듣고 간직하고 dharma를 행하라
සුනාථ ධාරේථ චරාථ ධම්මේ
hon̆da api daham sākacchā ārambha karamu. praśna kīpayak læbilā tiyenavā. api ekin eka artha avabōdha karaganna balāporottu vemu.
좋습니다, dharma 이야기를 시작합시다. 질문이 몇 가지 들어왔습니다. 하나씩 그 뜻을 알아보도록 합시다.
[ugura kǣrīma] sunātha dhārayaṭa śarāta dhammaya kiyana mē vigrahaya kirīma gæna kiyanavā. mē kasara tiyenavā.
[헛기침] ‘suṇātha dhāretha caratha dhamme’라는 이 풀이에 대해 묻고 있습니다. 이런 물음이 있습니다.
ē vagē hon̆daṭa ahaganna śravaṇaya karanna darāganna īṭa anuva hæsirenna kiyana ara sēmē kiyannē.
곧 잘 귀 기울여 듣고, 마음에 간직하고, 그에 따라 행하라는 그 말입니다.
namut mema sunātha dāgayaṭa jarāta dhammayē yanna ekak samakama ekak siduvana bavada hæma kāgayak pāsāma siduvana dē tuḷa ættē ēma bavada pasuva kalpanā kirīmaṭa deyak nomæti bavada pahadā denamen illami. ē kiyannē balāt innē śravaṇaya
‘그런데 이 suṇātha dhāretha caratha dhamme에서 이것들이 하나씩 동시에 일어나는지, 매 순간마다 일어나는 일 속에 있는 것이 바로 그것인지, 그래서 나중에 생각할 것은 없는지 풀어 주시기를 청합니다.’
illami. ē kiyannē balāt innē śravaṇaya karanakoṭa śravaṇaya karapu ekama darā gannavā. ē mohotē mēka hæsirenavā. [ugura kǣrīma] etakoṭa ē ara pasuva karanna deyak tiyenavada kiyana ekayi mē ahannē.
말하자면, 들을 때 들은 그것을 바로 간직하고 그 순간 그것을 행한다면, [헛기침] 그러면 나중에 해야 할 것이 있느냐는 것이 이 물음입니다.
śravaṇaya karana velāvema śravaṇaya karapu eka darāgannavā. ē mohotēma ēka hæsirenavā. oya kriyāvaliya tunama śravaṇaya karana velāvama siddha venavā kiyana eka hari. ehema ehekut tiyenavā.
듣는 바로 그때 들은 것을 간직하고, 그 순간 그것을 행한다 — 이 세 과정이 듣는 바로 그때 일어난다는 것은 맞습니다. 그런 경우도 있습니다.
api mulin labāgannavā atdækīmak. dæn āsēvitāya bhāvitāya bahulīkr̥tāvaya æsuru karanna bhāvitā karanna bohōkoṭa æsuru karanna
우리는 먼저 경험을 얻습니다. 그리고 āsevitā, bhāvitā, bahulīkatā — 가까이하고, 닦고, 거듭 많이 가까이하라는 것입니다.
dæn mēkedī puṁci upamāvak budupiyāṇan vahansēma dēśanā karana upamāva tuḷin mēka tērum ganna ōnē.
여기서 Buddha께서 몸소 설하신 작은 비유를 통해 이것을 알아야 합니다.
darala kala dekak aragena ē kālē ada gini peṭiyayi gini kūrayi tibunæhæ. layiṭat tibuṇē næha. ginigatta upakramayak tibuṇā.
나무 두 토막을 가지고 — 그 시절에는 오늘날 같은 성냥갑도 성냥개비도 없었습니다. 전깃불도 없었습니다. 불을 얻는 요령이 있었습니다.
vēricca ḷan̆galī dekak aragena mē lī deka oya puḷun væni dēval bohoma siyum soḍu væni dēval dālā yaṭaṭa līyaka līyak tiyalā mēka vēgayen atullanavā.
마른 나무 두 개를 가져다, 솜 같은 것, 아주 고운 부스러기 같은 것을 밑에 깔고, 나무 위에 나무를 올려 빠르게 문지릅니다.
mē atullagena atullagena yanakoṭa mēka gini gannavā. koyi viliyē hada pārak ætulaṭa gini ganna næha. depārak ætulaṭa ginigannē næhæ. tun pārak ætulaṭa hatara pārak ætulaṭa ginigannē næhæ. mēka nona avasthāvaka hat velā hat velā gini poḷi venakan atulnna ōnē. bohoma mahansi væḍak ē kālin gatta.
그렇게 문지르고 문질러 가면 불이 붙습니다. 어떤 경우에도 한 번 만에 불이 붙지는 않습니다. 두 번 만에도 붙지 않습니다. 세 번, 네 번 만에도 붙지 않습니다. 쉬지 않고 달아오르고 달아올라 불꽃이 일 때까지 문질러야 합니다. 그 시절에는 아주 고된 일이었습니다.
menna mehema rattelā satta velā sat velā kiyalā mohotaka koyima tæna satvīma væḍigaṭa gini gannavā dī dekama vēvilā tiyena nisā.
이렇게 달아오르고 달아오르다가 어느 순간 열이 높아지면 불이 붙습니다. 두 나무가 다 말라 있기 때문입니다.
gini gattahama gini rassecca gini aragena væṭenavā. ara yaṭin dāsa vecca saraṇaælla valaṭa ētiyaṭa tiyen gindara aragannavā.
불이 붙으면 달아오른 불씨가 떨어집니다. 밑에 깔아 둔 마른 부스러기에 떨어지고, 거기서 불을 얻습니다.
bohomāruven gini pattu kara gattē ada gi gini peṭṭiya ginigura gahalā ganna kramayak ē kālē tibunē næha. oya kramaya
아주 힘들게 불을 피웠습니다. 오늘처럼 성냥을 그어 불을 얻는 방법이 그때는 없었습니다. 바로 그 방법입니다.
dæn kenekuṭa mēka kiyā denavā. hon̆daṭa mēka ahaganna mē kramaya hon̆daṭa tērum ganna aragena hæsirenna dæn ara siyatana velāvē oya kāraṇā tunotana siddha vuṇā.
이제 누군가에게 이것을 가르쳐 줍니다. ‘이것을 잘 들어라. 이 방법을 잘 알아듣고 행하라.’ 그 듣는 때에 이 세 가지가 일어났습니다.
vēvicca taralī dekak næhæ lilī kǣli dekak ganna aragena nivara mē hon̆daṭa ahagena mē kramaya tērum ganna īṭa passē mē līyaṭa eka līyak yaṭin tiyāgena padavin hira karalā tiyāgena etan tava soḍu kǣli porun vāgē dēval gini gattahama ēyan giniṭak āguhama gini pattuven jāsī dēval dālā ara riya uḍin ēyangē rīyen rasvelā atullanna
‘마른 나무 두 개 — 아니, 나무 조각 두 개를 가져다, 이것을 잘 듣고 정확히 이 방법을 알아라. 그다음 나무 하나를 밑에 두고 발로 눌러 고정한 뒤, 거기에 부스러기 조각이나 솜 같은 것, 불씨가 떨어지면 불이 붙을 만한 것들을 두고, 그 위에서 나무로 달아오르도록 문질러라.’
mē kramaya hon̆daṭa darāgena dæn itin oya kramaya karagena yanna kiyalā kramayak kiyā denavā. dæn gini ganna kramaya.
‘이 방법을 잘 간직해서 이제 이 방법대로 해 나가라’ — 이렇게 방법을 가르쳐 줍니다. 불을 얻는 방법을요.
dæn oya kiyā dīlā avasānayen gini hamba vuṇāda api śravaṇaya kaḷā. śravaṇaya taraha gattā. dæn itin apiṭa īṭa anuvā hæsirenna kivvā.
그런데 이렇게 가르쳐 준 끝에 불을 얻었습니까? 우리는 들었습니다. 들은 것을 간직했습니다. 이제 그에 따라 행하라고 했습니다.
apiṭa kiyanakoṭama lī kǣllaku aragena væḍēṭat vecca kenā nam ā la tiyenavada? okkoma tiyenavada ānam mehema tiyāgannakō dati oudiya gānna paṭan gannaka dæka hæsirennakō.
말해 주는 바로 그때, 나무 조각을 들고 일할 채비가 된 사람이라면 — ‘아, 다 있습니까? 다 있으면 이렇게 놓고 지금 바로 문지르기 시작해서 행해 보십시오.’
etakoṭa mehema ratvaya atdækīma læbeyi. satvayana gāgena gāgena kina hamba venna kiyalā ævela kivvā. ē baḍu ṭika eyā ḷan̆ga evela tibuṇam ē mohotēma eyāṭa væḍi ārambha karanna puḷuvan.
그러면 이렇게 달아오르는 경험을 얻을 것입니다. 열이 나도록 문지르고 문질러 불을 얻으라고 했습니다. 그 재료들이 그 사람 곁에 갖춰져 있었다면 바로 그 순간 일을 시작할 수 있습니다.
hæbæyi savārayak atul venakoṭa nam mē gini vatuunē. ara kiyalā ivara vena savārayak atullaganna puḷuvan.
하지만 한 차례 문지른다고 불이 나지는 않습니다. 말을 마치는 사이에 한 차례쯤 문지를 수는 있겠지요.
ara lījaka pārak atulanṭa ē kiyapu avasānamaka hō kramaya kiyā dīlā menna mehema karanna kiyalā kiyā dena velāvē kramaya ahagattā mēka tamayi kramaya kiyalā dænagattā dæn mama kriyātmaka venna kiyalā dænaganna kriyātmaka vīma paṭan gattā. ahana velāvē ahagena darāgena paṭan gattā.
나무를 한 번 문지르게 하거나, 말을 마칠 즈음 방법을 가르치며 ‘이렇게 하라’고 하는 그때, 방법을 듣고 ‘이것이 방법이구나’ 하고 알았습니다. 이제 내가 실행하겠다고 알고 실행을 시작했습니다. 듣는 때에 듣고 간직하고 시작했습니다.
hæbæyi priya pārak hō dahas pārak atura vanakoṭa nam ē gini ennē. ē paṭan gatta mohotē gini hamba venavada?
하지만 백 번, 천 번 문질러야 불이 옵니다. 시작한 그 순간에 불을 얻습니까?
væḍiviyalā hari. væḍabiliya kriyātmaka karanna paṭan gattā ēkat hari. hæbæyi kriyātmaka karagena karagena yanakoṭayi ara genehi hamba vennē.
시작한 것은 맞습니다. 일을 실행하기 시작한 것도 맞습니다. 하지만 실행하고 또 실행해 나가야 비로소 불을 얻습니다.
menna mē vagē budurajāṇan vahansē nivan dækīmaṭa avaśya karana kramaya dēśanā karanavā.
이와 같이 Buddha께서는 nibbāna를 보는 데 필요한 방법을 설하십니다.
mē kramaya hon̆din ahaganna ahagena mē kramaya kāgevat tā ahanna kǣli tiyāgannē nætuva hon̆daṭa hiten darāganna mē aya karannē kiyalā. īṭa passē tanu hæsirenna.
‘이 방법을 잘 들어라. 듣고서 이 방법을 남에게 물어볼 쪽지 따위에 기대지 말고 마음에 잘 간직하라, 이렇게 하는 것이라고. 그다음 그대로 행하라.’
dæn ēvala hæsirilā okkoma karaganna puḷuvanda?
그러면 그대로 행해서 모든 것을 다 이룰 수 있습니까?
dæn api hitā innē baṇa kiyalā avasan venaṭa okkoma karagena ivarayi kiyalā. ehema karagena ivarayi upakaraṇa okkoma sakas karagena tibicca aya upakaraṇa næti kenaṭa oya kramaya ahagena hikan kramaya dalāgena īṭa passē ahanna. dæn itin mama væḍē karanna paṭan ganna ōnē. ov maṭi darak næhæ. kanut nǣha. dæn mama hoyanna yanna ōnē. dæn ohu gihillā ō hoyāgena ohuṭa dæn kiyapu kramayana ohu paṭangena karanavā. ohuṭa gini hamba vennē næ.
우리는 설법이 끝나면 모든 것을 다 해 마쳤다고 생각합니다. 그렇게 다 마치는 이는 도구를 모두 갖추어 둔 사람들입니다. 도구가 없는 이는 이 방법을 듣고 간직한 뒤에 말합니다. ‘이제 나는 일을 시작해야 한다. 그런데 나에게는 나무가 없다. 솜도 없다. 이제 찾으러 가야 한다.’ 그는 가서 그것들을 찾아, 들은 방법대로 시작해서 합니다. 그 자리에서 그는 불을 얻지 못합니다.
ē kramaya ahagena darāgena īṭa hædigena hæṭi okkoma dænagena sæka nætuva tērum gattaṭa passē. ohu ḷan̆ga baluna hævā. ohu dæn avaśya bī kǣ okkoma hoyāgena væradiṭa bahinavā. ēka pahu dāgat karanna puḷuvan. hæbæ kramaya dænagatta nisā.
그 방법을 듣고 간직하고 어떻게 해야 하는지 다 알아 의심 없이 이해했지만, 그에게는 재료가 없었습니다. 그는 이제 필요한 나무 따위를 모두 찾아 일에 들어섭니다. 그것은 나중에 할 수 있습니다. 방법을 알았기 때문입니다.
balu tibunam nam ē velāvē paṭan gannat puḷuvan. ehema tibavicca kenā. meyāgē budupiyāṇan vahansē inna kālēen nivan dakinna avaśya karana upakaraṇa ṭika ḷan̆gama tibuṇā sampūrṇa velā. dharma dēśanāva avasan venakoṭama ē ṭika gālā ginigattā vāgē phalayet labāgannavā.
재료가 있었다면 그때 바로 시작할 수도 있습니다. 그렇게 갖춘 사람 — Buddha께서 계시던 시절에 nibbāna를 보는 데 필요한 도구를 곁에 완전히 갖추고 있던 이는, 설법이 끝나자마자 그것들을 문질러 불이 붙듯이 phala를 얻었습니다.
sampūrṇa velā notibuṇāgata karanna ov matu velāvaka koyi velāvaka hari ē kiyiyapu vidi avaśya baru ṭika sakas karenna niban dækīmaṭa avaśya karana upakaraṇa ṭika kāyika mānasika vaśayen avaśya sakas karagena anukūlava piḷita puṇulā passē labāganna
완전히 갖추지 못한 이는 앞으로 언젠가, 말씀하신 방식대로 필요한 재료를 마련해야 합니다. nibbāna를 보는 데 필요한 도구를 몸과 마음으로 갖추고, 그에 맞게 실천해서 나중에 얻으라는 것입니다.
dæn mēka karalā ipadinakoṭama mēka okkoma sampūrṇayi kivvā nam ēka oya upa umāven tērum ganna ōnē sampūrṇa karaganna puḷuvan koṭasak innavā bæri koṭasak innavā.
