와하라까 코리아
CD029-11

CD029 · 11번째 · 1시간 21분 · 원문 녹음

한데 모은 붓다의 dharma

බුදුදහම කැටිකර

api dæn vacanayak tiyenavā dæn vaḍuvek ehema hon̆daṭa hædilā in̆dalā. kaṭa goduru vunot eha. eyāṭa kiyanavā apē āyē vacanaya kollā vināsayi. kolā vināśa vuṇā. apē ekā vināśa geruvā.

우리에게는 이런 말이 있습니다. 잘 자라던 젊은이가 나쁜 길에 빠지면 사람들은 그에게 ‘그 녀석은 망가졌다’, ‘우리 애가 망가졌다’고 말합니다.

dæn mehema vacanayak tiyenavā.

이런 말이 있습니다.

ēkanē mæruvaṭada?

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

apē ḷamayā vināśa ahal vennē kiyalā ekatu velā. ū hadāganna bæri vuṇā. putē in̆dalā yanna epā uva vināśa venavākaṭa giyot.

사람들이 모여 ‘우리 아이가 망가졌다’고 하고, ‘그 아이를 바로잡을 수가 없었다’고 합니다. ‘아들아, 그리로 가지 마라, 가면 망가진다’고도 합니다.

dæn mehema mehema vacanayak apē mē bhāvitāvē venavā mē siṁhala manussayaṭa mē vināśa venavā kivvē mokakda? ē api dakinna ōnē.

이처럼 이런 말이 우리 싱할라 사람들 사이에서 쓰입니다. 그런데 여기서 ‘망가진다’는 것이 무엇입니까? 우리는 그것을 보아야 합니다.

mē āryayangē āryayangē bhāvitāvak mē ennē. siṁhala vata apē mūlika daham harayak oya ennē.

이것은 ariya들의 쓰임새에서 온 말입니다. 싱할라 말 속에도 우리 dharma의 바탕 알맹이가 이렇게 들어와 있습니다.

dæn svabhāvayen vināśa venavā kiyannē kenekgē maraṇaya vināsayi kiyannē vināśayi namut ē adahasin nemeyi api ara ḷamayāgē vināśaya gæna kiyē

보통 ‘망가진다’는 말은 어떤 사람의 죽음을 뜻합니다. 망가짐은 망가짐이지만, 우리가 그 아이가 망가졌다고 할 때는 그런 뜻으로 한 말이 아닙니다.

hon̆da sucāgitava hiṭapu ḷamayek ara vagē dusīritaṭa pat vunahama kiyanavā aparāda kellō vināsayi kollā vināsayi. ū vināśa karalā dæmmā dæn itin væḍak nǣhæ. kāla kanna yavuṇā. ogē jīvitayet vināśayi. ohoma kiyalā kiyanavā. dæn jīvitaya vināśayi kivvē jīvitaya mala kiyana eka.

행실이 바르던 아이가 그렇게 나쁜 짓에 빠지면 사람들은 ‘아깝다, 그 아가씨는 망가졌다, 그 녀석은 망가졌다. 제 몸을 망쳐 버렸으니 이제는 쓸모가 없다. 허송세월만 했다. 그 사람 삶도 망가졌다’고 말합니다. 여기서 ‘삶이 망가졌다’는 것은 삶이 죽었다는 뜻이 아닙니다.

hæbæyi api āryayangē tiritak hæṭiyaṭa issellā dæna vināśayi kiyana ekē niyama atta mærenavaṭa nemeyi jīvitē vināśayi kivvē. guṇadharma vināśa karagattahama jīvitaya vināśayi menna væḍasīma. āryō dakinasīma onna ōkayi.

하지만 ariya들의 바라봄으로서 먼저 ‘망가짐’의 참뜻을 알아야 합니다. 삶이 망가졌다는 것은 죽는다는 말이 아닙니다. 덕(guṇa dharma)을 무너뜨리면 삶이 망가진 것입니다. 이것이 망가짐입니다. ariya들이 보는 망가짐은 바로 이것입니다.

ehenam mokakda siddha vennē? api dakinna ōnē vænasila yannē jīvitaya kiyannē mē mærenavā kiyana eka nemeyi. ārya vinaya vænasīma kiyalā kiyannē guṇa vināśa kara gænīma.

그러면 무슨 일이 일어나는 것입니까? 우리는 보아야 합니다. 삶이 망가진다는 것은 죽는다는 것이 아닙니다. ariya vinaya에서 망가짐이란 덕을 무너뜨리는 것입니다.

budurajāṇan vahansē dēśanā karanā bhikṣūva maraṇayaṭa hō maraṇaya samāna dukaṭa patvenavā. kiyalā

붓다께서는 bhikkhu가 죽음에, 또는 죽음과 같은 괴로움에 이른다고 가르치셨습니다.

pārāgikāvak æda mē āryaṇiya maraṇaya bhikṣuvagē maraṇaya mahā ævaṭak ætda maraṇaya samāna dukayi. mē āryaṇiya maraṇaya ōkayi.

pārājika가 있으면 그것이 ariya의 죽음, bhikkhu의 죽음입니다. 큰 허물(āpatti)이 있으면 그것은 죽음과 같은 괴로움입니다. ariya의 죽음이란 이것입니다.

guṇa maraṇayaṭa pat vunot nævata goḍaganna bæri vidihaṭa eyāṭa kiyanavā maraṇayaṭa pat vuṇā. āyāsayen pratikarma karalā goḍaganna [hāsyaya] puḷuvan vidihē dasīṣaya teralā pat vunē. maraṇaya samāna dukaṭa patvuṇā kiyalā.

덕이 죽어 다시 일으켜 세울 수 없게 되면 그를 두고 죽음에 이르렀다고 합니다. 애써 바로잡으면 다시 일어설 수 있는 [웃음] 허물에 빠졌다면 죽음과 같은 괴로움에 이르렀다고 합니다.

mē ārya vinaya duka dænagannat ōnē ārya vinaya maraṇaya dænagannat ōnē. lōka sammataya duka kiyannē ōka nemeyi. maraṇaya kiyannē ōka nemeyi.

ariya vinaya의 괴로움도 알아야 하고 ariya vinaya의 죽음도 알아야 합니다. 세상 사람들이 말하는 괴로움은 그것이 아니고, 죽음도 그것이 아닙니다.

pihiyen ællā hari veccillā hari maralā dæmmahama varṇaya kiyanavā. lōka sammataya duk vin̆da hita vunāhama duka kiyanavā. ēkaṭa lōkē duka kiyannē.

칼로 찌르거나 총으로 쏘아 죽이면 세상은 그것을 죽음이라 합니다. 세상은 마음이 아프면 그것을 괴로움이라 합니다. 그것이 세상의 괴로움입니다.

ārya vinaya maraṇaya kiyalā kiyannē lōkayē svabhāvika maraṇayaṭada nemeyi. guṇa maraṇaya

ariya vinaya의 죽음은 세상의 자연스러운 죽음을 말하는 것이 아닙니다. 덕의 죽음입니다.

kṣēya kiyalā kiyannē kṣē vuṇā kiyannē kolā vināśayi. vināsā itin ganna deyak nǣhæ kolla dæn mē gællōma katāvak kiyanavā. kṣē vuṇā. monada kṣē velā tiyennē? śarīrayan tibuṇā vagē tiyenavā.

khaya, ‘khaya가 되었다’는 것은 ‘그 녀석은 망가졌다, 망가져서 이제 건질 것이 없다, 이제 그 녀석은 엉터리 말만 한다’는 뜻입니다. khaya가 되었다고 합니다. 무엇이 khaya가 되었습니까? 몸은 예전 그대로 있습니다.

menna mē ēbhavaya kiyalā kiyannē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

yamkisi væḍak nisā ohuṭa duk ohuṭa siddha vuṇā nam kavadā hari sōpayak, paridēvayak, dukak, dommanasak, upāyāsayak vin̆dinna magak væyadunāna menna mēkaṭa kiyanavā sē vuṇā mæruṇā.

어떤 일로 그에게 괴로움이 생겼다면, 언젠가 soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa를 겪을 길이 열렸다면, 이것을 두고 khaya가 되었다, 죽었다고 합니다.

goḍaganna bæri vidihē sōkākulabhāvayakaṭa paridēvayakaṭa dukaṭa domnasakaṭa upāsayaṭa patvenna hita vunānam menna mēkaṭa kiyanavā guṇa maraṇayaṭa patvuṇā. guṇa kṣaya vuṇā. menna mēkayi mē ārya kṣaya kiyannē.

다시 일어설 수 없는 슬픔, 울부짖음, 아픔, 낙담, 절망에 빠질 마음이 되었다면, 이것을 덕의 죽음에 이르렀다, 덕이 khaya가 되었다고 합니다. 이것이 ariya의 khaya입니다.

kṣayavena daham monavada? yō paṭicca samuppādaṁ passati sō dhammaṁ passati. dharmaya dakinna bæ paṭicca samuppādaya dakinnaṭa.

khaya가 되는 dharma는 무엇입니까? ‘Yo paṭiccasamuppādaṃ passati so dhammaṃ passati.’ paṭicca samuppāda를 보지 않고는 dharma를 볼 수 없습니다.

kṣē dharma dakinna ōna nam paṭicca samuppādaya dakinna ōna. paṭicca samuppādaya dakinna næti kenek kṣē dharma dækkā kivvot ēkaṭa hētu nǣ.

khaya dharma를 보려면 paṭicca samuppāda를 보아야 합니다. paṭicca samuppāda를 보지 못한 사람이 khaya dharma를 보았다고 한다면 거기에는 까닭이 없습니다.

kyakkhēna aniccaṁ rayakēna anicca kiyannē menna mē kṣaya arthaya. lōkē anicca kiyannē sthira næti arthaya. ārya vinaya anicca kiyannē kṣaya arthaya

‘Aniccaṃ khayaṭṭhena’, anicca란 바로 이 khaya의 뜻입니다. 세상에서 anicca는 굳건하지 않다는 뜻입니다. ariya vinaya에서 anicca는 khaya의 뜻입니다.

monavada kṣēya paṭicca samuppādayen dænaganna ōnē kē daha yam jātiyak hētu karagena jarā maraṇa sōka paridēva dukkha dōmanasa upādāsa haṭagannavā nam anna ē jātiya haṭaganna krama dharmaya kṣē dharmayak.

khaya가 무엇인지는 paṭicca samuppāda로 알아야 합니다. 어떤 jāti를 바탕으로 jarā, maraṇa, soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa가 생긴다면, 그 jāti를 생겨나게 하는 흐름의 dharma가 khaya dharma입니다.

vena ē dharmayak hoyāganna. ayita dharmayak hoyāganna ha.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

iccara nǣ issera nǣ kivvot isra næha kiyana eka arihat phalaya israda arihat phalayak sthira næ.

anicca를 ‘굳건하지 않다’로만 말한다면, arahatta phala도 굳건하지 않습니까? arahatta phala가 굳건하지 않다는 말이 됩니다.

arihasat phalaya rava piruva pāpahamaṭi kohasat phala citta arihasat phala cittiya tiyennē pūrṇava pāna kitayi.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

pragnāvat tiyennē menehi karana ekak. menehi karannak næti velāvaṭa pragnāva tiyenavā. nirōdhaya samicca velāvaṭa pragnā caitasikaya tiyenavā.

paññā도 마음에 둠(manasikāra)과 함께 있는 것입니다. 마음에 둠이 없을 때에도 paññā가 있습니까? nirodha에 들었을 때 paññā cetasika가 있습니까?

pragnā caitasikaya kiyannē hitat ekka haṭaganna. caitasika dharma nirōdha samāpattiyaṭa samilā inna rahatan vahansē citta caitasika nirōdhayi. pragnā caitasika pragnā tiyenavā. ehenam pragnā caitasika nirōdha venavā. ēkat væna ekak.

paññā cetasika는 마음과 함께 일어납니다. nirodha samāpatti에 든 arahant는 citta와 cetasika가 멈춘 상태입니다. 그때 paññā cetasika가 있습니까? 그렇다면 paññā cetasika도 멈춥니다. 그것도 사라지는 것입니다.

mē væḍasena nisāda mē kivvē?

그러면 이 말이 그런 사라짐을 두고 한 말이겠습니까?

śōka paridēva duk domnas upāyāsaya yamakin haṭagannavā nam anna ē dharmaya kṣē dharma.

soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa가 무엇으로 말미암아 생긴다면, 그 dharma가 khaya dharma입니다.

hæbæyi mēka potē næti nisā maha pæṭavilillak mē kālē venakoṭa hitalā balanna ōnē mē ṭiken koya adahasa gattot apiṭa rāgakṣayaṭa dvēśakya mōhakyaṭa sukalak venavada

하지만 이것이 책에 없기 때문에 요즘 와서는 큰 헷갈림이 생겼습니다. 생각해 보아야 합니다. 이 가운데 어느 뜻을 받아들여야 우리가 rāga의 khaya, dosa의 khaya, moha의 khaya에 이르기가 쉬워집니까?

mēkayi dakinna ōnē. haṭagatta haṭagatta eka vināśa velā yanavā kiyana eka dækkot apiṭa dænena svabhāvayak.

이것을 보아야 합니다. 생겨난 것이 무너져 간다는 것을 본다면, 그것은 우리가 느낄 수 있는 모습입니다.

yamak nisā sōka paridēva duk domanat upāyāsa haṭagannā menna mē mārgaya kiyā dænagattā. ē sōka paridēva duk domnas upāsa haṭaganna yamgak nætnam atharinna mē deken koyi ekada væḍipura gōcara vennē.

무엇으로 말미암아 soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa가 생기는지, 이것이 그 길이라고 알았습니다. soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa가 생기는 길이 있다면 그것을 놓아라 — 이 두 가지 가운데 어느 쪽이 더 잘 와닿습니까?

ōka dakinna ōnē. yam magak æsuru karanakoṭa rāgakṣaya, dvēśak, mōhakya vena bava pēnam ēka budu daham.

그것을 보아야 합니다. 어떤 길을 가까이할 때 rāga의 khaya, dosa의 khaya, moha의 khaya가 일어나는 것이 보인다면 그것이 붓다의 dharma입니다.

avidyā patvayen haṭaganna yam saṁkhārayak ætnam. ē saṁkhārayen viññāṇayak haṭagannavā. viññāṇayen nāma rūpa nāma rūpayen salāyatana salāyatanayen sparśayen vēdanā vēdanāven taṇhā taṇhāven upādāna upādānayen bhava bayaven jāti jātīn jarā maraṇa sōka paridēva dukkha dōmanasa upāyasā sambhavan venanna duka haṭaganna hæṭi.

avijjā를 조건으로 생기는 어떤 saṅkhāra가 있다면, 그 saṅkhāra에서 viññāṇa가 생깁니다. viññāṇa에서 nāmarūpa, nāmarūpa에서 saḷāyatana, saḷāyatana에서 phassa, phassa에서 vedanā, vedanā에서 taṇhā, taṇhā에서 upādāna, upādāna에서 bhava, bhava에서 jāti, jāti에서 jarā, maraṇa, soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa가 생겨납니다. 이것이 괴로움이 생기는 모습입니다.

ehenam mē sē pætta yam dahamak æsuru karanakoṭa dukkha dōmanasa upāyāsā sambhavatiya venavā nam dukgomanas upāyāsayangehi pahaḷa vīma nam menna mēvā mahā bhayānakayi kṣē dharmayi bhaya dharmayi.

그러면 이것이 khaya 쪽입니다. 어떤 dharma를 가까이할 때 dukkha, domanassa, upāyāsa가 일어난다면, 괴로움과 낙담과 절망을 드러나게 한다면, 이것들은 몹시 무서운 것입니다. khaya dharma이고 bhaya dharma입니다.

kṣē venna oya dharmaya ætuḷuru karalanavā. ē dharmaya æsuru karana eka mahābha bhayānakayi. dukkam bayak venna duka kiyannē menna mē bhayārthaya.

그 dharma를 가까이하면 khaya가 됩니다. 그 dharma를 가까이하는 것은 몹시 무섭습니다. ‘Dukkhaṃ bhayaṭṭhena’, dukkha란 바로 이 두려움의 뜻입니다.

ehenam api baya viya yuttē śōka paridēva dukmanas upādāyasa pahaḷa karana avidyā pratyayen haṭaganna væḍa piḷivela menna bayaviya.

그러면 우리가 두려워해야 할 것은 soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa를 드러나게 하는, avijjā를 조건으로 생기는 일의 흐름입니다. 이것을 두려워해야 합니다.

sēv vennē oya passē giyot. venasennē ēkē pratiphalaya. onna oya kṣē dharmayi vaya dharmayi tōragattot.

그 뒤를 따라가면 khaya가 됩니다. 무너짐이 그 열매입니다. khaya dharma와 vaya dharma를 이렇게 가려낼 수 있다면,

baya hitenavā manussayekuṭa avidyā pratya karanakena væḍa piḷivela. ætta æti ākārayen dækkē nætnam rūpa hon̆dayi, vēdanā hon̆dayi, saṁgnā hon̆dayi, saṁkhāra hon̆dayi, viññāṇa hon̆dayi. mēvā hari vædagat vēvā. ōvā hari āśvāda vena dēval. onna oya adahasaṭa bahinavā.

사람은 avijjā를 조건으로 하는 일의 흐름을 두려워하게 됩니다. 있는 그대로를 보지 못하면 ‘rūpa는 좋다, vedanā는 좋다, saññā는 좋다, saṅkhāra는 좋다, viññāṇa는 좋다, 이것들은 아주 소중하다, 아주 달콤한 것들이다’라는 생각에 빠집니다.

oya adahasaṭa bæhæ gattot ohu rūpayen midenna bæhæ, vēdanāven midenna bæhæ. saṁgnāven midenna bæhæ, saṁkhārayen midenna bæhæ. viññāṇayen midenna bæ.

그 생각에 빠지면 그는 rūpa에서 벗어날 수 없고, vedanā에서 벗어날 수 없고, saññā에서 벗어날 수 없고, saṅkhāra에서 벗어날 수 없고, viññāṇa에서 벗어날 수 없습니다.

īṭā kala rūpa upādāna karanavā, vēdanā upādāna karanavā, saṁgnā upādāna karanavā, saṁkhāra upādāna karanavā viññāṇa upādāna karanavā. upādāna pratin bhava, bhava pratin jāti venavā. jāti prattayen jalā marana sōka paridēha dukkha sōmana, upāyasa haṭagannavā.

그때 rūpa를 붙잡고, vedanā를 붙잡고, saññā를 붙잡고, saṅkhāra를 붙잡고, viññāṇa를 붙잡습니다. upādāna를 조건으로 bhava, bhava를 조건으로 jāti가 됩니다. jāti를 조건으로 jarā, maraṇa, soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa가 생깁니다.

ehenam menna mēkaṭa baya viya yutuyi. oya væḍa piḷivelaṭa baya viya yutuyi. onna oya æyi baya vennē? ōka kṣē karā gænīma væḍapiḷivillak nisā.

그러니 바로 이것을 두려워해야 합니다. 그 일의 흐름을 두려워해야 합니다. 왜 두려워합니까? 그것이 khaya로 이끄는 흐름이기 때문입니다.

kṣēvīma karā geniyanavā lækinna bæ. ohuṭa nivana nǣhæ. ohuṭa sænasuma nǣ. kæmætta mokakda? sænasumak. læbennē mokakda? dukak.

khaya로 끌고 가니 벗어날 수 없습니다. 그에게는 nibbāna가 없습니다. 그에게는 편안함이 없습니다. 바라는 것이 무엇입니까? 편안함입니다. 얻는 것은 무엇입니까? 괴로움입니다.

kæmætta sænasumak vunāṭa genena væḍapila dukak læbena væḍa piḷivelak nam anna ēka æsuru karalā kavadāvat sænasukaṭa enna bæha kiyalā dænagattā. dāta ohu dænagannavā dukayi dukaṭa hētuvayi kiyana deka tuḷa tiyennē duka misā, goḍanæginnē duka misak. sænasuma goḍanægenna kramayak næha. sænasu valaṭa pat venna kramayak næ.

바라는 것은 편안함인데 가져오는 흐름이 괴로움을 얻는 흐름이라면, 그것을 가까이해서는 결코 편안함에 이를 수 없다고 알게 되었습니다. 그러면 그는 압니다. 괴로움과 괴로움의 까닭이라는 이 둘 안에는 괴로움밖에 없고, 쌓이는 것도 괴로움뿐이라는 것을. 편안함이 쌓일 길이 없고, 편안함에 이를 길이 없습니다.

kṣaya novī inna bæya novīnna bæ. amaraṇīyatvayaṭa pat venna bæha.

khaya를 피할 수 없고 vaya를 피할 수 없습니다. 죽지 않음에 이를 수 없습니다.

menna mēka tērum gattahama paṭicca samuppādaya tuḷin ivat kaḷa yutu daham tērum gannavā. menna mē hētuva nisayi mēka ivat karannē.

이것을 깨치면 paṭicca samuppāda를 통해 버려야 할 dharma를 깨칩니다. 바로 이 까닭으로 이것을 버리는 것입니다.

koccara hon̆da vuṇat koccara priyamanāpa vuṇā. ēka æsuru karanna gihalā siddha vennē menna mē lōka paridēva duk domanas upāyasa pahaḷa karana pratiphalaya ōka nam. ēkē mula otana nam. menna mēvā asuru karanna hon̆da ēvā nemeyi. anicca daham dukkha daham

아무리 좋고 아무리 마음에 들더라도, 그것을 가까이하다가 soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa가 드러나는 것이 그 열매라면, 그 뿌리가 거기에 있다면, 이것들은 가까이하기에 좋은 것이 아닙니다. anicca dharma, dukkha dharma입니다.

menna mē vagē anicca dukkha ēvā sārada asārada ēvā asārayi. asāraṇa gæna tīraṇaya mokakda tava tavat chanda rāgayen hon̆dayi hon̆dayi kiyiya ē passē yanavada nigamanaya karanavada nigamanaya karanna puḷuvanda hētu ætuva ēvā hon̆dayi kiyalā nigamanaya karanna bæhæ asārayi kiyalā nigamanaya karanavā nisā sārayi kiyalā nigamanaya karanna bæ.

이처럼 anicca이고 dukkha인 그것들은 알맹이가 있습니까, 없습니까? 그것들은 알맹이가 없습니다(asāra). 알맹이 없는 것에 대해 무엇을 정해야 합니까? chandarāga로 여전히 ‘좋다, 좋다’ 하며 그 뒤를 따라가겠습니까, 아니면 결론을 내리겠습니까? 까닭을 들어 결론을 낼 수 있습니까? 그것들이 좋다고 결론 낼 수는 없습니다. 알맹이가 없다고 결론 내리게 되니, 알맹이가 있다고는 결론 낼 수 없습니다.

anna anattaṁ asārakēna onna anattayi kiyannē onna oya asārappaya dækkahama menna mēkaṭa kiyanavā lōkayē svabhāvaya trilakṣaṇayen dækkā kiyalā.

‘Anattaṃ asārakaṭṭhena’, anatta란 바로 그 알맹이 없음을 보았을 때를 말합니다. 이것을 두고 세상의 모습을 tilakkhaṇa로 보았다고 합니다.

dæn oya tilakṣaṇaya dækkot epāvē ida nætnam isthira næha. ē hindā dukayi. ēka hindā mama kiyalā ganna deyak nǣha kiyalā gattot oya deken kōkada væḍipura væṭehennē.

