와하라까 코리아
CD029-05

CD029 · 5번째 · 1시간 13분 · 원문 녹음

ariya aṭṭhaṅgika magga

ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගය

hon̆dayi api ada udē vaturuvē sākacchā kaḷā mē ārya mārgaya piḷiban̆dava atyāvaśyama daham koṭasa

좋습니다. 오늘 아침에 우리는 이 ariya magga에 관한 가장 꼭 필요한 dhamma 부분을 이야기했습니다.

dæn metandi api dakinna ōnē api sammā diṭṭhiya dæn sammā diṭṭhiya sammā saṁkalppa sammā vārtā sammā sambatta sammā ājīva sammā vāyāma sammāti sammā samādhiya mē āryaṣṭhāṁgika mārgaya mē koṭas harakin vigraha venavā.

이제 여기서 우리가 보아야 할 것이 있습니다. sammā diṭṭhi, sammā saṅkappa, sammā vācā, sammā kammanta, sammā ājīva, sammā vāyāma, sammā sati, sammā samādhi. 이 ariya aṭṭhaṅgika magga는 이렇게 여덟 부분으로 풀이됩니다.

etakoṭa dæn api mē āryaṣṭhāṁgika mādhyayaṭama ætulat vunā. ara mula ṭika dænagatta dæn poḍḍak maḍak karā dennavā nam mul ṭika

이렇게 이제 우리는 ariya aṭṭhaṅgika magga 자체로 들어왔습니다. 앞서 알게 된 첫 부분을 조금 되짚어 보겠습니다.

mē lōkayē kisima deyak nikan goḍanægennē næ. hētuvakinmayi phalayak vaśayen goḍanægennē.

이 세상의 어떤 것도 그냥 생겨나지 않습니다. 반드시 원인으로 말미암아 결과로서 생겨납니다.

ē goḍanægilā tiyennē anārya paṭan pavaticcala dēkut nemeyi.

그렇게 생겨난 것은 처음 없는 때부터 이어져 온 것도 아닙니다.

nava nirmāṇaya namak goḍanæ notuunā. hæbæyi

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

sadāsanika deyak poḍanaganna kisima hētuvak nǣ.

그러나 영원한 것을 만들어 낼 원인은 전혀 없습니다.

tāvakālika dēvalmayi goḍanægennē goḍanægapu siyalla. monavā goḍanæguva ē goḍanægapu ven ēvaya dharmatāvaya mokakda mohoten mohota vipariṇāmayaṭa pas velā satya venas velā gihillā ēka ē sammatayen kiyanna bæri atara væselā yanavā.

생겨나는 것은 모두 잠깐 있는 것들뿐입니다. 무엇이 생겨났든, 그 생겨난 것들의 성품은 무엇입니까? 순간순간 변해 가서, 바뀌고 또 바뀌어, 그 이름으로 부를 수도 없게 사라져 버립니다.

mēka mē dharmatāvaya ikmapu lōkayak næ. lōkē kiyannē.

이 성품을 벗어난 세상은 없습니다. 세상이라는 것이 그렇습니다.

mama kiyanē ēyā bæluvat, magē kiyanē bæluvat, lōkē kiyanabaruvat, sajīvī kivvat, ajīvī kivvat mona jātiyen katā kaḷā. lōkē kiyalā goḍanæganavā nam oya jātiya goḍanægi vena ekak vena kramayak næha. lōkema dharmatāvaya væḍi veḍa karā. oya dharmatāvaya mata tamayi lōkē kriyātmaka vennē.

‘나’라고 보든, ‘나의 것’이라고 보든, ‘세상’이라고 부르든, 살아 있는 것이라 하든 살아 있지 않은 것이라 하든, 어떤 종류로 말하든, 세상이라는 것이 생겨난다면 그렇게 생겨나는 것 말고는 다른 길이 없습니다. 세상 자체가 이 성품으로 움직입니다. 바로 이 성품 위에서 세상이 돌아갑니다.

menna mēka tērum gattaṭa passē eban̆du dēṭa kæmætten bæn̆dunā nam kæmættak æti karagattā nam ēka pavatvanna ōnē maṭa ōna vidihaṭa pavatvanna næha. mā kæmæti sē pavatvanna ōnē kiyalā kavadāvak karanna bæri adahasak gattē. siddha karanna bæri adahasak gattā nam ē adahasa avidyāvē adahasak nisā vidyāvē adahasak nemeyi. vidyāvē nigamanayak neveyi.

이것을 이해한 뒤에도, 그런 것에 바람으로 묶였다면, 바람을 일으켰다면, ‘이것을 지켜야 한다, 내가 원하는 대로 지켜야 한다, 내 뜻대로 이어지게 해야 한다’는 결코 이룰 수 없는 생각을 품은 것입니다. 이룰 수 없는 생각을 품었다면 그 생각은 avijjā의 생각이므로 vijjā의 생각이 아니고, vijjā의 결론도 아닙니다.

dæn mēka mehema nemeyi kiyannē kāṭavat monavat dæn oyā karuṇu næ. nuvaṇin vimasalā bærina nam oya ṭika ohomamamayi kiyanavā miha. venat karmayak ōkaṭa manavanna bæ.

이것이 이렇지 않다고 누구에게 내세울 근거는 아무것도 없습니다. 지혜로 살펴보아 아니라고 할 수 없다면, 그것은 그대로 그렇다고 말할 수밖에 없습니다. 다른 방법을 여기에 끼워 넣을 수 없습니다.

ehenam menna mē ṭika mehema venavā. eban dē tuḷa mama kæmætten mē sē pavatvanna ōnē maṭa kæmati ākārayen pavatvanna ōna kiyalā apiṭa kæmættak æti vuṇā nam ē ætivuṇā adahasama mulāvē adahasak horanna bæridiyā.

그렇다면 이것은 이렇게 됩니다. 그런 것들 안에서 ‘내가 원하는 대로 지켜야 한다, 내가 좋아하는 방식으로 이어지게 해야 한다’는 바람이 우리에게 생겼다면, 그 생긴 생각 자체가 미혹의 생각이며, 할 수 없는 일입니다.

hæbæyi koranna bærida deyak bava danna næti eka tamayi avidyāva.

그러나 그것이 할 수 없는 일임을 모르는 것, 그것이 바로 avijjā입니다.

ē nisā tamayi kæmættaṭa pavatvanna utsāha karanna. [ugura kǣrīma]

그래서 바람대로 이어지게 하려고 애씁니다. [헛기침]

ē kæmættaṭa pavatvanna utsāha karana gānē karanna bæri deyak horanna giyāhama æti vennē vehesak dukak. kavadāvak sænasumak læbi vidihak nǣ.

그 바람대로 이어지게 하려고 애쓸 때마다, 할 수 없는 일을 하려 할 때마다 생기는 것은 지침과 dukkha입니다. 결코 평안을 얻을 길이 없습니다.

ehenam ēvā sāratvayak nǣ. eban siyalla tuḷama kisima sāratvayak næhæ. meccara kal apramāṇa saṁsāraya æsuru kaḷē oya ṭika sāratvayak læbilā næha. dæn æsuru karannē ē ṭika sāratvayak balāporottu venan ō læbennē næha. læbenavā vagē ævara venavā vitarayi. avasānaya væḍiyā okkoma asādha.

그렇다면 그것들에는 알맹이가 없습니다. 그런 모든 것 안에 알맹이라고는 없습니다. 헤아릴 수 없는 saṃsāra 동안 이렇게 오래 이것들을 가까이했지만 알맹이를 얻지 못했습니다. 지금 가까이하며 거기서 알맹이를 바라도 얻지 못합니다. 얻는 것처럼 보이다 끝날 뿐입니다. 끝에 가서 보면 모두 알맹이가 없습니다.

oya jātiya ekak tamayi matu pæturana padan tiyena vena ekak næhæ. ehenam padalā tiyena aharayak.

그런 것 말고는 앞으로 기댈 바탕이 따로 없습니다. 그렇다면 그것은 알맹이 없는 것입니다.

menna mēkē yadahatayen dækkā nam ovungē dr̥ṣṭiya sammā diṭṭhi. menna mēkaṭa kiyana āryō dakina sammā diṭṭhiya. mēka ākāraya sammā diṭṭhiya.

이것을 있는 그대로 보았다면 그들의 견해는 sammā diṭṭhi입니다. 이것을 ariya들이 보는 sammā diṭṭhi라고 합니다. 이것이 sammā diṭṭhi의 모습입니다.

dæn metendi gnāna hatarak pahaḷa velā tiyena mokakda? mē pævætma kæmætten pariharaṇaya karanna balāporottu vena ena tākkal ohu dukak pariharaṇaya sæpayi kiyalā dukak pariharaṇaya kaḷā.

이제 여기서 네 가지 ñāṇa가 일어나 있습니다. 무엇입니까? 이 존재를 바람대로 다루려고 기대하는 동안, 그는 dukkha를 즐거움이라 여기며 dukkha를 다루었습니다.

dukak pariharaṇaya karanna balāporottu venavā. ehenam ē san̆dahā kæmætta yam tiyenavāda ē tr̥ṣṇāva tamayi ē dukaṭa hētu.

dukkha를 다루려고 기대합니다. 그렇다면 그것을 향한 바람이 있다면, 그 taṇhā가 바로 그 dukkha의 원인입니다.

ē kæmætta atradā ē sambandhayen nidahas vunahama ē asahanayen midilā yanna. asahanaya kæmættē bæn̆dunahama asāra dē. asāra dēṭa kæmætten bæn̆dīma athæranahama asāra dēma tiyena sambandhatāvaya ivarayi.

그 바람을 놓아 그것에서 풀려나면 그 괴로움에서 벗어납니다. 괴로움은 알맹이 없는 것에 바람으로 묶일 때 생깁니다. 알맹이 없는 것에 바람으로 묶이는 것을 놓아 버리면, 알맹이 없는 것과의 이어짐이 끝납니다.

mama kiyana goḍē tibunet ē aharatvaya magē kiyana goḍē tibinnat asāratvaya. lōkaya kiyana tava kohekuvot mona ākāraya tibi valā ēkat oya asāratvaya

‘나’라는 더미에 있던 것도 그 알맹이 없음이고, ‘나의 것’이라는 더미에 있던 것도 알맹이 없음이며, 세상이라는 다른 어디에 어떤 모습으로 있었든 그것도 그 알맹이 없음입니다.

sāratvayak lōkaya tuḷa nǣhæ. lōkayama hædilā tiyennē asāratvayen kiyalā dækkaṭa passē nigamanayak enavā asāra lōkaya allagattot ara duka asahanitava pat venavā duka konægena nēda kiyalā. ēka tamayi kæmætta. nætnam āsāva ehema nætnam tr̥ṣṇāva.

세상 안에 알맹이는 없습니다. 세상 자체가 알맹이 없음으로 이루어져 있다는 것을 본 뒤에 결론이 납니다. 알맹이 없는 세상을 붙잡으면 dukkha와 괴로움에 빠지고 dukkha가 쌓이지 않겠느냐고. 그 붙잡음이 바로 바람이고, 다른 말로 욕망, 또는 taṇhā입니다.

ehenam duka goḍanægenna hētuva tr̥ṣṇāva.

그렇다면 dukkha가 쌓이는 원인은 taṇhā입니다.

menna mē tr̥ṣṇāven accaranot ara duka ahatina sambandha vena pævætmen accaralā giyāṭa passē nævata duka haṭaganna hētu nemeyi. dukaṭa hētuva duru vunā dukkha nirōdhayi.

이 taṇhā에서 떨어져 나가면, dukkha와 이어지는 존재에서 떨어져 나간 뒤에는 다시 dukkha가 생길 원인이 없습니다. dukkha의 원인이 없어졌으니 dukkha nirodha입니다.

ehenam anugamanaya karana ham ē ṭika mohotak dānnē ē kæmætta atharagena atharagena gihillā ivara karapu davasaṭa ē kiyana mārgaya mokakda mēkē yaḷi yaḷi āvarjanaya karanavā aharatvaya asāra lōkaya ahārayen āvarjanaya kirīmat athærīmen noyællīmen midīmen labannā vū duken nidahas vīma sānta praṇītayi kiyana nivara sāntā praṇītayi kiyalā ætuḷu kirīmat menna mē yaḷi yaḷi āvardhanā karana menna mē væḍapiḷivalaṭa kiyanavā āryaṣṭhāṁgika māna

그렇다면 따라 행할 것, 그 바람을 놓고 또 놓아 가서 끝내는 날까지 가는 그 길은 무엇입니까? 이것을 거듭거듭 되새기는 것입니다. 알맹이 없음, 곧 알맹이 없는 세상을 알맹이 없음으로 되새기는 것, 그리고 놓아 버림과 붙잡지 않음과 벗어남으로 얻는 dukkha에서의 풀려남이 고요하고 뛰어나다는 것, nibbāna가 고요하고 뛰어나다고 받아들이는 것, 이것을 거듭거듭 되새기는 이 닦음을 ariya aṭṭhaṅgika magga라고 합니다.

enam oya kiyavvē hatara ākārayan penavā duk dukkhē gnāṇaṁ dukkha samudē gnāṇaṁ duka nirōdhayē gnāṇaṁ dukkha nirōdha gaman paṭipadāya gnānṁ ayaṁ uttanimika sammā diṭṭhiya kiyalā apiṭa sammā diṭṭhiya tamayi.

곧 앞에서 읽은 네 가지 모습, ‘dukkhe ñāṇaṃ, dukkhasamudaye ñāṇaṃ, dukkhanirodhe ñāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ, ayaṃ vuccati sammā diṭṭhi’, 이것이 바로 우리에게 sammā diṭṭhi입니다.

onna ārēkenna bauddhayekken satyaāṁśaya paḷaveni ṭika sammā diṭṭhiya ōka nætnam ehema bauddha nāma mātrayak vitarayi. kohomahari dæna ganna ōnē oya ṭika hariyaṭa vaṭahāganna mēka amārgayak nemeyi bhāṣāvak ganna ōnē næhæ. anusa gænīmak ōnē næhæ. nuvaṇin meheya yavalā nuvana mehelā mē avabōdhaya labāgannakam hon̆daṭa ahalā tērum gannayi tiyennē.

자, ariya가 되는 것, 참된 불자가 되는 것의 첫 부분이 sammā diṭṭhi입니다. 이것이 없으면 이름뿐인 불자일 뿐입니다. 어떻게든 이것을 알아야 하고 제대로 이해해야 합니다. 이것은 어려운 길이 아닙니다. 따로 언어를 배울 필요도 없고, 다른 무엇을 받아들일 필요도 없습니다. 지혜를 부려 이 깨달음을 얻을 때까지 잘 듣고 이해하기만 하면 됩니다.

itin mēka nikan [ugura kǣrīma] tērennē næti nisā tamayi kalyāṇa mitra sampattiyat etanayi parasavōṣaka pratya tiyennē. anun han̆ḍagalā ghōṣā karannā vū dē pratya karennē ēka kanaṭa æhilā.

그런데 이것이 그냥은 [헛기침] 이해되지 않기 때문에 kalyāṇamitta sampatti가 있고, 거기에 paratoghosa paccaya가 있는 것입니다. 남이 소리 내어 일러 주는 것이 귀에 들려서 조건이 됩니다.

anna ē dharmaya śravaṇaya karanna ōnē. kalyāṇa mitra sampattiya labā denna dharmaya śravaṇaya karuvahama anna mē saddharma śravaṇaya læbenavā. etakoṭa mokada

바로 그 dhamma를 들어야 합니다. kalyāṇamitta sampatti를 만나 dhamma를 들으면 이 saddhamma를 듣게 됩니다.

mē saddharma śravaṇaya læbenavā. etakoṭa mokada vennē? etanṭa pat vunāma parvakōṣa pratyayet nætnam ara kalyāṇa vitara sampattiya hambavuṇā. saddharma śravaṇaya læbuvā. nuvaṇin menehi karalā kevunavā. vena śravaṇayak næhæ mēka kavuruvat nuvaṇin menehi karavanna bæhæ. taman manā nuvanin

그러면 무엇이 일어납니까? 거기에 이르면 paratoghosa paccaya, 곧 kalyāṇamitta sampatti를 만난 것입니다. saddhamma를 들었습니다. 그리고 yoniso manasikāra를 합니다. 이것은 남이 대신 들어 줄 수 없고, 누구도 대신 지혜로 마음에 새기게 해 줄 수 없습니다.

menehi karavanna bæhæ. taman manā nuvanin sihiyen mē gæna hitalā mēkē ættāvē avabōdhaya labāganna nuvaṇin menehi karana mēka labā gænīmaṭa pæhædum hiten baṇa ahana velāvēdī ohu dasā akusalayen paṁca nī ēvāgen torava inna nisā. ohuṭa samavatak tiyenavā.

스스로 바른 지혜와 sati로 이것을 생각하여 그 참됨을 깨닫도록 yoniso manasikāra를 합니다. 이것을 얻으려고 맑은 마음으로 dhamma를 들을 때 그는 열 가지 akusala와 다섯 nīvaraṇa에서 벗어나 있기 때문에 마음이 고르게 가라앉아 있습니다.

anna ē samādhiye nætnam ē kiyannā vū aramē samādhiyen yuktava innakoṭa anna ē pudgalayāṭa samathaya læbuṇā.

그 samādhi, 곧 말하는 대상에 대한 samādhi를 갖추고 있을 때 그 사람은 samatha를 얻었습니다.

oya samatha vecca mānasikatvayaṭa tamayi hon̆din kalpanā karalā mēka tērum ganna puḷuvan. etakoṭa tamayi avabōdhaya læbennē. anna mē vividhatvaya dækkaṭa passē lōkayē tiyena vividha svabhāvī mēkayi kiyalā dækkaṭa passē ohu vidarśanāva etana væḍenavā. næ pahala venavā.

그렇게 가라앉은 마음이어야 잘 생각하여 이것을 이해할 수 있습니다. 그때 깨달음이 옵니다. 이 여러 모습을 보고, 세상에 있는 여러 성품이 바로 이것이라고 본 뒤에 거기서 그의 vipassanā가 자랍니다. ñāṇa가 일어납니다.

anna samathayat vidarśanāvak samava læbicca baṇa ahana velāvaka oya avabōdhaya læbuṇā anē mē asāda lōkē monavaṭa allagannada? koheda allaganna tiyat nē ætta vēdaya satvayama lēkanē. athærīma hara noværīma hæradīma næhæ hæra ē nivī sænasīma hara tavat sænasīmak lōkē næhæ. okkoma mulā pamaṇayi lōkē tiyennē kiyalā dækka vasya onna oya paḷaveni darśanat gnānaya hevat sōvān paraya pahalā. menna mēkaṭa kiyanavā

samatha와 vipassanā를 고르게 갖춘 채 dhamma를 듣던 어느 때 그 깨달음이 왔습니다. ‘아, 이 알맹이 없는 세상에서 무엇을 붙잡겠는가? 붙잡을 것이 어디 있는가? 참으로 세상이 이렇구나. 놓아 버림 말고는 길이 없고, 그 nibbāna의 평안 말고는 세상에 다른 평안이 없다. 세상에 있는 것은 모두 미혹뿐이다.’ 이렇게 본 순간 그 첫 dassana ñāṇa, 곧 sotāpatti phala가 일어났습니다.

hevat sōvān paraya pahalā. menna mēkaṭa kiyanavā sōvān vena onna ārya vaśayen pasē nokæḍena nobin̆dina āryunā ārya satyaya venas vennē næti ārya atgnaya sthirava pihiṭiyā. ē pudgalayā kidimaṭa asagena nævatat satara kamaṭa væṭat dukura væṭennē næha satara apāya sadahaṭama nidahas venavā. ohuṭa eyak dæn dvēśayak

이것을 sotāpanna가 된다고 합니다. 이제 ariya로서 부서지지 않고 깨지지 않는, ariya sacca가 바뀌지 않는 ariya ñāṇa가 굳게 자리 잡았습니다. 그 사람은 다시 네 apāya에 떨어지지 않습니다. 네 apāya에서 영원히 벗어납니다.

nidahas venavā. ohuṭa eyak dæn dvēśayak tibunam dūsaya bava satara apāra væṭan ēka hituva hitinnē næhæ. sampūrṇa digi dakaginna

그에게 이제 어떤 미움이 있더라도, 네 apāya에 떨어질 만큼의 미움은 마음에 일지 않습니다.

nivarayi. ātma dr̥ṣṭiyak tibuṇa nam ātmayi kiyana ārtvayan yuttakana dr̥ṣṭiyak tiyena nam ē dr̥ṣṭiya næhæ. ē maga anugamanaya vaṭilā dænagatta dharmayak nætnam ē dharmaya gænavat ē avabōdhaya gænavat ehema sækayak næhæ. ē mārgayen læbannā vū tænpat vīma nætnam saṁgattaya gæna sækayak næhæ. śikṣāva gæna

attā diṭṭhi가 있었다면, 곧 attā라고 하는 것과 묶인 견해가 있었다면, 이제 그 견해가 없습니다. 그 길을 따라 알게 된 dhamma에 대해서도, 그 깨달음에 대해서도 의심이 없습니다. 그 길로 얻는 가라앉음, 곧 Saṅgha에 대해서도 의심이 없습니다. sikkhā에 대해서도 의심이 없습니다.

saṁgattaya gæna sækayak næhæ. śikṣāva gæna sækayak næhæ. maṭa sænasīma læbunē mē ṭiken lēnna kiyalā budun prahādaya daham kerehi prahādaya samut kerehi prasādaya śikṣāvē prahādaya kivvē. oya acara prahādaya læbilā ivarayi. ehenam eyā sōtāpanna phalayaṭa pat velā ivarayi kāraṇāva koma hampō. metana paṭan genayāṭa

‘내 평안은 바로 이것으로 얻었다’ 하여 Buddha에 대한 믿음, dhamma에 대한 믿음, Saṅgha에 대한 믿음, sikkhā에 대한 믿음이라고 한 것입니다. 그 흔들리지 않는 믿음을 얻었습니다. 그렇다면 그는 sotāpatti phala에 이른 것입니다.

ivarayi kāraṇāva koma hampō. metana paṭan genayāṭa amutuvē kavuru baṇik dā parala pratya rahitayi. anungē ādhāraya dæn ōna meyā baṇa ahannē nætnam. eyā āpahu vennē næhæ.

여기서부터는 따로 누가 dhamma를 일러 줄 필요가 없습니다. paratoghosa 없이도 됩니다. 이제 남의 도움이 필요 없습니다. 그가 dhamma를 듣지 않더라도 그는 뒤로 물러서지 않습니다.

labāgattā avabōdhaya yaḷi yaḷi āvardhanā karamin lōkē asāratvayak, nivana sāratvayak dinayen dina hitanakoṭa nirāya vaśayen asayen hitaṭa væḍenavā bhāvanāva ōna.

얻은 깨달음을 거듭거듭 되새기며, 세상의 알맹이 없음과 nibbāna의 알맹이 있음을 날마다 생각할 때, 저절로 마음에 bhāvanā가 자랍니다.

karmasthānayak kiyalā anukīya gæna vacana væḍak nemeyi tamāgē avabōdhayaṭa læbicca ṭika onnanam vadanna værak vaśayen goḍanaganna. yaḷi yaḷi sihi karanna puḷuvan. sihi karanakoṭa vacennē mokakda? ōma oya kiyana āryavāgaya væṭenavā.

kammaṭṭhāna라고 해서 남이 준 말을 외우는 일이 아닙니다. 자기 깨달음으로 얻은 것을 말로 정리해 두면 거듭거듭 떠올릴 수 있습니다. 떠올릴 때 무엇이 자랍니까? 바로 이 ariya magga가 자랍니다.

ehenam sammā diṭṭhiyaṭa pat vunāṭa passē dæn ē dharmaya gæna kalpanā karanakoṭa kavadā tuḷa vaira kalpanāvak vennē næ. [ugura kǣrīma] ohugē kalpanāva avi venavā. avidyāpādayi.