그러니 듣는 바로 그때 모든 것이 완성된다고 했다면, 그것은 이 비유로 이해해야 합니다. 완성할 수 있는 이들이 있고, 그럴 수 없는 이들이 있습니다.
nivan dækīmaṭa avaśya karana śraddhā sīla suta tyāga pragnā kramānukūlava sampūrṇā tibuṇā nam aḍupāḍuvak nætuva tibuṇa nam ē mohotē ē ṭika kriyātmaka karalā hadam nivara næti phalaya labāganna avaśya kriyāvaliya keles davā haṭalā ivara karaganna puḷuvan.
nibbāna를 보는 데 필요한 saddhā, sīla, suta, cāga, paññā가 차례대로 모자람 없이 갖춰져 있었다면, 그 순간 그것들을 실행해 phala를 얻는 데 필요한 과정, 곧 kilesa를 태워 끝내는 일을 해낼 수 있습니다.
keles dævīmaṭa avaśya karannā vū ginna tamayi matu karagannē. bīja ekaṭa atullanda atullanta rat velā ginigattahama etek roḍu goḍu velā tibiccavā davannaṭa paṭan gannavā ē ginna.
kilesa를 태우는 데 필요한 불을 일으키는 것입니다. 나무를 서로 문지르고 문질러 달아올라 불이 붙으면, 그동안 쌓여 있던 부스러기를 그 불이 태우기 시작합니다.
īṭa passē etana ituru vennē alu. anna alu karagattā vagē tamayi apiṭat venavā manasatvala tiyena kuṇu keles kahaṭa goḍak tiyenavā.
그다음 거기 남는 것은 재뿐입니다. 재로 만든 것처럼 우리에게도 그렇게 됩니다. 우리 마음에는 썩은 kilesa 찌꺼기가 잔뜩 쌓여 있습니다.
menna mē daham ginna matu karagena ōkaṭa dānna. dānakoṭa āya særak vitana keles kahalka ida nǣha. ēka dævila micciyaṭa aḍuvelā yanavā. īṭa passē aḍu vunāṭa passē keles ivarayi. āya keles næginna hētu næha.
이 dharma의 불을 일으켜 거기에 넣으십시오. 넣는다고 한 번에 kilesa 찌꺼기가 다 없어지지는 않습니다. 타면서 조금씩 줄어듭니다. 그렇게 줄어든 끝에 kilesa는 끝납니다. 다시 kilesa가 일어날 까닭이 없습니다.
menna mē vagē mē ārya mārgaya budurajāṇan vahansē dēśanā karapu mohotema siyallaṭama ella velā ē mohotēma okkoma sampūrṇa vennē nǣ.
이와 같이 이 ariya magga는 Buddha께서 설하신 그 순간 모두에게 들어맞아 그 순간 모두 완성되는 것이 아닙니다.
mē sunātha dhārēta tarēta ehenam taṁ sunāta sādhukaṁ manasikarōta mēka hon̆daṭa ahaganna manāsaya menehi karanna
이 ‘suṇātha dhāretha caratha’, 그리고 ‘taṃ suṇātha sādhukaṃ manasikarotha’ — 이것을 잘 듣고 마음에 잘 새기라는 것입니다.
yam gihi kenek gihillā brāhmaṇaya upāsa upāsikāvō ēgollō gihillā yamkisi praśnayak gæṭalut velā budurajāṇan vahansē vin̆da taṁ sunāta mēka ahadanna sādhukaṁ manasikarōta mēka hon̆daṭa menehi karanna koccarayi
어떤 재가자, brāhmaṇa, upāsaka, upāsikā들이 가서 어떤 물음이나 문제를 여쭈면, Buddha께서는 ‘taṃ suṇātha’ 이것을 들어라, ‘sādhukaṃ manasikarotha’ 이것을 잘 새겨라 하십니다.
manasikarōta mēka hon̆daṭa menehi karanna koccarayi unē bhikṣūn vahansēlā sunātha dhārayada tarahata dhamma mēka śravaṇaya [ugura kǣrīma] karanna darāgannē hæsirenna tava koṭasak ekkalā dunna hæsirīma
그런데 비구들에게는 ‘suṇātha dhāretha caratha dhamme’, 이것을 듣고 [헛기침] 간직하고 행하라고, 행함이라는 부분을 하나 더 붙여 주셨습니다.
hæsirenna tava koṭasak ekkalā dunna hæsirīma san̆dahāma tamangē kāya gata hahilā siyalla ven karalā siyalu ākārayen ē san̆dahā kæpa karalā inna aya ē mohotēma kiyanavā mēka śravaṇaya karalā darāgin dæn mē kōdan hæsirenna paṭan gā
행함을 위해 자기 몸과 마음을 다른 모든 것에서 떼어 모든 면에서 거기에 바친 이들에게는 그 순간 말씀하십니다. ‘이것을 듣고 간직해 이제 행하기 시작하라.’
læhælā næti anik ayaṭa kiyanavā mēka śravaṇaya karalā vayāsē darāganna hon̆daṭa menehi karanna
준비되지 않은 다른 이들에게는 ‘이것을 듣고 애써 간직하고 잘 새겨라’ 하십니다.
mēka ahagena menehi karanna menehi karanna passē ēvāya eyāṭa ōnakamak enavā. mamat dæn mē mārgayaṭa bæhælā pūrṇa karagata yutu. magē kālē
이것을 듣고 새기고, 새긴 뒤에는 그에게 바람이 생깁니다. ‘나도 이제 이 길에 들어서서 이루어야겠다, 내 때에.’
ē vagēma kata hita ē san̆dahā ven karalā ē kriyāṭa næm̆buru kaḷa yutuyi. an ohuta ē adahasa enavā. adahasa ahavaṭa passē mokada karannē ohu pasu kāleka eka hæsirenavā. evala ehama nemeyi.
그와 같이 몸과 마음을 그것에 떼어 두고 그 행에 기울여야 합니다. 그에게도 그런 생각이 듭니다. 생각이 든 뒤 무엇을 하느냐 하면, 그는 나중에 그것을 행합니다. 그 자리에서는 아닙니다.
en mē dekama karanna hæsirena sakas karagatta kenā upakā ṭika hadāgattā vā eyāṭa ē mohotē baṇa ahana velā mēka karaganna puḷuvan.
이 둘을 다 할 수 있게 갖춘 이, 도구를 마련해 둔 이는 그 순간, 설법을 듣는 때에 이것을 해낼 수 있습니다.
ekkenāṭa ē mohotē karaganna bæha. baṇa ahalā tērum gattā væḍēnam hari. ehema maṭa mē pætuili gaḍaka mama innē. dæn mē pætuilliya kohodavā ekapāraṭa nidākaraṇaya karaganna. ēkē ma idiriyaṭa balanna ōnē ēkaṭa avaśya karana pahulayak hadāgena sakas vennē.
다른 이는 그 순간 해낼 수 없습니다. ‘설법을 듣고 이해했으니 일은 됐다. 그런데 나는 이렇게 얽힌 처지에 있다. 이 얽힘을 어떻게 단번에 풀겠는가. 앞을 내다보며 그에 필요한 바탕을 마련해 준비해야 한다.’
vena hæsirena avasthāva passaṭa kallā dāganna pahuvelā karanavā.
행할 때를 뒤로 미루어 나중에 합니다.
budurajāṇan vahansē dēśanā karannē ē mohotēma karanna kiyana eka tamayi apē tiyena indriyalatāvaya śraddhā indriya, vīrya indriya, sata indriya, samādhī indriya, pragnā indriya dubala nam ē pudgalayāṭa kavadāvat ē budurajāṇan vahansē ē mohotē paṭan ganna kivvat ēka karanna bæ.
Buddha께서 그 순간 하라고 설하신다 해도, 우리의 indriya — saddhā indriya, viriya indriya, sati indriya, samādhi indriya, paññā indriya — 가 약하다면, 그 사람은 Buddha께서 그 순간 시작하라고 하셔도 결코 해낼 수 없습니다.
dæn budurajāṇan vahansē siddha novena deyak tiyenavā nam ē mohotema karā kiyannē næhæ dēśanā karannē næhæ. ē ayaṭa ēkaṭa ila denavā. sakas velā tiyena eka mohotakvat pasu bānna epā hiṭagena gini gattā nam mokakda karanna ōnē īṭat ikman karalā tama væḍi karaganna kiyalā ē ayaṭa upades denavā. hæbæyi siyallaṭa oya upasē ehema dennē næhæ.
Buddha께서는 이루어지지 않을 일이라면 그 순간 하라고 말씀하지도, 설하지도 않으십니다. 그런 이들에게는 시간을 주십니다. 준비가 되어 있는 이들에게는 ‘한순간도 미루지 마라. 서 있다가 몸에 불이 붙었다면 무엇을 해야 하겠는가, 그보다 더 서둘러 자기 일을 이루라’고 가르치십니다. 하지만 모두에게 그런 가르침을 주시지는 않습니다.
budurajāṇan vahansē āsaya aṁśayat gnānayen dækalā pudgalayekgē indriya parōpalayak gnānayagē indriya svabhāvaya dækalāṭa mē mohotema mē æsillema karaganna puḷuvan nam ē mohotaṭa gælapena dharmayak dēśanā karanavā. [ugura kǣrīma]
Buddha께서는 āsayānusaya ñāṇa로 보시고, indriyaparopariyatta ñāṇa로 그 사람의 indriya 성질을 보셔서, 바로 이 순간, 이 찰나에 해낼 수 있다면 그 순간에 맞는 dharma를 설하십니다. [헛기침]
ē æsillema karaganna bærinam unvahansēṭa pēnavā. mahuya pudgalayek. mahu anugamanaya karalā pahu venakoṭayiṭa pratiphala labāganna puḷuvan mānasikatvaya udā vennē. eyāṭa hitanukūla dharmayak dēśanā karanavā. mohu
그 찰나에 해낼 수 없다면 그분은 아십니다. ‘이 사람은 따라 행하며 시간이 지나야 결과를 얻을 수 있는 마음 상태가 되는 사람이다.’ 그에게 맞는 dharma를 설하십니다.
eyāṭa hitanukūla dharmayak dēśanā karanavā. mohu udgatnayayi. bohoma īkṣaṇa gnānavantayi. mohoṭa velāvak yanna deyak næhæ. mē mohotēma mohodaṭa mē gæm̆buru dharmaya dunnaha metanama avabōdha karanavā. ē pudiya gæm̆buru dharmaya denavā. etaninma karagannavā. in̆dakat āsayen nægiṭinna arihatvayaṭa pat velā mārgaval labalā.
‘이 사람은 ugghaṭitaññū이다. 아주 날카로운 지혜를 지녔다. 이 사람에게는 시간이 걸릴 것이 없다. 바로 이 순간 이 깊은 dharma를 주면 여기서 깨닫는다.’ 그 사람에게는 깊은 dharma를 주십니다. 그는 그 자리에서 해냅니다. 앉은 자리에서 일어나기도 전에 magga를 얻어 arahatta에 이릅니다.
itin uttit viparisatagnat kiyana degullanṭa mahā gnāvan vahansē dipisak ē desaṭa in̆dagatta āsaya nækilat oya karaganna puḷuvan hækiyāva tiyenavā. ara eyiya tiyena maṭṭamē inna sāmānya pirisa ehema puḷuvan kamak nǣhæ.
ugghaṭitaññū와 vipañcitaññū라는 두 부류에게는, 크신 지혜를 지닌 분께서 한 번 설하시면 앉은 자리에서 일어나기도 전에 해낼 능력이 있습니다. 그 아래 수준에 있는 보통 사람들에게는 그런 능력이 없습니다.
ēsā mokada kiyannē? mēka hon̆daṭa ahalā darāgena menehi karannakō. menehi karanakoṭa kramā kramen ara væḍunē næti novæḍuna indriya pōrana dæn itin bala balā inna kālayak nemeyi apramāta viya yutuda mehema nigamanayaṭa bahinavā.
그들에게는 뭐라고 하십니까? ‘이것을 잘 듣고 간직해 새겨라.’ 새기다 보면 차츰차츰 자라지 않던 indriya가 자랍니다. 그러면 ‘이제 가만히 지켜볼 때가 아니다, 게으르지 말아야 한다’는 결론에 이릅니다.
ehema nikameṭa bæhælā pahukārayaka væḍuṇu hitakin æyi balā balā innē? dæn dænma paṭan gannavā adama paṭan gannavā kiyalā paṭan gannavā. anna etakoṭa hæsirīma paṭan gannē
그렇게 결론에 이르러 나중에 자란 마음으로 ‘왜 가만히 보고만 있는가? 지금 당장 시작한다, 오늘 시작한다’ 하고 시작합니다. 그때 행함이 시작됩니다.
etendi itin ehenam satunāyaṭa kiyana deka issellā paṭan ganna koṭasa ehen paṭan gena īṭa sudusu velāvaka kramakramayen apramādava kaṭayutu karalā hæsirīmē tamangē væḍiya karaganna
그러니 거기서는 suṇātha, dhāretha라는 둘을 먼저 시작하는 부분으로 삼아 거기서 시작하고, 알맞은 때에 차츰차츰 게으름 없이 힘써 행함으로 자기 일을 이루라는 것입니다.
ēkaṭa læhælā hiṭapu kenā sunāta dhārayada śarāta kiyana eken śravaṇaya karalā darāgena etana paṭan ganama hæsirenavā. ē mohotema iradi kavagannavā.
그것에 준비되어 있던 이는 ‘suṇātha dhāretha caratha’라는 말대로 듣고 간직해 그 자리에서 시작하자마자 행합니다. 그 순간에 끝마칩니다.
ēka venasak næhæ. siyallaṭa samāna va nǣhæ kiyana ekayi pennannē indriya nānāttatvaya nisayi ē asamānāvē tiyennē. itin siyallaṭama mēka samāna næha. ē nisā pasu kālaya karaganna kaṭṭiya pasukālaya karagannat ohomayi. ē pasu kālaya karaganna an̆dutu deyak nemeyi. ahalā dænagatta dharmayama tamayi īṭa anukūlava darāgena yali yali sihi karagena yaḷi yaḷi āvartanaya kara ēka tarayi tamayi hætirennē.