이제 tilakkhaṇa를 ‘굳건하지 않다, 그러니 괴롭다, 그러니 나라고 붙잡을 것이 없다’로 받아들인다면, 이 둘 가운데 어느 쪽이 더 잘 와닿습니까?

asāratvaya dækalā midī yana væḍapiḷak upādānayen midena væḍapiḷak yam kramayakin tiyenavā. budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā sāgakṣaya, dvēśakya, mōhakṣaya vena bava pēnavā nam ēvā buddha dēśanā. vennē nætnam avurudu kivvā buddha dēśanā nemeyi.

알맹이 없음을 보고 벗어나는 흐름, upādāna에서 벗어나는 흐름이 어떤 방법에 있다면 — 붓다께서는 rāga의 khaya, dosa의 khaya, moha의 khaya가 일어나는 것이 보이면 그것이 붓다의 가르침이고, 그렇지 않으면 붓다의 가르침이 아니라고 하셨습니다.

dæn hitalā balanna mēn kōkiṭa væḍipura væṭehi pragnā gōcara śēṣana

이제 생각해 보십시오. 이 가운데 어느 쪽이 paññā의 영역(gocara)에 더 들어맞습니까?

kæḍenavā, bidenavā, vināśa venavā kiyā dakinnē æhæṭa æhæṭa pella gatta atdækīma hitē tiyenavā. ēka pragnāven nemeyi gattē. vēdanā caitasikayaṭa dænenavā. saṁgnā caitasikayen ēka han̆dunāgattā. vēdanā, saṁgnā kiyalā kiyannē manō saṁkhāra.

깨지고 부서지고 무너진다고 보는 것은 눈에 비친 경험이 마음에 남아 있는 것입니다. 그것은 paññā로 받아들인 것이 아닙니다. vedanā cetasika에 느껴진 것입니다. saññā cetasika로 알아본 것입니다. vedanā와 saññā는 mano saṅkhāra입니다.

saṁkhāra valin kohomada ætta dakinnē? pragnā caitasikaya neveyi caturārya satyaya dakinnē ætta dakinnē. tilakṣaṇaya dakinnē.

saṅkhāra로 어떻게 참을 봅니까? 네 가지 ariya sacca를 보고, 참을 보고, tilakkhaṇa를 보는 것은 paññā cetasika가 아닙니까?

pragnā caitasikayen dakina tilakṣaṇayen paṭicca samuppādaya tuḷin dækot menna mē hētuva nisā. mēkē avasāna phalaya sōka paridēva duk domanas upāyāsayanṭa patvīmayi kiya nigamanaya karanna.

paññā cetasika로 보는 tilakkhaṇa로, paṭicca samuppāda를 통해 본다면, 바로 이 까닭으로 이것의 마지막 열매는 soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa에 이르는 것이라고 결론 내리십시오.

æhen dækapu ekadi nigamanaya kaḷē. ehema nætnam pragnāven āpu cakraya. pragnā cakrayak tiyenavā. pragnāven dakina dharma cakraya.

눈으로 본 것으로 결론 내렸습니까? 아니면 paññā에서 나온 바퀴입니까? paññā의 바퀴가 있습니다. paññā로 보는 dharma의 바퀴입니다.

anna ē tuḷin hevā paṭicca samuppādayē pragnāven dæk. paṭicca samuppāda katāven dækkaṭa passē dakinavā menna mē saṁtē mē sakas vecca dē. menna mehema paṭicca samuppannayi. paṭicca samuppādanam mokada vennē? sōka paridēva duk domanas upāyāsayen ōvā keḷavara karā.

그것을 통해 찾아서 paṭicca samuppāda를 paññā로 보았습니다. paṭicca samuppāda의 가르침으로 본 뒤에는 이 saṅkhata, 짜맞춰진 것을 봅니다. 이렇게 paṭicca samuppanna입니다. paṭicca samuppanna이면 어떻게 됩니까? 그것들은 soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa로 끝납니다.

saṁkhatayi. nikan hædicca nemeyi sadātmikek pat nemeyi. issara tibilā nemeyi. hētuvakin goḍanæguṇā. goḍanægicca vastuva saṁkhatayak. rūpa saṁkatayak, vēdanā saṁkhatayak, saṁgnā saṁkhatayak, saṁkhāra saṁtayak, viññāṇa saṁkhatayak ēvā æturu karanna giyot ēvaya avasānaya sōka paridēva duknas upāyāsayanṭa bhājanaya karalā keḷavara vena avasāna vena paṭicca samuppannayi.

saṅkhata입니다. 그냥 생긴 것도 아니고 영원한 것도 아니고 예전부터 있던 것도 아닙니다. 까닭으로 쌓인 것입니다. 쌓인 것은 saṅkhata입니다. rūpa도 saṅkhata, vedanā도 saṅkhata, saññā도 saṅkhata, saṅkhāra도 saṅkhata, viññāṇa도 saṅkhata입니다. 그것들을 가까이하면 그 끝은 soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa를 겪으며 끝나는 것입니다. paṭicca samuppanna입니다.

ē nisā mē dharma pahat bhāvayaṭa pat karana dharma pamādō matnō padaṁ vaya dharma vināśayaṭa pat karana dharma samā pramāī bavaṭa pat karana dharma

그러니 이것들은 낮은 데로 떨어뜨리는 dharma입니다. ‘Pamādo maccuno padaṃ’, 무너짐으로 이끄는 vaya dharma이고, 방일하게 만드는 dharma입니다.

ehenam paṁcaskandhayayi duk gæna yamak ænam mēka hon̆dayi kiyā nigamanaya karalā upādāna kaḷot paṁca upādānaskandhaya dukaṭa æda damana dharmayak bavaṭa pat velā duka karagena genak damanavā. duken midenna ebæyi upādāna karana ekak.

그러면 다섯 khandha와 괴로움에 대해, 이것이 좋다고 결론 내리고 붙잡으면, pañcupādānakkhandha가 괴로움으로 끌어가는 dharma가 되어 괴로움 속으로 데려가 버립니다. 붙잡는 것은 괴로움에서 벗어나는 일이 아닙니다.

upādānayen midunot mokada vennē? bhavayen midenavā. bhavaya midenunot jāti bedenakoṭa rūpa jāti vēdanā jāti, saṁgnā jāti, saṁkhāra jāti, viññā jāti mē jātiya okkama midena jāti dharma valin midenavā.

upādāna에서 벗어나면 어떻게 됩니까? bhava에서 벗어납니다. bhava에서 벗어나면, jāti를 나누어 보면 rūpa의 jāti, vedanā의 jāti, saññā의 jāti, saṅkhāra의 jāti, viññāṇa의 jāti, 이 모든 jāti dharma에서 벗어납니다.

jāti dharma monavada? gæm̆buru mē ṭika poḍḍak heme hitalā balama ganna ōnē.

jāti dharma란 무엇입니까? 깊은 이야기이니 이 부분은 천천히 생각하며 받아들여야 합니다.

æsa jāti dharmayak, rūpa jāti dharmayak. cakkhu viññāṇa jāti dharmayak, cakkhu sampassa jāti dharmayak, cakkhu sampassa vēdanā jāti dharmaya æsa rūpē cakkhu viññāṇayē cakkhu sampassaya cakkhu sampassa jā vēdanā kiyana mē paha jāti dharmaya kana jāti dharmayak, sabdayē jāti dharmayak.

눈은 jāti dharma입니다. 형색도 jāti dharma입니다. cakkhu viññāṇa도 jāti dharma, cakkhu samphassa도 jāti dharma, cakkhu samphassajā vedanā도 jāti dharma입니다. 눈, 형색, cakkhu viññāṇa, cakkhu samphassa, cakkhu samphassajā vedanā, 이 다섯이 jāti dharma입니다. 귀도 jāti dharma이고 소리도 jāti dharma입니다.

sōta viññāṇayē jāti dharmayak, sōta sampassaya jāti dharmayak, sōta sampassa vēdanāva jāti dharmayak. nāsayē jāti dharmayak, gandhayē jāti dharmayak. gāna viññāṇaya jāti dharmayak dāna sampassayē jāti dharmayak gāna sampassa vēdanā jāti dharmayak.

sota viññāṇa도 jāti dharma, sota samphassa도 jāti dharma, sota samphassajā vedanā도 jāti dharma입니다. 코도 jāti dharma, 냄새도 jāti dharma입니다. ghāna viññāṇa도 jāti dharma, ghāna samphassa도 jāti dharma, ghāna samphassajā vedanā도 jāti dharma입니다.

diva jāti dharmayak sasaya jāti dharmayak. jivahā viññāṇayē jāti dharmayak jivhā sampassa jāti dharmayak jivhā sampassa vēdanā jāti dharmayak. kaya jāti dharmayak, poṭṭhabba jāti dharmayak kāya viññāṇayē jāti dharmayak kāya sampassayē jāti dharmayak kāya sampassa vēdanā jāti dharmayak.

혀도 jāti dharma, 맛도 jāti dharma입니다. jivhā viññāṇa도 jāti dharma, jivhā samphassa도 jāti dharma, jivhā samphassajā vedanā도 jāti dharma입니다. 몸도 jāti dharma, phoṭṭhabba도 jāti dharma, kāya viññāṇa도 jāti dharma, kāya samphassa도 jāti dharma, kāya samphassajā vedanā도 jāti dharma입니다.

mana jāti dharmayak, dharmayō jāti dharma manō viññāṇaya jāti dharmayak, manō sampassa jāti dharmayak manō sampassa vēdanā jāti dharma

마음(mano)도 jāti dharma, dhammā도 jāti dharma, mano viññāṇa도 jāti dharma, mano samphassa도 jāti dharma, mano samphassajā vedanā도 jāti dharma입니다.

kayaṭa sīmā kaḷet nǣ. bāhiraṭa sīmā kaḷet nǣ. adhyantara bāhira dekēma tibicca jātira menna jāti dharma. yamak jāti dharmada ēvā jarā dharma

몸 안에만 한정하지도 않았고 바깥에만 한정하지도 않았습니다. 안과 밖 모두에 있는 것, 이것이 jāti dharma입니다. 무엇이든 jāti dharma인 것은 jarā dharma입니다.

æyi ehema kiyannē? jāti dharmayak upādānaya kirīma nisā ætivena bhavayayi upādānayen bhavaya nisā bhavayen yaḷi yaḷi jāti pahaḷa karanavā. ē nisā jarāvaṭa maraṇayaṭa sōkayaṭa paridēvayaṭa dukaṭa dōmanasayaṭa upāyāsayaṭa hētu venavā nam menna mēvā kavadāvat ē jāca dharma kṣēya dharma vaya dharma jarā dharma maraṇa dharma sōka dharma paridēva dharma dukkha dharma dōmanassa dharma upāyāsa dharma ōvaṭayi ayitiya tiyennē.

왜 그렇게 말합니까? jāti dharma를 붙잡음으로 bhava가 생기고, upādāna로 말미암은 bhava에서 거듭거듭 jāti가 드러납니다. 그리하여 jarā, maraṇa, soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa의 까닭이 된다면, 이것들은 언제나 jāti dharma, khaya dharma, vaya dharma, jarā dharma, maraṇa dharma, soka dharma, parideva dharma, dukkha dharma, domanassa dharma, upāyāsa dharma에 속합니다.

menna mēken dænaganna ōnē. lōkayayi kivvē menna mē ṭika sē dharma hevat anicca dharmaya dharma hevat dukkha dharma asāra dharma hevat anātma dharma

이것으로 알아야 합니다. ‘세상’이란 바로 이것들입니다. khaya dharma 곧 anicca dharma, bhaya dharma 곧 dukkha dharma, asāra dharma 곧 anatta dharma입니다.

yamak mē ākāra pahat bavaṭa pat karanavā nam duk karadaraṭa mul venavā nam ē vagē īyē bayaviya hitunam ēvā asāra bava ætta nam onna oya ṭika nuvaṇin tērum gattahama mēka pragnā gōcarayi.

무엇이 이렇게 낮은 데로 떨어뜨리고, 괴로움과 말썽의 뿌리가 되어 두려운 마음이 들게 하고, 그것들이 알맹이 없다는 것이 참이라면 — 이것을 슬기롭게 깨치면 이것이 paññā의 영역입니다.

ēka cētanāva sīmā karalā nǣ. pragnā gōta dharmayak nisā pragnāven nivan dakinavā misak. pragnāven dharmāvabōdha karanavā misak vena kenemin vena caitasayakin dharmāvabōdha karanna bæha. ehenam paṭicca samuppādaya pragnā gōcarayi.

그것은 cetanā에 한정된 것이 아닙니다. paññā의 영역에 드는 dharma이기에 paññā로 nibbāna를 보는 것이고, paññā로 dharma를 깨닫는 것이지, 다른 무엇이나 다른 cetasika로는 dharma를 깨달을 수 없습니다. 그러니 paṭicca samuppāda는 paññā의 영역입니다.

onna oya jāti dharma ṭika jarā dharma vena hæṭi, vyādhi dharma vena hæṭi, maraṇa dharma vena hæṭi. sōka dharma, paridēva dharma, dukkha dharma, dōma nassa dharma, upāyāsa dharma vena hæṭi. oya ākārayen dækka davasaṭa mēvā kṣēyaṭa patvenavā. vænasīmaṭa geniyanavā. ehenam mēvāṭa æsuru karanna giyahama mahā bhayānakayi.

그 jāti dharma들이 jarā dharma가 되는 모습, vyādhi dharma가 되는 모습, maraṇa dharma가 되는 모습, soka dharma, parideva dharma, dukkha dharma, domanassa dharma, upāyāsa dharma가 되는 모습 — 그렇게 본 날 이것들이 khaya에 이른다는 것을, 무너짐으로 끌고 간다는 것을 압니다. 그러니 이것들을 가까이하는 것은 몹시 무섭습니다.

bhayānakava æsuru karana mēvā nisā harayak næti deyak passē tamayi mē bhayānaka ætulaṭa lōka satyayā væṭilayi. menna mēka dækkaṭa passē jātiya kenehi yamkisi balāporot jāti dharma kirehi tibuṇa nam ē kerehi nobæn̆dena satvayaṭa pat venavā. etakoṭa ēka ælennē nǣ. nobæn̆dennē noælī, noælennē mideyi.

무섭게도 가까이하는 이것들 때문에, 알맹이 없는 것을 따라가다가 세상 중생은 이 무서움 속으로 떨어졌습니다. 이것을 본 뒤에는, jāti dharma에 어떤 바람이 있었다면 거기에 묶이지 않는 중생이 됩니다. 그러면 들러붙지 않습니다. 묶이지 않으니 들러붙지 않고, 들러붙지 않으니 벗어납니다.

midunē midunē midanī koccarayi midenna tiyennē. onna arihat nakam tiyenavā. oyin ehæṭa karanna deyak mē buddha śāsanayē næha. igenaganna tiyennē ṭika dænaganna.

벗어나고 또 벗어나면, 얼마나 더 벗어날 것이 있겠습니까. 거기에 arahatta가 있습니다. 그 너머에 이 붓다의 sāsana에서 할 일은 없습니다. 배울 것은 이 조금을 아는 것입니다.

oya ṭika dænagattā nam trilakṣaṇayak dænagattā caturārya satyayak dækkā. otanayi duka tibuṇē. baya viyat lōkayi. dukaṭa hētu vecca ēvā tibunē oya jāti dhara pasu yana ekayi. kandara rāgayen bæn̆dena ekayi.

이것을 알았다면 tilakkhaṇa를 안 것이고 네 가지 ariya sacca를 본 것입니다. 괴로움은 바로 거기에 있었습니다. 두려운 것도 세상입니다. 괴로움의 까닭이 된 것은 그 jāti dharma를 따라가는 것, chandarāga로 묶이는 것이었습니다.

ē canda rāgaya duru kaḷot ē bayen nidahas vuṇā. nævatat ēka haṭagannē næha. ehenam hatana kaṭaya nirōdha karanna tiyena mārgaya mokakda? ōvā asārayi kiyalā dænagena ōken bidena ekayi. santarāgen nidahas vena ekak.

그 chandarāga를 없애면 그 두려움에서 벗어났습니다. 다시는 그것이 생기지 않습니다. 그러면 이것을 멈추게 하는 길은 무엇입니까? 그것들이 알맹이 없다고 알고 거기서 끊어지는 것, chandarāga에서 벗어나는 것입니다.

muḷu budu dahama kæṭi velā tiyennē ota otana sīlayat pūrṇayi, samādhiyat pūrṇayi pragnāvat pūrṇayi. śāsanaya pūrṇayi. ehenam igenaganna ekak nemeyi onna oya poḍḍa manāsē sihiyen aragena davasa gānē sihi karalā dakinna ōnē.

붓다의 dharma 전체가 바로 거기에 한데 모여 있습니다. 거기서 sīla도 가득 차고, samādhi도 가득 차고, paññā도 가득 찹니다. sāsana가 가득 찹니다. 그러니 배우는 것이 아니라, 이 조금을 깨어 있는 마음으로 받아들여 날마다 떠올리며 보아야 합니다.

mē dakinakoṭa mokakda siddha vennē? paha kaḷa yutu yamak tiyenavā paha karannē nætuva pasvāsa kaḷa yutu yamak tiyena pasvāsa karanna bayayi. kæmati nǣ pasvāsa karanna.

이것을 볼 때 무슨 일이 일어납니까? 내려놓아야 할 것이 있는데 내려놓지 않고, 내쉬어야(passāsa) 할 것이 있는데 내쉬기를 두려워합니다. 내쉬기를 싫어합니다.

mokakda pasvāsa karanna baya? onna oyālaṭa bæn̆dilā tiyennē chandara rāgaya paha karanna bayayi. pasvāsa karanavā kiyannē paha karanavā. ivat kara damanavā. onna oya ṭika ivat karanna hari bayayi minissu.

무엇을 내쉬기를 두려워합니까? 여러분이 묶여 있는 chandarāga, 그것을 내려놓기를 두려워합니다. 내쉰다는 것은 내려놓는 것, 치워 버리는 것입니다. 사람들은 이것을 치우기를 몹시 두려워합니다.

asr̥tavat pr̥thagjanayā kiyannē mē dharmaya ahapu næti dharma avabōdhayak næti pudgalayā. onna ōṭa tiyena kæmætta. oya jāti dharmayāṭa tiyena kæmætta ivat karanna kæmati næha. ohu paśvāsa kaḷa yutuvannā vū priyabhāvaya yaḷi yaḷi goḍanagana āśvāsa karanavā. menna lōkayāgē āśvāsa.

assutavā puthujjana란 이 dharma를 듣지 못하고 dharma를 깨닫지 못한 사람입니다. 그것을 향한 바람, 그 jāti dharma를 향한 바람을 치우고 싶어 하지 않습니다. 그는 내쉬어야 할 사랑스러움을 거듭거듭 쌓아 올리며 들이쉽니다(assāsa). 이것이 세상 사람들의 들이쉼입니다.

ārya mokakda karannē? anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen ōya yathā svabhāvaya tērum aragena gattaṭa passē mēvā passā kaḷa yutu yahama kiya dænagannavā. kaṇdāmayaṁ ānanda sabbē saṁkhārā anasvāsikā ānanda menna mē siyalu saṁkhāra kiyannē onna oya ṭika kivvā anaśavāsikayi. āśvāsa virahitayi. āśvāsa karanna epā.

ariya는 무엇을 합니까? anicca로, dukkha로, anatta로 그 있는 그대로의 모습을 깨친 뒤에 이것들은 내쉬어야 할 것이라고 압니다. ‘Yāvañcidaṃ, Ānanda, sabbe saṅkhārā anassāsikā’ — 아난다여, 이 모든 saṅkhāra, 곧 앞서 말한 것들은 anassāsika, 들이쉴 것이 없는 것이다, 들이쉬지 말라는 것입니다.

menna budurajāṇan vahansē āśvāsa karanna epā kivva dharma. pasvāsa karanna kivva dharma kumakda āśvāsa karannē? oya yathābōdhaya labāgena chandarāgaya kṣē kirīmaṭa yam dharmayak dækiya yutu. anna ēka āśvāsa karanna.

이것이 붓다께서 들이쉬지 말라고 하신 dharma, 내쉬라고 하신 dharma입니다. 무엇을 들이쉽니까? 바르게 깨달아 chandarāga를 khaya로 만들기 위해 보아야 할 dharma가 있다면, 그것을 들이쉬십시오.

ehenam kumakda ē dakina dharmaya? ārya aṣṭhāṁgika mārgaya. ārya aṣṭhāṁgika mārgaya āśvāsa karalā anāryaṣṭhāṁgika vannāvū micchā diṭṭhi micchā saṁkatta māgē pasvāsa karanna. menna budupiyāṇan vahansē dunna āśavāsa praśvāsaya.

그러면 그 보아야 할 dharma는 무엇입니까? ariya aṭṭhaṅgika magga입니다. ariya aṭṭhaṅgika magga를 들이쉬고, ariya가 아닌 여덟 갈래인 micchā diṭṭhi, micchā saṅkappa의 길을 내쉬십시오. 이것이 붓다께서 주신 assāsa와 passāsa입니다.

dæn api āśavāda praśvāsa karannē ēkada? apē āśvāsa pasvāsa bhāvanāva budurajāṇan vahansē dunnē āśavāsa pasvāsaya micchā diṭṭhi micchā saṁkalpa micchā vācā micchā sambandha micchājīva micchā vāyā micchā sati micchā samādhi kiyana yamak ædda menna mēka praśvāsa karā.

이제 우리가 들이쉬고 내쉬는 것이 그것입니까? 붓다께서 주신 ānāpāna 수행의 들이쉼과 내쉼은, micchā diṭṭhi, micchā saṅkappa, micchā vācā, micchā kammanta, micchā ājīva, micchā vāyāma, micchā sati, micchā samādhi라는 것이 있다면 그것을 내쉬는 것입니다.

sammā diṭṭhiya, sammā saṁkalpa sammā vācā sammā kammanta sammā ājīva sammā vāyāṁ sammā sati sammā samādhiyana yamak ætda oya ṭikaṭiya āśvāsa karanna. sammā samādhiya pūrṇa karapuṭa āśvāsa karalā ivarayi.

sammā diṭṭhi, sammā saṅkappa, sammā vācā, sammā kammanta, sammā ājīva, sammā vāyāma, sammā sati, sammā samādhi라는 것이 있다면 그것을 들이쉬십시오. sammā samādhi를 가득 채운 이는 들이쉬기를 마친 것입니다.

pasvāsa kala mityā dr̥ṣṭiya pasvāsa karalā ivarayi. āśvāsa pasvāsa ivara kara dāṭa nirōdha vesvāsat ivarayi pasvāsat ivarayi.

내쉴 micchā diṭṭhi를 내쉬기를 마쳤습니다. 들이쉼과 내쉼을 마치면 nirodha가 됩니다. 들이쉼도 끝났고 내쉼도 끝났습니다.

nævata mulāva nisā āśvāsa karannet næha. ē kiyannē mityā dr̥ṣṭiyen æsuru karannē nǣ. priyayi manāpayi yahapatayi kiyalā allannē nǣ. æsulaṭa gannē næ. ēvā pasvāsa karalā ivara paha karalā ivara nisā tava paha karanna deyak ættet næha.

