣ matu ehenam kotana kenam oya kotanada innē lōkē lōkaya atya mona bavaṭa næ bhava nirōdhayi bhava nirōdha nam unṭa jātiya nirōdha mē antima jātiyayi. ayantima jātiya nattidāna punak bava mē antima jātiyayi evilayi maraṇaya punarbhavaya ivara karā dæmma.
그 생각을 놓은 이에게는 지난날도 없고 지금도 없고 앞날도 없습니다. 그렇다면 그는 세상 어디에 있습니까? 세상을 놓았습니다. 어떤 bhava에도 없습니다. bhava nirodha입니다. bhava nirodha면 그에게 jāti nirodha입니다. 'ayam antimā jāti, natthi dāni punabbhavo', 이것이 마지막 태어남이고 이제 다시 태어남은 없다. 이 마지막 태어남은 죽음으로 끝나니, 다시 태어남을 끝내 버렸습니다.
dæn bhavaya ivara nam ōka punara bhavaya dæn bhavayak tiyenna punara bhavayak tiyanna. matu bhavayak enna dæn bhavaya tiyennē. dæn mama bhavaya ivaranavā. mē antima jātiya venavā. jātiya næti karanna bæhæ mærama eka inna ōnē. aya mantima jātiya. natti jāna guṇak bava tama matu bavayak dæn næ. dæn mama vivara karā.
지금 bhava가 끝났다면 다시 태어남은 없습니다. 지금 bhava가 있어야 다시 태어남이 있습니다. 앞날의 bhava가 오려면 지금 bhava가 있어야 합니다. 이제 나는 bhava를 끝냅니다. 이것이 마지막 태어남이 됩니다. 태어남을 없앨 수는 없으니 죽을 때까지 있어야 합니다. 'ayam antimā jāti, natthi dāni punabbhavo', 앞날의 bhava는 이제 없습니다. 이제 나는 끝냈습니다.
ehenam matu bhavayan maṭa tiyenavada nædda kiyalā dannē kohomada dæn bhavaya ivara nam bhavayagē sambandhaya nætnam bhava balāporottuva keḷavara nam in dæmmama næti bava dækkahama matuvaṭa kiyannē dænma virayi danna æ bhavaya ivara bava bhavaya kivvā. bhavaya kiyanna nam jātiyak matuva koyi veyi mē antima jāti pera bhavayē āpu jātiya mēka bhava paccayā jāti uppattiya bava nisā uppattiya jātiyak haṭagattā. mēka avasānayē maraṇaya kavuda haridē etanin āyasarayak tava ekak jātiyak gonnāganna bhavayak goḍanāga tamayi bhava paccayā jāti kiyalā āyuppattiyakaṭa yanna. ehenam āyet jātiyak haṭaganna vidihak næha dæn mama bhavaya ivara karā. mona bavakavat mama nǣhæ. kavuru venna mona bavaka innada inna bavak lōkē næhænē.
그렇다면 앞날의 bhava가 있는지 없는지 어떻게 압니까? 지금 bhava가 끝났다면, bhava와의 관계, 곧 bhava에 대한 바람이 끝났다면, 그것이 없음을 보았을 때 앞날에 대해서도 이미 끝났음을, bhava가 끝났음을 압니다. bhava가 있어야 앞날에 태어남이 생깁니다. 이 마지막 태어남은 전 bhava에서 온 태어남이고, 'bhavapaccayā jāti'로 태어남이 생겼습니다. 이것이 끝나 죽음이 오면, 거기서 다시 다른 태어남을 쌓을 bhava를 쌓아야 'bhavapaccayā jāti'로 다시 태어남에 갑니다. 그러니 이제 다시 태어남이 생길 길이 없습니다. 나는 bhava를 끝냈습니다. 어떤 bhava에도 나는 없습니다. 누가 되겠습니까, 어떤 bhava에 있겠습니까? 있을 bhava가 세상에 없지 않습니까?
dæn pēra meccara kenā bava kohomakada hon̆da ekakvat dæn mē pavatvanambatayaṭa kokada hon̆da bava koyi ekak pavatvanna kiyannē ehenam mama matu mona hon̆dak bavanna ēt ehema næ. ohē bhava tuna vunānam kotanadin
이제까지의 그 많은 bhava 가운데 좋은 것이 하나라도 있었습니까? 지금 이 존재에서 어느 것이 좋아 지니겠습니까? 그렇다면 앞날에 무슨 좋은 bhava를 바라겠습니까? 그런 것은 없습니다. 세 bhava가 다 그렇다면 어디에 있겠습니까?