그것은 다르지 않습니다. 모두에게 똑같지 않다는 것을 보여 주는 것입니다. indriya가 저마다 다르기 때문에 그 같지 않음이 있습니다. 그러니 모두에게 이것이 같지 않습니다. 그래서 나중에 이루는 이들은 그렇게 나중에 이룹니다. 나중에 이루는 것은 이상한 일이 아닙니다. 듣고 안 바로 그 dharma를 그에 맞게 간직해 거듭거듭 떠올리고 거듭거듭 되새기며 그대로 행하는 것입니다.
mēmen maṭa mehema dharmayak dēśanā kaḷā. lōkē yathā svabhāvaya mēkayi kiyalā dēśanā kā maṭa matakayi. ē gæna maṭa sækayak nǣha.
‘이분이 나에게 이런 dharma를 설하셨다. 세상의 참모습은 이것이라고 설하신 것을 나는 기억한다. 그에 대해 나는 의심이 없다.’
etakoṭa ēkaṭa hæsirenamma mokada karanna ōnē? dæn viśēṣayenma dakinama dharmayeyi hæsirenavā kiyana ekada tērum arannē nætienā.
그러면 그대로 행하려면 무엇을 해야 합니까? 특히 dharma대로 행한다는 것이 무엇인지 제대로 이해하지 못하고 있습니다.
dharmaya hæsirena kramayak tiyenavā. andha an̆ḍā hæsirunā pratiphala læbenavā. hinahī satuṭen hæsuru vunat pratiphala labanavā. duk veī hæsuru vunāt pratiphala labanavā. mehema ekak ē dharmaya
dharma를 행하는 방법이 있습니다. 울면서 행해도 결과를 얻습니다. 웃으며 기쁘게 행해도 결과를 얻습니다. 괴로워하며 행해도 결과를 얻습니다. dharma는 그런 것입니다.
ehenam mokakda mē dharmaya venasa mokakda? hæsirīmē venasa mokakda dharmaya hæsirenavā kiyannē mokakda api ahapu dharma kiyana mat okkoma satum balannē næhæ karannē næhæ kāmaya vara hara næhæ bonnē næhæ mat pæpænna bona næhæ mat dharmaya tamayi hituvē. gahayen
그렇다면 이 dharma란 무엇이고 그 차이는 무엇입니까? 행함의 차이는 무엇이며, dharma대로 행한다는 것은 무엇입니까? 우리가 들은 dharma라는 것은 모두 — 산 것을 죽이지 않는다, 삿된 음행을 하지 않는다, 술을 마시지 않는다 — 그런 것만을 dharma라고 생각했습니다.
bona næhæ mat dharmaya tamayi hituvē. gahayen geḍiye næ uttaraya dunā gal giḍiyak gæhuva araya kaṭa nǣha kiyanaena
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
budurajāṇan vahansē kivvē eka ma vena dharmayak næhæ api ēka tamayi innē. uttaraya kiyalayi ivaranna.
Buddha께서 말씀하신 것은 다른 dharma가 아니라, 우리가 바로 그것을 하고 있다고 대답하고 끝냅니다.
ē vunāṭa læbi ēka mē ahanna phalayak læbenna næti ha æyi kiyalā ahanna āya kiyannē praśnakut eunāgana magē aḍupāḍuvak næha kiyannē nigamanaya karaganna aḍupāḍuvak nætnam pratiphalaya læbenna eka
그런데도 왜 결과를 얻지 못하느냐고 다시 묻습니다. ‘나에게는 모자람이 없다’고 결론짓고, 모자람이 없다면 결과를 얻어야 하지 않느냐는 것입니다.
ē hæsirena hæṭi dænagattē nǣ. menna mēka tōrāganna ōnē. dharmaya hætirena hæṭi dænaganna nam eyā dænaganna idan paccētā paṭicca samuppādaya kiyana menna mē ṭikak dænaganna ōna.
그 행하는 방법을 몰랐습니다. 바로 이것을 가려내야 합니다. dharma를 행하는 방법을 알려면 idappaccayatā, paṭicca samuppāda라는 이것을 알아야 합니다.
menna mē tattvaya nætnam menna mē hētuva tiyena tāk kal. ē hētuvē phalaya vaśayen nægennā vū menna mē viññāṇaya væḍenavā.
이 상태, 다시 말해 이 원인이 있는 한, 그 원인의 결과로 일어나는 이 viññāṇa가 자랍니다.
rāga sahagata hita kriyāvadan goḍanāgena sakkal rāga viññāṇayaṭa ēvā āhārayi. ē tākkal ē āhārayen api kæmæti vuṇat akæmæti vuṇā.
rāga와 함께하는 생각과 행동과 말로 쌓은 saṅkhāra는 rāga viññāṇa의 āhāra입니다. 그런 한, 우리가 좋아하든 싫어하든 그 āhāra로 이어집니다.
rāga sahagatava hitavili kriyāvadan æsuru karana tākam rāga viññāṇayaṭa āhāra natara karanna bæ. āhāra læbenakoṭa viññāṇaya pōṣaṇaya venavā. ē pōṣaṇaya venaākka rāga viññāṇaya ana rāgayē epā rāgaya epā hariyannē næ. [ugura kǣrīma] ē rāga viññāṇaya durvala vennē næ.
rāga와 함께 생각하고 행하고 말하는 것을 가까이하는 한, rāga viññāṇa에 주는 āhāra를 멈출 수 없습니다. āhāra를 얻으면 viññāṇa는 길러집니다. 그렇게 길러지는 한, rāga viññāṇa에게 ‘rāga야 싫다, rāga야 싫다’ 해 봐야 소용없습니다. [헛기침] 그 rāga viññāṇa는 약해지지 않습니다.
dvēśa sahagata viññāṇayak yam kavalaṭa nævā nam mēkaṭa hētu venavā. dugatiyaṭa hētu venavā. kavadāvat yahapataṭa hētu vennē næ. dvēśa viññāṇaya kenekuṭa kavaṭavat nikan pavatinnē næ. dvēśa viññāṇayak āhārayak nisayi pavatinnē.
dosa와 함께하는 viññāṇa가 언제든 일어난다면, 그것은 이런 일의 원인이 되고 duggati의 원인이 됩니다. 결코 좋은 데로 이끌지 않습니다. dosa viññāṇa는 누구에게서도 그냥 머물지 않습니다. dosa viññāṇa는 āhāra 때문에 머뭅니다.
dvēśa sahagata viññāṇayaṭa āhāraya mokakda? dvēśa sahagata saṁkhāra. dvēśa sahagatava hitana tā karana tā kal. ohuṭa dvēśa sahaka viññāṇayaṭa āhāra navattanna bæ.
dosa와 함께하는 viññāṇa의 āhāra는 무엇입니까? dosa와 함께하는 saṅkhāra입니다. dosa와 함께 생각하고 행하는 한, 그는 dosa와 함께하는 viññāṇa에 주는 āhāra를 멈출 수 없습니다.
ehenam an̆ḍa an̆ḍā hari bohoma amāruven hari āyāsayen hari satuṭen hari koyi vidihiyen hari. rāga sahagatava hitannē nætnam, kiyannē nætnam, karannē nætnam. manā sihiyen in̆dalā ēkē ava dækalā ādīnava dækalā. mama menna mē hiṭīma kīma kirīma navattanavā rāgaya mul karagena kiyalā. manā sihiyen æsa, kana, divanāsaya, śarīraya kiyana mē indriya pahaṭa gōcara vena rūpa, śabda, gandha, rasa, sparśa piḷiban̆dava manā sihiyen in̆dalā.
그렇다면 울면서든, 아주 힘들게든, 애써서든, 기쁘게든, 어떤 식으로든 rāga와 함께 생각하지 않고 말하지 않고 행하지 않는다면 — 바른 sati로 머물며 그 해로움(ādīnava)을 보고 ‘나는 rāga를 뿌리로 한 이 생각, 말, 행동을 멈춘다’ 하고, 눈, 귀, 혀, 코, 몸이라는 이 다섯 indriya의 대상이 되는 형색, 소리, 냄새, 맛, 닿음에 대해 바른 sati로 머물러서,
mama mēvā æsuru karannē rāgikavala mē mē mohotē æsuru karannē rāgikavada ehenam mē mohotē mama āhāra niṣpādanaya karanavā rāgika viññāṇayaṭa
‘나는 이것들을 rāga로 가까이하는가? 이 순간 rāga로 가까이하고 있는가? 그렇다면 이 순간 나는 rāga viññāṇa에 줄 āhāra를 만들어 내고 있다’ 하고 살핍니다.
āhāra naipadavana sakkal magē māgē kavuru kivvat hariyannē næ. kavuru āśirvāda karat moะ yāgnā karat budurajāṇan vahansēgen mama mārga phalaya labalā hiṭiyā kivvat hamba vennē næha. oya hētuva dakinna ōnē.
āhāra를 만들어 내는 한, 누가 무어라 해도 소용없습니다. 누가 축복해 주어도, 기도해 주어도, ‘나는 Buddha께 magga phala를 얻었다’고 말해도 얻어지지 않습니다. 이 원인을 보아야 합니다.
krama nyāya dakinna ōnē. dæn pratipattiya kiyannē onna ōkayi. paṭipati karanna ōna. paṭipatta kara dānna ōna paṭi kiyannē bæn̆denīma rāgayen bæn̆dilā, dvēśayen bæn̆dilā oya bæn̆dilā tiyena paṭilavanna ōnē.
그 이치를 보아야 합니다. paṭipatti라는 것이 바로 이것입니다. paṭipatti를 해야 합니다. 묶인 것을 풀어내야 합니다. ‘paṭi’란 묶임입니다. rāga에 묶이고 dosa에 묶여 그렇게 얽혀 있는 묶음을 풀어야 합니다.
anna ē ṭika hara dæmmā nam paṭipattiya venavā. bhāvanā karana ekaṭa pratipattiyak vidarśanā karana ekaṭa pratipattiya kiyannē pratipattiya ekē hiṭiya pratipattiya dækalā næ. uḍin matten dækalā tiyenavā eccara.
그것들을 풀어 버리면 paṭipatti가 됩니다. bhāvanā하는 것을 paṭipatti라 하고 vipassanā하는 것을 paṭipatti라 하는 이들은 paṭipatti 속에 있으면서도 paṭipatti를 본 적이 없습니다. 겉으로만 보았을 뿐입니다.
ehenam uḍalin matten dækalā nivan avabōdha karanna bæhæ gnāna sampavicta venna ōnē. pragnā sampitta pragnāva samaga yedenna ōnē. pragnāva samaga yedenavā nam hæmēma dakinna ōnē. kavuduvat karana ekak nemeyi magē rāga
겉으로만 보아서는 nibbāna를 깨달을 수 없습니다. ñāṇa sampayutta여야 합니다. paññā sampayutta, 곧 paññā와 함께해야 합니다. paññā와 함께한다면 모든 것을 보아야 합니다.
ōnē. kavuduvat karana ekak nemeyi magē rāga cittaya rāga hita mē dvēśa hita kavuruvak læbuna ekak nemeyi maṭa yantā maṭa rāgaya adahas æti venavā nam, dvēśa adahas æti venavā nam. ehenam magē hita ælum kerenavā nam, gæṭuma karā yanavā nam, ælīma karā ædenavā nam. mēka kāṭavat mē dos pavaraganna puḷuvan ekak nemeyi. maṭa tamayi dos pavaraganna ōna ekak.
내 rāga 마음, 이 dosa 마음은 누가 만들어 준 것도, 누가 준 것도 아닙니다. 나에게 rāga의 생각이 일어난다면, dosa의 생각이 일어난다면, 내 마음이 달라붙는다면, 부딪침으로 간다면, 달라붙음 쪽으로 끌려간다면, 그것은 누구에게도 탓을 돌릴 수 있는 것이 아닙니다. 나 자신에게 탓을 돌려야 하는 것입니다.
mama karagatta avidyāva væḍapiḷiē tiyena pratiphalaya kiya mama ēka vara [ugura kǣrīma] bāra ganna ōnē ēkayi. ēken midīmat mā tuḷamayi. tava kenek tuḷa nemeyi. mokak nisāda? rāga viññāṇaya kavuruvat æti karanavat nemeyi ibē ætivenavat nemeyi. rāga viññāṇayē hētuvē phalayak.
내가 벌인 avijjā의 일의 결과라고 [헛기침] 나는 그것을 받아들여야 합니다. 그것에서 벗어나는 것도 내 안에서입니다. 다른 사람 안에서가 아닙니다. 왜 그렇습니까? rāga viññāṇa는 누가 만드는 것도 아니고 저절로 생기는 것도 아닙니다. rāga viññāṇa는 원인의 결과입니다.
rāga viññāṇayaṭa hētuva monavada? rāga saṁkhāra goḍanægī saṁkhāra paccayā viññāṇaṁ saṁkhāra nirōdhā viññāṇa nirōdhō vena kramayak otana næ.
rāga viññāṇa의 원인은 무엇입니까? rāga saṅkhāra가 쌓이는 것입니다. ‘saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ, saṅkhāra nirodhā viññāṇa nirodho.’ 거기에 다른 방법은 없습니다.
dæn rāgayaṭa saṁkhāra monavada? lassana deyak dækalā. æhen lassana deyak lakalā mana vaḍana priyamanāpayak manāpa deyak dækalā. ēka yaḷi yaḷi āśvāda vidilā hin̆dalā yaḷi yali apē api kriyātmaka karanavā nam ē dihē bælīma siddha kara innavā nam.
그러면 rāga의 saṅkhāra는 무엇입니까? 아름다운 것을 보고, 눈으로 아름다운 것, 마음을 끄는 사랑스럽고 마음에 드는 것을 보고, 그것을 거듭거듭 맛보며(assāda) 거듭거듭 그렇게 하고 있다면, 그쪽을 바라보는 일을 계속하고 있다면,
ē balana balana mohotak mohotak pāsā rāga sahagata darśana sāga sahagata saṁkhārayak ipadenavā. anna darśana saṁkhārayak ipadunahama darśana rāga saṁkhārayak nepadedevvā.
그렇게 바라보는 매 순간마다 rāga와 함께하는 봄의 saṅkhāra가 생겨납니다. 봄의 saṅkhāra가 생겨나면 봄의 rāga saṅkhāra를 생겨나게 한 것입니다.
ē saṁkhārayē āhārayak enavā darśana rāga viññāṇaya. nætnam rūpa rāgaya næmati viññāṇayaṭa āhārayak vennavā.