다시는 헷갈림 때문에 들이쉬지도 않습니다. 곧 micchā diṭṭhi로 가까이하지 않습니다. 사랑스럽다, 마음에 든다, 좋다고 붙잡지 않습니다. 가까이 두지 않습니다. 그것들을 내쉬기를 마치고 내려놓기를 마쳤으니 더 내려놓을 것도 없습니다.

æsuraṭa ganna deyak ættē næti nisā paha karalā ivara nisā paha karana tava hiṭapu deyak ættē næti nisā āśvāsa karalat ivarayi pasvāsa karalat ivarayi. tavat āśavāsa pasvāsa karanna deyak nætnam āśvāsa pasvāsa nirōdhayi. āśvāsa pasvāsa nirōdha karapuvahama arihat.

가까이 둘 것이 없고, 내려놓기를 마쳐 더 내려놓을 것이 남아 있지 않으니, 들이쉬기도 마쳤고 내쉬기도 마쳤습니다. 더 들이쉬고 내쉴 것이 없다면 assāsa와 passāsa는 nirodha입니다. assāsa와 passāsa를 멈추게 하면 arahant입니다.

onna yana māgē asāna pāna pāna kiyanna aravā pāna kiyannē pahaganna. monavada gannē monavada paha karanna? onna oya ṭika.

이것이 āna와 pāna입니다. pāna란 내려놓는 것입니다. 무엇을 받아들이고 무엇을 내려놓습니까? 바로 이것들입니다.

dæn api oya ṭika paha kaḷa yuttayi æsuru kaḷa yuttayi dakinnē nætuva paha karannē husma uḍaṭa gannet husma kiyalā gattot

이제 우리가 무엇을 내려놓아야 하고 무엇을 가까이해야 하는지 보지 않고, 내려놓는 것도 숨이고 들이는 것도 숨이라고 받아들인다면,

apiṭa poda

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

hitalā balanna potē tibenaṭa kavuruvak kivvaṭa paramparāven nemeyi ganna kivvē hitalā balanavā. yamak æsuru karanaṭa rāgakṣaya, dvēśakya mōhak sē venavada ēka ganna ēka æsuru karanna.

생각해 보십시오. 책에 있다고, 누가 말했다고, 대대로 내려왔다고 받아들이라는 것이 아니라 생각해 보라는 것입니다. 무엇을 가까이할 때 rāga의 khaya, dosa의 khaya, moha의 khaya가 일어난다면, 그것을 받아들이고 그것을 가까이하십시오.

dæn apiṭa kalpanā karalā balanna meccara vaṭinā pragnā matu karana daham kramē paṭicca samuppādayen dænagena gata yutu daham kramaya dakinnē nætuva api āśvāsa karana ekayi pasvāsa karana ekayi hohe hoyāgannē mona pragnāvenda mona mokenda hoyāgannē?

이제 곰곰이 생각해 보십시오. 이토록 값진 paññā를 일으키는 dharma의 방법, paṭicca samuppāda로 알아 받아들여야 할 dharma의 방법을 보지 않고, 우리가 들이쉬는 것과 내쉬는 것을 무슨 paññā로, 무엇으로 찾아냅니까?

tava vidihakin kiyanavānam monavada pasvāsa kaḷa yuttē? kṣē vena væya vena asāra dē pasvāsa karanna monavada kṣē vena væya vena asāradaya?

달리 말하면, 무엇을 내쉬어야 합니까? khaya가 되고 vaya가 되는 알맹이 없는 것을 내쉬어야 합니다. khaya가 되고 vaya가 되는 알맹이 없는 것은 무엇입니까?

avijjā paccayā saṁkhārā saṁkhāra paccayā viññāṇa viññāṇa paccā nāma rūpaṁ nāma rūpaccayā salāyatanā salāyatana paccayā passava passa paccayā vēdanā vēdanā paccayā taṇahā taṁhā paccayā upādānā upādāna paccayā bhava bhava paccayā jāti jāti paṭaccayā jarāmara sōka paridēva dukkha dōnasa pāyasā sambhavantiya ēva mē tassa kēvalassa dukkhantassa samuddha menna mē dukkhandaya haṭagannē mehemayi onna ōka pā karanna praśvāsa karanna

‘Avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ soka-parideva-dukkha-domanass-upāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.’ 이 괴로움 무더기는 이렇게 생깁니다. 그것을 내려놓으십시오, 내쉬십시오.

mokakda araganna ōnē āśvāsa karannē avijjāyat ēvā paśēṣa virāga nirōdhā saṁkhāra nirōdhō saṁkhāra nirōdhā viññāṇa nirōdhō viññāṇa nirōdhā nāma rūpa nirōdhō nāma rūpa nirōdhā salāyatta nirōdhō salāyatta nirōdhā passa nirōdha passa nirōdhā vēdanā nirōdha vēdanā nirōdhā taṇhā nirōdhō taṇhā nirōdhā upādā nirōdhō upādā nirōdhā bhava nirōdhō bhava nirōdhā jāti nirōdhō jāti nirōdhā jarā maraṇa sōka paridīva dukkha dōmanasa upāsā nirujjanti ēva mē tasa kēvalasa dukkhantasa nirōdhō hōtiyana āśvāsa karanna nirōdhaya āśvāsa karaganna

무엇을 받아들여 들이쉬어야 합니까? ‘Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho, saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho, nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho, saḷāyatananirodhā phassanirodho, phassanirodhā vedanānirodho, vedanānirodhā taṇhānirodho, taṇhānirodhā upādānanirodho, upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṃ soka-parideva-dukkha-domanass-upāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.’ 이것을 들이쉬십시오. nirodha를 들이쉬십시오.

hōdēhavat bærisarannā vū dukkhaskandhaya pasvāsa karā onna oyaka dænagattā nam pasvāsa kaḷa yutu dahama dækkā āśvāsa kaḷa yutu dahama dækkā.

괴로움 무더기는 내쉬었습니다. 이것을 알았다면 내쉬어야 할 dharma를 본 것이고 들이쉬어야 할 dharma를 본 것입니다.

pasvāsa kaḷita paśvāsa karanavā manāsīhiyen in̆dalā. āśvāsa kaḷat dæn āśvāsa karanā manāsīhiyen in̆dalā. satipaṭṭhānaya invayi.

내쉴 때는 깨어 있는 마음으로 머물며 내쉽니다. 들이쉴 때도 깨어 있는 마음으로 머물며 들이쉽니다. satipaṭṭhāna가 거기에 있습니다.

oyanna hi ṭika kara hit væḍi kallayanna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

issellā pasvāsa kaḷa yutu chanda rāgaya bæilā tiyena lōkē pasvāsa karalā ivarayi. āśvāsa kaḷa yutu ē san̆dahā avaśya karannā vū satya dharmaya āśvāsa karalā ivarayi. onna oya āśvāsaya pasvāsaya pūrṇa veccada nivana.

먼저 내쉬어야 할, chandarāga로 묶여 있는 세상을 내쉬기를 마쳤습니다. 들이쉬어야 할, 그것을 위해 필요한 참된 dharma를 들이쉬기를 마쳤습니다. 이 들이쉼과 내쉼이 가득 찬 것이 nibbāna입니다.

dæn ōka labāganna puḷuvanda? nāhayen ganna husmaya hō aṇa husma pāṭa nāhayen āśvāsa karana ekanuyi. nāsayen pasvāsa karana ekanuyi. otennaṭa patvenna puḷuvan. oya dharmaya dækkē nætuva pragnāven dækiya yutu paṭicca samuppādaya dæka nætuva yō paṭicca samuppādaṁ passati sō dhammaṁ passati yō dhammaṁ passati sō maṁ passati kivvē. mē buddha dēśanāva dækkē nætuva nivan dakina kramaya mokakda?

이제 그것을 코로 쉬는 숨, 코로 들이쉬고 코로 내쉬는 것만으로 얻을 수 있습니까? 그 dharma를 보지 않고, paññā로 보아야 할 paṭicca samuppāda를 보지 않고 거기에 이를 수 있습니까? ‘Yo paṭiccasamuppādaṃ passati so dhammaṃ passati, yo dhammaṃ passati so maṃ passati’라고 하셨습니다. 이 붓다의 가르침을 보지 않고 nibbāna를 보는 길이 무엇입니까?

ōken ahaka nivan dakina kramayak tiyenavada? ōka ahannē nætuva kavuru hari kivvahama oya hitagena æt deka piyāgena kon̆da kelin tiyāgena minigena in̆dagena husma ganna husma arinna etakoṭa nivan dakinavā kivvot kohomada nivan dakinnē? hitanavā balanna

이것을 떠나 nibbāna를 보는 길이 있습니까? 이것을 듣지도 않고, 누가 ‘눈을 감고 허리를 곧게 펴고 앉아서 숨을 들이쉬고 내쉬면 nibbāna를 본다’고 말한다면, 어떻게 nibbāna를 봅니까? 생각해 보십시오.

ehema kramayak tiyenavā nættē næ. nivan dakinat ēkenut āśvāsa pasāda dænagata yutu tava kramayak tiyenavā. hæbæyi ēka adat vidyāmāna næha. ēka vigraha karanna dannē næha. ehema kramayak ēket tiyenavā.

그런 길이 없는 것은 아닙니다. 그것으로도 nibbāna를 보는, 들이쉼과 내쉼으로 알아야 할 또 다른 방법이 있습니다. 하지만 그것은 오늘날 드러나 있지 않습니다. 그것을 풀어 설명할 줄 아는 사람이 없습니다. 그런 방법이 그 안에도 있습니다.

hæbæyi mē hæma ekakma ānāpāna sama paha kaḷa yutta paha kaḷā nam śōka paridēva dukkha dōmanasa upāyasa pahaḷa karana yamak ætda ē siyalla paha kaḷa yutuyi. koyi karamin hari ēkayi paha kaḷa yutē.

하지만 이 모든 ānāpānasati에서, 내려놓아야 할 것을 내려놓았다면 — soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa를 드러나게 하는 것이 있다면 그 모두를 내려놓아야 합니다. 어떤 방법으로든 내려놓아야 할 것은 그것입니다.

ē san̆dahā satya dharmaya āśvāsa nokara æsuru nokaranna bæri nisā sammā diṭṭhiya sammā saṁkalppadī pennapu āryaṣṭhāṁgika mārgaya āśavāsa kaḷa yutu. āryaṣṭhāṁgika mārgaya āśvāsa nokara æsuru nokara anāryaṣṭhāyaka mārgaya pasvāsa nokara yam kramayakin nivan dakinavā kivvot tiyenavada kiyalā hittapa kramayak.

그러려면 참된 dharma를 들이쉬지 않고 가까이하지 않을 수 없으니, sammā diṭṭhi, sammā saṅkappa로 보여 주신 ariya aṭṭhaṅgika magga를 들이쉬어야 합니다. ariya aṭṭhaṅgika magga를 들이쉬지 않고 가까이하지 않고, ariya가 아닌 여덟 갈래의 길을 내쉬지 않고 어떤 방법으로 nibbāna를 본다고 한다면, 그런 방법이 있는지 생각해 보십시오.

āryaṣṭhāṁgika mārgaya āśvāsa karannē pragnāven. anārya aṣṭhāṁgika mārgaya anārya aṣṭhāka mārgaya ovā bava dænagena pasvāsatakaṭa tamayi pragnāve.

ariya aṭṭhaṅgika magga를 들이쉬는 것은 paññā로 합니다. ariya가 아닌 여덟 갈래의 길을 그런 것으로 알고 내쉬는 것도 paññā로 합니다.

pragnāva aha karalā oya ārya aṣṭhāṁgika mārgaya aha karalā anārya aṣṭhāka mārgaya dænagena paha karannē nætuva yam kenek nivan dakinavā kivvot hētu tiyenavada oya ṭika gannē nætuva vena kramayak tiyenavā kivvot hētu tiyenavada

paññā를 치워 두고, ariya aṭṭhaṅgika magga를 치워 두고, ariya가 아닌 길을 알고 내려놓지도 않은 채 누가 nibbāna를 본다고 한다면 까닭이 있습니까? 이것들을 받아들이지 않고 다른 방법이 있다고 한다면 까닭이 있습니까?

vāyō kasina samāpattiya vallā hiṭiyā vāyō kasinaya valā dhyāna valaṭa yanna puḷuvan. bærikamak nǣ. dhyāna mārgaya bam̆bala upadinna puḷuvan. hæbæyi ārya phalayak læbuṇā kiyalā sævennat puḷuvan oya dhyāna.

vāyo kasiṇa samāpatti를 닦으면 vāyo kasiṇa로 jhāna에 들 수 있습니다. 안 될 것이 없습니다. jhāna의 길입니다. brahma 세계에 태어날 수도 있습니다. 하지만 그 jhāna 때문에 ariya phala를 얻었다고 속을 수도 있습니다.

sāmānya aya rævaṭana eka væḍak nemeyi. apē mahā terun vahansēlā kævaṭilā idilā tiyenavā.

보통 사람들이 속는 것은 일도 아닙니다. 우리 큰 thera 스님들도 속은 적이 있습니다.

apē ektarā mahatr̥n vahansē namak 80 avuruddak gihillā śrāvaka eyāgēma hiṭapu śrāvakayan vahansē namak. cētō paṭiya gnānayen bælapuvahama guruvarayāgē hita midilā næha. væṭilā innē dhyānaṭa dhyāna samāpattiyak nisā rævaṭilā innē keles matu vennē næti nisā arihat phalaya kiyalā. piḷisaṭanak venna yanna ōnē kiyalā. gihilā hamba vuṇā.

어떤 큰 thera 스님 한 분이 계셨는데 여든 해가 지났습니다. 그분 밑에 있던 제자 스님 한 분이 cetopariya ñāṇa로 살펴보니 스승의 마음이 벗어나 있지 않았습니다. jhāna에 빠져 있었습니다. jhāna samāpatti 때문에, kilesa가 올라오지 않으니 arahatta phala라고 속고 있었습니다. 의지처가 되어 드려야겠다고 생각하고 찾아가 만났습니다.

svāmīni obavahansē yam ārya phalayak labalāda innē? oho mama keḷavara karalā ivarā. koccara kal venavada? 60 avuruddak venavā. unvahansēṭa avuk vayasayi 60 avuruddak venavā.

‘스님, 스님께서는 어떤 ariya phala를 얻으셨습니까?’ ‘오, 나는 끝까지 마쳤네.’ ‘얼마나 되셨습니까?’ ‘예순 해가 되었네.’ 그 스님에게 그렇게 예순 해가 지났습니다.

ē svāmīni abhignā balamak tiyenavada kiyanavā. maṭa kokuṇak māralā pennanna puḷuvanda? idiriyē. puḷuvan. maṭa bāla pennanna. nævvā pokuṇak. dæn lassanaṭa pokuṇak venavā hon̆da jalāsayak tiyennē kokuṇak. ōgē niḷum pan̆durak mavalā hitanna lassanam malak mævilā tiyenavā api ehenam loku neḷumak adhiṣṭhāna karalā mævvā.

‘스님, abhiññā의 힘이 있으십니까? 제 앞에 연못 하나를 만들어 보여 주실 수 있습니까?’ ‘할 수 있네.’ ‘보여 주십시오.’ 연못을 만들었습니다. 맑은 물이 고인 아름다운 연못이 생겼습니다. ‘거기에 연꽃 덤불을 만들어 아름다운 꽃 한 송이를 피워 보십시오.’ 그러자 마음을 굳게 먹어(adhiṭṭhāna) 큰 연꽃을 만들었습니다.

dæn neḷu pan̆durē lassana mahā niḷumak pipilā tiyeenavā. hon̆da lassana divyasarāvak vanē kāntāvak. oya niluvamē innavā pennannada? mavulā mavulā pennā. svāmīni oya kāntāvē hæ ṭikak eyā hon̆daṭa balāgena innē. balāgena hiṭiyā ṭikak.

이제 연꽃 덤불에 아름답고 큰 연꽃이 피어 있습니다. ‘그 연꽃 위에 아름다운 천녀, 여인 하나가 있는 것을 보여 주실 수 있습니까?’ 만들어 보여 주었습니다. ‘스님, 그 여인을 잠깐 잘 바라보십시오.’ 잠시 바라보고 있었습니다.

matu vunā kāma hæn̆gīma. anē svāmīni anē ævætni maṭa pihiṭa vennē maṭa pihiṭa venna mama pa hari hariyi hat pat velā næhæ. meccara kal ævalā hana nē maṭa pihiṭa venna kiyalā dana gæhuvā. svāmīni oba vahansēṭa vilihanna tā mama mē āvē. oba vahansē arihatyaṭa pat velā ṭilā hitā hiṭiyē keles yaṭapat velā tibi vecca hoyāganna bæri. aramuṇak kāra dækkanēda matuvicca.

kāma의 느낌이 올라왔습니다. ‘아, 스님, 벗이여, 저를 도와주시오. 나는 아직 이르지 못했소. 이제껏 잘못 알고 있었소. 나를 도와주시오’ 하며 무릎을 꿇었습니다. ‘스님, 그것을 보여 드리려고 제가 왔습니다. 스님께서는 arahatta에 이르셨다고 생각하셨지만, kilesa가 눌려 있어서 찾아내지 못하셨던 것입니다. 대상을 보자 올라오는 것을 보셨지요.’

vidarśanā karramasthānaya gattā vitarayi piyavara gānakin arihat pat venavā.

vipassanā kammaṭṭhāna를 받자마자 몇 걸음 만에 arahatta에 이르셨습니다.

dæn meccara mahatan vahansēlāṭat mē vagē rævaṭīm venavā nam sāmānya ayaṭa rævaṭana eka væḍakda.

이처럼 큰 thera 스님들도 이렇게 속는다면, 보통 사람들이 속는 것은 일이겠습니까?

ē nisā oya ānāpāna satin api śāntiyak læbuvā kiya mokada kiyannē nættē apit dækkalā tiyenavā mārgaphala apiṭat læbilā tiyenavā apit ka nidahas velā tiyenavā sǣllu velā tiyenavā. kiyanna puḷuvan. hæbæyi dhyāna mārgayak kiyana ekayi enayi mārgaphala labannā vū ānāpāna satiya venayi.

그러니 그 ānāpānasati로 ‘우리는 평온을 얻었다’, 아니 ‘우리도 보았다, 우리도 magga phala를 얻었다, 우리도 벗어났다, 가벼워졌다’고 말할 수도 있습니다. 하지만 jhāna의 길이라는 것과 magga phala를 얻는 ānāpānasati는 다른 것입니다.

budurajāṇan vahansē tun māsayak vas kālē in̆dalā avasānayēdī bhikṣūn vahansēlāṭa kiyanavā mahaṇani anna ē pariddājikaya oba ḷan̆gen ahanna puḷuvan. bhavat gautamayan vahansēut vas kālayēban̆du viharaṇayakin vāsaya kaḷāda kiyalā. ehema æhuvot tiyanna ānāpāna satiyen vāsaya kaḷā kiyalā. ānāpāna sati vihiraṇaya bahulakoṭa vāsaya kaḷā kiyalā kiyannē. ē ānāpāna satiya mokakda kiyalā æhuvot īṭa ariya vihāraya kiyat, dhamma vihāraya kiyat, tathāgata vihāraya kiyat kiyanavā kiyalā kiyannē.

붓다께서는 석 달 안거(vassa)를 지내신 뒤 끝에 bhikkhu들에게 말씀하셨습니다. ‘bhikkhu들이여, 다른 paribbājaka들이 그대들에게 물을 수 있다. 존자 Gotama께서는 안거 동안 어떤 머묾으로 지내셨는가 하고. 그렇게 묻거든 ānāpānasati로 지내셨다고 하라. ānāpānasati의 머묾을 많이 닦으며 지내셨다고 하라. 그 ānāpānasati가 무엇이냐고 묻거든, 그것을 ariya vihāra라고도, brahma vihāra라고도, Tathāgata vihāra라고도 한다고 하라.’

dæn viśēṣayak pennanæddi budurajāṇan vahansēgē ānāpāna ēka mokakda kiyalā æhuvot ēkaṭa nam tunak vitarā. kavuda hariya kiyannē?

이제 특별한 점을 보여 주실 때, 붓다의 ānāpāna가 무엇이냐고 물으면 그것에는 이름이 셋뿐입니다. 누가 ariya입니까?

lovturā budurajāṇan vahansēma ārya lōkaya anāryayi. anāryayanṭa ariya vihārayak tiyenavada anya yōgīnṭa ariya vihārayak tiyenavada?

세상을 넘어선 붓다만이 ariya이고 세상은 ariya가 아닙니다. ariya가 아닌 이들에게 ariya vihāra가 있습니까? 다른 수행자들에게 ariya vihāra가 있습니까?

budurajāṇan vahansē vāsaya karapu viharaṇayak ætnam ēka buddha śrāvakayanṭa ayitiyi. ēkaṭa brahma viharaṇaya kiyannē. lōkayā brahma viharaṇaya kiyannē laukika. budurajāṇan vahansē brahma kiyannē keles iuru karapu nisā læbū brahmatvaya anna budurajāṇan vahansēgē brahmatvaya kiyannē arihatvaya

붓다께서 지내신 머묾이 있다면 그것은 붓다의 제자들의 것입니다. 그것을 brahma vihāra라고 합니다. 세상 사람들이 말하는 brahma vihāra는 세간의 것입니다. 붓다께서 말씀하시는 brahma는 kilesa를 없앤 덕분에 얻은 brahma다움입니다. 붓다의 brahma다움이란 arahatta입니다.

dhamma vihāraya tathāgata vihāraya kiyā kiyanavā kiyalā. tathāgatayan vahansēlā tava næ. ehenam budurajāṇan vahansēgē viharaṇayak tiyenavā tathāgata vihāraya rahatan vahansēlāt tathāgata kiyana vacanayē bhāvitā karanavā. budurajāṇan vahansē rahatan vahansēlā vāsaya karapu viharaṇayak tiyenavā tathāgata viharaya kiyalā kiyannē.

dhamma vihāra, Tathāgata vihāra라고도 한다고 합니다. 다른 Tathāgata는 없습니다. 그러면 붓다의 머묾으로 Tathāgata vihāra가 있습니다. arahant들에게도 Tathāgata라는 말을 씁니다. 붓다와 arahant들이 지낸 머묾을 Tathāgata vihāra라고 합니다.

mē ānāpāna satiyaṭa onna oya nam nan tuna dennavā. dæn oya nan tunē pennapu ānāpāna satiyayi. oya indiyāvē hin̆di yōgīn tavat vaḍanna mē kālē vanna ānāpāna satiyat venasa mokakda husma aragena arina ānāpāna satiya ē yōgīn adat vaḍanavā. adat dhyāna labalā innavā. avignā phala tiyena ayat innavā. inna puḷuvan.

이 ānāpānasati에 이렇게 세 이름을 줍니다. 이 세 이름으로 보여 주신 ānāpānasati와, 요즘 인도의 수행자들이 닦는 ānāpānasati는 무엇이 다릅니까? 숨을 들이쉬고 내쉬는 ānāpānasati를 그 수행자들은 오늘도 닦습니다. 오늘도 jhāna를 얻고 지냅니다. abhiññā를 지닌 이들도 있습니다. 있을 수 있습니다.

oya bhāvanāva apē laukikatvayē inna manussayek mē vauddhaya kiyalā dænaṭa inna aya bæluvahamat dhyāna læbenna puḷuvan. sasara dhyāna valalā puruddakaṭa tibunam ē ayaṭa viśēṣayen dhyāna enavā.