그렇다면 sammā diṭṭhi에 이른 뒤, 그 dhamma를 생각할 때 결코 원한 섞인 생각이 일지 않습니다. [헛기침] 그의 생각은 abyāpāda가 됩니다.

anta hiṁsā pīḍāgena kalpanāvak nemeyi ran karalā tiyennē. abhi hiṁsā kalpanāvak. kāṭavat hiṁsāganna nemeyi lōkē midiya gæna kalpanāva tiyennē. nikkamma saṁkalpanāva onna oya avyāpāda adhiśitsā nikma saṁkalpanāva dæn otana nægena bava ainna pēnavā okaṭa enavā sammā saṁkalpa mārgāna.

남을 해치고 괴롭히는 생각이 아니라 avihiṃsā의 생각입니다. 누구를 해치려는 것이 아니라 세상에서 벗어나는 것을 생각합니다. 그것이 nekkhamma saṅkappa입니다. 이렇게 abyāpāda, avihiṃsā, nekkhamma saṅkappa가 여기서 일어나는 것이 보입니다. 이것이 sammā saṅkappa라는 magga aṅga입니다.

metana boru nǣhæ, kēḍan nǣha, paru nǣha, pralāpa nǣha. boruven anun havattana eka lōkayaṭa ayitiyaṭiya. gēramen anu biluvana eka lōkayē dūsaya pætteṭa ayitiyi. paruṣabhāvaya hæda bavaṭa pat karana eka palāpaya mulāvaṭa pat karana eka lōkayaṭa ayitiyi. mē lōkayat eka væḍīma ahakarana mānasikatvaya bēṭiyaṭa passē mē boru kēram pasuvādana prāpna hataraṭama tiyana yam cētanāvak tiyenavā ōka atralā yanavā.

여기에는 거짓말이 없고, 이간질이 없고, 거친 말이 없고, 쓸데없는 말이 없습니다. 거짓으로 남을 속이는 것은 세상에 속합니다. 이간질로 남을 갈라놓는 것은 세상의 미움 쪽에 속합니다. 거친 말로 상처 주는 것, 쓸데없는 말로 미혹에 빠뜨리는 것도 세상에 속합니다. 세상과 함께 자라는 것을 치워 버리는 마음가짐을 본 뒤에는 거짓말, 이간질, 거친 말, 쓸데없는 말 네 가지에 있던 cetanā를 놓아 버립니다.

kṣamakmen attarenna paṭan gattahama ōka tiyenavā boru næti, pēlan næti, barusuva næti, poḷalāpasa næti sammā vācā

차츰 놓아 가기 시작하면, 거짓말 없고 이간질 없고 거친 말 없고 쓸데없는 말 없는 sammā vācā가 있습니다.

ohuṭa prāṇa gāta karanna hiṁ hiṁsā lōkayaṭa boraganna ōnakamak næhæ bora mæravaṁcā kiyalā anubadiriyē haḍā balāganna ōnakamak næhæ. nurācā durācāra ādī avaḍanna væḍak næti āsvāda masa yanna ekē balāporottu nætuva yanavā. menna mē cētanā guruvīṭa kiyanavā pāṇātipātā vēramaṇa adinnādānā vēramaṇi kāṇavē micchācārā vēravanī ayaṁ vicēda mica sammā kammatta onna sammā kammanta kiyana bālanda oṭa gæb velā tiyennē. ohu dæn

그에게는 산 목숨을 죽이고 해쳐서 세상을 차지할 마음이 없고, 훔치고 속여서 남의 것을 빼앗을 마음도 없습니다. 바르지 못한 행실 같은 일을 할 까닭이 없고, 감각의 맛에 기대지 않고 나아갑니다. 이 cetanā의 무리를 ‘pāṇātipātā veramaṇī, adinnādānā veramaṇī, kāmesu micchācārā veramaṇī, ayaṃ vuccati sammā kammanto’라고 합니다. 바로 sammā kammanta라는 aṅga가 여기에 들어 있습니다.

bālanda oṭa gæb velā tiyennē. ohu dæn jīvat vennē mē lōkē allagena bora kækkā mēka hadapavanna vennē. tava tavat pævætma allanna vennē. mē yathābōdhaya pūrṇaya kara gænīmaka kālaya tamangē śramaṇaya væya karalā kālaya væya karalā ē san̆dahā jīvitaya kæpa karapuvahama ohuṭa kiyannē sammā ādīvayak ohuṭa mityā ādīvayak næhæ. ē karannē siyalu utsāhaya yathābhūtaya labana kiyalā utsāhayak æt nam akusala duru karanna kusalaya vaḍanna upan akusal duru velā yanna nūpan kusal væḍē karana utsāhaya nisā ēka sammā vāyāta. ē nisā ohu

그는 이제 이 세상을 붙잡고 속이고 빼앗아 그것을 지키려고 살지 않습니다. 더욱 존재를 붙잡으려고 살지 않습니다. 이 있는 그대로의 깨달음을 완성하는 데 자기 힘과 시간을 들여 삶을 바칠 때, 그것을 sammā ājīva라고 하며 그에게 micchā ājīva는 없습니다. 그가 하는 모든 노력은 yathābhūta를 얻으려는 노력이며, akusala를 없애고 kusala를 키우는, 생긴 akusala를 없애고 생기지 않은 kusala를 일으키는 노력이므로 그것이 sammā vāyāma입니다.

utsāhaya nisā ēka sammā vāyāta. ē nisā ohu læbeniya yam dænavīmak. ohuṭa læbennā vū atvi sihi kirīmak. sihi kirīma nivana mul karagatta sihi kirīmak. [ugura kǣrīma] satvaya mul karagatta sihi kirīmak nisā mulāva mul karagatta sihimak næti nisā. ohuṭa læbenē sammā satiya.

그래서 그가 얻는 알아차림, 그가 얻는 떠올림은 nibbāna를 바탕으로 한 떠올림입니다. [헛기침] 중생을 바탕으로 한 떠올림, 미혹을 바탕으로 한 떠올림이 없기 때문에 그가 얻는 것은 sammā sati입니다.

menna mē sammā satiya væḍa ælīmayi gæṭīmayi dak karalā yanakoṭa ælīmen karapu kampā vivarayi. gæṭīmen karapu kampāva vivarayi. kampā næti akampayayi akampaya hata sammā samādhiyayi. ehenam onna mārgāṁgana aṭama

이 sammā sati가 자라 집착과 부딪침을 덜어 가면, 집착으로 생긴 흔들림이 끝나고 부딪침으로 생긴 흔들림이 끝납니다. 흔들림 없음, 그 흔들림 없는 마음이 sammā samādhi입니다.

samādhiyayi. ehenam onna mārgāṁgana aṭama āryaṣṭhāṁgika mārgayama oya mātraya gattahama gælenā kiyena hæṭi. dæn amatuven āryaṣṭhā samādhiya mokakda kiyalā hoyanna deyak næhæ. oya ṭika karanakoṭa okkoma væḍenavā. ehenam væḍennē āryaṣṭhāṁgika mādhya mohotak gānē sihi karana gānē væḍennē muḷu āryaṣṭhāṁgika mādhya.

그렇다면 여덟 magga aṅga 모두, ariya aṭṭhaṅgika magga 전체가 이만큼만 해도 들어맞는 모습입니다. 이제 따로 ariya aṭṭhaṅgika magga가 무엇인지 찾을 것이 없습니다. 이것들을 할 때 모두 자랍니다. 그렇다면 자라는 것은 ariya aṭṭhaṅgika magga입니다. 순간마다, 떠올릴 때마다 자라는 것은 온전한 ariya aṭṭhaṅgika magga입니다.

ehemayi sammā samādhiya. sammā samādhiyen hita akaya venna mōhaya kivvē mokakda kiyalā minna paṭan gannavā. avidyāva væṭahakinna paṭan gannavā avidyā vælakila tērenna paṭan gannavā. tērenna tērena gannē athærīma vidiya yanakoṭa pragnā mūla velā, pragnā vardhanaya velā sammā gnānaya velā sammā vimuktiya āpu vivr̥kti vatalā nævara pūrṇa karagannavā. ē aṭi pat vedā karana kāla taral ivarayi. avasānaya tamayi oya ṭika æ. onna

그것이 sammā samādhi입니다. sammā samādhi로 마음이 하나로 모이면 moha가 무엇인지 보이기 시작합니다. avijjā가 드러나기 시작하고, avijjā의 얽힘이 이해되기 시작합니다. 이해되면 될수록 놓아 버림이 일어나 paññā가 바탕이 되고, paññā가 자라 sammā ñāṇa가 되고, sammā vimutti가 와서 vimutti로 nibbāna를 완성합니다. 그것을 이루면 할 일은 끝났습니다. 끝은 바로 이것입니다.

ivarayi. avasānaya tamayi oya ṭika æ. onna sammātayen dasa haṁgē samānāgatava arahat tīṭa kiyalā mē kiyannā vū haṁga 10 sampūrṇa vecca kena arahattan vahansē kena prakāśa karanavā kiyalā dēśanā karanavā. ehenam onna āryaṣṭhānayaka vāgē nivan dakinan dēśanā karalā

자, ‘dasahaṅgehi samannāgato arahā’ti’, 곧 이 열 aṅga를 완성한 이를 arahant라고 선언한다고 설하십니다. 그렇다면 ariya aṭṭhaṅgika magga로 nibbāna를 보는 길을 다 설하신 것입니다.

ivarayi. kava baṇa ahanna dēkut næhæ. amuten hoyanna dēkut næhæ. oya ṭika tuḷin gihilāā nivan dakinna puḷuvan arihat vena pat venna puḷuvan. onna māgayak. āryaṣṭhāṁgika māgadhayaṭa ayiti vena hæṭiya.

따로 들을 것도 없고, 따로 찾을 것도 없습니다. 이것들을 거쳐 nibbāna를 볼 수 있고, arahant에 이를 수 있습니다. 이것이 길입니다. ariya aṭṭhaṅgika magga에 속하게 되는 모습입니다.

dæn itin ōkē kisima sæpayak ganna deyak næhæ. mēka āryaṣṭhāṁgika mārgaya nætta kohoma toka āryaṣṭhāṁgika mārgaya ayitiyennē dæn okkoma kiyalā ivarayi vistara vigraha velā. onna oya ṭika tērum gatta kenā vimuktiyaṭa kisima bādhāvak næhæ. dæn tiyennē taman væḍē karaganna vipa. tavat ahanna giyanna praśna ituru vennet næha. eten okkoma pūrṇayi.

이제 여기에는 즐거움으로 붙잡을 것이 하나도 없습니다. 무엇이 ariya aṭṭhaṅgika magga인지, 어떻게 ariya aṭṭhaṅgika magga에 속하는지 이제 모두 자세히 풀어 말했습니다. 이것을 이해한 사람에게는 vimutti에 아무 걸림이 없습니다. 이제 남은 것은 스스로 해내는 일뿐입니다. 더 물어볼 질문도 남지 않습니다. 거기서 모두 완전합니다.

oyaṭa amatarava tiyennē bāhirī paṭalavā gatta avul karagatta oluva hadāgatta eka pæṭavilā tiyennē ekaṭa praśna udākaraṇaya karaganna. sparṇava uttara venak nivan dakina praśnayaṭa uttaraya nemeyi. nivan dakina praśnayaṭa uttaraya hambavelā ivarayi. ārē kiyana praśnayaṭa uttaraya hambavelā ivarayi.

그 밖에 있는 것은 바깥 것에 얽혀 머리를 어지럽힌 탓에 질문을 만들어 내는 일입니다. 거기서 나오는 대답은 nibbāna를 보는 질문에 대한 대답이 아닙니다. nibbāna를 보는 질문의 대답은 이미 얻었습니다. ariya가 되는 질문의 대답은 이미 얻었습니다.

atyāvaśya uttaraya læbuṇā. dæn tiyennē mēka ēkaṭa amatarava lōkē tiyena avaḍuvē paṭalavāgena gæṭalu hadāgattaṭa passē araka vennē kohomada? mēkē vennē kohomada? mehema munut arehema vennē kohomada? eyā praśna vala hadāganna amatarava itin amatara praśnaṭa pat vaḍagattaṭa passē api mē mādhyaṭa bādhā. ē nisā

꼭 필요한 대답은 얻었습니다. 이제 있는 것은, 그 밖에 세상의 어지러운 것들에 얽혀 문제를 만든 뒤 ‘저것은 어떻게 되나? 이것은 어떻게 되나? 이렇다면 저것은 어떻게 되나?’ 하는 것입니다. 질문을 지어내어 덧붙은 질문에 빠지면 이 길에 걸림이 됩니다.

passē api mē mādhyaṭa bādhā. ē nisā puḷuvan taram durakaṭa amatara praśnayak tiyenavā visadalā hin ēka in ivara kavaṭa passē āye mē passē kuṇu praśna vagē oluvaṭa noyevā kiyalā adhiṣṭhāna karaganna

그러니 될 수 있는 한 덧붙은 질문이 있으면 풀고, 그것을 끝낸 뒤에는 다시는 이런 쓰레기 같은 질문을 머리에 들이지 않겠다고 adhiṭṭhāna를 하십시오.

praśna valin pæṭunāṭa passē horanna deyak næhæ praśna bādhaka hæbæyi praśnē bādhaka vunat ēka āpu praśnē visan̆daganna horanna deyak næti praśnē visa vedanna venavā. dunnaṭa passē dænenavā mama metana valā væradi ākalpayakana in̆dalā tiyennē. tērum ganna bærilā tiyennē maṭa ēka væṭunē næti nisā.

질문에 얽힌 뒤에는 할 수 있는 것이 없습니다. 질문은 걸림입니다. 그래도 걸림이 된다 해서, 생긴 질문은 풀어야 하고 어찌할 수 없는 질문이라도 풀어 버려야 합니다. 풀고 나면 느낍니다. ‘내가 여기서 잘못된 생각에 머물러 있었구나. 이해하지 못한 것은 내가 그것을 깨닫지 못했기 때문이구나.’

itin mē ban̆du praśna tamayi mē lōkē tiyena okkoma praśna gæṭalut. ōka maha kuṇugaḍak ōka mē māgīṭa bādhāvat mevangē kuṇugat magē manasaṭin pasu novā kiyana adhiṣṭhāna māgē avak tamayi væradiha sārtha karaganna ōnē kramaya veccara

그런데 이런 질문들이 바로 이 세상의 모든 질문과 문제입니다. 그것은 커다란 쓰레기 더미이고 이 길의 걸림이니, 이런 쓰레기를 내 마음에 들이지 않겠다는 adhiṭṭhāna를 이루어 내는 것이 해야 할 방법입니다.

in ōka mē mēka pśna sampūrṇa vicara mē siyalu pśnavaṭa uttara læbilā ivaranna itin ē vagē āpu tavat tunu goḍak onna praśnayak enavā.

이렇게 질문이 다 풀리고 모든 질문에 대답을 얻었는데도, 그와 같은 또 다른 쓰레기 더미, 질문 하나가 옵니다.

mokakda mē passē tiyennē?

그 뒤에 있는 것은 무엇입니까?

a eka mohotak tuḷavat nomayayi kiyā kenek nopatina viṭa pin kirīmen yahapat pratiphalat pavīmen ayahasat pratiphalak læbennē læbena vaca pævīma dharmayaṭa anukūlava kohomada balapānnē bahāparatu bava kohomada væṭahē.

‘한순간도 나라는 이가 없다면, puñña를 지어 좋은 결과를 얻고 pāpa를 지어 나쁜 결과를 얻는다는 것이 dhamma에 맞게 어떻게 작용하는지, 그 이어짐을 어떻게 이해합니까?’

dæn mēka praśnaya. mama kiyalā kenek nǣha kivvahama mama kiyalā kenek nætnam pin karapu hāma vidinnē kavuda? pav karāmi diyannē kavuda dæn ēka praśnayak āvā. ēkaṭa

이것이 질문입니다. ‘나’라는 이가 없다고 하면, ‘나’가 없다면 puñña를 지어 누가 받습니까? pāpa를 지어 누가 받습니까? 이런 질문이 온 것입니다.

etakoṭa a tavat innē tavin tiyenavā nam mama kiyalā kenek a pænaviyen nohæka

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

yahapat ayahapat pratiphala vidinnē kavuda? dæn ē ara praśnayema api tavat.

좋고 나쁜 결과를 받는 이는 누구입니까? 이제 우리는 그 같은 질문을 다시 다룹니다.

dæn metandi api dakinna bæhæ menna mehema deyak. mē sasara gamana tuḷa api æta tiyenakoṭa sadāsanika pavasēsayak gæna dr̥ṣṭiyakaṭa væḍe. næta kiyana praśnaya gatta gāvama mokut nǣgē dr̥ṣṭiyakaṭa væḍē.

이제 여기서 우리가 보아야 할 것이 있습니다. 이 saṃsāra 여정에서 우리가 ‘있다’고 하면 영원히 이어지는 것이 있다는 견해에 빠집니다. ‘없다’는 질문을 잡는 순간에는 아무것도 없다는 견해에 빠집니다.

mē dekē tamayi mē lōka satyaya meccara kal dālā. æta kivvot salātanika pavatina deyak kiyalā hitana gannavā. ehema dr̥ṣṭa gannavā. næta kivvot mokutta nǣha kiyalā dr̥ṣṭa gannavā.

이 둘 사이에서 세상 중생은 이렇게 오래 헤맸습니다. ‘있다’고 하면 영원히 이어지는 것이라고 생각하고 그런 견해를 갖습니다. ‘없다’고 하면 아무것도 없다는 견해를 갖습니다.

menna mē nisā metana loku praśnayak enavā. mē satvayā dr̥ṣṭiya piṭama menna mē æta næta kiyana anta dekaṭa væṭena nisā budurajāṇan vahansē kiyalā æta yanuvantayakin næta yanuvū ekāntayaka mē anta dekaṭa vahinna epā.

이 때문에 여기서 큰 문제가 생깁니다. 이 중생이 견해 자체로 ‘있다’, ‘없다’는 두 극단에 빠지기 때문에, Buddha께서는 ‘있다’는 극단에도 ‘없다’는 극단에도, 이 두 극단에 기울지 말라고 하셨습니다.

mē anta deka lōkayaṭa tibennā vū lōka pævætma anta dekak. pævætma inna pudgalayā dakina anta dekak. etakoṭa menna mē næta kiyana antaya nisāva tamayi mama nemeyi, magē nemeyi, magē ātmaya nemeyi kiyana mē jātiya bhāvanāvak adat vaḍanavā.

이 두 극단은 세상에 있는, 세상 존재의 두 극단이며, 존재하는 사람을 보는 두 극단입니다. 그런데 바로 이 ‘없다’는 극단 때문에 ‘나가 아니다, 나의 것이 아니다, 나의 attā가 아니다’ 하는 이런 bhāvanā를 오늘날에도 닦습니다.

mehema bhāvanā kramayak dīlā tiyenavā nētō nētaṁ mama nētō hamak nēta itin nētavama mē atsāhata mama nemeyi magē nemeyi magē ātmaya nemeyi kiyalā balana kramayak.

이런 bhāvanā 방법이 주어져 있습니다. ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’, 곧 ‘나가 아니다, 나의 것이 아니다, 나의 attā가 아니다’라고 보는 방법입니다.

menna mē kramayaṭa bhāvanāva karana channa kiyana hāmuduruvō keru mēka vanavā vanavā væḍenna næ. væḍenna næti nisā budurajāṇan vahansē piruvak karāṭa patvan vahansēgē kalpanā karanavā dæn mokada vennē anik aya pratiphala labanavā maṭa kisiduma venasak næha. æyi væḍennē æti mēkaṭa uttara ganna mama kāgenda uttara ganna tiyennē kiyalā dharmaya gæna hon̆daṭa danna kenek kiyanē ānanda hāmuduruvō ānanda hāmuduruvō hambavenna vanavā kiya dannā hāmuduruva api ekak āvā.

이 방법으로 bhāvanā를 하던 Channa라는 스님은 닦고 또 닦아도 나아지지 않았습니다. 나아지지 않자, Buddha께서 parinibbāna에 드신 뒤 그분은 생각합니다. ‘이게 어찌 된 일인가? 다른 이들은 결과를 얻는데 나는 아무 변화가 없다. 왜 자라지 않는가? 이 대답을 누구에게 얻어야 하나?’ dhamma를 잘 아는 분이 Ānanda 스님이니 Ānanda 스님을 만나야겠다고 생각하고 그 스님께 갔습니다.

æn ānanda hāmuduruvō hambavelā kavā itin ætunē maṭa mē bhāvanāva væḍuvaṭa kisima isseruvak ne. mama nemeyi magē nemeyi magē ātmaya nemeyi mama mehema vaḍanavā. væḍuvanam ara kisima væḍennē næhænē maṭa mē āsāva atka yannē næha keḷavara vennē næhæ. ehema avabōdhayak vennē næha.

Ānanda 스님을 만나 말했습니다. ‘스님, 이 bhāvanā를 닦아도 아무 진전이 없습니다. 나가 아니다, 나의 것이 아니다, 나의 attā가 아니다, 이렇게 닦습니다. 닦아도 전혀 자라지 않습니다. 이 욕망이 놓아지지 않고 끝나지 않습니다. 그런 깨달음이 오지 않습니다.

ē mokada mē bhāvanā aḍuvakda? mokakda mē hētu? kiyalā mē praśnaya ahanakoṭa ānanda hāmuduruvō tu venavā. parāyaṇa vargayē sūtra budupiyāṇan vahansē oya kānṭa uttaraya dēśanā karalā tiyenavā. lōka satvayā bohō kālayak satarē æta næta kiyana dr̥ṣṭiya ahiṭiyinna. āpu nisā yamak næta kiyanakoṭama ē dr̥ṣṭiyaṭa væḍenavā. ēken uccayat dr̥ṣṭiyaṭa væḍenavā.

이것은 bhāvanā가 모자라서입니까? 원인이 무엇입니까?’ 이렇게 묻자 Ānanda 스님이 풀어 줍니다. Parāyana vagga의 sutta에서 Buddha께서 그 대답을 설하셨습니다. 세상 중생은 오랫동안 saṃsāra에서 ‘있다’, ‘없다’는 견해에 익숙해져 왔기 때문에, 무언가가 ‘없다’고 하는 순간 그 견해에 빠집니다. 그로써 uccheda 견해에 빠집니다.

menna mē nisāma ē purudda nisāma oya bhāvanāva vaḍanakoṭa oya dr̥ṣṭiya ē nisā ē dr̥ṣṭiya ena pudgalayā ōka væḍuvaṭa vadanna bæri vunna ōnē mama nemeyi magē nemeyi magē ātmaya neveyi ādī vaśayen kiyalā mama næta kiyana dr̥ṣṭiyak na mama næta kiyana dr̥ṣṭiyak āna passē mamek næhanam kavuda bim pavunu kara gannē, kovda vidinnē kohomada vennē kavuda duk vipin̆dinnē praśna velā prat venavā.

바로 이 때문에, 그 버릇 때문에 그 bhāvanā를 닦을 때 그 견해가 찾아오고, 그 견해가 찾아온 사람은 아무리 닦아도 자랄 수 없었던 것입니다. ‘나가 아니다, 나의 것이 아니다, 나의 attā가 아니다’ 하다 보니 ‘나는 없다’는 견해가 오고, ‘나는 없다’는 견해가 온 뒤에는 ‘내가 없다면 누가 puñña와 pāpa를 짓고, 누가 받으며, 어떻게 되며, 누가 dukkha를 겪는가’ 하는 질문이 생깁니다.

menna antayak nisā gata vicca aya. menna mēkayi ōkaṭa hētu. ehenam mamayā ganna sudu suva kiyalā balanna.

이것이 극단 때문에 막혀 버린 이들입니다. 이것이 그 원인입니다. 그렇다면 ‘나라고 붙잡기에 알맞은가’로 보십시오.

ēka nætækina nokiyā. mama aya ganna sudusu nǣ. magē aya ganna meta meban̆du asāra dē magē aya ganna sudusu nǣ. meban̆du asāra dē magē ātmayayi aya ganna sudusu deyak nemeyi. mē arthaya vaṭa.