그 saṅkhāra에서 āhāra가 갑니다 — 봄의 rāga viññāṇa에게, 다시 말해 rūpa rāga라는 viññāṇa에게 āhāra가 됩니다.
dæn rūpa rāgaya viññāṇayaṭa mohotak mohotak pāsā āhāra dena tākkal ēka aliya koṭiyāvak ætuilā værenavā. āya lēsivarayak nemeyi dena āhāra kandāva koccara dannē.
rūpa rāga viññāṇa에 매 순간 āhāra를 주는 한, 그것은 엄청나게 불어나며 자랍니다. 쉬운 일이 아닙니다. 주는 āhāra의 양이 얼마나 되는지 아십니까.
tatvala gānak ætuḷu æhæ karapavana vēgaya bæluvot ehema oya mohotaṭa kīyak dīlā enakoṭa avidyā paccā saṁkhāra saṁkhāra paccayā viññāṇa viññāṇa paccayā nāmaṭa arakī lassana araki lassana nāma rūpa paccā salāyatana salāyatana paccā pasva yava araka yaṭu vædagat ekat vahak velā. pasa paccayā vēdanā, vēdanā, paccayā taṇhā oya kriyāvaliya mokak veyi? śakraya kiyalā ivarayi. mama danavā palittahama mokakda
1초에 눈을 깜빡이는 속도를 보면 그 순간 몇 번이나 주는지 — 그렇게 주어 가면 avijjā paccayā saṅkhārā, saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ, viññāṇa paccayā nāmarūpaṃ — ‘저것 예쁘다, 저것 예쁘다’ — nāmarūpa paccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatana paccayā phasso — 저것이 와닿아 소중한 것이 되고 — phassa paccayā vedanā, vedanā paccayā taṇhā. 이 과정은 무엇이 됩니까? 바퀴(cakka)가 되어 버립니다.
kiyalā ivarayi. mama danavā palittahama mokakda dænagena hiṭiyā ō dæn væṭi hicca
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
cakraya kiyana eka pættakin tiyenavā. kāga saṁkhāra kiyannē menna mē mala varana āśvādana kāma āśvādaniyaṭa mē æhæ karkō karkō yamtā kriyātmakayak karanavada tatpayakaṭa dahavārayak æraka nam saṁkhāra dahavārayak ipadivā.
바퀴라는 것은 한쪽에 두고, saṅkhāra라는 것은 바로 이것입니다. 꽃처럼 즐길 만한 감각적 맛에 이 눈이 깜빡깜빡 무언가를 행한다면, 1초에 열 번 그렇게 하면 saṅkhāra를 열 번 생겨나게 한 것입니다.
nolavatvā kanna denavā darśana rāga viññāṇaya. viññāṇayaṭa kanna denākkal oya viññāṇaya mærenavada? oya viññāṇaya nirōdha venavada? ehenam budura baṇa boru.
쉬지 않고 먹을 것을 줍니다 — 봄의 rāga viññāṇa에게. viññāṇa에 먹을 것을 주는 한 그 viññāṇa가 죽습니까? 그 viññāṇa가 nirodha됩니까? 그렇다면 Buddha의 설법은 거짓입니다.
viññāṇayaṭa āhāra nodunot viññāṇaya jīvat venavada? venavā nam buduna poḷo venna hētu næ. āhāra hētuven hæpagannavā nam āhāra nirōdhayen næti venavā kivvā nam menna mē dharmaya hariyaṭa kotanada āhāra kotanada nætive. mēka dakinna ōnē.
viññāṇa에 āhāra를 주지 않는데도 viññāṇa가 살아갑니까? 산다면 Buddha가 되실 까닭이 없습니다. āhāra 때문에 생겨나고 āhāra의 nirodha로 사라진다고 하셨다면, 이 dharma를 바로 — 어디서 āhāra가 생기고 어디서 사라지는지 — 보아야 합니다.
cakkhu lōkayē piyarūpaṁ sata rūpaṁ ittēsā taṇhā uppajjamāṇā uppajjati etta nivēsamāṇā nivē mē pahaḷa vena tæna mē æsa mul karagena ē vagē rūpaya mul karagena cakkhu viññāṇaya mul karagena oya tun poḷoṭa taṇhā tunak pahaḷa karanavā.
‘cakkhuṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.’ 이것이 일어나는 곳 — 이 눈을 뿌리로, 그와 같이 형색을 뿌리로, cakkhu viññāṇa를 뿌리로 하여 그 세 자리에 세 가지 taṇhā를 일으킵니다.
menna situvillen kriyāven katāven yomu karalā væḍē bæssahama æhæ muḷu karagena taṇhā tunak pahaḷa karalā cakkhu viññāṇayaṭa nikan cakkhu viññāṇayaṭa nemeyi. rāga sahagata cakkhu viññāṇayaṭa āhāra venavā. ē āhāra dena tākkāla rāga sahagata cakkhu viññāṇaya maranna bæha vartanaya venavā. væḍenavā.
생각과 행동과 말로 그쪽으로 향해 일에 들어서면, 눈을 뿌리로 세 가지 taṇhā를 일으켜, 그냥 cakkhu viññāṇa가 아니라 rāga와 함께하는 cakkhu viññāṇa에 āhāra가 됩니다. 그 āhāra를 주는 한 rāga와 함께하는 cakkhu viññāṇa는 죽일 수 없고, 이어지며 자랍니다.
an̆ḍāra āhāraya duk vevī hari aniyavaṭa vecca deyak meccara āhāya balanna. ē vunāṭa mē nītiyaṭa mama koṭu vuṇā. mēka athæriyot
울면서 주는 āhāra든, 괴로워하며 주든, 어쩔 수 없이 주든, 이만큼의 āhāra를 보십시오. ‘그런데 나는 이 틀에 갇혀 버렸다.’
nītiyaṭa mama koṭu vuṇā. mēka athæriyot ehema mama āyusarayā kamāuvē væṭenavā. maṭa mē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ehema mama āyusarayā kamāuvē væṭenavā. maṭa mē rāga darśana rāgayen matvena mānasikatvaya venas karaganna bæha. ēka asāratvaya vaṭahā ganna bæhæ. rāgī ēka vahalā āyē nævata nævatat ēkaṭa ædalā dānavā. mē avasthāva utsāhayen vīrayen kaṭayutu karalā ōnakama hikma gattē nætnam vaṭinādī dækalā ēka āhāra nodīnoiṭa kivvē. mehen viññāṇaya varāganna bæri tākkal maṭa kavadāvat nivan dakinna bæha.
‘나는 이 rāga, 봄의 rāga에 취하는 마음을 바꿀 수 없다. 그것이 알맹이 없음을 깨달을 수 없다.’ rāga가 그것을 가리고 거듭거듭 그쪽으로 끌어당깁니다. 이때 애써 힘을 내어 바람을 다스리지 않으면 안 됩니다. 그 해로움을 보고 āhāra를 주지 말라고 하신 것입니다. ‘여기서 viññāṇa를 막지 못하는 한 나는 결코 nibbāna를 볼 수 없다.’
ēka nisā mama mona jātiya praśna āvak æsayi rūpayayi goḍanagalā ēken cakkhu viññāṇaya goḍanaganna væḍapilak ætda ē cakkhu viññāṇaya goḍanaganakoṭa bælīma vitarak nemeyi cakkhu viññāṇaya goḍanægeve nikan bælīma nemeyi. sahagatava bælīmak tibuṇā nam anna ē nisā goḍanægena cakkhu viññāṇaya vaḷakvanna ōnanam mona hētu hari mama ēka balannē? indriya
그러니 어떤 물음이 오든, 눈과 형색을 바탕으로 그것에서 cakkhu viññāṇa를 쌓는 일이 있다면 — 그 cakkhu viññāṇa를 쌓을 때 그것은 그냥 봄이 아닙니다. rāga와 함께하는 봄이 있었다면, 그 때문에 쌓이는 cakkhu viññāṇa를 막고 싶다면 — ‘나는 무엇 때문에 그것을 보는가?’
mona hētu hari mama ēka balannē? indriya saṁvara indriya saṁvara karanavā. cakkhu saṁvarayaṭa bahina ætta dækalā. menna mē cakkhu saṁvarayaṭa bæsot æhæ nisā haṭaganna rāga viññāṇayak ætda ē rāga viññāṇayaṭa āhāra næti vunahama æhen læbena koṭasa durvala vuṇā.
indriya saṃvara, indriya를 단속합니다. cakkhu saṃvara에 들어서야 함을 참으로 보고, 이 cakkhu saṃvara에 들어서면, 눈 때문에 일어나는 rāga viññāṇa가 있다 해도 그 rāga viññāṇa에 āhāra가 없어져 눈으로 얻는 몫이 약해집니다.
ehenam haya ākārayakin mēkaṭa āhāra hadanavā. goranaganavā. haya poḷoka kuruṣi tiyenavā. cakkhu viññāṇayaṭa āhāra niṣpādanayaṭa nikan cakkhu viññāṇayak neveyi. rāga sahagata cakkhu viññāṇaya næhanam rāga hitaṭa.
그렇다면 여섯 가지로 이것에 āhāra를 만들고 쌓습니다. 여섯 장터가 있습니다. cakkhu viññāṇa로 āhāra를 만드는 것은 그냥 cakkhu viññāṇa가 아니라 rāga와 함께하는 cakkhu viññāṇa, 다시 말해 rāga 마음을 위한 것입니다.
cakkhu viññāṇayen āhāra hadana tæn koyi vidihaṭa hadana tæn tiyenavā. sōṭa viññāṇayen āhāra hadanavā. dāna viññāṇayen āhāra hadanavā. dīvahā viññāṇayen āhāra hadanavā. kāya viññāṇayen āhāra hadanavā, manō viññāṇayen āhāra hadanavā.
cakkhu viññāṇa로 āhāra를 만드는 곳, 그렇게 만드는 자리들이 있습니다. sota viññāṇa로 āhāra를 만들고, ghāna viññāṇa로 āhāra를 만들고, jivhā viññāṇa로 āhāra를 만들고, kāya viññāṇa로 āhāra를 만들고, mano viññāṇa로 āhāra를 만듭니다.
oya haya poḷaṭa ehekaṭa pas poḷispolak tiyenavā āhāra niṣpādana kavadāk. æhæ muḷu karagena cakkhu rūpa cakkhu viññāṇa cakkhu sampassa cakkhu sampassadā vēdanā kiyalā pas polak tiyenavā.
그 여섯 장터마다 하나에 다섯 장터씩, āhāra를 만드는 곳이 있습니다. 눈을 뿌리로 하여 cakkhu, rūpa, cakkhu viññāṇa, cakkhu samphassa, cakkhu samphassajā vedanā라는 다섯 장터가 있습니다.
rāga hitaṭa saha dvēśa hitaṭa āhāra koṭa goḍanagena pasvala æhæ mul karana
rāga 마음과 dosa 마음에 āhāra로 쌓이는 다섯 — 눈을 뿌리로 하는 것입니다.
sōta sadda sōta viññāṇa sōta sampassa sōta sampassadā vēdanā kiyalā kanamul kara inna paspoḷaka āhāradanaya karanavā.
sota, sadda, sota viññāṇa, sota samphassa, sota samphassajā vedanā라는, 귀를 뿌리로 한 다섯 장터에서 āhāra를 만듭니다.
gāna gandha gāna viññāṇa gāna sampassa gāna sampassa jā vēdanā kiyalā nāsaya mul karagena pas poḷaṭa āhāra niṣpādanaya venavā. diva rasaya jivhā viññāṇa jivhā sampassa divhā sampassajā vēdanā kiyalā diva mul kara paspoḷaka āhāra niṣpādanaya karanavā.
ghāna, gandha, ghāna viññāṇa, ghāna samphassa, ghāna samphassajā vedanā라는, 코를 뿌리로 한 다섯 장터에서 āhāra가 만들어집니다. 혀와 맛, jivhā viññāṇa, jivhā samphassa, jivhā samphassajā vedanā라는, 혀를 뿌리로 한 다섯 장터에서 āhāra를 만듭니다.
kaya poṭṭhabba kāya viññāṇa kāya sampassa kāya sampassa jajā vēdanā kiyalā kaya mul karenna paslaka āhāra niṣpādanaya karanavā.
kāya, phoṭṭhabba, kāya viññāṇa, kāya samphassa, kāya samphassajā vedanā라는, 몸을 뿌리로 한 다섯 장터에서 āhāra를 만듭니다.
mana dharma manō viññāṇa manō sampassa manō sampassa vēdanā kiyalā mana mul karagena paspoḷaka āhāra niṣpādanaya karanavā. ē vagē rāgaya viññāṇaya næāga hitaṭa dvēśa hitaṭa avaśya āhāra niṣpādana poḷova sihak tiyenavā.
mano, dhamma, mano viññāṇa, mano samphassa, mano samphassajā vedanā라는, 마음을 뿌리로 한 다섯 장터에서 āhāra를 만듭니다. 그와 같이 rāga viññāṇa, 곧 rāga 마음과 dosa 마음에 필요한 āhāra를 만드는 장터가 서른 곳 있습니다.
manā sihiyen inna ōnē tis poḷa gæna dehaka tunaka āhāra niṣpādanaya karana yannē nævatta hariyannē næhæ. ituru anuṣpādanaya karanavā mokada vennē?
그 서른 장터에 대해 바른 sati로 머물러야 합니다. 두세 곳의 āhāra 생산만 멈춰서는 안 됩니다. 나머지가 만들어 내면 어떻게 되겠습니까?
kala tiya sātara āhāra niṣpāda vahanna ōnē. oya 36ma vahagattot anna apiṭa hari yanavā.
서른 곳의 āhāra 생산을 모두 닫아야 합니다. 그것을 다 닫으면 그때 우리에게 해결됩니다.
ehenam tissama inna ōnē tissa nætiṭa ivarayi.
그렇다면 ‘Tissa’(서른)가 있어야 합니다. Tissa가 없으면 끝입니다.
śraddhāven yukta viśvāsayen yutta śraddhā kiyannē viśvāsaya śraddhāven yuttava oya tispoḷa dakimin hiṭiyavola śraddhā tisa inna ōna śraddhā tisa næti dāna nivan ivara. apiṭa śraddhā tissa nætnam ēvaṭa nivan dækalā ivarayi. [ugura kǣrīma]
saddhā를 갖추고, 믿음을 갖추고 — saddhā란 믿음입니다 — saddhā를 갖추어 그 서른 장터를 보며 머물렀다면, ‘Saddhā Tissa’(믿음의 서른)가 있어야 합니다. Saddhā Tissa가 없으면 nibbāna는 끝입니다. 우리에게 Saddhā Tissa가 없다면 nibbāna를 보는 일은 끝난 것입니다. [헛기침]
haṭē inna hajavaru hoyalā haṭiyak næhæ
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
minissu hoyalā hariyak næhæ. saraddhā tisa api hoyāganna ōna.
사람을 찾아다녀도 소용없습니다. Saddhā Tissa를 우리가 찾아내야 합니다.
onna o śraddhā tisa dækadāṭa apiṭa puḷuvan muvāṭa vidina eka hoyāganna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
muvāṭa vidivida yanavā śraddhāti tissā nætuva śraddhāti tis varaddāgena muvāṭa vidivida yanakan śraddhā tissaṭa nivan hambunē nǣ dahama dækē nǣ.