그 수행으로는 세간에 사는 사람, 지금 불자라고 하는 이들도 jhāna를 얻을 수 있습니다. saṃsāra에서 jhāna를 닦던 버릇이 있으면 그런 이에게는 jhāna가 유난히 잘 옵니다.

hæbæyi ēna ānāpāna satiya mokakda? budurajāṇan vahansēgē ānāpāna satiya mokakda? ēka hoyāganna balanna ōnē. budurajāṇan vahansēgē ānāpāna satiyaṭa brahma vihāraya kiyanavā kivvā.

하지만 그 ānāpānasati는 무엇입니까? 붓다의 ānāpānasati는 무엇입니까? 그것을 찾아보아야 합니다. 붓다의 ānāpānasati를 brahma vihāra라고 한다고 했습니다.

api dæn hoyalā balanna dæn mē buddha śāsanayē mokakda? bihāriya kiyanavā. ehema sūtrayat ehema tiyenavada? dhamma mē vihāraṁ idō api bhāvitā kara tun sūtraya ekak. karṇīyamatta sūtraya pennavā tiyenavā mokakda? menna mēkaṭa brahma viharaṇaya kiyanavā.

이제 붓다의 sāsana에서 무엇을 brahma vihāra라고 하는지 찾아봅시다. 그런 sutta가 있습니까? ‘Brahmametaṃ vihāraṃ idhamāhu’ — 우리가 쓰는 세 sutta 가운데 하나입니다. Karaṇīya Metta Sutta가 무엇을 보여 줍니까? 바로 이것을 brahma vihāra라고 합니다.

ehenam budurajāṇan vahansēgē ānāpāna satiyaṭa kiyana namak tamayi brahma vihāraya. ehenam sūtrayaka pennalā tiyenavā karmaṇaya meta sūtraya brahma mē vihāran enavā menna mē brahma viharaṇaya kiyannē. ehenam ānāpā satiya tiyenna ōnē brahma vihāraya. ehenam brahma vihāraya kiyannēmætta sūtraya nam karaṇīyamat sūtraya mē buddha śāsanayē ānāpāna satiya tiyenna ōnē. hētu ætula pennannē.

그러니 붓다의 ānāpānasati에 붙은 이름이 brahma vihāra입니다. sutta에 보여 주는데, Karaṇīya Metta Sutta에 ‘brahmametaṃ vihāraṃ’이 나옵니다. 이것이 brahma vihāra입니다. 그러면 ānāpānasati는 brahma vihāra여야 합니다. brahma vihāra라는 것이 Karaṇīya Metta Sutta라면, 이 붓다의 sāsana에서 ānāpānasati는 거기에 있어야 합니다. 까닭을 들어 보여 드리는 것입니다.

ehenam karmīya metta sūtraya kotanaka hari pennā tiyenavada ekttalā in̆dagena kolla kelin tiyanna hususma kanna innē? ēka kramaya pelā tiyenavā. ehanna karmaya satta sūtraya mokakda pelā tiyennē?

그러면 Karaṇīya Metta Sutta 어디에 가부좌를 틀고 앉아 허리를 곧게 펴고 숨을 쉬라고 보여 줍니까? 그 방법이 설해져 있습니까? 그러면 Karaṇīya Metta Sutta에는 무엇이 설해져 있습니까?

anna ēka balāgattahama balāganna puḷuvan budurajāṇan vahansēgē ānāpāna satiya nætnam budurajāṇan vahansēgē brahma vihāraya mokakda? apiṭa pennapu brahma vihāraya mokakda?

그것을 살펴보면, 붓다의 ānāpānasati, 곧 붓다의 brahma vihāra가 무엇인지 알 수 있습니다. 우리에게 보여 주신 brahma vihāra는 무엇입니까?

kusalēna yantaṁ santaṁ padaṁ abhisa śānta padaṁma vū nivanaṭa pæmiṇa kaḷa yutu kusalaya mokakda menna mēka peṭa duna piḷitura tamayi mē āryavanayē brahma vihāraya nætnam ānāpāna satiya. anna ē ānāpāna satiya væḍuvot nivan dakinna.

‘Karaṇīyamatthakusalena yantaṃ santaṃ padaṃ abhisamecca’ — 고요한 자리인 nibbāna에 이르려면 해야 할 kusala가 무엇인가, 거기에 주신 대답이 바로 ariya의 brahma vihāra, 곧 ānāpānasati입니다. 그 ānāpānasati를 닦으면 nibbāna를 봅니다.

pæhædiliva tiyeena deyak. væhilā tiyena deyak. ehenam apē pot vala pennalā tiyena kramayēdī yathārthaya væhilā gihillā īṭa pasuva livva artha katāvaladī vigraha valadī ara indiyāvē yōgīngē ānāpāna satiya arthaya apē bhāvanāvalaṭa gæṭat kaḷāṭa passē api ēka kara innavā.

분명히 있는 것인데 덮여 있는 것입니다. 우리 책들에 보이는 방법에서는 참모습이 덮여 버렸고, 그 뒤에 쓰인 주석(aṭṭhakathā)과 풀이에서 인도 수행자들의 ānāpānasati의 뜻을 우리 수행에 끌어다 붙인 뒤로 우리는 그것을 하고 있습니다.

ekkenekvat ilada mē dahas gānak vaḍanavā ekkenekvat nivaran dækkada ahalā bæluvot oba vahansē rāgakṣē vuṇāda meccara kal væluva dvēśak sēva vuṇāda mōhak sē vuṇāda ehema mātr̥yak hari vuṇāda ohu kiyayi mē api tava utsāha karannē. ēka karaganna tamayi mē bhāvanā karannē utsāha karanna. koccara kalhē avurudu 25yi 30yi 40yi. meccara kālayak vaḍanavā.

수천 명이 닦는데 단 한 사람이라도 nibbāna를 보았습니까? 물어보십시오. ‘스님, 이토록 오래 닦으셨는데 rāga가 khaya가 되었습니까? dosa가 khaya가 되었습니까? moha가 khaya가 되었습니까? 조금이라도 그렇게 되었습니까?’ 그는 ‘아직 애쓰는 중입니다. 그것을 이루려고 수행하며 애쓰고 있습니다’라고 할 것입니다. 얼마나 오래입니까? 25년, 30년, 40년. 이토록 오래 닦습니다.

meccara kal vaḍalat væḍunē nædda? budurajāṇan vahansē na dēśanā karanavā hat avuruddak antinavā. dina hataka pantina pennavā mulaṭa dina hatē paṭan hat avuruddak ætulaṭa anāgāmī phalaya hō arihat phalaya læbenavā.

이토록 오래 닦았는데도 자라지 않았습니까? 붓다께서는 길어야 일곱 해라고 가르치십니다. 이레 단위로 보여 주시는데, 이레부터 일곱 해 안에 anāgāmī phala나 arahatta phala를 얻는다고 하십니다.

ē aniccikavat laviyā tiyenavada poḍḍak duruvana.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn hitanavā æyi nættē? mē bhāvanāva koccara api aya karanavada mēkē api dækalā tiyennē kotana idaṭa hita ekan̆ga vuṇā kiyana eka dænaganna ōka vitarak nemeyi. vividhākāra krama tiyenavā hita ekan̆ga karā.

이제 생각해 보십시오. 왜 그렇지 않습니까? 우리가 이 수행을 얼마나 합니까? 여기서 우리가 본 것은, 마음이 한곳에 모였다는 것을 아는 데에는 그것만 있는 것이 아니라는 점입니다. 마음을 한곳에 모으는 방법은 여러 가지가 있습니다.

rāgayaṭa dvēśayaṭa ahuvennē næti. vividhākāra aramuṇu karanna puḷuvan dēval. eka digaṭa aramuṇu karagena yanakoṭa ēka praguṇa karagatta nam ē tuḷama āsēvita bhāvitīta kiyana æsuru kirīma bhāvitā kirīma bohōkoṭa æsuru kirīma kaḷā nam ē tuḷin ē svabhāvaya rūpāvacara gati lakṣaṇaya pahaḷa venavā. nīvaraṇa saṁsi venavā. dhyāna læbenavā.

rāga나 dosa에 걸려들지 않는, 대상으로 삼을 수 있는 여러 가지 것들이 있습니다. 하나를 줄곧 대상으로 삼아 나아가며 그것을 익혀서, 그 안에서 āsevita, bhāvita, 곧 가까이하고 닦고 많이 가까이했다면, 거기서 rūpāvacara의 성질이 드러납니다. nīvaraṇa가 가라앉습니다. jhāna를 얻습니다.

hæbæyi anusaya bidilā nǣ. rāga anusaya bidilat næha. avidyā anusaya bin̆dilat næha. mokada hētuva? ē dhyāna anārya dhyāna nisā. rāgānusaya bidilat nǣha avidyā anusaya bidilat nǣ. rāga anusaya bidilā næti nisā dhyānaya labāgena inna yōgiyā.

하지만 anusaya는 부서지지 않았습니다. rāga anusaya도 부서지지 않았고 avijjā anusaya도 부서지지 않았습니다. 왜입니까? 그 jhāna가 ariya가 아닌 jhāna이기 때문입니다. rāga anusaya도 avijjā anusaya도 부서지지 않았습니다. rāga anusaya가 부서지지 않았기에, jhāna를 얻고 지내는 수행자는,

ara nārilatā kiyana valakinā dækkahama ǣtaṭa duvanavalu. oya puṁci puṁci malak. naṭana gǣniyakgē hæḍuva tiyena malak. oya mala dækā sil bidenavā. ēka hindā karalā dunavalu mal pavina [hāsyaya] kālē mal balanna innē.

nārilatā라는 꽃을 보면 멀리 달아난다고 합니다. 춤추는 여인의 모습을 한 아주 작은 꽃입니다. 그 꽃을 보면 sīla가 깨진다고 합니다. 그래서 꽃 보러 갈 철이 되면 달아난다고 합니다. [웃음]

mokak nisāda? rāgaya yaṭapat karagena hiṭiyā anusaya bidilā næ. anusaya biricca næti nisā aramuṇāpu gaman āyu matu venavā. bohō bhayānakava ræka rækayi innavā. hæbæ āryayangē vinaya prathama dhyānaya paṭangena sādhanusayenavā. ārya prathama dhyānaya ehema ekak.

왜입니까? rāga를 눌러 두고 있었을 뿐 anusaya는 부서지지 않았습니다. anusaya가 부서지지 않았기에 대상이 오자마자 다시 올라옵니다. 몹시 두려워하며 지키고 또 지키며 지냅니다. 하지만 ariya들의 vinaya에서는 첫째 jhāna부터 anusaya가 부서져 나갑니다. ariya의 첫째 jhāna는 그런 것입니다.

rāga anusayaṭa ārya caturasa dhyānaya avidyā anusayaṭa mē ārya dharmaya tuḷa tiyena dhyānaya ēkayi. ēka læbenakoṭa mārga phala avabōdhayat ekkayi innē.

rāga anusaya에는 ariya의 셋째 jhāna까지, avijjā anusaya에는 ariya의 넷째 jhāna입니다. 이 ariya dharma 안의 jhāna는 그런 것입니다. 그것을 얻을 때는 magga phala의 깨달음과 함께 있습니다.

sitakka savicāra prīti sukha ēkagata sahita vannā vū prathama dhyāna sōtāpanna phalaya sathama dhyāna sakr̥dāgāmī phalaya sathama dhyāna anāgāmī phalaya sr̥thama dhyānaya arihat phalaya dhyānayat dækalā phalayak tiyenavā.

vitakka, vicāra, pīti, sukha, ekaggatā를 갖춘 첫째 jhāna의 sotāpanna phala, 첫째 jhāna의 sakadāgāmī phala, 첫째 jhāna의 anāgāmī phala, 첫째 jhāna의 arahatta phala — jhāna와 함께 본 phala가 있습니다.

ē vagēma vitaṭaka vicāruven toravuna prīti sukha ēkagatā sahita द्विtī adhyāna prathamadhyāna phalaya dtī dhyāna dtiya dhyāna mē prathama dhyāna ē ditiya dhyāna sōtāpanna phalaya dtiyak dhyāna sakr̥dāgāmī phalaya dhyāna anāgāmī phalaya dtatiyak dhyāna arihat phalaya dhyānayat ekkalāna paḷi læbalā læbenavā. phalayayi dekama eka.

그와 같이 vitakka와 vicāra 없이 pīti, sukha, ekaggatā를 갖춘 둘째 jhāna의 sotāpanna phala, 둘째 jhāna의 sakadāgāmī phala, 둘째 jhāna의 anāgāmī phala, 둘째 jhāna의 arahatta phala — jhāna와 함께 phala를 얻습니다. phala와 jhāna 둘이 하나입니다.

ē vagēma sukha ēkāggatā sahita r̥tiyana sōvān phalaya śr̥tiya adhyāna sakr̥dāgāmī phalaya śr̥tiya adhyāna anāgāmī phalaya r̥tiyana arihat phala oya tunēma rāgāna anusaya vidilā tiyennē. ārya dhyānaye venasa ēkayi.

그와 같이 sukha와 ekaggatā를 갖춘 셋째 jhāna의 sotāpanna phala, 셋째 jhāna의 sakadāgāmī phala, 셋째 jhāna의 anāgāmī phala, 셋째 jhāna의 arahatta phala — 이 셋 모두에서 rāga anusaya가 부서져 있습니다. 이것이 ariya jhāna의 다른 점입니다.

āryayangē r̥tiyak dhyānaṭa ena ekak tiyena sukha ēkaggatāvē tiyena sādhāna anuśēna bihin̆dilā anusaya bivada yanna dahamak nisā ēka phala samāpattiya hā sambandhayi.

ariya들이 셋째 jhāna에 이를 때, sukha와 ekaggatā에 있던 rāga anusaya가 부서집니다. anusaya가 부서지는 dharma이기에 그것은 phala samāpatti와 이어져 있습니다.

ē vagēma catutta dhyānayē avidyā anusaya vidilā āryayanga caturatta dhyānaya sōvān phalaya, sakr̥dāgāma phalaya, anāgāmī phalaya arihat phalaya mē ākārayen ē phala sipapat samaganakoṭa 89k 121k vennē pramayaṭa. api dharmaya ahaklā

그와 같이 넷째 jhāna에서는 avijjā anusaya가 부서집니다. ariya들의 넷째 jhāna의 sotāpanna phala, sakadāgāmī phala, anāgāmī phala, arahatta phala — 이렇게 그 phala들을 함께 세면 89가 121이 되는 이치입니다.

121k vennē pramayaṭa. api dharmaya ahaklā ohoma minna bæha. citravēda balanakoṭa ena hæṭa.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ē vagēma dhyāna pahakaṭa mārgaphala hatarat ekka sambandha vecca phala ævidilā. oya vidihaṭa hædenavā viśēṣaphala 20k sakas venavā oya vidihaṭa sit prabhēda velā enakoṭa sakas velā ena hæti.

그와 같이 다섯 jhāna에 네 magga phala가 이어진 phala가 생겨납니다. 그렇게 갖추어집니다. 특별한 phala 20가지가 그렇게 짜입니다. 마음이 갈래로 나뉘어 나올 때 짜이는 모습입니다.

etakoṭa kusalaya saha kriyā 4talihak venavā. arihatun vahansēṭa kriyāphala haṭagannavā.

그러면 kusala와 kiriya가 40이 됩니다. arahant에게는 kiriya가 생깁니다.

eyin mehāyaṭa kusala haṭagannavā. kusal sit saha kriyāsit ēken 89 20 21k vena vidihē kramayak tiyenavā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn menna mē vidihaṭa mē citta haṭaganna kramayak tiyenavā. etakoṭa mē haṭagannē mokak nisāda? menna mē dhyānaya mārga phalayak samagedilā sr̥tiyak dhyānayaṭa enakan rāga anusayen torava satu dhyānaya avidyāsayen torava sakas vena nisā. oya kiyana phalaya vidihaṭa læbenavā.

이처럼 이 citta들이 생겨나는 방법이 있습니다. 그러면 이것은 무엇 때문에 생깁니까? 이 jhāna가 magga phala와 함께하여, 셋째 jhāna에 이르기까지는 rāga anusaya 없이, 넷째 jhāna는 avijjā anusaya 없이 짜이기 때문입니다. 그래서 말한 phala처럼 얻어지는 것입니다.

itin ē dhyānaya vena ārya dhyānaya kiyalā kiyannē ōvat anārya dhyāna kiyalā kiyannē ara anusaya bidapu næti dæhænna ōna.

그러니 ariya jhāna와 달리 ariya가 아닌 jhāna라고 하는 것은 anusaya를 부수지 못한 jhāna입니다.

ē husma gænīma hærīmaṭa hita tiyāgena in̆dalā dhyānayak labanna puḷuvan. hæbæyi ē dhyānaya ēkē innakan tiyenavā. aramuṇak āpuhama pirisilā yanavā. [ugura kǣrīma] ē dhyānayaṭa vævaranot ehema mārgaphala kiyalā ēka mulāvak veenavā.

숨을 들이고 내는 데에 마음을 두고 있으면 jhāna를 얻을 수 있습니다. 하지만 그 jhāna는 그 안에 있는 동안만 있습니다. 대상이 오면 흩어져 버립니다. [헛기침] 그 jhāna에 속아 그것을 magga phala라 여긴다면 그것은 헷갈림이 됩니다.

ē budurajāṇan vahansē pepu ānāpāna satiya api dakinna ōnē lōkaya asārayi kiyalā dækalā paha karanna nivana sārayi kiyalā dækalā nivan maga æsuru karanna. menna mē ānāpānaya væḍuvā nam ēkāntayama nivan dakinavā.

붓다께서 보여 주신 ānāpānasati를 우리는 보아야 합니다. 세상이 알맹이 없다고 보고 내려놓고, nibbāna가 알맹이라고 보고 nibbāna의 길을 가까이하는 것입니다. 이 ānāpāna를 닦았다면 반드시 nibbāna를 봅니다.

ōka ayikrama

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

mē tā praśna goḍak evat vunā vidihaṭama itin oya kiyana āśvāsa praśvāsa karana kramayenu nivan dakina kramayak tiyenavā.

질문이 많이 들어온 대로 말하자면, 말씀하신 숨을 들이쉬고 내쉬는 방법으로도 nibbāna를 보는 길이 있습니다.

hæbæyi ē dakinnē ēka bohoma gæm̆buru vistarayak. eyā issellan dakinna ōnē. dhātu manasikāraya tuḷin. āpō dhātuvayi, tējō dhātuvayi, vāyō dhātuvayi, paṭhavi dhātuvayi kiyana mē dhātu hatara monavada mē dhātu hatara nisā ætivena ādīnava monavada menna mē ṭika dakinna ōnē.

하지만 그것을 보는 것은 아주 깊은 설명입니다. 그는 먼저 dhātu manasikāra를 통해 보아야 합니다. āpo dhātu, tejo dhātu, vāyo dhātu, paṭhavī dhātu, 이 네 dhātu가 무엇인지, 이 네 dhātu 때문에 생기는 ādīnava가 무엇인지, 바로 이것을 보아야 합니다.

āpō dhātuvē āśvādayayi, ādīnavayayi nissaraṇayayi dakinna ōnē. tējō dhātuvē āśvādayayi, ādīnavayayi, nissaraṇayayi dakinna ōnē. vāyō dhātē āśvādayayi ādīnavayayi nissaraṇayayi dakinna ōnē. paṭhavi dhātayē āśvādayayi ādīnavayi nissaraṇayayi dakinna ōnē. menna mē dhātu manasikāra bhāvanāva karapu kenekuṭa væṭahenna paṭan gannavā.

āpo dhātu의 assāda와 ādīnava와 nissaraṇa를 보아야 합니다. tejo dhātu의 assāda, ādīnava, nissaraṇa를 보아야 합니다. vāyo dhātu의 assāda, ādīnava, nissaraṇa를 보아야 합니다. paṭhavī dhātu의 assāda, ādīnava, nissaraṇa를 보아야 합니다. 이 dhātu manasikāra 수행을 한 사람에게는 드러나기 시작합니다.

mē kayē tibena sadagatiya yam taramakda menna mē kayē tibennā vū tadagatiyaṭa ahuvennē monavada? kes lom niyada kam, mas, nahara æṭa [hāsyaya] æṭa miduḷu, vakuḍu mē ādi vaśayen koṭa tiyenavā dhātu koṭas. kēsā, lōmā, nakā dantā, tatō maṁsaṁ, naharu aṭṭhi aṭṭhi viññā vakkaṁ, hadayaṁ yakanaṁ, kilōmakaṁ pihekaṁ pappāsaṁ antaṁ, antabunaṁ udarayaṁsaṁ mattaluṁga onna mē dhātu koṭas 20k mē śarīrayē tiyenavā.

이 몸에 있는 단단한 성질, 이 몸에 있는 단단함에 걸리는 것이 무엇입니까? 머리털, 몸털, 손발톱, 이, 살갗, 살, 힘줄, 뼈, [웃음] 골수, 콩팥 등으로 dhātu 부분들이 있습니다. ‘Kesā, lomā, nakhā, dantā, taco, maṃsaṃ, nhāru, aṭṭhi, aṭṭhimiñjā, vakkaṃ, hadayaṃ, yakanaṃ, kilomakaṃ, pihakaṃ, papphāsaṃ, antaṃ, antaguṇaṃ, udariyaṃ, karīsaṃ, matthaluṅgaṃ’ — 이 몸에는 이렇게 dhātu 부분 20가지가 있습니다.

mē tibena dhātu koṭas 20. mē śarīraya tibuṇat bāhira tibuṇat dhātu koṭasa paṭhavi dhātumat. menna mē dhātu koṭas 20sa tuḷa. mamek hoyalā bæluvaṭa mamek yayi ātma dr̥ṣṭiyan allagannavat deyak tiyenavada kiyalā bæluvot mēkē sāratvayak næhæ.

여기 있는 dhātu 부분 20가지. 이 몸에 있든 바깥에 있든 그 부분들은 paṭhavī dhātu일 뿐입니다. 이 20가지 안에서 ‘나’를 찾아보고, ‘나’라는 attā의 견해로 붙잡을 것이라도 있는지 보면, 여기에는 알맹이가 없습니다.

allanna bæha. hitā innā mē hatarē 20 magē kiyalā kiyanavā mama kiyalā. hitā hiṭiyaṭa mēka svabhāva dharmatāvayaṭa ayiti koṭasak misā dhātu dharmatāvayak misā. mēka dhātuvak misā. ayitikārayek mēkaṭa tiyanna bæha. ayitikārakamak hemaekamak kiyanna bærida ēkaṭa ayitivāsikam kiyana mulāvak nam tiyenavā hitē.