bhavaya keḷavara nam bhava nirōdhayi. bhava nirōdhanam bhava nirōdhayi jāti nirōdha āya jātiyak næha tu jātiyak næhæ. ehenam jātura jarāvala kohe duka sampūrṇa keravayi. satvaya ivarayi. sattvaya [ugura kǣrīma] keravayi. mē nivan magāma keṭi nivan maga ē kiyannē ganna ekakvat ōna næti nivan
bhava가 끝나면 bhava nirodha이고, bhava nirodha면 jāti nirodha입니다. 다시 태어남은 없습니다. 그렇다면 태어남과 늙음이 어디 있습니까? 괴로움이 온전히 끝납니다. 중생이 끝납니다. 중생이 [목을 가다듬음] 끝납니다. 이것이 nibbāna의 길, 짧은 nibbāna의 길입니다. 무엇 하나 붙잡을 필요 없는 nibbāna입니다.
itin hita balanna podu. anē mē issara tibena siyaluma mayiga æs kō æs tiyannē kohomada hædunē? goḍa nægi ræstarāṭa koccara dæn̆galuvada kayak haṭagattahama kalin væḍipurama davalā tiyennē æhæ rækagā æhægē rakinavā. katāva kiyannē ukmara kanet æhæ. in ehema rækalā kō ē rækapuvā.
그러니 마음을 들여다보십시오. 아, 예전에 있던 그 모든 눈은 어디 있습니까? 눈은 어떻게 생겼습니까? 만들어진 그것을 지키려고 얼마나 애썼습니까? 몸이 생기면 가장 아끼는 것이 눈입니다. 눈을 지킵니다. 그렇게 지켰는데 그 지킨 것은 어디 있습니까?
mama ananta kālē nam āvanavānam ē kālet æs æḍuvānam æhæ rækaganna nirantarayen mahansi vuṇāna eccara mahansi velā atdæpavatat hisiya mahansi velā hadāgatta æhæ kōvalada eban̆duva æsṭi koccara lalā tibuṇada ananta apramāṇa saṁsārē paṭan ginna genāpa æs deka goḍa gæhuvā nam koccara goḍakda kiyalā mē mahaparuva paskandha væḍiya goḍak. eccarayak tulak ula gahalā tiyenavā. læbu
끝없는 세월을 이렇게 왔다면 그때도 눈을 얻었을 것이고, 눈을 지키려고 늘 애썼을 것입니다. 그렇게 애써 만든 눈은 어디 있습니까? 그런 눈을 얼마나 얻었습니까? 끝없는 saṃsāra에서 얻어 온 두 눈을 쌓았다면 얼마나 큰 더미이겠습니까? 이 큰 땅의 흙더미보다 더 큰 더미입니다. 그만큼 쌓아 왔습니다.
læbu æhægannē mokakda balāporottu vennē? æhæ rækaganna ōna. æhæ hon̆din tiyāganna. ē ekama æs veḷiyaṭa gatta oya balāporottu nææganna bæri vuṇāda ē jātiyē ken dakvāna aṁśu mātrayak karanna mē ættēdiyē. puḷuvan dānē apiṭa ōna næ hæ.
눈을 얻을 때마다 무엇을 바랐습니까? 눈을 지켜야 한다, 눈을 잘 두어야 한다. 그 모든 눈에 대해 그 바람을 이룰 수 있었습니까? 티끌만큼이라도 할 수 있었습니까? 할 수 없었습니다.