그것이 없다고 말하지 말고, ‘나라고 붙잡기에 알맞지 않다. 이런 알맹이 없는 것은 나의 것이라 붙잡기에 알맞지 않다. 이런 알맹이 없는 것은 나의 attā라고 붙잡기에 알맞은 것이 아니다’라는 뜻으로 보십시오.

etakoṭa hari. ara dr̥ṣṭiya væṭiyayi. araken næti yana dr̥ṣṭiyaṭa væṭennē nætta sudusu nǣha kivvahama nǣ kivvē. hæbæyi allaganna vidik næ sudusu

그러면 됩니다. 그 견해에 빠지지 않습니다. ‘없다’는 견해에 빠지지 않습니다. ‘알맞지 않다’고 할 때 ‘없다’고 한 것이 아닙니다. 다만 붙잡을 길이 없다, 알맞지 않다는 것입니다.

mamē aya ganna sudusu deyak nemeyi. magē aya ganna sudusu deyak nemeyi mokak nisāda asāra nisā menna metana dakinavā asāratvaya væṭahenavā metendi asāratvaya væṭahuṇat mādhaya hari. anna ē nisā metenadit velā tiyennē mē praśnaya.

나라고 붙잡기에 알맞은 것이 아니고, 나의 것이라 붙잡기에 알맞은 것이 아닙니다. 무엇 때문입니까? 알맹이가 없기 때문입니다. 여기서 봅니다. 알맹이 없음이 드러납니다. 여기서 알맹이 없음이 드러나면 길이 바로 섭니다. 그래서 여기서도 이 질문이 생긴 것입니다.

mēka dharmānukūlava tōrāganna ōna deyak. mamek nætnam vidinnek nǣ nēda mamek nætnam kavuda vidinnē? mēka tamayi mē lōkē pudgalayāṭa laukika vaśayen nægena ē dr̥ṣṭiyē tīraṇaya mamat nætnam kavuda vidinnē? ara næta kiyana dr̥ṣṭiya rāpa velā vecca hindiya.

이것은 dhamma에 맞게 가려내야 할 것입니다. ‘나가 없으면 받는 이도 없지 않은가? 나가 없으면 누가 받는가?’ 이것이 세상 사람에게 세속적으로 일어나는 그 견해의 판단입니다. ‘나가 없으면 누가 받는가?’ 그 ‘없다’는 견해가 덮쳤기 때문입니다.

dæn metandi dakinavā mehe mehema deyak. mama kiyana dukṭṭhiyen allagatta ē ātma dr̥ṣṭiya nisāma mē podiyaṭa mama kiyana hæn̆gīma ennē. ōkaṭa budurajāṇan vahansē dēśanā kālāā bedara balalā ōka araganna vibhajjavādī venavā. oya mama kiyana eka bedanna koṭas valaṭa ven karanna ven karalā ven karalā hētuphala vaśayen koṭas vaga ven karana kramayak dēśanā karanā.

이제 여기서 이런 것을 봅니다. ‘나’라는 견해로 붙잡은 그 attā diṭṭhi 때문에 이 꾸러미에 ‘나’라는 느낌이 옵니다. 그래서 Buddha께서는 나누어 보라고 설하셨습니다. vibhajjavāda가 되는 것입니다. 그 ‘나’라는 것을 나누어 부분으로 가르고, 가르고 또 갈라, 원인과 결과로 부분을 나누는 방법을 설하셨습니다.

oya mama kiyana podiyē tava kramayakin veduva avidyā podiyak, saṁkhāra podiyak, viññāṇa podiyak, nāma rūpa podiyak, kalāyatana podiyak, sparśa podiyak, vēdanā podiyak, taṇhā podiyak, upādāna podiyak, bhava podiyak, jāti podiyak. ēka hindā jalāmarapatiyak hædu 12 tamayi oya mama kivvē.

그 ‘나’라는 꾸러미를 다른 방법으로 나누면, avijjā 꾸러미, saṅkhāra 꾸러미, viññāṇa 꾸러미, nāmarūpa 꾸러미, saḷāyatana 꾸러미, phassa 꾸러미, vedanā 꾸러미, taṇhā 꾸러미, upādāna 꾸러미, bhava 꾸러미, jāti 꾸러미, 그리고 jarāmaraṇa 꾸러미입니다. 이 열둘이 바로 그 ‘나’라고 한 것입니다.

oya mama kiyāpa ekka mama kiyē mek nædda ætdakin banna dekama pættakin dālā oya mama kiyā api han̆dunopē tiyennē onna oya podu 12yi kiyalā dakinna ōnē.

그 ‘나’라고 한 것에 대해 ‘나가 있느냐 없느냐’ 하는 둘을 다 제쳐 두고, 우리가 ‘나’라고 알고 있는 것이 바로 이 열두 꾸러미라고 보아야 합니다.

mē podi 12 æhē ekatuva mama dænenam mama næti karaganna hari dænaganna. mē poḍi 12 æhē ekatuva tiyenakan mamek vidyāmāna venavā. mama næmati podiyak vidyāmāna venavā. mē poḍi 12 givilā giyāma mama næmati podiya ivarannavā. 12 podiya ivarayi. karagattahama poḍi 12yi.

이 열두 꾸러미의 모임을 ‘나’라고 안다면, ‘나’를 없애는 길도 아십시오. 이 열두 꾸러미의 모임이 있는 동안 ‘나’가 드러나 있습니다. ‘나’라는 꾸러미가 드러나 있습니다. 이 열두 꾸러미가 닳아 없어지면 ‘나’라는 꾸러미가 끝납니다. 열두 꾸러미가 끝납니다. 나누어 보면 열두 꾸러미입니다.

avidyā poḍiyayi, saṁkhāra poḍiyayi, viññāṇa poḍiyayi, nāvata poḍiyayi, saralāyatapatana poḍiyayi, sparśa poḍiyayi, vēdanā poḍiyayi, taṇhā podiyayi, upādāna poḍiyayi, bhava podiyayi rāja poḍiyayi jaralāāyarana poḍiyayi.

avijjā 꾸러미, saṅkhāra 꾸러미, viññāṇa 꾸러미, nāmarūpa 꾸러미, saḷāyatana 꾸러미, phassa 꾸러미, vedanā 꾸러미, taṇhā 꾸러미, upādāna 꾸러미, bhava 꾸러미, jāti 꾸러미, jarāmaraṇa 꾸러미.

poḍi 12ṭa ven karapuvahama mama tibu oya podu 12 aha karalā balana tavat ituru vesē mamek innavā.

열두 꾸러미로 나누고 나면, 그 열두 꾸러미를 치우고 보아도 남는 ‘나’가 있습니까?

oya podu 12 hita mamakut næha. oya podu 12 ekatura mama kivvā misak podu 12 ven karapuma avidyā mamat nemeyi. saṁkhāra mamat nemeyi. viññāṇa mamat nemeyi. nāma rūpa mamat nemeyi. salāyatana mamat nemeyi. sparśa mamat nemeyi. vēdanā mamat nemeyi. taṇhā mamat nemeyi. upādāna mamat nemeyi. bhava mamat nemeyi vyādhi mamat nemeyi. ehenam avidyā poḍiyak nædda kiyanavā hētuphalayak goḍanna kiyalā.

그 열두 꾸러미 안에도 ‘나’는 없습니다. 그 열두 꾸러미의 모임을 ‘나’라고 했을 뿐, 열두 꾸러미를 나누면 avijjā도 ‘나’가 아니고, saṅkhāra도 ‘나’가 아니고, viññāṇa도 ‘나’가 아니고, nāmarūpa도 ‘나’가 아니고, saḷāyatana도 ‘나’가 아니고, phassa도 ‘나’가 아니고, vedanā도 ‘나’가 아니고, taṇhā도 ‘나’가 아니고, upādāna도 ‘나’가 아니고, bhava도 ‘나’가 아니고, jāti도 ‘나’가 아닙니다. 그렇다면 avijjā 꾸러미가 없느냐 하면, 원인과 결과로 쌓인 것이 있다고 합니다.

saṁkhāra podiyak næ. ehema podiyak tiyenavā. kohomada hētuphala vaśayen goḍa nægicca ekak. hētuva nisāyi phala podiya tiyenavā. hētu podiya atgiyo paḷa podiyē. atharin næti nisā paḷamu poḍiya vidyāmāna venakoṭa hædi paḷamadiyak tiyenavā vagē. viññāṇa podiyak tiyenavā. hētuphalayak monavada saṁkhāra pattē mana viññāṇa podiya saṁkhāra pratya kriyāvaliya tiyena sakkal viññāṇa poḍiya vidyāmāna vidyāmānaya viññāṇa podiya mamagēra hariyannē næ. ēka hētuphala.

saṅkhāra 꾸러미가 없느냐 하면, 그런 꾸러미는 있습니다. 어떻게 있습니까? 원인과 결과로 쌓인 것으로 있습니다. 원인 때문에 결과 꾸러미가 있습니다. 원인 꾸러미를 놓으면 결과 꾸러미도 놓아집니다. 놓지 않기 때문에 결과 꾸러미가 드러날 때, 만들어진 결과 꾸러미가 있는 것처럼 보입니다. viññāṇa 꾸러미가 있습니다. 어떤 원인과 결과입니까? saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ, 곧 saṅkhāra를 조건으로 하는 과정이 있는 동안 viññāṇa 꾸러미가 드러납니다. 드러나는 그 viññāṇa 꾸러미는 ‘나’에 들어맞지 않습니다. 그것은 원인과 결과입니다.

hētuphala poḍiyaṭa mama kiyalayi purudu velā. hækaṭa mama kiyannat bæha. oya poḍiyaṭa eka mama kiyana buddhiya ayitiya. ehenam mama kiyana buddhiyaṭa gattē oya 12 [ugura kǣrīma] oya dæhæn ekin eka tuḷa mamek bæḍuvahama mamek hoyāganna nætnam. api dænagannavā ēken amatā mamek nætnam. ehenam mama kiyana eka goḍanægena tiyena saṁkalpayak.

원인과 결과의 꾸러미를 ‘나’라고 부르는 데 익숙해졌을 뿐입니다. 그것을 ‘나’라고 할 수도 없습니다. 그 꾸러미에 ‘나’라는 생각이 붙어 있는 것입니다. 그렇다면 ‘나’라는 생각으로 잡은 것은 그 열둘입니다. [헛기침] 그것들을 하나하나 뒤져 ‘나’를 찾아도 찾을 수 없고, 그 밖에 따로 ‘나’가 없다는 것을 우리가 안다면, ‘나’라는 것은 쌓아 올린 개념입니다.

mama kiyana saṁkalpayak goḍannā gattā nisā mama kiyana ēkayak pennanna bæt. tava poḍiyak pennanna bæhæ mama poḍiyē podiyē 12ṭa baekeuvahuvahama kǣli 12k vaennā dosṭ poḍiyak venna ē dos poḍiyamat gamana nem [ugura kǣrīma] ē dos poḍiya kohomada haṭagattē nikan haṭagattē næha. ē vagēma hētu phala podiyi. hētuvak nisā haṭaganna phalayak nisā haṭaganna hētuphala kriyāvaliyē podīma. oya tiyennē.

‘나’라는 개념을 쌓아 올렸기 때문에 ‘나’라는 하나를 내보일 수 없습니다. 다른 꾸러미를 내보일 수도 없습니다. ‘나’라는 꾸러미를 열둘로 나누면 열두 조각, 열두 꾸러미가 됩니다. [헛기침] 그 열두 꾸러미는 어떻게 생겼습니까? 그냥 생기지 않았습니다. 그것도 원인과 결과의 꾸러미입니다. 원인 때문에 생기고 결과 때문에 생기는, 원인과 결과의 과정으로 된 꾸러미, 그것이 있는 것입니다.

ehenam ē podiyak kavadāvat hētuvak nætuva goḍanægennē nætnam. sadātamika deyak mē lōkē hētuvakin goḍanægena næha kiyalā bōdha dharmayak api æhuva. adāmika vannāvū deyak lōkē koṭanaganna hētuvak nǣ. hētuven yamak bærunævā nam mohoten mohotaka gevillā vipariṇāvamayaṭa pat velā vænasē yana podi goḍa nægenavā misak. sadāsamikava pihiṭena podi goḍanægennē. gevilā vænasi yana poḍi tamayi goḍanægennē.

그렇다면 그런 꾸러미는 결코 원인 없이 쌓이지 않습니다. 영원한 것은 이 세상에서 원인으로 쌓이지 않는다는 dhamma를 우리는 들었습니다. 영원한 것을 세상에 쌓을 원인은 없습니다. 원인으로 무언가 쌓인다면 순간순간 닳고 변하여 사라지는 꾸러미가 쌓일 뿐, 영원히 머무는 꾸러미는 쌓이지 않습니다. 닳아 사라지는 꾸러미만 쌓입니다.

ehenam rūpa po ara ganna vidihasaṭa gannavā. avidyā podiyak devilā væsaṭa yanna. āya āye goḍanaga nættē nætta goḍanāgena nisayi vihāra

그렇다면 꾸러미를 그렇게 보는 것입니다. avijjā 꾸러미도 닳아 사라지는 것이며, 다시 다시 쌓이기 때문에 드러나 있는 것입니다.

saṁkhāra podiyak gihillā væsilā bæ. nævata nævata goḍanaga nisayi vidyā mārga viññāṇa podiyat deviṭa vænasi karanna. nævata nævata goḍanāgana nisā nisayi vidyāga nāma rūpa podiyat deviṭa vænasi yanna nævata nævata goḍanāgana nisayi vidyāmāna venna. sarāyatana podiyat givilā vænasinna nisā. nævata nævata goḍanāgana nisayi vidyāmāna venna. sparśa poḍiyat givilā vænasinna. nævata nævata goḍana eka nikayi vidyāmāna vennē. vēdanā

saṅkhāra 꾸러미도 닳아 사라지는 것이며 다시 다시 쌓이기 때문에 드러나 있습니다. viññāṇa 꾸러미도 닳아 사라지며 다시 다시 쌓이기 때문에 드러나 있습니다. nāmarūpa 꾸러미도 닳아 사라지며 다시 다시 쌓이기 때문에 드러나 있습니다. saḷāyatana 꾸러미도 닳아 사라지며 다시 다시 쌓이기 때문에 드러나 있습니다. phassa 꾸러미도 닳아 사라지며 다시 다시 쌓이기 때문에 드러나 있습니다.

eka nikayi vidyāmāna vennē. vēdanā podiyat givilā væsena ekak. nævata nævata goḍanagana nisakayi vidyāmāna vennē. taṇhā podiyat gevilā væsena ekak. nævata nævata goḍanagena nisayi vidyāmānaya vennē. upādāna podiyat gevilā vænasilā yana ekak. nævata nævata goḍanagena nisa nisāyi vidyāmāna vennē. bav podiyat gevilā vænasi yana ekak nævata nævatat goḍanna nisayi vidyāvamāna vennē. jāti poḍiyak gevilā væsilā yana ekak nævata nævata goḍanna nisayi vidyāvamāna vennē. jarāparaṇa poḍiyak gevilā væsulā yana ekak nævata nævata ēkaṭa hētu goḍanægana nisayi vidyāmāna venna. ehenam hētu koṭagilanna

vedanā 꾸러미도 닳아 사라지는 것이며 다시 다시 쌓이기 때문에 드러나 있습니다. taṇhā 꾸러미도, upādāna 꾸러미도, bhava 꾸러미도, jāti 꾸러미도 닳아 사라지는 것이며 다시 다시 쌓이기 때문에 드러나 있습니다. jarāmaraṇa 꾸러미도 닳아 사라지는 것이며, 그 원인이 다시 다시 쌓이기 때문에 드러나 있습니다.

vidyāmāna venna. ehenam hētu koṭagilanna vunāhama avidyā podiyak ivarayi. saṁkhāra podiyak ivarayi. viññāṇa podiyak ivarayi nāmarūpa podiyak ivarayi. salāyata podiyak ivarayi sparśa podiyak ivarayi vēdanā podiyak ivarayi. taṇhā podiyak ivarayi, upādāna podiyak ivarayi. bhava podiyak ivarayi jāti poḍiyak ivarayi jarāmata podiyak ivarayi. hō dæn mama

그렇다면 원인이 끊어지면 avijjā 꾸러미가 끝납니다. saṅkhāra 꾸러미도, viññāṇa 꾸러미도, nāmarūpa 꾸러미도, saḷāyatana 꾸러미도, phassa 꾸러미도, vedanā 꾸러미도, taṇhā 꾸러미도, upādāna 꾸러미도, bhava 꾸러미도, jāti 꾸러미도, jarāmaraṇa 꾸러미도 끝납니다. 자, 이제 ‘나’는…

dæn mamek æta mamek næta kiyana ekot ōka visva karanna puḷuvan.

이제 ‘나가 있다’, ‘나가 없다’는 것도 이것으로 풀 수 있습니다.

avidyā poḍiya tiyenakan saṁkhāra poḍiya tiyenakan pinvanægennē nædda? da praśna uttara.

avijjā 꾸러미가 있는 동안, saṅkhāra 꾸러미가 있는 동안 puñña와 pāpa가 쌓이지 않습니까? 이것이 질문의 대답입니다.

avidyā paccayā saṁkhārāgata kriyādhāmaya tiyenakan pinva goḍanægennē nædda? satvaya goḍanægenavā kiyana dr̥ṣṭiya tamayi tōraganna bæ. mama goraṇavā kiyalā dr̥ṣṭiya neme tōraganna bæ.

avijjā paccayā saṅkhārā라는 과정이 있는 동안 puñña와 pāpa가 쌓이지 않습니까? ‘중생이 쌓인다’는 견해로는 가려낼 수 없습니다. ‘내가 쌓는다’는 견해로도 가려낼 수 없습니다.

dæn maga hoyāgena kiyalā mama ven karalā dæmmaṭa passē dæn balanavā hētuphala pota. hētuphala dharmaya tuḷin yathārya dænagannā. dæn mamek næhanam pin karannē kavuda pav karannē kavuda praśnaya praśnaya pættakin kiyalā ēken dharma visuganna bæhæ kiyalā pennavā. æta nætadakin dharmaya danna bæhæ satyaya venna danna bæhæ.

이제 길을 찾아 ‘나’를 떼어 놓은 뒤에는 원인과 결과의 책을 봅니다. 원인과 결과의 dhamma로 있는 그대로를 압니다. ‘이제 나가 없다면 누가 puñña를 짓고 누가 pāpa를 짓는가’ 하는 질문은 제쳐 두고, 그것으로는 dhamma를 풀 수 없음을 보여 줍니다. ‘있다, 없다’로는 dhamma를 알 수 없고 진실을 알 수 없습니다.

avidyā tattvayen saṁkhāra vēnnē kriyāvaliya aragena avidyāva kriyātmaka venavā nam saṁkhāra poḍi ehē hiṭiya goḍanægenavā nam otana pimpava goḍanægennē nædda. hon̆dak karapu hon̆da bodiyak hō narakak karot naraka saṁkhāra podiyak hō goḍanægennē nædda.

avijjā 상태에서 saṅkhāra가 생기는 과정을 보아, avijjā가 작용하여 saṅkhāra 꾸러미가 쌓인다면 거기서 puñña와 pāpa가 쌓이지 않습니까? 좋은 일을 하면 좋은 꾸러미가, 나쁜 일을 하면 나쁜 saṅkhāra 꾸러미가 쌓이지 않습니까?

dæn ēka kiyannē. saṁkhāra paccayā viññāṇaṁ kiyalā saṁkhāra patya karena viññāṇa pahaḷa venavā nam saṁkhāra poḍiya nisā viññāṇa poḍi goḍanægenavā. ē saṁkhāra pāpa saṁkhāra nam goḍanægena viññāṇa podiya pāpa podiyakda puñña pāpa podiyā bona nægennē nædda? saṁkhāra puṇya vunahama puṇya viññāṇa podiyak gora næginnē nædda kriyāva natarakaṭa bora næga.

이제 그것을 말합니다. saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ, 곧 saṅkhāra를 조건으로 viññāṇa가 일어난다면, saṅkhāra 꾸러미 때문에 viññāṇa 꾸러미가 쌓입니다. 그 saṅkhāra가 pāpa saṅkhāra라면 쌓이는 viññāṇa 꾸러미는 pāpa 꾸러미가 아닙니까? pāpa 꾸러미가 쌓이지 않습니까? saṅkhāra가 puñña라면 puñña viññāṇa 꾸러미가 쌓이지 않습니까? 과정이 멈출 때까지 쌓입니다.

anupasiṭa uttaraya

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

podiya kriyātmaka dænena tākkal podiya boranægena pin pavat bonnægennē næha viññāṇa poḍiya goḍanægena viññāṇa patyā nāma rūpaṁ kiyā nāma rūpa po ē hētuven goḍanægena

꾸러미가 작동하는 동안 꾸러미가 쌓이니, puñña와 pāpa가 쌓이지 않습니까? viññāṇa 꾸러미가 쌓이면, viññāṇa paccayā nāmarūpaṃ이라 하여 그 원인으로 nāmarūpa 꾸러미가 쌓입니다.

nāma rūpa podiya goḍanægena kriyāvaliya tiyena tākkal puṇya viññāṇayaṭa puṇya nāma rūpat pāpa viññāṇayaṭa pāpa nāma rūpat goḍagennē nædda

nāmarūpa 꾸러미가 쌓이는 과정이 있는 동안, puñña viññāṇa에는 puñña nāmarūpa가, pāpa viññāṇa에는 pāpa nāmarūpa가 쌓이지 않습니까?

nāma rūpa podiya nisā ē āhāra karagena hētu karagena salāyata podiyak goḍanægā oya kriyāvaliyē tiyena tākkal ara pāpa nāma rūpa poliyaṭa pāpa salāyatana podiyakut puṇya nāma rūpa poliyaṭa puṇya salāyatana podiyaku goḍægennē næ.

nāmarūpa 꾸러미를 먹이 삼고 원인 삼아 saḷāyatana 꾸러미가 쌓입니다. 그 과정이 있는 동안 pāpa nāmarūpa 꾸러미에는 pāpa saḷāyatana 꾸러미가, puñña nāmarūpa 꾸러미에는 puñña saḷāyatana 꾸러미가 쌓이지 않습니까?

ehenam salāyatana poḍiyen ehā sparśa poḍiyak ēka hētuven boranægenavā. ēka tiyena ekak. kriyātmaka vena. ehenam kriyātmaka salāyatana podiya pāpa salāyatana podiyen pāpa sparśaga nægennē nædda? puṇya salāyatana poḍiya puṇayē sparśa nægennē nædda goḍa nægena sparśayak vidyāmānaya vennē nædda

그렇다면 saḷāyatana 꾸러미 다음에는 그 원인으로 phassa 꾸러미가 쌓입니다. 그것은 있는 것이고 작용하는 것입니다. 그렇다면 작용하는 pāpa saḷāyatana 꾸러미에서 pāpa phassa가 일지 않습니까? puñña saḷāyatana 꾸러미에서 puñña phassa가 일지 않습니까? 쌓이는 phassa가 드러나지 않습니까?

pāpa hāpula sparśa parśa pragnā vēdanā kiyana siddhahantaya sparśa āhāra kiyana viññāṇa haṭagannavā. sparśa poya nisā viññāṇa poḍiya kriyātmakama karaganna goḍanægennē næ. eham puṇya sparśa valin mē puṇya sparśa valin pu vēdanā podiya vaḍanækinnē næ. apunya sparśa poin nætnam pāpa sparśa poin pāpa vēdanā poḍi goḍa nægennē næ.

pāpa phassa와 puñña phassa. phassa paccayā vedanā라는 원리로, phassa를 먹이로 하여 생겨납니다. phassa 꾸러미 때문에 다음 꾸러미가 작용하며 쌓이지 않습니까? 그렇다면 puñña phassa에서 puñña vedanā 꾸러미가 자라지 않습니까? apuñña phassa, 곧 pāpa phassa 꾸러미에서 pāpa vedanā 꾸러미가 쌓이지 않습니까?

ehenam puṇya vēdanā poḍiya sæpa sampat sukhayat pāpa vēdanā poḍiya dukat vidyāmāna karannē næ.