붙잡을 수 없습니다. 이 20가지를 ‘내 것’이라고, ‘나’라고 여기고 있지만, 이것은 자연의 이치에 속한 한 부분일 뿐, dhātu의 이치일 뿐, dhātu일 뿐입니다. 여기에 임자를 둘 수 없습니다. 임자 노릇을 할 수 없는데도, 임자라고 우기는 헷갈림이 마음에 있습니다.

magē kes, magē lom, magē niyaputu, magē dat, magē sam, magē mas, magē nahara, magē æṭa, magē æṭa midura mē ādī vaśayen aragena innavā dr̥ṣṭiya hitā innavā misak kavadātayā magē vennē næha. ēvaya dharmatāvayak tiyenavā. vipariṇāmayaṭa pat velā vænasē vænasiya kiyana tatvayen lōka dharmatāvayama venas velā yannē. bāhira lōkē yam paṭhavi dhātuvak ætda abhyantara vannāū kayē paṭhavi dhātuvak ætda mē dekama ekayi. mē dekaṭama ayitikāraya næha.

내 머리털, 내 몸털, 내 손발톱, 내 이, 내 살갗, 내 살, 내 힘줄, 내 뼈, 내 골수 하는 식으로 견해를 붙잡고 있습니다. 그렇게 여기고 있을 뿐 결코 내 것이 되지 않습니다. 그것들에는 그것들의 이치가 있습니다. 바뀌어 가고 무너지고 또 무너지며 세상의 이치대로 달라져 갑니다. 바깥 세상에 있는 paṭhavī dhātu와 안의 몸에 있는 paṭhavī dhātu, 이 둘은 같습니다. 이 둘 모두에 임자가 없습니다.

ahimi himika mā kiyanna ōna misak. himikan ladava nǣ mē dhātuvaṭa. paṭhavi dhātuvaṭa himikan ldava lōkē nǣ. lōkaya ayiti karaganna hadunavā hambuva inna. bulāvaṭa pat velā mærilā yanavā ekak kāṭavat hambavelā

임자가 없다고 해야 마땅합니다. 이 dhātu에는 임자가 없습니다. paṭhavī dhātu의 임자는 세상에 없습니다. 세상을 제 것으로 만들려고 애쓰다가 헷갈림 속에 죽어 갑니다. 누구 하나 얻은 사람이 있습니까?

piṭaṁ semmahaṁ pubbō lōhitaṁ sēdō mēdō asū vasā kēlō senkā lasikā muttā 12k tiyenavā āpō dhātu koṭas. mēka drava koṭas misak mēvaṭa ayitikārayō nǣha. hitā innavā magē kiyalā. apē kiyalā hitā innavā. ēka situvillak misak mulā adahasak misak himikāraya nam ōvaṭa nǣ. ōvat drava koṭas mayu

‘Pittaṃ, semhaṃ, pubbo, lohitaṃ, sedo, medo, assu, vasā, kheḷo, siṅghāṇikā, lasikā, muttaṃ’ — āpo dhātu 부분이 12가지 있습니다. 이것은 물기 있는 부분일 뿐 임자가 없습니다. 내 것이라고, 우리 것이라고 여기고 있습니다. 그것은 생각일 뿐, 헷갈린 생각일 뿐, 그것들에 임자는 없습니다. 그것들도 물기 있는 부분일 뿐입니다.

koṭas kiyanavā uḍaṭa yana vāyuva pallehāṭa yana vāyuva særisaraṇa vāyuva mē ādi vaśayen ægē hæmatænama yana ēvā, hira vena ēvā, tada vena ēvā kaya kriyātmaka vena vāyuvaṭak tiyenavā. ēvā vāyuvama nisā. ōvaṭa himikamkārayō næhæ. hitā innavā magē hī magē kivvat mama kivvat ayiti karanna puḷuvan ēvā nemeyi. ēvā vāyu koṭas marīrayē

vāyo 부분들을 말하자면, 위로 오르는 바람, 아래로 내려가는 바람, 두루 도는 바람 등으로 몸 구석구석을 다니는 것, 막히는 것, 조이는 것, 몸을 움직이게 하는 바람이 있습니다. 그것들은 그저 바람일 뿐입니다. 그것들에 임자는 없습니다. 내 것이라 하고 나라고 해도 제 것으로 만들 수 있는 것이 아닙니다. 몸에 있는 바람 부분들입니다.

uṣṇa koṭasak tiyenavā. piṭat uṣṇa koṭasak tiyenavā. mē dekama uṣṇa koṭas misak oya dekama uṣṇa misak ayitikārayō nǣha. ayiti kiyanna bæhæ. himikan kivaṭa hamba vennē næ. himikan valaṭa kriyātmaka vennē næha. menna meban̆dunnā vū dhātu koṭas hatarak mēkē tiyenavā.

안에 뜨거운 부분이 있고 바깥에도 뜨거운 부분이 있습니다. 둘 다 뜨거운 부분일 뿐, 뜨거움일 뿐 임자가 없습니다. 내 것이라 할 수 없습니다. 임자라고 우겨도 얻어지지 않습니다. 임자 뜻대로 움직이지 않습니다. 여기에는 이런 dhātu 부분 네 가지가 있습니다.

menna mē dhātu koṭas valin hædicca ēvā tuḷin lōka satyaya āśvāda hoyenavā. ōvā upakaraṇa karagena dhātu koṭas hædunin hataren hæduna śarīraya aragena mēvā tuḷin aragena ivelā hitam rūpa kāma saddha kāma gandha kāma rasa kāma poṭṭhabba kāma kiyanā vū kāma pahak hoyanavā. kāma pahaṭa ādhāra karagena. menna mē hadāgannā vū kāma pahaṭa ādhārakayak karagannavā. menna mēkē tiyenavā āśvādaya.

이 dhātu 부분들로 만들어진 것들을 통해 세상 중생은 assāda를 찾습니다. 그것들을 도구로 삼아, 네 dhātu로 만들어진 몸을 가지고, 그것들을 통해 rūpa의 kāma, sadda의 kāma, gandha의 kāma, rasa의 kāma, phoṭṭhabba의 kāma라는 다섯 kāma를 찾습니다. 다섯 kāma의 받침으로 삼습니다. 이렇게 만든 몸을 다섯 kāma의 받침으로 삼습니다. 여기에 assāda가 있습니다.

oya kāma pahin gihillā oya kiyana dhātu hataren haṭagatta mē kayi keḷavarak næti asāna kālittvayaṭa muhuṇa denavā. śōka paridēva æti karanna hētu vennē.

그 다섯 kāma를 따라가다가, 네 dhātu로 생겨난 이 몸은 끝없는 불편함과 마주합니다. soka와 parideva를 일으키는 까닭이 됩니다.

haṭagannē mē kaya mokakda? mēka hariyaṭa hærava piricca geḍiyak oyā ēka haṭagannavā. paya hæṭi balanna kiyalā. rōgayak oyāgē hæmalīma adahanayen peḷanavā. dāhayen peḷanavā. menna mehema jātiyakak goḷa nagāgena tiyenavā dhātu satakaṭa geḍiyak vāgē rōgayak vāgē suvālayak vāgē mē vagē dāhayak gena denna. asārapyak goḍanægāgena tiyenavā. ēkaṭa mama kiya giya magē kiya giya rævaṭi rævaṭi innavā. menna mēkayi mēkē tiyena ādīnava.

생겨난 이 몸이란 무엇입니까? 마치 고름 찬 종기와 같습니다. 그 모습을 보십시오. 병처럼 화끈거림으로 괴롭힙니다. 열기로 괴롭힙니다. 이런 것이 dhātu들로 쌓여 있습니다. 종기 같고, 병 같고, 상처 같고, 이런 화끈거림을 가져다줍니다. 알맹이 없는 것을 쌓아 놓았습니다. 그것을 나라고 하고 내 것이라고 하며 속고 또 속으며 지냅니다. 이것이 여기에 있는 ādīnava입니다.

āśvādaya āśvādaya hæṭiyaṭayi ādīnavaya ādīnava hæṭiyaṭayi dakinavā. āśvāda mātraya passē gihillā mēvā ekatu karalā hadāgatta mē rōgaya mē geḍiya mē kuṇugoḍa mē jarāgoḍa menna mē vidiya hadāgena dækkaṭa passē mēka mana harayakda mēkamana āśvādayakda. dæn maṭa ōna ekama tiyennē mēken ivat venna.

assāda는 assāda대로, ādīnava는 ādīnava대로 봅니다. 한낱 달콤함을 따라가서 이것들을 모아 만든 이 병, 이 종기, 이 썩은 더미, 이 더러운 더미 — 이렇게 만들었다는 것을 본 뒤에, 이것이 무슨 알맹이이며 무슨 달콤함이겠습니까? 이제 나에게 필요한 것은 오직 이것에서 떨어져 나가는 것뿐입니다.

mē dhātu hataren hadāgatta mē kuṇugoḍa aragena tavat padama kuṇugoḍaval magē kiyalā magē kivvē æsuru karanavā. ēvā tamayi bāhira lōkē tiyena sambandhatāvaya. ēvayan haṭagatta gav æsuru karalā ēvā magē kiyanavā. dēpoḷava kiyanavā. irakam magē kiyanavā. gētava magē kiyanavā. mē pudgalayō magē kiyanavā. mē magē bhāryā magē svāma puruṣayā magē putā, magē duva mav, magē piyā oya kǣli valin goḍanagāgattēṭa ayitivāsikam kiya lōka satyayā mulā ve

네 dhātu로 만든 이 썩은 더미를 가지고, 다른 썩은 더미들까지 내 것이라 하며 가까이합니다. 그것이 바깥 세상과의 얽힘입니다. 그것들로 생긴 것들을 가까이하며 내 것이라 합니다. 재산이라 하고, 땅을 내 것이라 하고, 집을 내 것이라 하고, 이 사람들을 내 것이라 합니다. 내 아내, 내 남편, 내 아들, 내 딸, 내 어머니, 내 아버지 — 그 조각들로 쌓아 올린 것에 임자라고 우기며 세상 중생은 헷갈립니다.

oya goḍaval matu velā nægilā viseillā yana ēvā misak. ayitikārayō næti ēvā ayitikārayō næti ēvaṭa ayitikārayō hædilā innavā. mulāven ayitivāsikam kiyanavā. menna mēkayi lōka svabhāvaya. ættayi.

그 더미들은 솟아올라 커졌다가 흩어져 가는 것일 뿐입니다. 임자 없는 것들, 임자 없는 것들에 임자가 생겨나 있습니다. 헷갈림으로 임자라고 우깁니다. 이것이 세상의 모습입니다. 참입니다.

onna ōka oya vidihaṭa dhātu manasikārayen dækkaṭa passē eyāṭa ōnæenavā mē dhātu hataren ven venna. menna mē dhātu hataren ven vuna dhātu. mē nisā haṭagattē mē tuvālaya ivarayi. mē geḍiya ivarayi. geḍiya eka tiyena sambandhaya ivarayi. mē særava geḍiya eka tiyena sambandhaya ivarayi. mē ōjas kalana kuṇayek tiyena sambandhaya ivarayi. mē ādī vaśayen dækalā mēkē ādīna va ādīna valin midenna nam mehi chandara rāgayak ætda mulā sahagatta adahasatin haṭagatta candara rāgaya duru karagannavā.

이것을 그렇게 dhātu manasikāra로 본 뒤에, 그는 이 네 dhātu에서 떨어져 나가고 싶어집니다. 이 네 dhātu에서 떨어져 나가면, 이것 때문에 생긴 이 상처가 끝납니다. 이 종기가 끝납니다. 종기와의 얽힘이 끝납니다. 이 고름 종기와의 얽힘이 끝납니다. 썩어 가는 것과의 얽힘이 끝납니다. 이렇게 보고 이것의 ādīnava에서 벗어나려면, 여기에 chandarāga가 있다면, 헷갈린 생각에서 생긴 chandarāga를 없앱니다.

āpō dhātuveṭa canda rāgayak goḍanagā kattage chandara rāgayak ætda duru karaganna. tējō dhātuvē, vāyō dhātuvē, paṭhavi dhātuvē chanda rāgayak ætda? ōka duru karagattahama dhātu hatarē nidahas velā. nævata dhātu hatara goḍa nægena yamak ættada haṭaganna hētu næha. candāgē iuroḷava menna mē mūla dharmaya dakinavā.

āpo dhātu에 chandarāga를 쌓아 놓았다면 그 chandarāga를 없앱니다. tejo dhātu, vāyo dhātu, paṭhavī dhātu에 chandarāga가 있습니까? 그것을 없애면 네 dhātu에서 벗어난 것입니다. 네 dhātu가 다시 쌓일 것이 있어도 생겨날 까닭이 없습니다. chandarāga를 없애면 이 뿌리 dharma를 봅니다.

dækkāṭa passē mokada vennē? ehenam meccara kal mulā balāporottuvakin lōkē væḍi bææn̆di bæn̆dī magē karanna hæduvā. dhātu hatarakin haṭagatta eka magē karanna hæduvā. koheda magē ēvā tiyennē? mēkē tiyena ṭikavat mama karanna bæyi nam. oya dhātuva hataranē haṭagatta anik goḍavala kohomada magē vennē? mulāvak nisā duk vin̆dina vehesak vin̆dina sōka paridēva duk domanas upāśayaṭa goduru vena pættaka dr̥ṣṭiyen allagena magē kiyalā ekak allagena mama duk vin̆dina. duka goḍanægennē otanē. ehenam mama oya mahā duka athæralā nidahas venavā. kohomada nidahas vennē?

본 뒤에 어떻게 됩니까? 이제껏 헷갈린 바람으로 세상에 묶이고 또 묶여 내 것으로 만들려고 했습니다. 네 dhātu로 생긴 것을 내 것으로 만들려고 했습니다. 내 것이 어디 있습니까? 여기 있는 이 조금도 나로 만들 수 없다면, 그 네 dhātu로 생긴 다른 더미들이 어떻게 내 것이 되겠습니까? 헷갈림 때문에 괴로움을 겪고 지침을 겪고 soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa의 먹이가 되는 쪽으로, 견해로 붙잡아 내 것이라고 하나를 붙잡고 내가 괴로움을 겪습니다. 괴로움은 바로 거기서 쌓입니다. 그러니 나는 그 큰 괴로움을 놓고 벗어나겠습니다. 어떻게 벗어납니까?

dravya vatu tiyena tænvala tiyeyi. magē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

kiyana dr̥ṣṭiyen allagattā canta rāgaya duru karaganna monavā allanna? magē kivvaṭa magē vennē nǣ. mama kivvaṭa mama venaṭa maṭa ōna hæṭiyaṭa kivvaṭa maṭa ōna hæṭiyaṭa hædena. ōvā kæmati sē pavatina ēvā nemeyi. asāra dharma haṭagattā nam ōvā koyi viriṇāmayaṭa pat velā yanavā. ēvā ēvaṭuma dharma sāla maṭa ōnē næti hadanna kivvaṭa ē uruma dharmatāvē lakṣaṇaya maṭa næti kaḷa hæē. næti vena dāka næti veyi kæḍena dākka hæbeyi vidirena dāka vin̆deyi. ōvat ekka hadāgatta mē amatara sambandhatāvaya nisā hadāgatta mulā duk væḍapiḷivena nidahas velā yanavā kiyalā hita nidahas karanavā.

‘내 것’이라는 견해로 붙잡았던 chandarāga를 없애면 무엇을 붙잡겠습니까? 내 것이라고 해도 내 것이 되지 않습니다. 나라고 해도 내가 되지 않고, 내 뜻대로 하라고 해도 내 뜻대로 되지 않습니다. 그것들은 바라는 대로 머무는 것이 아닙니다. 알맹이 없는 dharma가 생겨났다면 그것들은 어떻게든 바뀌어 갑니다. 그것들에는 그것들의 이치가 있으니, 내가 바라지 않는다고 해도 그 타고난 성질을 내가 없앨 수는 없습니다. 사라질 때는 사라지고 깨질 때는 깨지고 흩어질 때는 흩어집니다. 그것들과 함께 만든 이 덧붙은 얽힘 때문에 만들어진 헷갈린 괴로움의 흐름에서 벗어난다고 하며 마음을 풀어 줍니다.

menna metenṭa āpu kenāṭa īṭa passē dakinavā. dæn mama bāhira lōkayē inna væḍak næti ēvā okkoma athæralā magē kiyana goḍī dr̥ṣṭiya atralā. nidahas velā innavā. dæn maṭa allaganna balāporottuvaknē. ēken nidahas vunāṭa kamē mama kiyanakoṭa athæralā næhæ.

여기까지 온 사람은 그 뒤에 봅니다. 이제 나는 바깥 세상에 쓸데없는 것들을 다 놓고, ‘내 것’이라는 더미의 견해를 놓고 벗어나 있습니다. 이제 나에게는 붙잡을 바람이 없습니다. 그런데 거기서 벗어났어도 몸에서 ‘나’라고 하는 것은 놓지 못했습니다.

koyāṭa gihillā dæn okkoma atta nidahasē innavā kiyalā gē ætulē saniyen kāpura igena ilā in̆dalā nækittā. dæn katā karanna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ilā in̆dalā nækittā. dæn katā karanna kenek ennet næhæ magē kiyanna kenek ennet næhæ. ādaraya karanna kenek ennet næhæ. mokaṭu næhæ dæn okkoma nidahasa

이제 말 걸러 오는 사람도 없고, 내 사람이라 할 이도 오지 않고, 사랑해 줄 사람도 오지 않습니다. 아무것도 없으니 이제 모두 자유롭다고 여깁니다.

okkoma budi. budiya neva budi tiyena tænvala dæn taman hon̆da karā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

athæruvanda okō koheda attara? mē dāḍiya dānavannē. mē hira venavanē. mē tada venavanē.

놓았습니까? 어디를 놓았습니까? 땀이 흐르지 않습니까. 몸이 조이지 않습니까. 굳어지지 않습니까.

mē tattama gatakayak kumayi. mēhāṭa æmarennē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

mehāṭa ænnē paṭhavi dhātuva tiyena ādīnava. mē āpu dhātuvē ādīnavemi

이것이 paṭhavī dhātu에 있는 ādīnava이고, 이것은 āpo dhātu의 ādīnava입니다.

sihi sidavanavā, am̆balōnavā. drava gatiyenat balā semma māru kiyalā ehanam ē pætten enavā. tema hira velā kiyanavā. mē vāyō dhātuva

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

enavā. tema hira velā kiyanavā. mē vāyō dhātuva hira velā tiyennē. oya uṣṇa dhātuvak ekkalā sakas karalā tiyennē. menna mē āpō dhātuvayi paṭhavi dhātuvayi vāyōmē tējō dhātuvayi dekaṭa kira vecca pimbicca vāyō dhātuva ætula teranavā. vāya dhātuva terapannē. mē ādhāraya aragena

축축하게 막혔다고들 합니다. 이 vāyo dhātu가 갇혀 있는 것입니다. 뜨거운 dhātu와 함께 짜여 있습니다. āpo dhātu와 paṭhavī dhātu, 그리고 tejo dhātu 사이에 끼여 부풀어 오른 vāyo dhātu가 안에서 밀어냅니다. vāyo dhātu가 밀어내는 것입니다. 이 받침을 삼아서.

ehenam mē ādhāraya notibuṇānam onna væḍada āpō dhātuvayi paṭhavi dhātuvayi dekē tējō dhātuven opanam velā tējō dhātuven æḍagassalā yamkisi davvastuvak bavaṭa pat karalā oya ætulē sīl hadalā siddhā ætulē mē vāyuvayō puravala savara panavalaṭa tamayi mē kækkuru mē hiravīma tadavīma okkoma nnē eham dæn mēken mama kohomada miṭennē na. onna avasthāva enavatanē.

그러면 이 받침이 없었다면 무슨 일이 있겠습니까. āpo dhātu와 paṭhavī dhātu 둘이 tejo dhātu로 단련되고 tejo dhātu로 굳어져 어떤 물체가 되고, 그 안을 막아 그 속에 바람을 채워 넣었기에, 이 쑤심, 이 조임, 이 굳음이 모두 오는 것입니다. 그러면 이제 나는 이것에서 어떻게 벗어납니까? 바로 그때가 옵니다.

etandi dakinavā eka deyak. æyi paṭhavidhātayē dænīmē ennē maṭa mē kayē tiyena bara gatiya dænennē æyi? mama paṭhavi dhātuva āvarjanaya karanavā. paṭhavi dhātuva sparśa karanavā. paṭhavi dhātuva ætu yamkisi tada svabhāvayak ætda ē svabhāvayē duka dāhiya maṭa dænennē. ē sparśaya notibuṇa nam ē paṭhavi dhātuva nisā haṭaganna vēdanāva nǣha.

거기서 한 가지를 봅니다. 왜 paṭhavī dhātu의 느낌이 오는가, 왜 이 몸의 무거움이 느껴지는가? 내가 paṭhavī dhātu에 마음을 기울이기(āvajjana) 때문입니다. paṭhavī dhātu에 닿기 때문입니다. paṭhavī dhātu 안에 어떤 단단한 성질이 있다면 그 성질의 괴로운 화끈거림이 나에게 느껴지는 것입니다. 그 닿음이 없다면 paṭhavī dhātu 때문에 생기는 vedanā는 없습니다.

æyi mē praśnaya tējō dhātuva sparśa karanavā. tējō dhātuva āvarjanaya karanavā. etakoṭa saśnē dænennē ēkayi, saśnē dāha dæennē ēkayi.

왜 이런 문제가 있습니까? tejo dhātu에 닿고 tejo dhātu에 마음을 기울입니다. 그래서 뜨거움이 느껴지는 것이고, 뜨거운 화끈거림이 느껴지는 것입니다.

paṭhavi dhātuvayi, āpō dhātuvayi, tējō dhātuvayi, āvarjanaya nokaḷa nam aramuṇu nokaḷa nam ēvaya sparśayen haṭaganna yam vēdanāvak ædda ē vēdanāva maṭa dæennē næ. ē sparśa karanavā ēvā hon̆dayi kiyalā gattahama atharinna bæhæ. āvarataya nokara inna bæha. ēvā hon̆da vennē kohomada?

paṭhavī dhātu, āpo dhātu, tejo dhātu에 마음을 기울이지 않았다면, 대상으로 삼지 않았다면, 그것들의 닿음으로 생기는 vedanā가 있어도 그 vedanā는 나에게 느껴지지 않습니다. 닿으면서 그것들이 좋다고 받아들이면 놓을 수 없습니다. 마음을 기울이지 않을 수 없습니다. 그것들이 어떻게 좋겠습니까?

paṭhavi dhātuva asārayi. āpō dhātuvak asārayi. tējō dhātuvak asārayi. mēn kavadāvak sænasumak dennē nǣha kiyalā tērum gattaṭa passē mēken midena kramayak kalpanā karanavā. menna mē videna kramaya kalpanā karalā aramuṇu karannā vū dhātu tuna aramuṇu karannē næha. ehenam mama aramuṇu karanavā vāyōyō dhātuva vitarak.

paṭhavī dhātu는 알맹이가 없습니다. āpo dhātu도 알맹이가 없습니다. tejo dhātu도 알맹이가 없습니다. 이것들은 결코 편안함을 주지 않는다고 깨친 뒤에, 이것에서 벗어나는 방법을 궁리합니다. 이렇게 벗어나는 방법을 궁리하여, 대상으로 삼던 세 dhātu를 대상으로 삼지 않습니다. 그러면 나는 vāyo dhātu만 대상으로 삼겠다고 합니다.

mama vāyō dhātuvaṭa pat vunānam mē kiyana dhātu hataren paṭhavi dhātuven, tēja dhātuven, āpō dhātuven haṭaganna dāhayen mama nidahas vuṇā. ēkaṭa ganna upakramaya mokakda? mama vāyō sihi karanavā. koheda vāyō siha karanna ballagē tiyennē? æyi mē nāyayen unṭayi pallehaṭayi yannē koccara halada?