Saddhā Tissa 없이 사슴을 쏘며 다닙니다. Saddhā Tissa를 놓친 채 사슴을 쏘며 다니는 동안에는 Saddhā Tissa에게 nibbāna도 없었고 dharma도 보이지 않았습니다.
īṭa passē tamayi śraddhātissa dahama dækkē hariyaṭa dækkaṭa passē tissa dækkaṭa passē.
그 뒤에야 Saddhā Tissa가 dharma를 보았습니다 — 바르게 본 뒤, ‘Tissa’(서른)를 본 뒤에.
tisa kiyannē mokakda? oya taspolak æsuru karagena api karanavā væḷapiḷivela dakinna ōna. oya ispoḷa dækkaṭa passē viśvāsaya dakinna ōnē. menna mē hispoḷa tuḷa āhāra sapenakan tamayi æḍīmayi gæṭīmayi jīvat vennē. hælīmayi gæṭīmayi āhāra kanin jīvat vennē.
‘Tissa’(서른)란 무엇입니까? 그 서른 장터에 기대어 우리가 벌이는 일의 차례를 보아야 합니다. 그 서른 장터를 본 뒤 믿음을 보아야 합니다. 이 서른 장터 안에서 āhāra가 공급되는 동안에만 달라붙음과 부딪침이 살아갑니다. 달라붙음과 부딪침은 āhāra를 먹으며 살아갑니다.
ehenam viśvāsaya tiyenna ōnē śraddhāva tiyenna ōnē. mēṭa dena āhāra mārgaya væhuvot edāṭa kavadāvat āhāra niṣpādanē nætnam āhāra nirōdhana viññāṇa nirōdha
그렇다면 믿음이 있어야, saddhā가 있어야 합니다. 여기에 주는 āhāra의 길을 닫으면 그날에는 결코 — āhāra 생산이 없으면 āhāra nirodha, viññāṇa nirodha입니다.
ehenam ōka dakinna ōna. śraddhāven vipavaya ispolaya pihilā gannakoṭa manā sihiyen innakoṭa hispoḷa attaralā hiṭiyot ehema koyi polin ahaṭa yanavāda dannē.
그렇다면 그것을 보아야 합니다. saddhā로 그 서른 장터를 굳게 세울 때, 바른 sati로 머물 때, 서른 장터를 지키고 있으면 어느 장터에서 빠져나가는지 압니다.
menna metana hiṭiyot api śraddhā tisa innavā. śraddhāti api ḷan̆ga innaṭa tākal bhayaveni deyak
여기에 머물면 우리에게 Saddhā Tissa가 있습니다. Saddhā Tissa가 우리 곁에 있는 한 두려울 것이 없습니다.
dharmayaṭa sajjuruva hamba venavā. dharma pāra nna sajju otana inna sajāna pavatina tākkal ē pālanaya væṭennē næ. saja durvala vecca tæna pālanaya væṭennē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
śraddhāti pālanaya avaśya nam onna oya ṭika tiyenna ōnē.
Saddhā Tissa의 다스림이 필요하다면 바로 이것들이 있어야 합니다.
sbala dækalā his polē āhāra goḍanægena hæṭi dækalā. āhāra vaḷakkana kramaya dækalā. ē kramaya kriyātmaka karapuvahama anna śraddhā tissagē pratiphala hambavennē.
서른 장터에서 āhāra가 쌓이는 모습을 보고, āhāra를 막는 방법을 보고, 그 방법을 실행하면, 그때 Saddhā Tissa의 결과를 얻습니다.
dharmaya etakoṭa araganna tiyena paharamayak.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ehin menna mē ṭika dækkē nætnam api koheda hæsirennē? sarāta karannē koheda?
여기서 이것들을 보지 못한다면 우리는 어디서 행합니까? ‘caratha’를 어디서 합니까?
udē in̆dan hǣnakan budu mæda æn̆da hiṭiyaṭa mal paha pūjā kara kara hiṭiyaṭa oya tis popoḷa dækkē nætnam manā īyen oya tispoḷa gæna nohiṭiya nam apiṭa āhāra niṣpādanaya navattanna bæ.
아침부터 저녁까지 Buddha 앞에 앉아 꽃 다섯 송이를 바치고 또 바쳐도, 그 서른 장터를 보지 못했다면, 바른 sati로 그 서른 장터를 지키지 않았다면, 우리는 āhāra 생산을 멈출 수 없습니다.
nivan avabōdha kirīmaṭa nam karanna ōnē mokakda yamak āhāraya nisā goḍanægenavada ē āhāraya kotaninda goḍanægennē kiyalā hoyāgena ē goḍanægena āhārayaṭa monavadaka niṣpādanaya vennē kohomada vennē kiyalā balāgena ē āhāraya niṣpādanaya novennē koyi vidihaṭa kaḷotda kohoma kaḷoda kiyalā dænaganna anna ē dænagatta dē taralō kaṭayutu kaḷot kiyanavā nivan maga hæsirenavā.
nibbāna를 깨달으려면 무엇을 해야 합니까? 무엇이 āhāra 때문에 쌓이는지, 그 āhāra가 어디서 쌓이는지 찾아내고, 쌓이는 āhāra로 무엇이 어떻게 만들어지는지 살펴서, 어떻게 하면 그 āhāra가 만들어지지 않는지 알아내고, 그 안 것을 간직해 행한다면, 그것을 nibbāna의 길을 행한다고 합니다.
nivan maga hæsiri yam kiriṭa vena magak ættaṭma næhæ. ælkamayi mārgaya. oya maga haṁgāgena ivellā koccara mal pahapuda hiṭiyā. anē meccara api budun van̆dinavā meccara dan denavā okkoma karanavā. æyi apiṭa nivan nættē? æyi apiṭa piḷi saraṇak nættē kiyalā hiṭiyā. otana nivan vagilāva tibilā næha.
nibbāna의 길을 행한다는 데 다른 길은 정말 없습니다. 이것 하나가 길입니다. 이 길을 숨겨 둔 채 아무리 꽃 다섯 송이를 바치고 있었어도 — ‘아, 우리가 이만큼 Buddha께 절하고 이만큼 dāna를 하고 모든 것을 하는데 왜 nibbāna가 없는가, 왜 의지할 곳이 없는가’ 하고 있었습니다. 거기에 nibbāna가 숨어 있지는 않았습니다.
hæbæyi ōvā nokaranna kiyanavā nemeyi. oya kramaya dænagattahama api dannavā. ē karana krama tuḷa rāgayaṭa āhāra nǣ kiyalā. rāgīṭa āhāra tiyena krama vahalā. rāgīṭa āhāra næti ēvā oyalē vapuranavā oyalaya kriyātma karanavā.
하지만 그것들을 하지 말라는 것이 아닙니다. 이 방법을 알면 우리는 압니다, 그 하는 일들 속에는 rāga에 줄 āhāra가 없다는 것을. rāga에 āhāra가 되는 길은 닫고, rāga에 āhāra가 되지 않는 것들은 심고 실행합니다.
menna mē ṭika kriyātma karā nam mokada vennē? athæriyata paha kaḷa yutta paha karanavā æsuru kaḷa yutta æsuru karanavā. rāgakyaṭa dvēśakkhayaṭa avaśya karana koṭasa æsuru karanakoṭa rāgayaṭa āhāra dena mādhyayak tiyenavā ēka væhilā yanavā.
이것들을 실행하면 어떻게 됩니까? 버려야 할 것은 버리고 가까이해야 할 것은 가까이합니다. rāga를 다하고 dosa를 다하는 데 필요한 쪽을 가까이할 때, rāga에 āhāra를 주는 통로가 있는데 그것이 닫힙니다.
dvēśayaṭa āhāra dena mādhyayak tiyenavā ēka væhilā yanavā. [ugura kǣrīma] ē mādhya ekka væhilā giyā nam āhāra nirōdhayen viññāṇaya nirōdha venavā. āye mahā dhammayāva kivvat mēka vaḷakkanna kāṭavat vaḷakvanna bæhæ. tōranam rāgika karanavamayi etakoṭa yanna dennē nǣhæ mē bhavaya vidihalā kivvaṭa vaḷak puḷuvan kavuruvat næ menna satipaṭṭhānayen yuktama karanna ōnē hariya.
dosa에 āhāra를 주는 통로가 있는데 그것이 닫힙니다. [헛기침] 그 통로들이 닫히면 āhāra nirodha로 viññāṇa가 nirodha됩니다. 그러면 누가 나서서 무어라 해도 이것을 아무도 막을 수 없습니다. ‘네가 기어이 rāga를 일으키게 하겠다, 이 bhava에서 떠나게 두지 않겠다’고 해도 막을 수 있는 이는 아무도 없습니다. 바로 satipaṭṭhāna를 갖추어 해야 합니다.
mārgaya vaḍanavā kiyannē menna mēkayi. oya ṭika hak karalā api koccara nikan kiya ōka danna nætuva vena kramayak anugamanaya kaḷat apiṭa mārgaya væhenavā.
magga를 닦는다는 것은 바로 이것입니다. 이것들을 치워 두고 이것을 모른 채 다른 방법을 아무리 따라도 우리에게 길은 닫힙니다.
ada velā tiyennet bohōkoṭa onna oya hiravīma. oya mārgaya dahanna næti karana pratipattiya gæna mokakda dakinnē næti karana pratipattiya tiyennē otana ehenam oya pratipattiya kohevat gihi dakina ekak
오늘날 벌어진 일도 대개 이 갇힘입니다. 이 길을 보지 못하게 하는 paṭipatti, 무엇을 보지 못하게 하는 paṭipatti가 거기에 있습니다. 그렇다면 이 paṭipatti는 어디 다른 데 가서 보는 것입니까?
tarādharaya
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kæmativa yannada ōka karannē ōka itin taman ḷan̆ga nēda
어디 바라는 데로 가야 그것을 하는 것입니까? 그것은 바로 자기 곁에 있지 않습니까?
æhæ tiyena taman ḷan̆ga rūpaya taman balana eka cakkhu viññāṇaya tamā tuḷa pahaḷa vena eka cakkhu saṁsraya tamā tuḷa pahaḷa karaganna eka cakkhu sampadadā vēdanā mama kiyana eka oya dr̥ṣṭiya tuḷama pahaḷa karaganna piṭa ekak tibunē næha.
눈은 자기에게 있는 것이고, 형색은 자기가 보는 것이고, cakkhu viññāṇa는 자기 안에서 일어나는 것이고, cakkhu samphassa는 자기 안에서 일으키는 것이고, cakkhu samphassajā vedanā는 ‘나’라는 그 diṭṭhi 안에서 일으키는 것입니다. 바깥의 것은 없었습니다.
kana kiyannē tamā kiyana tæna tibicca eka saddaya kiyannē tamā visin itin allagatta saddaya aragatta eka sōta viññāṇaya tamā tibicca eka ēka saṁsparśa kirīma samān karapu eka ehi labana vindanaya tamā vidapu eka vindina eka
귀는 자기라는 곳에 있는 것이고, 소리는 자기가 붙잡아 받아들인 소리이고, sota viññāṇa는 자기에게 있는 것이고, samphassa는 그것을 맞닿게 한 것이고, 거기서 얻는 누림은 자기가 누린 것, 누리는 것입니다.
gahanī kiyannē ḷan̆ga tiyena eka gandhaya kiyannē samāvedaraṭa āpu gan̆da suvan̆da deka gāna viññāṇaya kiyannē ēgen pahalecca sama pahaḷa vecca eka gāna saṁsparśaya kiyannē ēka tamāgē kriyāven sparśa karapu eka gāna sampassadā vēdanā kiyannē tamāgē ēka bhukti pa dæn piṭa ekakvat næhæna nēda
코는 곁에 있는 것이고, 냄새는 몸에 와닿은 좋고 나쁜 냄새이고, ghāna viññāṇa는 그것들로 일어난 것이고, ghāna samphassa는 그것을 자기 행위로 맞닿게 한 것이고, ghāna samphassajā vedanā는 자기가 그것을 누린 것입니다. 이제 바깥의 것은 하나도 없지 않습니까?
diva kiyannē tamā lan̆ga tibena eka rasaya kiyannē samaharaṭa ædalā gatta eka jivhā viññāṇaya kiyannē ē deken pahaḷa karagatta eka jiv hā saṁsparśaya kiyannē ēken æsuru karalā kriyātmakā karalā hitan goḍanagāgatta eka sampassa jā vēdanā kiyannē jivva guktiya diva nisā gatta bhuktiya oya pahama tiyavana samuk
혀는 자기 곁에 있는 것이고, 맛은 몸으로 끌어들인 것이고, jivhā viññāṇa는 그 둘로 일으킨 것이고, jivhā samphassa는 그것을 가까이해 움직여 마음으로 쌓은 것이고, samphassajā vedanā는 혀의 누림, 혀 때문에 얻은 누림입니다. 이 다섯이 모두 그렇습니다.
kaya kiyannē samāyatē tiyena eka poṭṭhabbiyagen samātaṭa vædagat eka kāya viññāṇayagen tamā tuḷa pahaḷa vecca eka kāya saṁsya gæna tamā visin sparśa karapu eka kāya sampassa vēdanā kiyannē ē tuḷin jara karagatta bhuktiya
몸은 자기 몸에 있는 것이고, phoṭṭhabba는 몸에 와닿은 것이고, kāya viññāṇa는 자기 안에서 일어난 것이고, kāya samphassa는 자기가 맞닿게 한 것이고, kāya samphassajā vedanā는 그것으로 얻은 누림입니다.
mana kiyannē piṭi ekakne tamā ætula tamā tuḷa tibena eka dharmayō kiyannē tamā tuḷa ædalā ena eka manō viññāṇaya kiyannē tamā tuḷa haṭagatta eka manō saṁsya tamāgen kriyātmakalā goḍanak gāgat eka manō sampassā vēdanā kiyannē ēka bhuktinda
마음은 바깥의 것이 아니라 자기 안에 있는 것이고, dhamma는 자기 안으로 끌려 들어오는 것이고, mano viññāṇa는 자기 안에서 생긴 것이고, mano samphassa는 자기가 움직여 쌓은 것이고, mano samphassajā vedanā는 그것을 누리는 것입니다.
oyaṭa vaḍā satvayek næhæ. satvayā kiyana podiyē tibunē oya væṭi ehenam satvayā goḍanægannē tamāma nēda tamā kivatanayi goḍanægennē.