그렇다면 puñña vedanā 꾸러미는 즐거움과 행복을, pāpa vedanā 꾸러미는 dukkha를 드러내지 않습니까?

vēdanā podiya goḍanā karagattot vēdanā podiyen taṇhā podiyā goḍanā kara gattahama vēdanā podiya nisā taṇhā podiya goḍanna karanna yali taṇhā budiya goḍannagannē nædda. avidyāva kiyana tākkal vēdanāva vena navattanna bæhæ. āyet nævatanata ēka vægalā taṇhā podiya vaḍanaga.

vedanā 꾸러미가 쌓이면 vedanā 꾸러미로 taṇhā 꾸러미가 쌓이고, vedanā 꾸러미 때문에 다시 taṇhā 꾸러미가 쌓이지 않습니까? avijjā가 있는 한 vedanā를 멈출 수 없습니다. 다시 또다시 그것에 얽혀 taṇhā 꾸러미가 쌓입니다.

ehenam vēdanā podiya taṇhā podiya goḍanagenavā oya kriyāvaliya tiyenakan taṇhā podiya goḍanægennē nædda. taṇhā podiya upādāna poḍi agunāganavā hētuva ekayi. oya kriyāvē tiyena takkāla upādāna poḍi aganna nægennē næ.

그렇다면 vedanā 꾸러미가 taṇhā 꾸러미를 쌓습니다. 그 과정이 있는 동안 taṇhā 꾸러미가 쌓이지 않습니까? taṇhā 꾸러미가 upādāna 꾸러미를 쌓는 원인도 같습니다. 그 과정이 있는 동안 upādāna 꾸러미가 쌓이지 않습니까?

puṇyayēdī upādāna karanavā pāpadī upādāna karanavā dekaṭa upādāna ṭikak. puṇya upādānayen upādāna paccayā bhava kiyana siddhāntaya kriyātmaka venavā. kriyātmaka vena tākkāla upādāna podiya tiyena ekam bhava podiyak goḍana næginnē nædda. ehenam puṇya upādāna podiya puṇya bhava podiyakut pāpa upādāna podīma pāpa bava podiyakut goḍanægennē nædda.

puñña에도 붙잡고 pāpa에도 붙잡습니다. 둘 다에 대한 upādāna입니다. puñña upādāna로 upādāna paccayā bhavo라는 원리가 작용합니다. 작용하는 동안 upādāna 꾸러미가 있으면 bhava 꾸러미가 쌓이지 않습니까? 그렇다면 puñña upādāna 꾸러미는 puñña bhava 꾸러미를, pāpa upādāna 꾸러미는 pāpa bhava 꾸러미를 쌓지 않습니까?

bhava podiya nisā hētu karagena jāti podiyak haṭagannavā. ē kriyāvaliya tiyena ākāra pāpa bava podiyen pāpa jāti poḍi goḍanægennē nædda. puṇya bava podiyan puṇya jāti poḍi agola nægennē næ.

bhava 꾸러미를 원인으로 jāti 꾸러미가 생깁니다. 그 과정이 있는 동안 pāpa bhava 꾸러미에서 pāpa jāti 꾸러미가 쌓이지 않습니까? puñña bhava 꾸러미에서 puñña jāti 꾸러미가 쌓이지 않습니까?

ehenam goḍanæganavā. pāpa jāti lōkē vidyāmāna næda puññāti lōkē vidyāmāna nædda. ehenam pāpayaṭa pāpa vipākayak vidyāmānayi pāpayak vidyāmānayi. pinak karapunam ēkat vidyāmānayi piriphalayat vidyāmāna. kov mama dæn mama vin̆dinavā kiyana ekaṭa vennē hētu phalaya tiyenakan anukūla kriyā vidyāmānaya venavā kiyana eka.

그렇다면 쌓입니다. pāpa로 인한 태어남이 세상에 드러나지 않습니까? puñña로 인한 태어남이 세상에 드러나지 않습니까? 그렇다면 pāpa에는 pāpa vipāka가 드러나고, pāpa가 드러납니다. puñña를 지으면 그것도 드러나고 그 열매도 드러납니다. 그러니 ‘내가 받는다’는 것은 실은, 원인과 결과가 있는 동안 그에 맞는 작용이 드러난다는 것입니다.

anna hētuphala kriyāvaliya tiyena tākkal anukūla kriyāvaliya vidyāmāna venavā. ēkaṭa uruma yamak ætda ē hētuven etana avaśya vannā vū satvayā kiyana eka vidyāmāna venavā.

원인과 결과의 과정이 있는 동안 그에 맞는 과정이 드러납니다. 그것을 물려받을 무언가가 있다면, 그 원인으로 거기에 필요한 ‘중생’이라는 것이 드러납니다.

onna oya vidyāmānada satvayā kiyana ekaṭa mama yana saṁgnāvak enavā. mama yana saṁgnāva ahak velā bæluvat duka yannē.

그 드러난 ‘중생’이라는 것에 ‘나’라는 saññā가 옵니다. ‘나’라는 saññā가 떨어져 나가야 dukkha가 사라집니다.

mama nǣ kivva gæhuvot tibennē næda malla ḷan̆ga mama kiyana dr̥ṣṭiya næhæ. mama kiyalā dennē nǣha kiyalā mama kivvaṭokkak ænna sitanna apurudu yiti vatak diya

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

mama innavā kivvat mama nǣ kivvat dennama gæhula itenavā. ēka hētuphalayak hētu phalaya

‘나가 있다’고 해도 ‘나가 없다’고 해도 둘 다 걸려 있습니다. 그것은 원인과 결과입니다.

kriyātmaka hētu dihā ēka isse mama næhanam diga ahara harida hētuphalaya nisā rajīmak vidyāmāna.

원인과 결과가 작용합니다. ‘나’가 없더라도 원인과 결과 때문에 받음이 드러납니다.

vēdanāvak spardaya nisā vidyā venavā. mēka ēkayi pratika. duk vēdanāva duk sahagata sparśaya misak sæpa vēdanāva sæpa sahagata sparśayat vidyāpāmāna vidyāmānatvaya tuḷa tamayi yaḍiya ari hædilā inna ekak. vidyāmāna vena vin̆dinnek vidyāmāna venavā. vidīmak vidyāmāna venavā. vin̆dinnek nemeyi vin̆dīmak.

vedanā는 phassa 때문에 드러납니다. 이것이 그 paccaya입니다. 괴로운 vedanā는 괴로움 섞인 phassa에서, 즐거운 vedanā는 즐거움 섞인 phassa에서 드러납니다. 드러남 안에서 받는 이가 드러나는 것처럼 보이지만, 드러나는 것은 받음입니다. 받는 이가 아니라 받음입니다.

sattaya vidyāpāmāna vennē avidyāven tr̥ṣṇāven oya podiya tuḷa kriyātmaka venaṭa. ē kriyātmaka vīmē doravas ākāra pratiphalayaṭa kiyanavā sasara gamana

중생이 드러나는 것은 avijjā와 taṇhā로 그 꾸러미 안에서 작용하기 때문입니다. 그 작용의 열두 가지 결과를 saṃsāra 여정이라고 합니다.

mama poranæguṇā kivva onna ōkaṭa oya vidyāva kriyā poḷiyē kriyātmaka vena tākkal pinpika vidyāmāna venavā. puṇya phalayak, kusala phalayak vidyāmāna venavā. pāpa phalayak akusala phalayak vidyāmāna venavā. puṇya phalayaṭa puṇya suvayakut pāpa phalayaṭa pāpa dukkhayakut vidyāmāna venavā. suvat dekak vidyāmāna venavā. satvayā vin̆dinavā, satvayā karanavā kiyalā dukkhaya gattaṭa passē mamatvayen gattā venavā ṭa satvayā kavuda kiyalā haṇugattaṭa passē

‘내가 생겨났다’고 하는 것은, 그 avijjā가 작용 꾸러미 안에서 작용하는 동안 puñña와 pāpa가 드러나는 것입니다. puñña phala, 곧 kusala phala가 드러나고, pāpa phala, 곧 akusala phala가 드러납니다. puñña phala에는 puñña의 행복이, pāpa phala에는 pāpa의 dukkha가 드러납니다. 행복과 괴로움 둘 다 드러납니다. ‘중생이 받는다, 중생이 한다’고 dukkha를 잡으면 ‘나’로 잡은 것이 됩니다. 중생이 누구인지 알아본 뒤에는,

hētu phalaya kriyātma venavā ita dakinavā. satva pudgala dr̥ṭṭiya atævenavā. etakoṭa dakinavā satvayek pudgalayō kiyalā ekkenek karagena yana væḍak kiyalā ekak mulāva yathātyaka neme. yathātvaya dæn hētuphala kriyāvaliyak nisā satva vidyātvayak ve. hētuphala kriyāvaliya næraticca ara satva vidyā ivara.

원인과 결과가 작용하는 것을 봅니다. 중생이니 사람이니 하는 견해가 놓아집니다. 그때 봅니다. 중생이나 사람이라는 누군가가 해 나가는 일이라는 것은 미혹이지 있는 그대로가 아니다. 있는 그대로는, 원인과 결과의 과정 때문에 중생이 드러나는 것이고, 원인과 결과의 과정이 멈추면 그 중생의 드러남이 끝난다는 것입니다.

oya hētuphala kriyāpōdiya ivara karaganna bæri eka tamayi aṁśa pramāṇa saṁsāraya paṭagena satvayatva vidyā mānatvaya duka hæbavidagena magin hadāgena innavā. onna ōkaṭa mama kiya

그 원인과 결과의 작용 꾸러미를 끝내지 못한 것이 바로 헤아릴 수 없는 saṃsāra를 이어 오며 중생으로 드러나 dukkha를 겪고, 그것을 만들어 가며 지내는 것입니다.

magin hadāgena innavā. onna ōkaṭa mama kiya gini penilā karakōla ahanavā gini valalā tiyenavada kiyalā nǣ kiyada tiyenavā kiyalā nǣ kivvot tamayi ara innē mokakda kiyalavā kivvot enavā koya mara væradiyak kiyagi balanna dæn mokakṭa ekakda?

이것에 대해 내가 말하겠습니다. 횃불을 돌리면서 ‘불바퀴가 있느냐?’고 묻습니다. ‘없다’고 할까요, ‘있다’고 할까요? ‘없다’고 하면 그럼 저기 있는 것은 무엇이냐고 하고, ‘있다’고 하면 크게 틀립니다. 보십시오, 이제 어느 쪽입니까?

dæn kærakīmē pēna māyā dharmayaka namak dānava. gini valada gini beḍidā karakavanakoṭa gini valada pērenavā. pēna ginivalannada gini valada kiyalā namak dālā tiyenavā. ē namin api han̆dun.

이제 돌아감으로 보이는 환영에 이름을 붙입니다. 불바퀴라고요. 횃불을 돌릴 때 불바퀴가 보입니다. 보이는 그것에 불바퀴라는 이름을 붙여 두었습니다. 그 이름으로 우리는 압니다.

hæbæyi api hon̆daṭama dannavā gini penilla kæḍīmē kriyākalāpayen haṭagatta māyā darśa mē gini valallla vāgē pēnnē. ēkaṭa katā karanna namak ōna nisā gini vala varal kiyalā.

그러나 우리는 잘 압니다. 횃불이 돌아가는 작용으로 생긴 환영이 불바퀴처럼 보이는 것입니다. 그것을 말하려면 이름이 필요하니 불바퀴라고 합니다.

ē vagē hētuphala kriyādhānaya nisā haṭagatta māyā darśanaya tamayi satvayā kiyalā pēnnē. ōkaṭa katā karana namak ōna nisā mama kivvē. bauddhayā mama kiyannē oya arthayen vitarayi.

그와 같이 원인과 결과의 과정으로 생긴 환영이 중생으로 보이는 것입니다. 그것을 말할 이름이 필요해서 ‘나’라고 한 것입니다. 불자가 ‘나’라고 하는 것은 오직 그런 뜻에서입니다.

oya lōka sammataya lōka pragnātvaya hikmavannē næhæ. hæbæyi ginivala kiyalā kivvaṭa api dannavā ginivalak etana næhæ. pēna māyā darśanayayi ē tiyennē. ēka han̆dunṭa api namak dālā tiyenavā ginivala kiyalā. ē vagē mamek metara næhæ. hētuphala kriyādāmayak nisā mēka vidyāmāna vīmayi mē tiyennē. ē vidyānayaṭa han̆dunāda namak nisā mama kiyalā api katā kara

그 세상의 관습적 표현을 어기지는 않습니다. 그러나 불바퀴라고 말해도 우리는 거기에 불바퀴가 없음을 압니다. 거기 있는 것은 보이는 환영일 뿐입니다. 그것을 가리키려고 불바퀴라는 이름을 붙여 두었습니다. 그처럼 여기에 ‘나’는 없습니다. 원인과 결과의 과정 때문에 이것이 드러나 있을 뿐입니다. 그 드러남을 가리키는 이름이라서 ‘나’라고 말하는 것입니다.

praśnē isadi tiyalā næ aḍuvak natara

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

vin̆dīmak vidyāmāna vunā vin̆dinnet nǣ. kivvē onna ōka

받음이 드러났지만 받는 이는 없습니다. 내가 말한 것이 바로 이것입니다.

ginivalak vidyāmāna vuṇā ginivalak næ. [ugura kǣrīma] satvayek vidyāmāna vuṇā satvayek næhæ. adahasakin tōragattā nam bæ.

불바퀴가 드러났지만 불바퀴는 없습니다. [헛기침] 중생이 드러났지만 중생은 없습니다. 생각만으로 가려내려 하면 되지 않습니다.

ginivalavala vidyāmāna vunā hirudu parala kriyādāmayak. māyā daka dakṣanak vidyāmāna. gini valak næha. ginivalak vidiyāmāna satvayek næ. satvayek vidyāvak. dæn tēruṇāda vena

불바퀴가 드러난 것은 원인과 결과의 과정, 환영이 드러난 것입니다. 불바퀴는 없습니다. 불바퀴가 드러났을 뿐입니다. 중생은 없습니다. 중생이 드러났을 뿐입니다. 이제 이해되었습니까?

svāmīn vahansa ōkama nēda oya cētanādim mama hadanna mēka cētanāva kiyannē hita sanāgannavā mūlikamaṭa. mē cētanā bhikkhavē kammaṁ vadāmi kiyannē mē kriyāpaya. hita sana nisā mē karma vala ræsvennē.

(질문) 스님, 바로 그것이 cetanā로 ‘나’를 만드는 것 아닙니까? (답) 이 cetanā라는 것은 기본적으로 마음을 짓는 것입니다. ‘cetanāhaṃ bhikkhave kammaṃ vadāmi’라는 것이 이 작용입니다. 마음을 짓기 때문에 kamma가 쌓입니다.

avidyāva nisā saṁkhārayak venna hētuva ēkayi. cētanāva pahaḷa karagannavā, hita tanā gannavā avidyāva

avijjā 때문에 saṅkhāra가 되는 까닭이 그것입니다. cetanā를 일으키고 마음을 짓는 것, 그것이 avijjā입니다.

svāmīn vahansa mama kiyalat kiyāgattē sammatayen hadāgatta namak tamayi ēka tamayi ē nama dāgattā lōkayāṭa ēka tērennē dharmaya dækka dakkayi. mēka nikan māyāvaṭa kiyana nama vitarayi mē kiyannē eka dannē. ēka dharmaya dækkenayi dannē. anik kenāṭa ē nama kiyanna bæhæ ātma dr̥ṣṭiyenma eyā æti ekak hæṭiyaṭa gannavā.

(질문) 스님, ‘나’라고 하는 것도 관습으로 만든 이름일 뿐이지요. (답) 그렇습니다. 그 이름을 붙인 것입니다. 그러나 그렇게 이해되는 것은 dhamma를 본 이에게만입니다. 이것이 그저 환영에 붙인 이름일 뿐이라는 것은 dhamma를 본 사람만 압니다. 다른 사람은 그 이름을 그런 뜻으로 쓰지 못합니다. attā diṭṭhi로 그것을 실제로 있는 것으로 잡습니다.

budurajān vahansē pennavā ōka samudava nirōdhayak tiyenavā vitarak tiyenavānē. oya haṭagænīma venavā vinā næti venavā. ætivīmayi nætivīmayi ṭika siddha vena ātraya hētuvak nisā haṭagannavā. hētu hētum paṭicca samutaṁ hētu bandhāna niruddha hētu bandhanā nirōdha venavā. otana tava deyak næhæ. oya māyā darśanaya poḍægena kriyādhāmaya nisā vidyāmāna māyā katāva vitarayi tiyennē. ēka tiyenavā kiyanna bæri hētuva nisā phalaya pēnavā.

Buddha께서는 거기에 samudaya와 nirodha가 있을 뿐이라고 보여 주십니다. 생겨남과 사라짐이 일어날 뿐입니다. 생김과 사라짐은 원인 때문에 일어납니다. ‘hetuṃ paṭicca sambhūtaṃ, hetubhaṅgā nirujjhati’, 원인으로 생기고 원인이 무너지면 사라집니다. 거기에 다른 것은 없습니다. 쌓아 가는 과정으로 드러나는 그 환영 이야기만 있을 뿐입니다. 있다고 할 수는 없지만 원인 때문에 결과가 보입니다.

tiyenavā kiyalā gattot æsa ræsa dekaṭa væṭeenavā. dæ satvayek ædda satvayek nædda kiyana dekaṭa budurajāṇan vahansē uttara dunnē næddē ōka ōka laukika mulā manasen ganna tarakayak mulā manasen gannaken ahana praśnayak nisā ōkaṭa udiyama uttaraya denna bæ. ātmayak tiyenavada? ātmayak næda nihan̆ḍa vunā dekaṭa uttara denna bæābōdhaya dænaganna tākkal

있다고 잡으면 ‘있다, 없다’ 둘에 빠집니다. 그래서 중생이 있느냐 없느냐 하는 둘에 Buddha께서 대답하지 않으신 것 아닙니까? 그것은 세속의 미혹한 마음으로 하는 따짐이고 미혹한 마음으로 묻는 질문이라서 곧바로 대답할 수 없습니다. ‘attā가 있습니까? 없습니까?’ 하니 침묵하셨습니다. 둘 중 어느 쪽으로도 대답할 수 없었습니다.

uttara denna bæābōdhaya dænaganna tākkal uttara denna. yathābōdhaya dænagattā pansē eyā han̆ḍa hētuvakut næha. ginivalak tiyenavada ginivalat nædda kiyalā ahanavada ginivala hædena hæṭi gatta kenāgīva ahanna dæn ituru vunāda

있는 그대로를 알 때까지는 대답할 수 없습니다. 있는 그대로를 안 뒤에는 그가 물을 까닭도 없습니다. 불바퀴가 만들어지는 방식을 이해한 사람에게 ‘불바퀴가 있느냐, 없느냐’를 물을 거리가 남아 있겠습니까?

ginivalalā tiyenavada kiyana eka nædda kiyalā næhæ devena praśnayē tamanṭa ævidilā gini penivilla kærakīmen ginivallalā haṭagannavā kiyana eka vidyāmāna karalā pennuvaṭa passē dæn eyāṭa praśnayak enavada metana ginivalak tiyenavada ginivælallak nædda kiyana praśnē dekama enavā. æṭakinna praśna dekama etanat værenavā.

‘불바퀴가 있느냐 없느냐’는 질문이 그에게 다시 생기지 않습니다. 횃불을 돌려 불바퀴가 생긴다는 것을 드러내 보여 준 뒤에 그에게 ‘여기 불바퀴가 있느냐, 없느냐’는 질문이 오겠습니까? 두 질문 모두 거기서 떨어져 나갑니다.

mē gini penilla kærīmē kriyāvaliyē siddha vena tākkal gini vala vidyāmāna venavā kiyalā uttarayak. mē gini perilla kærakīmē kriyāvaliyaliya natara vunāda vidyāmāna māyā gini vala īṭa passē vidyāmānaya vennē nǣha kiyalā uttarayak æti. ginivala ætda ginivalala nædda kiyana uttaraya mōḍaka mōṭa uttarayak bava mōṭa praśnayak bava værahenavā.

이 횃불을 돌리는 과정이 일어나는 동안 불바퀴가 드러난다는 대답이면 됩니다. 이 횃불 돌리는 과정이 멈추면 드러나던 환영 불바퀴는 그 뒤로 드러나지 않는다는 대답이면 충분합니다. ‘불바퀴가 있느냐, 없느냐’는 대답이 어리석은 대답이고 어리석은 질문이라는 것이 드러납니다.

menna mē vagē ginival valaṭa kenavā vagē gini peḷu karakot menna mē avijjā, saṁkhāra, viññāṇa nāma rūpa, saralāyatana, sparśa vēdanā, taṇhā, upādāna bhava, jāti, jarāmaraṇa kiyana menna mē cakrāmīya kriyātmaka venaka māyā darśanaya, satyayā vidyāmāna venavā.

이처럼 불바퀴가 생기도록 횃불을 돌리듯, 이 avijjā, saṅkhāra, viññāṇa, nāmarūpa, saḷāyatana, phassa, vedanā, taṇhā, upādāna, bhava, jāti, jarāmaraṇa라는 바퀴가 돌아갈 때 환영, 곧 중생이 드러납니다.

mē kriyāvaliyen atara natara veccahama mē māyā darśanaya natara venavā. etakoṭa satvayā vidyāmāna vecca māyā darśanaya ivarayi. dæn ōka dænagatta kenā tava satvayek innavada satvayek nædda satvayā kavuda satvayā mona pādada oya praśna ekakvat tiyenavā. visi ākāra sakkāya diṭṭhiya ivarayi kivsi dænagattā.

이 과정이 멈추면 이 환영도 멈춥니다. 그러면 중생으로 드러나던 환영이 끝납니다. 이제 이것을 안 사람에게 ‘중생이 있느냐, 없느냐, 중생은 누구인가, 중생은 어떤 것인가’ 하는 질문이 하나라도 있겠습니까? 스무 가지 sakkāya diṭṭhi가 끝났다는 것을 알았습니다.

mama rūpēda rūpē mamada? mā tuḷa rūpaya tiyenavada? rūpaya tuḷada mama innē? oya praśna okkoma ivarayi. vēdanāva mamada? mama kiyannē vēdanāva. vēdanāva tuḷada mama innē? mā tuḷada vēdanāva tiyennē? oya praśna hatarak visidilā

‘내가 rūpa인가? rūpa가 나인가? 내 안에 rūpa가 있는가? rūpa 안에 내가 있는가?’ 그 질문들이 모두 끝납니다. ‘vedanā가 나인가? 나는 vedanā인가? vedanā 안에 내가 있는가? 내 안에 vedanā가 있는가?’ 그 네 질문이 풀려 끝났습니다.

ivarā. saṁgnāva mamada? mama kiyannē saṁgnāvada? saṁgnāva tuḷada mama innē. mā tuḷada saṁgnāva tiyennē. praśna hatara visan̆dilā ivara. saṁkhāra kiyannē mamada? mama kiyannē saṁkhārada? saṁkhāra tuḷada mama innē? mā tuḷada saṁkhāra innē? praśna hatara itu dena ivarayi. viññāṇa kiyannē mamada? mama kiyannē viññāṇa. viññāṇa tuḷada? mama innē? mama tuḷada viññāṇa kiyanavā. praśna hatarama nivara praśna vissarama ivara.