내가 vāyo dhātu에 이르렀다면, 이 네 dhātu 가운데 paṭhavī dhātu, tejo dhātu, āpo dhātu에서 생기는 화끈거림에서 벗어났습니다. 그러기 위한 방편은 무엇입니까? 나는 vāyo를 떠올립니다. vāyo를 떠올릴 것이 어디 있습니까? 이 코로 위로 아래로 오가는 바람이 얼마나 많습니까?

oya tiyenaṭa karanna aramuṇē anna gatta aramuṇa vāyō aramuṇa aragena in̆dan aramuṇē hiṭa pihiṭagena innakoṭa vāyō kasina nægilā hulaṁ podak bavaṭa pat venavā. śarīrayē tamanṭa dænennē huḷak vunā vagē. dæn dakinavā paṭhavi dhātuvē tivicca dāhaya metana næha. āpō dhātuvē tējō dhātuvē nǣ. vāyō dhātuvē nidahasa nemeyi tiyennē.

그것을 대상으로 삼아, vāyo라는 대상을 붙들고 그 대상에 자리 잡고 있으면 vāyo kasiṇa가 일어나 한 줌 바람이 됩니다. 몸이 바람이 된 것처럼 느껴집니다. 이제 봅니다. paṭhavī dhātu에 있던 화끈거림이 여기에는 없습니다. āpo dhātu와 tejo dhātu의 것도 없습니다. vāyo dhātu의 자유로움이 거기에 있지 않습니까.

onna otanṭa pat vunāma eka nidahasak dakinavā. mokakda? dhātu hataren goḍanægennā vū kaya koccara dānada ē dhātu hataren goḍanægennā vū kaya nidahas vunahama vāyō dhātuvala idalā giyāhama koccara nidahasda

거기에 이르면 하나의 자유로움을 봅니다. 무엇입니까? 네 dhātu로 쌓인 몸이 얼마나 화끈거렸는지, 그 네 dhātu로 쌓인 몸에서 벗어나 vāyo dhātu에 머물렀을 때 얼마나 자유로운지를 봅니다.

menna mē athærīmen duka athærīmen duk velā sparśa kirīma athærīmē labannā vū suvaya dænenakoṭa menna mē nirāmisa suvaya nisā viśāla prītiyak æti venavā. prīti manāsa kāyō passavada kāya sæhællu kaḷā passavada kāyō sukan dici sukhaya æti kaḷā. sukhinō samādhiya samādhiyaṭa pættā. onna prathama dhyānaṭa papuva

이 놓음, 괴로움을 놓음, 괴롭게 닿던 것을 놓음으로 얻는 편안함이 느껴질 때, 이 nirāmisa 편안함 때문에 큰 pīti가 생깁니다. ‘Pītimanassa kāyo passambhati’, 몸이 가벼워졌습니다. ‘Passaddhakāyo sukhaṃ vedeti’, sukha가 생겼습니다. ‘Sukhino cittaṃ samādhiyati’, samādhi에 들었습니다. 첫째 jhāna에 이르렀습니다.

menna metenṭa enakoṭa eyāṭa dakinna paṭan gannavā mē citta prahādaya nisā. sitakka savitāra vaśayen yamkisi deenaka aramuṇaka hi tiyalā ēka vicāra karamin hiṭiyē. ara paṭhavi dhātuvayi, tējō dhātuvayi, āpō dhātuvayi dæn itā karacāra karannē næha. ēken ahak vuṇā. ē atrīmē labannā vū nidahas prītiyayi sukhayayi dekaṭa hita tiyalā ēkāven yutta venna tænaṭa āvā.

여기에 이르면 그는 이 마음의 맑음 때문에 보기 시작합니다. vitakka와 vicāra로 어떤 대상에 마음을 두고 그것을 살피고 있었습니다. 이제는 그 paṭhavī dhātu, tejo dhātu, āpo dhātu를 살피지 않습니다. 거기서 떠났습니다. 그 놓음으로 얻은 자유로운 pīti와 sukha 둘에 마음을 두어 한곳에 모인 자리에 왔습니다.

aramuṇakanda gatta mokakda nidahas vecca vāyō dhātuva nisā. sitakka savicāra prīti sukha ēkakggatā kiyana metanṭa enakoṭa menna mē nidahas prītiyen sukhayen ēkaṭa anukūla gatiruva haṭaganna. anna ē gatiruva dænennē kohomada? vāyimaya kayak saha prabōdhamat mulā.

무엇을 대상으로 삼았습니까? 벗어난 vāyo dhātu 덕분입니다. vitakka, vicāra, pīti, sukha, ekaggatā에 이르면 이 자유로운 pīti와 sukha로 그에 맞는 성질이 생깁니다. 그 성질은 어떻게 느껴집니까? 바람으로 된 몸과 생기가 도는 얼굴입니다.

kaya vāyuven hædilā. hitalā bæluvat vāyuvak vena kayaknē. mūla prabōdhayi. mokada prītiya mūlin pennum karanavā. sukhaya kayaṭa dæenavā. mona kayaṭa dækennē? anna ara manōmaya kāyikatvaya vaslē kāyikatvayen ikma giyā manasa

몸이 바람으로 되었습니다. 생각해 보아도 바람이 된 몸입니다. 얼굴은 생기가 돕니다. pīti가 얼굴에 드러나기 때문입니다. sukha는 몸에 느껴집니다. 어느 몸에 느껴집니까? 살덩이 몸을 넘어선, 마음으로 된 몸입니다. 마음이 살덩이 몸을 넘어갔습니다.

anna ē velāvēdī mokada karannē vaslē kaya aranna loyana manōmaya kāyakatvaya aranna kiyana vāyumaya kayaṭa bahinavā. onna otani væssahama satama dhyānayē suvayak ætda ē suvayen yuttayi.

그때 무엇을 합니까? 살덩이 몸을 떠나 마음으로 된 몸, 곧 바람으로 된 몸으로 들어갑니다. 거기에 들어가면 첫째 jhāna의 편안함이 있다면 그 편안함을 갖춥니다.

dæn metanin ehāṭa gattaṭa passē ara pumbavanna hakulanna hari. husma uḍaṭa ganna pallehaṭa anna hari tibicce. kōsaya ivarayi. ē kōṣaya hædilā tibunē mokenda? paṭhavi dhātuvayi āpō dhātuvayi deken hædilā ghana bhavanayaka bæn̆dilā tējō dhātuva opanam velā tamayi ē kōsaya hadalā tiyennē. ōkē tiyena eka tamayi nāya atēn husma yanavā dævunē. dæn mosma yanavādenna?

이제 여기서 더 나아간 뒤에는, 부풀리고 오므리거나 숨을 위로 들이고 아래로 내보내던 것이 있었는데, 그 껍데기가 끝났습니다. 그 껍데기는 무엇으로 만들어졌습니까? paṭhavī dhātu와 āpo dhātu 둘로 만들어져 단단한 집으로 묶이고 tejo dhātu로 단련되어 그 껍데기가 만들어진 것입니다. 거기에 있는 것이 코로 숨이 드나드는 것이었습니다. 이제 숨이 드나듭니까?

paṭan gatta ārambhaya vāyuva paṭan gattā ikma giyā paḷin dæhænnaṭa enakoṭa pot vigraha karalā nǣhæ ōka atdækīma ekak oya vigrahaya.

시작은 바람에서 시작했고, 그것을 넘어 첫째 jhāna에 이르기까지 — 책에서는 이것을 풀이하지 않았습니다. 이 풀이는 겪어 본 것입니다.

menna metenṭa āvaṭa passē mokada vennē? mūṇa hon̆daṭa prabōdha venavā. citta prahādaya prabōdha vena mūṇa marak vipuṇā vagē dænenavā. vikuṇa malakaṭa prabōdhaya vāgē mōnē prabōdhaya væṭahenavā. ē vagēma kayaṭa suvē dæyenavā. niccala ēkāgratāvayen yuttayi. oya ṭika hon̆daṭa pēnavā.

여기에 온 뒤에는 어떻게 됩니까? 얼굴에 생기가 아주 돕니다. 마음이 맑아져 생기가 도는 얼굴이 꽃이 핀 것처럼 느껴집니다. 활짝 핀 꽃의 싱그러움처럼 얼굴의 생기가 드러납니다. 그와 함께 몸에 편안함이 느껴집니다. 흔들림 없이 한곳에 모여 있습니다. 이것들이 또렷이 보입니다.

ara vāyumē svabhāvaya sparśa karapu āvarjana karapu svabhāvaya ikma yanavā. mokada mūlayē prabōdha svabhāvaya muṇa nemeyi sparśa vennē? prabōdhaya. menna mē prabōdhaya sparśa venakoṭa prītiyayi sukhayayi ēkagratāvayak kiyana dhyāna ituru velā ara dhātu sparśaya natarelā yanavā. savitakka savicārat ek vitakka vicāra ikma gihillā prītiyayi, sukhayayi ēkagratāvaya kiyana dhyāna tunē pipiṭava deveni dæhæenavā.

그 바람의 성질, 닿고 마음을 기울이던 성질을 넘어갑니다. 왜냐하면 닿는 것은 얼굴이 아니라 얼굴의 생기, 그 생기이기 때문입니다. 이 생기에 닿을 때 pīti, sukha, ekaggatā라는 jhāna가 남고 dhātu에 닿던 것은 멈춥니다. vitakka와 vicāra를 넘어 pīti, sukha, ekaggatā라는 세 갈래 jhāna에 자리 잡아 둘째 jhāna가 됩니다.

menna metenṭa enakoṭa mūlahayē tibuṇa prītiya aramuṇu karapu nisā. ē prītiya kiyana pra pæhæta svabhāvaya vāyumaya svabhāvaya aramuṇu nokara aturu daham velā. muḷu śarīraya hæmatænama han̆dēliyen haṭagatta śarīrayak vagē tavāyaṭa pat venavā. muḷu śarīrayama hadeliyak vāgē. mūla æn̆gaya ata paya æn̆ga kanda okkoma hædilā tiyennē han̆deliyē. han̆dēliya svabhāvaya æti ālōkayaga. menna mē svabhāvayaṭa patvelā navatinavā.

여기에 이르면 얼굴에 있던 pīti를 대상으로 삼았기에, 그 pīti라는 밝은 성질만 남고 바람의 성질은 대상으로 삼지 않아 사라집니다. 온몸 구석구석이 달빛으로 생겨난 몸처럼 됩니다. 온몸이 달빛 같습니다. 얼굴, 팔다리, 몸통 모두가 달빛으로 되어 있습니다. 달빛의 성질을 지닌 빛입니다. 이 상태에 이르러 머뭅니다.

ara vāyuma kayē svabhāvayaṭa hara ikmagiya viśāla samādhiya haṭagatta prītiyen sukhayen yutta vana ēkāgratāyen yuttana dhyānayē lakṣaṇaya ohoma væṭahenavā.

그 바람으로 된 몸의 성질을 넘어선 큰 samādhi, 생겨난 pīti와 sukha를 갖추고 ekaggatā를 갖춘 jhāna의 모습이 그렇게 드러납니다.

menna metenṭa væṭahanaṭa passē otana væṭahenavā. vāyumē kayak vaṭa karalā eḷiyen tiyenavā vagē mē væṭehennē. ara ālōka svabhāvaya ara vāyumē svabhāvaya ikmavā giya koccara śānta pritra svabhāvayakda kiyalā væṭilā adahasa venavā. menna mē adahasa enakoṭa væḍipura nidahas yana hiṭa pihiṭanavā. tænin gælavenavā. nidahas venavā. ara vāyumē svabhāvaya ē kāyika svabhāvaya mokut dænennē nætuva mēka tanikaṭa ālōka kayak bavaṭa pat venavā. ālōkayak mæddē ālōka kayak tiyenavā menna mē dāpuvahama kiyanavā sukha ēkaggatā sahita tunveni dæhæ. viśāla sænasumak.

여기가 드러난 뒤에는, 바람으로 된 몸을 빛이 바깥에서 둘러싸고 있는 것처럼 드러납니다. 그 빛의 성질이 바람의 성질을 넘어선, 얼마나 고요하고 빼어난 성질인가 하는 생각이 듭니다. 이 생각이 들면 더 자유롭게 자리 잡습니다. 거기서 풀려납니다. 벗어납니다. 그 바람의 성질, 그 몸의 성질은 아무것도 느껴지지 않고 이것이 오롯이 빛의 몸이 됩니다. 빛 가운데 빛의 몸이 있습니다. 여기에 이르면 sukha와 ekaggatā를 갖춘 셋째 jhāna라고 합니다. 큰 편안함입니다.

otenṭa āvaṭa passē dakinavā. enna enna samādhiya væḍakoṭa nuvaṇa mōranavā. atapaya an̆ga pasa okkoma ālōka kayakaṭin haṭagattā vagē pēnavā. dænenavā. etanadi dakinavā mēvā nikan haṭagatta ēvā nemeyi. mē hitēma ākr̥tiyak. mohotak mohotak pāsā goḍanægena ākr̥tiyak. ēvāyi mē pēnna tiyennē atapaya. æn̆ga kan̆da pēnna tiyennē mē indriyan pēnna tiyennē goḍanagena ākr̥tiyak nisā. mokaṭada goḍanagannē?

거기에 온 뒤에 봅니다. samādhi가 자랄수록 슬기가 익어 갑니다. 팔다리와 온몸이 빛의 몸으로 생겨난 것처럼 보이고 느껴집니다. 거기서 봅니다. 이것들은 그냥 생겨난 것이 아닙니다. 마음이 빚은 꼴입니다. 순간순간 쌓이는 꼴입니다. 보이는 팔다리, 보이는 몸통, 보이는 감각 기관들이 바로 쌓이는 꼴이기 때문에 보이는 것입니다. 무엇 때문에 쌓습니까?

paṁcakāmayan passē ham̆bā yanna goḍanagapu ārambhaka avasthāvaka hæṭi nēda vova goḍanagā gattē manasen dhanī bhavanaya karagena paṁcakāma āśvāda vin̆dinna harayak næti væḍa karana ehenam maṭa væḍak nǣ mē indriyan vala menna mē adahasa enavā. kāmaya san̆dahā goḍannapu indriyangē balāporottuvak ællā giya gāvama ata payat nǣhæ æn̆ga kadak nǣha mokuṭina ekama ālōkayak venavā. ekama an̆ga pasan̆gayak vannē næti ālōka kan̆dak venavā.

다섯 kāma를 쫓아가려고 쌓아 올린 첫 단계의 모습이 아닙니까. 마음으로 단단한 집을 지어 다섯 kāma의 달콤함을 누리려는, 알맹이 없는 짓입니다. 그러면 나에게는 이 감각 기관들이 쓸모없다 — 이 생각이 옵니다. kāma를 위해 쌓은 감각 기관에 대한 바람을 놓자마자 팔다리도 없고 몸통도 없고 아무것도 없이 오직 하나의 빛이 됩니다. 몸의 마디 하나 없는 빛 덩이가 됩니다.

iḍagena innavada hiṭagena innavā kiyalā ehema iriyavvak nǣha. ahasak mæddē tiyena ālōka hadakvā vagē tamangē dænennē. onna otanṭa āṭa pavasanikara niccarayi. onna ōka āṭa pavasa kiyana upēkṣā ekaken yutta prabhāsara citta svabhāvaya æti catuttayānantā hita prabhāsara vuṇā.

누워 있는지 서 있는지 하는 몸가짐도 없습니다. 하늘 한가운데 있는 빛 덩이 같다고 자신에게 느껴집니다. 거기서 완전히 흔들림이 없습니다. 이것이 upekkhā와 ekaggatā를 갖추고 pabhassara 마음의 성질을 지닌 넷째 jhāna입니다. 마음이 빛나게 되었습니다.

hitaṭa anuva haṭagatta gata kiyannē ālōkayak vitarayi. menna mē ālōkayak tiyennē koheda? kivvahama barak kisima deyak næhæ. sthānaya sambandha næhæ. issellā hiṭiyā matakaya kāmarayaka hari hiṭapu tænaka dæn balahama ālōkayak mæddē ālōkayak vitarayi. menna mē atdækīma āpavā kiyanavā caturatdhyānayaṭa āvā. dæn oya hariya husma ganna eyā ekakvat næha. husma kannē mokenda?

마음을 따라 생긴 몸이라는 것은 빛일 뿐입니다. 이 빛은 어디에 있느냐 하면, 무게도 아무것도 없습니다. 자리와 이어져 있지 않습니다. 앞서는 방이나 머물던 자리에 있었다는 기억이 있었는데, 지금 보면 빛 가운데 빛만 있을 뿐입니다. 이 겪음에 이른 것을 넷째 jhāna에 왔다고 합니다. 이제 여기에는 숨 쉬는 것이 하나도 없습니다. 무엇으로 숨을 쉽니까?

otanṭa yanakoṭa kaya ikmalā ivarayi. paḷaveni dhyānaṭa enakoṭama kaya ikmalā ivarayi. maslē kayē sambandhiyē saṁgnāvak nǣ dæn. husma gannavada nædda kiyana eka ehema sambandhayakut otana nǣhæ dæn ennē næhæ. ē aramuṇa ikma vægihin tiyennē. menna mēka ihana caturat dhyānayaṭa āpuma tanikara niccalayi. śarīra praśnayakvat bāhira sparśayakvat sparśana vastuvakvat kisima deyak otana næha. onna otenṭa enavā.

거기로 갈 때 몸은 이미 넘어섰습니다. 첫째 jhāna에 이를 때 벌써 몸을 넘어섰습니다. 이제 살덩이 몸과 이어진 saññā가 없습니다. 숨을 쉬는지 안 쉬는지 하는 얽힘도 이제 거기에는 없고 오지도 않습니다. 그 대상을 넘어간 것입니다. 넷째 jhāna에 이르면 오롯이 흔들림이 없습니다. 몸의 문제도, 바깥의 닿음도, 닿을 것도 거기에는 아무것도 없습니다. 거기에 이릅니다.

hæbæyi otanṭayipuvahama kalpanā karanna itāma sūs denna yamkisi dharma karuṇak hitaṭa aragena lōkaya kiyannē asāratvayak nēda kiyalā dakinakoṭa dæn mehema upamāvakin dakinna ōnē.

하지만 거기에 이르면 아주 섬세하게 궁리하여, 어떤 dharma의 요점을 마음에 들이고 세상이란 알맹이 없음이 아닌가 하고 볼 때, 이런 비유로 보아야 합니다.

maḍa valaka jarāvalaka apiṭa siddha venavā kuṇu adinna æda ædā innavā. itin ōkaṭa monavā hari apiriyāvaṭa kavā hari kamak næhæ bulat ik kaha hari kamak næ otana æda innakoṭa apiṭa ōken goḍaṭa ævidilā api nāgena āyet hæmadādumak ehema ædaganam baḍavala kiṭṭuvaṭa yanavā.

진흙 구덩이, 더러운 구덩이에서 우리가 쓰레기를 끌어내야 한다고 합시다. 끌고 또 끌며 있습니다. 싫든 어떻든, 구장 잎을 씹든 어떻든 거기서 끌고 있다가, 거기서 뭍으로 올라와 몸을 씻고 다시 그 진흙 구덩이 가까이로 갑니다.

dæn ē velāvēdī apiṭa vaḍavalaṭa bahīmat baḍavalayē svabhāvayak kiyannē dæn mokada hitennē? ara mavalayē bæhæralā inna velā ætivacca malavalayē svabhāvayaganna dænicca ākārayayi. nārā pirisidu velā hitā maḍavallakaṭa gihillā ē dihā balanakoṭa dæn maḍavala kiyannē dænena ākārayayi venasak nædda. menna mē loku venasak pēnavā.

이제 그때 진흙 구덩이에 들어가는 것, 진흙 구덩이의 성질이 어떻게 생각됩니까? 그 진흙 구덩이에 들어가 있을 때 느꼈던 그 구덩이의 모습과, 씻고 깨끗해져 진흙 구덩이에 가서 그것을 바라볼 때 느껴지는 진흙 구덩이의 모습이 다르지 않습니까? 여기서 큰 차이가 보입니다.

menna mē vagē āśvādayangen vaṭa kara hisama mē satara mahā bhūtayangen haṭagatta śarīraya askalā priyamanāpayan pavatvamin vaṭinā deyak velā hitā hiṭapu ē kuṇugolē hæṭi. anna apa ahak velā innalā kalpanā karanakoṭa hadī assenna pēnavā. mona taram kuṇugolakda? satara dhātuvangen goḍagāgatta kaya kiyannē mona taram asāra deyakda mona taram dukgini dunna deyakda asāniyaṭa pat karapu deyakda kiyalā u otendi dakinavā. dækkāṭa passē hita vidi yanavā. nævata vārayak yamadu kayak sama sambandhayen ivara venavā.

이처럼 달콤함들로 둘러싸인, 네 mahābhūta로 생겨난 몸을 아끼고 마음에 들어 하며 값진 것이라 여겼던 그 썩은 더미의 모습 — 거기서 떨어져 나와 궁리할 때 또렷이 보입니다. 얼마나 썩은 더미인가, 네 dhātu로 쌓은 몸이란 얼마나 알맹이 없는 것인가, 얼마나 괴로움의 불을 준 것이며 얼마나 불편하게 만든 것인가를 거기서 봅니다. 본 뒤에 마음이 풀려 나갑니다. 다시는 몸과의 얽힘이 끝납니다.

menna meteṭa væḍinunot ehema mokada vennē? anāgāmī phalayaṭa pat venavā nævata vārayak kayaṭa enna balāporottu ivarayi. nævatat kayak haṭaganna hitu vena maslā ē kayak haṭaganna dhātu hataren haṭagatta kayak nirmāṇaya karaganna balāporottu vatunin ivarayi.

여기까지 닦으면 어떻게 됩니까? anāgāmī phala에 이릅니다. 다시 몸으로 올 바람이 끝납니다. 다시 몸이 생겨나기를 바라는, 그 살덩이 몸이 생겨나기를, 네 dhātu로 생긴 몸을 만들기를 바라는 것이 이제 끝납니다.

ālōka svabhāvaya pavatinakoṭa ōkaṭa kiyanavā anāgāmī phala cittayē svabhāvaya væḍennē ohomayi. mulin dharmaya dækalānē asārayi kiyalā dækapu nisā etan ikma yanakoṭama ikmavapu hariya pūrṇa vaśayen dakinavā asārayi kiyalā. nævatatvaya sāratvayayi kiyalā enna hētu næhæ. væṭahicca avabōdhaya satyāva avabōdha nisā ēka gilihanna hētu næti. sa nævata vārayak koccara kaya tuḷa hiṭiyā. ara isipiṭa upādānaya nætuva kaya tuḷa pihiṭanavā ara manasa kayen nidahas velā. menna mē nisā kavadāvat kaya hā bæn̆dīmaṭa hētu næha. mokada kaya pūrṇa ādīnavayak dækalā athærilā ivarayi.