이것 말고 다른 satta는 없습니다. satta라는 꾸러미에 들어 있던 것은 이것들입니다. 그렇다면 satta를 쌓는 것은 자기 자신이 아닙니까? 자기라고 하는 그곳에서만 쌓입니다.
tamā kivatanama goḍanækgāgannavā. kavuruvat goḍanupu ekak nemeyi. tamāgēma avasīhaya nisā, tamāgēmaṭaka nisā, tamāgēma tibennā vū ajgnānakama nisā ēvaṭa iḍa dīlā tamā tuḷa goḍanægenna hari. ōka goḍanægena væḍapila dannē nætuva ēka ehema goḍanægana eka pættaka tiāvitiyā tiyāgena ēka ohē bhuktiyak geniyana gaman. mal pūjā karanavā, pahan pūjā
자기라고 하는 그곳에서 쌓아 올립니다. 누가 쌓아 준 것이 아닙니다. 자기의 sati 없음 때문에, 자기 탓으로, 자기에게 있는 무지 때문에 그것들에 자리를 내주어 자기 안에서 쌓이게 했습니다. 그것이 쌓이는 일의 차례를 모른 채, 그렇게 쌓이는 것은 한쪽에 밀어 두고 그저 누림을 이어 가면서,
geniyana gaman. mal pūjā karanavā, pahan pūjā karanavā, atirat pūjā karanavā, deveyiyanṭat pindenavā okkomat karanavā. gnātīnṭat pin denavā okkomak karalā balanavā. koccara
꽃 공양을 하고, 등불 공양을 하고, 다른 공양도 하고, 신들에게도 puñña를 나누고, 친척들에게도 puñña를 나누고, 모든 것을 해 봅니다. 그렇게 많은 일을 하는데도,
denavā okkomak karalā balanavā. koccara kāryank karanava tavama gānak varana aniyamak danna næhæ. keles ehema va
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ælena eka ahak ælat næhæ gæṭena eka gahak gæna kavuruhari ballot ehemat bayin hitena adat bayi hitenavā. eka vagēmayi gatiya. sālika araṇak
달라붙는 것은 조금도 떨어지지 않았고 부딪치는 것도 조금도 줄지 않았습니다. 누가 노려보면 예전에 겁이 났던 것처럼 오늘도 겁이 납니다. 성질이 똑같습니다.
bayi hitenavā. eka vagēmayi gatiya. sālika araṇak edāpahama æti vena māsekat ehema āyataya aramuṇakilā tiyena aya āyuta adat matu venavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dekama mēkayi. ēkō parivartanaya venna puḷuvan. ēka anika gevilā gihinnē næ.
둘 다 이렇습니다. 모습이 바뀔 수는 있어도 닳아 없어지지는 않았습니다.
anna itin mokada nivan dakinnē nætta api kiyāyi praśnayan araganavā. nivan dakinna avaśya mārgaya oya ṭika dakinna ōnē onna oya ṭika dækalā hariyaṭa tērum gattā nam pratipattiya tiyennē tamā tuḷa onna oya ṭika.
그러면서 왜 우리는 nibbāna를 보지 못하느냐고 물음을 들고 옵니다. nibbāna를 보는 데 필요한 길, 바로 이것들을 보아야 합니다. 이것들을 보고 바르게 이해했다면, paṭipatti는 자기 안에 있는 바로 이것들입니다.
onna oyako śraddhāven mitta onna oya ispoḷo hæmīma viśvāsayak ætta mē tuḷayi magē gamana tiyennē. nævætvīmak mē tuḷa magē vināśaya tiyennet mē tuḷa mē tuḷin allanna giyot maṭa vināśak. mē tuḷa athærenot
바로 이것을 — saddhā를 갖추고 이 서른 장터 모두에 믿음을 두어: ‘참으로 이 안에 나의 길이 있다. 멈춤도 이 안에 있고 나의 파멸도 이 안에 있다. 이 안에서 붙잡으면 나에게 파멸이다.’
giyot maṭa vināśak. mē tuḷa athærenot āhāra iværa āhāra nirōdhanayi viññā nirōdhayi viññā nirōdhanā nāma rūpat nirōdhayi nāma rūpa nirōdha salāyata nirōdhayi ehenam sparśa nirōdhayi vēdanā nirōdhayi paṇahā nirōdhayi upādā nirōdhayi bhava nirōdhayi jāti nirōdhayi carā mara sōka paridēya okkoma nirōdhayi mūlārambha tin karāgattā anna paricca samuppāta anukū pūlava nivan dækagā daka bava dænagattā oya kramayaṭa dakinna ōnē
이 안에서 놓으면 āhāra가 끝나 āhāra nirodha, viññāṇa nirodha입니다. viññāṇa nirodha로 nāmarūpa nirodha, nāmarūpa nirodha로 saḷāyatana nirodha, 그러면 phassa nirodha, vedanā nirodha, taṇhā nirodha, upādāna nirodha, bhava nirodha, jāti nirodha, jarā maraṇa soka parideva 모두 nirodha입니다. 뿌리를 끝냈습니다. 그렇게 paṭicca samuppāda에 맞게 nibbāna를 본다는 것을 알았습니다. 이 방식으로 보아야 합니다.
itin ōka karaganna kramaya tamayi ahagattē budurajāṇan vahansēgē ahagatta ṭika mayi apiva karanna ōnē.
그것을 이루는 방법을 Buddha께 들었습니다. 들은 그것을 우리가 해야 합니다.
vas tiyennē oya tænakada vas ædunot ehema vināyinē. sāpayaknē. oya vas ṭika vasāganna ōnē.
‘vas’(독이자 안거 햇수)는 그런 데에 있습니까? 독(vas)이 퍼지면 파멸입니다. 저주입니다. 그 vas들을 닫아야 합니다.
oya vas ṭika vasāgena jīvat vanna tiyenavā vas vasana vas kīya 60k vena okkoma dænagaha tiyā maṭa 60vas.
그 vas들을 닫고 살아가야 합니다. 닫을 vas는 몇 개입니까? 예순 개가 됩니다. 모두 알고 나면 나에게 예순 vas입니다.
ē 60s tiyenavā nam ihaḷama kenā. 60ks tira mahatarun ahansa
그 예순 vas가 있다면 가장 높은 분입니다. 예순 vassa를 채운 mahāthera이십니다.
dæn vahalā tiyennē koyi ēkada dæn vahanna tibunē mokakda vahagatta ē koheda vas hamba vunē
이제 닫은 것은 어느 것입니까? 닫아야 했던 것은 무엇이고 닫은 것은 무엇입니까? 그 vas는 어디서 얻어졌습니까?
vas hambavena itin oya vidihaṭa vahaganna vahagena yanna ōna æhē pas poḷo vahanna ōnē kanē pas poḷo vahaganna ōnē nāhayē pas poḷo vahāganna divē pas pola vahaganna ōnē kayē pas poḷo vahaganna ōnē manē pas poḷat vahaganna ōnē oya pasvala pas poḷa vahagena vahagena yanakoṭa anna haya hok tiyenavā. monavada vahanna?
vas를 얻으려면 그렇게 닫고 닫아 가야 합니다. 눈의 다섯 장터를 닫아야 하고, 귀의 다섯 장터, 코의 다섯 장터, 혀의 다섯 장터, 몸의 다섯 장터, 마음의 다섯 장터도 닫아야 합니다. 그 다섯씩의 장터를 닫고 닫아 가면, 여섯 갈래가 있습니다. 무엇을 닫습니까?
prāgāhataya siddha venna næti venna adat ādānaya siddha vanna næti venna kāmatyācāraya siddha vennē næti venna boru kēram paḷusa vattana palāpa ē mul karagena nægennē næti venna lōka taraha mōḍa ē mul karagena nægenna næti venna gaha poḷa gānē haya poḷa vahanna.
pāṇātipāta가 일어나지 않게, adinnādāna가 일어나지 않게, kāmesu micchācāra가 일어나지 않게, 거짓말·거친 말·이간질·쓸데없는 말이 그것을 뿌리로 일어나지 않게, lobha·dosa·moha가 그것을 뿌리로 일어나지 않게 — 여섯 장터마다 닫으십시오.
dasākusalē haya poḷē siddha venna tævuṇaṭa passē. kayē ēvādayak 60k velā 60 vakti patirenavā. 60k tirenavā maharahatan vahansē
여섯 장터에서 dasa akusala가 일어나지 않게 된 뒤에는, 예순이 되어 예순 vas를 채웁니다. 예순 vas를 채운 mahā arahant이십니다.
ōka dahama mārgaya
그것이 dharma의 길입니다.
avurudu ha0 ha0ṭak gihilā hæramiṭiyak aragena kō mehāṭakam oya hæramiṭiya sivvara tiyāgannat bæhæ. dæn mav væṭenna yanavā. vayasa gihillā
나이가 아주 많이 들어 지팡이를 짚고 — ‘그 지팡이 좀 이리 다오’ — 가사도 제대로 걸칠 수 없고, 이제 넘어질 지경입니다. 나이가 들어서요.
avurudu 20k maṭa avurudu 8vak pasana
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
viśēṣayen upasampadā vuṇā. 60 vasak gevilā inna 60 vasna.
‘특별히 upasampadā를 받았다. 예순 vassa가 지났다, 예순 vassa다.’
itin 60 vas vicca upasampadā vecca nāsiya nisā 60k vecca maha raha raharatan vahansēṭa hadakka.
그래서 upasampadā를 받은 지 예순 vassa가 되었으니 예순 vassa의 mahā arahant이라 합니다.
itin mēvā hada venakoṭa ohoma satāpat tiyenavā sammataya. sammata vas venayi. 60 vasvira maharahatan vahansēgē vas veenayi.
이런 것들이 그렇게 될 때 그런 것이 있습니다 — sammuti, 관례상의 vassa입니다. 예순 vas를 이룬 mahā arahant의 vas는 다릅니다.
apiṭa kāṭa hari oya 60vas vahaganna ōnē. puḷuvan taraha vahagena purudu venavā. oya ṭika vahagatta davasaṭa tamayi hækiyāva læbennē. oya ṭikē venvalā suddha karaganna.
우리 누구든 그 예순 vas를 닫아야 합니다. 할 수 있는 만큼 닫으며 익숙해집니다. 그것들을 다 닫는 날 그 능력을 얻습니다. 그것들에서 떨어져 깨끗이 하십시오.
itin api dakinna ōna oya vidihin maitrī bhāvanā væḍīma ādī hæma bhāvanāvakma bohoma hon̆dayi. mokada ē karana hitana kiyana dēval kiyana karana hitana dēval. rāgayaṭa āhāra nemeyi nam. dvēśayaṭa āhāra nemeyi nam. vīta rāgayaṭa, vīta dōṣayaṭa, vīta mōhayaṭa hētukāra nam ēvā koccara gattak kamanna.
그러니 우리는 이렇게 보아야 합니다. mettā bhāvanā를 닦는 것을 비롯해 모든 bhāvanā는 아주 좋습니다. 왜냐하면 그렇게 하고 생각하고 말하는 것들이 rāga의 āhāra가 아니고 dosa의 āhāra가 아니라면, vītarāga, vītadosa, vītamoha의 원인이 된다면, 그것들은 얼마나 많이 해도 괜찮습니다.
ēvā gattot tarahaṭa hon̆dayi. mokada ē tattvayen ārya dharmaya væḍenavā nisā. ārya mārgaya væḍenavā ārya phalaya læbenna hētu venavā nisā. ēken vena phalayak læbennē næhæ. ehenam ēvā væḍipura ganna ōnē ladalābha avasthāvē ganna ōnē. hæbæyi vahanna ōna ēvā dænagena vahanna ōnē.
그것들을 하면 아주 좋습니다. 그로써 ariya dhamma가 자라기 때문입니다. ariya magga가 자라 ariya phala를 얻는 원인이 되기 때문입니다. 그것으로 다른 결과가 생기지는 않습니다. 그러니 그것들은 많이 해야 하고, 기회가 날 때마다 해야 합니다. 하지만 닫아야 할 것은 알고서 닫아야 합니다.
dasākusalaya vahala nam oya ṭika væhuṇā.
dasa akusala를 닫으면 그것들이 닫힌 것입니다.
itin mē kramayaṭa æsa kana divanāsaya śarīraya kiyana mana kiyana indriya hayaṭa oya pas polen pas valin āhāraya goḍannagaṭa tæn dækalā. onna oya āhāra goḍanægīma vahala dāpu dāta āhāra nirōdha venavā.
이 방식으로 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음이라는 여섯 indriya에서 다섯 장터씩 āhāra가 쌓이는 곳을 보고, 그 āhāra 쌓임을 닫아 버리는 날 āhāra가 nirodha됩니다.
hariyaṭama vahagattot dina hatak. kes gahakanna nodī æhuvot hat davasen anāgāmī phalayava harihat venavā.
제대로 닫으면 이레입니다. 머리카락 한 올만큼의 틈도 주지 않고 지키면 이레 만에 anāgāmī phala나 arahatta에 이릅니다.
hæbæyi itin ōka lēsiyana karanna puḷuvan deyak nemeyi. kes gahak venak novena satiyen satiya pihiṭavāgena dina hatak giyot ē hat davasaṭa āhāra mātrayak gonnægunē nætnam viññāṇa valaṭa viññāṇaya hat davasak āhāra nætiena kohomat yanna bæhæ mærenavā.
하지만 그것은 쉽게 할 수 있는 일이 아닙니다. 머리카락 한 올만큼도 어긋나지 않게 sati를 세워 이레를 보내고, 그 이레 동안 āhāra가 조금도 쌓이지 않았다면, viññāṇa는 이레 동안 āhāra 없이는 도저히 버틸 수 없어 죽습니다.
viññāṇayaṭa āhāra nætuva inna puḷuvan dina hatak. āhāra mātrayak nodunot viññāṇaya hat davasen mærunavā. rāga viññāṇayat mærenavā dēśa viññāṇayat mærenavā.
viññāṇa는 āhāra 없이 이레를 버틸 수 있습니다. āhāra를 조금도 주지 않으면 viññāṇa는 이레 만에 죽습니다. rāga viññāṇa도 죽고 dosa viññāṇa도 죽습니다.
rāga dvēśa viññāṇa ṭika malā nam āyu gonna nægennē nǣhæ yathārthaya dækalā ahiya mærinna ehenam mokada vennē? ælīmayi gæṭīmayi deka vunā kāma rāgaya paṭhiyak deka vunāṭa passē anāgāmī phalaya læbenavā.
rāga viññāṇa와 dosa viññāṇa가 죽으면 다시 쌓이지 않습니다. 참모습을 보고 그것들이 죽으면 어떻게 됩니까? 달라붙음과 부딪침, 곧 kāma rāga와 paṭigha 둘이 끊어진 뒤 anāgāmī phala를 얻습니다.
itin ōka karaganna bæhæ. ṭika ṭika ṭika ṭika āhāra aḍu kaḷot viññāṇayaṭa manda pōsana hædilā viññāṇaya antimaṭa jīvat venna bæru avurudu gānak yanaṭa hari næti velā yanavā. hattā avuruddak yanakoṭa hari næti velā yanavā.