‘saññā가 나인가? 나는 saññā인가? saññā 안에 내가 있는가? 내 안에 saññā가 있는가?’ 네 질문이 풀려 끝났습니다. ‘saṅkhāra가 나인가? 나는 saṅkhāra인가? saṅkhāra 안에 내가 있는가? 내 안에 saṅkhāra가 있는가?’ 네 질문이 풀려 끝났습니다. ‘viññāṇa가 나인가? 나는 viññāṇa인가? viññāṇa 안에 내가 있는가? 내 안에 viññāṇa가 있는가?’ 네 질문이 모두 끝나고, 스무 질문이 모두 끝났습니다.

menna mēka tiyena ātma dr̥ṣṭiya haṭagatta praśna 20 ōka

이것이 attā diṭṭhi에서 생겨난 스무 가지 질문입니다.

svāmīn vahansa ē vagēma mē cintanaya tuḷin haṭaganna hētuphala nisānē mē api mē kaṭayuttaṭa sambandha karagannē hētu phalaya haṭaganna cintanaya haṭagænīma kiyana ekak dakinna ōnē avidyā tr̥ṣṇāda avidyā tr̥ṣvāda tamayi dakinna ōnē ēkayi dakinna ōnē

(질문) 스님, 마찬가지로 우리가 이 일에 엮이는 것도 생각을 통해 생기는 원인과 결과 때문이지요? (답) 원인과 결과가 생기는 것, 생각이 생기는 것이 무엇 때문인지 보아야 합니다. avijjā와 taṇhā를 보아야 합니다. 그것을 보아야 합니다.

pragnāva dakinakoṭa meyi tamayi mēka hētuphala cintanaya kiyannē api hitana ākāraya cintanaya avidyāven hituvot avidyā sahagata cintanaya vidyānukūlaya hituvot vidyā sahagata dæn cintanayakaṭa næginavā kiyana vacanaya ganna bæhæ cintanaya kiyannē cek vitarayi hitana kriyāvala in̆da avidyā unnā deka tamayi mēka hon̆daṭa nægi etana ganna ōna. svāmīn

paññā로 볼 때 이것이 원인과 결과입니다. 생각이란 우리가 생각하는 방식입니다. avijjā로 생각하면 avijjā 섞인 생각이고, vijjā에 맞게 생각하면 vijjā 섞인 생각입니다. 생각에 무엇이 올라탄다는 말은 쓸 수 없습니다. 생각은 생각하는 작용일 뿐이고, 거기에 avijjā가 있느냐 없느냐, 이 둘을 잘 가려 잡아야 합니다.

tamayi mēka hon̆daṭa nægi etana ganna ōna. svāmīn vahansa budun vahansē cittaya niyati lōkaya kiyalā kiyana cintanaya lōkaya tiyennē cintanaya karalā ina itin cittēna nīyati lōkaya kiyalā kiyannē cittaya tuḷin lōkaya lōka nigamanaya vennē cittaya hadāgannē mokenda avidyā tr̥ṣṇāva mul karanna mu karanna

(질문) 스님, Buddha께서 ‘cittena nīyati loko’라고 하셨는데, 세상이 마음으로 이끌린다, 마음을 통해 세상이 정해진다는 것이라면, 마음은 무엇으로 만들어집니까? (답) avijjā와 taṇhā를 바탕으로 만들어집니다.

avidyāva tr̥ṣṇāva goṇayi ma cittaya kiyannē hētu phalayaknē. ehemayi ēka tamayi hētuphala da pragnāven dækapuhamayi hētuphala anna ēkanē kiyannē

(질문) avijjā와 taṇhā의 덩어리가 마음이라면, 마음도 원인과 결과이지요. (답) 그렇습니다. 그것이 원인과 결과입니다. paññā로 보아야 원인과 결과입니다. (질문) 바로 그것을 여쭌 것입니다.

mē cittaya kiyannē hētuvak nisā goḍana nægena phalaya mona hētuva nægennē cittayē pævætvīmaṭa yantā tr̥ṣṇāvak tiyenavāda cittayē hon̆dayi kiyanna nigamanayak tiyenavada ēka cittayē avidyāva ē nisā mama citta athæralā bæli æli goḍanagāganna bæhæ kiyalā adahasakin kriyātmaka venavāda ēka cittayē tr̥ṣṇāva citta mul karagatta avidyā tr̥ṣṇādakin citta goḍanægoḍanæge

이 마음이란 원인 때문에 쌓인 결과입니다. 어떤 원인으로 쌓입니까? 마음을 이어 가려는 taṇhā가 있다면, 마음이 좋다는 결론이 있다면, 그것이 마음에 대한 avijjā입니다. 그래서 ‘마음을 놓아 버리고는 살아갈 수 없다’는 생각으로 움직인다면 그것이 마음에 대한 taṇhā입니다. 마음을 바탕으로 한 avijjā와 taṇhā로 마음이 쌓입니다.

yamak æṭada sadātamika cittayā goḍanaganna bæhæ ehema siddhāntayak nema goḍanægena cittiyak hæṭada dæn vipariṇāmayaṭa pat velā vænasa ekak læga misak vena ekat citta kiyalā goḍa nægennē næhæ. ara siddha ēka. ehenam cittada metana pradhāna vennē? nǣ avidyā praśanāvē kriyā kaḷāpaya nisā citta gonna æginnē iyā kalāpa cittak vitara. ehenam citta kiyalā ekā kam hædilā lōkē enama tibunet næhæ. ven karalā ganna

무엇이든 영원한 마음은 쌓을 수 없습니다. 그런 원리는 없습니다. 쌓이는 마음은 변하여 사라지는 것일 뿐, 다른 무엇이 마음으로 쌓이지 않습니다. 그것이 원리입니다. 그렇다면 여기서 마음이 주인입니까? 아닙니다. avijjā와 taṇhā의 작용 때문에 마음이 쌓입니다. 작용으로 된 마음일 뿐입니다. 그렇다면 마음이라는 것이 따로 만들어져 세상에 온 것도 아닙니다.

tibunet næhæ. ven karalā ganna puḷuvankamak tiyena veena hētu phalayak. ēka dænagatta passē citta tamayi nivanivot ehema ēka boruvak sama tænaka nivana paratta aniyi

떼어 내어 볼 수 있는 원인과 결과입니다. 그것을 안 뒤에 ‘마음이 nibbāna다’라고 한다면 그것은 거짓입니다.

ēka boruvak sama tænaka nivana paratta aniyi kivvē rādhāraya ōnē næ ēka tōra citta nivanada

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

kivvē rādhāraya ōnē næ ēka tōra citta nivanada prabhāsavara cittayē nivana kiyalā pelak tiyenavā. vacanaya kiyana ālōkaya nivanayi prabhāsavala hita nivanayi mehema moṭṭakam kiyanavā. namut dharmaya dækkaṭa passē paṭicca samuppādayen tōraganna næha ēkoṭṭa katāvak milak hētu phalayak nivana vennē kohomada?

‘마음이 nibbāna인가?’ pabhassara citta가 nibbāna라는 글이 있습니다. 빛이 nibbāna다, 빛나는 마음이 nibbāna다, 이렇게 어리석은 말을 합니다. 그러나 dhamma를 본 뒤 paṭiccasamuppāda로 가려내면 그것은 어리석은 이야기입니다. 원인과 결과인 것이 어떻게 nibbāna가 됩니까?

pævætmē hētuphalayak nivanak vennē kohomada? sadāsatvayak koheda goḍanāganna nivana tuḷa nāmat næhanam rūpak næhænam cittaya nivanatuna ivarayi pævætmakut næhanam āpō dhātuva tējō dhātuva vāyō dhātuva paṭhavi dhātuva viññāṇa dhātuva yam tænaka nædda

존재의 원인과 결과가 어떻게 nibbāna가 됩니까? 영원한 것을 어디서 쌓겠습니까? nibbāna 안에 nāma도 없고 rūpa도 없다면, 마음은 nibbāna 안에서 끝입니다. 존재도 없다면, āpo dhātu, tejo dhātu, vāyo dhātu, paṭhavī dhātu, viññāṇa dhātu가 없는 곳이라면,

etana jātiyak næha. etana jarāvak nǣha. citta jātiyet nǣhæ. nāma jātit nǣhæ. rūpa jātin næ. etana ehenam jāti vahala vecca næti nisā etana jarāvakku nægennet næ. etana varaṇayakkuṭa nægennet næha. etana dutiyakkut næginna vidihakut næhæ. etana upatakkut næginna denekut nemeyi. eban̆du āyatanayaṭa kiyanavā nivana.

거기에는 jāti가 없습니다. 거기에는 jarā가 없습니다. 마음의 태어남도 없고, nāma의 태어남도 없고, rūpa의 태어남도 없습니다. 거기에 태어남이 없기 때문에 jarā도 일지 않습니다. 죽음도 일지 않습니다. 머묾이 일 길도 없습니다. 태어남이 일 거리도 없습니다. 그런 āyatana를 nibbāna라고 합니다.

[ugura kǣrīma] anna etana duka hædennē. etana kiyalā kiyanakoṭa lōka sammataya gatta kalā etana kivvahama ehenam etana senak vennē næhæ. āyi bahinavā ara laukikatvaya

[헛기침] 바로 거기서 dukkha가 그칩니다. 그런데 ‘거기’라고 말할 때 세상 관습으로 잡으면, ‘거기’라고 하니 거기에 무엇이 있는 것처럼 되어 다시 그 세속으로 내려갑니다.

ati tadāyatana mehema āyatanayak tiyenavā. kiyalā vacanaya kiyanakoṭa dharmāvabōdhayak nætnam ēka pavatmaya kiyalā ē āyatanaya āpō dhātuva nǣhæ. tējō dhātuva nǣhæ, vāyō dhātuva nǣhæ, paṭhavi dhātuva næha. ehenam mē lōkē ætihin ē

‘atthi bhikkhave tadāyatanaṃ’, 그런 āyatana가 있다는 말을 들을 때, dhamma를 깨닫지 못했다면 그것을 하나의 존재로 여깁니다. 그 āyatana에는 āpo dhātu도 없고, tejo dhātu도, vāyo dhātu도, paṭhavī dhātu도 없습니다.

dhātuva næha. ehenam mē lōkē ætihin ē āyatanaya panavanna puḷuvanda? mē lōkē tiyena nirvāṇā āyatanaya panavanna lōkē tiyenakin bæha. āpu dhātuva ē āyatanaya næhannam. tējō dhātuva, vāya dhātuva, paṭhavi dhātuva ē āyatanaya næhanam. kisima nāma dharmayak rūpa dharmayak ē āyatanaya nætnam. irahan̆ḍa gahagola poḷova kiyana mē ekak venakvat ē āyatanaya nætnam. jātiyakut ē āyatanaya nætnam. jarāvak maraṇayakut etana nætnam. ē āyatanaya nætnam. ē āyatanayē laukikatvaya monavæn panavada anna nirvāṇa āyatana. ehema āyatanayak næha

그렇다면 이 세상에 있는 것으로 그 āyatana를 규정할 수 있습니까? nibbāna āyatana를 세상에 있는 것으로 규정할 수는 없습니다. āpo dhātu가 그 āyatana에 없고, tejo dhātu, vāyo dhātu, paṭhavī dhātu도 그 āyatana에 없다면, 어떤 nāma dhamma나 rūpa dhamma도 그 āyatana에 없다면, 해와 달과 나무와 땅 같은 것들 가운데 어느 것도 그 āyatana에 없다면, jāti도 그 āyatana에 없고, jarā와 maraṇa도 거기에 없다면, 그 āyatana를 세속의 무엇으로 규정하겠습니까? 그것이 nibbāna āyatana입니다.

anna nirvāṇa āyatana. ehema āyatanayak næha kiyannē næha. ehema huktiya. ēka tamā rūpa atara āyatanaya. ehema āyatanayak nætnam lōka satyayā pat vennē mokēda kiyalā ahanavā. lōka satyayak hæsuma labannē kotanada? gihillā kotanin yana kenekut næ. inna kenekut næha. cuta vena kenekut næ. ehema āyatanayakut tiyenavā.

그런 āyatana가 없다고 하지 않습니다. 그런 체험이 있습니다. 그것이 그 āyatana입니다. 그런 āyatana가 없다면 세상 중생이 무엇에 이르겠느냐고 묻습니다. 세상 중생이 평안을 얻는 곳은 어디인가? 가는 이도 없고, 머무는 이도 없고, 죽어 떠나는 이도 없는, 그런 āyatana가 있습니다.

anna ekin ekeṭa dæn aragena balāgena yanavā. monavada sellak aragattā kuṇu tiyena sedak. aragena seda hō sōdanavā. seḍē venasak dækkē nædda sēduvara alut deyak ekatu vunāda? tibiccak gunā gelā giyā.

이제 하나씩 잡아 살펴봅시다. 무엇일까요? 때 묻은 천 하나를 집었습니다. 집어서 그 천을 빱니다. 천에서 달라진 것을 보지 않았습니까? 빨았더니 새것이 더해졌습니까? 있던 때가 빠져나갔습니다.

amatara sēdāk pēnna paṭan gannā. ēka vena sēsakda. venaya sēdā genāvet næ. ē tiyenannē gomaks æla sēdak. hōdalā bæ. balakahama puṇun giyā.

더 하얀 천이 보이기 시작했습니다. 그것이 다른 천입니까? 다른 하얀 천을 가져온 것도 아닙니다. 거기 있는 것은 그 같은 천입니다. 빨아서 보니 때가 빠졌습니다.

dæn alu seddenavā. alutenkak nirmāṇaya vuṇāda? nætnam tibaviccē guṇa gahagin ituru ṭika tiyennē. parivartanaya vīmak siduna. tibicca kuṇaka ævillā giyā passē ituru ṭika neda pa tiyennē.

이제 하얀 천이 되었습니다. 새것이 만들어졌습니까? 아니면 있던 때가 빠지고 남은 것이 있는 것입니까? 바뀜이 일어났습니다. 있던 때가 빠져나간 뒤 남은 것이 있는 것 아닙니까?

dæn ituru ṭikat pævætma heddaṭa ayitinavā. balanavā monavada mama heda ayitilā tiyennē. tavat kuṇu tiyenavā. pællam ṭikak tiyenavā. ēkat hētuva ēkat giyā. alut ekak vena etakoṭa næ. hæbæyi kayiṭa api hidura eddat dæn pēnavā. hæbæyi heddakina jātiya tava vidyāva mārga. ōka tiyannaekan kadirenavā. ōka irenavā. ōka kæḍenavā. īṭa passē mokada karaganna diranna hētu vennē iranna hētuvena kæḍenna hētuva tiyennē menna mē nuvalaṭa ekaṭa bæn̆dilā hædilā tamayi vedda hædilā tiyennē. galavanavā nūṭi. galavana karalā vitiri karanavā. dæn balamu etana mokakda tiyē?

이제 남은 것도 존재라는 천에 속합니다. 보니 천에 무엇이 붙어 있습니까? 아직 때가 있습니다. 얼룩이 조금 있습니다. 그것도 원인이 있었으니 그것도 빠졌습니다. 그렇다고 새것이 되지는 않습니다. 그러나 이제 깨끗한 천이 보입니다. 하지만 천이라는 것은 아직 드러나 있습니다. 그것이 있는 한 닳고, 찢어지고, 해집니다. 그러면 무엇 때문에 닳고 찢어지고 해집니까? 이 실들이 함께 묶여 천이 만들어져 있기 때문입니다. 실을 풉니다. 풀어서 흩어 놓습니다. 이제 보십시오, 거기 무엇이 있습니까?

nūvurut nætnam sedda kara alut ekak haṭagatta alut ekak haṭagat velā. diraṇa ekak tiyana dæn diraṇa eka eterana næha. vidyāmāna ekak tiyavuṇā varṇaya vidyāmānak tiyenavānavā. ēkat etera næha. yamkisi haya hattiya haṭagat vāpō dhātuven nirmāṇaya vecca ekak venavā ēkat næhæ. tējō dhātuva gat vana ēkat næhæ. vāya dhātun hagatta ēkat næhæ. vidhātuva hadagat veena ekak næ okoma tiya. ē bala satvaya kaṭakaṭa pat karanna bæri nam ē nū galavalā ehema tattvayaṭa pat kirīmē hækiyāva tiyennē.

실도 없고 천도 없습니다. 새것이 생긴 것도 아닙니다. 닳는 것이 있었는데 이제 닳는 것이 거기 없습니다. 드러나던 것, 색깔이 드러나던 것, 그것도 거기 없습니다. āpo dhātu로 만들어진 것도 없고, tejo dhātu로 된 것도 없고, vāyo dhātu로 된 것도 없고, paṭhavī dhātu로 된 것도 없습니다. 모두 끝났습니다. 그것을 어찌할 수 없는 것이 아니라, 실을 풀어 그런 상태로 만들 수 있는 길이 있는 것입니다.

ē guṇa arinna bærinam arinna svabhāvayak lōkē nætnam. kōdalā kuṇu varinna puḷuvanda? ehema lōka svabhāvayak æti nisāma hætiāvak kramayak tibicca nisāma ē kramayaṭa guru ṭika æriyā. ē sidda kiyalā peenenna tibicca nuvala ṭika galavanna puḷuvankamak tibicca nisāma gælavayu. ēvā ivat karanna puḷuvan vecca nisāma ivat kaḷā. ivat karalā ivat karalā anti bæluva jammanavada ē piranna tiyennē?

때를 뺄 수 없다면, 뺄 수 있는 성품이 세상에 없다면, 빨아서 때를 뺄 수 있겠습니까? 그런 세상 성품이 있기 때문에, 방법이 있었기 때문에 그 방법으로 때를 뺐습니다. 실들을 풀 수 있었기 때문에 풀었습니다. 그것들을 치울 수 있었기 때문에 치웠습니다. 치우고 또 치워서 마지막에 보니, 닳을 것이 남아 있습니까?

dæn diranna ekak ituru velā næha. kæḍenna ekak bidenna ekak tiyenavada? ituru velā næ. vipariṇānaka parivattayaṭa pat vena deyak ituru velā tiyenavada? ituru velānē. ehenam jarāvaṭa pat vena ṭikak tiyenavada ēka? ituru velānē. ehenam mokakda? jarāvaṭa patvena deyak, kæḍena deyak, bilena deyak, vināśa vena deyak pundu gǣ vena deyak etana tibuṇā. ē ṭikē praśnē tibunē. ē ṭika okkoma ayin karalā dæmaṭa passē praśnaya midunā. dæn æta næta katāvaṭa gatta æta næta

이제 닳을 것이 남아 있지 않습니다. 부서질 것, 깨질 것이 있습니까? 남아 있지 않습니다. 변하고 바뀌는 것이 남아 있습니까? 남아 있지 않습니다. 그렇다면 늙어 갈 것이 있습니까? 남아 있지 않습니다. 그렇다면 무엇이었습니까? 늙어 가는 것, 부서지는 것, 깨지는 것, 망가지는 것, 바스러지는 것이 거기 있었습니다. 그것들에 문제가 있었습니다. 그것들을 모두 치운 뒤 문제가 풀렸습니다.

midunā. dæn æta næta katāvaṭa gatta æta næta ganna giyahama dēvara. næti tæna mokakda tuḷa næti tæna paraṇāgē pūnyāvadayak śūnyatāvayak harayak æti ekak nemeyi næti tænak pænevvā kisi tænak pæmivā kiva lōka satvayan æti suva tiyennē næti tæna suvayak nǣhæ kiyalā dr̥ṣṭiyaṭa væhælā.

이제 ‘있다, 없다’ 이야기로 잡으면, ‘없는 곳은 무엇인가? 없는 곳은 텅 빔이지 알맹이 있는 것이 아니다’ 하게 됩니다. 없는 곳을 말하면 세상 중생은 ‘있음에 행복이 있지, 없는 곳에는 행복이 없다’는 견해에 빠집니다.

dæn nivana næti bavaṭa pat kirīmayi kivvot ehema lōka satyayak næti vena eka manasuvayak. oya turat tiyena ba dukakma goḍa nægenavā. dukak nisā pævæt goḍanæga. pævætma yam pæraka nædda duka goræyi kiyalā hētuva etana næ.

이제 nibbāna를 없음으로 만드는 것이라고 하면, 세상 중생은 그렇게 없어지는 것이 어찌 행복이냐고 합니다. 그러나 존재가 있으면 dukkha만 쌓입니다. dukkha 때문에 존재가 쌓입니다. 존재가 없는 곳에는 dukkha가 쌓일 원인이 없습니다.

duk vastu etana næha. duk vastuva yam tænakka næti duken nidahas onna duk ham etakoṭa yathārthaya laukika dr̥ṣṭiyen bime aragena mænalā tarkavāda karalā visan̆danna duru venāṭa pat vērakavādaya tuḷin nivana visan̆dannat bæhæ yathārthayakint.

거기에는 dukkha의 바탕이 없습니다. dukkha의 바탕이 없는 곳이 dukkha에서 풀려난 곳, 곧 dukkha의 끝입니다. 그러니 있는 그대로를 세속 견해로 땅을 재듯 재고 따져서 풀려 하면 멀어질 뿐입니다. 따짐으로는 nibbāna를 풀 수도, 있는 그대로를 알 수도 없습니다.

ēka lōkōttara dharmaya kiyalā kiyannē sampūrṇama mē laukika dharmaya kaṇapi vitara kara hadāganna kramaya mē lōkōttara dharmaya praśna visadena kramaya mē laukika dharmaya praśna visadena kramē lōkōtara dharmaya praśna visin̆da ganna bæ. mokada lōkōtara dattaya laukika dharma tuna næti nisā. mē kohomada nisā

그것을 lokuttara dhamma라고 하는 것은 이 세속 dhamma를 완전히 넘어서 이루는 방법이기 때문입니다. lokuttara dhamma에서 문제가 풀리는 방법과 세속 dhamma에서 문제가 풀리는 방법은 다릅니다. 세속 방식으로는 lokuttara dhamma의 문제를 풀 수 없습니다. lokuttara의 내용이 세속 dhamma 안에 없기 때문입니다.

nisā. mē kohomada nisā oya tarka vitvar akudhāya tunā tibuṇak tiyenavā adak tiyenavā. tiyenavā. mokada laukikatvaya pihillā karana tarka visraka okkoma etanin ōkaṭa vesan̆danna [ugura kǣrīma] hētu ganna bæhæ. uttara karana næha. uttara næhæ. ē nisā laukikat ehema bhakmē ahanakoṭa buduhāṇan vahansē nihenavā. ātmayak tiyenavada uttara dennē næhæ. nædda uttara dennē næ. itin ēkayi hētuva. uttara nodenna hētuva uttara nætuva nemeyi.

왜 그렇습니까? 그 따짐과 궁리는 ‘있었다, 있다, 있을 것이다’ 하는 데 머뭅니다. 세속에 서서 하는 따짐은 모두 그것을 풀 [헛기침] 원인이 되지 못합니다. 대답이 되지 않습니다. 대답이 없습니다. 그래서 세속적으로 그렇게 물을 때 Buddha께서는 침묵하십니다. attā가 있느냐에 대답하지 않으십니다. 없느냐에도 대답하지 않으십니다. 그것이 까닭입니다. 대답하지 않으신 까닭은 대답이 없어서가 아닙니다.

moṭṭak kiyā dunāṭa tērum ganna ollangē satta næha nam kohomada kiyā dennē ēka ahanna pama

어리석은 이에게 가르쳐 주어도 이해할 힘이 없다면 어떻게 가르치겠습니까? 묻는 그 수준으로는요.

puṁci ḷamayek ædilā apen ahanavā ginivalalāt tiyenavada? ḷamayā dannakoṭa apen ahanavā. api ḷamaṭa kohomada ohu kiyannē? ginival nædda ehenam ē ḷamayi ahannē [ugura kǣrīma] nǣ kiyanna

어린아이가 와서 ‘불바퀴가 있어요?’ 하고 묻습니다. 아이가 그렇게 물으면 우리는 아이에게 어떻게 대답합니까? ‘그럼 불바퀴가 없어요?’ 하고 아이가 묻는다면 ‘없다’고 할까요? [헛기침]

putē oya praśna dekama ōka ganna mē menema poḍḍak inna ōka penavā denna dæn gini vala gæna kivvanē. onna ōka hædena hæṭi balāgannakō onna dæn tiyenavāda gini vallā gini pelagena ahana næ. dæn himi karakō ginival ehevada oya ēt næhæ. tava poḍḍak ayin karā mokakda vennē kiyanna puḷuvanda ṭiken ṭika ṭiken ṭika haraya eka væḍi karagena væḍi karaparak pēnavā. ānna dæn ginival valaṭa pēnavā. ehenam vāyek dihā balā inna himīn karalanna bæ. ānna ginivalaṭa pēnnē nætuva kiyā. mokenda gini vala hædunē? mokenda næti vunē? ā gini pēlalā hayiyen hara karē mēkē perumada poḍi eka dænaganna maṭa duttiya

‘얘야, 그 두 질문은 다 놔두고 잠깐 있어 보렴, 보여 줄게. 지금 불바퀴 이야기를 했지. 이게 어떻게 만들어지는지 보렴. 자, 지금 불바퀴가 있니? 횃불을 들었을 뿐 없지. 이제 천천히 돌려 보자. 불바퀴가 있니? 아직 없지. 조금 더 하면 어떻게 될지 말해 볼래? 조금씩 조금씩 빠르기를 높이면 보인다. 자, 이제 불바퀴로 보인다. 그럼 바퀴를 보고 있어, 천천히 하면 안 보이지. 자, 불바퀴가 안 보인다. 불바퀴는 무엇으로 생겼니? 무엇으로 사라졌니?’ ‘아, 횃불을 세게 돌린 거네요. 이제 알겠어요.’

anna etana tæna anna kramaya kiyā dunnā. æta nætaka giyannē nætuva hētuphala kramaya kiyā dunnā. hētu prakala kramaya ḷamaha gannavā ginivala kiyalā ekak hædunē menna mē vidihē. ehenam æti nemeyi næti nē æta nætē praśnen ōka uttara denna bæhæ kæ ḷamayi tērum gannē. menna mē āryāva tērum gannavā ārya tatvayaṭa pat vunāṭa passē æta næta mē praśna vin̆danna bæhæna. æta nætta kiyannē lōkē mulā adahat dekak.