ōkē dækagāvama kovvā æhæ gæna tiyennē battot tiyanē. mehema hon̆da æhæn mehema digæḍi æhæn mehema ekak tiyenna ōnē. itin mehema pin karapu mehema æslā vennē hayiyō monavāram mohota pin ka nenna nædda
그것을 본다면 눈에 대해 무엇이 남겠습니까? 그런데 '이런 좋은 눈, 이렇게 길고 큰 눈이 있어야 한다, 이런 공덕을 지으면 이런 눈이 된다'고 합니다. 아이고, 그동안 공덕을 짓지 않았겠습니까?
mē kuṇugoḍa meccara kālayak āpu æs kuṇugoḍaṭa vunē ēkanē ōka digaṭa hambavuna hariyana
이토록 오래 지나온 눈들이 썩은 더미가 된 것이 바로 그것입니다.
hon̆da prabōdha æhæk hambenna menna pahama pak kara genek genekut utē pili ṭika aran valin api dena hon̆da æs dekak hambenna pāhama pak kara meccara kal lassana karagatta æsyak purugolla ekakvat adana mē kuḍat
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
vennē ēkana dæn mēka mona avidyāvē balāporottuda lassana æhæk ganna mapatta patka pinak karalā vasanæk æt ehema mona taram nam avidyāva innē.
그런데 아름다운 눈을 얻으려고 공덕을 짓는다면 이것은 무슨 avijjā의 바람입니까? 얼마나 큰 avijjā가 있는 것입니까.
monaka lukaḍan āyagna hoyanna balanna kavuru anē ude okkoma suddha karalā hōdalā tiba passē hon̆da lassana velā upadinavā. buddhō upasthānaya ēkaṭa varen vahari i kǣllak karanna vara mēgulaṭa bihidāgena anupata lassana śarīrayak nætuva upada
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
apramāṇa saṁsāraya paṭan gena mē darśanayi kiya inna lōkayak kiya vasanakaṭa śarīra læbuvā kō ekakvat okkoṭama mokakda siddha væhædilā vænsilā vināśa vena deyakma goḍanæguṇā misak vena deyak gora nægunē næ. ehenam ēkaṭa vecca dē ēka dæn vennē hus ēkanavā. oya kuṇugoḍa matu patanna lassana payak
끝없는 saṃsāra에서 이 세상이라는 곳에 몇 번이나 몸을 얻었습니까? 하나라도 남았습니까? 모두 어떻게 되었습니까? 닳고 무너져 망가지는 것만 만들어졌지 다른 것은 만들어지지 않았습니다. 그렇다면 그것들에게 일어난 일이 지금 이것에게도 일어납니다. 그 썩은 더미를 앞날에도 아름답게 바라겠습니까?
kō matu pætta ætta dækā koyi matu bava kavuru mona jātiya kenek vennē mē asāra hiti lōkaya mulā lōkayak nisā asāhanayak gonna nida hit deyak bavaṭa patvelā tiyennē.
앞날의 바람은 어디 있습니까? 진실을 보았습니다. 어떤 앞날의 bhava에서 누가, 어떤 태어남의 사람이 되겠습니까? 이 알맹이 없는 세상, 미혹의 세상 때문에 불안이 쌓여 헛된 것이 되어 버렸습니다.
kisidayakma gonnana kisima harayak goḷagena asāratvayaṭa pat vennē lōkē asāratvaya misak kavadāva gonnanæga sāratvayak næ. koccara lassanaṭa gonnægunat asāratvayak goranægi. mona jātiya æhæk, kanak, nāsayak, divak hayak gonna æunat asāratvayak goḍanægi. mona jātiyē mānakkārakama mama koḷuvē hiṭiyā giyat asāravannāvū manasak gonē.
아무 알맹이도 쌓이지 않고 알맹이 없음에 이르는 것은 세상의 알맹이 없음일 뿐, 결코 알맹이가 쌓이지 않습니다. 아무리 아름답게 쌓여도 알맹이 없음이 쌓였습니다. 어떤 눈, 귀, 코, 혀, 몸이 쌓여도 알맹이 없음이 쌓였습니다. 어떤 교만으로 '나는 어디에 있었다' 해도 알맹이 없는 마음이 쌓였습니다.
apramāṇa saṁsāraya oya vagē manasa okkara labalā æti. kohe ekakvat mohotak ekākārava pavatvā ganna puḷuvan deyak næti mōdaka moka lōke monavada mē kæmati vennē? onna dharmaya tērenna paṭan ganna dharma avabōdhaya ohoma venavā. avabōdhaya væḍenna vædena mokada karannē?