그런데 그렇게는 해내지 못합니다. 조금씩 조금씩 āhāra를 줄이면 viññāṇa가 영양이 모자라 결국 살아갈 수 없게 되어, 몇 해가 지나서라도 사라집니다. 일곱 해가 지날 즈음에는 사라집니다.
pramādiyavaṭat hattā avuruddhayen næti venavā. ha pramādaya nikan vacanakaṭa nemeyi. ē māgayama pihiṭagena yam yam pramātōsa siddha vuṇā. yaḷi yali goḍanagāgena āyata saṁvaraya pihiṭa væḍuvot hattā avuruddak yanakoṭa antima anāgāmī phalaṭa væḍenavā. apramādava siddha kaḷo hat davasen væḍenavā.
게으름이 있더라도 일곱 해 만에 사라집니다. 하지만 pamāda라는 것은 그저 말뿐이 아닙니다. 그 길에 서서 가다가 이런저런 pamāda의 허물이 생기더라도 거듭거듭 다시 일으켜 āyatana saṃvara를 세워 닦으면, 일곱 해가 지날 즈음에는 마침내 anāgāmī phala까지 자랍니다. 게으름 없이 해내면 이레 만에 자랍니다.
satipaṭṭhāna sūtraya pennuvē oya tīspoḷa vahana hæra.
satipaṭṭhāna sutta가 보여 준 것은 그 서른 장터를 닫는 방법입니다.
svāmīn avasarayi apiṭa karagannaṭa api pratipattiya koyida? kohomadas itin pratipattiyaṭa tamangē hita tuḷamanē tiyennē pratipattiya
‘스님, 여쭙겠습니다. 우리가 해낼 paṭipatti는 무엇입니까? 어떻게 합니까?’ — paṭipatti는 바로 자기 마음 안에 있습니다.
āhāra anubha bava kaḷāṭa ēkada śarīrayaṭa śarīraya āhāra kabaliṁkāra āhārō imassa kāyāsa āhāra pattaṭēna patve kabaliṁkāra āhārayē mē kayaṭa āhāra patya patvē maslē kaya maslē kaya
āhāra를 먹는 것은 몸을 위한 것입니다. ‘kabaḷiṅkāro āhāro imassa kāyassa āhārapaccayena paccayo’ — kabaḷiṅkāra āhāra는 이 몸에 āhāra로서 조건이 됩니다. 살과 피의 몸, 살과 피의 몸에요.
nivan dakinna maslē kayaṭa āhāra patvena pat vena eka ēken karā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ēka vunaṭa kamak næ
그렇게 되어도 상관없습니다.
budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā yam kenek kaḷu ahal ivat karapu æl hārē bat sahita rūpa vāṁjana balon̆danavā nam mē bhāvanāva karana kenāṭa ē āhāraya ohuṭa mē dharmayaṭa viruddha kāraṇayak karanna bæha kiyalā. ē āhārayaṭa ohuṭa viruddha nænna bæha kiyalā. pæhædiliva dēśanā karalā tiyenavā.
Buddha께서는 이렇게 설하십니다. 어떤 이가 검은 티를 골라낸 sāli 쌀밥과 여러 반찬을 먹는다 해도, 이 bhāvanā를 하는 이에게 그 음식은 이 dharma에 거스르는 일을 할 수 없다고, 그 음식이 그를 가로막을 수 없다고 분명히 설해 두셨습니다.
kaḷuṭa ivat karapu ælsāliya bas sahita suvapayāṁcanaya væḷan̆duvat ē pudgalayā. mē bhāvanā karagena yana kenā. mē bhāvanāvē davaṭa pratiphalaya vahanna ē āhārayaṭa bǣ kiyalā.
검은 티를 골라낸 sāli 쌀밥과 좋은 국과 반찬을 먹더라도, 이 bhāvanā를 해 나가는 그 사람에게서 이 bhāvanā의 결과를 그 음식이 막을 수는 없다는 것입니다.
mē āhārayaṭa praśna nemeyi tiyennē. mē bāhira lōkē tiyena vatvilives kǣl ṭikak allagena hira karenna ēka bæn̆dilā mēka tamayi sīlaya. mēka tamayi guṇaya kiyaga kiya otana hira velā innavā misā mē pragnāva vatā dena mūla dharmaya dækkē næha. kaḷa yutu dē dækkē næha. itin vena vena væl vaṭāran væḍa tiyāgena ēvā passē gihin gihin ēvā ræka rækā in̆dalā meccara tīravantama meccara guṇavanta ṭiya kava bæṭanalannē phalayak labāganna kiya eka innavā.
문제는 이 음식에 있지 않습니다. 바깥 세상에 있는 몇 가지 의례와 규범 조각을 붙잡고 그것에 묶여 갇혀서 ‘이것이 sīla다, 이것이 덕이다’ 하며 거기 갇혀 있을 뿐, paññā를 자라게 하는 뿌리 dharma는 보지 못했습니다. 해야 할 일을 보지 못했습니다. 그래서 다른 온갖 일들을 붙들고 그 뒤를 쫓아다니며 그것들을 지키고 또 지키다가, ‘이만큼 sīla를 지키고 이만큼 덕을 갖추었는데 왜 phala를 얻지 못하는가’ 하고 있습니다.
phalaya labanna avaśya karana mūla dharmayak tiyenavā. ēka karagannē næ. ēkayi kāraṇaya.
phala를 얻는 데 필요한 뿌리 dharma가 있습니다. 그것을 하지 않습니다. 그것이 까닭입니다.
itin koḷam̆ba yanna ōna nam koḷam̆ba yana pudgalayāṭa vividhākāra krama tiyenavā. koḷam̆ba yana kramaya ekak tiyenavā ælla karapu mārgayak. īṭa amatarava tiyenavā. ēkaṭa avaśya kiyana amatara pahasukam salasāganna mārgaya.
Colombo에 가야 한다면 Colombo에 가는 사람에게 여러 방법이 있습니다. Colombo에 가는 길은 하나, 곧장 향하는 길입니다. 그 밖에 그 길에 필요한 덧붙은 편의를 마련하는 방법이 있습니다.
penuvamaṭa yanna ōnanam ehema hon̆da æn̆dumak hadāgannavā. nætnam ēka hadāgena goḍa nagāgena vahagena hadāgena gannavā. hæbæyi æn̆dum æn̆daṭa koḷobāna siddha vunē næhæ.
멋지게 보이며 가고 싶으면 좋은 옷을 짓습니다. 아니면 그것을 마련해 차려입습니다. 하지만 옷을 입었다고 Colombo에 간 것은 아닙니다.
koḷova yana puddaṭa jaḍi pahaṭa æn̆dagena yanna puḷuvan kiyalā kiyana eka kiyatta hagana an̆dumak katā karanavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
hæbæyi ē hæṭi mē kæta nætuva yam tæna an̆dumak tibunā hari mē vilivæhenna ē manasaṭa konuda giya hæṭi praśnayak nemeyi.
하지만 흉하지 않게 몸을 가릴 옷이 어떤 것이든 있다면, 어떤 차림으로 갔는지는 문제가 아닙니다.
hæbæyi itin hon̆da kaḍa vasamma æn̆dalā hon̆daṭa pæḷan̆dalā yanna ōna kenek innavā nam æn̆dumma hadāganna eka vena man vahansē. ē aya gamaṭa avaśya bāhira upakaraṇa gamaṭa yanakoṭa mara kanna bonna dēval nam hari monavā harinam pahakam onnanam ēvā salasāgena yanna puḷuvan.
하지만 좋은 옷을 차려입고 잘 꾸미고 가고 싶은 사람이 있다면, 옷을 짓는 것은 또 다른 일입니다. 그런 사람들은 길에 필요한 바깥 도구 — 길을 갈 때 먹고 마실 것이든 무엇이든 편의가 필요하면 그것들을 마련해 갈 수 있습니다.
bētiyē dēval atarama ōna ænut ganna prathama dhārādiyak ōnānam ēvā taraha yanna puḷuvan. ōvā apakvak karanna næka mādhyanāva koḷama kiyalā æda gatta sarama piṭi ivaṭa koḷama yannama puḷuvan. æn̆da gattā duvaṭimā yannat nanam yanna puḷuvan. hæbæyi ara pahasukangē eyāṭa næhæ gamana siddha venavā.
약 같은 것도 챙기고, 응급 처치 도구가 필요하면 그것들도 지니고 갈 수 있습니다. 그런 것에 마음 쓰지 않는다면 입고 있는 사롱 차림 그대로 Colombo에 갈 수도 있습니다. 입은 채로 뛰어서 가려면 갈 수도 있습니다. 다만 그런 편의가 그에게 없어도 길은 갑니다.
pahasukam arīya karanna pahasuven gamana yannat puḷuvan. ōka dekama nāsakayi kiyanavā nemeyi ekak nigaru karanavā nemeyi.
편의를 갖추어 편하게 길을 갈 수도 있습니다. 이 둘이 다 나쁘다는 것도 아니고, 하나를 깎아내리는 것도 아닙니다.
apramādī pudgalayāṭa apramādīva yana magakut tiyenavā. hon̆daṭa maga sælasum karagena magaṭa avaśya maga bāndhā aragena ehema yana magakut tiyenavā. ē vagē kæmati ākāraya.
게으르지 않은 사람에게는 게으름 없이 가는 길도 있습니다. 길을 잘 계획하고 길에 필요한 짐을 꾸려 가는 길도 있습니다. 그렇게 바라는 대로입니다.
ara pramādava yana ekayi balāporottu venna ōnē. hæbæyi mārgaya danna næti pudgalayā æn̆dum an̆dī rasa karayi okkoma karayi dæhætiya kohenna koḷam̆ba yanna koheda koḷam̆ba yanna danna eka kiyanna enavā kivvā āvē næhænē taman balāgena hiṭiya e. āvē næhæna itin kavuda kiyanna iya
게으름 없이 가는 것을 바라야 합니다. 하지만 길을 모르는 사람은 옷을 입고 맛있는 것을 챙기고 모든 것을 해 놓고는 ‘어디로 해서 Colombo에 가지? Colombo 가는 길을 아는 사람이 알려 주러 온다고 했는데 오지 않네’ 하고 기다리고 있습니다. ‘오지 않았으니 이제 누가 알려 주나.’
pāra kiyalā giya ekkenā phalayan kiyalā giyā enavā kiv kiyalā hitā innavā. ek kiyanna enavā kivvā kiyalā hitāgenavā. onna pāra gihin phalayan kiyalayi giyē. balāporottu venavā gihin kiyanna enaekā. tamangē mulāgē gamana yannē.
길을 알려 준 이는 ‘phala로’ 하고 떠났는데, 그는 그이가 알려 주러 온다고 했다고 여기며 기다립니다. 그이는 길을 가서 ‘phala로’ 하고 떠났을 뿐입니다. 가서 알려 주러 올 사람을 기다리는 것 — 자기 어리석음의 길을 가는 것입니다.
menna mē vagē deyak. mē buduhāmuduruvangangen bæ maitri bōsan vahansē budu vecca kālēkāvat api goḍaganna itin unvahansēṭa tæna dīlā balā innā yāgnā karalā unvahansē goḍaganna ekak.
이와 같은 것입니다. 이번 Buddha께는 안 되니, Metteyya bodhisatta께서 Buddha가 되실 때 우리를 건져 주시리라고, 그분께 맡겨 두고 기도하며 기다리면 그분이 건져 주시리라는 것입니다.
ehemanam passē kāleka. itin ohoma ē kara ekakvat mē kavuru hari hariyana væḍak nemeyi. taman maga tērum araganna ōnǣæ maga tērum gattana mē vāgaya vaḍanavā kiyannē.
그렇다면 먼 훗날이겠지요. 그렇게 하는 것은 누구에게도 맞는 일이 아닙니다. 스스로 길을 이해해야 합니다. 길을 이해하는 것이 이 magga를 닦는다는 것입니다.
āhārayak nisā viññāṇayak goḍanægenavā āhāra nirōdhayen viññāṇa nirōdha venavā. menna mēka dakinna ōnē.
āhāra 때문에 viññāṇa가 쌓이고, āhāra nirodha로 viññāṇa가 nirodha됩니다. 바로 이것을 보아야 합니다.
chanda rāga viññāṇaya chanda rāga sahagata vunāma kiyanavā avidyā sahagatayi. avidyā sahagata bava duru karanna.
chanda rāga viññāṇa — chanda rāga와 함께하면 avijjā와 함께한다고 합니다. avijjā와 함께함을 없애십시오.
viññāṇaya duru karanna apiṭa avaśyatāvayak nǣha. cakkhu viññāṇaya sōta viññāṇaya, ghāna viññāṇaya duru karanna ōnē næ. manō viññāṇaya daru karanna avaśya næha. oya viññāṇaya chandara rāgayen bædunā vū canda rāga sahagata bavak tiyenavā. menna mē chanda rāgaya āhārayen
viññāṇa를 없앨 필요는 없습니다. cakkhu viññāṇa, sota viññāṇa, ghāna viññāṇa를 없앨 필요가 없습니다. mano viññāṇa를 없앨 필요가 없습니다. 그 viññāṇa에 chanda rāga에 묶인, chanda rāga와 함께함이 있습니다.
tiyenavā. menna mē chanda rāgaya āhārayen goḍanæguvē. chandaranāgayaṭa āhāra tamayi ara priya svabhāvayen, madhura svabhāvayen bhuktiya balāporottuven æhæ kana divanāsaya śarīraya manakina mē indriyanṭa kāya oya kāya saṁkhāra vana kaya vacanaya hirene mē tuna kriyātmaka karalā labā dena āhāraya onna oya āhāraya ē ṭikeṭa nævatunot āhāra nirōdhayen chanda rāgayen mærenavā. yam chanda rāgayak ætda ē ehi upādānayayi.
이 chanda rāga는 āhāra로 쌓였습니다. chanda rāga의 āhāra는 바로, 사랑스러운 성질, 달콤한 성질로 누림을 바라며 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음이라는 이 indriya들에 — kāya saṅkhāra를 비롯해 몸, 말, 마음 이 셋을 움직여 주는 āhāra입니다. 그 āhāra가 거기서 멈추면 āhāra nirodha로 chanda rāga가 죽습니다. 어떤 chanda rāga가 있다면 그것이 거기서의 upādāna입니다.
canda rāga āhāra nodunāda canda rāga nirōdhayi. santarāga nirōdhanā upādāna nirōdhayi. upādāna nirōdhanā bhava nirōdhayi bhava nirōdhanāt jāti nirōdhayi jāti nirōdhanā jarā maraṇa sōka paridēva dukkha dōmana pāsa okkoma nirōdhayi. koyi pætten giyā paṭicca samupjayaṭa væralā eka koṭa nirōdha vunot tani okkoma nirōdhayi.
chanda rāga에 āhāra를 주지 않으면 chanda rāga nirodha, chanda rāga nirodha로 upādāna nirodha, upādāna nirodha로 bhava nirodha, bhava nirodha로 jāti nirodha, jāti nirodha로 jarā maraṇa soka parideva dukkha domanassa upāyāsa 모두 nirodha입니다. 어느 쪽으로 가든 paṭicca samuppāda에서 한 곳이 nirodha되면 모두 nirodha입니다.
oya kramaya dakinna ōnē.