빛의 성질이 이어질 때, 그것을 anāgāmī phala 마음의 성질이라고 합니다. 그렇게 자랍니다. 처음에 dharma를 보고 알맹이 없다고 보았기에, 거기를 넘어설 때 넘어선 부분을 온전히 알맹이 없다고 봅니다. 다시 알맹이가 있다고 돌아갈 까닭이 없습니다. 드러난 깨달음은 참을 깨달은 것이기에 미끄러질 까닭이 없습니다. 다시 몸 안에 얼마나 머물든, 붙잡음 없이 몸 안에 자리 잡습니다. 그 마음은 몸에서 벗어났습니다. 그러므로 결코 몸에 묶일 까닭이 없습니다. 몸의 온전한 ādīnava를 보고 놓아 버렸기 때문입니다.

mēkaṭa rapamāvak kiyanavā harakāgē haṁkaḍē gahalā. nævata vārayak tibuṇā vāgē perevvot ara pera hiṭapukapu harakagē svabhāvaya eyida kiyalā ahanavā. piṭin penumaṭa ē harakā vāgēma pēnna tiyenavā. harakāgē muḷu saṁkaḍayama gahalā āpahu nævata poravapuvahama paḷu nokara haṁkeḍiya galavala nævata vārayak harakāgena kayaṭa perevvānam. harakā ehemama pēnavā. hæbæyi harakē basayi saṁkalē atē sambandhatāvaya kohomada? perena sambandhatāvaya nam āya tiyennē nǣ. menna mē vagē kaya hā bædunu hita oya vagē nidahas velā giyahama harakāya haṁkanaya gælavvā īṭa passē nævata kerevvā vāgē vagē tamayi ara dhyānayen satāpatala āpahu āpuvahama kaya hā sambandha manasa hiṭinnē.

여기에 비유를 듭니다. 소의 가죽을 벗겨 놓고, 다시 예전처럼 덮어씌우면 예전의 그 소의 모습이 돌아오겠느냐고 묻습니다. 겉으로 보기에는 그 소와 똑같아 보입니다. 소의 가죽을 통째로 벗겨 찢지 않고 다시 소의 몸에 덮어씌우면 소는 그대로 보입니다. 하지만 소의 살과 가죽 사이의 얽힘은 어떻습니까? 붙어 있던 얽힘은 다시는 없습니다. 이처럼 몸에 묶였던 마음이 그렇게 벗어나 버리면, 소의 가죽을 벗겼다가 다시 덮어씌운 것처럼, jhāna에서 samāpatti를 마치고 돌아왔을 때 몸과 이어진 마음이 머무는 모습이 그렇습니다.

kayayi manasayi ataraka tiyena sambandhatāvaya nævata gæla sambandha novena vidihaṭa duras velā namut eka hā samāna laṁ velā pihillā tiyennē. upādānayen midilā. menna meteṭa enakoṭa kāmarāgayaṭa hētu vecca kāyika svabhāvayak ætda ēhā sambandha næti manasak ekkalā ē kayē ara manasa kriyātmaka venavā īḷan̆gaṭa

몸과 마음 사이의 얽힘이 다시 붙지 않도록 멀어졌지만, 하나처럼 가까이 붙어 있습니다. upādāna에서 벗어나서. 여기에 이르면 kāmarāga의 까닭이 되었던 몸의 성질이 있다면, 그것과 이어지지 않은 마음으로 그 몸에서 마음이 움직입니다. 그다음,

menna metandāgena anāgāmī phalayaṭa āpa kenāgē manasikatva oyin ehāṭa yanna puḷuvan kramayak tiyenavā. ē ālōkayen ganna harayak nǣha kiyalā. onnanam etanama atu daham karaganna puḷuvan etanema ivara karenna eken nidahas venna puḷuvan.

여기까지 와서 anāgāmī phala에 이른 이의 마음가짐에서 더 나아갈 수 있는 방법이 있습니다. 그 빛에서 건질 알맹이가 없다고 보면, 그 자리에서 사라지게 할 수 있고, 거기서 끝내고 그것에서 벗어날 수 있습니다.

ēka koccara śānta praṇīta kiyalā hituvanavā. ē śānta praṇītatvaya etanin ikma giyānam. nævata vārayak etana sambandha ivarayi. rūpa rāga sambandhayak ivarayi. ebu deena manasa sambandha kirīmat ivara karagattā rūpa sambandhayat ivara karalā arihatyaṭa pat venna ōnanam puḷuvan etanin. cētō vunatiya væḍīmē hækiyāva tava tiyenavānam. arūpa samādhi hataraṭa yanna puḷuvan.

그것이 얼마나 고요하고 빼어난지 여깁니다. 그 고요하고 빼어남을 거기서 넘어섰다면, 다시는 거기와의 얽힘이 끝납니다. rūparāga와의 얽힘이 끝납니다. 그런 데에 마음을 잇는 것도 끝내고 rūpa와의 얽힘도 끝내어, 원한다면 거기서 arahatta에 이를 수 있습니다. cetovimutti를 더 닦을 힘이 있다면 네 가지 arūpa samādhi로 갈 수 있습니다.

arūpa samādhi hataraṭa yanna nam otedi aramuṇu venavā ākāśaya dhyāna ākāśaya mahā ākāśayak mædda eḷikadak tiyenavā vagē mē caturasayaṭa væṭahilā tiyenakoṭa ē mahā ākāśaya manasin menehi karanakoṭa manasaṭa gōcara venna paṭan gannavā uḍa yaṭavaṭa hæmatænama tanikaṭa sīmā næti ākāśayak. kisima dravya vastuvak næti manasaṭa gōcara venna dhyāna ākāśaya gōcara venna paṭan gannavā.

네 가지 arūpa samādhi로 가려면 거기서 대상이 되는 것은 허공(ākāsa)입니다. 넷째 jhāna에서 큰 허공 한가운데 빛 덩이가 있는 것처럼 드러나 있을 때, 그 큰 허공을 마음으로 마음에 두면, 위아래 사방 어디나 끝없는 허공이 마음에 와닿기 시작합니다. 아무 물체도 없는 허공이 마음에 와닿기 시작합니다.

menna mē velāvēdī væṭahenavā. mē mahā nidahas ākāśayak nædda mē ālōkayen guli velā innē. mēka manasē væḍaknē. manasē hirakgak mē tiyennē. menna mē manasē hira nisā mokada velā tiyennē? utsāhayakin vīryakin dhātu ekatu karalā ālōka dhātuva ekatu karalā mē hira karapu ekak mē kaya mē utsāhaya vīriya vehesak. āvartanaya nokara nisā, menehi nokarana nisā, novæṭahuṇā nisā. mohotak gānē karannā utsāhaya kivvēgē pratiphalayayi mē ālōkaya. ālōkam

이때 드러납니다. 이토록 큰 자유로운 허공이 있지 않은가, 그런데 이 빛 속에 웅크리고 있다. 이것은 마음이 하는 일이다. 이것은 마음의 감옥이다. 이 마음의 감옥 때문에 무엇이 되었는가? 애씀과 힘씀으로 dhātu를 모으고 빛의 dhātu를 모아 가두어 놓은 것, 이 몸, 이 애씀과 힘씀은 지침이다. 마음을 기울이지 않았기에, 마음에 두지 않았기에, 드러나지 않았던 것이다. 순간마다 하는 애씀의 열매가 이 빛이다.

mē utsāhaya vidiha natara koccara nidahas allagænīmē duka metana pēnavada? ē velāvēdī ōka viśēṣaṭa pēnavā. athæriyahama nidahas vena nidahas ākāśaya vāgē. adahasa enakoṭama nidahas ākāśayē śāntayi praṇitayi kiyalā væṭahenavā ara ālōkaya ikmage.

이 애씀을 멈추면 얼마나 자유로운가, 붙잡음의 괴로움이 여기 보이는가? 그때 그것이 유난히 보입니다. 놓으면 벗어나는 자유로운 허공처럼. 그 생각이 들자마자 자유로운 허공이 고요하고 빼어나다고 드러나며 그 빛을 넘어갑니다.

onna olalādī amutuven ākāśō kiyanna deyak næha. ākāśa saṁgnāvanṭa ædilā saṁgnāvē hita piṭapuvahama eḷigan̆da aturu velā ananta ākāśayak hæṭiyaṭa væṭahenavā taman. taman kiyalā tiyennē ananta ākāśaya vena mokut næ. hitalā bæluvat gav vastuvak næha. ālōka piḍak venama næ. uḍak yaṭak vaṭak hoyanna bæ. meccarakin uḍa meccarakin yaṭa kiyalā ven karanna bæhæ. ananta ākāśaya dækkahama kiyana ākāśa ananta āyatayanṭa patvuṇā. ēvat ākāśa anantaya kiyannē. onna arūpa deyak arūpa samāpattiya

거기서는 따로 허공이라 할 것이 없습니다. 허공의 saññā에 끌려 그 saññā에 마음이 자리 잡으면 빛 덩이가 사라지고 자신이 끝없는 허공으로 드러납니다. 자신이란 끝없는 허공일 뿐 다른 것은 없습니다. 생각해 보아도 물체가 없습니다. 따로 빛 덩이도 없습니다. 위도 아래도 둘레도 찾을 수 없습니다. 여기까지가 위, 여기까지가 아래라고 나눌 수 없습니다. 끝없는 허공을 보면 ākāsānañcāyatana에 이르렀다고 합니다. 그것이 끝없는 허공입니다. 이것이 arūpa, arūpa samāpatti입니다.

menna metenṭa giyahama dænenavā. hæmatenama samānava vihira giya mīduma ākārayak tamayi mē ananta ākāśaya hæṭiyaṭa væṭahennē. mēkedi dakinavā. mē mīdum ākārayaka tiyanna itā siyum vū anantava vidicca ākāśaya lōkayaṭa ayitiyi. eban̆du ākāśayaka bæn̆dunu viññāṇaya nisā tamayi mē vihidīma dænna pēnnē.

여기에 가면 느껴집니다. 어디나 고르게 퍼진 안개 같은 것이 이 끝없는 허공으로 드러납니다. 여기서 봅니다. 이 안개 같은, 아주 섬세하게 끝없이 퍼진 허공은 세상에 속한다. 그런 허공에 묶인 viññāṇa 때문에 이 퍼짐이 보이는 것이다.

mē viññāṇaya mēke nidahas karanna puḷuvan. ākāśayē badalā tiyena viññāṇaya. ākāśayē utsāhayen vīriyen badāgena innē. mē utsāhaya vīriya vehesak. atahærapuhāma koccara nidahas. menna mē adahasa oten tiyenavā. eyin mehā innē næha. menna mē adahasa enakoṭa mokada ennē? ananta viññāṇaya ananta ākāśayē nidahas venavā. nidahas vecca ekāma ākāśaya atarahan dænīma tiyenavā. dænīmaṭa gōcara vecca ākāśayakna. menna metanaṭa pat vunahama ananta viññāṇa api viññāṇaṁcāyatana deveni arūpa samahapatta

이 viññāṇa를 여기서 풀어 줄 수 있다. 허공에 묶여 있는 viññāṇa, 허공을 애씀과 힘씀으로 붙들고 있다. 이 애씀과 힘씀은 지침이다. 놓으면 얼마나 자유로운가 — 이 생각이 거기에 있습니다. 거기서 이쪽에 머물지 않습니다. 이 생각이 오면 어떻게 됩니까? 끝없는 viññāṇa가 끝없는 허공에서 벗어납니다. 벗어난 그것만이, 허공 사이의 앎이 있습니다. 앎에 와닿은 허공입니다. 여기에 이르면 끝없는 viññāṇa, viññāṇañcāyatana, 둘째 arūpa samāpatti입니다.

etendi dakinavā mē sænasumada mē duken nidahas tænada mē satyaya pragnāva matu karalā væḍi ævillā pennavā ōka ætta nemeyi. ōka utsāhayē vīryē mānasika pratiphalayak. hæn̆gīma valin dænenna paṭan gannavā. menna mē utsāha vīryē mānasika pratiphalaya nirantarayen vannā utsāhaya uḍa vīrya uḍayi mē pavatinnē.

거기서 봅니다. 이것이 편안함인가, 이것이 괴로움에서 벗어난 자리인가, 이것이 참인가? paññā가 올라와 드러내 보여 줍니다. 그것은 참이 아니다. 그것은 애씀과 힘씀이 낳은 마음의 열매다. 느낌으로 느껴지기 시작합니다. 이 애씀과 힘씀의 마음의 열매는 끊임없는 애씀과 힘씀 위에 머물러 있습니다.

hon̆da dæn hiṭiyaṭa āvarjanā nokarapu nisā mē vehesa væṭahunē næha. āvarjanā karalā balanakoṭa mē ādīnava pēnavā. menna mēka viññāṇaṁcāyatanaya ādīnavaya dækkāma dækkahama mokada vennē? menna mē utsāhaya vīraya yam tænaka nædda etana mē vehesen nidahas nidahasa karā yana gamana dakinakoṭa nivanayi dakinnē.

잘 지내고 있었지만 마음을 기울이지 않았기에 이 지침이 드러나지 않았습니다. 마음을 기울여 보니 이 ādīnava가 보입니다. 이렇게 viññāṇañcāyatana의 ādīnava를 보면 어떻게 됩니까? 이 애씀과 힘씀이 없는 곳이 있다면 거기에 이 지침에서의 벗어남이 있습니다. 벗어남을 향한 길을 볼 때 nibbāna를 보는 것입니다.

anna dakinavā mokada vennē? ananta ākāśayaṭa vihiṭavapu śaktiya natara venavā. kriyātmayak kiyana mānasikatvaya natara vena moki koyi mohotē vuṇāda dannē nǣha. mohotakin itāma kuḍāsa pat velā hitanna dænīm biṁduvak pavataṭamat venna. mun æṭa eyak taram pramāṇayak hari æṭayan taram pramāṇayaka æti dænīm mātrayak vitarayi. koheda tiyennē balapahama mimpiṭa mukut. anya kisivak nǣ kiyana ākiṁca añña anya kisivak næti samāpattiya ē havat ākiṁca aññāyatana samāpattiya. onna tunveni avupayaṭa giyā.

그렇게 보면 어떻게 됩니까? 끝없는 허공으로 퍼뜨려 두었던 힘이 멈춥니다. 움직이게 하던 마음가짐이 멈추는데, 어느 순간 그랬는지 알지 못합니다. 한순간에 아주 작아져서 앎의 한 점이 됩니다. 녹두알만 하거나 참깨알만 한 앎뿐입니다. 어디 있나 보면 다른 것은 아무것도 없습니다. ‘다른 아무것도 없다’는 ākiñcañña, 다른 아무것도 없는 samāpatti, 곧 ākiñcaññāyatana samāpatti입니다. 셋째 arūpa로 간 것입니다.

hon̆da tiyennē karala ææṭayak mun æṭayak pramāṇaya dænīm mātrayak tiyenavā koheda tiyennē ira hoyanna vena. ē poḍa pēnavā. eyin amata kima aramuṇak nǣha. anik hari hisnēda kiyalavat aramuṇu vennē næha. hissē hissaya kiyalā bælit aramuṇu vunot ehema aramuṇukut næ. dænīmaṭa tiyena poḍḍa vitarak.

남아 있는 것은 병아리콩만 하거나 녹두알만 한 앎뿐입니다. 그것이 어디 있는지 찾으려 해도 그 작은 것만 보입니다. 그 밖에는 아무 대상도 없습니다. 나머지가 비어 있다는 것조차 대상이 되지 않습니다. 비어 있음을 비어 있음으로 보아 대상이 된다면 모를까, 그런 대상도 없습니다. 앎을 위한 그 작은 것뿐입니다.

mēkada nidahasa tamangē idirē praśnayak eā. mēkada nivana? ē velinma praśnayaṭa uttarayak kiyanavā. oya nivana neveyi. oya saṁkatayak. mohotak gāna sakas karana ekak. dænīma pumbalā dænīma prasāraṇaya karalā dænīma tuḷa idīmē āsāva nisayi oya sīmā karapu oya adahasanaka pahaḷa vennē. menna mē adahasē utsāhaya viraya nirantarayen yuda vunavā. onna oya utsāhaya viriyan natara kaḷot anna tavat nidahas vuṇā. a tava nivanaṭa laṁ vuṇā. nivīm

이것이 벗어남인가, 하는 물음이 그 앞에 옵니다. 이것이 nibbāna인가? 그 자리에서 물음에 대답이 옵니다. 그것은 nibbāna가 아니다. 그것은 saṅkhata다. 순간마다 짜맞추는 것이다. 앎을 부풀리고 앎을 넓히며 앎 속에 머물고 싶은 바람 때문에 그 한정된 생각이 드러나는 것이다. 이 생각의 애씀과 힘씀이 끊임없이 이어진다. 그 애씀과 힘씀을 멈추면 더 벗어나는 것이고 nibbāna에 더 가까워지는 것이다. 식어 감이다.

mē adahasa enakoṭa mokaṭada navattannē? mokaṭada pumbagena innē? mokaṭada mē dænī pihiṭavāgena innē? æyi mē utsāhaya vītaya mē vihatænapuvahama koccara sænasa baddha sāntōṣaya enakoṭama etani midilā giyā. melanyanṭa ara puṁci pramāṇaya balāin æti puṁci velā puṁci velā yanavā. puṁci velā puṁci velā gihillā hitannā. abǣṭayak aran venavā. in̆dikaṭa turalat aran venavā. tavat kuḍā velā kuḍā velā kiyalā dænīm mātraya ivara venna enavā. ēlinma bayak enavā. mokakda dænīm mātraya ivaranot jīvitaya ivarayi.

이 생각이 오면 — 무엇 때문에 붙들고 있는가? 무엇 때문에 부풀리고 있는가? 무엇 때문에 이 앎을 세워 두고 있는가? 이 애씀과 힘씀을 내려놓으면 얼마나 편안한가 — 그 기쁨이 오자마자 거기서 벗어났습니다. 그러자 그 작은 크기가 점점 작아지고 또 작아집니다. 작아지고 또 작아져서 겨자씨만 해지고, 바늘 끝만 해지고, 더 작아지고 작아져 앎이 끝나려 합니다. 그때 두려움이 옵니다. 앎이 끝나면 삶이 끝난다는 두려움입니다.

maraṇa bayak venavā. āyi naipadavanavā. āya naipada velā pu karava mokada innē? āya nægilā enavā. ara mun æṭayak pramāṇayaṭa kaḍala væṭayak pramāṇayaṭa vihira venavā. hæbæyi navatvanna balāporottu vannē næha. āyi gevillā yā. āyu gevilā gihillā ara vidihaṭama kuḍā velā kuḍā velā gihillā antima mātrayaṭa jīvitava napada ōnē. dæn hon̆daṭa pæhædiliva pēnavā. dænīmayi hæn̆dinīmayi vitarayi metana mūlika dænīma hæn̆dinīma.

죽음의 두려움이 옵니다. 그래서 다시 일으킵니다. 다시 솟아오릅니다. 그 녹두알만 하던 것이 병아리콩만 하게 퍼집니다. 하지만 멈출 바람은 없습니다. 다시 닳아 갑니다. 다시 닳아 가서 그렇게 작아지고 작아져 마지막 크기에 이르면 삶을 다시 일으켜야 합니다. 이제 아주 또렷이 보입니다. 여기에는 느낌과 알아봄뿐입니다. 바탕이 되는 느낌과 알아봄입니다.

inna bava dænenavā. nætnam hita æti bava dænenavā. hita æti bava han̆durenavā. vēdanā, saṁgnā, manō saṁkhāra dakinnē onna otendi suddha manōsaṁkhāraya oya dækkē. ehenam dakinavā hita kiyannē goḍanægena deyak misak. hita kiyannē sadātanika vastuvak nemeyi. mohotak gānē goḍanægena nisā hitak goḍanægenavā. goḍanægi nætnam hita kiyalā deyak næha. ehenam mēka saṁkhatayā sakas karapu deyak. paṭicca samuppannayi, hētuphalayak.

있다는 것이 느껴집니다. 아니면 마음이 있다는 것이 느껴지고, 마음이 있다는 것을 알아봅니다. vedanā, saññā, mano saṅkhāra를 보는 것이 바로 거기입니다. 순수한 mano saṅkhāra를 그때 보았습니다. 그러면 봅니다. 마음이란 쌓이는 것일 뿐, 영원한 것이 아닙니다. 순간마다 쌓이기에 마음이 쌓입니다. 쌓이지 않으면 마음이라는 것은 없습니다. 그러면 이것은 saṅkhata, 짜맞춰진 것입니다. paṭicca samuppanna, 까닭과 열매입니다.

goḍannægu vena næha nam mēka nǣ. goḍanægalā balapuvahama ituru vecca harayak nǣha. gevilā giyā ituru karapu harayak nǣha. āya goḍanæguvā. āya gevilā giyā ituru vecca harayak nǣ. utsāhayak, vīriyayak, nirantarayen tiyenavā dukak otana vehesak tiyenavā. duka vihata naga nagā goḍanaganavā misak ituru karana harayak nǣha nēda kiyalā dænagattahama anna manō saṁkhāra asārayi kiyalā dakinavā. vēdanā saṁgnā asārayi. oyin ehāṭa mokakda jīvitaya kiyannē?

쌓이지 않으면 이것은 없습니다. 쌓고 나서 보면 남은 알맹이가 없습니다. 닳아 버리면 남겨 둔 알맹이가 없습니다. 다시 쌓았다가 다시 닳아 버리면 남은 알맹이가 없습니다. 애씀과 힘씀이 끊임없이 있으니 거기에는 괴로움과 지침이 있습니다. 괴로움을 일으키고 또 일으키며 쌓을 뿐 남기는 알맹이가 없지 않은가 하고 알게 되면, 그때 mano saṅkhāra가 알맹이 없다고 봅니다. vedanā와 saññā도 알맹이가 없습니다. 그 너머에 삶이란 무엇입니까?

jīvitaya kiyannē dukak goḍanaganavā. dukak keḷavara venavā. āyē dukak goḍanaganavā. ēkama gevilā yanavā. āyē dukak goḍanaganavā. ēkama gevilalā yanavā. utsāha vīrya nirantarayen kara karā mē duka vin̆da vin̆da innavā misak. tava mokakda sænasuma kiyannē? his deyak passē goḍaganagā duk vin̆dina eka. mokaṭada goḍannagannē? avasānayi. adahasa enakoṭama ṭak gālā gana illā giyā. hita ivaranna.