바로 거기서 방법을 가르쳐 준 것입니다. ‘있다, 없다’로 가지 않고 원인과 결과의 방법을 가르쳐 주었습니다. 아이는 원인과 결과의 방법을 잡습니다. 불바퀴라는 것이 이렇게 생겼구나. 그렇다면 있는 것도 아니고 없는 것도 아니며, ‘있다, 없다’는 질문으로는 대답할 수 없다는 것을 아이가 이해합니다. 이처럼 ariya도 이해합니다. ariya의 자리에 이른 뒤에는 ‘있다, 없다’로 이 질문들을 받아들일 수 없다는 것을. ‘있다, 없다’는 세상의 두 가지 미혹한 생각입니다.

ōka tērum ganna ekak satvayek ætda satvayek nædda mamek ætda mamek nædda kiyana mē dr̥ṣcitaeka dānna epā kivā lōkayaṭa hæbæyi tērum gatta kenā dannavā mama kiyala kenek nǣhæ kiyalā eyāṭa pśnayē.

그것을 이해시키려고 ‘중생이 있느냐, 없느냐, 내가 있느냐, 없느냐’ 하는 이 견해를 세상에 던지지 말라고 하셨습니다. 그러나 이해한 이는 ‘나’라는 이가 없다는 것을 압니다. 그에게는 질문이 되지 않습니다.

svāmīn vahansa ē vagēma lōkaya vidyā karudennē mē sat adāyarum dænuma avidyā sthānakin heṭanē. otanamanē mula mula otanamanē.

(질문) 스님, 마찬가지로 세상이 드러나는 것도 이 앎이 avijjā의 자리에서 시작되기 때문이지요. (답) 바로 거기가 뿌리입니다. 바로 거기입니다.

priya svabhāvayen madhura svabhāvayen lōkaya mayina lōka satvayālaṭa mē lōkē vaṭinavā kiyana dr̥ṣṭiyak. menna avidyāvē dr̥ṣṭiya avidyāvē phalaya ōkayi. [ugura kǣrīma] ætta pēnnē næti ekē phalaya. etakoṭa mokada vennē?

사랑스러운 성품, 달콤한 성품으로 세상을 재는 세상 중생에게는 이 세상이 값지다는 견해가 있습니다. 이것이 avijjā의 견해이고, avijjā의 열매입니다. [헛기침] 참을 보지 못한 열매입니다.

pēnnē næti ekē phalaya. etakoṭa mokada vennē? ēka mama allaganna ōnē balāganna ōnē. mama karaganna ōnē mēka pavatinna ōnē. īḷan̆ga dr̥ṣṭiya tr̥ṣṇāva venavā. anna avidyāvayi avidyāva nisā haṭagat īḷan̆ga pālaya avidyāven tr̥ṣṇāva āpu hæn avidyā praṣṇa adhakayen bæn̆denaṭa passē kriyāvaliyaṭa bahinavā. kriyāvaliyaṭa bæsaṭa

그러면 어떻게 됩니까? ‘이것을 내가 붙잡아야 한다, 지켜야 한다, 내 것으로 만들어야 한다, 이것이 이어져야 한다’ 하는 다음 견해가 taṇhā가 됩니다. 그것이 avijjā와, avijjā 때문에 생긴 다음 열매입니다. avijjā로 taṇhā가 오고, avijjā와 taṇhā의 덩어리에 묶인 뒤에는 과정 속으로 내려갑니다.

kriyāvaliyaṭa bahinavā. kriyāvaliyaṭa bæsaṭa passē hatva vidyā venavā. lōka vidyā venavā. etakoṭa dukat vidyāmānayi, sæpat vidyāmānayi, pinat vidyāmānayi, pavat vidyāmānayi. karana hon̆da ēvaṭa hon̆da pratiphalat vidyāmānayayi. naraka ēvaṭa naraka pratiphalat vidyāmānayi. okkoma tiyennē ōta avidyā tr̥ṣṇā karma bava ārambhaṇa tatvayen na

과정 속으로 내려간 뒤에는 중생이 드러나고 세상이 드러납니다. 그러면 dukkha도 드러나고 즐거움도 드러나며, puñña도 드러나고 pāpa도 드러납니다. 좋은 일에는 좋은 결과가, 나쁜 일에는 나쁜 결과가 드러납니다. 모든 것이 avijjā, taṇhā, kamma, bhava에서 시작된 상태로 있는 것입니다.

okkoma yanna dæn ēka puññāva pahīna attassa arihat paya vatanāvalaya piñpa dekē saṁkhāra pahak kaḷā. abhisaṁkhāra næha. puññābhi saṁkhāra næha. væḍa karanavā. yahapat væḍa karanavā. yahapat væradi nisā haṭaganna goḍanægennē saṁkhāraya goḍanægennē. mokada avidyāva tibunot tamayi puññābhi saṁkhāra hō abhaññābhi saṁkhāraya goḍanægennē. abhisaṁkhāraya goḍanægennē avidyāva tibunot goḍanægenavā. avidyāva næti nisā kriyāva tiyenavā goḍanægennē næhæ. pāpa saṁkhāraya goḍannægena eka avidyā mūlikava siddha vennē ekak nisā. mona vidihinvā pāpa situvillak goḍanæginnavat pāpa kriyāvak gonnægennē næha arihatun vahansē ē vagē svāmīn vahansa mē buddhimatā

그것이 모두 사라지면, ‘puññapāpapahīnassa’, arahant는 puñña와 pāpa 두 쪽의 saṅkhāra를 버렸습니다. abhisaṅkhāra가 없습니다. puññābhisaṅkhāra가 없습니다. 일은 합니다. 좋은 일을 합니다. 그러나 좋은 일 때문에 saṅkhāra가 쌓이지는 않습니다. avijjā가 있어야 puññābhisaṅkhāra나 apuññābhisaṅkhāra가 쌓이기 때문입니다. abhisaṅkhāra는 avijjā가 있으면 쌓입니다. avijjā가 없으니 작용은 있어도 쌓이지 않습니다. pāpa saṅkhāra가 쌓이는 것은 avijjā를 뿌리로 일어나는 일이므로, arahant에게는 어떤 식으로든 pāpa 생각도 pāpa 행위도 일어나지 않습니다.

vahansē ē vagē svāmīn vahansa mē buddhimatā pinak vaśayen enna mēka yahapat kriyāvak eennē maragannē nēda svāmīn ov sat kriyāvak sat kriyā ēkayi. hon̆da kriyā nisā karanavā. ēka allaganna ekak nuna novanna nisā. saṁkhāra goḍanægennē næhænē. kriyāven [ugura kǣrīma] nē kriyā sittiya vēkayi. kriyāvīma

(질문) 그와 같이 스님, 이 지혜로운 분이 puñña로서 하는 일은 좋은 행위로서 하는 것이지요? (답) 그렇습니다, 착한 행위입니다. (질문) 착한 행위. (답) 그것입니다. 좋은 행위로 합니다. 그것을 붙잡는 일이 없기 때문에 saṅkhāra가 쌓이지 않습니다. 작용일 뿐입니다. [헛기침] kiriya citta, 그것입니다. 작용일 뿐입니다.

lōkayāṭa yahapatak venavada yamatiyi dēśanā karalāda dæn ektarā śrētaya maga in̆dalā anē svāmīni māva vērāganna oba vahansē rayi māva vērāganna puḷuvan mama mē væsayi dukkhita baven duk baven goḍaganna kiyalā. ēka tarā prētaya særiyuk hāmuduruvanṭa peillā kiyanavā.

그것이 세상 사람에게 좋은 일이 되느냐 하면, 그것도 설해져 있습니다. 어떤 peta가 길에 있다가 ‘아, 스님, 저를 구해 주십시오. 스님께서 저를 구하실 수 있습니다. 이 끔찍한 괴로움에서 건져 주십시오’ 하고, Sāriputta 스님께 나타나 말합니다.

særiyuka hāmudurana oba kavuda mē maṭa pēlā kiyanna anna mā prētaya koheda innē? anna kakusivala ēka koheda innē? kāu kavuru ḷan̆gada innē? hāmuduruvē kiyana ogē kavu innē etana kiyi.

Sāriputta 스님이 ‘나에게 나타나 말하는 너는 누구냐?’ 하시니 ‘저는 peta입니다’ 합니다. ‘어디에 사느냐?’ ‘저 변소에 삽니다.’ ‘그곳이 어디 있느냐? 누구 곁에 있느냐?’ ‘스님, 그 사람이 거기 있습니다.’

itin balapahama um̆bē kaṭat udaṭa ov ohugē kaṭayet udaṭa ēkayi kaṭannē dutiṭa dæn mokada

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ōka ipadunē? mokakda karanta? anē svāmīni minissu bhāraṇayaka tiyanavā maya katara væṭenavā. mama ēka vidinavā. mama baharaṇayaka væṭalā ena ara mama

‘어찌하여 이렇게 태어났느냐? 무엇을 했느냐?’ ‘아, 스님, 사람들이 변소에 버리는 것이 떨어집니다. 저는 그것을 겪습니다.’

saṁgharītiya kaṭayu ēka giviya. ēka tamayi ugapahara eka tamayi satya saṭa yanna.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

menna mehema duraka api mama innē. itin ohoma vunē mokada

‘이렇게 괴로운 처지에 제가 있습니다.’ ‘그런데 왜 그렇게 되었느냐?’

ēkat dr̥strīlaya sīlavatā hāmuduruvaṭa viruddha vugē pætta aragena uruda rækatilā æyagana dos karanavā.

‘그것도 견해 때문입니다. 계를 잘 지키는 스님에게 맞선 사람의 편을 들어 그 스님을 헐뜯었습니다.

ōkē bala nisā ugatta gatta nisā ola lōkaya

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

unnam mama kanakan karanavā. māt ugē pætta gatta nisā maṭat sidanā vecca velā aruṭa asuṭika

저도 그 사람 편을 들었기 때문에 저에게도 이 일이 생겼습니다.

ōkē tamayi avidāvapu vipākaya. anē svāmīni oba vahansē kohomahari mānnē. mama kohomada bērannē hētuva. anē svāmīni pera oba vahansēṭa mama æpō upasthāna karalā tiyenavā. pera kālē oba vahansē magē gnātiye. gnātiya kiyalā oba vahansē hadalā balalā tiyenavā. oba vahansēṭa karapu udav vena nisā maṭa upakāra prati upakāra labanaṭa maṭa hētu vāsanā tiyenavā. ē nisā oba vahansē dinalā pinak ganna maṭa vāsanāva tiyenavā. anē svāmīni oba vahansē monahari pinak velā mā pēravanna mokakda karanna oba vahansē anē dānayak tiyenavā sīlan vahansē

이것이 avijjā의 vipāka입니다. 아, 스님, 어떻게든 저를 구해 주십시오.’ ‘내가 어떻게 구하겠느냐?’ ‘아, 스님, 예전에 저는 스님을 시중든 적이 있습니다. 예전에 스님은 제 친척이셨습니다. 친척이라서 스님을 돌보아 드렸습니다. 스님께 해 드린 도움이 있으니 저는 그 은혜를 돌려받을 인연이 있습니다. 그래서 스님 덕에 puñña를 얻을 복이 있습니다. 아, 스님, 무슨 puñña든 지으시어 저를 구해 주십시오.’ ‘무엇을 해야 하느냐?’

vahansē anē dānayak tiyenavā sīlan vahansē davan vahansē bhikṣūn vahansēlā dānayak dunā maṭa pin anuvādan karanna mama kohaken dan itin piṇḍapāta vennē mat kiyavak unvahansē pada karannē ehema kiyalā. piṇḍapāta karagama dāna ekatu karaganna issūn vahansēṭa kīhapa namak ekatu karalā unvahansē dāna unā bhikṣūn vahansēṭa dīlā ara perēda puṇyānumōdanā karā. perētayak ṭāva ara atdæyen bidunā. dæn maharahatan vahansē

‘스님, dāna를 마련하시어 스님들께 dāna를 올리고 저에게 puñña를 나누어 주십시오.’ ‘나는 piṇḍapāta로 사는데 어디서 dāna를 마련하겠느냐?’ 그분은 그렇게 말씀하십니다. 그래서 piṇḍapāta로 dāna를 모아, 몇 분의 스님께 모은 dāna를 올리고 그 peta에게 puñña를 나누었습니다. 그 peta는 그 처지에서 벗어났습니다.

ara atdæyen bidunā. dæn maharahatan vahansē nama pin karalā hædu. pin dīlā næ hæda avaśya karalā tiyana avastendi kara tiyenavā. hæbæyi unvahansēṭa puññābhisa saṁkhāra gonna læbennē næha. karapu hon̆da kriyāva satva kriyāva nisā lōkē pævætma inna kiyalā apiṭa labāganna pin labāganna etu

이렇게 큰 arahant께서 puñña를 지으셨습니다. 필요한 때에 puñña를 지으신 것입니다. 그러나 그분에게 puññābhisaṅkhāra가 쌓이지는 않습니다. 지은 좋은 행위, 착한 행위로 우리가 세상에 존재하려고 puñña를 얻듯이 얻는 것이 아닙니다.

ē nisā unvahansē pinen gattē nætuva unvahansē labāgata velā tiyenavā puṇya śaktiya læbuvot unvahansē pariharaṇaya karanna æti unvahansē puññābhi saṁkhāraya nættē. pinak goḍaṭa nægunē nætuva nemeyi. goḍanægicca unvahansē bhāra gāna. ē nisā unvahansēṭa sasara gamē tiyennē ēka goḍagæhilā sasara poḍiyaṭa ēka sinvilā satvayā tæna tæn væṭennē næhæ. ēkayi puññābhi saṁkhāraya kiyalā pennanē.

그래서 그분은 puñña를 붙잡지 않으셨습니다. puñña의 힘을 얻는다 해도 그분이 그것을 쓸 일이 없습니다. 그분에게는 puññābhisaṅkhāra가 없습니다. puñña가 쌓이지 않은 것은 아닙니다. 쌓였지만 그분이 그것을 짊어지지 않습니다. 그래서 그분에게는 그것이 saṃsāra 여정에 쌓여 saṃsāra 꾸러미에 스며들어 중생으로서 여기저기 떨어지는 일이 없습니다. 그것을 puññābhisaṅkhāra라고 보여 주는 것입니다.

rahatan vahansēṭa nættē avidyā pattayeka goḍægena saṁkhāra puññābhi saṁkhārayi apuññābhi saṁkhārayi anijbhi saṁkhārayayi goḍægena avidyāva mūl karagenama goḍannægena ekak nisā pāpa apuññābhi saṁkhāra avidyāva sahin duka karana rahatan vahansēṭa pāpa koṭagennē næha kohoma kohomat kusala mūla patyā saṁkhārā kiyalā pinva nægena nisā. unvahansēṭa pin nægilā enavā.

arahant에게 없는 것은 avijjā를 조건으로 쌓이는 saṅkhāra, 곧 puññābhisaṅkhāra, apuññābhisaṅkhāra, āneñjābhisaṅkhāra입니다. avijjā를 뿌리로 쌓이는 것이기 때문에, avijjā와 함께 dukkha를 만드는 pāpa, 곧 apuññābhisaṅkhāra는 arahant에게 어떤 식으로도 쌓이지 않습니다. kusala mūla paccayā saṅkhārā라서 puñña는 쌓입니다. 그분에게 puñña가 쌓여 옵니다.

hæbæyi puññā adhisaṁkhāra næhæ mokada avidyāven haṭaganna puññāgē saṁkhāra nǣha. ehena puññābhi saṁkhāranot tamayi saṁkhāra paccayā viññāṇaṁ kiyalā paṭisaṁga viññāṇayaṭa matu hētu vennē.

그러나 puññābhisaṅkhāra는 없습니다. avijjā로 생기는 puñña의 saṅkhāra가 없기 때문입니다. 그런 puññābhisaṅkhāra가 있어야 saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ이라 하여 앞으로의 paṭisandhi viññāṇa의 원인이 됩니다.

anna ēka puññābhi saṁkhārayak goḍalækinnē kohomada ānanda hāmuduruvangen ahanavā ānanda hāmuduruvō ahanā budurajāṇan vahansē svāmīni bhavaya bhavaya kiyanavā kotakin bhavaya venavada mē bhavaya bhavaya kiyanavā. kotekinda mē bhavaya vennē? kiyalā praśnayak ahanna.

바로 그것입니다. puññābhisaṅkhāra가 어떻게 쌓이는지에 대해 Ānanda 스님이 Buddha께 여쭙니다. ‘스님, bhava, bhava 하는데, 무엇으로 bhava가 됩니까? 이 bhava, bhava 하는데, 무엇으로 이 bhava가 됩니까?’ 하고 질문합니다.

budurajāṇan vahansē ahanavā kāma kāraka kriyāvak dakinna nætnam kāma kāma lōkayē karmayak dakinna nætnam kāma bhavayak æna venavada vidyāmāna venavada? nǣ.

Buddha께서 물으십니다. ‘kāma를 일으키는 행위가 보이지 않는다면, 곧 kāma 세상의 kamma가 보이지 않는다면 kāma bhava가 드러나겠느냐?’ ‘아닙니다.’

rūpa rūpa bhavayakaṭa avaśya karanu kriyātmaka vennē nætnam. etana rūpa bhavayak hiṭiyā tiyāmāna velā. ētnē.

‘rūpa bhava에 필요한 것이 작용하지 않는다면 거기 rūpa bhava가 드러나겠느냐?’ ‘아닙니다.’

arūpa bhavayakaṭa hētu vena karuṇu kriyātmaka vennē nætnam arūpa bhavayak vidyāmāna venavā. vennē nǣ.

‘arūpa bhava의 원인이 되는 것이 작용하지 않는다면 arūpa bhava가 드러나겠느냐?’ ‘드러나지 않습니다.’

kāma bhavayaṭa hētukāraka karuṇu kriyātmaka vunot etana kāma bhavayak vidyāmāna vena. rūpa bhavayakaṭa hētu vennā vū kāraṇā kriyātmaka siddha vunot etana rūpa bhavayak vidyāmāna venavā. arūpa bhavayaka hitu vena karma kriyātmaka vunot vidyāmānut saha arūpa bhavayak vidyāmāna venavā. ōkaṭa kiyalā tiyennē kāma

‘kāma bhava의 원인이 되는 것이 작용하면 거기 kāma bhava가 드러난다. rūpa bhava의 원인이 되는 것이 작용하면 거기 rūpa bhava가 드러난다. arūpa bhava의 원인이 되는 kamma가 작용하면 arūpa bhava가 드러난다.’

vidyāmāna venavā. ōkaṭa kiyalā tiyennē kāma rūpa karupa bava nemeyi. hīna bhavaya kiyanavā kāma bhavayaṭa majjhima bhavaya kiyanavā rūpa bhavayaṭa praṇīta bhavaya kiyanavā arūpa bhavayaṭa ara kāma bhavaya rūpa bhavaya arūpa bhavaya kiyana eka tavat kivva kramayak tamayi hīna bhavaya majjhima bhavaya praṇīta bhavaya kiyalā.

이것을 kāma, rūpa, arūpa bhava라고만 하지 않고, kāma bhava를 hīna bhava, rūpa bhava를 majjhima bhava, arūpa bhava를 paṇīta bhava라고도 합니다. kāma bhava, rūpa bhava, arūpa bhava를 달리 부른 것이 hīna bhava, majjhima bhava, paṇīta bhava입니다.

ānanda mesē karmaya kum̆burayi. hon̆da lassanaṭa vistara. karmaya pum̆burayi. avidyāva bæmmayi. tr̥ṣṇāva jalayayi.

‘Ānanda, 이처럼 kamma는 논이다.’ 아주 아름답게 풀어 주십니다. ‘kamma는 논이고, avijjā는 둑이며, taṇhā는 물이다.’

mehi vapurāgattā vū karma bīja. avidyāva næmatu bæmmaṭa koṭu velā. tr̥ṣṇāva næmi jalayen perilā. karmayen næica kum̆burē goḍanægicca bījaya gihillā pihiṭanavā abhisaṁkhāra viññāṇaya vaśayen karma bhavaya pihiṭanavā.

여기 뿌린 kamma의 씨앗이 avijjā라는 둑에 둘러싸이고 taṇhā라는 물에 적셔져, kamma로 된 논에서 자란 그 씨앗이 가서 abhisaṅkhāra viññāṇa로서 자리 잡습니다. kamma bhava가 자리 잡는 것입니다.

mesē pihiṭannā vū abhisa saṁkhāra viññāṇa nævata punarbhavayaṭa āya itin punarbhava bava hōti nævata punarbhavayaṭa ædalā inna bījaya venavā. menna mēken ē karmaya nisā punarbhavayak haṭaganna. iṭa phalayak labanavā. anna karma bījiya gihillā hitannē karma bhavaya pihiṭanavā.

이렇게 자리 잡은 abhisaṅkhāra viññāṇa가 다시 punabbhava로, ‘āyatiṃ punabbhavābhinibbatti hoti’, 다시 태어남으로 끌어당기는 씨앗이 됩니다. 이것으로 그 kamma 때문에 다시 태어남이 생기고 그 열매를 얻습니다. kamma의 씨앗이 가서 kamma bhava가 자리 잡는 것입니다.

ēka uppatti bhavayaṭa avasthāva venavā cuti paṭisanna venakoṭa anna ē velāvaṭa ōka ædilā ævilā ham uppatta bhavayaṭa vijaya venavā. onna karma bhavaya onna karma bhavaya karo pin pavadina eka tæna

그것이 uppatti bhava의 계기가 됩니다. cuti와 paṭisandhi가 일어날 때, 바로 그때 그것이 끌려와 uppatti bhava의 씨앗이 됩니다. 이것이 kamma bhava, puñña와 pāpa를 짓는 자리입니다.

dæn kaḷa bava koheda tiyennē æhuvada? kumak pirihinda tiyennē æhuva abhisaṁkhāra viññāṇaya vaturasaṁkhā abhisaṁkhāra viññāṇaya vacana tiyennē anna viññāṇaya venayi.

이제 지은 bhava가 어디 있느냐고 물었습니까? 무엇에 자리 잡느냐고 물었습니까? abhisaṅkhāra viññāṇa입니다. abhisaṅkhāra viññāṇa라는 말이 있습니다. 그 viññāṇa는 다른 것입니다.

saṁkhārayā goḍannanaṭa goḍanægena viññāṇaya venas. avidyā tr̥ṣṇātakin yukta velā goḍanægapu matu śaktiyak bæri karagena viññāṇa skandhaya sambandha velā ēka karma bhavaya pihiṭanavā.

saṅkhāra가 쌓아 만들어진 viññāṇa는 다릅니다. avijjā와 taṇhā를 갖추어 쌓인, 앞으로의 힘을 지닌 채 viññāṇa khandha에 이어져 kamma bhava가 자리 잡습니다.

menna mēka tamayi apē aṭuva meccara kal pipāv karapu aya vidi tiyena aṭu kara anna karma pava sudusu bala

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

sudusu avasthāva āpu vunāma uppattiyaṭa āyataya puna bava nævata puna bavayaṭa onna oya bīja ædalā innavā. hæbæyi e næhanam ē bījaya samāna antima varṇāsanna mokada? karana karmayak karma nimittak gati nit matuvelā manō lōke manō lōkaya nǣhæ maraṇaya mē panā dinavā pættaka manō lōkaya nirmāṇaya venavā ohugē kriyāvaliyak.