이 방식을 보아야 합니다.
itin ē nisā mē dæn mēka dæn mē kivva praśna valaṭa ottara tiyena okkoṭa oyāgē hambavelā tiye ṭiken. itin oya ṭiken tōrāganna ōnē ē apiṭa avaśya karana kāraṇaya.
그래서 지금 말한 물음들에 대한 답은 모두 이 이야기 안에 들어 있습니다. 그 가운데서 우리에게 필요한 것을 골라내야 합니다.
darā gata yuttē onna oya ṭikayi. igenaganna deyak ōkē nǣ. manā sihiyen in̆dalā atahæriya yuttaṭa atahæralā dānna ōnē æsuru kaḷa yutta æsuru karanna ōnē. oya dē næ giya kenāṭa nivan maga vahanna kātavat bæ.
간직해야 할 것은 바로 이것입니다. 거기에 따로 배울 것은 없습니다. 바른 sati로 머물며 버려야 할 것은 버리고 가까이해야 할 것은 가까이해야 합니다. 그것을 하는 사람에게 nibbāna의 길을 닫을 수 있는 이는 아무도 없습니다.
ē mārgayantayen vivr̥ttayi. mē pasuvaṭa kalbā gænīmaṭa deyak nomæti bava dæn pasuvaṭa kal sabhā ganna dēda kal sabhā gæna ayin karana dēda mē tiyennē?
그 길은 늘 열려 있습니다. ‘나중으로 미룰 것이 없다’고 했는데, 그렇다면 여기 있는 것은 나중으로 미룰 일입니까, 미룸을 없애는 일입니까?
dæn metana allagatta ekakvat tiyenavā. dænagattā yamak. dænagattē allaganna ekak. næn allagænīma næti karana kramaya dænagattā. allaganna. allagænīma næti karana kramaya dækkā nisā api allagatta ekayi atharinna ōnē. allagatta eka atharina kramaya dænagatta eka athariṭama uppatta nisā. allagena upatta venavā. ehenam dharmaya tērum gattē yamak
이제 여기에 붙잡은 것이 하나 있습니다. 무언가를 알았습니다. 안 것은 붙잡을 것입니다. 붙잡음을 없애는 방법을 알았습니다. 붙잡음을 없애는 방법을 보았기 때문에 우리는 붙잡은 것을 놓아야 합니다. 붙잡은 것을 놓는 방법을 안 것은 놓기 위해서입니다. 태어남(uppatti)이 있기 때문입니다. 붙잡으면 태어남이 생깁니다.
venavā. ehenam dharmaya tērum gattē yamak atharinnavā. yamaka ādīnava dækalā atharinna ē kramaya nam tērum gattē. ē kramaya allaganna ekak. athærīmaṭa pat vena ekak.
그렇다면 dharma를 이해했다는 것은 무언가를 놓는 것입니다. 무언가의 해로움을 보고 놓는 그 방법을 이해한 것입니다. 그 방법은 붙잡을 것입니다. 놓음에 이르게 하는 것입니다.
ēka allagannē nættē kotaninda? kriyāva saṁkhāra nemeyi. vacana saṁkhāra nemeyi hita saṁkhāra nemeyi. kāya kāya vē kāya saṁkhāra novē vacī vacī vē vacī saṁkhāra nevē. manō manō vē manō saṁkhāra novē. ehenam kāya vaca manō nemeyi saṁkhāra kiyannē.
그것을 붙잡지 않는 것은 어디서입니까? 행위는 saṅkhāra가 아닙니다. 말은 saṅkhāra가 아니고 마음은 saṅkhāra가 아닙니다. 몸은 몸이지 kāya saṅkhāra가 아닙니다. 말은 말이지 vacī saṅkhāra가 아닙니다. 마음은 마음이지 mano saṅkhāra가 아닙니다. 그러니 몸, 말, 마음이 곧 saṅkhāra인 것이 아닙니다.
kāya saṁkhāra kāya saṁkhāra vē. vacī saṁkhāra vacī saṁkhāra vē vacī novē. manō saṁkhāra manō saṁkhāra vē manō novē. næ kāya vacī manō kiyana mēvā apiṭa tibunayi tibuṇayi kiyalā. sasara gamanaṭa bādhakayak apiṭa ōken sambandha vennē næha.
kāya saṅkhāra는 kāya saṅkhāra입니다. vacī saṅkhāra는 vacī saṅkhāra이지 말이 아닙니다. mano saṅkhāra는 mano saṅkhāra이지 마음이 아닙니다. 몸, 말, 마음이라는 것은 우리에게 있었고 지금도 있습니다. 그것 때문에 saṃsāra 여정의 걸림돌이 생기지는 않습니다.
kāya vacī manō kiyana ēvā æti vennē kriyā kalāpayak pamaṇayi. ēkē chanda rāgiya saman̆ga mosu vunot tamayi saṁkhāra varannae.
몸, 말, 마음이라는 것은 행위의 영역일 뿐입니다. 거기에 chanda rāga가 섞이면 그때 saṅkhāra가 됩니다.
kāya saṁcētanā kāya saṁkhārā vati saṁcētanā vatī saṁkhārā manō saṁcētanā manō saṁkhārā kāya nemeyi kāya kiyana eka kāya kāya valaṭa vænna kriyāvaṭa vænavā.
‘kāya sañcetanā kāya saṅkhārā, vacī sañcetanā vacī saṅkhārā, mano sañcetanā mano saṅkhārā.’ 몸 자체가 아니라, 몸의 행위에 해당하는 것입니다.
kāya saṁcētanā yamkisi kriyāvak mūl karagena mama mesē kriyātmaka venna ōnǣ ē kriyāva nokara bæha maṭa menna mē ædinā nam ē piḷiban̆dava yamkisi bæn̆du cētanāvak. hitak pahaḷa vunāna. menna mēkayi kāya saṁkhāra.
kāya sañcetanā — 어떤 행위를 뿌리로 하여 ‘나는 이렇게 움직여야 한다, 그 행위를 하지 않고는 못 배긴다, 나는 이것에 끌린다’ 하면, 그에 대해 묶인 cetanā, 그런 마음이 일어난 것입니다. 바로 이것이 kāya saṅkhāra입니다.
ē kāya saṁkhāra navatganna bæri ēkaṭa gæṭecca krama nisā. ē kāya saṁkhāra pasē kaya kriyātmakin duvanavā. kāya saṁkhāra nævata kaya ē san̆dahā kriyātmaka karavannē næ. ehenam
그 kāya saṅkhāra를 멈출 수 없는 것은 그것에 얽힌 방식 때문입니다. kāya saṅkhāra 뒤를 따라 몸이 움직여 달려갑니다. kāya saṅkhāra가 멈추면 몸을 그것을 위해 움직이게 하지 않습니다.
kaya ē san̆dahā kriyātmaka karavannē næ. ehenam kāya saṁkhārin monavada ayin karanna ōnē rāgaya piḷiban̆da kāya saṁkhāra, dvēśaya piḷiban̆da kāya saṁkhāra, mōhaya piḷiban̆da kāya saṁkhāra goḍanægalu nam onna oya ṭika ayin venna ōnē.
그렇다면 kāya saṅkhāra 가운데 무엇을 없애야 합니까? rāga에 관한 kāya saṅkhāra, dosa에 관한 kāya saṅkhāra, moha에 관한 kāya saṅkhāra가 쌓인다면 바로 그것들이 없어져야 합니다.
rāga dvēśa mōha gonna yam saṁkhārayak ædda ē avijā patyā saṁkhārak. anna ē avijā pattē saṁkhārayakda? avijjāt ēva aśēṣa virāgaya nirōdhā saṁkhāra nirōdha avidyāva nirōdha karā nam ē saṁkhāra nirōdhayi.
rāga, dosa, moha로 쌓이는 saṅkhāra가 있다면 그것은 avijjā paccayā saṅkhāra입니다. 그 avijjā paccayā saṅkhāra는 — ‘avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho’, avijjā를 nirodha하면 그 saṅkhāra가 nirodha됩니다.
onna oya ṭika api ayin kaḷa yutu saṁkhāra siyalu saṁkhāra apiṭa ayin karanna avaśyatāvayak nǣ. siyalu saṁkhāra asāravā dakinavā. matu anāgatayak goḍanagannā vū saṁkhāra koṭasak oya hataka tiyenavā.
바로 그것들이 우리가 없애야 할 saṅkhāra입니다. 모든 saṅkhāra를 없앨 필요는 없습니다. 모든 saṅkhāra를 알맹이 없는 것으로 봅니다. 앞날의 미래를 쌓는 saṅkhāra 무리가 그 안에 있습니다.
anna ē ṭikayi karalā dæmaṭa passē anit saṁkhāra jīvitayē avasānikam tiyena koṭasak tiyenavā. ēka jīvitaya pavatvana avasānikampatanna ganna eka misak ēn ehāṭa mātrayakvat balayak næti eka.
그것들을 없앤 뒤에도 다른 saṅkhāra, 삶이 끝날 때까지 남는 부분이 있습니다. 그것은 삶을 끝까지 이어 가게 할 뿐, 그 너머로는 조금도 힘이 없는 것입니다.
ē ē jīvitayē mohotak mohotak pasā kriyā kirīmaṭa pamaṇāśīmatta saṁkhāra koṭasak tiyenavā. ēṭa ē kriyāvaṭa siddha vuṇā misak ken ehaṭa mātrayak vagē hieniyanna balayak ēkē næhæ.
그 삶의 매 순간 움직이는 데 쓰일 만큼의 saṅkhāra 무리가 있습니다. 그것은 그 행위로 끝날 뿐, 그 너머로 조금도 이끌고 갈 힘이 없습니다.
ehenam api ayin karanna ōnē mokakda? nævatayak punarbhava nibbattiya sakas karanavā. dāyati punak bava anibbatti karannāva yam saṁkhārayak ṭa onna oya abhisaṁkhāraya natara karanna ōnē. aiṭin kaḷa yuttē onna oya ṭika natara karaganna eka. sasara gamanaṭa hētu vennā vū nævata nævatat ava haṭagænīmaṭa janita karanna hētu venavā. oya saṁkhāra atarē koṭasak tiyenavā onna oṭin ata karana eka karanna ōnē. ē tamayi avidyā pratyen haṭaganna saṁkhāra koṭasa.
그렇다면 우리가 없애야 할 것은 무엇입니까? 다시 punabbhava abhinibbatti를 마련하는 — ‘āyatiṃ punabbhavābhinibbatti’를 만드는 saṅkhāra, 바로 그 abhisaṅkhāra를 멈춰야 합니다. 없애야 할 것은 그것을 멈추는 일입니다. 그것은 saṃsāra 여정의 원인이 되고, 거듭거듭 존재가 생겨나게 하는 원인이 됩니다. saṅkhāra 가운데 그런 무리가 있습니다. 그것을 없애는 일을 해야 합니다. 그것이 avijjā paccayā로 생기는 saṅkhāra 무리입니다.
kusala mūla patvayen haṭaganna saṁkhāra koṭasa apit næti karanna davas kamak næhæ. ēka mē jīvitaya avasānaya dakkavā vihātma sukha vimanayaṭa ayiti.
kusala mūla paccayā로 생기는 saṅkhāra 무리는 우리가 없애지 않아도 괜찮습니다. 그것은 이 삶이 끝날 때까지, diṭṭhadhamma sukhavihāra에 속합니다.
yamkisi mēhātmaya kiyama jīvat velā inna kālaya mærenavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
oya kālaya tuḷa yamkisi dhārāryangen torava hæki taram duraṭa duk karadara valin nidahasva jīvat venna kramayak tiyenavā nam amatara duk karadara ayin karagena jīvat venna puḷuvan pasutalaya hadalā dena hariya vitarayi īṭiyē. dæn ēkaṭa baya venna deyak næha. ēka api ataraman karannē næha.
그 시간 동안 번거로움 없이, 될 수 있는 한 괴로움과 번거로움에서 벗어나 살아가는 방법이 있다면, 그것은 덧붙은 괴로움과 번거로움을 치우고 살아갈 수 있는 바탕을 마련해 주는 부분일 뿐입니다. 그것을 두려워할 것은 없습니다. 그것은 우리를 길에서 헤매게 하지 않습니다.
sasara ataraman karana koṭasak neveyi. ēka væḍuvaṭa kisi praśnayak næha. novæḍiya yuttē mokakda? bayat mokaṭada matu sasara gamana gonnægannā vū jātiya saṁkhāra yam saṁkhārayak gonnægunot ē hētu matu sasara upatak haṭagannavada ēkaṭa tamayi baya viya yuttē. ēka tamayi ayin karaganna nidahas vennē. rāgaya
saṃsāra에서 헤매게 하는 부분이 아닙니다. 그것을 닦아도 아무 문제가 없습니다. 닦지 말아야 할 것은 무엇입니까? 무엇을 두려워합니까? 앞으로의 saṃsāra 여정을 쌓는 그런 saṅkhāra입니다. 어떤 saṅkhāra가 쌓여 그 원인으로 앞으로 saṃsāra에 태어남이 생긴다면, 그것을 두려워해야 합니다. 그것을 없애야 벗어납니다.
ēka tamayi ayin karaganna nidahas vennē. rāgaya nisā, dvēśaya nisā, mōhaya nisā haṭaganna hituvillak kriyāvak vadanak tiyenavā nam ēken goṇa nægennā vū saṁkhāra tamayi oya kiyannē matu sasara gamanaṭa hētu vena hari. [ugura kǣrīma]
rāga 때문에, dosa 때문에, moha 때문에 생기는 생각, 행위, 말이 있다면, 그것으로 쌓이는 saṅkhāra가 바로 앞으로 saṃsāra 여정의 원인이 되는 부분입니다. [헛기침]
ē ṭikayin karaganna ōnē. ē ṭika kara gænīma tamayi mārgaya api athasayen balāporottu venna ōnē. M.
그것들을 없애야 합니다. 그것들을 없애는 일이 바로 우리가 바라고 걸어야 할 길입니다.