삶이란 괴로움을 쌓고, 그 괴로움이 끝나고, 다시 괴로움을 쌓고, 그것이 닳아 가고, 다시 괴로움을 쌓고, 그것이 닳아 가는 것입니다. 끊임없이 애쓰고 힘쓰며 이 괴로움을 겪고 또 겪고 있을 뿐, 편안함이란 또 무엇입니까? 빈 것을 따라 쌓고 또 쌓으며 괴로움을 겪는 것입니다. 무엇 때문에 쌓습니까? 이제 그만입니다. 그 생각이 오자마자 툭 하고 떨어져 나갔습니다. 마음이 끝났습니다.

saṁkhāra okkoma virōdhayi. dæn mona saṁkhārada ituru vunē? vitarka vicārak nǣhæ. āśvāsa pasvātak næha. vēdanā saṁgnāt næ. kāya saṁkhāra manō saṁkhāra kāya saṁkhārak tiyenavarayi vaca saṁkhārak venavarayi manō saṁkhārak tiyavarayi. saṁkhāra nirōdhayi sampūrṇa ehenam viññāṇa nirōdhayi. ō nāma rūpa nāma rūpa nirōdhayi. etana nāma rūpak ne. kō salātana etana salāyatanat. sparśa etana sparśak nē. vēdanā etana vēdanat nǣ. kō taṇhā ēt nǣ. kō upādāna allapu dēkut nǣ. kō bhava bhavat nirōdhayi. kō jāti jātayetnē. kō jarāmara jarāvaraṇaya jāti tiyennē.

saṅkhāra가 모두 멈추었습니다. 이제 어떤 saṅkhāra가 남았습니까? vitakka와 vicāra도 없습니다. assāsa와 passāsa도 없습니다. vedanā와 saññā도 없습니다. kāya saṅkhāra, vacī saṅkhāra, mano saṅkhāra — saṅkhāra nirodha가 온전합니다. 그러면 viññāṇa nirodha입니다. nāmarūpa는? nāmarūpa nirodha입니다. 거기에 nāmarūpa는 없습니다. saḷāyatana는? 거기에 saḷāyatana도 없습니다. phassa는? 거기에 phassa도 없습니다. vedanā는? 거기에 vedanā도 없습니다. taṇhā는? 그것도 없습니다. upādāna는? 붙잡은 것도 없습니다. bhava는? bhava도 nirodha입니다. jāti는? jāti도 없습니다. jarā와 maraṇa는? jāti가 어디 있다고 jarā와 maraṇa가 있겠습니까.

ǣ jāti næti, jarāvaraṇa næti, upatak næti, sr̥tiyak næti yam tatvayak ætda onna nivanaga kiyalā atdakinavā. menna nivana atdækalā āpahuvā āpunāma eyā tamayi satya vaśayen nivan avabōdha karapu kenek. atdækīmē nivana dækkenavā. navānupūra samāvatten nivana dakinnē ohomayi.

jāti가 없고, jarā와 maraṇa가 없고, 태어남이 없고, 사라짐이 없는 어떤 상태가 있다면, 그것이 nibbāna라고 몸소 겪습니다. 이렇게 nibbāna를 겪고 돌아온 그가 참으로 nibbāna를 깨달은 사람입니다. 겪음으로 nibbāna를 봅니다. navānupubba samāpatti로 nibbāna를 보는 것은 이렇습니다.

onna otanaṭa gihillā cētō vimuktiya midenna puḷuvan pragnā vimuktiya pūrṇa venna puḷuvan. ē ubatō vimuktayi. oya tamayi navānupūla samāpattiyaṭa yana kramaya ānāpāna satiya kiyana oya krama paṭan genavā. ada ārambha karanakoṭa giyā nisā oyin ehāṭa tava ānāpāna karanna husma sambandhayak næha. onna okayi yana kramaya.

거기에 가서 cetovimutti로 벗어날 수 있고 paññāvimutti가 가득 찰 수 있습니다. 그것이 ubhatovimutta입니다. 그것이 navānupubba samāpatti로 가는 방법입니다. ānāpānasati라는 방법으로 시작합니다. 처음 시작할 때 이미 거기를 지나갔으니, 그 너머에서는 ānāpāna를 하는 데 숨과의 얽힘이 없습니다. 이것이 가는 방법입니다.

onnam ē kramaya anugamanaya karalā oya atdækīma hētu vāsanā tiyanna labanna puḷuvan. oya dharmaya issellā mūla dharmaya tēruṇā nam vaḍāgena yanakoṭa oya kramayama tamanṭama atdækīmaṭa tiyennē.

원한다면 그 방법을 따라 까닭과 복이 있으면 그 겪음을 얻을 수 있습니다. 그 dharma, 먼저 뿌리 dharma를 깨쳤다면 닦아 나갈 때 바로 그 방법이 자기 자신의 겪음이 됩니다.

īṭa passē dakinavā. keḷavara vunāṭa passē āpahuda hitanna kenek nǣ. uḍa gahapu gala āpahu genna kenek nǣha. uḍa gahapu galaṭa uḍa gæhi yam śaktiyak dīlāda ē maṭṭamaṭa uḍa gihillā nævata āpahu vena eka siritā.

그 뒤에 봅니다. 끝난 뒤에 돌아오려고 생각하는 이는 없습니다. 위로 던진 돌을 다시 가져오는 이는 없습니다. 위로 던진 돌은 던질 때 준 힘만큼 위로 올라갔다가 다시 돌아오는 것이 이치입니다.

ē vagēma mē nirōdha samāpattiyaṭa giyā kiyannē palluvak dæn nirōdha vennē. athærīmaṭa noyalmaṭa midīmaṭa adahasak dunna nisā atharinna novælī midī giyā hæbæyi karma śaktiya kiyana ākarṣaṇaya tiyennē. upata genak dunna karma śaktiya ākarṣaṇaya tibacca nisā āpahu genak dæmmā jīvita mātrayaṭa. anna genak dāpu jīvita mātraya tamayi karma śaktiyen upaddavana karmaja manasa.

그와 같이 nirodha samāpatti에 들었다는 것은 이제 멈추는 것입니다. 놓고, 들러붙지 않고, 벗어나라는 생각을 주었기에 놓고 들러붙지 않고 벗어나 버렸지만, kamma의 힘이라는 끌어당김이 있습니다. 태어남을 가져다준 kamma의 힘의 끌어당김이 있었기에 다시 한낱 삶으로 끌려 왔습니다. 그 끌려 온 한낱 삶이 kamma의 힘으로 생겨나는 kammaja 마음입니다.

dæn āpahu dakinavā. āyet mē tita væṭunā. jīvana titak væṭunā. hæbæyi goḍanagena tita nemeyi ē. goḍanagana saṁkhāraya ivarayi. hæbæyi vipāka saṁkhāra vipāka vaśayen goḍa nægimakda anna vipāka vaśayen goḍapu eka oya gogona nægennē. anna ēka dakinavā. ēkē avasānaya mokakda? vipākaya pera baven genāpu vipākaya yamtāk kal ætda ēkē avasānaya etana. yaḷigollanāganna tiba picca saṁkhārayak ætda ēkē nirōdhayi. ehenam saṁkhāra nirōdha karalā inna nisā hētuva nirōdhayi pera hētuvē phalaya ara mātaya tamayi tiyennē.

이제 다시 봅니다. 다시 이 점이 찍혔습니다. 삶의 점이 찍혔습니다. 하지만 그것은 쌓아 올리는 점이 아닙니다. 쌓아 올리는 saṅkhāra는 끝났습니다. 하지만 vipāka saṅkhāra가 vipāka로서 쌓이는 것이 있다면, vipāka로 쌓인 그것이 솟아오르는 것입니다. 그것을 봅니다. 그것의 끝은 무엇입니까? vipāka, 앞선 생에서 가져온 vipāka가 있는 동안까지, 그 끝은 거기입니다. 다시 쌓아 올릴 saṅkhāra가 있다면 그것은 nirodha입니다. saṅkhāra를 멈추고 있으니 까닭이 멈추었고, 앞선 까닭의 열매인 그 한낱 것만 남아 있습니다.

āpahu nægī nægī ennē saṁkhāra nirōdha karalā pavatina mē śarīraya karma śaktiyen goḍannagapu eka mē āyāsayen giya gamanak sataraganna dakinna āyāsayen giyāṭa nirāyāsayen ē vipākaskandhaya tiyena ekan inna venavā. oya atdækīma labalā āpu hæṭiyaṭa apahu venavā. āṭa avaśya denna nivana dækalā apahu āpu kenāṭa tava kohe liyara bærilā tiyennē.

다시 솟아오르고 솟아오르는 것은, saṅkhāra를 멈추고 머무는 이 몸, kamma의 힘으로 쌓인 것입니다. 애써서 간 길이었지만, 애씀 없이 그 vipākakkhandha가 있는 동안은 머물러야 합니다. 그 겪음을 얻고 돌아온 대로 돌아옵니다. nibbāna를 보고 돌아온 이에게 더 무엇이 남아 있겠습니까?

upādānaya ivarayi. bhavaya ivarayi. jātiyaṭa hētuva ivarayi. mē antima vipāka kayavat vipāka kayakaṭa āya nævata kayak goḍanāganna hētuva nǣha. atdækīmen keḷavara kaḷā nam arihat

upādāna가 끝났습니다. bhava가 끝났습니다. jāti의 까닭이 끝났습니다. 이 마지막 vipāka 몸조차, vipāka 몸에서 다시 몸을 쌓아 올릴 까닭이 없습니다.

nǣha. atdækīmen keḷavara kaḷā nam arihat phalaya tavama karanna tiyeenē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

menna mē kramaya dækagena yanna puḷuvan oteṭa gihillā.

이 방법을 보며 거기까지 갈 수 있습니다.

mē ārya vinayē dakinna tiyena samāpatta mārgaya navānupūrṇa samāpattiya. [ugura kǣrīma] hæbæyi potala ēkat kramaya nǣha.

이 ariya vinaya에서 보아야 할 samāpatti의 길이 navānupubba samāpatti입니다. [헛기침] 하지만 책에는 그 방법도 없습니다.

husmak genana taram velāvak tuḷa tamayi oya mohotak ara manōsaṁkhāraya goḍanagalā gevillā yanna velāva. ēka koccara hari kerennē vidihaṭa husmak genaṭana vidihamayi. husma gatta āya goḍanæganavā. gevilalā yanavā. āyē husma pārak gattahayi goḍanæganavā. ēt goḍanagi śaktiya gevillā yanavā āyi særa āyē goḍanaganavā. ōka tamayi karannē nēva saṁgnā nāsaṁ nēva saṁgnā nāsaṁ kivva naōkayi.

숨 한 번 쉬는 동안이 바로 그 순간, 그 mano saṅkhāra를 쌓았다가 닳아 없어지는 동안입니다. 그것이 어떻게 이루어지느냐 하면 숨을 쉬는 것과 꼭 같습니다. 숨을 쉬면 다시 쌓이고 닳아 갑니다. 다시 숨을 한 번 쉬면 쌓입니다. 그래도 쌓은 힘이 닳아 가면 다시 한 번 쌓습니다. 그것이 하는 일입니다. nevasaññānāsañña라고 한 것이 그것입니다.

ōkē avasānaya mokada karannē? goḍanagak nætuva navatta kuma givilā giyā gevilā giyāmayi āhārayak nǣhæ mē goḍanægana kiyā dænagattahama atahærīmayi novælīma midīmayi sænasīma kiyalā adahasa enakoṭama anna sunta animitta appanītakina tunin ekak mul velā nivana aramuṇu karalā hitam nirōdha venavā.

그것의 끝에 무엇을 합니까? 쌓지 않고 멈추어 닳아 가고, 닳아 가면 이 쌓음에 먹이가 없다는 것을 알게 되어, 놓음과 들러붙지 않음과 벗어남이 편안함이라는 생각이 오자마자, suññata, animitta, appaṇihita 셋 가운데 하나가 앞장서서 nibbāna를 대상으로 삼아 마음이 멈춥니다.

hæbæyi nirōdha kuvē ara dunna adahasē maṭṭamaṭa vitarayi. mulin puḷuvan kamak næhæ. nirōdha samāpattiya oya nirōdha sparśaya vitarayi karannē. niva samāpattiyaṭa yanna nam ehāṭa praguṇa karalā adhiṣṭhāna karalā metek vēlā mama næ mæra varak mē adahasa nirmāṇaya novē adhiṣṭhānayak velā adhiṣṭhānaya karapu gaman ē kālē tuḷa kiyā giyāmayi ē kāla ivaraṇakan āyē ennē. śaktiya praguṇa vecca taramaṭa tamayi himat velā innē. itin mē navānupūrava samāpati kramaya bāhira lōkē ekakvat allavā næhæ. divasa diva kana allat næhæ. bāhira lōkē vena vædaset næhæ. tamangē væḍiya karagattā.

하지만 멈추는 것은 준 생각의 수준만큼입니다. 처음에는 nirodha samāpatti가 되지 못합니다. nirodha에 닿는 것만 합니다. nirodha samāpatti로 가려면 거기서 더 익히고, 마음을 굳게 먹어 ‘이만큼 동안 나는 일어나지 않겠다’ 하고 — 이 생각이 그때그때 지어지는 것이 아니라 adhiṭṭhāna가 되어, 마음을 굳게 먹자마자 그 동안 들어가 있다가 그 동안이 끝나야 다시 나옵니다. 힘을 익힌 만큼 머물러 있습니다. 이 navānupubba samāpatti의 방법은 바깥 세상의 어떤 것도 붙잡지 않습니다. 하늘눈도 하늘귀도 붙잡지 않습니다. 바깥 세상의 다른 일에도 빠지지 않습니다. 자기 일을 해냈습니다.

menna mē issellā tamangē væḍē karagena inna ōnē bāhira okkoṭama vahinna. etakan kavadāvat mē pēḍayanna divæs valaṭayi gnātin ævidin katā karapu aya deviyō katā karapu ayayi mēvaṭa bahinnē nætuva eka ekana śakti viśēṣa kiyalā uddāma velā ēvaṭa bahinnē nætuva tamangē væḍē avasānakan dakinakan karaganna ōnē. avasāna atdækīma læbuṭa

바깥의 모든 것에 빠지기 전에 먼저 자기 일을 해내야 합니다. 그때까지는 결코 하늘눈이니, 죽은 친척이 와서 말을 걸었다는 이들이니, 신들이 말을 걸었다는 이들이니 하는 것에 빠지지 말고, 갖가지 특별한 힘이라며 들뜨지 말고, 끝을 볼 때까지 자기 일을 해내야 합니다.

passē paratya rahitayi anungē ādhārayak ōnē næha. lōkayē svabhāvaya manō saṁkhārayangē svabhāvaya sampūrṇa dækalā ivarayi. dukkhaya dækalā ivarayi. duka samudaya dækalā ivarayi. duka nirōdhaya dækalā ivarayi pratyaksa karalā ivarayi. n māgaya vaḍalā ivarayi. oyin passē onnam puḷuvan lōkānukampāven divaæsa diva kana parasit dækīma ādīna lōkaṭa ehapatak karanna puḷuvan nam ēvā pahaḷa karaganna ēvā īṭa passē karagatta. ēvā passē væḍak. ēvā kara gattahaṭa ælīmak nǣha ēvaṭayi. anya pudgalayek ēvā karanna giyot ara magat næhæ. ē magat næhævan venavā.

마지막 겪음을 얻은 뒤에는 남에게 기대지 않습니다. 남의 도움이 필요 없습니다. 세상의 모습, mano saṅkhāra의 모습을 온전히 보았습니다. dukkha를 보았고, dukkha samudaya를 보았고, dukkha nirodha를 보아 몸소 겪었고, magga를 닦기를 마쳤습니다. 그 뒤에 원한다면 세상을 가엾이 여겨 하늘눈, 하늘귀, 남의 마음 보기 같은 것으로 세상에 이로움을 줄 수 있다면 그때 그것들을 일으키면 됩니다. 그것은 나중 일입니다. 그것들을 해도 거기에 들러붙음이 없습니다. 다른 사람이 그것들부터 하려 들면 이 길도 놓치고 저 길도 놓치게 됩니다.

itin divya lōkēnṭa gihillā aliyan ættaṭat væṭiyā vagē venavā. ē værē atæralā venehekaṭa væs. ē kiyannē mārgaya yanakoṭa

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

venehekaṭa væs. ē kiyannē mārgaya yanakoṭa kavadāvat vena ēvā āpu phalayaṭa vena ēvaṭa bahinnak hon̆da næha. tamangē væḍē karagena yanna ōnē.

곧 길을 갈 때는 결코 다른 것들, 따라오는 열매나 다른 것들에 빠지는 것이 좋지 않습니다. 자기 일을 해 나가야 합니다.

ada davasē tiyena praśna valaṭa avasyarayi. dæn mehema araganna dæn api dækkā eka deyak. mohanada keṭi keṭi karmasthānayak dennam mokada mama karmasthānaya vaḷana eka nemeyi tiyennē tama taman valāganna ēkayi. avaśya vennē tamanṭa avaśya kiyana arthaya dænaganna ekayi.

오늘 들어온 질문들에는 이 정도면 충분합니다. 이제 이렇게 받아들이십시오. 이제 우리는 한 가지를 보았습니다. 짧은 kammaṭṭhāna 하나를 드리겠습니다. 제가 kammaṭṭhāna를 닦아 주는 것이 아니라 저마다 닦는 것이기 때문입니다. 필요한 것은 자기에게 필요한 뜻을 아는 것입니다.

dæn mēkedi api dænagattā miccara velā kivva dēval vala mokakda ekada? mē lōkaya kiyannē mokakda? kāma lōka rūpa lōka arūpa lōka kiyana okkoma otana kiyavu. oya lōka okkoma anāthayi.

이제 여기서 우리는 이제까지 말한 것들 가운데 무엇을 알았습니까? 이 세상이란 무엇입니까? kāma 세상, rūpa 세상, arūpa 세상이라는 모든 것을 거기서 말했습니다. 그 세상들은 모두 anātha, 의지할 데가 없습니다.

ōkē arthayak nǣ. harayak nǣ. ōvā anāta ōya bæn̆dīmak æṭa nam mēken midenna ōna apiṭa avaśya pratiphalaya mokakda lōka anātayi nobæn̆dīma vetvā

그것에는 뜻이 없고 알맹이가 없습니다. 그것들은 anātha입니다. 거기에 묶임이 있다면 우리는 그것에서 벗어나야 합니다. 우리에게 필요한 열매는 무엇입니까? ‘세상은 의지할 데 없다, 묶이지 않게 되기를.’

na karramatma

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

lōka anātayi nobæn̆dīma vetvā.

‘세상은 의지할 데 없다, 묶이지 않게 되기를.’

mē bæn̆dīmē nikmīmaṭayi nibbāna kiyannē. nibbāna nātayi nibbāna veccayi. lōka anāthayi nobæn̆dīma vetvā nibbāna nātayi nibbāna vetvā. lōka anāthayi nobæn̆dīma vetvā nibbāna nātayi nibbāna vetvā.

이 묶임에서 빠져나감을 nibbāna라고 합니다. ‘nibbāna는 의지처(nātha)다, nibbāna가 되기를.’ ‘세상은 의지할 데 없다, 묶이지 않게 되기를. nibbāna는 의지처다, nibbāna가 되기를. 세상은 의지할 데 없다, 묶이지 않게 되기를. nibbāna는 의지처다, nibbāna가 되기를.’

dæn āśvāsayayi pasvāsayayi dekama otana tiyenavā. mokakda pasvāsa karannē mokakda lōka anātayi nobæn̆dīma vetvā. onna passēpe onna pānasē nibbāna nātayi nibbāna ve onna āśavāsaya bæn̆dīmen nikmīmak ætda ēkayi nāta ēkayi ōnē. anna āśvāsa nivana āśvāsa kaḷā lōkē pasvāsa kaḷā. onna ānāpāna

이제 들이쉼과 내쉼 둘 다 거기에 있습니다. 무엇을 내쉽니까? ‘세상은 의지할 데 없다, 묶이지 않게 되기를’ — 이것이 내쉼, pāna입니다. ‘nibbāna는 의지처다, nibbāna가 되기를’ — 이것이 들이쉼입니다. 묶임에서 빠져나감이 있다면 그것이 의지처이고 그것이 필요한 것입니다. nibbāna를 들이쉬고 세상을 내쉬었습니다. 이것이 ānāpāna입니다.

oya ānāpāna bhāvanā karagena yanakoṭa mārgaya væḍiyi. husma nemeyi. ēka vyāyā vaśayen ara api kivva vidihaṭa prayōjana gannavā. ara dāhē ada velā væḍi velā enakoṭa dāhē bira karanna susumbolin ēka ehema karana gaman oya karmasthānaya vaḍanavā. lōka anāthayi nobæn̆dīma vetvā nibbāna nātayi nibbāna vivā dæn ōka arthaya vigraha karalā tiyena nisā ōka kiyāgena yanakoṭa væṭahenavā.

그 ānāpāna 수행을 해 나가면 길이 자랍니다. 숨이 아닙니다. 숨은 우리가 말한 대로 몸 운동처럼 쓸모 있게 씁니다. 화끈거림이 늘어날 때 그것을 식히려고 한숨을 내쉬며, 그렇게 하는 가운데 그 kammaṭṭhāna를 닦습니다. ‘세상은 의지할 데 없다, 묶이지 않게 되기를. nibbāna는 의지처다, nibbāna가 되기를.’ 이제 그 뜻을 풀어 드렸으니 그것을 되뇌며 나아가면 드러납니다.

mokakda lōka anāthayi kiyannē. koheda sāratvayak. asāratvayen yutta anātayattu vena mokakda nibbānak bæn̆dīmen nikmīmak ædda? ēka tamayi nivana. ē tamayi kavuda hari sænasu jāti nætti jarāvaraṇa nættē etakoṭa oya adahasa tiyāgena tērum ara lōka anāthayi nobæn̆dīma vetvā nibbāna nātayi nibbāna vetvā lōka anāthayi nobæn̆dīma vetvā nibbāna nātayi nibbānetvā vaḍanavā. vaḍanna balanna pragnā mōra mōra asāra lōkē væṭeyi atharinna vælīmadīyi okko

‘세상은 의지할 데 없다’는 것이 무엇입니까? 어디에 알맹이가 있습니까. 알맹이 없음으로 가득한, 의지할 데 없는 것입니다. nibbāna란 무엇입니까? 묶임에서 빠져나감이 있다면 그것이 nibbāna입니다. 그것이 참된 편안함이고, jāti가 없고 jarā와 maraṇa가 없는 것입니다. 그 뜻을 품고 깨치며 ‘세상은 의지할 데 없다, 묶이지 않게 되기를. nibbāna는 의지처다, nibbāna가 되기를. 세상은 의지할 데 없다, 묶이지 않게 되기를. nibbāna는 의지처다, nibbāna가 되기를’ 하고 닦습니다. 닦아 보십시오. paññā가 익고 또 익어 알맹이 없는 세상이 드러나고, 놓음과 들러붙지 않음과 벗어남이 모두 드러날 것입니다.

oya ṭiya karagattahama mama karmasthāna āya tarkavāda karannavat eka ekkenā pottollō gæla denāda balanna ōvaṭa giyot ehema paṭuvāganna taman pratiphala labāganna pratiphala tiyena mārgaya tamanṭama dæhæ væṭeyi nidahas venavā væṭeheyi phalalābhittayaṭa ena hæṭi tēre itin mē anit mē praśna okkoma tibenā dæn oyaṭa uttara hambavelā ivarayi. oya ṭika karagattot siyalu praśnaya nidahas taman væḍi karagatta hæki nivan danna

이것을 해내면 kammaṭṭhāna는 됩니다. 다시 따지고 다투거나, 이 사람 저 사람 책에서 무엇을 말하는지 보러 다니지 마십시오. 그런 데로 가면 얽혀 버립니다. 스스로 열매를 얻으려 하면, 열매가 있는 길이 자기 자신에게 드러나고, 벗어남이 드러나고, 열매에 이르는 모습을 깨치게 됩니다. 그러니 여기 있는 다른 질문들은 이제 모두 대답을 얻은 것입니다. 이것을 해내면 모든 질문에서 벗어나, 스스로 닦아 이룰 수 있는 nibbāna를 알게 될 것입니다.

번역 고르기