알맞은 때가 오면 uppatti를 향해, 다시 태어남으로 그 씨앗이 끌려옵니다. 그렇지 않다면 그 씨앗은 그대로 있습니다. 죽음 직전에는 어떻습니까? 지은 kamma, kamma nimitta, gati nimitta가 떠올라, 죽음이 다가오는 그쪽에 마음의 세상이 만들어집니다. 그의 과정으로서입니다.

anna karmak cēskaraya hora.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

anna karmaya kum̆burayi. avidyāva tr̥ṣṇāva duru karalā noyidiya kenek nam avidyā bæmmen vaṭa velā tr̥ṣṇā jalayen pelā arāpu karma bhava kipiccalā abhisaṁkhāra viññāṇaya āyu pæla venavada etakoṭa atta aṭu diṭṭhiya ædilā. hari vidi pæla inna pælē tamayi uppatta bava. onna ehena pava tiyana eha

kamma는 논입니다. avijjā와 taṇhā를 없애지 못한 이라면, avijjā의 둑에 둘러싸이고 taṇhā의 물에 적셔진 kamma bhava가 자라나 abhisaṅkhāra viññāṇa가 다시 싹트지 않겠습니까? 그렇게 싹튼 그 싹이 바로 uppatti bhava입니다.

etakoṭa dæn vēlāsanayen ut vecca pījāya kalavan velā avaśya etanṭa avaśya samantarayē yaṁśayēda anantarayaka anukalēta ædalā enna balavat eka deyak næ

그때 이미 일찍 심어져 있던 씨앗들 가운데 그때에 맞는 것, samanantara나 anantara로 맞는 것이 끌려옵니다. 힘센 것 하나가 오는 것이 아닙니다.

gatiyaṭa gatiya balavat eka nemeyi. gatiyaṭa gatiya api æti karagatta gatiya yamkisi venavā. maraṇāsanna mohota gahuva nætnam ē ṭu vena mohotaka api ætu karapu pasukalaya yam ē pasukalayaṭa gælapena eka vædagat. næ kālāntara cittaya tænpat vecca karma bīja yaṭapat velā alut ekak ætanavada nætnam bala næ næva ē kālaya tuḷadī tænpat vecca ēvayen īṭa gælapena dē. api hitamu dæn mehema

gati에 맞는 gati입니다. 힘센 것이 아니라 우리가 길러 온 gati입니다. 죽음이 가까운 순간, 곧 떠나는 그 순간에 우리가 길러 온 바탕이 있다면 그 바탕에 맞는 것이 중요합니다. 오랜 세월 마음에 가라앉은 kamma의 씨앗이 눌리고 새것이 생기는 것도, 힘센 것이 오는 것도 아닙니다. 그동안 가라앉아 있던 것들 가운데 그에 맞는 것이 옵니다.

īṭa gælapena dē. api hitamu dæn mehema deyak. api yamkisi vidihakatu karanavā eka eka jātiya mē mallakaṭa roḍu jāti gal kæṭa eka pāṭa gal eka yaṭiya væliyi. lōma pissala kǣli, taba kǣli yakaṭa kǣlit oya eka dālā ekatu karapu tænak tilā ki. [ugura kǣrīma] dæn api oya goḍavaṭama kāndan kǣllan karalak æragena.

이렇게 생각해 봅시다. 우리가 어떤 식으로 자루 하나에 여러 가지를 넣습니다. 쓰레기, 여러 색 돌멩이, 모래, 털 조각, 구리 조각, 쇳조각을 넣어 모아 둔 곳이 있다고 합시다. [헛기침] 이제 그 더미 전체에 자석 하나를 가져다 댑니다.

kāndavaṭa ædalā innē monavada ōka tuḷa ara horut ædalā ennet næhæ. gal ædalā innet næhæ, væli ædalā ennet næhæ. bāhiriya picitalā ædalā innet næhæ. taba ædalā ennet næhæ. ēkaṭa gælapenna tiya kāndavala ædalā inna ākāraya gælapena ekat vena eka kæ ēkē. dæn praśna tēru ānantaraya pāpa

그 안에서 자석에 끌려오는 것은 무엇입니까? 쓰레기도 끌려오지 않고, 돌도 끌려오지 않고, 모래도 끌려오지 않고, 털도 끌려오지 않고, 구리도 끌려오지 않습니다. 자석에 끌리는 성질에 맞는 것, 그것 하나입니다.

eka kæ ēkē. dæn praśna tēru ānantaraya pāpa karmayak karahama yaṭapanak væṭenavanē vidiṭa ānantara pāpa karmayak karapuvahama samanantaraya goḍanaganavā ē kiyanna na an antarika ānāntana āhārayak ætulat venna ōnē næha. uppattiya haṭaganna. ēkenma goḍanavā. īḷan̆ga īḷan̆ga ekama denavā. ēkāntayen īḷan̆ga idi goḍa naḍalā tiyennē ēkamayi. tamantaraya ē goḍanagāgena anantaraya ædalā denavā. anik vaṭa ehema nemeyi api āhārayak tu gatta hadanna ōnē. ānantayaka novana pāpa karama api pasubālaya goḍanægivut ēkaṭa anukūla deyak hadalā.

이제 질문이 이해됩니까? ānantariya pāpa kamma를 지으면 곧바로 떨어집니다. ānantariya pāpa kamma를 지으면 그것이 바로 이어지는 자리를 만듭니다. 곧 태어남이 생기는 데 사이에 다른 먹이가 끼어들 필요가 없습니다. 그것 자체로 만들어집니다. 곧바로 다음 것을 줍니다. 다음 것으로 틀림없이 만들어진 것은 그것뿐입니다. 그것이 바로 이어 끌어당겨 줍니다. 다른 경우는 그렇지 않습니다. 우리가 먹이를 넣어 만들어야 합니다. ānantariya가 아닌 pāpa kamma는 우리가 바탕을 쌓아 그에 맞는 것을 만들어 주어야 합니다.

mahā dhamma vibhaṁga sūtrayē dēśanā karanavā mahā dækalā tiyenavā minisiyē dasa akusal karagena jīvat venavā. minihā kālīma. antimaṭa balanakoṭa mehā nirurōdha sugatiya sugatiya ov

Mahā Kammavibhaṅga sutta에서 설하십니다. 어떤 이가 보았습니다. 한 사람이 열 가지 akusala를 지으며 살다가 죽었습니다. 마지막에 보니 그가 sugati에 갔습니다. 그렇습니다.

dæn mēkē dakina sāmānya lōkayā karma vibhaṁga śaktiyak næti nisā divæsā pahaḷa karagatta sāmānya laukika divasak pahaḷa karagatta kenek mehema pudgalayek dækko meccara pav kara karagena kara muḷu jīvitaya gata karā divya lōkē kiyanam pav valaṭa pav nǣha kiyannē gōmanæk denavā. menna pav keruvanṭa pav nǣha kiyanna uttaraya denna hētuva lōkeṭa dr̥ṣṭiya kata venna hētuva eccarayi dakinnē. eyā dakinnē ēkayi.

이것을 보는 보통 사람은 kamma의 갈래를 볼 힘이 없기 때문에, 세속의 dibba cakkhu를 얻은 이가 이런 사람을 보고는, 이렇게 pāpa를 지으며 평생을 보낸 이가 devaloka에 갔으니 pāpa에는 pāpa가 없다고 결론을 냅니다. pāpa를 지은 이에게 pāpa가 없다고 대답하는 까닭, 견해가 그렇게 굳는 까닭은 그만큼만 보기 때문입니다. 그가 보는 것은 그것뿐입니다.

meccara pav karapu ekan divya lōkē giyā maṭa pēnavā divya lōkē giya magē divasaṭa væṭenavā. ehenam meccara pav karapu ekak divya lōkē kiyā nam pavka vara pav. ān eyāgē dr̥ṣṭiya. eyā ehema dr̥ṣṭiyak tiyenna.

‘이렇게 pāpa를 지은 이가 devaloka에 갔다. 나에게 보인다. devaloka에 간 것이 내 dibba cakkhu에 들어온다. 그렇다면 이렇게 pāpa를 지은 이가 devaloka에 갔으니 pāpa가 무슨 pāpa인가.’ 그것이 그의 견해입니다. 그는 그런 견해를 갖습니다.

īṭa passē eyā kiyanavā pav karana siyallōma divya lōkē payaganna tiyannē. kavu dr̥ṣṭiyak nægi dæ eyā dækkalā tiya. eyā tavadu dr̥ṣṭiyan tiyavā. ē kiyannē mē mama kiyana ekamayi eyakvā bōta. mama dækka ekamayi kiyannē tamāgē nōna gænā karana mehema kiyana

그 뒤에 그는 ‘pāpa를 짓는 이는 모두 devaloka에 간다’고 말합니다. 그런 견해가 일어났습니다. 그는 보았다고 합니다. 그는 또 다른 견해를 갖습니다. 곧 ‘내가 말하는 것만이 옳다, 내가 본 것만이 옳다’고 자기 견해를 내세워 이렇게 말합니다.

budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā mohugiya kiyamaṁ vala yamek dasa kusal karagena hiṭiyā. ehema kenek divya lōkē yana mama dækkā kiyalā mama ēka piḷigannavā.

Buddha께서 설하십니다. 그의 말 가운데, ‘어떤 이가 열 가지 akusala를 지으며 살았는데 그런 이가 devaloka에 가는 것을 내가 보았다’고 하면 나는 그것을 받아들인다.

yamek dasakusal karagena hiṭiyā kivvā. ē putuilā divya lōkē kiyā dækkā kivvot mama ēka piḷigannavā. dannavā ov yamek pinka pavusa karagena hiṭiyā. ohu apāgata venavā kivvat mama ēkat piḷigannā. apāgata venavā mama eken dækkā suvot piḷigannā. pav karapu siyallōma apāgata venavā kiyalā ætuḷa mama ma ēka piḷigannē næhæ.

‘어떤 이가 열 가지 akusala를 지으며 살았고 그가 죽어 devaloka에 가는 것을 보았다’고 하면 나는 그것을 받아들인다. ‘어떤 이가 pāpa를 지으며 살았고 그가 apāya에 간다’고 해도 나는 그것을 받아들인다. ‘apāya에 가는 것을 내가 보았다’고 해도 받아들인다. 그러나 ‘pāpa를 지은 이는 모두 apāya에 간다’고 한다면 나는 그것을 받아들이지 않는다.

pav karapu siyal lōka divya lōkaya yanavā vagē su sugatiyaṭa yanavā ma ēka piḷigannē

‘pāpa를 지은 이는 모두 devaloka 같은 sugati에 간다’고 한다면 나는 그것을 받아들이지 않는다.

yamek pāpayak kirīma nisā ē karmaya hētu koṭagena ē karmaya hētu vennē ohu kavadāvat sugatiyaṭa yannē nǣ kivvot mama ēka piḷiganna pāpaya hētuvenma ohu dugatiyaṭa giyā kivvot ēka piḷigannē næ

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

pāpaya hētuven dugatiyaṭa giyā kivvot ēka mama piḷigannē pavku karapu siyalla uma dugatiya yanavā kivvot ēka mi gannē næ.

‘pāpa 때문에 duggati에 갔다’고 하면 나는 그것을 받아들인다. ‘pāpa를 지은 이는 모두 duggati에 간다’고 하면 그것은 받아들이지 않는다.

karma bēdiya niyanna. anna ēka dakina.

kamma의 갈래를 아십시오. 그것을 보는 것입니다.

svāmīn vahansa ēkaṭa oya janaka karmayak vennē kohe vennē. næka karmayak tamayi upattiyaṭa hæmī vennē.

(질문) 스님, 그때 janaka kamma는 어디서 작용합니까? (답) janaka kamma가 바로 태어남을 이끕니다.

dæn metana venasak tiyena nisā vidi mē pēnavā mē turaṭa hoyāganna bæri venavā. mahā tathāgatayan vahansēgē giya mahā karma vigrahaya ōkaṭa ahuvennē næha. ēka sarvajgna gōcarayi. ē nisayi lōkayāṭa tōraganna bæri. oya praś tiyanakoṭa kaḷu karma duka karma kaḷu mitta karma oya okkoma tiyenavā karalā.

여기에 차이가 있기 때문에 이렇게 보이는데, 끝까지 찾아낼 수는 없습니다. 위대한 Tathāgata의 큰 kamma 분석은 거기에 잡히지 않습니다. 그것은 sabbaññu의 영역입니다. 그래서 세상 사람이 가려낼 수 없습니다. 그 질문이 있을 때, 검은 kamma, 흰 kamma, 검고 흰 것이 섞인 kamma, 그것이 모두 지어져 있습니다.

etakoṭa kohomada mēka vennē? tērum ganna bæri tænak tiyenavā. ē mityā dr̥ṣṭiya gatava hiṭapu pudgalayā avasāna mohotadī ē mityā dr̥ṣṭiyen midunānam ohu kavadāvat yavanna apāya menna hētu kararavā yaṭapat venavā okkoma

그러면 이것이 어떻게 됩니까? 이해하기 어려운 곳이 있습니다. micchā diṭṭhi에 빠져 있던 사람이 마지막 순간에 그 micchā diṭṭhi에서 벗어났다면, 그를 apāya로 보낼 원인이 모두 눌립니다.

avasāna mohotedī ohu ē dr̥ṣṭiya athæriyā nam ē ḷabiya athæriyānam ē dr̥ṣṭiyen midicca ohu ē mānasikatvayen apāyaṭa geni yanna bæ. menna mēka apāya yanna æti ē pudgenna metana

마지막 순간에 그가 그 견해를 놓았다면, 그 집착을 놓았다면, 그 견해에서 벗어난 그를 그 마음가짐으로는 apāya로 데려갈 수 없습니다. 이것이 apāya로 갈 수도 있었던 사람의 경우입니다.

parasākya vagēda anna ē dæn parasānet ēkanē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

avasāna mohotadī dr̥ṭṭiya pirisidu venavā. anna pirisidu karagatta aya innavā. amlamāna anna ē vagē anna ē nisā kiyanavā avasāna mohotēdī pudgalayā pirisidu karagatta dr̥ṣṭiya īṭa anukūlayi upayennē.

마지막 순간에 견해가 깨끗해집니다. 그렇게 깨끗하게 한 이들이 있습니다. 그와 같은 이들 말입니다. 그래서 마지막 순간에 사람이 깨끗하게 한 견해에 맞게 태어난다고 합니다.

hon̆daṭa pin karagena inna pudgalayō innavā. ohoma igena avasāna mokada dr̥ṣṭiya atara. aprutu kara gattot ohuṭa apāgata venna enavā ē hētu.

puñña를 잘 지으며 사는 사람들이 있습니다. 그렇게 살다가 마지막 순간에 견해가 뒤틀려 그르쳐지면, 그가 apāya에 갈 원인이 생깁니다.

karama pinvin ohu ē læbū adhyāva tuḷa yamkisi vaśayen ēlōdhī labana yavan pinak karagattada ēka tadanya bhavayaka matubhavayaka kavadaharikanna puḷuvan. ohu sugatiya giya karapu pin dugatiya pav karapu kenā dugatiyaṭa giya karapu pav valin nemeyi.

그가 얻은 그 삶 동안 어떤 식으로든 지은 puñña는 다른 bhava, 앞으로의 bhava에서 언젠가 열매 맺을 수 있습니다. 그가 sugati에 간 것도, pāpa를 지은 이가 duggati에 간 것도 반드시 그때 지은 puñña나 pāpa 때문만은 아닙니다.

antimē vidihaṭa mityā dr̥ṣṭiya duru karagena yahapat mānasikatvayak loḍa nægunā nam avasāna muvadī etenṭa ædalā. ēka pina pratiphalayak.

마지막에 그렇게 micchā diṭṭhi를 없애고 좋은 마음가짐이 일어났다면, 마지막 순간에 그쪽으로 끌려갑니다. 그것은 puñña의 열매입니다.

ṭika pratiphalayak

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

cētanāvat velā kiyana ekak tiya anna ēkayi kiyannē. cētanāva pirisidu apirisidu venaṭa geniyanna bæ. koccara hon̆da væḍa kariyat avasāna cētanāva apirisidu vunot ohu hon̆da tæna geniyanna bæhæ koccara hon̆da væḍa karagena hiṭiyada

(질문) cetanā라는 것이 있지요. (답) 바로 그것을 말하는 것입니다. cetanā가 깨끗하냐 깨끗하지 않으냐, 깨끗하지 않으면 좋은 곳으로 데려갈 수 없습니다. 아무리 좋은 일을 했어도 마지막 cetanā가 깨끗하지 않으면, 아무리 좋은 일을 하며 살았어도 그를 좋은 곳으로 데려갈 수 없습니다.

etakoṭa paraṇa karapu ēvā balavat vennē nædda mē avasan mohotē venavā venavā. vena krama tiyenavā. ē nisā tamayi ara karma karma nimiti gati nimiti matu karalā tiyennē. dæn api hitamukō mehema deyak.

(질문) 그러면 예전에 지은 것들이 이 마지막 순간에 힘을 쓰지 않습니까? (답) 씁니다, 씁니다. 여러 방식이 있습니다. 그래서 kamma, kamma nimitta, gati nimitta가 떠오른다고 한 것입니다. 이렇게 생각해 봅시다.

yamkisi manussayek pin karagena okkoma karagena budun vædagena sækavak aragena maṭa budun hæra tāi saraṇak næhæ. dharmaya hæra tāi saraṇak nǣhæ kiya nattimē saraṇaṁ añagnaṁ buddhōmē saraṇa pan oya gāthāva ōkak kiyiya innavā. ohoma idelā æyi ilā mokakda maraṇāsanna mohotak venakoṭa yaṭek pēnavā baya ganna enavā monavā hari ekak pēnavā kiyana karma vivēkayak ædalā innē.

어떤 사람이 puñña를 짓고 할 것을 다 하며 Buddha께 절하고 확신을 가지고, ‘나에게는 Buddha 말고 다른 귀의처가 없다, dhamma 말고 다른 귀의처가 없다’ 하며 ‘natthi me saraṇaṃ aññaṃ, buddho me saraṇaṃ varaṃ’ 그 게송을 늘 외우며 삽니다. 그렇게 지내다가 어찌 된 일인지 죽음이 가까운 순간에 아래쪽이 보이고 두려움이 밀려오고 무언가가 보입니다. kamma의 vipāka가 끌어당기는 것입니다.

antiṭa balanakoṭa tōikārak mē budungē passa paśnē ilā tērenna magē pēnnē nætuva ara karma galavēgaya ævidina yatta vēsiyen ævidina ara vidihaṭa pennu karana sajana karanavā

마지막에 보니 Buddha 쪽은 보이지 않고, 그 kamma의 거센 힘이 무서운 모습으로 다가와 위협합니다. (질문) 위협하는군요.

sajanaya karana balahama dæn anē budungē haraṇāyaka ivara ennē næ kana arūmayanavā. hon̆dakin vitarak meccara kalahaṭiya tēravīmak tiyenavā. tta adahasa dr̥ṣṭiya anit pæra mokakda metka adaha ivaranē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

anna avasāna mokada viruddhiya venat. anna arahapa dr̥ṣṭiya mokada dennē api pragnāva tibicca næti nisā. viśvāsaya nætuva viśvāsaya bidunā. menna mēka amūlikā śraddhāva tibunina ayaṭa pin karapu ōkaṭa mul bæhægatta śraddhāvak tibunē næ.

그것이 마지막 순간의 뒤틀림입니다. 그 나쁜 견해가 왜 옵니까? paññā가 없었기 때문입니다. (질문) 믿음 없이. (답) 믿음이 깨졌습니다. 이것이 뿌리 없는 saddhā를 가졌던 이들입니다. puñña는 지었지만 뿌리내린 saddhā가 없었습니다.

ē nisā mokada vunē antima dæn apiṭa ōka kiyanna nædda. dæn samahara aya okkoma karalā tiyenavā ā pūjā miccarakaṭa inna. mē okkoma

그래서 어떻게 되었습니까? 마지막에 말이지요. 어떤 이들은 이만큼 pūjā를 했다, 이 모든 것을 했다며 다 해 놓았습니다.

kiyalā. iten vitarayi pūjā harak neha kohen īṭa passē araka ata kæḍilā kehe malak tamayi pūjā karana giya. hatat vaḍagattā iccarayi viciya va dæn mokakda?

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ara apramāṇa yahapatā karagatta eka dr̥ṣṭiya kæḍalā kiyanna svāmīn vahansa etana atala prasāda pudāva putayi næ alā prahada vunānē yarābōdhaya læbupu kenāṭa ehema kiyan mona malalā tiyā monavā kiyalā kivvat etana væṭennē næhæ. kotō rajjuranna vecca dē anna ēka

헤아릴 수 없이 쌓은 그 좋은 것이 견해가 깨지면서 무너집니다. (질문) 스님, 그래서 흔들리지 않는 pasāda가 필요한 것이군요. (답) 그렇습니다. 흔들림 없는 pasāda가 되었다면, 있는 그대로를 깨달은 이에게는 누가 무엇을 보여 주고 무슨 말을 해도 거기 빠지지 않습니다. 바로 그것입니다.

dæn ōkē eka avasthāvak mærennama næha. oya vagē avasthāvalat apē mē jīvitayēdī atdakinna namē ārya mārgaya praguṇa karagena yanakoṭa

이제 그것의 한 경우입니다. 죽을 때만 그런 것이 아닙니다. 그런 경우들을 우리 이 삶에서도 ariya magga를 닦아 갈 때 겪게 됩니다.

oya anna ē pudgalaya mārga pāstika piri noyek ākārayen vikr̥ti panavalā pennana

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ektarā kālayakadī māt saman̆ga viśāla praśnayak mama oyā kiyannē nættē rā lōkayaṭa oyā duka okppu karanna tāma sādhaka næti vena ekak. ēka avasthāvakadī māhena kālayaka sǣhena davas karanavā. oya māru satanak matu venavā.

한때 나에게도 큰 문제가 있었습니다. 내가 그것을 말하지 않은 것은 세상에 그것을 증명할 근거가 아직 없기 때문입니다. 그때 꽤 오랫동안, 여러 날에 걸쳐 그런 Māra의 힘이 나타났습니다.

oya satnaya vividha ākāra praśna ahanavā. ēkē avasāna mokada vitarak mama kiyannē ē kiyannē maṭa vena karanna kiyannē kisima deyak næhæ. kāgen uttarayak karannada kāgesaṭa nam karannada? mamat satvaya dharmayat ærenna tava pirisaṭa karannē kavuruvat næha. bēraganna kenekut næha.

그 힘이 여러 가지 질문을 던집니다. 그 마지막 순간에 내가 말한 것은 이것뿐입니다. 나에게 따로 할 것은 아무것도 없다. 누구에게 대답을 구하고, 누구를 부르겠는가. 나와 진실과 dhamma 말고는 나를 위해 해 줄 이가 아무도 없고, 구해 줄 이도 없다.

pirisanṭa pudun kiyanna rūpayak ennet næ. saṁgharatnaya rūpayak nematu velā ennet næ. āśirvādayak hædi nāma bēraganna tiyenavā kiyalā ma api baya venna baya venna epāṭa mē tirihat saṭa ḷan̆ga tiyenavā baya venna epā kāṭavat makut karanna bæha kiyalā. ē jātiyakak ennē.

나를 위해 Buddha라는 모습이 나타나지도 않습니다. Saṅgha ratana가 모습으로 나타나지도 않습니다. 축복을 내려 구해 줄 것이 있다고, ‘두려워 마라, 이 tiratana가 곁에 있다, 두려워 마라, 아무도 너를 어찌할 수 없다’ 하는 그런 것은 오지 않습니다.

enna ekama balaya mokakda ara māra balaya vitara. oba hitā innā kaku saṭa pōnāgama kāyapa gautama kiyana hatara denā budu velā keḷavara karagattā kiyalā.