끝없는 saṃsāra에서 그런 마음을 수없이 얻었을 것입니다. 어디에도 한순간이라도 한결같이 지닐 수 있는 것이 없는 이 어리석은 세상에서 무엇을 바랍니까? 이제 dharma가 이해되기 시작합니다. dharma의 깨달음은 이렇게 옵니다. 깨달음이 자라면 무엇을 합니까?
yamkisi deyak kelēsiyak nætnam athærīmak æḍa noælīmak ædīmak ædda nivanak yannē nivana kanna vena nivan maga dæn
어떤 것이든 번뇌가 없으면, 놓아 버림과 들러붙지 않음이 있으면, 그것이 nibbāna로 가는 것, nibbāna의 길입니다.
mona bhāvanā kara kavuru veletda dæn kalpanā karot dæn moya jātītak pat vema bhāvanā karana vicara ekak karanna. ē mona satvayeda? ara asāra pævætnāva goḍanagæna kiyalā hinna balāporottu vennē. pævætma balāporottu venavā bhāvanāva dhyānalā venna ōnē mē tattvayaṭa pat vennat ēkat pævætmak. oya pævætma balāporottu ven paṭan gattot nēda api an bhava ma in̆dalā tiyeenē. ehenam bhavayē kotana kavuru vennada? hō hituvāna. ohu etana bæn̆di.
이제 무슨 bhāvanā를 해서 누가 되겠습니까? 생각해 보면, 어떤 태어남에 이르려고 bhāvanā를 합니까? 그것은 어떤 중생입니까? 알맹이 없는 존재를 쌓으려고 바랍니다. bhāvanā로 존재를 바랍니다. jhāna를 얻어 이런 자리에 이르겠다 — 그것도 존재입니다. 그 존재를 바라기 시작하면 우리는 다른 bhava에 있게 됩니다. 그러니 bhava 어디에서 누가 되겠다고 생각했다면 그는 거기 묶였습니다.
etana bæn̆di mokakda goḍannægennē? ara kiyannā vū hētuvakin asāra phalayak goḍanægena brahmaya kivvat etarayi. asāra phalayak tamayi gunna nægennē. ē gonna nægicca mohotē param vipariṇāvayaṭa pat velā vitarama velā ēka venasīmak kavadahak tiyenavā. edāpu putra vida. ehenam ēka mokakda harayak tiyena. ōgē anattaṭama labalā tiyenavā. ēvayen væḍak vunet nætnam dæn karana eken værak nætnam nam matu karana eka væḍak venna. eyā ehema hita tiyannē ēka
거기 묶여 무엇이 쌓입니까? 말한 대로 원인으로 알맹이 없는 결과가 쌓입니다. Brahmā라 해도 그렇습니다. 알맹이 없는 결과가 쌓입니다. 쌓인 순간부터 변해 끝내 사라짐이 있습니다. 그렇다면 거기에 무슨 알맹이가 있습니까? 끝없이 얻어 왔습니다. 그것들로 쓸모가 없었다면, 지금 하는 것도 쓸모없다면, 앞날에 하는 것이 쓸모가 있겠습니까? 그는 그렇게 마음을 둡니다.
dæn mokē hitanna mona kavuru motuṭa pat vennada
이제 무엇을 생각하겠습니까, 누가 무엇이 되겠습니까?
śrāvakaya oya tassaṭa pat karannē datakata anna ēkayi kiyannē. itin næti ēvā hadalā tiyalā uḍa giyā vagē mehemayi āvaṭa passē hæḍa gæhilā enavā. itin īṭa passē mēka tamayi tattvaya. mē hiddhayat piḷiban̆da lōkayā ban̆duvā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
satvaya budu dahamen ǣt karanakoṭa allanna patanna bæn̆denna hon̆dayi kiyanna kisima deyak nǣha menna mē sāratvayak næti lōka tattvaya mēkak kiyalā dænagattaṭa passē meccara kala saṁsāraya pævætma karapu okkōma væṭakē venā.