오는 힘은 오직 그 Māra의 힘뿐입니다. ‘너는 Kakusandha, Konāgamana, Kassapa, Gotama 네 분이 Buddha가 되어 끝을 이루었다고 생각하지?

yakō ovun hatara denā apāya anipanava dæn balanna da katāva nanti ovun hatara denā apāyē oba tavā kævaṭenavā. obaṭa balāganna bæ tava vistara ætunnana āma balapa bala vihā gini apāya sin hāsana vagē puṭu hatarakama buduvaru hatara denek væra innavā. ānṭa vecca eka dækkana nēda mulā sanna

이놈아, 그 넷은 apāya에 있다. 이제 이 이야기를 보아라. 그 넷이 apāya에 있는데 너는 속고 있다. 네가 볼 수 없으니 더 보여 주마. 보라, 불타는 apāya를.’ 사자좌 같은 의자 넷에 Buddha 네 분이 앉아 계십니다. ‘그들에게 일어난 일을 보았지? 미혹이 아니냐.’

dæn mē mulāen pērennē koheda dæn horaṇāsanna mohotaka oya jāsatikak ivanam unavā ma tara okkoma vitarayi okkoma irayinē sækē matuvennē nædda

‘이제 이 미혹에서 어디로 벗어나겠느냐?’ 죽음이 가까운 순간에 그런 것을 본다면, 모든 것이 무너지며 의심이 일지 않겠습니까?

appocci yamkan mē inna kaṭṭiya māva bērā gattā kiyalā uḍuva pættaṭa ē vennē næ ēkāntayen inavā. tāma balāpo tava sākṣi

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

sākṣiya pennana. mavalak penna mavalak enna valā lassana hæbæyi koccara mævuvat buduvaru girimiccana mavannaṭa unṭa maṭa pēnavā bohōma śāntava budu buraṇan vahansēlā hataṭin bohōma issaralava śāntava væḍa innavā. kuṭu piccilat næ. ænu sivurulat nǣ. æn̆gaṭa giniluṭakvat vædilat næhæ. vacē hæmatanama gindara.

증거를 보여 줍니다. 환영을 보여 줍니다. 아름다운 환영입니다. 그러나 아무리 환영을 지어 Buddha들을 불 속에 그려 놓아도 나에게는 보입니다. 아주 고요하게 Buddha 네 분이 맑고 고요하게 앉아 계십니다. 의자도 타지 않았고, 가사도 타지 않았고, 몸에 불티 하나 닿지 않았습니다. 사방이 온통 불인데도 말입니다.

mama ē pævættā valalā henavā maṭa kalpanā venavā buduvaru kiyannē monama ginnaka kivat davanna puccanna bæri uttama pirisa unvahansēṭa gini gini nǣ. unvahansēṭa asāntaya

나는 그것을 보며 생각합니다. Buddha란 어떤 불로도 태우고 그을릴 수 없는 거룩한 분들이다. 그분들에게 불은 불이 아니다. 그분들에게 고요하지 않음이란 없다.

tō pēranna bæhæ tō bēranna bæ tō ungē pætta ekē kala etenṭama penni hæralā kaḍuva æn̆dē mahoma hālā. ē kiyannē mulā karanna

‘너는 벗어날 수 없다, 너는 구할 수 없다, 너는 그들 편이다’ 하며 거기서 칼을 내리칩니다.

æn̆dē mahoma hālā. ē kiyannē mulā karanna hadanavā hadanavā namut

곧 미혹하게 하려고 애쓰고 또 애씁니다. 그러나

aṁcama avasthāva anama mē kāya maṭavā ædalā yanavā huhu puhu hari gihivara

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ē vana adahasaṭa vena maṭa ganna deyak nǣha. amutak tiyennet næ.

그 생각에 휘둘려 내가 붙잡을 것은 없습니다. 다른 것도 없습니다.

hariyaṭama bhava gānak vidiṭa ginigaṭa onna venna tiyena maṭṭamaṭa gihillā sudu pāṭa gal talāvak hædilā paḷin gal talāvak agigivaḍa væhilā ædilā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

tabara mōlayak gihillā vadinavā vāgē hari gal talāvē vædilā mama āpahu hunavā.

구리 공이 가서 부딪히듯 그 바위판에 부딪혀 나는 되튕겨 나왔습니다.

ætina oba vahansē genum api parādaya bāragannavā. mē pasu kavadāvat oba vahansē parādaya karanna api ennē næhæ. apiṭa parādaya læbuṇā api yanavā vagē yanna kiyalā. udā paṭan ada venakan ehevaṭa āvē nē. bādhā kara anna bādhā kalena antiva bādhāva ō

‘당신에게 우리는 졌음을 받아들입니다. 이 뒤로는 결코 당신을 꺾으러 오지 않겠습니다. 우리는 졌습니다, 갑니다’ 하고 갔습니다. 그날부터 오늘까지 그런 일은 다시 오지 않았습니다. (질문) 방해했군요. (답) 그렇습니다, 방해한 것입니다. 마지막 방해였습니다.

dæn mēvan mama ōkē kivvē mokada hon̆dayi obadu avasthāvamē pindaham karagena innē kenekuṭa avasāna avasthāvēdī karma nimiti valin matu velā āvanam anantavat matu venavā matu venavānē ehenam ganna dr̥ṣṭiya mokakda hælenna hētu tibuṇa nam ēkāntaya hælenavā. bēsi vennē næ.

내가 이것을 말한 까닭은 이렇습니다. 좋습니다, 그렇게 puñña와 dhamma를 행하며 사는 이에게 마지막 때에 kamma nimitta로 무언가 떠오른다면, (질문) 끝없이 떠오르지요. (답) 떠오르지요. 그렇다면 붙잡을 견해는 무엇입니까? 무너질 원인이 있었다면 틀림없이 무너집니다. 피할 수 없습니다.

menna mēkayi svabhāvaya acara śraddhāvak pihilā tiyanam, viśvāsaya pihilā tibunam maraṇaya dihā monavā vunā kivvatmahana arakō væṭenavā kivvalu yathārthaya venas venna hētu næha. hæbæyi ætta dæka hæbæyi ætta vætta. itin ēken api balannē pindaham karalā api kænasenna bæha. hæbærthaya dænaganna utsāha karanna ōna.

이것이 성품입니다. 흔들리지 않는 saddhā가 자리 잡고 있다면, 믿음이 자리 잡고 있다면, 죽음 앞에서 무슨 일이 있었다고 해도, 무엇이 무너진다고 해도 있는 그대로가 바뀔 까닭이 없습니다. (질문) 그러나 참을 보아야 하지요. (답) 그렇습니다, 참입니다. 그러니 우리는 puñña와 dhamma를 행하는 것으로 만족할 수 없습니다. 있는 그대로를 알려고 애써야 합니다.

hæbæyi katyaya hariyaṭama væṭahilā āpu dāta dasa māra sēnāva koṭa gatiya venas karanna bæ. anna dugatiyen sadahaṭama midenavā kiyannē onna otana. næha næ ē pudgalayō dugatiya tamanna bæhæ. tavat velā geniyanna bæhæ tr̥ṭṭa venas karanna ōna kohomahari dugatiyaṭa geniyanna minissukin bæhæ. māramā pā mārṣakinna bæhæ. sammā diṭṭhiya dækkayi tiya mityā dr̥ṣṭiyaṭa pat karanna avaśya pasutakalaya hædīiya hæ. ēkaṭa hētu tibunot pudgalaya anusaya tibuṇana oya velāvē mityā dr̥ṣṭiyaṭa væṭenavā.

그러나 진실이 제대로 드러난 날에는 열 Māra 군대가 와도 gati를 바꿀 수 없습니다. duggati에서 영원히 벗어난다는 것이 바로 그것입니다. 그 사람들은 duggati로 끌려갈 수 없습니다. 견해를 바꿔 어떻게든 duggati로 데려가는 것은 사람도 할 수 없고 Māra도 할 수 없습니다. sammā diṭṭhi를 본 이를 micchā diṭṭhi로 빠뜨리는 데 필요한 바탕이 만들어질 수 없습니다. 그 원인이 있다면, 그 사람에게 anusaya가 남아 있다면 그때 micchā diṭṭhi에 빠집니다.

itin ōka hariyaṭa kuṇāve tērum araganna ōnē de. itin nitarō dharmaya tuḷin satyaya vaṭahāganna balanna mama mæralat mama malak kuṇu vuṇat monavā vunat horan deyak næha satyaya venas vennē. anicca dē aniccamayi, dukkha dē dukkhamayi anatta dē anattamayi. yakō ōka nemeyi ōka inna epāt ōka værenavā piṭa venavā kivā kivvā. pit vunat mæranat ætta vicara. onna otanaṭa hita viśvāsaya rahavuru una tamayi mē mādhyaya tirabhāvayaṭa pat vennē.

그러니 이것을 지혜로 제대로 이해해야 합니다. 늘 dhamma를 통해 진실을 깨달으려 하십시오. ‘내가 죽어도, 내 몸이 썩어도, 무슨 일이 있어도 어찌할 것은 없다. 진실은 바뀌지 않는다. anicca인 것은 anicca이고, dukkha인 것은 dukkha이고, anatta인 것은 anatta이다.’ ‘이놈아, 그게 아니다, 그러다간 떨어진다, 쫓겨난다’ 하고 말해도, 쫓겨나든 죽든 참은 참입니다. 바로 거기에 마음의 믿음이 굳어질 때 이 길이 단단해집니다.

ættaṭa ehemada dannet næha api ehema kiyalā viśvāsa karapu ko ivarema hariyannē næhæ. æyi dækīmē upasaṭa yanna væni yathārthaya inna bæhæ. digiyāva danna ov ēkaṭakama tiyennē āmōika śraddhāva vitarayi viśvāsaya sahavuru velā

참으로 그런지 알지도 못하면서 그렇다고 말하며 믿는 것으로는 되지 않습니다. 왜냐하면 보는 데까지 가지 않고는 있는 그대로에 설 수 없기 때문입니다. (질문) 보아서 아는 것이지요. (답) 그렇습니다. 거기에 있는 것은 깨달음에서 나온 saddhā뿐이며, 그로써 믿음이 굳어집니다.

monavā kivvat mē nyāyen piṭa tava dahamak koyinda [ugura kǣrīma] onna dahama gæna sæka ærilā tiyennavanē sampūrṇa otennā etakam ōka karanna hari amāru

‘무엇을 말하든 이 원리 밖에 다른 dhamma가 어디 있겠느냐.’ [헛기침] 이렇게 dhamma에 대한 의심이 완전히 풀려 있습니다. 거기까지 가는 것은 매우 어렵습니다.

davas gāna sil ganna enakoṭa enna enna karadara væḍi velā eka ekā bahinna paṭan gattā nam miṭa nigraha karanna paṭan gattā nam o um̆ba ātma atenṭa yanna paṭan gattaṭa passē nēdaṭa ōka vunē. salayakda vāḍi hambavenavā. itasala hambavunē nǣ ara viruddha vāḍiya maḍakāraya kohoma ekak kivvot mokada vennē ættaṭama edā giyāṭa avaśya mandena sakyannē mokakda naraka pættaṭṭamanē haratarama nema ættaṭa ēka mokadak tiyenavada dannē nætnam

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

daha āvet mokada vennē? ohu dharmaya avabōdha karilā næhænē ehā ohuṭa tiyennē mulā viśvāsayak. acala viśvāsayak tibilā næhæ. amōdhika śraddhāvak tibilā tiyeenē. anna ē avabōdhika śraddhāva ikmuvanṭa ōnē kavadahari monavā kivvā kivvat monavā apā yanavā kohē yanavā kivat mohari jātiyē kavuru monavā kivvat satvaya miccarayi. tava satyayak næha. dækka ætta boru karanna bæ.

dhamma가 와도 어떻게 됩니까? 그는 dhamma를 깨닫지 않았으니 그에게 있는 것은 미혹한 믿음입니다. 흔들리지 않는 믿음이 있었던 것이 아닙니다. 뿌리 없는 saddhā가 있었을 뿐입니다. 언젠가는 깨달음에서 나온 그 saddhā를 이루어야 합니다. 누가 무엇을 말하든, apāya에 간다 어디에 간다 해도, 누가 무슨 말을 하든 진실은 이것뿐이고 다른 진실은 없다. 본 참을 거짓으로 만들 수는 없다.

anna ēkayi. anna ē ākārayen satyaya satyākārayen dækalā daragena nam caturārya satyaya avabōdha karā. dæn sōtāpanna phalaya paṭan vena pudgalayā venas karanna bæha kivvē ōkayi. eyā satvaya satyākārayen dækkā. dæn eyāṭa mona jātiya paḷa kivvat satvaya venas karavanna bæ. nyāyak nǣ kiv ehema venas karanna. menna mēka tērum ganna ōna.

바로 그것입니다. 그와 같이 진실을 진실의 모습으로 보고 지녀야 cattāri ariyasaccāni를 깨달은 것입니다. sotāpatti phala부터 그 사람은 바뀌지 않는다고 한 것이 그것입니다. 그는 진실을 진실의 모습으로 보았습니다. 이제 그에게 무슨 말을 해도 진실을 바꾸게 할 수 없습니다. 그렇게 바꿀 원리가 없습니다. 이것을 이해해야 합니다.

ōka gæm̆buru pættak mama kivvāka mehema in̆dalā lōkē tiyenavā. mārayō innavada amanussayō innavada nædda oya ādi vaśayen panna karalā ehema ēvara tiyenavā kiyana dænaganna viśvāsayak ahapidanavā oya ṭikak kivvē. mokada oya vagē avasthāva apiṭa enna puḷuvan vidiṭa mē ārya mārgaya vaḍanakoṭa mārgaya venas karavanna oya vagē krōdhāval venna puḷuvan.

그것은 깊은 쪽 이야기입니다. 내가 이렇게 말한 것은 세상에 그런 것이 있기 때문입니다. Māra가 있는지, amanussa가 있는지 없는지, 그런 것들이 있다는 것을 알려 주려고 조금 말했습니다. 왜냐하면 이 ariya magga를 닦을 때 그런 일이 우리에게도 올 수 있고, 길을 바꾸게 하려는 그런 방해가 있을 수 있기 때문입니다.

okkoma pennanakoṭa gaccakin pennanavā phalayaṁkāra havaldena ivari hāraṁkava nidhānayak tiyenavā. menna meccara loku vin mavalā pennavā.

온갖 것을 보여 주며, 보물이 묻혀 있다고 이렇게 큰 것을 지어 보여 줍니다.

vidarśanā væḍīma pætta koccara hari tan hiṭiyannē kohæda nidānaya hāranna nidhānaya hāranna yanakam ārya mārgayen tiyenavā.

아무리 vipassanā를 닦아 왔어도, 보물을 파러 가는 그 순간까지만 ariya magga에 있는 것입니다.

aru hināhi vanavā gattā kiyalā arunak koṭu vuṇā. kāḍapama kohena ācarayak ivarennaṭa mokada kara ēka moruvakda dannē nǣ kiyanakoṭa mavalā pennunā ācarayā laṁ karana denna tamayi balā innē mē ōkaṭa gannē kō oyāṭa tamangē āya karaganna tiyanē āyē unā pasen karaeka

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

kohoma hari kamak nǣ mē avudasa vipā tiyena kālayē gevā gatta nṭa occaranē uttara vitara ārya mādhya vaḍanna tiyena kālaya balahama kṣaṇayak bohoma poḍayi mē jīvitayē tava tiyennē. oyi mohota mærehi dannē næha. ē avasthāvē nikan tiyennē kāla sīmāva tuḷa adāla velā tiyennē kāla sīmāva tuḷa tiyena ara in̆dika muṇē tiyena abætē ēvāgē koyi mohota mærilā yayida dannē næti mohotaka inna satvayā koccara jīvat velā yana tā avu vipahaktihā jīvat. oya kālē tuḷa hira karagænīn nam hon̆daṭa mære. mærunavaṭa passē āyē vaḍanna

어찌 되었든, 이 수명이 남아 있는 동안 ariya magga를 닦을 시간을 보면 이 삶에 남은 것은 아주 짧은 찰나입니다. 어느 순간 죽을지 모릅니다. 바늘 끝에 놓인 겨자씨처럼 어느 순간 죽을지 모르는 때에 있는 중생은 아무리 오래 산다 해도 남은 수명은 짧습니다. 그동안 해내면 잘 죽는 것입니다. 죽은 뒤에는 다시 닦을 수 없습니다.

anna læbicca avasthāva panna ōnayi. itin mē vagē avasthāvala vividhākārayen duk aragena denavā. bādhā pamuṇā. mansa mulā kara vuṇā.

얻은 이 기회를 써야 합니다. 그런데 이런 때에 여러 방식으로 괴로움을 안겨 줍니다. 방해가 옵니다. 마음을 미혹하게 합니다.

mona jātiya mulā karat lābhayayi gīrtayayi prahaṁsāvayi tunen ōna mulā karannē prahāṁsāra otana lābha lābhagī praṁsā lābha kīrti prahaṁsāvaṭa gidena novicca eka mulā karanna bærennē otana gahakin hari lābhayaṭa kītiyaṭa prahaṁsāra hiṭiyā yana eka mulā karanna mār bhāṣa kiyana hon̆daṭa pamaṇa æti vennē

어떤 식으로 미혹하게 하든 이득과 명성과 칭찬, 이 셋으로 미혹하게 합니다. 이득과 명성과 칭찬에 빠지지 않은 이는 미혹하게 할 수 없습니다. 어떻게든 이득과 명성과 칭찬에 매달린 이를 미혹하게 하는 데 Māra의 올가미가 잘 통합니다.

anika taman chanda dvēśa baya mōha kiyana hatara chandaya kivvē kæmæti dvēśaya kivvē gæṭeni baya kivvē æti vennā vū jīvitāva hō maraṇa baya nætnam tamanṭa karadarayak vē kiyana baya mōhaya kiyannē tērum ganna bæri. ætta sērum ganna bæri. onna oya kiyana hatara hataren tamayi ungē āyudhaya mārāsgē āyudha tamayi oya tiyennē. ōyā tamayi pasura hædalā dāgannē. ōvaṭa ayiti ēvā tamayi ædalā genahalā pennannē. oya tuḷin tamayi gati venas karavannē minissun.

또 chanda, dosa, bhaya, moha 넷이 있습니다. chanda는 좋아함, dosa는 부딪침, bhaya는 생기는 두려움, 곧 목숨이나 죽음에 대한 두려움 또는 자기에게 해가 오리라는 두려움이고, moha는 이해하지 못함, 참을 이해하지 못함입니다. 바로 이 넷이 그들의 무기, Māra의 무기입니다. 그것으로 덫을 만들어 던집니다. 그것에 속하는 것들을 끌어와 보여 줍니다. 그것으로 사람들의 gati를 바꿉니다.

mārgaya vaḍāgena yana ayaṭa bādhā pamaṇa vana kāraṇāva. ætta æti ākārayen dækkanna um̆baṭa rupiyal gōṭiyak denavā mahā nidhāna pahaḷa karalā denavā apē pættaṭa ganik kiyavaṭa ganna puḷuvanda ætta venas karanna ka

길을 닦아 가는 이에게 방해가 되는 것입니다. 참을 있는 그대로 본 이에게 ‘너에게 천만 루피를 주겠다, 큰 보물을 드러내 주겠다, 우리 편으로 와라’ 한들 참을 바꿀 수 있겠습니까?

tō maraṇavā tō kanavā tō vināśa karanavā api innavā meccara tēnāvak etakoṭa kavadāvak nægenna dennē nǣhæ. ēka mahā andhakārayak manavā. baya karanna puḷuvan. dvēśayen baya gannat udǣ. dvēśaya sahagata bavaṭa karanna puḷuvan hiṁ hiṁsā ævanavā. hitaṭa karada næti vena ævenavā. dvēśa mægennē næha. nægunot epætta nægunē næhanam ē pætta.

‘너를 죽이겠다, 너를 먹어 치우겠다, 너를 망치겠다, 우리에게는 이만한 군대가 있다’ 하며, 결코 일어서지 못하게 할 커다란 어둠을 지어 겁을 줄 수 있습니다. dosa로 겁을 주기도 합니다. dosa에 사로잡히게 할 수 있으면 해침이 생깁니다. 마음에 괴로움이 생깁니다. 그러나 dosa가 일지 않습니다. dosa가 일면 그쪽으로, 일지 않으면 이쪽에 머뭅니다.

mulāva nisā ætta kiyalā bouru venavā. satara ādara penavā. etakoṭa ēka pættaṭa væda. mōhaya nisā putē venas karana oya canda, dvēśa, vaya mōha kiyana hataraṭa ahuvannē nætnam eyāva mulā karanna dasa māra sēnāva ipadunat bæ.

미혹 때문에 거짓을 참이라 여기면 그쪽으로 빠집니다. moha 때문에 바뀌는 것입니다. 그 chanda, dosa, bhaya, moha 넷에 걸리지 않는다면, 열 Māra 군대가 생겨나도 그를 미혹하게 할 수 없습니다.

ehenam satvaya kiyannē chanda, dvēśa, bhaya mōhayen venas karanna bæri satvayak. anna ē avabōdha venakan vidarśanātmaka vaḍamin dharma śravaṇaya karamin otanṭa enna balanna ōnē. ōka karanna etakoṭa koccara mal piduvat, jaitya hædut bōdhi pūjāt hariyannē næhæ. ōka karanavā ēvā mē bāhirōga poḍi væḍa vitarayi.

그렇다면 진실이란 chanda, dosa, bhaya, moha로 바꿀 수 없는 진실입니다. 그것이 깨달아질 때까지 vipassanā를 닦고 dhamma를 들으며 거기에 이르려 해야 합니다. 그것을 하십시오. 아무리 꽃을 올리고, cetiya를 짓고, bodhi pūjā를 해도 그것으로는 되지 않습니다. 그것들은 바깥의 작은 일일 뿐입니다.

dharmayama ahalā dharmayama vimarṇaya karalā dharmaya tuḷin dharmaya satyaya karānna utsāha karanna ōnē. bæri deyak nemeyi dharmayē satyaya nisāma dharma nyāya dharmānukūlava itin ēkama niyamayak nisā. hayiya tērum gattot eyā avabōdhaya enavā. ēkaṭa avaśya kiyana dharmaya śravaṇaya karalā manā nuvaraṇin sihi karalā etana adamāyanṭa adamāyanṭa vaṭahā gatta kenekuṭat nævata nævata raka nogannakoṭa værē nættā væṭahenna. ekapāra væṭahennē. ekapāra væṭahennē ujjati rajja kiyana pirisa vitarayi.

dhamma를 듣고, dhamma를 살피고, dhamma를 통해 dhamma의 진실에 이르려 애써야 합니다. 할 수 없는 일이 아닙니다. dhamma가 진실이기 때문에, dhamma의 원리가 dhamma에 맞게 그 자체로 법칙이기 때문입니다. 제대로 이해하면 깨달음이 옵니다. 그에 필요한 dhamma를 듣고 바른 지혜로 떠올려 차츰차츰 깨달아 가는 이도, 거듭거듭 되새기지 않으면 드러나지 않습니다. 단번에 드러나는 것은 ugghaṭitaññū라는 이들뿐입니다.

mahā gnānavantara pirisa depākṣa pālak kiyanakoṭa væṭahenavā vipatikagna pirisa neveya kiyana pirisaṭa ehema væṭennē næhæ ṭikak kālayak vaḍanna ōnē. nævata nævata ahanna nævata nævata vahalā āsēvita bhāvitī ætula anna karannē næha bhāvitā karanna næha opaṭa æturu karanna. ehema kenek nam neyaya kiyana piritama nuvana væḍennē. pada parama kiyana kenā phalaya allagena innavā ara potē mehemayi tiyennē. mē potē mehemayi tiyennē. api piḷigannē nǣhæ ēkē tiyennē vena ekak ē padaparama pada paramayaṭa nimak nǣ. tarka tara taraka tara innavā.

큰 지혜를 지닌 vipañcitaññū들은 요점을 말해 주면 드러납니다. neyya라는 이들에게는 그렇게 드러나지 않고 얼마 동안 닦아야 합니다. 거듭 듣고, 거듭 āsevita, bhāvita, bahulīkata, 곧 익히고 닦고 많이 해야 합니다. 그렇게 하는 이라면 neyya라는 이들도 지혜가 자랍니다. padaparama라는 이는 낱말만 붙잡고 있습니다. ‘저 책에는 이렇게 있다, 이 책에는 이렇게 있다, 우리는 받아들이지 않는다, 거기 있는 것은 다른 것이다.’ 그 padaparama에게는 끝이 없습니다. 따지고 또 따지며 지냅니다.

번역 고르기