중생을 Buddha의 가르침에서 멀어지게 하는 것과 달리, 붙잡고 바라고 묶이고 좋다고 할 것이 하나도 없는 이 알맹이 없는 세상의 상태를 알고 나면, 이렇게 오랜 saṃsāra에서 존재를 위해 한 모든 것이 쓸모없음이 드러납니다.
mācaya siṭim mokakda hambunē? athærayi
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kiyanna novælī gimuṇa anna dakina meccaraka nolæbū sīla samādhi pragnā matu venavā. ārya sīla ārya samādhi ārya pragnā matu vunāṭa passē ē ārya samādhiyaṭa meccara kālayak
놓아 버리고 들러붙지 않고 벗어났습니다. 그것을 보는 이에게 이제까지 얻지 못한 sīla, samādhi, paññā가 드러납니다. ariya sīla, ariya samādhi, ariya paññā가 드러난 뒤에는, 그 ariya samādhi에 견주면,
yana lōkayaṭa ōnānam yam tarahama dehæn. oya siyallen pūrṇayi. hæbæyi ekakvat pallana.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
yam taramak yahapat samādhi gæna kivvanamgē ættiya ætuva tiyena puṁci satayekgē ariya vagē tamayi anit okkagē meccara kal dan̆galalā karagatta okkoma. anit gahan karalā okkoma karalā balāgattā gæṭannē oyunṭi kagǣllak itara. ara sampūrṇa samādhiya oya dahama tuḷin yana samādhiya tiyā verayi.
어느 정도 좋은 samādhi를 말한다 해도, 다른 이들이 이제껏 애써 이룬 모든 것은 코끼리 발자국 안에 든 작은 짐승의 발자국과 같습니다. 다른 것들을 다 해 보아도 얻는 것은 작은 조각일 뿐입니다. 이 dharma를 통해 가는 온전한 samādhi와는 견줄 수 없습니다.
ehenam aḍuvecca samājayakut nǣhæ aḍuvecca sīlayakut nǣhæ, aḍuvecca pragnāvakut nǣha siyallam abhivāraya sīla samādhi pragnāven pūrṇayi budu dahama. mārgaya mokakda okkōma attalā yana mārgaya. eka aramuṇā sallagat venavā. ēka bhavayaka pihiṭiya. athærinna vala inadī nidahas vuṇā vidi
그러니 모자란 samādhi도, 모자란 sīla도, 모자란 paññā도 없습니다. 모든 것이 ariya sīla, samādhi, paññā로 온전한 것이 Buddha의 가르침입니다. 길이란 무엇입니까? 모든 것을 놓고 가는 길입니다. 한 대상에 들러붙으면 그 bhava에 자리 잡게 됩니다. 놓아 버리면 거기서 풀려납니다.
menna mēka tērum gattahama ē bauddhaya suddha bauddhatvaya kiyannē mokakda mē suddha bauddhatvaya kiyalā api væḍa karagannavā nisā evan ehā monavada hoyanna tiyennē tava kaḍuna bhāvanāva ēṭa dænagattahama api bohōma lēsiyen nivan dakinna puḷuvan.
이것을 알아들으면 불자됨, 참된 불자됨이 무엇인지 압니다. 이 참된 불자됨으로 우리가 일을 해 나가니, 그 너머에 무엇을 더 찾고 무슨 bhāvanā를 더 하겠습니까? 그것을 알면 우리는 아주 쉽게 nibbāna를 볼 수 있습니다.
lōkaya hækinna lōkaya mokakda lōkē yathārthaya menna mēka lōkaya haṭagannē mama hētu vak nisā haṭaganna lōkē vipariṇāmayaṭa pat velā vænsila yannā vū asāra deyakma haṭagannā vūnægenavā nisā kavadāvat sadātanika deyak sāratvayak goḍanægennē næha hētuvin ehenam hētuvak nisā yamak balāporottu vunā nam kohomada væḍak vennē væḍi vaśayen dakinna ōna api
세상을 보십시오. 세상이란 무엇입니까? 세상의 참모습은 이것입니다. 세상은 원인으로 생깁니다. 원인으로 생기는 세상에는 변해서 사라지는 알맹이 없는 것만 생기니, 결코 영원한 것, 알맹이 있는 것이 원인으로 만들어지지 않습니다. 그렇다면 원인으로 생긴 것에 바람을 둔들 무슨 소용이 있겠습니까? 우리는 이것을 더 많이 보아야 합니다.
īḷan̆gaṭa ē dēśanā buddha bhūtayō pāralin dānamāna kaṭayan pasu piṭa karama sǣma sida ehapa dhu
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)